UzbekAI

← Qonunlar

📅 2024-yil 1-fevral · Qonunlar va kodekslar

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2024 йил 1 февраль · Қонунлар ва кодекслар

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 1 февраля 2024 г. · Законы и кодексы

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 1 February 2024 · Laws and codes

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикасининг Қонуни

Педагогнинг мақоми тўғрисида

Қонунчилик палатаси томонидан 2023 йил 1 августда қабул қилинган Сенат томонидан 2023 йил 29 сентябрда маъқулланган

1-модда. Педагогнинг мақоми тўғрисидаги қонунчилик

Педагогнинг мақоми тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборатдир.

Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида Ўзбекистон Республикасининг педагогнинг мақоми тўғрисидаги қонунчилигида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.

2-модда. Ушбу Қонуннинг қўлланилиш соҳаси

Ушбу Қонун педагогларнинг ҳуқуқлари, мажбуриятлари ва улар фаолиятининг асосий кафолатларини белгилайди.

Ушбу Қонуннинг амал қилиши ўз фаолиятини Ўзбекистон Республикаси ҳудудида амалга ошираётган давлат ва нодавлат таълим ташкилотларининг (бундан буён матнда таълим ташкилотлари деб юритилади) педагогларига нисбатан татбиқ этилади.

Ушбу Қонун 5-моддаси учинчи ва тўртинчи қисмларининг , 13-моддаси биринчи қисмининг , 14-моддаси учинчи ва ўн биринчи қисмларининг амал қилиши асосий иш фаолиятидан ташқари педагогик фаолият билан шуғулланувчи шахсларга ҳамда ҳарбий таълим муассасаларида педагогик фаолият билан шуғулланувчи ҳарбий хизматчиларга нисбатан татбиқ этилмайди.

3-модда. Педагогнинг мақоми

Таълим ташкилотида қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ тузилган меҳнат шартномаси асосида таълим ва тарбия соҳасида касбий фаолиятни амалга оширувчи ҳамда тегишли маълумотга, касбий тайёргарликка ва маънавий-ахлоқий фазилатларга эга бўлган жисмоний шахс педагогдир.

Ўзбекистон Республикасида педагогнинг мақоми тан олинади. Педагогларнинг ўз касбий фаолиятини юритиши учун ташкилий-ҳуқуқий шарт-шароитлар яратилади, уларнинг ижтимоий ҳимояси таъминланади ва ҳуқуқлари амалга оширилиши учун кафолатлар берилади.

Педагогнинг ҳуқуқлари, шаъни, қадр-қиммати ва ишчанлик обрўси давлат ҳимояси остида бўлади.

Педагогик фаолият билан боғлиқ лавозимлар рўйхати тегишинча Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги ҳамда Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги томонидан белгиланади.

Таълим тизимида ишлаётган педагогнинг касбий даражасига доир талаблар Хизматчиларнинг асосий лавозимлари ва ишчилар касблари классификаторида ҳамда педагогнинг касбий стандартларида белгиланади.

Агар қонунчиликда бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, педагогик олий маълумотга эга бўлмаган шахсларга қайта тайёрлаш курсларидан ўтганидан кейин таълим ташкилотларида педагогик фаолият билан шуғулланиш ҳуқуқи берилиши мумкин.

Зарурат бўлганда профессионал таълим ташкилотлари ишлаб чиқариш таълими усталарини, шунингдек тегишли билим ҳамда амалий кўникмаларга эга бўлган, олий маълумоти бўлмаган бошқа мутахассисларни амалий ва қўшимча машғулотлар ўтказиш учун жалб этиши мумкин.

Ишлаб чиқариш таълими усталари қайта тайёрлаш курсларидан ўтмасдан профессионал таълим ташкилотларида педагогик фаолият билан шуғулланишга ҳақли.

4-модда. Мураббийлик

Умумий ўрта таълим ташкилотида илк бор касбий фаолиятини бошлаётган шахсга бир ўқув йили даврига мураббийликни амалга ошириш учун тажрибали педагог бириктирилади.

Мураббийликни амалга оширганлиги учун педагогнинг базавий лавозим маошига қўшимча ҳақ тўланиши мумкин.

Мураббийликни амалга оширувчи педагогга қўйиладиган талаблар ва унинг фаолиятини ташкил этиш тартиби қонунчилик ҳужжатларида белгиланади.

5-модда. Педагогнинг касбий фаолияти амалга оширилишини таъминлаш

Ўзбекистон Республикасининг меҳнат тўғрисидаги қонунчилигига асосан иш берувчи педагогнинг ўз касбий фаолиятини амалга ошириши учун зарур шарт-шароитлар яратади.

Қуйидагилар тақиқланади:

педагогнинг касбий фаолиятига аралашиш, унинг фаолиятини асоссиз равишда текшириш, педагог томонидан таълим олувчиларнинг билимларини тўғри ва холис баҳолашга таъсир кўрсатиш, шунингдек унга ўз хизмат мажбуриятларини бажаришга тўсқинлик қилиш;

педагогни касбий фаолияти билан боғлиқ бўлмаган ишларга, шу жумладан ҳудудларни ободонлаштиришга ва қишлоқ хўжалиги ишларига жалб қилиш;

педагогдан унинг касбий мажбуриятларига тааллуқли бўлмаган ҳисоботларни ва бошқа маълумотларни, шу жумладан аҳолининг солиқлар, коммунал тўловлар, кредитлар ва бошқа қарздорлиги тўғрисидаги маълумотларни, битирувчиларнинг бандлиги таъминланганлиги ҳақидаги ҳисоботларни шакллантиришини ва тақдим этишини талаб қилиш;

педагогни ишга жойлаштирилмаган, таълим билан қамраб олинмаган ва профилактика ҳисобида турган вояга етмаганлар ҳисобини юритиш ҳамда уларнинг ижтимоий мослашувига кўмаклашиш ишларига жалб этиш;

педагогнинг зиммасига товар ва хизматларни сотиб олиш мажбуриятини юклаш, шу жумладан иш ҳақидан унинг ёзма розилигисиз товар ва хизматлар учун маблағ ушлаб қолиш.

Давлат умумий ўрта, ўрта махсус ва профессионал таълим ташкилотларида фаолият юритаётган педагоглар давлат томонидан ўқув қўлланмалар билан бепул таъминланади.

Давлат таълим ташкилотларида фаолият юритаётган педагоглар таълим жараёнида фойдаланадиган бирламчи ўқув-услубий материаллар ва ўқув қуроллари билан давлат томонидан бепул таъминланади.

Педагогни унинг касбий фаолияти билан боғлиқ бўлмаган, лекин сиёсий ва ижтимоий аҳамиятга эга бўлган тадбирларга (сайловларни ташкил этиш ва ўтказиш жараёнларида иштирок этишга, тест синовларида аудитория назоратчиси вазифасини бажариш, аҳолини рўйхатга олиш ишларида кўмаклашишга, таълим ташкилотларини текшириш ҳамда аттестациядан ўтказиш жараёнларида эксперт сифатида иштирок этишга ва бошқаларга) жалб қилиш унинг розилигига кўра, у билан тузилган шартномага асосан, қўшимча ҳақ тўлаш эвазига, ишдан бўш вақтида ёки иш жойи бўйича ўртача иш ҳақи сақланган ҳолда амалга оширилади.

Педагогни бирон-бир шаклда меҳнатга маъмурий тарзда мажбурлаш, шунингдек педагогнинг касбий фаолиятига қонунга хилоф равишда аралашиш ёки унинг ўз хизмат мажбуриятларини бажаришига тўсқинлик қилиш қонунда белгиланган тартибда жавобгарликка сабаб бўлади.

6-модда. Педагогнинг ҳуқуқлари

Педагог ўз касбий фаолиятини амалга оширишда қуйидаги ҳуқуқларга эга:

замонавий педагогик технологияларни, ўқитиш ва тарбия воситаларини ҳамда усулларини эркин танлаш ва улардан фойдаланиш;

белгиланган тартибда муаллифлик дастурларини ва ўқитиш услубиётини ишлаб чиқиш ва жорий этиш, ижодий фаоллик кўрсатиш, шунингдек тегишли ўқув фанлари, курслари ва модулларидан фойдаланиш;

касбий фаолиятни амалга ошириш учун зарур шарт-шароитлар яратилишини талаб қилиш;

ўқув, илмий ва услубий йўналишлардаги давлат ахборот-ресурс ҳамда ахборот-кутубхона марказларининг хизматларидан бепул фойдаланиш;

давлат таълим стандартларини, давлат таълим талабларини, малака талабларини, ўқув режалари ва ўқув дастурларини ишлаб чиқиш жараёнида иштирок этиш;

илмий, илмий-тадқиқот ва ижодий фаолиятни амалга ошириш, тажриба-синов фаолиятида иштирок этиш, инновацияларни ишлаб чиқиш ва жорий этиш;

қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ ижодий таътил олиш;

таълим ташкилотини бошқаришда, шунингдек таълим ташкилотининг фаолияти билан боғлиқ масалаларни муҳокама қилишда иштирок этиш;

ўз касбий ҳуқуқларини ва манфаатларини ифода этиш ҳамда ҳимоя қилиш учун педагогларнинг жамоат бирлашмаларига бирлашиш ва уларда иштирок этиш;

ўз касбий фаолиятига ғайриқонуний равишда аралашувдан ҳимояланиш;

педагогик фаолияти давомида ўзига бириктирилган синфдаги (гуруҳдаги, курсдаги) таълим олувчиларнинг билимини мустақил баҳолаш;

таълим олувчилар ва уларнинг ота-оналари (қонуний вакиллари) томонидан педагогнинг касбига ҳурмат билан муносабатда бўлишни талаб қилиш;

давлат соғлиқни сақлаш муассасаларида мажбурий тиббий кўрикдан бепул ўтиш (давлат таълим ташкилотлари учун);

таълим олувчиларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилишда иштирок этиш.

Педагог қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

Педагог ўзининг касбий фаолиятини амалга ошириш давомида ўз шаъни, қадр-қиммати ва ишчанлик обрўсини ҳимоя қилиш учун судга даъво аризаси билан мурожаат қилган, шунингдек ўз ҳуқуқларини бузаётган давлат органларининг ғайриқонуний қарорлари, улар мансабдор шахсларининг ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) устидан шикоят қилган тақдирда давлат божини тўлашдан озод қилинади.

Таълим ташкилоти томонидан педагогнинг касбий фаолиятига қонунга хилоф равишда аралашиш ёки унинг хизмат мажбуриятларини бажаришига тўсқинлик қилиш билан боғлиқ ҳуқуқбузарлик содир этилган тақдирда, педагог маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисида баённома тузилмаган ҳолда, ўз аризасида ҳуқуқбузарнинг шахси, маъмурий ҳуқуқбузарлик содир этилган жой, вақт ва унинг моҳияти тўғрисидаги маълумотларни, шунингдек ишни ҳал этиш учун зарур бўлган бошқа маълумотларни кўрсатиб, судга бевосита мурожаат қилишга ҳақли.

7-модда. Педагогнинг мажбуриятлари

Педагог ўз касбий фаолиятини амалга оширишда:

таълим-тарбия жараёни иштирокчиларининг шаъни, қадр-қиммати ва ишчанлик обрўсини ҳурмат қилиши;

ўқув машғулотларини ўқув дастурлари ва давлат таълим стандартларига мувофиқ сифатли ўтказиши;

ўқув машғулотлари давомида таълим олувчиларнинг билим даражасини ошириш учун зарур чоралар кўриши;

ахборот-коммуникация технологияларидан, ўқитиш ва тарбиянинг илғор ҳамда инновацион шакллари ва усулларидан фойдаланиши;

таълим олувчиларнинг психологик ва ўзига хос хусусиятларини, жисмоний ва руҳий саломатлигини, физиологик ривожланишини ҳисобга олиши, алоҳида таълим эҳтиёжлари бўлган шахсларни ўқитиш учун шарт-шароитлар яратилишига эътибор қаратиши ва уларни камситмаслиги;

вояга етмаган таълим олувчилар билан таълим-тарбия ишларини уларнинг ота-онаси ёки бошқа қонуний вакиллари билан ҳамкорликда олиб бориши;

ўз малакасини мунтазам равишда ошириб бориши, эгаллаб турган лавозимига мувофиқлик жиҳатидан даврий аттестациядан ўтиши;

таълим ташкилотининг уставига ва (ёки) бошқа таъсис ҳужжатларига, ички меҳнат тартиби қоидаларига ва педагогик этика қоидаларига риоя этиши;

мажбурий тиббий кўрикдан ўз вақтида ўтиши шарт.

Педагогнинг зиммасига қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам юклатилиши мумкин.

8-модда. Педагогик этика қоидалари

Педагогик этика қоидалари педагог ўз касбий мажбуриятларини бажариши чоғида амал қилиши лозим бўлган қоидалар мажмуидан иборатдир.

Педагогик этика қоидалари таълим ташкилотлари учун тегишинча Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги ҳамда Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги томонидан ишлаб чиқилади ва белгиланган тартибда тасдиқланади.

Педагогик этика қоидаларини билиш ва уларга амал қилиш педагогнинг ўз касбий мажбуриятларини бажаришининг сифат кўрсаткичларини ҳамда педагогнинг меҳнат интизомини белгилайдиган мезондир.

Педагогик этика қоидаларининг педагог томонидан бузилиши уни меҳнат тўғрисидаги қонунчиликка асосан интизомий жавобгарликка тортиш учун асос бўлади.

9-модда. Педагогларни тайёрлаш

Педагогларни тайёрлаш олий таълим ташкилотлари томонидан амалга оширилади. Педагогларни тайёрлаш қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган ҳолларда, профессионал таълим ташкилотлари томонидан ҳам амалга оширилиши мумкин.

Педагогика таълим йўналиши ҳамда мутахассислиги бўйича ўқувчи ва талабаларни профессионал ва олий таълим ташкилотларига ўқишга қабул қилиш давлат гранти ва тўлов-шартнома асосида амалга оширилади.

Давлат олий таълим ташкилотларига ўқишга қабул қилишнинг давлат буюртмасини шакллантиришда олий маълумотли педагог кадрларга эҳтиёж юқори бўлган ҳудудлар учун давлат грантлари асосидаги мақсадли қабул кўрсаткичлари ажратилиши мумкин.

10-модда. Педагогларни қайта тайёрлаш ва малакасини ошириш

Педагогларни қайта тайёрлаш уларга қўшимча касбий билим, малака ва кўникмаларни эгаллаш ҳамда ўзининг таянч мутахассислиги ва касбига мувофиқ меҳнат фаолиятини олиб бориш имкониятини бериш мақсадида амалга оширилади.

Педагоглар малакасини ошириш уларга ўз касбий билим, малака ва кўникмаларини чуқурлаштириш ҳамда янгилаб бориш, шунингдек тоифасини (лавозимини) ошириш имкониятини бериш мақсадида амалга оширилади.

Педагогларни қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини оширишга доир фаолият кадрларни қайта тайёрлаш ва малакасини ошириш бўйича таълим ташкилотлари (институт, марказ, факультет ва бошқалар) томонидан амалга оширилади.

Педагогларни қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш шакллари ҳамда муддатлари тегишли давлат таълим талаблари билан белгиланади.

Қайта тайёрлаш ва малака ошириш жараёнида педагог ўзининг касбий фанларидан ташқари қўшимча фанларни (чет тилини, ахборот технологияларини, ижтимоий-гуманитар фанларни ва бошқаларни) ихтиёрий равишда ўзлаштириши мумкин.

Ўқув режаси ва ўқув дастури ўзгарганда (янги фан киритилганда ёки мавжуд фан чиқариб ташланганда) давлат таълим ташкилотларининг педагогларини янги турдош фан бўйича қайта тайёрлаш Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан амалга оширилади.

Давлат таълим ташкилотлари педагогларининг малакасини белгиланган муддатларда ва ҳажмда ошириш харажатлари Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан қопланади.

Нодавлат таълим ташкилотлари педагогларининг малакасини ошириш иш берувчи томонидан белгиланган тартибда амалга оширилади.

11-модда. Педагогларнинг аттестацияси ва малака тоифалари

Давлат мактабгача, умумий ўрта, ўрта махсус, профессионал ва қўшимча таълим ташкилотларининг педагоглари қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда аттестациядан ўтади ҳамда унинг натижаларига кўра тегишли малака тоифаларини олиши мумкин.

Педагогларни аттестациядан ўтказиш ва уларга малака тоифаларини бериш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

12-модда. Педагогнинг меҳнатига ҳақ тўлаш

Педагогнинг ойлик иш ҳақи маълумоти, малака тоифаси (лавозими) бўйича базавий тариф ставкаси, илмий даражаси, илмий унвони, давлат мукофотлари ҳамда қонунчилик ҳужжатларида белгиланган устамалар инобатга олинган ҳолда ҳисобланади.

Давлат таълим ташкилотларининг педагогларига қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ бюджет ва бюджетдан ташқари маблағлар ҳисобидан устама ҳамда компенсациялар тўланиши мумкин.

Нодавлат таълим ташкилотида касбий фаолиятни амалга оширувчи педагогнинг меҳнатига ҳақ тўлаш тартиби ушбу ташкилотнинг муассислари ёки ваколатли шахслари томонидан белгиланади.

13-модда. Педагогларни рағбатлантириш

Касбий фаолиятда юқори натижаларга эришганлиги учун педагоглар «Давлат мукофотлари тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига мувофиқ давлат мукофотларига, хусусан, «Ўзбекистон Республикаси халқ ўқитувчиси», «Ўзбекистон Республикасида хизмат кўрсатган ёшлар мураббийси» ва «Ўзбекистон Республикасида хизмат кўрсатган халқ таълими ходими» фахрий унвонлари ҳамда бошқа давлат мукофотлари билан тақдирланиши мумкин.

Халқаро ва республика олимпиадалари ғолибларини тайёрлаган педагогларга қонунчилик ҳужжатларида белгиланган миқдорларда мукофот пуллари тўланади.

Давлат таълим ташкилотларининг педагогларига бюджет маблағлари ва бюджетдан ташқари маблағлар ҳисобидан амалдаги қонунчиликка мувофиқ моддий рағбатлантиришнинг бошқа турлари белгиланиши мумкин.

Нодавлат таълим ташкилотларида педагогнинг лавозим маошига ҳар ойда ҳисобланадиган, рағбатлантириш хусусиятига эга бўлган қўшимча ҳақ ва устамалар ушбу ташкилотларнинг муассислари ёки ваколатли шахслари томонидан белгиланади.

14-модда. Педагогларни ижтимоий ҳимоя қилиш

Таълим ташкилотларининг педагогларини ижтимоий ҳимоя қилиш давлат томонидан кафолатланади.

Таълим ташкилотларининг педагоглари учун қисқартирилган иш вақти белгиланади.

Давлат таълим ташкилотларининг педагогларига давомийлиги кўпи билан эллик олти календарь кундан иборат бўлган ҳақ тўланадиган ҳар йилги асосий узайтирилган меҳнат таътили кафолатланади.

Педагогларнинг тоифаларига (лавозимларига) мутаносиб бўлган, қисқартирилган иш вақтининг ва ҳар йилги асосий узайтирилган меҳнат таътилининг аниқ давомийлиги Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

Республиканинг олис ҳудудларида жойлашган таълим ташкилотларига бошқа ҳудудлардан меҳнат фаолиятини амалга ошириш учун жалб қилинган олий маълумотли педагогларга қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ бир марталик бошланғич ёрдам пули ва уй-жойларни ижарага олганлик (ижарада турганлик) учун ҳар ойлик пул компенсацияси тўланади.

Республиканинг олис ҳудудларида ҳамда алоҳида таълим эҳтиёжлари бўлган болалар учун ихтисослаштирилган таълим муассасаларида ишлайдиган педагогларга имтиёзлар қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ белгиланади.

Қўшимча ижтимоий ҳимоя чоралари ва кафолатлари мазкур Қонундан ташқари бошқа қонун ҳужжатларида, меҳнат ҳақидаги ҳуқуқий ҳужжатларда, шунингдек ходим ва иш берувчи ўртасида тузилган меҳнат шартномаларида белгиланиши мумкин.

Педагогларнинг фарзандлари давлат мактабгача таълим ташкилотларига имтиёзли тарзда қабул қилинади.

Маҳаллий давлат ҳокимияти органлари педагогларни маҳаллий бюджетнинг қўшимча манбалари ҳисобидан моддий ва ижтимоий рағбатлантириш чораларини кўриши мумкин.

Педагогларнинг соғлиқни сақлашга доир ҳуқуқлари давлат томонидан кафолатланади.

Педагогнинг касбий фаолияти давомида рўйхати қонунчилик ҳужжатларида белгиланган юқумли касалликларга қарши бепул профилактик эмлаш давлат томонидан таъминланади.

Давлат мактабгача, умумий ўрта ва ўрта махсус таълим ташкилотларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг бевосита болаларга таълим ва тарбия бериш билан банд бўлган педагоглари давлат соғлиқни сақлаш муассасаларида мажбурий тиббий кўрикдан бепул ўтказилади.

Давлат соғлиқни сақлаш муассасаларида давлат таълим ташкилотларининг педагогларини мажбурий бепул тиббий кўрикдан ўтказиш Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан амалга оширилади.

Педагогни мажбурий тиббий кўрикдан ўтказишни ташкил этиш иш берувчининг зиммасига юклатилади.

Мажбурий тиббий кўрикдан ўтиш вақтида педагог ўз иш жойи (лавозими) ва ўртача иш ҳақи сақланган ҳолда ишдан озод қилинади.

Таълим ташкилотларининг педагогларини мажбурий тиббий кўрикдан ўтказиш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

Нодавлат таълим ташкилотларида тиббий кўрикдан ўтказиш тартиби мазкур ташкилотларнинг меҳнат ҳақидаги ҳуқуқий ҳужжатлари, шунингдек ходим ва иш берувчи ўртасида тузилган меҳнат шартномалари билан, ходимларнинг ундан ўтишда чиқимдор бўлмаслиги ҳисобга олинган ҳолда белгиланади.

15-модда. Педагогик фаолият билан шуғулланишга оид чекловлар

Қуйидаги шахсларнинг педагогик фаолият билан шуғулланишига йўл қўйилмайди:

қонуний кучга кирган суд ҳукмига мувофиқ педагогик фаолият билан шуғулланиш ҳуқуқидан маҳрум этилган шахслар;

қонунчиликда белгиланган тартибда суд томонидан муомалага лаёқатсиз ёки муомала лаёқати чекланган деб топилган шахслар;

педагогик фаолиятни амалга оширишга тўсқинлик қиладиган касалликлари бўлган шахслар;

психиатрия ёки наркология муассасаларида ҳисобда турган шахслар.

Педагогик фаолиятни амалга ошириш жараёнида вояга етмаганларга нисбатан жисмоний ва (ёки) руҳий зўравонликка оид ҳуқуқбузарликни содир этганлик учун маъмурий жавобгарликка тортилган шахсларнинг бир йил муддат давомида қуйидаги таълим ташкилотларида педагогик фаолият билан шуғулланишига йўл қўйилмайди:

мактабгача таълим ташкилотлари;

умумий ўрта ва ўрта махсус таълим ташкилотлари;

профессионал таълим ташкилотлари;

болалар учун қўшимча таълим ташкилотлари.

Қасддан содир этилган жиноят учун илгари судланган шахсларни педагогик фаолият билан боғлиқ лавозимларга қабул қилиш ман этилади.

Педагогик фаолиятни амалга оширишга тўсқинлик қиладиган касалликлар рўйхати Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланади.

Мактабгача таълим ва тарбия тизимида меҳнат фаолиятини амалга оширишга доир чекловлар «Мактабгача таълим ва тарбия тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни билан белгиланади.

16-модда. Низоларни ҳал этиш

Педагогнинг мақоми ва унинг касбий фаолияти билан боғлиқ низолар қонунчиликда белгиланган тартибда ҳал этилади.

17-модда. Педагогнинг мақоми тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик

Педагогнинг мақоми тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.

18-модда. Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига қўшимчалар ва ўзгартириш киритиш

1. Ўзбекистон Республикасининг 2020 йил 6 январда қабул қилинган «Давлат божи тўғрисида»ги ЎРҚ-600-сонли Қонунига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2020 йил, № 1, 1-модда, № 3, 201-модда, № 5, 298-модда, № 10, 593-модда, № 12, 691-модда; 2021 йил, № 1, 13-модда, 4-сонга илова, № 7, 661-модда, № 8, 800, 803-моддалар, № 10, 968-модда; 2022 йил, № 2, 76-модда, № 3, 214, 216-моддалар, № 4, 340-модда, № 5, 463, 464, 467-моддалар, № 12, 1186-модда; 2023 йил, № 2, 103-модда, № 3, 186-модда, № 4, 265, 269-моддалар, № 6, 444, 445-моддалар) қуйидаги қўшимчалар киритилсин:

1) 8-модданинг биринчи қисми қуйидаги мазмундаги 5 2 -банд билан тўлдирилсин:

«5 2 ) педагог ходимлар — касбий фаолиятини амалга ошириш давомида ўз шаъни, қадр-қиммати ва ишчанлик обрўсини ҳимоя қилиш билан боғлиқ ишлар юзасидан»;

2) 10-модданинг биринчи қисми қуйидаги мазмундаги 19-банд билан тўлдирилсин:

«19) педагог ходимлар — касбий фаолиятини амалга ошириш давомида педагог ходимларнинг ҳуқуқларини бузаётган давлат органларининг ғайриқонуний қарорлари, улар мансабдор шахсларининг ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) устидан судга шикоят қилганда».

2. Ўзбекистон Республикасининг 2020 йил 23 сентябрда қабул қилинган «Таълим тўғрисида»ги ЎРҚ-637-сонли Қонунга (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2020 йил, № 9, 538-модда; 2021 йил, 4-сонга илова, № 10, 968-модда) қуйидаги қўшимчалар ва ўзгартириш киритилсин:

1) 26-модда қуйидаги мазмундаги тўртинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Қасддан содир этилган жиноят учун илгари судланган шахслар таълим соҳасидаги ваколатли давлат бошқаруви органларининг ҳамда улар ҳудудий бўлинмаларининг раҳбарлик лавозимларига тайинланиши мумкин эмас»;

2) 28-модда қуйидаги мазмундаги тўртинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Қасддан содир этилган жиноят учун илгари судланган шахслар таълим ташкилотларининг раҳбарлик лавозимларига тайинланиши мумкин эмас»;

3) 5-боб чиқариб ташлансин.

19-модда. Ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини, моҳияти ва аҳамияти тушунтирилишини таъминлаш

Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги, Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги ҳамда бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.

20-модда. Қонунчиликни ушбу Қонунга мувофиқлаштириш

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;

республика ижро этувчи ҳокимият органларининг ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.

21-модда. Ушбу Қонуннинг кучга кириши

Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.

Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2024 йил 1 февраль,

ЎРҚ-901-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 01.02.2024 й., 03/24/901/0082-сон; 24.10.2025 й., 03/25/1091/0969-сон; 12.09.2026 й., 03/26/1174/0920-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni

Pedagogning maqomi toʻgʻrisida

Qonunchilik palatasi tomonidan 2023-yil 1-avgustda qabul qilingan Senat tomonidan 2023-yil 29-sentabrda maʼqullangan

1-modda. Pedagogning maqomi toʻgʻrisidagi qonunchilik

Pedagogning maqomi toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining pedagogning maqomi toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

2-modda. Ushbu Qonunning qoʻllanilish sohasi

Ushbu Qonun pedagoglarning huquqlari, majburiyatlari va ular faoliyatining asosiy kafolatlarini belgilaydi.

Ushbu Qonunning amal qilishi oʻz faoliyatini Oʻzbekiston Respublikasi hududida amalga oshirayotgan davlat va nodavlat taʼlim tashkilotlarining (bundan buyon matnda taʼlim tashkilotlari deb yuritiladi) pedagoglariga nisbatan tatbiq etiladi.

Ushbu Qonun 5-moddasi uchinchi va toʻrtinchi qismlarining , 13-moddasi birinchi qismining , 14-moddasi uchinchi va oʻn birinchi qismlarining amal qilishi asosiy ish faoliyatidan tashqari pedagogik faoliyat bilan shugʻullanuvchi shaxslarga hamda harbiy taʼlim muassasalarida pedagogik faoliyat bilan shugʻullanuvchi harbiy xizmatchilarga nisbatan tatbiq etilmaydi.

3-modda. Pedagogning maqomi

Taʼlim tashkilotida qonunchilik hujjatlariga muvofiq tuzilgan mehnat shartnomasi asosida taʼlim va tarbiya sohasida kasbiy faoliyatni amalga oshiruvchi hamda tegishli maʼlumotga, kasbiy tayyorgarlikka va maʼnaviy-axloqiy fazilatlarga ega boʻlgan jismoniy shaxs pedagogdir.

Oʻzbekiston Respublikasida pedagogning maqomi tan olinadi. Pedagoglarning oʻz kasbiy faoliyatini yuritishi uchun tashkiliy-huquqiy shart-sharoitlar yaratiladi, ularning ijtimoiy himoyasi taʼminlanadi va huquqlari amalga oshirilishi uchun kafolatlar beriladi.

Pedagogning huquqlari, shaʼni, qadr-qimmati va ishchanlik obroʻsi davlat himoyasi ostida boʻladi.

Pedagogik faoliyat bilan bogʻliq lavozimlar roʻyxati tegishincha Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi hamda Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi tomonidan belgilanadi.

Taʼlim tizimida ishlayotgan pedagogning kasbiy darajasiga doir talablar Xizmatchilarning asosiy lavozimlari va ishchilar kasblari klassifikatorida hamda pedagogning kasbiy standartlarida belgilanadi.

Agar qonunchilikda boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, pedagogik oliy maʼlumotga ega boʻlmagan shaxslarga qayta tayyorlash kurslaridan oʻtganidan keyin taʼlim tashkilotlarida pedagogik faoliyat bilan shugʻullanish huquqi berilishi mumkin.

Zarurat boʻlganda professional taʼlim tashkilotlari ishlab chiqarish taʼlimi ustalarini, shuningdek tegishli bilim hamda amaliy koʻnikmalarga ega boʻlgan, oliy maʼlumoti boʻlmagan boshqa mutaxassislarni amaliy va qoʻshimcha mashgʻulotlar oʻtkazish uchun jalb etishi mumkin.

Ishlab chiqarish taʼlimi ustalari qayta tayyorlash kurslaridan oʻtmasdan professional taʼlim tashkilotlarida pedagogik faoliyat bilan shugʻullanishga haqli.

4-modda. Murabbiylik

Umumiy oʻrta taʼlim tashkilotida ilk bor kasbiy faoliyatini boshlayotgan shaxsga bir oʻquv yili davriga murabbiylikni amalga oshirish uchun tajribali pedagog biriktiriladi.

Murabbiylikni amalga oshirganligi uchun pedagogning bazaviy lavozim maoshiga qoʻshimcha haq toʻlanishi mumkin.

Murabbiylikni amalga oshiruvchi pedagogga qoʻyiladigan talablar va uning faoliyatini tashkil etish tartibi qonunchilik hujjatlarida belgilanadi.

5-modda. Pedagogning kasbiy faoliyati amalga oshirilishini taʼminlash

Oʻzbekiston Respublikasining mehnat toʻgʻrisidagi qonunchiligiga asosan ish beruvchi pedagogning oʻz kasbiy faoliyatini amalga oshirishi uchun zarur shart-sharoitlar yaratadi.

Quyidagilar taqiqlanadi:

pedagogning kasbiy faoliyatiga aralashish, uning faoliyatini asossiz ravishda tekshirish, pedagog tomonidan taʼlim oluvchilarning bilimlarini toʻgʻri va xolis baholashga taʼsir koʻrsatish, shuningdek unga oʻz xizmat majburiyatlarini bajarishga toʻsqinlik qilish;

pedagogni kasbiy faoliyati bilan bogʻliq boʻlmagan ishlarga, shu jumladan hududlarni obodonlashtirishga va qishloq xoʻjaligi ishlariga jalb qilish;

pedagogdan uning kasbiy majburiyatlariga taalluqli boʻlmagan hisobotlarni va boshqa maʼlumotlarni, shu jumladan aholining soliqlar, kommunal toʻlovlar, kreditlar va boshqa qarzdorligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni, bitiruvchilarning bandligi taʼminlanganligi haqidagi hisobotlarni shakllantirishini va taqdim etishini talab qilish;

pedagogni ishga joylashtirilmagan, taʼlim bilan qamrab olinmagan va profilaktika hisobida turgan voyaga yetmaganlar hisobini yuritish hamda ularning ijtimoiy moslashuviga koʻmaklashish ishlariga jalb etish;

pedagogning zimmasiga tovar va xizmatlarni sotib olish majburiyatini yuklash, shu jumladan ish haqidan uning yozma roziligisiz tovar va xizmatlar uchun mablagʻ ushlab qolish.

Davlat umumiy oʻrta, oʻrta maxsus va professional taʼlim tashkilotlarida faoliyat yuritayotgan pedagoglar davlat tomonidan oʻquv qoʻllanmalar bilan bepul taʼminlanadi.

Davlat taʼlim tashkilotlarida faoliyat yuritayotgan pedagoglar taʼlim jarayonida foydalanadigan birlamchi oʻquv-uslubiy materiallar va oʻquv qurollari bilan davlat tomonidan bepul taʼminlanadi.

Pedagogni uning kasbiy faoliyati bilan bogʻliq boʻlmagan, lekin siyosiy va ijtimoiy ahamiyatga ega boʻlgan tadbirlarga (saylovlarni tashkil etish va oʻtkazish jarayonlarida ishtirok etishga, test sinovlarida auditoriya nazoratchisi vazifasini bajarish, aholini roʻyxatga olish ishlarida koʻmaklashishga, taʼlim tashkilotlarini tekshirish hamda attestatsiyadan oʻtkazish jarayonlarida ekspert sifatida ishtirok etishga va boshqalarga) jalb qilish uning roziligiga koʻra, u bilan tuzilgan shartnomaga asosan, qoʻshimcha haq toʻlash evaziga, ishdan boʻsh vaqtida yoki ish joyi boʻyicha oʻrtacha ish haqi saqlangan holda amalga oshiriladi.

Pedagogni biron-bir shaklda mehnatga maʼmuriy tarzda majburlash, shuningdek pedagogning kasbiy faoliyatiga qonunga xilof ravishda aralashish yoki uning oʻz xizmat majburiyatlarini bajarishiga toʻsqinlik qilish qonunda belgilangan tartibda javobgarlikka sabab boʻladi.

6-modda. Pedagogning huquqlari

Pedagog oʻz kasbiy faoliyatini amalga oshirishda quyidagi huquqlarga ega:

zamonaviy pedagogik texnologiyalarni, oʻqitish va tarbiya vositalarini hamda usullarini erkin tanlash va ulardan foydalanish;

belgilangan tartibda mualliflik dasturlarini va oʻqitish uslubiyotini ishlab chiqish va joriy etish, ijodiy faollik koʻrsatish, shuningdek tegishli oʻquv fanlari, kurslari va modullaridan foydalanish;

kasbiy faoliyatni amalga oshirish uchun zarur shart-sharoitlar yaratilishini talab qilish;

oʻquv, ilmiy va uslubiy yoʻnalishlardagi davlat axborot-resurs hamda axborot-kutubxona markazlarining xizmatlaridan bepul foydalanish;

davlat taʼlim standartlarini, davlat taʼlim talablarini, malaka talablarini, oʻquv rejalari va oʻquv dasturlarini ishlab chiqish jarayonida ishtirok etish;

ilmiy, ilmiy-tadqiqot va ijodiy faoliyatni amalga oshirish, tajriba-sinov faoliyatida ishtirok etish, innovatsiyalarni ishlab chiqish va joriy etish;

qonunchilik hujjatlariga muvofiq ijodiy taʼtil olish;

taʼlim tashkilotini boshqarishda, shuningdek taʼlim tashkilotining faoliyati bilan bogʻliq masalalarni muhokama qilishda ishtirok etish;

oʻz kasbiy huquqlarini va manfaatlarini ifoda etish hamda himoya qilish uchun pedagoglarning jamoat birlashmalariga birlashish va ularda ishtirok etish;

oʻz kasbiy faoliyatiga gʻayriqonuniy ravishda aralashuvdan himoyalanish;

pedagogik faoliyati davomida oʻziga biriktirilgan sinfdagi (guruhdagi, kursdagi) taʼlim oluvchilarning bilimini mustaqil baholash;

taʼlim oluvchilar va ularning ota-onalari (qonuniy vakillari) tomonidan pedagogning kasbiga hurmat bilan munosabatda boʻlishni talab qilish;

davlat sogʻliqni saqlash muassasalarida majburiy tibbiy koʻrikdan bepul oʻtish (davlat taʼlim tashkilotlari uchun);

taʼlim oluvchilarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilishda ishtirok etish.

Pedagog qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Pedagog oʻzining kasbiy faoliyatini amalga oshirish davomida oʻz shaʼni, qadr-qimmati va ishchanlik obroʻsini himoya qilish uchun sudga daʼvo arizasi bilan murojaat qilgan, shuningdek oʻz huquqlarini buzayotgan davlat organlarining gʻayriqonuniy qarorlari, ular mansabdor shaxslarining harakatlari (harakatsizligi) ustidan shikoyat qilgan taqdirda davlat bojini toʻlashdan ozod qilinadi.

Taʼlim tashkiloti tomonidan pedagogning kasbiy faoliyatiga qonunga xilof ravishda aralashish yoki uning xizmat majburiyatlarini bajarishiga toʻsqinlik qilish bilan bogʻliq huquqbuzarlik sodir etilgan taqdirda, pedagog maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisida bayonnoma tuzilmagan holda, oʻz arizasida huquqbuzarning shaxsi, maʼmuriy huquqbuzarlik sodir etilgan joy, vaqt va uning mohiyati toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni, shuningdek ishni hal etish uchun zarur boʻlgan boshqa maʼlumotlarni koʻrsatib, sudga bevosita murojaat qilishga haqli.

7-modda. Pedagogning majburiyatlari

Pedagog oʻz kasbiy faoliyatini amalga oshirishda:

taʼlim-tarbiya jarayoni ishtirokchilarining shaʼni, qadr-qimmati va ishchanlik obroʻsini hurmat qilishi;

oʻquv mashgʻulotlarini oʻquv dasturlari va davlat taʼlim standartlariga muvofiq sifatli oʻtkazishi;

oʻquv mashgʻulotlari davomida taʼlim oluvchilarning bilim darajasini oshirish uchun zarur choralar koʻrishi;

axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan, oʻqitish va tarbiyaning ilgʻor hamda innovatsion shakllari va usullaridan foydalanishi;

taʼlim oluvchilarning psixologik va oʻziga xos xususiyatlarini, jismoniy va ruhiy salomatligini, fiziologik rivojlanishini hisobga olishi, alohida taʼlim ehtiyojlari boʻlgan shaxslarni oʻqitish uchun shart-sharoitlar yaratilishiga eʼtibor qaratishi va ularni kamsitmasligi;

voyaga yetmagan taʼlim oluvchilar bilan taʼlim-tarbiya ishlarini ularning ota-onasi yoki boshqa qonuniy vakillari bilan hamkorlikda olib borishi;

oʻz malakasini muntazam ravishda oshirib borishi, egallab turgan lavozimiga muvofiqlik jihatidan davriy attestatsiyadan oʻtishi;

taʼlim tashkilotining ustaviga va (yoki) boshqa taʼsis hujjatlariga, ichki mehnat tartibi qoidalariga va pedagogik etika qoidalariga rioya etishi;

majburiy tibbiy koʻrikdan oʻz vaqtida oʻtishi shart.

Pedagogning zimmasiga qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa majburiyatlar ham yuklatilishi mumkin.

8-modda. Pedagogik etika qoidalari

Pedagogik etika qoidalari pedagog oʻz kasbiy majburiyatlarini bajarishi chogʻida amal qilishi lozim boʻlgan qoidalar majmuidan iboratdir.

Pedagogik etika qoidalari taʼlim tashkilotlari uchun tegishincha Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi hamda Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi tomonidan ishlab chiqiladi va belgilangan tartibda tasdiqlanadi.

Pedagogik etika qoidalarini bilish va ularga amal qilish pedagogning oʻz kasbiy majburiyatlarini bajarishining sifat koʻrsatkichlarini hamda pedagogning mehnat intizomini belgilaydigan mezondir.

Pedagogik etika qoidalarining pedagog tomonidan buzilishi uni mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikka asosan intizomiy javobgarlikka tortish uchun asos boʻladi.

9-modda. Pedagoglarni tayyorlash

Pedagoglarni tayyorlash oliy taʼlim tashkilotlari tomonidan amalga oshiriladi. Pedagoglarni tayyorlash qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan hollarda, professional taʼlim tashkilotlari tomonidan ham amalga oshirilishi mumkin.

Pedagogika taʼlim yoʻnalishi hamda mutaxassisligi boʻyicha oʻquvchi va talabalarni professional va oliy taʼlim tashkilotlariga oʻqishga qabul qilish davlat granti va toʻlov-shartnoma asosida amalga oshiriladi.

Davlat oliy taʼlim tashkilotlariga oʻqishga qabul qilishning davlat buyurtmasini shakllantirishda oliy maʼlumotli pedagog kadrlarga ehtiyoj yuqori boʻlgan hududlar uchun davlat grantlari asosidagi maqsadli qabul koʻrsatkichlari ajratilishi mumkin.

10-modda. Pedagoglarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish

Pedagoglarni qayta tayyorlash ularga qoʻshimcha kasbiy bilim, malaka va koʻnikmalarni egallash hamda oʻzining tayanch mutaxassisligi va kasbiga muvofiq mehnat faoliyatini olib borish imkoniyatini berish maqsadida amalga oshiriladi.

Pedagoglar malakasini oshirish ularga oʻz kasbiy bilim, malaka va koʻnikmalarini chuqurlashtirish hamda yangilab borish, shuningdek toifasini (lavozimini) oshirish imkoniyatini berish maqsadida amalga oshiriladi.

Pedagoglarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishga doir faoliyat kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish boʻyicha taʼlim tashkilotlari (institut, markaz, fakultet va boshqalar) tomonidan amalga oshiriladi.

Pedagoglarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish shakllari hamda muddatlari tegishli davlat taʼlim talablari bilan belgilanadi.

Qayta tayyorlash va malaka oshirish jarayonida pedagog oʻzining kasbiy fanlaridan tashqari qoʻshimcha fanlarni (chet tilini, axborot texnologiyalarini, ijtimoiy-gumanitar fanlarni va boshqalarni) ixtiyoriy ravishda oʻzlashtirishi mumkin.

Oʻquv rejasi va oʻquv dasturi oʻzgarganda (yangi fan kiritilganda yoki mavjud fan chiqarib tashlanganda) davlat taʼlim tashkilotlarining pedagoglarini yangi turdosh fan boʻyicha qayta tayyorlash Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi.

Davlat taʼlim tashkilotlari pedagoglarining malakasini belgilangan muddatlarda va hajmda oshirish xarajatlari Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan qoplanadi.

Nodavlat taʼlim tashkilotlari pedagoglarining malakasini oshirish ish beruvchi tomonidan belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

11-modda. Pedagoglarning attestatsiyasi va malaka toifalari

Davlat maktabgacha, umumiy oʻrta, oʻrta maxsus, professional va qoʻshimcha taʼlim tashkilotlarining pedagoglari qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda attestatsiyadan oʻtadi hamda uning natijalariga koʻra tegishli malaka toifalarini olishi mumkin.

Pedagoglarni attestatsiyadan oʻtkazish va ularga malaka toifalarini berish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

12-modda. Pedagogning mehnatiga haq toʻlash

Pedagogning oylik ish haqi maʼlumoti, malaka toifasi (lavozimi) boʻyicha bazaviy tarif stavkasi, ilmiy darajasi, ilmiy unvoni, davlat mukofotlari hamda qonunchilik hujjatlarida belgilangan ustamalar inobatga olingan holda hisoblanadi.

Davlat taʼlim tashkilotlarining pedagoglariga qonunchilik hujjatlariga muvofiq budjet va budjetdan tashqari mablagʻlar hisobidan ustama hamda kompensatsiyalar toʻlanishi mumkin.

Nodavlat taʼlim tashkilotida kasbiy faoliyatni amalga oshiruvchi pedagogning mehnatiga haq toʻlash tartibi ushbu tashkilotning muassislari yoki vakolatli shaxslari tomonidan belgilanadi.

13-modda. Pedagoglarni ragʻbatlantirish

Kasbiy faoliyatda yuqori natijalarga erishganligi uchun pedagoglar “Davlat mukofotlari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq davlat mukofotlariga, xususan, “Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi”, “Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan yoshlar murabbiysi” va “Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan xalq taʼlimi xodimi” faxriy unvonlari hamda boshqa davlat mukofotlari bilan taqdirlanishi mumkin.

Xalqaro va respublika olimpiadalari gʻoliblarini tayyorlagan pedagoglarga qonunchilik hujjatlarida belgilangan miqdorlarda mukofot pullari toʻlanadi.

Davlat taʼlim tashkilotlarining pedagoglariga budjet mablagʻlari va budjetdan tashqari mablagʻlar hisobidan amaldagi qonunchilikka muvofiq moddiy ragʻbatlantirishning boshqa turlari belgilanishi mumkin.

Nodavlat taʼlim tashkilotlarida pedagogning lavozim maoshiga har oyda hisoblanadigan, ragʻbatlantirish xususiyatiga ega boʻlgan qoʻshimcha haq va ustamalar ushbu tashkilotlarning muassislari yoki vakolatli shaxslari tomonidan belgilanadi.

14-modda. Pedagoglarni ijtimoiy himoya qilish

Taʼlim tashkilotlarining pedagoglarini ijtimoiy himoya qilish davlat tomonidan kafolatlanadi.

Taʼlim tashkilotlarining pedagoglari uchun qisqartirilgan ish vaqti belgilanadi.

Davlat taʼlim tashkilotlarining pedagoglariga davomiyligi koʻpi bilan ellik olti kalendar kundan iborat boʻlgan haq toʻlanadigan har yilgi asosiy uzaytirilgan mehnat taʼtili kafolatlanadi.

Pedagoglarning toifalariga (lavozimlariga) mutanosib boʻlgan, qisqartirilgan ish vaqtining va har yilgi asosiy uzaytirilgan mehnat taʼtilining aniq davomiyligi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Respublikaning olis hududlarida joylashgan taʼlim tashkilotlariga boshqa hududlardan mehnat faoliyatini amalga oshirish uchun jalb qilingan oliy maʼlumotli pedagoglarga qonunchilik hujjatlariga muvofiq bir martalik boshlangʻich yordam puli va uy-joylarni ijaraga olganlik (ijarada turganlik) uchun har oylik pul kompensatsiyasi toʻlanadi.

Respublikaning olis hududlarida hamda alohida taʼlim ehtiyojlari boʻlgan bolalar uchun ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalarida ishlaydigan pedagoglarga imtiyozlar qonunchilik hujjatlariga muvofiq belgilanadi.

Qoʻshimcha ijtimoiy himoya choralari va kafolatlari mazkur Qonundan tashqari boshqa qonun hujjatlarida, mehnat haqidagi huquqiy hujjatlarda, shuningdek xodim va ish beruvchi oʻrtasida tuzilgan mehnat shartnomalarida belgilanishi mumkin.

Pedagoglarning farzandlari davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlariga imtiyozli tarzda qabul qilinadi.

Mahalliy davlat hokimiyati organlari pedagoglarni mahalliy budjetning qoʻshimcha manbalari hisobidan moddiy va ijtimoiy ragʻbatlantirish choralarini koʻrishi mumkin.

Pedagoglarning sogʻliqni saqlashga doir huquqlari davlat tomonidan kafolatlanadi.

Pedagogning kasbiy faoliyati davomida roʻyxati qonunchilik hujjatlarida belgilangan yuqumli kasalliklarga qarshi bepul profilaktik emlash davlat tomonidan taʼminlanadi.

Davlat maktabgacha, umumiy oʻrta va oʻrta maxsus taʼlim tashkilotlarining hamda boshqa tashkilotlarning bevosita bolalarga taʼlim va tarbiya berish bilan band boʻlgan pedagoglari davlat sogʻliqni saqlash muassasalarida majburiy tibbiy koʻrikdan bepul oʻtkaziladi.

Davlat sogʻliqni saqlash muassasalarida davlat taʼlim tashkilotlarining pedagoglarini majburiy bepul tibbiy koʻrikdan oʻtkazish Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi.

Pedagogni majburiy tibbiy koʻrikdan oʻtkazishni tashkil etish ish beruvchining zimmasiga yuklatiladi.

Majburiy tibbiy koʻrikdan oʻtish vaqtida pedagog oʻz ish joyi (lavozimi) va oʻrtacha ish haqi saqlangan holda ishdan ozod qilinadi.

Taʼlim tashkilotlarining pedagoglarini majburiy tibbiy koʻrikdan oʻtkazish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Nodavlat taʼlim tashkilotlarida tibbiy koʻrikdan oʻtkazish tartibi mazkur tashkilotlarning mehnat haqidagi huquqiy hujjatlari, shuningdek xodim va ish beruvchi oʻrtasida tuzilgan mehnat shartnomalari bilan, xodimlarning undan oʻtishda chiqimdor boʻlmasligi hisobga olingan holda belgilanadi.

15-modda. Pedagogik faoliyat bilan shugʻullanishga oid cheklovlar

Quyidagi shaxslarning pedagogik faoliyat bilan shugʻullanishiga yoʻl qoʻyilmaydi:

qonuniy kuchga kirgan sud hukmiga muvofiq pedagogik faoliyat bilan shugʻullanish huquqidan mahrum etilgan shaxslar;

qonunchilikda belgilangan tartibda sud tomonidan muomalaga layoqatsiz yoki muomala layoqati cheklangan deb topilgan shaxslar;

pedagogik faoliyatni amalga oshirishga toʻsqinlik qiladigan kasalliklari boʻlgan shaxslar;

psixiatriya yoki narkologiya muassasalarida hisobda turgan shaxslar.

Pedagogik faoliyatni amalga oshirish jarayonida voyaga yetmaganlarga nisbatan jismoniy va (yoki) ruhiy zoʻravonlikka oid huquqbuzarlikni sodir etganlik uchun maʼmuriy javobgarlikka tortilgan shaxslarning bir yil muddat davomida quyidagi taʼlim tashkilotlarida pedagogik faoliyat bilan shugʻullanishiga yoʻl qoʻyilmaydi:

maktabgacha taʼlim tashkilotlari;

umumiy oʻrta va oʻrta maxsus taʼlim tashkilotlari;

professional taʼlim tashkilotlari;

bolalar uchun qoʻshimcha taʼlim tashkilotlari.

Qasddan sodir etilgan jinoyat uchun ilgari sudlangan shaxslarni pedagogik faoliyat bilan bogʻliq lavozimlarga qabul qilish man etiladi.

Pedagogik faoliyatni amalga oshirishga toʻsqinlik qiladigan kasalliklar roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.

Maktabgacha taʼlim va tarbiya tizimida mehnat faoliyatini amalga oshirishga doir cheklovlar “Maktabgacha taʼlim va tarbiya toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni bilan belgilanadi.

16-modda. Nizolarni hal etish

Pedagogning maqomi va uning kasbiy faoliyati bilan bogʻliq nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.

17-modda. Pedagogning maqomi toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik

Pedagogning maqomi toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

18-modda. Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga qoʻshimchalar va oʻzgartirish kiritish

1. Oʻzbekiston Respublikasining 2020-yil 6-yanvarda qabul qilingan “Davlat boji toʻgʻrisida”gi OʻRQ-600-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2020-yil, № 1, 1-modda, № 3, 201-modda, № 5, 298-modda, № 10, 593-modda, № 12, 691-modda; 2021-yil, № 1, 13-modda, 4-songa ilova, № 7, 661-modda, № 8, 800, 803-moddalar, № 10, 968-modda; 2022-yil, № 2, 76-modda, № 3, 214, 216-moddalar, № 4, 340-modda, № 5, 463, 464, 467-moddalar, № 12, 1186-modda; 2023-yil, № 2, 103-modda, № 3, 186-modda, № 4, 265, 269-moddalar, № 6, 444, 445-moddalar) quyidagi qoʻshimchalar kiritilsin:

1) 8-moddaning birinchi qismi quyidagi mazmundagi 5 2 -band bilan toʻldirilsin:

“5 2 ) pedagog xodimlar — kasbiy faoliyatini amalga oshirish davomida oʻz shaʼni, qadr-qimmati va ishchanlik obroʻsini himoya qilish bilan bogʻliq ishlar yuzasidan”;

2) 10-moddaning birinchi qismi quyidagi mazmundagi 19-band bilan toʻldirilsin:

“19) pedagog xodimlar — kasbiy faoliyatini amalga oshirish davomida pedagog xodimlarning huquqlarini buzayotgan davlat organlarining gʻayriqonuniy qarorlari, ular mansabdor shaxslarining harakatlari (harakatsizligi) ustidan sudga shikoyat qilganda”.

2. Oʻzbekiston Respublikasining 2020-yil 23-sentabrda qabul qilingan “Taʼlim toʻgʻrisida”gi OʻRQ-637-sonli Qonunga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2020-yil, № 9, 538-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 10, 968-modda) quyidagi qoʻshimchalar va oʻzgartirish kiritilsin:

1) 26-modda quyidagi mazmundagi toʻrtinchi qism bilan toʻldirilsin:

“Qasddan sodir etilgan jinoyat uchun ilgari sudlangan shaxslar taʼlim sohasidagi vakolatli davlat boshqaruvi organlarining hamda ular hududiy boʻlinmalarining rahbarlik lavozimlariga tayinlanishi mumkin emas”;

2) 28-modda quyidagi mazmundagi toʻrtinchi qism bilan toʻldirilsin:

“Qasddan sodir etilgan jinoyat uchun ilgari sudlangan shaxslar taʼlim tashkilotlarining rahbarlik lavozimlariga tayinlanishi mumkin emas”;

3) 5-bob chiqarib tashlansin.

19-modda. Ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi, Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi hamda boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

20-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarining ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

21-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi

Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2024-yil 1-fevral,

OʻRQ-901-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 01.02.2024-y., 03/24/901/0082-son; 24.10.2025-y., 03/25/1091/0969-son; 12.09.2026-y., 03/26/1174/0920-son)

lex.uz

Закон Республики Узбекистан

О статусе педагога

Принят Законодательной палатой 1 августа 2023 года Одобрен Сенатом 29 сентября 2023 года

Статья 1. Законодательство о статусе педагога

Законодательство о статусе педагога состоит из настоящего Закона и иных актов законодательства.

Если международным договором Республики Узбекистан установлены иные правила, чем те, которые предусмотрены законодательством Республики Узбекистан о статусе педагога, то применяются правила международного договора.

Статья 2. Сфера применения настоящего Закона

Настоящий Закон устанавливает права, обязанности и основные гарантии деятельности педагогов.

Действие настоящего Закона распространяется на педагогов государственных и негосударственных образовательных организаций (далее — образовательные организации), осуществляющих свою деятельность на территории Республики Узбекистан.

Действие частей третьей и четвертой статьи 5, части первой статьи 13, частей третьей и одиннадцатой статьи 14 настоящего Закона не распространяется на лиц, занимающихся педагогической деятельностью вне основной рабочей деятельности, и на военнослужащих, занимающихся педагогической деятельностью в военно-образовательных учреждениях.

Статья 3. Статус педагога

Педагогом является физическое лицо, осуществляющее в образовательной организации профессиональную деятельность в сфере образования и воспитания на основании трудового договора, заключенного в соответствии с актами законодательства, и имеющее соответствующее образование, профессиональную подготовку и духовно-нравственные качества.

В Республике Узбекистан признается статус педагога. Для ведения педагогами своей профессиональной деятельности создаются организационно-правовые условия, обеспечивается их социальная защита и предоставляются гарантии реализации их прав.

Права, честь, достоинство и деловая репутация педагога находятся под защитой государства.

Перечень должностей, связанных с педагогической деятельностью, определяется соответственно Министерством дошкольного и школьного образования и Министерством высшего образования, науки и инноваций Республики Узбекистан.

Требования к профессиональному уровню педагога, работающему в системе образования, определяются Классификатором основных должностей служащих и профессий рабочих и профессиональными стандартами педагога.

Если иное не предусмотрено законодательством, лицам без высшего педагогического образования может быть предоставлено право заниматься педагогической деятельностью в образовательных организациях после прохождения курсов переподготовки.

При необходимости профессиональные образовательные организации могут привлекать для проведения практических и дополнительных занятий мастеров производственного обучения, а также других специалистов без высшего образования, имеющих соответствующие знания и практические навыки.

Мастера производственного обучения вправе заниматься педагогической деятельностью в профессиональных образовательных организациях без прохождения курсов переподготовки.

Статья 4. Наставничество

За лицом, впервые приступившим к профессиональной деятельности в общей средней образовательной организации, на период одного учебного года закрепляется опытный педагог для осуществления наставничества.

За осуществление наставничества к базовому должностному окладу педагога может осуществляться доплата.

Требования, предъявляемые к педагогу, осуществляющему наставничество, и порядок организации его деятельности определяются актами законодательства.

Статья 5. Обеспечение осуществления профессиональной деятельности педагога

На основании трудового законодательства Республики Узбекистан работодатель создает необходимые условия для осуществления педагогом своей профессиональной деятельности.

Запрещается:

вмешательство в профессиональную деятельность педагога, необоснованная проверка его деятельности, влияние на правильную и объективную оценку педагогом знаний обучающихся, а также воспрепятствование выполнению им своих служебных обязанностей;

привлечение педагога к работам, не связанным с его профессиональной деятельностью, в том числе к благоустройству территорий и сельскохозяйственным работам;

требование от педагога формирования и предоставления отчетов и иных сведений, не относящихся к его профессиональным обязанностям, в том числе сведений о налогах, коммунальных платежах, кредитах и иных задолженностях населения, отчетов об обеспечении занятости выпускников;

привлечение педагога к работам по учету не трудоустроенных, не охваченных образованием и состоящим на профилактическом учете несовершеннолетних, и оказанию содействия в их социальной адаптации;

принуждение педагога к приобретению товаров и услуг, в том числе удержание средств за товары и услуги из заработной платы педагога без его письменного согласия.

Педагоги, осуществляющие деятельность в государственных общих средних, средних специальных и профессиональных образовательных организациях, бесплатно обеспечиваются за счет государства учебными пособиями.

Педагоги, осуществляющие деятельность в государственных образовательных организациях, бесплатно обеспечиваются за счет государства первичными учебно-методическими материалами и ученическими принадлежностями, используемыми в образовательном процессе.

Привлечение педагога к мероприятиям, не связанным с его профессиональной деятельностью, но имеющим политическую и социальную значимость (участие в процессах организации и проведения выборов, выполнение функций наблюдателя за аудиторией на тестовых испытаниях, содействие в проведении переписи населения, участие в качестве эксперта в процессах проверки и аттестации организаций образования и другие), осуществляется с его согласия, на основании заключенного с ним договора, за дополнительную плату, в свободное от работы время или с сохранением средней заработной платы по месту работы.

Административное принуждение к труду педагога в какой-либо форме, а также незаконное вмешательство в профессиональную деятельность педагога либо воспрепятствование выполнению им своих служебных обязанностей влекут ответственность в порядке, установленном законом.

Статья 6. Права педагога

Педагог при осуществлении своей профессиональной деятельности имеет право на:

свободу выбора и использования современных педагогических технологий, средств и методов обучения и воспитания;

разработку и внедрение в установленном порядке авторских программ и методики обучения, проявление творческой активности, а также на использование соответствующих учебных дисциплин, курсов и модулей;

требование создания необходимых условий для осуществления профессиональной деятельности;

бесплатное пользование услугами государственных информационно-ресурсных и информационно-библиотечных центров учебных, научных и методических направлений;

принятие участия в процессе разработки государственных образовательных стандартов, государственных образовательных требований, квалификационных требований, учебных планов и учебных программ;

осуществление научной, исследовательской и творческой деятельности, участие в опытно-испытательной деятельности, разработку и внедрение инноваций;

творческий отпуск в соответствии с актами законодательства;

участие в управлении образовательной организацией, а также в обсуждении вопросов, связанных с деятельностью образовательной организации;

объединение и участие в общественных объединениях педагогов для представления и защиты своих профессиональных прав и интересов;

защиту от неправомерного вмешательства в свою профессиональную деятельность;

самостоятельную оценку знаний обучающихся в закрепленном за ним классе (группе, курсе) в период педагогической деятельности;

требование уважительного отношения к профессии педагога со стороны обучающихся и их родителей (законных представителей);

бесплатное прохождение обязательного медицинского осмотра в государственных учреждениях здравоохранение (для государственных образовательных организаций);

участие в защите прав и законных интересов обучающихся.

Педагог может иметь и иные права в соответствии с актами законодательства.

Педагог освобождается от уплаты государственной пошлины при обращении в суд с исковым заявлением для защиты своей чести, достоинства и деловой репутации, а также при обжаловании неправомерных решений государственных органов, действий (бездействий) их должностных лиц, нарушающих его права при осуществлении им своей профессиональной деятельности.

В случае совершения правонарушения, связанного с незаконным вмешательством в профессиональную деятельность педагога образовательной организации либо воспрепятствованием выполнению им служебных обязанностей, педагог вправе непосредственно обратиться в суд без составления протокола об административном правонарушении, указав в своем заявлении личность правонарушителя, сведения о месте, времени совершения административного правонарушения и его сущности, а также иные сведения, необходимые для разрешения дела.

Статья 7. Обязанности педагога

При осуществлении своей профессиональной деятельности педагог обязан:

уважать честь, достоинство и деловую репутацию участников образовательно-воспитательного процесса;

качественно проводить учебные занятия в соответствии с учебными программами и государственными образовательными стандартами;

принимать необходимые меры для повышения уровня знаний обучающихся во время учебных занятий;

использовать информационно-коммуникационные технологии, передовые и инновационные формы и методы обучения и воспитания;

учитывать психологические и индивидуальные особенности, физическое и психическое здоровье, физиологическое развитие обучающихся, уделять внимание созданию условий для обучения лиц с особыми образовательными потребностями и не дискриминировать их;

проводить образовательно-воспитательную работу с несовершеннолетними обучающимися в сотрудничестве с их родителями или иными законными представителями;

систематически повышать свою квалификацию, проходить периодическую аттестацию на соответствие занимаемой должности;

соблюдать устав и (или) иные учредительные документы, правила внутреннего трудового распорядка образовательной организации и правила педагогической этики;

своевременно проходить обязательный медицинский осмотр.

На педагога могут быть возложены и другие обязанности в соответствии с актами законодательства.

Статья 8. Правила педагогической этики

Правила педагогической этики состоят из свода правил, которые должен соблюдать педагог при выполнении своих профессиональных обязанностей.

Правила педагогической этики для образовательных организаций разрабатываются и утверждаются в установленном порядке соответственно Министерством дошкольного и школьного образования и Министерством высшего образования, науки и инноваций Республики Узбекистан.

Знание и соблюдение правил педагогической этики является критерием, определяющим показатели качества выполнения педагогом своих профессиональных обязанностей и его трудовую дисциплину.

Нарушение правил педагогической этики педагогом является основанием для привлечения его к дисциплинарной ответственности на основании трудового законодательства.

Статья 9. Подготовка педагогов

Подготовка педагогов осуществляется высшими образовательными организациями. В случаях, предусмотренных актами законодательства, подготовка педагогов может осуществляться также профессиональными образовательными организациями.

Прием на учебу учащихся и студентов в профессиональные и высшие образовательные организации по направлению и специальности педагогического образования осуществляется на основе государственного гранта и платного контракта.

При формировании государственного заказа на прием на учебу в государственные высшие образовательные организации могут быть выделены целевые показатели приема на основе государственных грантов для регионов с высокой потребностью в педагогических кадрах с высшим образованием.

Статья 10. Переподготовка и повышение квалификации педагогов

Переподготовка педагогов осуществляется с целью предоставления возможности овладения ими дополнительными профессиональными знаниями, квалификацией и навыками и осуществления трудовой деятельности в соответствии с их базовой специальностью и профессией.

Повышение квалификации педагогов осуществляется с целью предоставления возможности углубления и обновления своих профессиональных знаний, квалификаций и навыков, а также повышения категории (должности).

Деятельность по переподготовке и повышению квалификации педагогов осуществляется образовательными организациями по переподготовке и повышению квалификации кадров (институтом, центром, факультетом и другими).

Формы и сроки переподготовки и повышения квалификации педагогов определяются соответствующими государственными образовательными требованиями.

В процессе переподготовки и повышения квалификации педагог кроме своих профессиональных предметов может добровольно осваивать дополнительные предметы (иностранный язык, информационные технологии, социально-гуманитарные науки и другие).

При изменении учебного плана и учебной программы (введение нового предмета или исключении действующего предмета) переподготовка педагогов государственных образовательных организаций по новому родственному предмету осуществляется за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан.

Расходы на повышение квалификации педагогов государственных образовательных организаций в определенные сроки и объеме покрываются за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан.

Повышение квалификации педагогов негосударственных образовательных организаций осуществляется в порядке, установленном работодателем.

Статья 11. Аттестация и квалификационные категории педагогов

Педагоги государственных дошкольных, общих средних, средних специальных, профессиональных и дополнительных образовательных организаций проходят аттестацию в порядке, установленном актами законодательства и по ее итогам могут получить соответствующие квалификационные категории.

Порядок прохождения аттестации педагогов и присвоения им квалификационных категорий определяется Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Статья 12. Оплата труда педагога

Ежемесячная заработная плата педагога исчисляется с учетом образования, базовой тарифной ставки по квалификационной категории (должности), ученой степени, ученого звания, государственных наград и надбавок, установленных актами законодательства.

Педагогам государственных образовательных организаций в соответствии с актами законодательства могут выплачиваться надбавки и компенсации за счет бюджетных и внебюджетных средств.

Порядок оплаты труда педагога, осуществляющего профессиональную деятельность в негосударственной образовательной организации, определяется учредителями или уполномоченными лицами этой организации.

Статья 13. Вознаграждение педагогов

В соответствии с Законом Республики Узбекистан «О государственных наградах» педагоги могут быть представлены к награждению государственными наградами, в частности, почетными званиями «Ўзбекистон Республикаси халқ ўқитувчиси», «Ўзбекистон Республикасида хизмат кўрсатган ёшлар мураббийси» и «Ўзбекистон Республикасида хизмат кўрсатган халқ таълими ходими» и другими государственными наградами за достижение высоких результатов в профессиональной деятельности.

Педагогам, подготовившим победителей международных и республиканских олимпиад, выплачиваются премиальные в размерах, установленных актами законодательства.

Педагогам государственных образовательных организаций в соответствии с действующим законодательством могут назначаться иные виды материального стимулирования за счет бюджетных и внебюджетных средств.

В негосударственных образовательных организациях доплаты и надбавки, имеющие стимулирующий характер, ежемесячно начисляемые к должностному окладу педагога, определяются учредителями или уполномоченными лицами этих организаций.

Статья 14. Социальная защита педагогов

Социальная защита педагогов образовательных организаций гарантируется государством.

Для педагогов образовательных организаций устанавливается сокращенное рабочее время.

Педагогам государственных образовательных организаций гарантируется оплачиваемый ежегодный основной удлиненный трудовой отпуск с предельной продолжительностью до пятидесяти шести календарных дней.

Точная продолжительность сокращенного рабочего времени и ежегодного основного удлиненного трудового отпуска пропорционально категориям (должностям) педагогов определяется Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Педагогам с высшим образованием, привлекаемым из других регионов в образовательные организации, расположенные в отдаленных районах республики, выплачивается единовременная первоначальная денежная помощь и ежемесячная денежная компенсация за аренду (наем) жилья в соответствии с актами законодательства.

Льготы педагогам, работающим в отдаленных районах республики и в специализированных образовательных учреждениях для детей с особыми образовательными потребностями, определяются в соответствии с актами законодательства.

Дополнительные меры и гарантии социальной защиты помимо настоящего Закона могут быть установлены иными законодательными актами, правовыми актами о труде, а также трудовыми договорами, заключаемыми между работником и работодателем.

Дети педагогов принимаются в государственные дошкольные образовательные организации на льготных основаниях.

Органы государственной власти на местах могут принимать меры по материальному и социальному поощрению педагогов за счет дополнительных источников местного бюджета.

Права педагогов на охрану здоровья гарантируются государством.

В период профессиональной деятельности педагога государством обеспечивается бесплатная профилактическая вакцинация против инфекционных заболеваний, перечень которых определяется актами законодательства.

Педагоги государственных дошкольных, общих средних и средних специальных образовательных организаций и других организаций, непосредственно осуществляющих обучение и воспитание детей, бесплатно проходят обязательный медицинский осмотр в государственных учреждениях здравоохранения.

Обязательный бесплатный медицинский осмотр педагогов государственных образовательных организаций в государственных учреждениях здравоохранения осуществляется за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан.

Организация обязательного медицинского осмотра педагога возлагается на работодателя.

На время прохождения обязательного медицинского осмотра педагог освобождается от работы с сохранением за ним места работы (должности) и средней заработной платы.

Порядок прохождения обязательного медицинского осмотра педагогов образовательных организаций определяется Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

В негосударственных образовательных организациях порядок прохождения медицинского осмотра определяется правовыми актами о труде данных организаций, а также трудовыми договорами, заключаемыми между работником и работодателем с учетом того, что работники не несут расходов, связанных с его прохождением.

Статья 15. Ограничения на занятие педагогической деятельностью

Следующие лица не допускаются к занятию педагогической деятельностью:

лица, лишенные права заниматься педагогической деятельностью в соответствии со вступившим в законную силу приговором суда;

лица, признанные судом недееспособными или ограниченно дееспособными в порядке, определенном законодательством;

лица, имеющие заболевания, препятствующие осуществлению педагогической деятельности;

лица, состоящие на учете в психиатрических или наркологических учреждениях.

Запрещается принимать на должности, связанные с педагогической деятельностью, лиц, ранее осужденных за совершение умышленного преступления.

Перечень заболеваний, препятствующих осуществлению педагогической деятельности, утверждается Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Ограничения на осуществление трудовой деятельности в системе дошкольного образования и воспитания определяются Законом Республики Узбекистан «О дошкольном образовании и воспитании».

Статья 16. Разрешение споров

Споры, связанные со статусом педагога и его профессиональной деятельностью, разрешаются в порядке, установленном законодательством.

Статья 17. Ответственность за нарушение законодательства о статусе педагога

Лица, виновные в нарушении законодательства о статусе педагога, несут ответственность в установленном порядке.

Статья 18. Внесение дополнений и изменения в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан

1. Внести в Закон Республики Узбекистан от 6 января 2020 года № ЗРУ-600 «О государственной пошлине» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2020 г., № 1, ст. 1, № 3, ст. 201, № 5, ст. 298, № 10, ст. 593, № 12, ст. 691; 2021 г., № 1, ст. 13, приложение к № 4, № 7, ст. 661, № 8, ст.ст. 800, 803, № 10, ст. 968; 2022 г., № 2, ст. 76, № 3, ст.ст. 214, 216, № 4, ст. 340, № 5, ст.ст. 463, 464, 467, № 12, ст. 1186; 2023 г., № 2, ст. 103, № 3, ст. 186, № 4, ст.ст. 265, 269, № 6, ст.ст. 444, 445) следующие дополнения:

1) часть первую статьи 8 дополнить пунктом 5 2 следующего содержания:

«5 2 ) педагогические работники — по делам, связанным с защитой их чести, достоинства и деловой репутации при осуществлении ими профессиональной деятельности»;

2) часть первую статьи 10 дополнить пунктом 19 следующего содержания:

«19) педагогические работники — при обжаловании в суд неправомерных решений государственных органов, действий (бездействия) их должностных лиц, нарушающих права педагогических работников при осуществлении ими профессиональной деятельности».

2. Внести в Закон Республики Узбекистан от 23 сентября 2020 года № ЗРУ-637 «Об образовании» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2020 г., № 9, ст. 538; 2021 г., приложение к № 4; № 10, ст. 968) следующие дополнения и изменение:

1) статью 26 дополнить частью четвертой следующего содержания:

«Запрещается назначать на руководящие должности уполномоченных государственных органов в сфере образования и их территориальных подразделений лиц, ранее осужденных за совершение умышленного преступления»;

2) статью 28 дополнить частью четвертой следующего содержания:

«Запрещается назначать на руководящие должности образовательных организаций лиц, ранее осужденных за совершение умышленного преступления»;

3) главу 5 исключить.

Статья 19. Обеспечение исполнения, доведения, разъяснения сути и значения настоящего Закона

Министерству высшего образования, науки и инноваций, Министерству дошкольного и школьного образования Республики Узбекистан и другим заинтересованным организациям обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Закона.

Статья 20. Приведение законодательства в соответствие с настоящим Законом

Кабинету Министров Республики Узбекистан:

привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;

обеспечить пересмотр и отмену республиканскими органами исполнительной власти их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону.

Статья 21. Вступление в силу настоящего Закона

Настоящий Закон вступает в силу со дня его официального опубликования.

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

1 февраля 2024 г.,

№ ЗРУ-901

(Национальная база данных законодательства, 01.02.2024 г., № 03/24/901/0082)

lex.uz