📅 2023-yil 20-noyabr · Boshqa hujjatlar · Oliy sudi Plenumi
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2023-yil 20-noyabr · Boshqa hujjatlar · Oliy sudi Plenumi
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2023 йил 20 ноябрь · Бошқа ҳужжатлар · Олий суди Пленуми
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 20 ноября 2023 г. · Другие документы · Пленума Верховного суда
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 20 November 2023 · Other documents · Oliy sudi Plenumi
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг
қарори
Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг фуқаролик ишлари бўйича айрим қарорларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида
Қонунчиликка ўзгартиришлар ва қўшимчалар киритилганлиги муносабати билан, шунингдек, моддий ва процессуал ҳуқуқ нормаларини бир хилда қўллаш мақсадида «Судлар тўғрисида»ги Қонуннинг 22-моддасига асосан, Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленуми қарор қилади:
Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг фуқаролик ишлари бўйича қуйидаги қарорларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритилсин:
1. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Суд амалиётида фуқаро ва ташкилотларнинг шаъни, қадр-қиммати ва ишчанлик обрўсини ҳимоя қилиш ҳақидаги қонунларни қўллаш тўғрисида» 1992 йил 19 июндаги 5-сонли қарори :
1-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«1. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 31-моддаси, Фуқаролик кодексининг 100-моддаси ва «Оммавий ахборот воситалари тўғрисида»ги Қонунининг 34-моддасига мувофиқ ҳар бир инсон шахсий ҳаётининг дахлсизлиги, шахсий ва оилавий сирга эга бўлиш, ўз шаъни ва қадр-қимматини ҳимоя қилиш ҳуқуқига эга эканлиги, ҳар ким ўз шахсига доир маълумотларнинг ҳимоя қилиниши ҳуқуқига, шунингдек, нотўғри маълумотларнинг тузатилишини, ўзи тўғрисида қонунга хилоф йўл билан тўпланган ёки ҳуқуқий асосларга эга бўлмай қолган маълумотларнинг йўқ қилинишини талаб қилиш ҳуқуқига эга эканлиги, шунингдек, юридик ва жисмоний шахс оммавий ахборот воситасида эълон қилинган, ҳақиқатга тўғри келмайдиган ва ўзининг шаъни ҳамда қадр-қимматига доғ туширадиган маълумотлар бўйича раддия беришни таҳририятдан талаб қилишга ҳақли эканлигига судларнинг эътибори қаратилсин»;
2-бандининг биринчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«2. Қонунларни тўғри татбиқ этиш, фуқароларнинг Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 26-моддасида инсоннинг шаъни ва қадр-қиммати дахлсиз эканлиги, ҳеч нарса уларни камситиш учун асос бўлиши мумкин эмаслиги кафолатланганлиги, уларнинг ҳуқуқларини амалга оширишларига ёрдам беришини ҳисобга олиб, шаън, қадр-қиммат ва ишчанлик обрўсини ҳимоя қилиш ҳақидаги ишларни судлар синчиклаб, пухта қуришлари зарур»;
3-банди :
иккинчи хатбоши билан тўлдирилсин:
«Теле-, радио-, видео, кинохроникал дастурлар ва оммавий ахборотни даврий тарқатишнинг бошқа электрон шакллари таҳририяти томонидан олинган раддия ёки жавоб айнан ўша дастур ёки туркумда, келган кунидан эътиборан бир ойдан кечиктирмай эфирга берилади.»;
иккинчи хатбошиси учинчи хатбоши деб ҳисоблансин;
учинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Оммавий ахборот воситаси раддияни, жавобни эълон қилишдан бўйин товласа ёхуд уларни эълон қилиш учун белгилаб қўйилган муддатни бузса, юридик ёки жисмоний шахс даъво аризаси билан судга мурожаат қилишга ҳақлидир.».
8-бандининг учинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Ўзининг шаънига ҳақоратловчи маълумотлар айтилган, шунингдек, туҳмат қилинган, ёлғон ахборотлар тарқатилган фуқаро бундай маълумотларни тарқатган шахсни Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 139, 140 ва 141 3 -моддаларига кўра, жиноий жавобгарликка ёки Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексининг 40, 41 ва 202 2 -моддаларига кўра, маъмурий жавобгарликка тортиш ҳақида тегишли органларга мурожаат қилишга ҳақли.».
2. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Тақдим этувчига деб берилган ҳужжатлар йўқолган тақдирда уларга бўлган ҳуқуқларни тиклаш (чақириб иш юргизиш) ҳақидаги аризаларнинг судлар томонидан кўрилиши тўғрисида» 1992 йил 13 ноябрдаги 5б-сонли қарори :
2-бандининг учинчи хатбошисидаги «энг кам иш ҳақининг» жумласи «базавий ҳисоблаш миқдорининг» жумласига ўзгартирилсин.
3. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Болалар тарбияси билан боғлиқ низоларни ҳал қилишда судлар томонидан қонунларни қўллаш амалиёти тўғрисида» 1998 йил 11 сентябрдаги 23-сонли қарори :
кириш қисмининг биринчи хатбошисидаги «Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 63-моддасига кўра» жумласи «Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 76-моддасига кўра» жумласига ўзгартирилсин;
9-банди :
биринчи хатбошисидаги «вояга етмаганлар ишлари билан шуғулланувчи комиссиялар» жумласи «болалар масалалари бўйича комиссиялар» жумласига ўзгартирилсин;
тўртинчи хатбошисидаги «вояга етмаганларнинг ишлари билан шуғулланувчи комиссияларга» жумласи «болалар масалалари бўйича комиссияларга» жумласига ўзгартирилсин;
26-банди :
биринчи хатбошисидаги «халқ таълими муассасалари фаолиятини методик таъминлаш ва ташкил этиш туман (шаҳар) бўлими» жумласи «туманлар (шаҳарлар) ҳокимликларининг болаларни ҳимоя қилиш шуъбалари» жумласига ўзгартирилсин;
иккинчи хатбошисидаги «Халқ таълими муассасалари фаолиятини методик таъминлаш ва ташкил этиш туман (шаҳар) бўлимининг» жумласи «Туманлар (шаҳарлар) ҳокимликларининг болаларни ҳимоя қилиш шуъбаларининг» жумласига ўзгартирилсин;
27-бандидаги «туман (шаҳар) халқ таълими муассасалари фаолиятини методик таъминлаш ва ташкил этиш туман (шаҳар) бўлимининг» жумласи «туманлар (шаҳарлар) ҳокимликларининг болаларни ҳимоя қилиш шуъбаларининг» жумласига ўзгартирилсин;
28-бандидаги «халқ таълими муассасалари фаолиятини методик таъминлаш ва ташкил этиш туман (шаҳар) бўлими» жумласи «туманлар (шаҳарлар) ҳокимликларининг болаларни ҳимоя қилиш шуъбалари» жумласига ўзгартирилсин;
31-банди :
учинчи хатбошисидаги «вояга етмаганларнинг ишлари билан шуғулланувчи комиссия ва инспекцияларнинг» жумласи «болалар масалалари бўйича комиссиянинг» жумласига ўзгартирилсин;
тўртинчи хатбошисидаги «вояга етмаганларнинг ишлари билан шуғулланувчи комиссияга» жумласи «болалар масалалари бўйича комиссияга» жумласига ўзгартирилсин.
4. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Фуқаролик кодексини татбиқ қилишда суд амалиётида вужудга келадиган айрим масалалар тўғрисида» 1999 йил 24 сентябрдаги 16-сонли қарори :
ўзбек тилидаги таҳрирининг 20-банди биринчи хатбошиси биринчи гапи қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Агар қонунда бошқача тартиб белгилаб қўйилган бўлмаса, ундирув гаровга олувчига топширилган гаров нарсасига гаров тўғрисидаги шартномада белгиланган тартибда қаратилиши мумкин.».
21-бандининг биринчи хатбошисидаги «энг кам иш ҳақининг» жумласи «базавий ҳисоблаш миқдорининг» жумласига ўзгартирилсин.
5. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Маънавий зарарни қоплаш ҳақидаги қонунларни қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида» 2000 йил 28 апрелдаги 7-сонли қарори :
1-бандининг биринчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«1. Маънавий зарарни қоплаш масалалари Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддаси, Меҳнат кодексининг 4, 21, 120, 150, 154, 174, 319, 355, 527, 565, 568-моддалари, 1996 йил 26 апрелдаги «Истеъмолчиларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тўғрисида»ги Қонунининг 22-моддаси, 2014 йил 6 майдаги «Акциядорлик жамиятлари ва акциядорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тўғрисида»ги Қонунининг 113-моддаси, 2012 йил 2 майдаги «Тадбиркорлик фаолияти эркинлигининг кафолатлари тўғрисида»ги Қонунининг 38-моддаси, Фуқаролик кодексининг 11, 99, 100, 163, 1021 ва 1022-моддалари, 1998 йил 29 августдаги «Автомобиль транспорти тўғрисида»ги Қонунининг 19-моддаси ва бошқа қонун ҳужжатлари билан тартибга солинишига эътибор қаратилсин»;
6-бандининг биринчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«6. Меҳнат кодексининг 4, 120, 150, 154, 174, 568-моддаларига биноан суд меҳнат ва (ёки) машғулотлар соҳасида камситишлар, ишга қабул қилишни қонунга хилоф равишда рад этилиши, меҳнат шартномасини қонунга хилоф равишда ўзгартириши, ишдан қонунга хилоф равишда четлаштириши, меҳнат шартномаси қонунга хилоф равишда бекор қилиниши ёки меҳнат шартномасини бекор қилиш асосларининг таърифини қонунга хилоф равишда ўзгартириш оқибатида ходимга етказилган маънавий азобларни компенсация қилиш мажбуриятини иш берувчига юклаши мумкин.».
6. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Уй-жой низолари бўйича суд амалиёти ҳақида» 2001 йил 14 сентябрдаги 22-сонли қарори :
1-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«1. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 47-моддасига кўра, ҳар ким уй-жойли бўлиш ҳуқуқига эга эканлиги, ҳеч ким суднинг қарорисиз ва қонунга зид тарзда уй-жойидан маҳрум этилиши мумкин эмаслиги, уй-жойидан маҳрум этилган мулкдорга уй-жойнинг қиймати ҳамда у кўрган зарарларнинг ўрни қонунда назарда тутилган ҳолларда ва тартибда олдиндан ҳамда тенг қийматда қопланиши таъминланиши белгиланганлиги, уй-жой қонунчилиги нормаларига риоя қилиш фуқаролар, шунингдек, уй-жой фондини ҳисобга олиш, сақлаш, фойдаланиш ва таъмирлашни таъминлаш ваколати юклатилган давлат органлари, корхоналар, муассаса ва ташкилотларнинг уй-жойга бўлган ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилишнинг муҳим шартларидан бири ҳисобланади. Шунинг учун судлар бундай тоифадаги ишларни ҳал этишда масъулиятни янада оширишлари, низоларнинг қонуний кўрилишини тўлиқ таъминлашлари лозим.»;
8-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«8. Ер участкалари давлат ёки жамият эҳтиёжлари учун олиб қуйилиши муносабати билан фуқаролар мулкида бўлган уйлар (квартиралар) бузилган тақдирда, мулкдорларга уларнинг танлови бўйича ва тарафлар келишувига кўра, уй-жой майдонининг ижтимоий нормасидан кам бўлмаган саҳндаги, барча қулайликлари бўлган, аввалгисига тенг қимматли бошқа турар жой мулк қилиб берилади ҳамда дов-дарахтларнинг бозор қиймати тўланади ёхуд бузилаётган уй (квартира), бошқа иморатлар, иншоотлар ва дов-дарахтларнинг бозор қиймати, шунингдек, ер участкасига бўлган ҳуқуқнинг бозор қиймати тўлиқ ҳажмда тўланади. Бузилаётган уйнинг (квартиранинг) ёки ер участкасига бўлган ҳуқуқнинг бозор қиймати берилаётган уй-жойнинг ёки ер участкасига бўлган ҳуқуқнинг бозор қийматидан ортиқ бўлган тақдирда, бу фарқ мулкдорга компенсация қилиниши лозим, берилаётган уй-жойнинг ёки ер участкасига бўлган ҳуқуқнинг бозор қиймати бузилаётган уйнинг (квартиранинг) ёки ер участкасига бўлган ҳуқуқнинг бозор қийматидан ортиқ бўлган тақдирда эса, ушбу фарқ мулкдор томонидан қайтарилиши талаб этилмайди.».
7. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Меҳнат вазифаларини бажариши муносабати билан ходимнинг ҳаёти ва соғлиғига етказилган зарарни қоплашга оид низолар бўйича суд амалиёти ҳақида» 2003 йил 19 декабрдаги 18-сонли қарори :
11-бандининг учинчи хатбошисидаги «энг кам иш ҳақи миқдорининг» жумласи «базавий ҳисоблаш миқдорининг» жумласига ўзгартирилсин.
8. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Судлар томонидан никоҳдан ажратишга оид ишлар бўйича қонунчиликни қўллаш амалиёти тўғрисида» 2011 йил 20 июлдаги 06-сонли қарори :
1-банди :
биринчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«1. Судларнинг эътибори шунга қаратилсинки, Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси 76-моддасида оила жамиятнинг асосий бўғини ҳамда у жамият ва давлат муҳофазасида эканлиги, никоҳ Ўзбекистон халқининг анъанавий оилавий қадриятларига, никоҳланувчиларнинг ихтиёрий розилигига ва тенг ҳуқуқлилигига асосланиши, давлат оиланинг тўлақонли ривожланиши учун ижтимоий, иқтисодий, ҳуқуқий ва бошқа шарт-шароитлар яратиши кафолатланганлиги боис никоҳ-оилавий муносабатлардан келиб чиқадиган ишларни кўришда судлар зиммасига катта масъулият юклайди.»;
қуйидаги мазмундаги учинчи хатбоши билан тўлдирилсин:
«Никоҳдан ажратиш ҳақидаги даъво аризалар судга келиб тушганда судья ҳар бир даъво ариза бўйича тарафлар билан медиация кўринишидаги суҳбат ўтказиши кераклигига судьяларнинг эътибори қаратилсин. Бунда судья муайян ишнинг ҳолатларини муҳокама қилмасдан, никоҳдан ажратишнинг салбий оқибатларини, жумладан, фарзандларнинг тарбиясига таъсирини, моддий ва ҳуқуқий ҳолатларни тушунтириши, эр ва хотинни яраштириш чораларини кўриши лозим.».
9. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Судлар томонидан фарзандликка олиш ҳақидаги ишлар бўйича қонунчиликни қўллаш амалиёти тўғрисида» 2013 йил 11 декабрдаги 21-сонли қарори :
5-бандининг учинчи хатбошисидаги «ўн саккиз ёшга тўлмаган шахсларга нисбатан васийлик ва ҳомийлик функцияларининг амалга оширилиши халқ таълими муассасалари васийлик ва ҳомийлик бўлимлари зиммасига» жумласи «вояга етмаганларга нисбатан васийлик ва ҳомийлик функцияларининг амалга оширилиши туманлар (шаҳарлар) ҳокимликларининг болаларни ҳимоя қилиш шуъбаларига» жумласига ўзгартирилсин;
ўзбек тилидаги таҳрирининг 18-банди биринчи хатбошисидаги «ушбу Кодекс» жумласи «Оила Кодекси» жумласига ўзгартирилсин;
32-бандининг иккинчи хатбошисидаги «вояга етмаганлар иши билан шуғулланувчи комиссиялар» жумласи «болалар масалалари бўйича комиссиялар» жумласига ўзгартирилсин;
33-банднинг учинчи хатбошисидаги «Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2016 йил 14 ноябрдаги 387-сонли қарори» жумласи «Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2023 йил 20 октябрдаги 550-сонли қарори» жумласига ўзгартирилсин.
10. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Биринчи инстанция суди томонидан фуқаролик процессуал қонун нормаларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида» 2018 йил 19 майдаги 14-сонли қарори :
3-банди :
биринчи хатбошиси қуйидагича мазмундаги биринчи ва тўртинчи хатбошилари билан алмаштирилсин:
«3. Судья аризани иш юритишга қабул қилиш тўғрисидаги, қабул қилишни рад этиш ёки қайтариш ёхуд судга тааллуқлилигига кўра бошқа судга ўтказиш ҳақидаги масалани ариза судга келиб тушган кундан эътиборан ўн кундан кечиктирмай якка тартибда ҳал этади. Аризани иш юритишга қабул қилиш, қабул қилишни рад этиш ёки қайтариш ёхуд аризани судга тааллуқлилигига кўра, бошқа судга ўтказиш тўғрисида ажрим чиқарилади. Аризани иш юритишга қабул қилишни рад этиш ёки қайтариш, шунингдек, аризани тааллуқлилигига кўра, бошқа судга ўтказиш тўғрисидаги ажримнинг кўчирма нусхаси ариза ва унга илова қилинган ҳужжатлар билан бирга аризачига ажрим чиқарилгандан кейинги кундан кечиктирмай юборилади.
Иқтисодий ёки маъмурий суддан ариза ёки иш материаллари судга тааллуқлилигига кўра, келиб тушганда судья ариза ФПКнинг 189, 190 ва 191-моддаларида кўрсатилган талабларга мувофиқ эмаслигини аниқлагач, ариза судга келиб тушган кундан эътиборан ўн кундан кечиктирмай даъвогарни (аризачини) камчиликларни бартараф этиш зарурлиги тўғрисида хабардор қилади ва унга бунинг учун ўн кундан ошмайдиган муддат беради.
Тушунтирилсинки, иқтисодий ёки маъмурий суддан келиб тушган ариза ёки иш материалларидаги камчиликларни бартараф этиш тўғрисидаги хабарнома судьянинг камчиликларни бартараф этиш тўғрисидаги ажрими билан расмийлаштирилади ва ажримда бу камчиликларни бартараф этиш муддати кўрсатилади. Мазкур ажрим даъвогар (аризачи)га ФПК 273-моддасида назарда тутилган тартибда юборилади.
Камчиликлар бартараф этилмаган тақдирда даъво ариза (ариза) ФПК 195-моддаси, 1-қисмининг 4 1 -бандига асосан қайтарилади.»;
учинчи хатбошисидаги «ёки қайтариш» деган сўзлари «ёки қайтариш ёхуд аризани судга тааллуқлилигига кўра, бошқа судга ўтказишга» деган жумла билан алмаштирилсин;
иккинчи , учинчи , тўртинчи хатбошилари тегишинча, бешинчи, олтинчи, еттинчи хатбошилари деб ҳисоблансин.
4-бандининг биринчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«4. Аризани қабул қилишни рад этиш ёки қайтариш ҳақидаги ажримнинг кўчирма нусхаси ариза ва унга илова қилинган ҳужжатлар билан бирга, аризани ёки ишни судга тааллуқлилигига кўра, бошқа судга ўтказиш ҳақидаги ажрим нусхаси эса аризачига ажрим чиқарилгандан кейинги кундан кечиктирмай юборилади».
11. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Фуқаролик ишлари бўйича биринчи инстанция судининг ажримлари тўғрисида» 2019 йил 25 октябрдаги 19-сонли қарори :
3-банди :
ўнинчи хатбоши қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«ишга дахлдор бўлмаган жавобгарни алмаштириш ёки шахсни шерик жавобгар сифатида ишга жалб қилиш тўғрисида»;
рус тилидаги таҳрирининг йигирма бешинчи хатбошиси чиқарилсин;
ўзбек тилидаги таҳрири қуйидаги мазмундаги ўттиз биринчи хатбоши билан тўлдирилсин:
«дарҳол ижро этишга қаратилмаган ҳал қилув қарорининг ижросини таъминлаш ҳақида;»
қуйидаги мазмундаги қирқинчи-қирқ биринчи хатбошилари билан тўлдирилсин:
«даъво ариза (ариза)ни судга тааллуқлилигига кўра, иқтисодий судга ёки маъмурий судга кўриб чиқиш учун ўтказиш тўғрисида;
фуқаролик ишлари бўйича суд иш материалларини судга тааллуқлилигига кўра, иқтисодий судга ёки маъмурий судга кўриб чиқиш учун ўтказиш ва фуқаролик суд ишини юритишни тугатиш тўғрисида.»;
рус тилидаги таҳрирининг йигирма олти — қирқинчи хатбошилари тегишинча йигирма бешинчи — ўттиз тўққизинчи хатбошилари деб ҳисоблансин;
ўзбек тилидаги таҳрирининг ўттиз биринчи — ўттиз саккизинчи хатбошилари тегишинча ўттиз иккинчи — ўттиз тўққизинчи хатбошилари деб ҳисоблансин;
ўзбек тилидаги таҳрирининг ўттиз тўққизинчи хатбошиси қирқ иккинчи хатбоши деб ҳисоблансин;
рус тилидаги таҳрирининг қирқ биринчи хатбошиси қирқ иккинчи хатбоши деб ҳисоблансин;
9-бандининг учинчи хатбоши «Арз қилинган талаб» деган сўзлардан кейин «фуқаролик ишлари бўйича судга, иқтисодий судга ёки маъмурий судга» деган сўзлар билан тўлдирилсин;
11-бандининг тўртинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«иш фуқаролик ишлари бўйича судга, иқтисодий судга ёки маъмурий судга тааллуқли бўлмаганлиги сабабли иш юритишни тугатиш ҳақида»;
15-банди :
ўн саккизинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Суд буйруғини бекор қилиш ҳақидаги ва бекор қилишни рад этиш тўғрисидаги.».
қуйидаги мазмундаги йигирма олти ва йигирма еттинчи хатбошилари билан тўлдирилсин:
«даъво ариза (ариза)ни судга тааллуқлилигига кўра, иқтисодий судга ёки маъмурий судга кўриб чиқиш учун ўтказиш тўғрисида;
фуқаролик ишлари бўйича суд иш материалларини судга тааллуқлилигига кўра, иқтисодий судга ёки маъмурий судга кўриб чиқиш учун ўтказиш ва фуқаролик суд ишини юритишни тугатиш тўғрисида».
йигирма олтинчи хатбоши йигирма саккизинчи хатбоши деб ҳисоблансин.
Ўзбекистон Республикаси Олий суди раиси Б. ИСЛАМОВ
Пленум котиби, Олий суд судьяси Н. ХАКИМОВА
Тошкент ш.,
2023 йил 20 ноябрь,
32-сон
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining
qarori
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining fuqarolik ishlari boʻyicha ayrim qarorlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida
Qonunchilikka oʻzgartirishlar va qoʻshimchalar kiritilganligi munosabati bilan, shuningdek, moddiy va protsessual huquq normalarini bir xilda qoʻllash maqsadida “Sudlar toʻgʻrisida”gi Qonunning 22-moddasiga asosan, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi qaror qiladi:
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining fuqarolik ishlari boʻyicha quyidagi qarorlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritilsin:
1. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Sud amaliyotida fuqaro va tashkilotlarning shaʼni, qadr-qimmati va ishchanlik obroʻsini himoya qilish haqidagi qonunlarni qoʻllash toʻgʻrisida” 1992-yil 19-iyundagi 5-sonli qarori :
1-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“1. Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 31-moddasi, Fuqarolik kodeksining 100-moddasi va “Ommaviy axborot vositalari toʻgʻrisida”gi Qonunining 34-moddasiga muvofiq har bir inson shaxsiy hayotining daxlsizligi, shaxsiy va oilaviy sirga ega boʻlish, oʻz shaʼni va qadr-qimmatini himoya qilish huquqiga ega ekanligi, har kim oʻz shaxsiga doir maʼlumotlarning himoya qilinishi huquqiga, shuningdek, notoʻgʻri maʼlumotlarning tuzatilishini, oʻzi toʻgʻrisida qonunga xilof yoʻl bilan toʻplangan yoki huquqiy asoslarga ega boʻlmay qolgan maʼlumotlarning yoʻq qilinishini talab qilish huquqiga ega ekanligi, shuningdek, yuridik va jismoniy shaxs ommaviy axborot vositasida eʼlon qilingan, haqiqatga toʻgʻri kelmaydigan va oʻzining shaʼni hamda qadr-qimmatiga dogʻ tushiradigan maʼlumotlar boʻyicha raddiya berishni tahririyatdan talab qilishga haqli ekanligiga sudlarning eʼtibori qaratilsin”;
2-bandining birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“2. Qonunlarni toʻgʻri tatbiq etish, fuqarolarning Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 26-moddasida insonning shaʼni va qadr-qimmati daxlsiz ekanligi, hech narsa ularni kamsitish uchun asos boʻlishi mumkin emasligi kafolatlanganligi, ularning huquqlarini amalga oshirishlariga yordam berishini hisobga olib, shaʼn, qadr-qimmat va ishchanlik obroʻsini himoya qilish haqidagi ishlarni sudlar sinchiklab, puxta qurishlari zarur”;
3-bandi :
ikkinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:
“Tele-, radio-, video, kinoxronikal dasturlar va ommaviy axborotni davriy tarqatishning boshqa elektron shakllari tahririyati tomonidan olingan raddiya yoki javob aynan oʻsha dastur yoki turkumda, kelgan kunidan eʼtiboran bir oydan kechiktirmay efirga beriladi.”;
ikkinchi xatboshisi uchinchi xatboshi deb hisoblansin;
uchinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Ommaviy axborot vositasi raddiyani, javobni eʼlon qilishdan boʻyin tovlasa yoxud ularni eʼlon qilish uchun belgilab qoʻyilgan muddatni buzsa, yuridik yoki jismoniy shaxs daʼvo arizasi bilan sudga murojaat qilishga haqlidir.”.
8-bandining uchinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Oʻzining shaʼniga haqoratlovchi maʼlumotlar aytilgan, shuningdek, tuhmat qilingan, yolgʻon axborotlar tarqatilgan fuqaro bunday maʼlumotlarni tarqatgan shaxsni Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 139, 140 va 141 3 -moddalariga koʻra, jinoiy javobgarlikka yoki Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksining 40, 41 va 202 2 -moddalariga koʻra, maʼmuriy javobgarlikka tortish haqida tegishli organlarga murojaat qilishga haqli.”.
2. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Taqdim etuvchiga deb berilgan hujjatlar yoʻqolgan taqdirda ularga boʻlgan huquqlarni tiklash (chaqirib ish yurgizish) haqidagi arizalarning sudlar tomonidan koʻrilishi toʻgʻrisida” 1992-yil 13-noyabrdagi 5b-sonli qarori :
2-bandining uchinchi xatboshisidagi “eng kam ish haqining” jumlasi “bazaviy hisoblash miqdorining” jumlasiga oʻzgartirilsin.
3. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Bolalar tarbiyasi bilan bogʻliq nizolarni hal qilishda sudlar tomonidan qonunlarni qoʻllash amaliyoti toʻgʻrisida” 1998-yil 11-sentabrdagi 23-sonli qarori :
kirish qismining birinchi xatboshisidagi “Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 63-moddasiga koʻra” jumlasi “Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 76-moddasiga koʻra” jumlasiga oʻzgartirilsin;
9-bandi :
birinchi xatboshisidagi “voyaga yetmaganlar ishlari bilan shugʻullanuvchi komissiyalar” jumlasi “bolalar masalalari boʻyicha komissiyalar” jumlasiga oʻzgartirilsin;
toʻrtinchi xatboshisidagi “voyaga yetmaganlarning ishlari bilan shugʻullanuvchi komissiyalarga” jumlasi “bolalar masalalari boʻyicha komissiyalarga” jumlasiga oʻzgartirilsin;
26-bandi :
birinchi xatboshisidagi “xalq taʼlimi muassasalari faoliyatini metodik taʼminlash va tashkil etish tuman (shahar) boʻlimi” jumlasi “tumanlar (shaharlar) hokimliklarining bolalarni himoya qilish shuʼbalari” jumlasiga oʻzgartirilsin;
ikkinchi xatboshisidagi “Xalq taʼlimi muassasalari faoliyatini metodik taʼminlash va tashkil etish tuman (shahar) boʻlimining” jumlasi “Tumanlar (shaharlar) hokimliklarining bolalarni himoya qilish shuʼbalarining” jumlasiga oʻzgartirilsin;
27-bandidagi “tuman (shahar) xalq taʼlimi muassasalari faoliyatini metodik taʼminlash va tashkil etish tuman (shahar) boʻlimining” jumlasi “tumanlar (shaharlar) hokimliklarining bolalarni himoya qilish shuʼbalarining” jumlasiga oʻzgartirilsin;
28-bandidagi “xalq taʼlimi muassasalari faoliyatini metodik taʼminlash va tashkil etish tuman (shahar) boʻlimi” jumlasi “tumanlar (shaharlar) hokimliklarining bolalarni himoya qilish shuʼbalari” jumlasiga oʻzgartirilsin;
31-bandi :
uchinchi xatboshisidagi “voyaga yetmaganlarning ishlari bilan shugʻullanuvchi komissiya va inspeksiyalarning” jumlasi “bolalar masalalari boʻyicha komissiyaning” jumlasiga oʻzgartirilsin;
toʻrtinchi xatboshisidagi “voyaga yetmaganlarning ishlari bilan shugʻullanuvchi komissiyaga” jumlasi “bolalar masalalari boʻyicha komissiyaga” jumlasiga oʻzgartirilsin.
4. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Fuqarolik kodeksini tatbiq qilishda sud amaliyotida vujudga keladigan ayrim masalalar toʻgʻrisida” 1999-yil 24-sentabrdagi 16-sonli qarori :
oʻzbek tilidagi tahririning 20-bandi birinchi xatboshisi birinchi gapi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Agar qonunda boshqacha tartib belgilab qoʻyilgan boʻlmasa, undiruv garovga oluvchiga topshirilgan garov narsasiga garov toʻgʻrisidagi shartnomada belgilangan tartibda qaratilishi mumkin.”.
21-bandining birinchi xatboshisidagi “eng kam ish haqining” jumlasi “bazaviy hisoblash miqdorining” jumlasiga oʻzgartirilsin.
5. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Maʼnaviy zararni qoplash haqidagi qonunlarni qoʻllashning ayrim masalalari toʻgʻrisida” 2000-yil 28-apreldagi 7-sonli qarori :
1-bandining birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“1. Maʼnaviy zararni qoplash masalalari Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 55-moddasi, Mehnat kodeksining 4, 21, 120, 150, 154, 174, 319, 355, 527, 565, 568-moddalari, 1996-yil 26-apreldagi “Isteʼmolchilarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida”gi Qonunining 22-moddasi, 2014-yil 6-maydagi “Aksiyadorlik jamiyatlari va aksiyadorlarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida”gi Qonunining 113-moddasi, 2012-yil 2-maydagi “Tadbirkorlik faoliyati erkinligining kafolatlari toʻgʻrisida”gi Qonunining 38-moddasi, Fuqarolik kodeksining 11, 99, 100, 163, 1021 va 1022-moddalari, 1998-yil 29-avgustdagi “Avtomobil transporti toʻgʻrisida”gi Qonunining 19-moddasi va boshqa qonun hujjatlari bilan tartibga solinishiga eʼtibor qaratilsin”;
6-bandining birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“6. Mehnat kodeksining 4, 120, 150, 154, 174, 568-moddalariga binoan sud mehnat va (yoki) mashgʻulotlar sohasida kamsitishlar, ishga qabul qilishni qonunga xilof ravishda rad etilishi, mehnat shartnomasini qonunga xilof ravishda oʻzgartirishi, ishdan qonunga xilof ravishda chetlashtirishi, mehnat shartnomasi qonunga xilof ravishda bekor qilinishi yoki mehnat shartnomasini bekor qilish asoslarining taʼrifini qonunga xilof ravishda oʻzgartirish oqibatida xodimga yetkazilgan maʼnaviy azoblarni kompensatsiya qilish majburiyatini ish beruvchiga yuklashi mumkin.”.
6. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Uy-joy nizolari boʻyicha sud amaliyoti haqida” 2001-yil 14-sentabrdagi 22-sonli qarori :
1-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“1. Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 47-moddasiga koʻra, har kim uy-joyli boʻlish huquqiga ega ekanligi, hech kim sudning qarorisiz va qonunga zid tarzda uy-joyidan mahrum etilishi mumkin emasligi, uy-joyidan mahrum etilgan mulkdorga uy-joyning qiymati hamda u koʻrgan zararlarning oʻrni qonunda nazarda tutilgan hollarda va tartibda oldindan hamda teng qiymatda qoplanishi taʼminlanishi belgilanganligi, uy-joy qonunchiligi normalariga rioya qilish fuqarolar, shuningdek, uy-joy fondini hisobga olish, saqlash, foydalanish va taʼmirlashni taʼminlash vakolati yuklatilgan davlat organlari, korxonalar, muassasa va tashkilotlarning uy-joyga boʻlgan huquq va manfaatlarini himoya qilishning muhim shartlaridan biri hisoblanadi. Shuning uchun sudlar bunday toifadagi ishlarni hal etishda masʼuliyatni yanada oshirishlari, nizolarning qonuniy koʻrilishini toʻliq taʼminlashlari lozim.”;
8-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“8. Yer uchastkalari davlat yoki jamiyat ehtiyojlari uchun olib quyilishi munosabati bilan fuqarolar mulkida boʻlgan uylar (kvartiralar) buzilgan taqdirda, mulkdorlarga ularning tanlovi boʻyicha va taraflar kelishuviga koʻra, uy-joy maydonining ijtimoiy normasidan kam boʻlmagan sahndagi, barcha qulayliklari boʻlgan, avvalgisiga teng qimmatli boshqa turar joy mulk qilib beriladi hamda dov-daraxtlarning bozor qiymati toʻlanadi yoxud buzilayotgan uy (kvartira), boshqa imoratlar, inshootlar va dov-daraxtlarning bozor qiymati, shuningdek, yer uchastkasiga boʻlgan huquqning bozor qiymati toʻliq hajmda toʻlanadi. Buzilayotgan uyning (kvartiraning) yoki yer uchastkasiga boʻlgan huquqning bozor qiymati berilayotgan uy-joyning yoki yer uchastkasiga boʻlgan huquqning bozor qiymatidan ortiq boʻlgan taqdirda, bu farq mulkdorga kompensatsiya qilinishi lozim, berilayotgan uy-joyning yoki yer uchastkasiga boʻlgan huquqning bozor qiymati buzilayotgan uyning (kvartiraning) yoki yer uchastkasiga boʻlgan huquqning bozor qiymatidan ortiq boʻlgan taqdirda esa, ushbu farq mulkdor tomonidan qaytarilishi talab etilmaydi.”.
7. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Mehnat vazifalarini bajarishi munosabati bilan xodimning hayoti va sogʻligʻiga yetkazilgan zararni qoplashga oid nizolar boʻyicha sud amaliyoti haqida” 2003-yil 19-dekabrdagi 18-sonli qarori :
11-bandining uchinchi xatboshisidagi “eng kam ish haqi miqdorining” jumlasi “bazaviy hisoblash miqdorining” jumlasiga oʻzgartirilsin.
8. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Sudlar tomonidan nikohdan ajratishga oid ishlar boʻyicha qonunchilikni qoʻllash amaliyoti toʻgʻrisida” 2011-yil 20-iyuldagi 06-sonli qarori :
1-bandi :
birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“1. Sudlarning eʼtibori shunga qaratilsinki, Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi 76-moddasida oila jamiyatning asosiy boʻgʻini hamda u jamiyat va davlat muhofazasida ekanligi, nikoh Oʻzbekiston xalqining anʼanaviy oilaviy qadriyatlariga, nikohlanuvchilarning ixtiyoriy roziligiga va teng huquqliligiga asoslanishi, davlat oilaning toʻlaqonli rivojlanishi uchun ijtimoiy, iqtisodiy, huquqiy va boshqa shart-sharoitlar yaratishi kafolatlanganligi bois nikoh-oilaviy munosabatlardan kelib chiqadigan ishlarni koʻrishda sudlar zimmasiga katta masʼuliyat yuklaydi.”;
quyidagi mazmundagi uchinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:
“Nikohdan ajratish haqidagi daʼvo arizalar sudga kelib tushganda sudya har bir daʼvo ariza boʻyicha taraflar bilan mediatsiya koʻrinishidagi suhbat oʻtkazishi kerakligiga sudyalarning eʼtibori qaratilsin. Bunda sudya muayyan ishning holatlarini muhokama qilmasdan, nikohdan ajratishning salbiy oqibatlarini, jumladan, farzandlarning tarbiyasiga taʼsirini, moddiy va huquqiy holatlarni tushuntirishi, er va xotinni yarashtirish choralarini koʻrishi lozim.”.
9. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Sudlar tomonidan farzandlikka olish haqidagi ishlar boʻyicha qonunchilikni qoʻllash amaliyoti toʻgʻrisida” 2013-yil 11-dekabrdagi 21-sonli qarori :
5-bandining uchinchi xatboshisidagi “oʻn sakkiz yoshga toʻlmagan shaxslarga nisbatan vasiylik va homiylik funksiyalarining amalga oshirilishi xalq taʼlimi muassasalari vasiylik va homiylik boʻlimlari zimmasiga” jumlasi “voyaga yetmaganlarga nisbatan vasiylik va homiylik funksiyalarining amalga oshirilishi tumanlar (shaharlar) hokimliklarining bolalarni himoya qilish shuʼbalariga” jumlasiga oʻzgartirilsin;
oʻzbek tilidagi tahririning 18-bandi birinchi xatboshisidagi “ushbu Kodeks” jumlasi “Oila Kodeksi” jumlasiga oʻzgartirilsin;
32-bandining ikkinchi xatboshisidagi “voyaga yetmaganlar ishi bilan shugʻullanuvchi komissiyalar” jumlasi “bolalar masalalari boʻyicha komissiyalar” jumlasiga oʻzgartirilsin;
33-bandning uchinchi xatboshisidagi “Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2016-yil 14-noyabrdagi 387-sonli qarori” jumlasi “Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 20-oktabrdagi 550-sonli qarori” jumlasiga oʻzgartirilsin.
10. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Birinchi instansiya sudi tomonidan fuqarolik protsessual qonun normalarini qoʻllashning ayrim masalalari toʻgʻrisida” 2018-yil 19-maydagi 14-sonli qarori :
3-bandi :
birinchi xatboshisi quyidagicha mazmundagi birinchi va toʻrtinchi xatboshilari bilan almashtirilsin:
“3. Sudya arizani ish yuritishga qabul qilish toʻgʻrisidagi, qabul qilishni rad etish yoki qaytarish yoxud sudga taalluqliligiga koʻra boshqa sudga oʻtkazish haqidagi masalani ariza sudga kelib tushgan kundan eʼtiboran oʻn kundan kechiktirmay yakka tartibda hal etadi. Arizani ish yuritishga qabul qilish, qabul qilishni rad etish yoki qaytarish yoxud arizani sudga taalluqliligiga koʻra, boshqa sudga oʻtkazish toʻgʻrisida ajrim chiqariladi. Arizani ish yuritishga qabul qilishni rad etish yoki qaytarish, shuningdek, arizani taalluqliligiga koʻra, boshqa sudga oʻtkazish toʻgʻrisidagi ajrimning koʻchirma nusxasi ariza va unga ilova qilingan hujjatlar bilan birga arizachiga ajrim chiqarilgandan keyingi kundan kechiktirmay yuboriladi.
Iqtisodiy yoki maʼmuriy suddan ariza yoki ish materiallari sudga taalluqliligiga koʻra, kelib tushganda sudya ariza FPKning 189, 190 va 191-moddalarida koʻrsatilgan talablarga muvofiq emasligini aniqlagach, ariza sudga kelib tushgan kundan eʼtiboran oʻn kundan kechiktirmay daʼvogarni (arizachini) kamchiliklarni bartaraf etish zarurligi toʻgʻrisida xabardor qiladi va unga buning uchun oʻn kundan oshmaydigan muddat beradi.
Tushuntirilsinki, iqtisodiy yoki maʼmuriy suddan kelib tushgan ariza yoki ish materiallaridagi kamchiliklarni bartaraf etish toʻgʻrisidagi xabarnoma sudyaning kamchiliklarni bartaraf etish toʻgʻrisidagi ajrimi bilan rasmiylashtiriladi va ajrimda bu kamchiliklarni bartaraf etish muddati koʻrsatiladi. Mazkur ajrim daʼvogar (arizachi)ga FPK 273-moddasida nazarda tutilgan tartibda yuboriladi.
Kamchiliklar bartaraf etilmagan taqdirda daʼvo ariza (ariza) FPK 195-moddasi, 1-qismining 4 1 -bandiga asosan qaytariladi.”;
uchinchi xatboshisidagi “yoki qaytarish” degan soʻzlari “yoki qaytarish yoxud arizani sudga taalluqliligiga koʻra, boshqa sudga oʻtkazishga” degan jumla bilan almashtirilsin;
ikkinchi , uchinchi , toʻrtinchi xatboshilari tegishincha, beshinchi, oltinchi, yettinchi xatboshilari deb hisoblansin.
4-bandining birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“4. Arizani qabul qilishni rad etish yoki qaytarish haqidagi ajrimning koʻchirma nusxasi ariza va unga ilova qilingan hujjatlar bilan birga, arizani yoki ishni sudga taalluqliligiga koʻra, boshqa sudga oʻtkazish haqidagi ajrim nusxasi esa arizachiga ajrim chiqarilgandan keyingi kundan kechiktirmay yuboriladi”.
11. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Fuqarolik ishlari boʻyicha birinchi instansiya sudining ajrimlari toʻgʻrisida” 2019-yil 25-oktabrdagi 19-sonli qarori :
3-bandi :
oʻninchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“ishga daxldor boʻlmagan javobgarni almashtirish yoki shaxsni sherik javobgar sifatida ishga jalb qilish toʻgʻrisida”;
rus tilidagi tahririning yigirma beshinchi xatboshisi chiqarilsin;
oʻzbek tilidagi tahriri quyidagi mazmundagi oʻttiz birinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:
“darhol ijro etishga qaratilmagan hal qiluv qarorining ijrosini taʼminlash haqida;”
quyidagi mazmundagi qirqinchi-qirq birinchi xatboshilari bilan toʻldirilsin:
“daʼvo ariza (ariza)ni sudga taalluqliligiga koʻra, iqtisodiy sudga yoki maʼmuriy sudga koʻrib chiqish uchun oʻtkazish toʻgʻrisida;
fuqarolik ishlari boʻyicha sud ish materiallarini sudga taalluqliligiga koʻra, iqtisodiy sudga yoki maʼmuriy sudga koʻrib chiqish uchun oʻtkazish va fuqarolik sud ishini yuritishni tugatish toʻgʻrisida.”;
rus tilidagi tahririning yigirma olti — qirqinchi xatboshilari tegishincha yigirma beshinchi — oʻttiz toʻqqizinchi xatboshilari deb hisoblansin;
oʻzbek tilidagi tahririning oʻttiz birinchi — oʻttiz sakkizinchi xatboshilari tegishincha oʻttiz ikkinchi — oʻttiz toʻqqizinchi xatboshilari deb hisoblansin;
oʻzbek tilidagi tahririning oʻttiz toʻqqizinchi xatboshisi qirq ikkinchi xatboshi deb hisoblansin;
rus tilidagi tahririning qirq birinchi xatboshisi qirq ikkinchi xatboshi deb hisoblansin;
9-bandining uchinchi xatboshi “Arz qilingan talab” degan soʻzlardan keyin “fuqarolik ishlari boʻyicha sudga, iqtisodiy sudga yoki maʼmuriy sudga” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;
11-bandining toʻrtinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“ish fuqarolik ishlari boʻyicha sudga, iqtisodiy sudga yoki maʼmuriy sudga taalluqli boʻlmaganligi sababli ish yuritishni tugatish haqida”;
15-bandi :
oʻn sakkizinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Sud buyrugʻini bekor qilish haqidagi va bekor qilishni rad etish toʻgʻrisidagi.”.
quyidagi mazmundagi yigirma olti va yigirma yettinchi xatboshilari bilan toʻldirilsin:
“daʼvo ariza (ariza)ni sudga taalluqliligiga koʻra, iqtisodiy sudga yoki maʼmuriy sudga koʻrib chiqish uchun oʻtkazish toʻgʻrisida;
fuqarolik ishlari boʻyicha sud ish materiallarini sudga taalluqliligiga koʻra, iqtisodiy sudga yoki maʼmuriy sudga koʻrib chiqish uchun oʻtkazish va fuqarolik sud ishini yuritishni tugatish toʻgʻrisida”.
yigirma oltinchi xatboshi yigirma sakkizinchi xatboshi deb hisoblansin.
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisi B. ISLAMOV
Plenum kotibi, Oliy sud sudyasi N. XAKIMOVA
Toshkent sh.,
2023-yil 20-noyabr,
32-son
Пленума Верховного суда Республики Узбекистан
Постановление
О внесении изменений и дополнений в некоторые постановления Пленума Верховного суда Республики Узбекистан по гражданским делам
В связи с внесением изменений и дополнений в законодательство, а также в целях единообразного применения норм материального и процессуального права на основании статьи 22 Закона Республики Узбекистан «О судах», Пленум Верховного суда, постановляет:
Внести изменения и дополнения в следующие Постановления Пленума Верховного суда Республики Узбекистан по гражданским делам:
1. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 19 июня 1992 года № 5 «О практике применения судами законодательства о защите чести, достоинства и деловой репутации граждан и организаций»:
Пункт 1 изложить в следующей редакции:
«1. Обратить внимание судов на то, что в соответствии со ст.31 Конституции Республики Узбекистан, ст.100 Гражданского кодекса и ст.34 Закона Республики Узбекистан «О средствах массовой информации» каждый человек имеет право на неприкосновенность частной жизни, личную и семейную тайну, защиту своей чести и достоинства, на защиту своих персональных данных, требовать исправления недостоверных данных, уничтожения данных, собранных о нем незаконным путем или более не имеющих правовых оснований, а также юридическое или физическое лицо вправе требовать от редакции опровержения опубликованных в средствах массовой информации недостоверных и порочащих его честь, достоинство или деловую репутацию сведений.»;
абзац первый пункта 2 изложить в следующей редакции:
«2. Судам необходимо тщательно рассматривать дела о защите чести, достоинства и деловой репутации, имея в виду, что правильное применение законодательства способствует реализации прав граждан, гарантированных статьей 26 Конституции Республики Узбекистан о том, что честь и достоинство человека неприкосновенны и ничто не может быть основанием для их умаления.».
пункт 3 :
дополнить вторым абзацем следующего содержания:
«Опровержение или ответ, полученный редакцией теле-, радио-, видео-, кинохроникальных программ и иных электронных видов периодического распространения массовой информации, передается в эфир в той же программе либо цикле передач не позднее одного месяца со дня поступления.»;
считать абзац второй абзацем третьим;
абзац третий изложить в следующей редакции:
«Юридическое или физическое лицо вправе обратиться с исковым заявлением в суд в случае уклонения средства массовой информации от публикации опровержения, ответа или нарушения установленного срока публикации.».
абзац третий пункта 8 изложить в следующей редакции:
«Гражданин, которому сообщены оскорбительные для него, а также клеветнические сведения, вправе обратиться в соответствующие органы с заявлением о привлечении лица, распространившего такие сведения, к уголовной ответственности по статьям 139, 140 и 141 3 Уголовного кодекса Республики Узбекистан или к административной ответственности по статьям 40, 41 и 202 2 Кодекса Республики Узбекистан об административной ответственности.».
2. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 13 ноября 1992 года № 5б «О порядке рассмотрения судами заявлений о восстановлении прав по утраченным документам на предъявителя (вызывное производство)»:
в абзаце третьем пункта 2 слова «минимальной заработной платы» заменить словами «базовой расчетной величины».
3. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 11 сентября 1998 года № 23 «О практике применения судами законодательства при разрешении споров, связанных с воспитанием детей»:
в абзаце первом преамбулы слова «В соответствии со ст.63 Конституции Республики Узбекистан» заменить словами «В соответствии со ст.76 Конституции Республики Узбекистан»;
пункт 9 :
в абзаце первом слова «комиссий по делам несовершеннолетних» заменить словами «комиссий по вопросам детей»;
в абзаце четвертом слова «комиссиям по делам несовершеннолетних» заменить словами «комиссиям по вопросам детей»;
пункт 26 :
в абзаце первом слова «районный (городской) отдел методического обеспечения и организации деятельности учреждений народного образования» заменить словами «сектор по защите детей хокимиятов районов (городов)»;
в абзаце втором слова «районный (городской) отдела методического обеспечения и организации деятельности учреждений народного образования» заменить словами «сектора по защите детей хокимиятов районов (городов)»;
в пункте 27 слова «районный (городской) отдела методического обеспечения и организации деятельности учреждений народного образования» заменить словами «сектора по защите детей хокимиятов районов (городов)»;
в пункте 28 слова «районный (городской) отделом методического обеспечения и организации деятельности учреждений народного образования» заменить словами «сектором по защите детей хокимиятов районов (городов)»;
пункт 31 :
в абзаце третьем слова «комиссий и инспекций по делам несовершеннолетних» заменить словами «комиссий по вопросам детей»;
в абзаце четвертом слова «комиссий по делам несовершеннолетних» заменить словами «комиссий по вопросам детей».
4. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 24 сентября 1999 года № 16 «О некоторых вопросах, возникающих в судебной практике в связи с применением Гражданского кодекса»:
первое предложение абзаца первого пункта 20 текста на узбекском языке изложить в следующей редакции:
«Агар қонунда бошқача тартиб белгилаб қўйилган бўлмаса, ундирув гаровга олувчига топширилган гаров нарсасига гаров тўғрисидаги шартномада белгиланган тартибда қаратилиши мумкин.».
в абзаце первом пункта 21 слова «минимальной заработной платы» заменить словами «базовой расчетной величины».
5. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 28 апреля 2000 года № 7 «О некоторых вопросах применения законодательства о компенсации морального вреда»:
абзац первый пункта 1 изложить в следующей редакции:
«1. Обратить внимание судов на то, что вопросы возмещения морального вреда регулируются статьей 55 Конституции Республики Узбекистан, статьями 4, 21, 120, 150, 154, 174, 319, 355, 527, 565, 568 Трудового кодекса Республики Узбекистан, статьей 22 Закона Республики Узбекистан от 26 апреля 1996 года «О защите прав потребителей», статьей 113 Закона Республики Узбекистан от 6 мая 2014 года «Об акционерных обществах и защите прав акционеров», статьей 38 Закона Республики Узбекистан от 2 мая 2012 года «О гарантиях свободы предпринимательской деятельности», статьями 11, 99, 100, 163, 1021 и 1022 Гражданского кодекса Республики Узбекистан, статьей 19 Закона Республики Узбекистан от 29 августа 1998 года «Об автомобильном транспорте» и другими законодательными актами.»;
абзац первый пункта 6 изложить в следующей редакции:
«6. В соответствии со статьями 4, 120, 150, 154, 174, 568 Трудового кодекса суд вправе обязать работодателя компенсировать причиненные работнику нравственные страдания в связи с дискриминацией в сфере труда и (или) занятий, незаконным отказом в приеме на работу, незаконным изменением трудового договора, незаконным отстранением от работы, незаконным прекращением трудового договора или незаконным изменением формулировки основания прекращения трудового договора.».
6. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 14 сентября 2001 года № 22 «О судебной практике по жилищным спорам»:
пункт 1 изложить в следующей редакции:
«1. В связи с тем, что статьей 47 Конституции Республики Узбекистан установлено, что каждый имеет право на жилище, никто не может быть лишен своего жилища иначе как по решению суда и в соответствии с законом, в случаях и порядке, предусмотренных законом, собственнику, лишенному своего жилища, обеспечивается предварительное и равноценное возмещение стоимости жилья и понесенных им убытков, соблюдение норм жилищного законодательства является одним из важных условий защиты жилищных прав и интересов граждан, государственных органов, предприятий, учреждений и организаций, на которых возложены полномочия учета, сохранения, использования и ремонта жилищного фонда. Поэтому суды должны повысить ответственность при разрешении такой категории дел, полностью обеспечить законное рассмотрение споров.»;
пункт 8 изложить в следующей редакции:
«8. В случае сноса находящихся в собственности граждан жилых домов (квартир) в связи с изъятием земельных участков для государственных или общественных нужд собственникам по их выбору и по соглашению сторон предоставляется в собственность другое равноценное благоустроенное жилое помещение площадью не ниже социальной нормы площади жилья и выплачивается рыночная стоимость насаждений либо выплачивается рыночная стоимость сносимых жилого дома (квартиры), иных строений, сооружений и насаждений, а также рыночная стоимость права на земельный участок в полном объеме. В случае превышения рыночной стоимости сносимого дома (квартиры) или права на земельный участок рыночной стоимости предоставляемого жилья или права на земельный участок разница подлежит компенсации собственнику, а в случае превышения рыночной стоимости предоставляемого жилья или права на земельный участок рыночной стоимости сносимого дома (квартиры) или права на земельный участок, возврата настоящей разницы собственником не требуется.».
7. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 19 декабря 2003 года № 18 «О судебной практике по спорам о возмещении вреда, причиненного жизни и здоровью работника в связи с исполнением им трудовых обязанностей»:
в абзаце третьем пункта 11 слова «минимального размера заработной платы» заменить словами «размера базовой расчетной величины».
8. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 20 июля 2011 года № 06 «О практике применения судами законодательства по делам о расторжении брака»:
пункт 1 :
абзац первый изложить в следующей редакции:
«1. Обратить внимание судов, что гарантирование статьей 76 Конституции Республики Узбекистан того, что семья является основной ячейкой общества и находится под охраной общества и государства, брак основывается на традиционных семейных ценностях народа Узбекистана, свободном согласии и равноправии вступающих в брак, государство создает социальные, экономические, правовые и другие условия для полноценного развития семьи, возлагает на суды большую ответственность при рассмотрении дел, вытекающих из брачно-семейных отношений.».
дополнить абзацем третьим следующего содержания:
«Обратить внимание судей на необходимость по каждому поступившему в суд исковому заявлению о расторжении брака проведения судьей беседы со сторонами в виде медиации. При этом судье следует, не обсуждая обстоятельства конкретного дела, разъяснить негативные последствия расторжения брака, в частности, воздействие на воспитание детей, материальные и правовые обстоятельства, принять меры по примирению супругов.».
9. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 11 декабря 2013 года № 21 «О практике применения судами законодательства по делам об усыновлении»:
в абзаце третьем пункта 5 слова «осуществление функций по опеке и попечительству в отношении лиц, не достигших восемнадцати лет, возложено на отделы опеки и попечительства учреждений народного образования» заменить словами «осуществление функций по опеке и попечительству в отношении несовершеннолетних лиц, возложено на секторы по защите детей хокимиятов районов (городов)»;
в абзаце первом пункта 18 текста на узбекском языке слова «ушбу Кодекс» заменить словами «Оила Кодекси»;
в абзаце втором пункта 32 слова «комиссии по делам несовершеннолетних» заменить словами «комиссий по вопросам детей»;
в абзаце третьем пункта 33 слова «постановлением Кабинета Министров Республики Узбекистан от 14 ноября 2016 года № 387» заменить словами «постановлением Кабинета Министров Республики Узбекистан от 20 октября 2023 года № 550».
10. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 19 мая 2018 года № 14 «О некоторых вопросах применения судом первой инстанции норм гражданского процессуального законодательства»:
пункт 3 :
абзац первый заменить абзацами первым — четвертым следующего содержания:
«3. Судья единолично не позднее десяти дней со дня поступления заявления в суд разрешает вопрос о принятии его к производству, об отказе в принятии или возвращении либо передаче в другой суд по подведомственности. О принятии, отказе в принятии заявления к производству или возвращении заявления либо передаче заявления в другой суд по подведомственности выносится определение. Копия определения об отказе в принятии заявления к производству либо возвращении заявления вместе с заявлением и приложенными к нему документами, а также определение о передаче заявления в другой суд по подведомственности направляется заявителю не позднее следующего дня со дня его вынесения.
При поступлении заявления или материалов дела из экономического или административного суда по подведомственности судья, установив, что заявление не соответствует требованиям, указанным в статьях 189, 190 и 191 ГПК, не позднее десяти дней со дня поступления заявления в суд извещает истца (заявителя) о необходимости устранения недостатков и предоставляет ему для этого срок, который не может превышать десяти дней.
Разъяснить, что извещение об устранении недостатков в заявлениях или материалах дела, поступивших из экономического или административного суда, оформляется определением судьи об устранении недостатков и в данном определении указывается срок на устранение недостатков. Данное определение в порядке, установленном статьей 273 ГПК, направляется истцу (заявителю).
В случае неустранения недостатков исковое заявление (заявление) на основании пункта 4 1 части первой статьи 195 ГПК возвращается заявителю.»;
в абзаце третьем слова «либо возвратить» заменить словами «либо возвратить или передать заявление в другой суд по подведомственности»;
считать абзацы второй , третий , четвертый соответственно абзацами пятым, шестым, седьмым;
абзац первый пункта 4 изложить в следующей редакции:
«4. Копия определения об отказе в принятии заявления к производству либо возвращении заявления вместе с заявлением и приложенными к нему документами, а копия определения о передаче заявления или дела в другой суд по подведомственности направляется заявителю не позднее следующего дня со дня его вынесения.».
11. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 25 октября 2019 года № 19 «Об определениях суда первой инстанции по гражданским делам»:
пункт 3 :
абзац десятый изложить в следующей редакции:
«о замене ненадлежащего ответчика или привлечении лица в качестве соответчика»;
абзац двадцать пятый текста на русском языке исключить;
текст на узбекском языке дополнить абзацем тридцать первым следующего содержания:
«дарҳол ижро этишга қаратилмаган ҳал қилув қарорининг ижросини таъминлаш ҳақида;»;
дополнить абзацами сороковым и сорок первым следующего содержания:
«о передаче искового заявления (заявления) на рассмотрение экономического суда или административного суда по подведомственности;
о передаче материалов дела на рассмотрение экономического суда или административного суда по подведомственности и прекращении гражданского судопроизводства.»;
абзацы двадцать шестой — сороковой текста на русском языке считать соответственно абзацами двадцать пятым — тридцать девятым;
абзацы тридцать первый — тридцать восьмой текста на узбекском языке считать соответственно абзацами тридцать вторым — тридцать девятым;
абзац тридцать девятый текста на узбекском языке считать абзацем сорок вторым;
абзац сорок первый текста на русском языке считать абзацем сорок вторым;
абзац третий пункта 9 после слов «заявленного требования суду» дополнить словами «по гражданским делам, экономическому суду или административному суду»;
четвертый абзац пункта 11 изложить в следующей редакции:
«о прекращении производства по делу в связи с неподведомственностью его суду по гражданским делам, экономическому суду или административному суду;»;
пункт 15 :
абзац восемнадцатый изложить в следующей редакции:
«об отмене судебного приказа и отказе в отмене.»;
дополнить абзацами двадцать шесть и двадцать семь следующего содержания:
«о передаче искового заявления (заявления) на рассмотрение экономического суда или административного суда по подведомственности;
о передаче материалов дела на рассмотрение экономического суда или административного суда по подведомственности и прекращении гражданского судопроизводства.»;
абзац двадцать шестой считать абзацем двадцать восьмым.
Председатель Верховного суда Республики Узбекистан Б. ИСЛАМОВ
Секретарь Пленума, судья Верховного суда Н. ХАКИМОВА
г. Ташкент,
20 ноября 2023 г.,
№ 32