UzbekAI

← Qonunlar

📅 2023-yil 15-dekabr · Prezident qarorlari

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2023 йил 15 декабрь · Президент қарорлари

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 15 декабря 2023 г. · Постановления Президента

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 15 December 2023 · Presidential resolutions

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикаси Президентининг

Қарори

РЎЙХАТИ

Пахтачиликда уруғчилик тизимини ривожлантириш ҳамда пахта ҳосилдорлигини оширишнинг қўшимча чора-тадбирлари тўғрисида

Пахтачиликда замонавий самарадор агротехнологияларни қўллаш ва уруғчилик тизимига эркин бозор механизмларини жорий этиш орқали ҳосилдорликни кескин ошириш, пахта хомашёсини етиштиришда илмий-инновацион ёндашувларни қўллашни кенгайтириш мақсадида:

1. Белгилансинки, 2024 йил 1 январдан бошлаб Ўсимликлар карантини ва ҳимояси агентлиги ҳамда Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Пахтачилик кенгаши (кейинги ўринларда — Пахтачилик кенгаши) мутахассислари назорати остида тажриба-синов тариқасида юқори ҳосилдор хорижий ғўза навлари ва дурагайларини олиб кириш ҳамда пахта-тўқимачилик кластерлари ва фермер хўжаликлари тасарруфидаги пахта экиладиган майдонларнинг 10 фоизигача жойлаштиришга, истисно тариқасида, рухсат берилади. Бунда:

а) қуйидагилар талаб этилади:

карантин рухсатномаси, экспорт қилувчи мамлакатнинг ўсимликлар карантини ва уларни ҳимоя қилиш бўйича давлат органлари томонидан бериладиган фитосанитария сертификати ёки гувоҳномаси мавжудлиги;

хориждан келтириладиган ғўза навлари ва дурагайларидан пахта ҳосили етиштиришда ҳамда уларнинг уруғларини кўпайтиришда импорт қилувчи томонидан интеллектуал мулкка даъво қилмаслик;

хорижий ғўза навлари ва дурагайларини олиб келишда нав оригинаторлари (патент эгаси) билан лицензия шартномаси тузиш талаб қилинса, лицензия харажатларини импорт қилувчи корхона томонидан қоплаш;

келгуси йилларда экиш учун хорижий ғўза навлари ва дурагайларини маҳаллий шароитда етиштиришни ташкил этиш;

навларнинг биологик ва механик ифлосланишининг олдини олиш мақсадида ғўза навлари экилаётган ҳудудларда нав жойлаштириш тартибига қатъий амал қилиш;

б) хориждан келтирилган ғўза навлари ва дурагайларини парваришлашда ҳар бир навга хос бўлган юқори самарадор агротехнологияларни қўллаш Пахтачилик кенгаши, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Ўсимликлар карантини ва ҳимояси агентлиги ҳамда тегишли илмий ташкилотлар кузатувида амалга оширилади;

в) пахта-тўқимачилик кластерлари ва фермер хўжаликлари томонидан ғўза навларини жойлаштиришда кафолатланган уруғ таъминотига мувофиқ эркинлик берилади, бунда юқори ҳосилдор маҳаллий навларга устуворлик берилади. Бир контурда узлуксиз 2 йил давомида бир навни жойлаштиришга рухсат берилмайди. Ҳудудларда ҳар 2 йилда экилаётган навни тўла алмаштириш, ҳар йили тегишли нав уруғини бошқа ҳудудлардан олиб келиш орқали уруғ алмаштириш ва йиллик қўшимча уруғ захирасини яратиш билан келгусида босқичма-босқич «тиндирилган уруғ» экиш амалиёти жорий қилинади.

2. Қуйидагилар:

Ўзбекистон Республикасига хориждан олиб кириладиган ўрта толали ғўза навлари ва дурагайларига қўйиладиган талаблар 1-иловага мувофиқ;

2024 — 2026 йилларда пахта-тўқимачилик кластерлари ва фермер хўжаликлари томонидан пахта ҳосилдорлиги гектарига 30 центнердан ошмайдиган ҳудудларда хориждан импорт қилинадиган ёки юқори ҳосилдор янги маҳаллий ғўза навлари синовлари ўтказиладиган ҳамда янги илмий ишланма ва самарадор агротехнологиялар жорий қилинадиган ҳудудлар рўйхати 2-иловага мувофиқ тасдиқлансин.

Белгилансинки, пахта-тўқимачилик кластерлари ва фермер хўжаликлари томонидан олиб келинган ғўза уруғларини келгусида бошқа ҳудудларга экиш ва улар экиладиган майдонларни кенгайтириш ҳосилдорлик кўрсаткичларига ва ғўза уруғларининг тупроқ-иқлим шароитларига мос тушганлигига кўра Пахтачилик кенгашининг хулосасига асосан амалга оширилиши мумкин.

3. Юқори самарадор хорижий ғўза навларини ҳудудларда етиштиришни давлат томонидан қўллаб-қувватлаш мақсадида қуйидагиларга қўшимча вазифалар юклатилсин:

Ўсимликлар карантини ва ҳимояси агентлигига — мазкур қарорнинг талабларига мувофиқ хорижий ғўза навларини олиб киришга, истисно тариқасида, карантин рухсатномасини расмийлаштириш, шунингдек, импорт қилинган ғўза навлари экилган майдонларда зараркунанда ва касалликларга қарши дала назорати мониторингини юритиш, аниқланган зараркунанда ва касалликларнинг ўз вақтида бартараф этилишида пахта-тўқимачилик кластерлари, фермер хўжаликлари ва бошқа уруғчилик субъектларига тезкор амалий ёрдам кўрсатиш;

Агросаноат мажмуи устидан назорат қилиш инспекциясига — пахта-тўқимачилик кластерлари ва фермер хўжаликлари томонидан хорижий ғўза навлари ва дурагайларини етиштиришда уларнинг апробациясини тўғри ва ўз муддатида ўтказиш, уруғликларни тайёрлаш, қайта ишлаш ҳамда сақлашнинг халқаро стандартлар ва техник регламентларга мувофиқлигини таъминлаш;

Қишлоқ хўжалиги экинлари навларини синаш марказига — пахта-тўқимачилик кластерлари ва фермер хўжаликлари томонидан хорижий ғўза навлари ва дурагайларини ўсиш даври, ҳосилдорлиги, касаллик ва зараркунандаларга, турли тупроқ-иқлим шароитларига чидамлилиги ҳамда маҳсулот сифати ва бошқа белгилари асосида келгуси йилларда Ўзбекистон Республикаси ҳудудида экишга тавсия этилган қишлоқ хўжалиги экинлари навлари реестрига киритиб бориш;

Тупроқшунослик ва агрокимёвий тадқиқотлар институти, Ўсимликлар карантини ва ҳимояси агентлиги ҳузуридаги Республика агрокимёвий таҳлил марказига — республиканинг балл бонитети паст, сув таъминоти оғир бўлган ва пахта ҳосилдорлиги гектарига 30 центнердан ошмайдиган ҳудудларида тупроқ унумдорлигини оширишга қаратилган «контурбай» амалий механизмларни жорий этиш;

Уруғчиликни ривожлантириш марказига — хориждан келтирилган ғўза навларининг уруғчилиги билан шуғулланувчи субъектларда вегетация даврида пахта майдонларида камида уч марта, уруғликларни сақлаш ва қайта ишлаш жараёнларида доимий мониторинг юритиш, уларга яқиндан амалий ёрдам кўрсатиш, ғўза навларининг бир майдонда узлуксиз 2 йилдан ортиқ экилишининг олдини олиш мақсадида ҳудудлар учун муқобил янги навлар уруғчилигини ташкил қилиш, ҳудудлар ўртасида муқобил навлар уруғларини қайта тақсимлаб бориш ҳамда йиллик «тиндирилган уруғлик» захирасини яратиш;

Пахтачилик кенгашига — хориждан олиб кириладиган ғўза навлари ва дурагайларини келгусида экиш майдонини кенгайтириш бўйича хулоса (кўрсатма) ишлаб чиқиш.

4. Шундай тартиб ўрнатилсинки, унга кўра 2024 йилдан бошлаб:

пахта-тўқимачилик кластерлари ва фермер хўжаликлари томонидан хориждан келтирилган ғўза уруғларининг генетик тозалигини молекуляр-генетик таҳлил қилиш бўйича маҳаллий ваколатли лабораториялар хулосаси олинади ҳамда барча импорт қилинадиган ғўза уруғларининг экинбоплик сифат кўрсаткичлари баҳоланади;

пахта-тўқимачилик кластерлари ва фермер хўжаликлари томонидан хориждан олиб келинган ғўза навлари ва дурагайлари икки йиллик етиштириш натижаларига кўра мазкур қарорга 1-иловада кўрсатилган талабларга мос келган ҳолларда Ўзбекистон Республикаси ҳудудида экиш учун тавсия қилинган қишлоқ хўжалиги экинларининг давлат реестрига киритилади.

5. Республикада ғўзанинг серҳосил ва саноатбоп янги навларини яратишни жадаллаштириш ва қўллаб-қувватлаш мақсадида:

а) маҳаллий нав оригинаторлари ва муаллифларини рағбатлантириш бўйича:

белгиланган навни янгилаш схемаларини ҳамда уруғлик чигитни кўпайтириш коэффициентини ҳисобга олган ҳолда сифатли ва рақобатбардош уруғликларни етиштириш мақсадида маҳаллий нав оригинаторлари ва уруғчилик субъектлари (кластерлар, кооперативлар, фермер хўжаликлари ва бошқалар) ўртасида тўғридан-тўғри келишувлар асосида лицензия шартномасини тузиш орқали элита ва юқори авлодли уруғликларни етиштириш, ўз эҳтиёжлари учун фойдаланиш, ички ва ташқи бозорда сотиш йўлга қўйилади;

ғўза навлари ва дурагайларининг уруғликларини белгиланган талабларга мувофиқ етиштириш, кўпайтириш, Ўзбекистон Республикаси ҳудудида фойдаланиш ва реализация қилиш лицензия шартномаси асосида патент эгасининг рухсати билан амалга оширилади;

патент эгаси — лицензиар (шу жумладан, хорижий компания) билан келишилган ҳолда патентдан келиб чиқадиган барча ҳуқуқларни патент эгасининг хоҳишига кўра манфаатдор шахсларга бирон-бир шарт ва (ёки) чекловлар қўйган ҳолда, шунингдек, селекция ютуғидан лицензия шартномаси доирасида фойдаланиш ҳуқуқини лицензиатларга беришга рухсат этилади;

уруғлик пахта хомашёсини етиштирувчилар (пахта-тўқимачилик кластерлари, фермер хўжаликлари, кооперациялар)га маҳаллий олимлар томонидан яратилган районлаштирилган, истиқболли ва янги ғўза навларини оригинаторлар билан тузиладиган лицензия шартномаси асосида жойлаштириш ҳуқуқи берилади, бунда уруғликлар учун тўланадиган устама маблағлар мазкур субъектлар ўртасида ўзаро келишув асосида, бироқ 3 — 12 фоиз роялти тўловларидан кам бўлмаган миқдорда белгиланади;

маҳаллий истиқболли ғўза навларини такомиллаштириш, республика ҳудудида кенг районлаштириш, унинг сифатли элита уруғчилигини йўлга қўйиш ва навни тижоратлаштиришда нав оргинаторлари билан ҳамкорлик ўрнатган пахта етиштирувчи субъектларга тегишли навга 20 фоизли улушларда ҳаммуаллифлик қилишга рухсат берилади;

б) ғўза уруғчилигида эркин рақобат муҳитини шакллантириш ва бозор муносабатларини ривожлантириш бўйича:

пахта хомашёси етиштирувчиларни сифатли уруғлик билан таъминлаш мақсадида сертификатланган уруғлик тайёрлаш вазифаси босқичма-босқич пахта-тўқимачилик кластерлари ва хусусий уруғчилик корхоналарига ўтказилади;

2024 йил ҳосили учун уруғлик чигитни Пахтачилик кенгашининг хулосасига асосан қўшимча тарзда хусусий уруғчилик корхоналари томонидан етказиб бериш амалиёти жорий этилади;

қонунчиликда белгиланган тартибда халқаро стандартларга мувофиқ аккредитациядан ўтиш шарти билан хусусий сертификация идораларини ташкил этишга рухсат этилади.

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги уч ой муддатда мазкур бандда назарда тутилган вазифаларни амалга ошириш механизмларини белгилаш ҳамда илғор хорижий мамлакатлар тажрибаси асосида Уруғчиликни ривожлантириш марказини трансформация қилишга оид тегишли қарор лойиҳасини ишлаб чиқиб, Вазирлар Маҳкамасига киритсин.

6. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (И. Абдурахмонов):

а) Пахтачилик кенгаши, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши ва вилоятлар ҳокимликлари билан биргаликда:

бир ой муддатда ҳудудларнинг тупроқ-иқлим шароитларига мос, эртапишар ва ҳосилдорлиги юқори ғўза навлари уруғларини етиштириш ва таъминотини ташкил қилиш ҳамда нав алмаштириш, уруғ алмаштириш ва «тиндирилган уруғ» экиш тизими бўйича 2024 — 2026 йилларда амалга ошириладиган чора-тадбирлар дастурини тасдиқласин;

ҳосилдорлиги 30 центнердан паст бўлган пахта майдонларини мунтазам аниқласин ҳамда босқичма-босқич янги ва истиқболли навларни жойлаштириш, замонавий агротехнологияларни қўллашни жорий қилсин;

бир ой муддатда пахта-тўқимачилик кластерлари ва хорижий уруғчилик компаниялари таклифларини ўрганган ҳолда ҳудудларнинг тупроқ-иқлим шароитига мос ғўза навлари ва дурагайларини мазкур қарорнинг 1-иловасидаги талаблар асосида олиб келиш бўйича таклифлар ишлаб чиқсин;

икки ой муддатда янги ва истиқболли навларнинг уруғларини дастлабки кўпайтирувчи элита хўжаликларининг фаолиятини амалга ошириш механизмини ва районлашган навларнинг бирламчи уруғлигини ташкил этишнинг янги тартибини тасдиқласин;

2024 йил пахта ҳосилидан ҳар бир ҳудудда камида 500 гектар майдонда юқори агротехнологияларга асосланган тажриба майдонларини ташкил қилиб, пахта етиштирувчи субъектлар учун амалий дала семинарларини ўтказиб борсин;

б) республикада маҳаллий ва хорижий селекцияга мансуб нав ва дурагайлардан етиштирилаётган пахта толаси сифатини мунтазам солиштириб бориш учун аккредитациядан ўтган синов лабораторияларида сифат кўрсаткичлари бўйича баҳолаш (НVI) натижаларига асосан ягона маълумотлар базасини яратсин;

в) икки ой муддатда хориждан келтирилган ғўза уруғликларининг генетик тозалиги бўйича молекуляр-генетик таҳлиллар ўтказиш юзасидан маҳаллий ваколатли лаборатория хулосасини олиш тартибини тасдиқласин;

г) «Пахтасаноат илмий маркази» АЖ билан биргаликда уруғлик пахта хомашёсини жамғариш, белгиланган стандарт талаблари бўйича сақлаш ва дастлабки қайта ишлашгача бўлган жараённинг тўғри бажарилиши бўйича тегишли норматив-ҳуқуқий ҳужжатни ҳамда уруғлик чигит тайёрловчи корхоналарда уруғлик пахтани қайта ишлашда ускуналарни белгиланган меъёрлар асосида созлаш тартибини ишлаб чиқиб, тасдиқласин;

д) 2024 йил пахта етиштириш мавсуми охирига қадар Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг «Рақамли қишлоқ хўжалиги» ягона интеграцион платформаси таркибида «е-уруғ» платформасини ишга туширсин.

Бунда, маҳаллий ва хорижий уруғчилик корхоналари ҳамда бирламчи уруғчилик хўжаликларининг ўзаро интеграциялашуви, ғўза навлари ва дурагайларининг уруғ таъминоти ва захираси, ҳудудларга мослашганлиги ва муқобил нав таклифлари, мавжуд ғўза навлари ва дурагайлари ҳосилдорлиги, уларни етиштириш агротехнологиялари тўғрисида ахборот олиш, ҳудудлар шароитларидан келиб чиқиб эркин ва шаффоф жойлаштириш, қайта тақсимлаш ҳамда сертификат олиш имкониятлари яратилади.

7. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги икки ой муддатда Хитой, Ҳиндистон, Туркия, Испания, Австралия ва Америка Қўшма Штатлари тажрибасини ўрганган ҳолда ҳамда мазкур қарор талабларидан келиб чиқиб, Ўзбекистон Республикасининг «Уруғчилик тўғрисида»ги Қонунига, шунингдек, қонунчиликка тегишли ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш бўйича Вазирлар Маҳкамасига таклиф киритсин.

8. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши Раиси ва вилоятлар ҳокимлари бир ой муддатда:

мазкур қарор талаблари асосида 2024 йилда ўз ҳудудидаги пахта экиладиган майдонларнинг 10 фоизига экиладиган хорижий ғўза навлари бўйича Қишлоқ хўжалиги вазирлигига таклиф киритсин;

хусусий уруғчилик корхоналарини жалб қилиш, хорижий навлар экиладиган майдонларни тўлиқ назоратга олиш, ҳудудларда ғўза уруғчилигига оид янги тизим самарадорлигини оширишнинг мутахассис-кадрлар, инфратузилмавий ва ташкилий таъминотини таъминлаш бўйича чора-тадбирлар дастурини тасдиқласин ва ижрога қаратсин;

янги тизим асосида мазкур қарорга 1-иловада кўрсатилган талабларга мувофиқ ҳар бир ҳудуднинг тупроқ-иқлим шароитларига мос ғўза навлари бўйича бирламчи уруғчиликни ташкил этиш ва жойлаштириш чораларини кўрсин.

9. Ташқи ишлар вазирлиги Ўзбекистон Республикасининг Хитой (Ф. Арзиев), Ҳиндистон (С. Рустамбаев), Туркия (А. Агзамходжаев), Испания (Ф. Турсунов), Австралия (Қ. Шакиров) ва Америка Қўшма Штатлари (Ф. Сидиков)даги дипломатик ваколатхоналари билан биргаликда доимий равишда:

пахтачилик ва ғўза уруғчилигига оид энг илғор тажриба ва муҳим натижаларни доимий таҳлил қилиб бориш, юқори ҳосилдор ғўза навлари ва дурагайларини республикамизга олиб келиш, соҳага оид инновацион технологияларни трансфер қилиш бўйича Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Пахтачилик кенгаши ва пахта-тўқимачилик кластерларига кўмаклашсин;

ғўза уруғчилиги бўйича хорижий компанияларни жалб қилиш юзасидан ташкилий чора-тадбирларни амалга оширсин.

10. Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги Пахтачилик кенгашининг илмий хулосасига асосан мазкур қарорга 2-иловада кўрсатилган 14 та туманда пахтачиликка оид янги илмий ишланмалар ва инновацион технологияларни жорий этиш, шунингдек, 2024 — 2027 йилларда анъанавий ва ноанъанавий селекция усуллари орқали юқори ҳосилдор, тезпишар, тола сифати юқори, касаллик ва ҳашаротларга чидамли биотехнологик навларни яратиш ҳамда замонавий агротехнологияларни ишлаб чиқиш ва инновацион лойиҳаларни мақсадли молиялаштириш чораларини кўрсин.

11. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳамда Давлат активларини бошқариш агентлигининг Пахтачилик кенгашининг илмий-тадқиқот органи бўлган «Пахтасаноат илмий маркази» АЖ негизида Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий маркази ҳузуридаги Толали экинлар илмий-тадқиқот институтини ташкил этиш тўғрисидаги таклифи маъқуллансин.

Бунда:

«Пахтасаноат илмий маркази» АЖга тегишли мол-мулклар (Тошкент шаҳри, Яккасарой тумани, Ш. Руставели кўчаси, 8-уй манзилида жойлашган маъмурий бинодан ташқари) қонунчиликда белгиланган тартибда мазкур институтга ўтказилади;

институт Тошкент вилояти, Қибрай тумани, Университет кўчаси, 2-уй манзилига текин фойдаланиш ҳуқуқи асосида жойлаштирилади;

«Пахтасаноат илмий маркази» АЖга тегишли Тошкент шаҳри, Яккасарой тумани, Ш. Руставели кўчаси, 8-уй манзилида жойлашган маъмурий бино жамиятнинг устав капиталидаги давлат улушини мазкур бинонинг баланс (қолдиқ) қийматига камайтириш ҳисобига Давлат активларини бошқариш агентлигига давлат мулки сифатида оператив бошқарув ҳуқуқи асосида ўтказилади.

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (И. Абдурахмонов) бир ой муддатда Толали экинлар илмий-тадқиқот институтини ташкил этиш боғлиқ барча зарурий чораларни кўрсин.

12. Вазирлар Маҳкамаси икки ой муддатда Генетик модификацияланган организмлар ва унинг маҳсулотлари хавфсизлигининг илмий экспертизасини ташкил этиш ва ўтказиш тартибини ҳамда Қишлоқ хўжалиги экинларининг генетик модификацияланган навларининг миллий базасини шакллантириш ва юритиш тартибини тасдиқласин.

13. Мазкур қарорнинг ижросини самарали ташкил қилишга масъул ва шахсий жавобгар этиб қишлоқ хўжалиги вазири И.Ю. Абдурахмонов ҳамда Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши Раиси ва вилоятлар ҳокимлари белгилансин.

Қарор ижросини муҳокама қилиб бориш, ижро учун масъул идоралар фаолиятини мувофиқлаштириш ва назорат қилиш Бош вазир ўринбосари Ж.А. Ходжаев зиммасига юклансин.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023 йил 15 декабрдаги ПҚ-391-сон қарорига 1-ИЛОВА

Ўзбекистон Республикасига хориждан олиб кириладиган ўрта толали ғўза навлари ва дурагайларига қўйиладиган талаблар

Т/р Кўрсаткичлар номи Кўрсаткичларнинг белгиланиши 1. Вегетация даври Тезпишар (115 — 120 кун) 2. Потенциал ҳосилдорлик 60 — 80 ц/га 3. Кўсакларнинг очилиши Кўсакларнинг очилиш суръати юқори 4. Касалликларга бардошлилик Фузариоз ва вертициллёз вилт, вирусли касалликлар 5. Тола чиқими 40 фоиздан юқори 6. Толанинг юқори ўртача узунлиги (UНM) 1,11 — 1,17 дюйм 7. Тола микронейри (Mic) 4,2 — 4,5 8. Толанинг йигирилувчанлик индекси (SCI) 160 дан юқори 9. Толанинг солиштирма узилиш кучи (Str) 28 — 32 г.куч/текс.дан кам бўлмаган 10. Навнинг алоҳида хусусиятлари Глобал иқлим ўзгаришлари шароитида сув таъминоти оғир, балл бонитети паст бўлган майдонларда етиштиришга мос, юқори ҳарорат, гармсел, сув танқислиги, тупроқ шўрланишига бардошли, саноатбоп 11. Дурагайлар (F1) олиб кириладиган ҳолларда Юқори ҳосилдор дурагайлар, шу жумладан, ота-она шаклларини олиб келган ҳолда маҳаллий шароитларда дурагай уруғларни етиштиришни йўлга қўйиш Юқори навлилик 96 фоиздан кам бўлмаган 12. Интеллектуал мулк ҳуқуқи Интеллектуал мулкка даъво қилмаслик ёки харажатлар импорт қилувчи корхона томонидан қопланиши

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023 йил 15 декабрдаги ПҚ-391-сон қарорига 2-ИЛОВА

2024 — 2026 йилларда пахта-тўқимачилик кластерлари ва фермер хўжаликлари томонидан пахта ҳосилдорлиги гектарига 30 центнердан ошмайдиган ҳудудларда хориждан импорт қилинадиган ёки юқори ҳосилдор янги маҳаллий ғўза навлари синовлари ўтказиладиган ҳамда янги илмий ишланма ва самарадор агротехнологиялар жорий қилинадиган ҳудудлар

Т/р Туманлар номи Ҳудудлар номи 1. Элликқалъа тумани Бўстон 2. Улуғнор тумани Жалақудуқ 3. Вобкент тумани Эҳсон 4. Шароф Рашидов тумани Самарқанд қудуқ ФХХУ 5. Қарши тумани Бешкент 6. Нишон тумани Самарқанд 7. Навбаҳор тумани Янгиқўрғон 8. Поп тумани Машъал 9. Нарпай тумани Иттифоқ 10. Жарқўрғон тумани Лойқанд чинори 11. Сайхунобод тумани Сайхун баҳори 12. Қуйи Чирчиқ тумани Тошовул 13. Бешариқ тумани Чорбоғтуранги 14. Қўшкўпир тумани Незахос

Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2023 йил 15 декабрь,

ПҚ-391-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 18.12.2023 й., 07/23/391/0946-сон; 15.03.2024 й., 07/24/126/0214-сон, 10.05.2024 й., 06/24/76/0336-сон )

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining

Qarori

ROʻYXATI

Paxtachilikda urugʻchilik tizimini rivojlantirish hamda paxta hosildorligini oshirishning qoʻshimcha chora-tadbirlari toʻgʻrisida

Paxtachilikda zamonaviy samarador agrotexnologiyalarni qoʻllash va urugʻchilik tizimiga erkin bozor mexanizmlarini joriy etish orqali hosildorlikni keskin oshirish, paxta xomashyosini yetishtirishda ilmiy-innovatsion yondashuvlarni qoʻllashni kengaytirish maqsadida:

1. Belgilansinki, 2024-yil 1-yanvardan boshlab Oʻsimliklar karantini va himoyasi agentligi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Paxtachilik kengashi (keyingi oʻrinlarda — Paxtachilik kengashi) mutaxassislari nazorati ostida tajriba-sinov tariqasida yuqori hosildor xorijiy gʻoʻza navlari va duragaylarini olib kirish hamda paxta-toʻqimachilik klasterlari va fermer xoʻjaliklari tasarrufidagi paxta ekiladigan maydonlarning 10 foizigacha joylashtirishga, istisno tariqasida, ruxsat beriladi. Bunda:

a) quyidagilar talab etiladi:

karantin ruxsatnomasi, eksport qiluvchi mamlakatning oʻsimliklar karantini va ularni himoya qilish boʻyicha davlat organlari tomonidan beriladigan fitosanitariya sertifikati yoki guvohnomasi mavjudligi;

xorijdan keltiriladigan gʻoʻza navlari va duragaylaridan paxta hosili yetishtirishda hamda ularning urugʻlarini koʻpaytirishda import qiluvchi tomonidan intellektual mulkka daʼvo qilmaslik;

xorijiy gʻoʻza navlari va duragaylarini olib kelishda nav originatorlari (patent egasi) bilan litsenziya shartnomasi tuzish talab qilinsa, litsenziya xarajatlarini import qiluvchi korxona tomonidan qoplash;

kelgusi yillarda ekish uchun xorijiy gʻoʻza navlari va duragaylarini mahalliy sharoitda yetishtirishni tashkil etish;

navlarning biologik va mexanik ifloslanishining oldini olish maqsadida gʻoʻza navlari ekilayotgan hududlarda nav joylashtirish tartibiga qatʼiy amal qilish;

b) xorijdan keltirilgan gʻoʻza navlari va duragaylarini parvarishlashda har bir navga xos boʻlgan yuqori samarador agrotexnologiyalarni qoʻllash Paxtachilik kengashi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Oʻsimliklar karantini va himoyasi agentligi hamda tegishli ilmiy tashkilotlar kuzatuvida amalga oshiriladi;

v) paxta-toʻqimachilik klasterlari va fermer xoʻjaliklari tomonidan gʻoʻza navlarini joylashtirishda kafolatlangan urugʻ taʼminotiga muvofiq erkinlik beriladi, bunda yuqori hosildor mahalliy navlarga ustuvorlik beriladi. Bir konturda uzluksiz 2 yil davomida bir navni joylashtirishga ruxsat berilmaydi. Hududlarda har 2 yilda ekilayotgan navni toʻla almashtirish, har yili tegishli nav urugʻini boshqa hududlardan olib kelish orqali urugʻ almashtirish va yillik qoʻshimcha urugʻ zaxirasini yaratish bilan kelgusida bosqichma-bosqich “tindirilgan urugʻ” ekish amaliyoti joriy qilinadi.

2. Quyidagilar:

Oʻzbekiston Respublikasiga xorijdan olib kiriladigan oʻrta tolali gʻoʻza navlari va duragaylariga qoʻyiladigan talablar 1-ilovaga muvofiq;

2024 — 2026-yillarda paxta-toʻqimachilik klasterlari va fermer xoʻjaliklari tomonidan paxta hosildorligi gektariga 30 sentnerdan oshmaydigan hududlarda xorijdan import qilinadigan yoki yuqori hosildor yangi mahalliy gʻoʻza navlari sinovlari oʻtkaziladigan hamda yangi ilmiy ishlanma va samarador agrotexnologiyalar joriy qilinadigan hududlar roʻyxati 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

Belgilansinki, paxta-toʻqimachilik klasterlari va fermer xoʻjaliklari tomonidan olib kelingan gʻoʻza urugʻlarini kelgusida boshqa hududlarga ekish va ular ekiladigan maydonlarni kengaytirish hosildorlik koʻrsatkichlariga va gʻoʻza urugʻlarining tuproq-iqlim sharoitlariga mos tushganligiga koʻra Paxtachilik kengashining xulosasiga asosan amalga oshirilishi mumkin.

3. Yuqori samarador xorijiy gʻoʻza navlarini hududlarda yetishtirishni davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash maqsadida quyidagilarga qoʻshimcha vazifalar yuklatilsin:

Oʻsimliklar karantini va himoyasi agentligiga — mazkur qarorning talablariga muvofiq xorijiy gʻoʻza navlarini olib kirishga, istisno tariqasida, karantin ruxsatnomasini rasmiylashtirish, shuningdek, import qilingan gʻoʻza navlari ekilgan maydonlarda zararkunanda va kasalliklarga qarshi dala nazorati monitoringini yuritish, aniqlangan zararkunanda va kasalliklarning oʻz vaqtida bartaraf etilishida paxta-toʻqimachilik klasterlari, fermer xoʻjaliklari va boshqa urugʻchilik subyektlariga tezkor amaliy yordam koʻrsatish;

Agrosanoat majmui ustidan nazorat qilish inspeksiyasiga — paxta-toʻqimachilik klasterlari va fermer xoʻjaliklari tomonidan xorijiy gʻoʻza navlari va duragaylarini yetishtirishda ularning aprobatsiyasini toʻgʻri va oʻz muddatida oʻtkazish, urugʻliklarni tayyorlash, qayta ishlash hamda saqlashning xalqaro standartlar va texnik reglamentlarga muvofiqligini taʼminlash;

Qishloq xoʻjaligi ekinlari navlarini sinash markaziga — paxta-toʻqimachilik klasterlari va fermer xoʻjaliklari tomonidan xorijiy gʻoʻza navlari va duragaylarini oʻsish davri, hosildorligi, kasallik va zararkunandalarga, turli tuproq-iqlim sharoitlariga chidamliligi hamda mahsulot sifati va boshqa belgilari asosida kelgusi yillarda Oʻzbekiston Respublikasi hududida ekishga tavsiya etilgan qishloq xoʻjaligi ekinlari navlari reyestriga kiritib borish;

Tuproqshunoslik va agrokimyoviy tadqiqotlar instituti, Oʻsimliklar karantini va himoyasi agentligi huzuridagi Respublika agrokimyoviy tahlil markaziga — respublikaning ball boniteti past, suv taʼminoti ogʻir boʻlgan va paxta hosildorligi gektariga 30 sentnerdan oshmaydigan hududlarida tuproq unumdorligini oshirishga qaratilgan “konturbay” amaliy mexanizmlarni joriy etish;

Urugʻchilikni rivojlantirish markaziga — xorijdan keltirilgan gʻoʻza navlarining urugʻchiligi bilan shugʻullanuvchi subyektlarda vegetatsiya davrida paxta maydonlarida kamida uch marta, urugʻliklarni saqlash va qayta ishlash jarayonlarida doimiy monitoring yuritish, ularga yaqindan amaliy yordam koʻrsatish, gʻoʻza navlarining bir maydonda uzluksiz 2 yildan ortiq ekilishining oldini olish maqsadida hududlar uchun muqobil yangi navlar urugʻchiligini tashkil qilish, hududlar oʻrtasida muqobil navlar urugʻlarini qayta taqsimlab borish hamda yillik “tindirilgan urugʻlik” zaxirasini yaratish;

Paxtachilik kengashiga — xorijdan olib kiriladigan gʻoʻza navlari va duragaylarini kelgusida ekish maydonini kengaytirish boʻyicha xulosa (koʻrsatma) ishlab chiqish.

4. Shunday tartib oʻrnatilsinki, unga koʻra 2024-yildan boshlab:

paxta-toʻqimachilik klasterlari va fermer xoʻjaliklari tomonidan xorijdan keltirilgan gʻoʻza urugʻlarining genetik tozaligini molekulyar-genetik tahlil qilish boʻyicha mahalliy vakolatli laboratoriyalar xulosasi olinadi hamda barcha import qilinadigan gʻoʻza urugʻlarining ekinboplik sifat koʻrsatkichlari baholanadi;

paxta-toʻqimachilik klasterlari va fermer xoʻjaliklari tomonidan xorijdan olib kelingan gʻoʻza navlari va duragaylari ikki yillik yetishtirish natijalariga koʻra mazkur qarorga 1-ilovada koʻrsatilgan talablarga mos kelgan hollarda Oʻzbekiston Respublikasi hududida ekish uchun tavsiya qilingan qishloq xoʻjaligi ekinlarining davlat reyestriga kiritiladi.

5. Respublikada gʻoʻzaning serhosil va sanoatbop yangi navlarini yaratishni jadallashtirish va qoʻllab-quvvatlash maqsadida:

a) mahalliy nav originatorlari va mualliflarini ragʻbatlantirish boʻyicha:

belgilangan navni yangilash sxemalarini hamda urugʻlik chigitni koʻpaytirish koeffitsiyentini hisobga olgan holda sifatli va raqobatbardosh urugʻliklarni yetishtirish maqsadida mahalliy nav originatorlari va urugʻchilik subyektlari (klasterlar, kooperativlar, fermer xoʻjaliklari va boshqalar) oʻrtasida toʻgʻridan-toʻgʻri kelishuvlar asosida litsenziya shartnomasini tuzish orqali elita va yuqori avlodli urugʻliklarni yetishtirish, oʻz ehtiyojlari uchun foydalanish, ichki va tashqi bozorda sotish yoʻlga qoʻyiladi;

gʻoʻza navlari va duragaylarining urugʻliklarini belgilangan talablarga muvofiq yetishtirish, koʻpaytirish, Oʻzbekiston Respublikasi hududida foydalanish va realizatsiya qilish litsenziya shartnomasi asosida patent egasining ruxsati bilan amalga oshiriladi;

patent egasi — litsenziar (shu jumladan, xorijiy kompaniya) bilan kelishilgan holda patentdan kelib chiqadigan barcha huquqlarni patent egasining xohishiga koʻra manfaatdor shaxslarga biron-bir shart va (yoki) cheklovlar qoʻygan holda, shuningdek, seleksiya yutugʻidan litsenziya shartnomasi doirasida foydalanish huquqini litsenziatlarga berishga ruxsat etiladi;

urugʻlik paxta xomashyosini yetishtiruvchilar (paxta-toʻqimachilik klasterlari, fermer xoʻjaliklari, kooperatsiyalar)ga mahalliy olimlar tomonidan yaratilgan rayonlashtirilgan, istiqbolli va yangi gʻoʻza navlarini originatorlar bilan tuziladigan litsenziya shartnomasi asosida joylashtirish huquqi beriladi, bunda urugʻliklar uchun toʻlanadigan ustama mablagʻlar mazkur subyektlar oʻrtasida oʻzaro kelishuv asosida, biroq 3 — 12 foiz royalti toʻlovlaridan kam boʻlmagan miqdorda belgilanadi;

mahalliy istiqbolli gʻoʻza navlarini takomillashtirish, respublika hududida keng rayonlashtirish, uning sifatli elita urugʻchiligini yoʻlga qoʻyish va navni tijoratlashtirishda nav orginatorlari bilan hamkorlik oʻrnatgan paxta yetishtiruvchi subyektlarga tegishli navga 20 foizli ulushlarda hammualliflik qilishga ruxsat beriladi;

b) gʻoʻza urugʻchiligida erkin raqobat muhitini shakllantirish va bozor munosabatlarini rivojlantirish boʻyicha:

paxta xomashyosi yetishtiruvchilarni sifatli urugʻlik bilan taʼminlash maqsadida sertifikatlangan urugʻlik tayyorlash vazifasi bosqichma-bosqich paxta-toʻqimachilik klasterlari va xususiy urugʻchilik korxonalariga oʻtkaziladi;

2024-yil hosili uchun urugʻlik chigitni Paxtachilik kengashining xulosasiga asosan qoʻshimcha tarzda xususiy urugʻchilik korxonalari tomonidan yetkazib berish amaliyoti joriy etiladi;

qonunchilikda belgilangan tartibda xalqaro standartlarga muvofiq akkreditatsiyadan oʻtish sharti bilan xususiy sertifikatsiya idoralarini tashkil etishga ruxsat etiladi.

Qishloq xoʻjaligi vazirligi uch oy muddatda mazkur bandda nazarda tutilgan vazifalarni amalga oshirish mexanizmlarini belgilash hamda ilgʻor xorijiy mamlakatlar tajribasi asosida Urugʻchilikni rivojlantirish markazini transformatsiya qilishga oid tegishli qaror loyihasini ishlab chiqib, Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.

6. Qishloq xoʻjaligi vazirligi (I. Abduraxmonov):

a) Paxtachilik kengashi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari bilan birgalikda:

bir oy muddatda hududlarning tuproq-iqlim sharoitlariga mos, ertapishar va hosildorligi yuqori gʻoʻza navlari urugʻlarini yetishtirish va taʼminotini tashkil qilish hamda nav almashtirish, urugʻ almashtirish va “tindirilgan urugʻ” ekish tizimi boʻyicha 2024 — 2026-yillarda amalga oshiriladigan chora-tadbirlar dasturini tasdiqlasin;

hosildorligi 30 sentnerdan past boʻlgan paxta maydonlarini muntazam aniqlasin hamda bosqichma-bosqich yangi va istiqbolli navlarni joylashtirish, zamonaviy agrotexnologiyalarni qoʻllashni joriy qilsin;

bir oy muddatda paxta-toʻqimachilik klasterlari va xorijiy urugʻchilik kompaniyalari takliflarini oʻrgangan holda hududlarning tuproq-iqlim sharoitiga mos gʻoʻza navlari va duragaylarini mazkur qarorning 1-ilovasidagi talablar asosida olib kelish boʻyicha takliflar ishlab chiqsin;

ikki oy muddatda yangi va istiqbolli navlarning urugʻlarini dastlabki koʻpaytiruvchi elita xoʻjaliklarining faoliyatini amalga oshirish mexanizmini va rayonlashgan navlarning birlamchi urugʻligini tashkil etishning yangi tartibini tasdiqlasin;

2024-yil paxta hosilidan har bir hududda kamida 500 gektar maydonda yuqori agrotexnologiyalarga asoslangan tajriba maydonlarini tashkil qilib, paxta yetishtiruvchi subyektlar uchun amaliy dala seminarlarini oʻtkazib borsin;

b) respublikada mahalliy va xorijiy seleksiyaga mansub nav va duragaylardan yetishtirilayotgan paxta tolasi sifatini muntazam solishtirib borish uchun akkreditatsiyadan oʻtgan sinov laboratoriyalarida sifat koʻrsatkichlari boʻyicha baholash (NVI) natijalariga asosan yagona maʼlumotlar bazasini yaratsin;

v) ikki oy muddatda xorijdan keltirilgan gʻoʻza urugʻliklarining genetik tozaligi boʻyicha molekulyar-genetik tahlillar oʻtkazish yuzasidan mahalliy vakolatli laboratoriya xulosasini olish tartibini tasdiqlasin;

g) “Paxtasanoat ilmiy markazi” AJ bilan birgalikda urugʻlik paxta xomashyosini jamgʻarish, belgilangan standart talablari boʻyicha saqlash va dastlabki qayta ishlashgacha boʻlgan jarayonning toʻgʻri bajarilishi boʻyicha tegishli normativ-huquqiy hujjatni hamda urugʻlik chigit tayyorlovchi korxonalarda urugʻlik paxtani qayta ishlashda uskunalarni belgilangan meʼyorlar asosida sozlash tartibini ishlab chiqib, tasdiqlasin;

d) 2024-yil paxta yetishtirish mavsumi oxiriga qadar Qishloq xoʻjaligi vazirligining “Raqamli qishloq xoʻjaligi” yagona integratsion platformasi tarkibida “e-urugʻ” platformasini ishga tushirsin.

Bunda, mahalliy va xorijiy urugʻchilik korxonalari hamda birlamchi urugʻchilik xoʻjaliklarining oʻzaro integratsiyalashuvi, gʻoʻza navlari va duragaylarining urugʻ taʼminoti va zaxirasi, hududlarga moslashganligi va muqobil nav takliflari, mavjud gʻoʻza navlari va duragaylari hosildorligi, ularni yetishtirish agrotexnologiyalari toʻgʻrisida axborot olish, hududlar sharoitlaridan kelib chiqib erkin va shaffof joylashtirish, qayta taqsimlash hamda sertifikat olish imkoniyatlari yaratiladi.

7. Qishloq xoʻjaligi vazirligi ikki oy muddatda Xitoy, Hindiston, Turkiya, Ispaniya, Avstraliya va Amerika Qoʻshma Shtatlari tajribasini oʻrgangan holda hamda mazkur qaror talablaridan kelib chiqib, Oʻzbekiston Respublikasining “Urugʻchilik toʻgʻrisida”gi Qonuniga, shuningdek, qonunchilikka tegishli oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish boʻyicha Vazirlar Mahkamasiga taklif kiritsin.

8. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi va viloyatlar hokimlari bir oy muddatda:

mazkur qaror talablari asosida 2024-yilda oʻz hududidagi paxta ekiladigan maydonlarning 10 foiziga ekiladigan xorijiy gʻoʻza navlari boʻyicha Qishloq xoʻjaligi vazirligiga taklif kiritsin;

xususiy urugʻchilik korxonalarini jalb qilish, xorijiy navlar ekiladigan maydonlarni toʻliq nazoratga olish, hududlarda gʻoʻza urugʻchiligiga oid yangi tizim samaradorligini oshirishning mutaxassis-kadrlar, infratuzilmaviy va tashkiliy taʼminotini taʼminlash boʻyicha chora-tadbirlar dasturini tasdiqlasin va ijroga qaratsin;

yangi tizim asosida mazkur qarorga 1-ilovada koʻrsatilgan talablarga muvofiq har bir hududning tuproq-iqlim sharoitlariga mos gʻoʻza navlari boʻyicha birlamchi urugʻchilikni tashkil etish va joylashtirish choralarini koʻrsin.

9. Tashqi ishlar vazirligi Oʻzbekiston Respublikasining Xitoy (F. Arziyev), Hindiston (S. Rustambayev), Turkiya (A. Agzamxodjayev), Ispaniya (F. Tursunov), Avstraliya (Q. Shakirov) va Amerika Qoʻshma Shtatlari (F. Sidikov)dagi diplomatik vakolatxonalari bilan birgalikda doimiy ravishda:

paxtachilik va gʻoʻza urugʻchiligiga oid eng ilgʻor tajriba va muhim natijalarni doimiy tahlil qilib borish, yuqori hosildor gʻoʻza navlari va duragaylarini respublikamizga olib kelish, sohaga oid innovatsion texnologiyalarni transfer qilish boʻyicha Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Paxtachilik kengashi va paxta-toʻqimachilik klasterlariga koʻmaklashsin;

gʻoʻza urugʻchiligi boʻyicha xorijiy kompaniyalarni jalb qilish yuzasidan tashkiliy chora-tadbirlarni amalga oshirsin.

10. Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi Paxtachilik kengashining ilmiy xulosasiga asosan mazkur qarorga 2-ilovada koʻrsatilgan 14 ta tumanda paxtachilikka oid yangi ilmiy ishlanmalar va innovatsion texnologiyalarni joriy etish, shuningdek, 2024 — 2027-yillarda anʼanaviy va noanʼanaviy seleksiya usullari orqali yuqori hosildor, tezpishar, tola sifati yuqori, kasallik va hasharotlarga chidamli biotexnologik navlarni yaratish hamda zamonaviy agrotexnologiyalarni ishlab chiqish va innovatsion loyihalarni maqsadli moliyalashtirish choralarini koʻrsin.

11. Qishloq xoʻjaligi vazirligi hamda Davlat aktivlarini boshqarish agentligining Paxtachilik kengashining ilmiy-tadqiqot organi boʻlgan “Paxtasanoat ilmiy markazi” AJ negizida Qishloq xoʻjaligida bilim va innovatsiyalar milliy markazi huzuridagi Tolali ekinlar ilmiy-tadqiqot institutini tashkil etish toʻgʻrisidagi taklifi maʼqullansin.

Bunda:

“Paxtasanoat ilmiy markazi” AJga tegishli mol-mulklar (Toshkent shahri, Yakkasaroy tumani, Sh. Rustaveli koʻchasi, 8-uy manzilida joylashgan maʼmuriy binodan tashqari) qonunchilikda belgilangan tartibda mazkur institutga oʻtkaziladi;

institut Toshkent viloyati, Qibray tumani, Universitet koʻchasi, 2-uy manziliga tekin foydalanish huquqi asosida joylashtiriladi;

“Paxtasanoat ilmiy markazi” AJga tegishli Toshkent shahri, Yakkasaroy tumani, Sh. Rustaveli koʻchasi, 8-uy manzilida joylashgan maʼmuriy bino jamiyatning ustav kapitalidagi davlat ulushini mazkur binoning balans (qoldiq) qiymatiga kamaytirish hisobiga Davlat aktivlarini boshqarish agentligiga davlat mulki sifatida operativ boshqaruv huquqi asosida oʻtkaziladi.

Qishloq xoʻjaligi vazirligi (I. Abduraxmonov) bir oy muddatda Tolali ekinlar ilmiy-tadqiqot institutini tashkil etish bogʻliq barcha zaruriy choralarni koʻrsin.

12. Vazirlar Mahkamasi ikki oy muddatda Genetik modifikatsiyalangan organizmlar va uning mahsulotlari xavfsizligining ilmiy ekspertizasini tashkil etish va oʻtkazish tartibini hamda Qishloq xoʻjaligi ekinlarining genetik modifikatsiyalangan navlarining milliy bazasini shakllantirish va yuritish tartibini tasdiqlasin.

13. Mazkur qarorning ijrosini samarali tashkil qilishga masʼul va shaxsiy javobgar etib qishloq xoʻjaligi vaziri I.Y. Abduraxmonov hamda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi va viloyatlar hokimlari belgilansin.

Qaror ijrosini muhokama qilib borish, ijro uchun masʼul idoralar faoliyatini muvofiqlashtirish va nazorat qilish Bosh vazir oʻrinbosari J.A. Xodjayev zimmasiga yuklansin.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 15-dekabrdagi PQ-391-son qaroriga 1-ILOVA

Oʻzbekiston Respublikasiga xorijdan olib kiriladigan oʻrta tolali gʻoʻza navlari va duragaylariga qoʻyiladigan talablar

T/r Koʻrsatkichlar nomi Koʻrsatkichlarning belgilanishi 1. Vegetatsiya davri Tezpishar (115 — 120 kun) 2. Potensial hosildorlik 60 — 80 ts/ga 3. Koʻsaklarning ochilishi Koʻsaklarning ochilish surʼati yuqori 4. Kasalliklarga bardoshlilik Fuzarioz va vertitsillyoz vilt, virusli kasalliklar 5. Tola chiqimi 40 foizdan yuqori 6. Tolaning yuqori oʻr�acha uzunligi (UNM) 1,11 — 1,17 dyuym 7. Tola mikroneyri (Mic) 4,2 — 4,5 8. Tolaning yigiriluvchanlik indeksi (SCI) 160 dan yuqori 9. Tolaning solishtirma uzilish kuchi (Str) 28 — 32 g.kuch/teks.dan kam boʻlmagan 10. Navning alohida xususiyatlari Global iqlim oʻzgarishlari sharoitida suv taʼminoti ogʻir, ball boniteti past boʻlgan maydonlarda yetishtirishga mos, yuqori harorat, garmsel, suv tanqisligi, tuproq shoʻrlanishiga bardoshli, sanoatbop 11. Duragaylar (F1) olib kiriladigan hollarda Yuqori hosildor duragaylar, shu jumladan, ota-ona shakllarini olib kelgan holda mahalliy sharoitlarda duragay urugʻlarni yetishtirishni yoʻlga qoʻyish Yuqori navlilik 96 foizdan kam boʻlmagan 12. Intellektual mulk huquqi Intellektual mulkka daʼvo qilmaslik yoki xarajatlar import qiluvchi korxona tomonidan qoplanishi

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 15-dekabrdagi PQ-391-son qaroriga 2-ILOVA

2024 — 2026-yillarda paxta-toʻqimachilik klasterlari va fermer xoʻjaliklari tomonidan paxta hosildorligi gektariga 30 sentnerdan oshmaydigan hududlarda xorijdan import qilinadigan yoki yuqori hosildor yangi mahalliy gʻoʻza navlari sinovlari oʻtkaziladigan hamda yangi ilmiy ishlanma va samarador agrotexnologiyalar joriy qilinadigan hududlar

T/r Tumanlar nomi Hududlar nomi 1. Ellikqalʼa tumani Boʻston 2. Ulugʻnor tumani Jalaquduq 3. Vobkent tumani Ehson 4. Sharof Rashidov tumani Samarqand quduq FXXU 5. Qarshi tumani Beshkent 6. Nishon tumani Samarqand 7. Navbahor tumani Yangiqoʻrgʻon 8. Pop tumani Mashʼal 9. Narpay tumani Ittifoq 10. Jarqoʻrgʻon tumani Loyqand chinori 11. Sayxunobod tumani Sayxun bahori 12. Quyi Chirchiq tumani Toshovul 13. Beshariq tumani Chorbogʻturangi 14. Qoʻshkoʻpir tumani Nezaxos

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2023-yil 15-dekabr,

PQ-391-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 18.12.2023-y., 07/23/391/0946-son; 15.03.2024-y., 07/24/126/0214-son, 10.05.2024-y., 06/24/76/0336-son )

lex.uz

Президента Республики Узбекистан

Постановление

ПЕРЕЧЕНЬ

О дополнительных мерах по развитию системы семеноводства в хлопководстве и повышению урожайности хлопчатника

В целях кардинального повышения урожайности в хлопководстве, расширения применения научно-инновационных подходов при выращивании хлопка-сырца путем использования современных эффективных агротехнологий и внедрения свободных рыночных механизмов в систему семеноводства:

1. Установить, что с 1 января 2024 года под контролем специалистов Агентства по карантину и защите растений и Совета по хлопководству при Президенте Республики Узбекистан (далее — Совет по хлопководству) в порядке исключения разрешается ввозить и размещать в качестве эксперимента высокоурожайные зарубежные сорта и гибриды хлопчатника на площадях до 10 процентов используемых под хлопчатник земель и находящихся в ведении хлопково-текстильных кластеров и фермерских хозяйств. При этом:

а) требуется нижеследующее:

наличие карантинного разрешения, фитосанитарного сертификата или свидетельства, выдаваемых государственными органами по карантину и защите растений страны-экспортера;

отсутствие со стороны импортера претензий на интеллектуальную собственность в выращивании урожая хлопчатника из сортов и гибридов хлопчатника, ввозимых из-за рубежа, и размножении их семян;

возмещение затрат на лицензирование предприятием-импортером в случае необходимости заключения лицензионного договора с оригинаторами сорта (патентовладельцами) при ввозе зарубежных сортов и гибридов хлопчатника;

организация выращивания зарубежных сортов и гибридов хлопчатника в местных условиях для посева в последующие годы;

с целью предотвращения биологического и механического загрязнения сортов строгое соблюдение порядка их размещения сортов на территориях под посев хлопчатника;

б) использование высокоэффективных агротехнологий, соответствующих каждому сорту при выращивании сортов и гибридов хлопчатника, ввезенных из-за рубежа, осуществляется под надзором Совета по хлопководству, Министерства сельского хозяйства, Агентства по карантину и защите растений и соответствующих научных организаций;

в) предоставляется свобода на размещение хлопково-текстильными кластерами и фермерскими хозяйствами сортов хлопчатника в соответствии с гарантированным семенным резервом, при этом приоритет отдается высокоурожайным местным сортам. Не разрешается размещать один сорт на одном контуре беспрерывно в течение двух лет. В регионах в перспективе внедряется практика поэтапного посева замоченных семян с полной заменой в каждые два года засеваемого сорта, ежегодной заменой семян путем ввоза семян соответствующего сорта из других регионов и созданием дополнительного годового резерва семян.

2. Утвердить:

Требования, предъявляемые к средневолокнистым сортам и гибридам хлопчатника, ввозимым из-за рубежа в Республику Узбекистан, согласно приложению № 1 ;

Перечень регионов с урожайностью хлопчатника не более 30 центнеров с гектара, в которых в 2024 — 2026 годах хлопково-текстильными кластерами и фермерскими хозяйствами проводятся испытания высокоурожайных новых местных сортов хлопчатника или импортируемых из-за рубежа и внедряются новые научные разработки и эффективные агротехнологии, согласно приложению № 2 .

Определить, что посев семян хлопчатника, завезенных хлопково-текстильными кластерами и фермерскими хозяйствами, на других территориях и их расширение могут осуществляться на основании заключения Совета по хлопководству в соответствии с показателями урожайности и адаптированности к почвенно-климатическим условиям.

3. С целью государственной поддержки выращивания в регионах высокопродуктивных зарубежных сортов хлопчатника возложить дополнительные задачи на:

Агентство по карантину и защите растений — по оказанию оперативной практической помощи хлопково-текстильным кластерам, фермерским хозяйствам и другим семеноводческим субъектам в оформлении карантинного разрешения, в порядке исключения — на ввоз зарубежных сортов хлопчатника в соответствии с требованиями настоящего постановления, а также в проведении мониторинга полевого контроля против вредителей и болезней, своевременном их устранении на площадях, засеянных импортированными сортами хлопчатника;

Инспекцию по контролю за агропромышленным комплексом — по обеспечению соответствия международным стандартам и техническим регламентам надлежащего и своевременного проведения апробации зарубежных сортов и гибридов хлопчатника при их выращивании хлопково-текстильными кластерами и фермерскими хозяйствами, а также заготовки, переработки и хранения семян;

Центр по сортоиспытанию сельскохозяйственных культур — по внесению хлопково-текстильными кластерами и фермерскими хозяйствами в реестр сортов сельскохозяйственных культур, рекомендованных к посеву в последующие годы на территории Республики Узбекистан, зарубежных сортов и гибридов хлопчатника на основании показателей периода их роста, урожайности, устойчивости к болезням и вредителям, почвенно-климатическим условиям, качества продукции и других признаков;

Институт почвоведения и агрохимических исследований, Республиканский центр агрохимического анализа при Агентстве по карантину и защите растений — по внедрению «поконтурных» практических механизмов, направленных на повышение плодородия почв в регионах республики с низким баллом бонитета, затрудненным водоснабжением и урожайностью хлопчатника не более 30 центнеров с гектара;

Центр по развитию семеноводства — по организации семеноводства альтернативных новых сортов хлопчатника для регионов, перераспределению семян альтернативных сортов хлопчатника между регионами, созданию годового резерва замоченных семян в целях проведения мониторинга на хлопковых площадях в вегетационный период как минимум три раза, процессов хранения и переработки семян в субъектах, занимающихся семеноводством ввезенных из-за рубежа сортов — на постоянной основе, оказания им непосредственной практической помощи, предотвращения посева сортов хлопчатника более двух лет непрерывно на одной площади;

Совет по хлопководству — по разработке заключения (предписания) по расширению в перспективе посевных площадей сортов и гибридов хлопчатника, ввозимых из-за рубежа.

4. Установить порядок, в соответствии с которым с 2024 года:

требуется получение заключения местных компетентных лабораторий по молекулярно-генетическому анализу генетической чистоты семян хлопчатника, ввезенных из-за рубежа хлопково-текстильными кластерами и фермерскими хозяйствами, а также оценки посевных показателей качества всех импортируемых семян хлопчатника;

при соответствии сортов и гибридов хлопчатника, ввезенных из-за рубежа хлопково-текстильными кластерами и фермерскими хозяйствами, требованиям, указанным в приложении № 1 к настоящему постановлению, они по результатам двухлетнего выращивания вносятся в Государственный реестр сельскохозяйственных культур, рекомендованных к посеву на территории Республики Узбекистан.

5. С целью ускорения и поддержки создания новых продуктивных и промышленных сортов хлопчатника в республике:

а) в области стимулирования оригинаторов и авторов местных сортов:

организуется выращивание, использование для собственных нужд, реализация на внутреннем и внешнем рынке элитных и высокорепродукционных сортов семян путем составления лицензионного договора на основе прямых соглашений между оригинаторами местных сортов и субъектами семеноводства (кластерами, фермерскими хозяйствами и другими) в целях выращивания качественных и конкурентоспособных семян с учетом схем обновления определенного сорта и коэффициента увеличения семян хлопчатника;

выращивание, размножение семян сортов и гибридов хлопчатника в соответствии с установленными стандартами, их использование и реализация на территории Узбекистана осуществляются с разрешения патентовладельца на основе лицензионного договора;

по согласованию с владельцем патента — лицензиаром (в том числе с зарубежной компанией) разрешается предоставлять лицензиатам все права, вытекающие из патента с предъявлением по желанию владельца патента каких-либо условий и (или) ограничений заинтересованным лицам, а также права на использование достижений селекции в рамках лицензионного договора;

производителям семенного хлопка-сырца (хлопково-текстильным кластерам, фермерским хозяйствам, кооперациям) предоставляется право на размещение районизированных, перспективных и новых сортов хлопчатника, созданных отечественными учеными на основе лицензионного договора, составляемого с оригинаторами, при этом надбавки за семена устанавливаются на основе взаимности между данными субъектами, но не менее 3 — 12-процентных роялти-платежей;

субъектам-производителям хлопка, установившим сотрудничество с оригинаторами сорта в области совершенствования перспективных местных сортов хлопчатника, его широкого районирования на территории республики, налаживания его элитного семеноводства и коммерциализации сорта, разрешается соавторство на соответствующий сорт в размере 20-процентной доли;

б) в области формирования свободной конкурентной среды и развития рыночных отношений в семеноводстве хлопчатника:

с целью обеспечения производителей хлопка-сырца качественными семенами функция по заготовке сертифицированных семян поэтапно передается хлопково-текстильным кластерам и частным семеноводческим предприятиям;

внедряется практика поставки частными семеноводческими предприятиями семян хлопчатника в дополнительном порядке за урожай 2024 года на основании заключения Совета по хлопководству;

разрешается организовывать частные сертификационные учреждения с условием прохождения аккредитации в соответствии с международными стандартами в порядке, установленном законодательством.

Министерству сельского хозяйства в трехмесячный срок разработать и внести в Кабинет Министров проект соответствующего постановления по трансформации Центра по развитию семеноводства на основе определения механизмов реализации задач, предусмотренных настоящим пунктом, и передового опыта зарубежных стран.

6. Министерству сельского хозяйства (И. Абдурахманов):

а) совместно с Советом по хлопководству, Советом Министров Республики Каракалпакстан и хокимиятами областей:

в месячный срок утвердить Программу мер, реализуемых в 2024 — 2026 годах по выращиванию ранних и высокопродуктивных семян сортов хлопчатника, адаптированных к почвенно-климатическим условиям регионов, организации снабжения ими, а также по системе замены сортов, семян и посеву «замоченных семян»;

выявлять на регулярной основе хлопковые площади с урожайностью не менее 30 центнеров и поэтапно внедрять размещение новых и перспективных сортов с применением современных агротехнологий;

в месячный срок разработать предложения по ввозу сортов и гибридов хлопчатника, адаптированных к почвенно-климатическим условиям регионов на основании требований приложения № 1 к настоящему постановлению, с изучением предложений хлопково-текстильных кластеров и зарубежных семеноводческих компаний;

в двухмесячный срок утвердить новый порядок организации механизма осуществления деятельности элитных хозяйств по первичному выведению семян новых и перспективных сортов, а также первичных семян районизированных сортов;

из урожая 2024 года создать в каждом регионе как минимум на 500 гектарах площадей экспериментальные поля, основанные на высоких агротехнологиях, с проведением практических полевых семинаров для субъектов-производителей хлопка;

б) создать единую базу данных на основе результатов Оценки по качественным показателям (НVI) в экспериментальных лабораториях, прошедших аккредитацию, для регулярного сравнения качества хлопковолокна, выращиваемого в республике из местных и зарубежных селекционных сортов и гибридов;

в) в двухмесячный срок утвердить порядок получения заключений отечественной компетентной лаборатории по проведению молекулярно-генетических анализов по генетической чистоте ввезенных из-за рубежа семян хлопчатника;

г) совместно с АО «Пахтасаноат илмий маркази» разработать и утвердить соответствующий нормативно-правовой акт по надлежащему выполнению процесса от накопления семян хлопка-сырца, их хранения на основе стандартных требований до предварительной переработки, а также порядок наладки оборудования при переработке семенного хлопчатника на предприятиях по производству посевных семян;

д) до конца хлопковой страды 2024 года запустить платформу «е-уруг» в составе единой интеграционной платформы «Цифровое сельское хозяйство» Министерства сельского хозяйства.

При этом будут созданы возможности для взаимной интеграции отечественных и зарубежных семеноводческих предприятий и первичных семеноводческих хозяйств, получения информации о семенном обеспечении и резерве, об адаптированности сортов и гибридов хлопчатника к регионам, альтернативных сортах хлопчатника, урожайности имеющихся сортов и гибридов хлопчатника, агротехнологиях их выращивания, а также для свободного и прозрачного размещения, перераспределения и сертификации сортов и гибридов хлопчатника исходя из условий регионов.

7. Министерству сельского хозяйства в двухмесячный срок внести в Кабинет Министров предложение о внесении соответствующих изменений и дополнений в Закон Республики Узбекистан «О семеноводстве», а также в законодательство, с изучением опыта Китая, Индии, Турции, Испании, Австралии и Соединенных Штатов Америки и с учетом требований настоящего постановления.

8. Председателю Совета Министров Республики Каракалпакстан и хокимам областей в месячный срок:

исходя из требований настоящего постановления внести в Министерство сельского хозяйства предложение по зарубежным сортам хлопчатника, которыми будут засеяны 10 процентов хлопковых площадей на их территориях соответственно в 2024 году;

утвердить и направить к исполнению Программу мер по вовлечению частных семеноводческих предприятий, взятию под полный контроль площадей, которые будут засеяны зарубежными сортами, кадровому, инфраструктурному и организационному обеспечению повышения эффективности новой системы по хлопковому семеноводству в регионах;

принять меры по организации и размещению первичного семеноводства по сортам хлопчатника, адаптированным к почвенно-климатическим условиям каждого региона на основе новой системы в соответствии с требованиями, указанными в приложении № 1 к настоящему постановлению.

9. Министерству иностранных дел совместно с дипломатическими представительствами Республики Узбекистан в Китае (Ф. Арзиев), Индии (С. Рустамбаев), Турции (А. Агзамходжаев), Испании (Ф. Турсунов), Австралии (А. Шакиров) и Соединенных Штатах Америки (Ф. Сиддиков) на постоянной основе:

оказывать Министерству сельского хозяйства, Совету по хлопководству и хлопково-текстильным кластерам содействие в проведении постоянного анализа передового опыта и важнейших результатов в сфере хлопководства и семеноводства хлопчатника, во ввозе в республику высокопродуктивных сортов и гибридов хлопчатника, трансфере инновационных технологий по сфере;

осуществлять организационные меры по привлечению зарубежных компаний по семеноводству хлопчатника.

10. Министерству высшего образования, науки и инноваций на основании научного заключения Совета по хлопководству принять меры по внедрению новых научных разработок и инновационных технологий по хлопководству в 14 районах, указанных в приложении № 2 к настоящему постановлению, а также созданию в 2024 — 2027 годах высокопродуктивных, скороспелых, устойчивых к болезням и вредителям, биотехнологических сортов с высококачественным волокном на основе традиционных и нетрадиционных методов селекции, разработке современных агротехнологий и целевому финансированию инновационных проектов.

11. Одобрить предложение Министерства сельского хозяйства и Агентства по управлению государственными активами о создании Научно-исследовательского института волокнистых культур при Национальном центре знаний и инноваций в сельском хозяйстве на базе АО «Пахтасаноат илмий маркази», являющегося научно-исследовательским органом Совета по хлопководству.

При этом:

имущество, принадлежащее АО «Пахтасаноат илмий маркази» (за исключением административного здания, расположенного по адресу: город Ташкент, Яккасарайский район, улица Ш. Руставели, дом 8), передается данному институту в порядке, установленном законодательством;

институт размещается по адресу: Ташкентская область, Кибрайский район, улица Университетская, дом 2 на основе права безвозмездного пользования;

административное здание, расположенное по адресу: город Ташкент, Яккасарайский район, улица Ш. Руставели, дом 8, принадлежащее АО «Пахтасаноат илмий маркази», передается на основе права оперативного управления Агентству по управлению государственными активами в качестве государственной собственности за счет уменьшения доли государства в уставном капитале общества на балансовую (остаточную) стоимость данного здания.

Министерству сельского хозяйства (И. Адбдурахманов) в месячный срок принять все необходимые меры, связанные с созданием Научно-исследовательского института волокнистых культур.

12. Кабинету Министров в двухмесячный срок утвердить Порядок организации и проведения научной экспертизы безопасности генетически модифицированных организмов и их продуктов, а также Порядок формирования и ведения национальной базы генетически модифицированных сортов сельскохозяйственных культур.

13. Возложить на министра сельского хозяйства И.Ю. Абдурахманова и Председателя Совета Министров Республики Каракалпакстан и хокимов областей персональную ответственность за эффективную организацию исполнения настоящего постановления.

Обсуждение исполнения настоящего постановления, осуществление координации и контроля за деятельностью органов, ответственных за его исполнение, возложить на заместителя Премьер-министра Ж.А. Ходжаева.

ПРИЛОЖЕНИЕ № 1 к постановлению Президента Республики Узбекистан от 15 декабря 2023 года № ПП-391

Требования, предъявляемые к средневолокнистым сортам и гибридам хлопчатника, ввозимым из-за рубежа в Республику Узбекистан

№ Наименование показателей Определение показателей 1. Вегетационный период Скороспелый (115 — 120 дней) 2. Потенциальная продуктивность 60 — 80 ц/га 3. Раскрытие коробочек Высокий темп раскрытия коробочек 4. Устойчивость к болезням Фузариозный и вертициллезный вилт, вирусные болезни 5. Выход волокна Свыше 40 процентов 6. Верхняя средняя длина волокна (UНM) 1,11 — 1,17 дюйма 7. Микронейр волокна (Mic) 4,2 — 4,5 8. Индекс пригодности к прядению волокна (SCI) Свыше 160 9. Удельная разрывная нагрузка волокна (Str) Не менее 28 — 32 г .текс/сил. 10. Особенности сорта Пригодный для выращивания на площадях с затрудненным водоснабжением, низким баллом бонитета в условиях глобальных климатических изменений, устойчивый к высоким температурам, суховеям, дефициту воды, засолению почв, промышленный 11. При ввозе гибридов (F1) Налаживание выращивания в местных условиях высокоурожайных гибридов, в том числе родительских форм Сортность Не менее 96 процентов 12. Право интеллектуальной собственности Отсутствие претензий на интеллектуальную собственность или возмещение расходов компанией-импортером

ПРИЛОЖЕНИЕ № 2 к постановлению Президента Республики Узбекистан от 15 декабря 2023 года № ПП-391

регионов с урожайностью хлопчатника не более 30 центнеров с гектара, в которых в 2024 — 2026 годах хлопково-текстильными кластерами и фермерскими хозяйствами проводятся испытания высокоурожайных новых местных сортов хлопчатника или импортируемых из-за рубежа и внедряются новые научные разработки и эффективные агротехнологии

№ Наименование районов Наименование территорий 1. Элликкалинский район Бустан 2. Улугнарский район Джалакудук 3. Вабкентский район Эхсон 4. Шараф-Рашидовский район Самарканд кудук ФХХУ 5. Каршинский район Бешкент 6. Нишанский район Самарканд 7. Навбахорский район Янгикурган 8. Папский район Машъал 9. Нарпайский район Иттифок 10. Джаркурганский район Лойканд чинори 11. Сайхунабадский район Сайхун бахори 12. Куйичирчикский район Ташаул 13. Бешарыкский район Чорбогтуранги 14. Кошкупырский район Незахос

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

15 декабря 2023 г.,

№ ПП-391

(Национальная база данных законодательства, 18.12.2023 г., № 07/23/391/0946; 15.03.2024 г., № 07/24/126/0214, 10.05.2024 г., № 06/24/76/0336 )

lex.uz