📅 2024-yil 30-mart · Vazirlar Mahkamasi qarorlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
UzbekAI
📅 2024 йил 30 март · Вазирлар Маҳкамаси қарорлари
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 30 марта 2024 г. · Постановления Кабинета Министров
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 30 March 2024 · Cabinet of Ministers resolutions
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг
қарори
НИЗОМ
НИЗОМ
НИЗОМ
ЖАДВАЛИ
НИЗОМ
РЎЙХАТИ
Стандартлаштириш фаолиятини такомиллаштиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида
Ўзбекистон Республикасининг «Стандартлаштириш тўғрисида»ги Қонуни ҳамда Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Маъмурий ислоҳотлар доирасида инвестициялар, саноат ва савдо соҳасида давлат бошқарувини самарали ташкил қилиш чора-тадбирлари тўғрисида» 2023 йил 21 июлдаги ПФ-111-сон Фармони ижросини таъминлаш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:
1. Қуйидагилар:
а) Ўзбекистон Республикасининг «Стандартлаштириш тўғрисида»ги Қонунига мувофиқ Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлигининг Ўзбекистон стандартлар институти стандартлаштириш бўйича миллий орган этиб белгиланганлиги ҳамда ушбу Қонун билан Миллий органга қуйидаги ваколатлар берилганлиги:
миллий стандартларни тасдиқлаш ва рўйхатдан ўтказиш, уларни бекор қилиш ҳақида, шунингдек, уларга ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида қарорлар қабул қилиш;
Стандартларнинг ягона ахборот базасини шакллантириш ва юритиш;
техник жиҳатдан тартибга солиш, стандартлаштириш, сертификатлаштириш ҳамда метрология соҳасида кадрларни қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини оширишни амалга ошириш, шунингдек, уларнинг малакасини ошириш тизимини ташкил этиш;
б) Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Маъмурий ислоҳотлар доирасида инвестициялар, саноат ва савдо соҳасида давлат бошқарувини самарали ташкил қилиш чора-тадбирлари тўғрисида» 2023 йил 21 июлдаги ПФ-111-сон Фармонида техник жиҳатдан тартибга солиш, стандартлаштириш, метрология, мувофиқликни баҳолаш, шу жумладан, ветеринария, карантин ва санитария соҳаларини қамраб олувчи ўқув курсларини ташкил этиш ва соҳада мажбурий малакасини баҳолаш (аттестация) тизимини жорий этиш белгиланганлиги маълумот учун қабул қилинсин.
2. Қуйидагиларни назарда тутувчи:
а) Миллий стандартларни ишлаб чиқиш, тасдиқлаш, рўйхатдан ўтказиш, бекор қилиш ҳамда уларга ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тартиби тўғрисидаги низом 1-иловага мувофиқ:
миллий стандартларга қўйиладиган талаблар;
миллий стандартларнинг тузилиши;
миллий стандартларни ишлаб чиқиш ва келишиш тартиби;
миллий стандартларни экспертизадан ўтказиш тартиби;
миллий стандартларни тасдиқлаш ва рўйхатдан ўтказиш тартиби;
миллий стандартларга ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш ҳамда бекор қилиш тартиби;
б) Стандартларнинг ягона ахборот базасини шакллантириш, юритиш ва тарқатиш фаолиятини ташкил этиш тўғрисидаги низом 2-иловага мувофиқ:
Стандартлар ягона ахборот базасининг таркиби;
Стандартлар ягона ахборот базасини тўлдириш;
Стандартлар ягона ахборот базасини юритиш;
Стандартлар ягона ахборот базасидаги стандартларни тарқатиш тартиби;
в) Стандартлаштириш режасини шакллантириш тартиби тўғрисидаги низом 3-иловага мувофиқ:
стандартлаштириш режасини шакллантириш тартиби;
стандартлаштиришни молиялаштириш тартиби;
г) Техник жиҳатдан тартибга солиш, стандартлаштириш, метрология, мувофиқликни баҳолаш, шунингдек, ветеринария, карантин ва санитария соҳалари мутахассисларининг малакасини ошириш ҳамда уларни аттестациядан ўтказиш тартиби тўғрисидаги низом 4-иловага мувофиқ тасдиқлансин:
мутахассисларни малакасини ошириш тартиби;
мутахассисларни аттестациядан ўтказиш тартиби;
талабгорларнинг ҳужжатларини кўриб чиқиш тартиби;
малака оширганлик ва аттестациядан ўтганлик тўғрисидаги ягона реестрни юритиш тартиби.
3. Ўзбекистон Республикасининг «Техник жиҳатдан тартибга солиш тўғрисида»ги Қонунига асосан маҳаллий ишлаб чиқарувчилар ва импорт қилувчилар маҳсулотининг техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларда белгиланган талабларга мувофиқлиги тасдиқланганда уларга мувофиқлик белгисини қўллаш ҳуқуқи берилганлиги ҳамда мувофиқлик белгисидан фойдаланганлик учун сертификатлаштириш органига тўлов амалга оширилиши белгиланганлиги инобатга олинсин.
4. Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг 5-иловага мувофиқ айрим қарорлари ўз кучини йўқотган деб ҳисоблансин.
5. Ўзбекистон Техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар ўзлари қабул қилган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни икки ой муддатда ушбу қарорга мувофиқлаштирсин.
6. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги директори А.Р. Жуманазаров зиммасига юклансин.
Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 30 мартдаги 177-сон қарорига 1-ИЛОВА
Миллий стандартларни ишлаб чиқиш , тасдиқлаш, рўйхатдан ўтказиш, бекор қилиш ҳамда уларга ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тартиби тўғрисида
1-боб. Умумий қоидалар
1. Ушбу Низом Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлигининг «Ўзбекистон стандартлар институти» давлат муассасасида (кейинги ўринларда — Стандартлар институти) қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ миллий стандартларни ишлаб чиқиш, тасдиқлаш, рўйхатдан ўтказиш, бекор қилиш ҳамда уларга ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тартибини белгилайди.
Мазкур Низом ҳарбий соҳа, давлат сирларини ва бошқа ахборотни ҳимоя қилиш соҳаси, атом энергиясидан фойдаланиш, ядровий ҳамда радиациявий хавфсизликни таъминлаш соҳаси ҳамда молия ва таълим соҳаларини стандартлаштиришга татбиқ этилмайди.
2. Ушбу Низомда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:
дастлабки стандарт — стандартлаштириш бўйича техник қўмита томонидан ёки ушбу техник қўмита мавжуд бўлмаган тақдирда, Стандартлар институти томонидан стандарт лойиҳасида келтирилган талаблар, илмий ишланмалар, тадқиқотларни давом эттириш мақсадга мувофиқ деб топилган уч йил муддатгача қабул қилинган стандарт;
миллий стандарт — Стандартлар институти томонидан қабул қилинган ҳамда кенг жамоатчилик учун очиқ бўлган стандарт;
Стандартлаштириш бўйича техник қўмита — фаолиятнинг йўналишлари бўйича стандартлаштириш тизимини ривожлантиришни амалга оширишда иштирок этувчи маслаҳат-кенгаш органи;
стандартлаштириш объекти — маҳсулот, товарлар, хизматлар (кейинги ўринларда — маҳсулот), жараёнлар, менежмент тизимлари, атамалар, шартли белгилар, тадқиқотлар (синаш), ўлчаш (шу жумладан, намуналарни танлаш) ҳамда синаш усуллари, тамғалаш, мувофиқликни баҳолаш тартиб-таомиллари ва бошқа объектлар;
ташаббускор — миллий стандартни ишлаб чиқиш бўйича ташаббус кўрсатган, жумладан, республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва хўжалик бирлашмалари ҳамда бошқа ташкилотлар ва фуқаролар;
ўзаро келишув — кўпчилик манфаатдор тарафларнинг мавжуд масалалар бўйича эътирозлари йўқлиги билан тавсифланадиган ҳамда барча тарафларнинг фикрларини инобатга олишга ва мос келмаётган нуқтаи назарларни яқинлаштиришга қаратиладиган жараён натижасида эришиладиган умумий келишув.
3. Ўзбекистон Республикасида стандартлаштириш бўйича қуйидаги тоифадаги норматив ҳужжатлар қўлланилади:
миллий стандартлар;
халқаро (минтақавий) стандартлар;
хорижий мамлакатларнинг стандартлари.
4. Миллий стандартларни ишлаб чиқиш қонунийлик, манфаатдор тарафларнинг ўзаро келишуви, холислик, стандартлардаги такрорланишлар ва зиддиятларнинг олдини олиш тамойилларига асосланади.
Миллий стандартларни ўзаро келишув асосида қабул қилиш, экспертизадан ўтказиш, бекор қилиш ҳамда уларга ўзгартириш ва қўшимчалар киритишда, давлат органлари ва бошқа ташкилотларнинг Стандартлар институти фаолиятига ҳар қандай шаклда аралашишга йўл қўйилмайди.
2-боб. Миллий стандартларнинг тузилиши ва уларга қўйиладиган талаблар
5. Миллий стандартларни баён этиш, расмийлаштириш ва мазмунига қўйиладиган талаблар асос бўлувчи миллий стандартларда белгиланади. Ушбу асос бўлувчи стандартларнинг қўлланиши мажбурий ҳисобланади.
6. Миллий стандарт унинг мазмунига мувофиқ бўлган ҳамда стандартлаштириш объектини акс эттирувчи қисқа номга эга бўлиши лозим. Ҳужжат номи аниқ ва равон бўлиши керак.
7. Миллий стандартда унинг бошқа бандларига, шунингдек, бошқа стандартларга ҳавола қилиш уларнинг ўзаро алоқасини кўрсатиш ёки такрорланишларнинг олдини олиш учунгина йўл қўйилади.
8. Миллий стандартнинг матни лўнда, оддий ва равон тилда баён этилиши керак. Бунда ҳужжатнинг ҳар бир банди тўлиқ ва тугалланган маъно ҳамда мазмунга эга бўлиши лозим.
Миллий стандартда фойдаланиладиган тушунчалар ва атамалар турлича изоҳлаш имкониятини истисно этадиган, агар мавжуд бўлса, уларнинг қонунчилик ҳужжатларида қабул қилинган маъносига мувофиқ ягона шаклда қўлланилади.
9. Миллий стандартда қуйидагиларнинг қўлланилишига йўл қўйилмайди:
оғзаки нутқ шакллари;
давлат тилида тенг маъноли сўзлар ва тушунчалар бўлган тақдирда, хорижий тилларнинг атамалари;
эскирган ҳамда кўп маънони англатадиган сўзлар ва иборалар, мажозий таққослашлар, сифатлашлар, киноялар.
10. Миллий стандартнинг матни умумэътироф этилган грамматик, орфографик ва пунктуация қоидалари асосида тузилади.
11. Миллий стандартда қўлланиладиган атамаларнинг таърифлари ушбу стандартда келтирилади.
12. Миллий стандартда умумий қабул қилинган қисқартмалар қўлланилиши ва бошқа қисқартмаларга тушунчалар берилиши мумкин.
13. Миллий стандартнинг матни қуйидаги тузилиш элементларига бўлиниши мумкин: бўлимлар, кичик бўлимлар, бандлар, кичик бандлар. Бўлимлар бандларга ёки тегишли бандлар билан кичик бўлимларга бўлиниши мумкин. Бандлар кичик бандларга бўлиниши мумкин.
Ҳар битта банд ёки кичик банд стандартни алоҳида қоидаларини ўз ичига олиши ҳамда тўлиқ ва тамомланган матнга эга бўлиши керак.
14. Бўлимлар, кичик бўлимлар, бандлар ва кичик бандлар араб рақамлари билан рақамланади.
Бўлимлар стандартнинг бутун матнида кетма-кет рақамланган бўлиши керак.
Бўлим рақамига бўлим ва кичик бўлим рақамлари, банд рақамига эса нуқталар (нуқта) билан ажратилган бўлим, кичик бўлим ва банд рақамлари (ёки бўлим ва банд рақамлари) киради.
15. Миллий стандартларнинг бўлимлари ва кичик бўлимлари сарлавҳаларга эга. Сарлавҳалар тегишли бўлимлар, кичик бўлимлар, бандларнинг мазмунини аниқ ва қисқа акс эттириши керак.
16. Миллий стандартни расмийлаштиришда лойиҳанинг матни А4 форматидаги қоғоз варағининг бир томонида унинг матнини камайтирмасдан жойлаштирилиши керак. Саҳифанинг тартиб рақами саҳифанинг пастки ўнг бурчагида жойлаштирилиши керак, 1 рақамидан бошлаб рақамланади.
Миллий стандарт, қоида тариқасида, Мiсrоsоft Wоrd редакторидан ва қуйидаги параметрлардан фойдаланган ҳолда тайёрланади:
«Times New Roman» 12 ўлчамли шрифт;
саҳифанинг чап ҳошияси 3 см, ўнг ҳошияси 1,5 см, паст ва юқори ҳошиялари 2 см;
биринчи қаторнинг сатр бошиси 1,27 см;
хатбоши беш-олти белгига тенг ва бир хилда бўлиши лозим.
17. Миллий стандарт лойиҳаси матнини тайёрлашда грек ёки бошқа алифболарнинг ҳарфларини, формулаларни, алоҳида шартли белгилар Microsoft Word редакторидан фойдаланган ҳолда белгиланиши керак. Бунда ёзилган матннинг зичлиги, қолган матн зичлигига яқинлаштирилган бўлиши керак.
18. Миллий стандарт давлат тилида қабул қилинади ва чоп этилади. Миллий стандартлар Стандартлар институти ёки таржимонлик хизматини кўрсатувчи тадбиркорлик субъектлари томонидан шартнома асосида бошқа тилларга таржима қилиниши мумкин.
19. Миллий стандартлар матн тилидан қатъи назар, ҳужжат номининг давлат тилидаги қуйидаги қисқартиришлари билан белгиланади:
Ўзбекистон миллий стандарти — OʻzMSt (Oʻzbekiston Milliy Standarti);
тартиб рақами;
икки нуқта билан ажратилган тасдиқлаш йили;
Дастлабки стандарт — DS (Dastlabki Standart).
20. Миллий стандарт бўлимларининг сарлавҳаси, таркиби ва тузилиши стандартлаштирилаётган маҳсулотнинг хусусиятлари ва унга қўйиладиган талабларни инобатга олган ҳолда белгиланади.
Маҳсулотларга техник талабларни белгилашни назарда тутувчи миллий стандартлар қуйидаги бўлимлардан иборат бўлиши мумкин:
тасниф, асосий параметрлар ва (ёки) ўлчамлар;
умумий техник талаблар;
қабул қилиш қоидалари;
тамғалаш, қадоқлаш, ташиш ва сақлаш.
Стандартлаштириш объектига қараб, бўлимлар Стандартлар институти билан келишилган ҳолда ўзгартирилиши мумкин.
Фойдаланилиши аҳоли саломатлиги ва (ёки) мулкига, шунингдек, атроф-муҳитга зарар етказиши мумкин бўлган маҳсулотлар учун стандартларга «Хавфсизлик талаблари» ва «Атроф-муҳитни муҳофаза қилиш талаблари» бўлимлар киритилади. Ушбу бўлимларда фақат стандартлаштириш объектининг ўзига хос хусусиятларидан келиб чиққан ҳолда, хавфсизлик, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва экология талаблари киритилиши лозим.
Бунда конструктив ва бошқа техник талабларни ўрнатиш ва уларга риоя қилиш билан таъминланадиган талаблар «Умумий техник талаблар» бўлимида ўрнатилади.
Миллий стандартларда маҳсулотга ва унинг таснифига, атамаларга, шартли белгиларга, синаш (ўлчаш), намуналар танлаш, тамғалаш усулларига, мувофиқликни баҳолаш тартиб-таомилларига, бошқариш тизимларига доир талаблар белгиланиши мумкин.
Миллий стандартларда ҳуқуқий нормалар киритилиши тақиқланади.
21. Бир турдаги маҳсулот ва хизматларнинг бутун гуруҳига стандартларни ишлаб чиқиш имкони бўлмаганда, маҳсулот ва хизматларнинг муайян тури, маркаси, моделига, ёки бир турдаги маҳсулотнинг ушбу гуруҳига тааллуқли бўлган, барча маҳсулотни қамраб олмайдиган, муайян маҳсулот ва хизмат гуруҳига стандартлар ишлаб чиқилади.
22. Миллий стандарт лойиҳасидаги тамғалашга оид маълумотлар қонунчилик ҳужжатларида ҳамда техник регламентлар ва стандартларда белгиланган маълумотларга мувофиқ бўлиши керак.
23. Хизматларга тегишли стандартлар таркиби қуйидаги бўлимларни ўз ичига олади:
муайян соҳада хизматларни стандартлаштириш бўйича асосий қоидалар;
атамалар ва уларнинг таърифлари;
хизматлар ва (ёки) уларни амалга оширувчи ташкилотлар таснифланиши;
сифат (қулайлик, тежамлилик, эргономиклик, эстетиклилик ва бошқалар) ва хавфсизлик (ёнғин, сейсмик, кимёвий, санитар, радиацион, экологик, энергия самарадор) кўрсаткичлари, мол-мулк бут сақланиши талаблари.
3-боб. Миллий стандартларни ишлаб чиқиш ва келишиш тартиби
24. Миллий стандартлар Стандартлаштириш бўйича техник қўмиталар томонидан ишлаб чиқилади. Стандартлаштириш бўйича техник қўмита мавжуд бўлмаган соҳалар ва маҳсулотлар бўйича стандартлар Стандартлар институти томонидан ишлаб чиқилади.
25. Ташаббускорлар стандарт ишлаб чиқиш бўйича Стандартлаштириш бўйича техник қўмитага, ушбу техник қўмита мавжуд бўлмаганда эса, Стандартлар институтига мурожаат қилади.
26. Миллий стандартлар ташаббускорларнинг таклифи ҳамда илм-фан ва технологияларнинг ривожланишини инобатга олган холда қабул қилинган Стандартлаштириш режаси асосида ишлаб чиқилади.
Миллий стандартлар қуйидагилар инобатга олинган ҳолда ишлаб чиқилади:
илмий тадқиқотларнинг (синашнинг) ва ўлчашнинг натижалари;
илм-фан ва техника ютуқлари;
маҳсулотнинг янги турларини, жараёнларни ва хизматларни қўллаш орқали орттирилган амалий тажриба;
халқаро (минтақавий) стандартлар ва хорижий мамлакатларнинг стандартлари ҳамда стандартлаштириш объектига доир талабларни белгилайдиган бошқа ҳужжатлар.
27. Миллий стандартни ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш тартиби қуйидаги босқичлардан иборат:
миллий стандартни ишлаб чиқиш учун Стандартлаштириш бўйича техник қўмита ёки ташаббускор томонидан техник топшириқ ишлаб чиқилиб, Стандартлаштириш бўйича техник қўмита томонидан тасдиқланади;
миллий стандарт Стандартлаштириш бўйича техник қўмитада манфаатдор тарафларнинг вакиллари билан биргаликда ишлаб чиқилади;
миллий стандартда белгиланадиган талаблар синов ва илмий изланишлар натижалари асосида манфаатдор тарафлар томонидан ўзаро келишилган ҳолда белгиланади.
28. Миллий стандартларни ишлаб чиқишнинг бошланиши ва якунланиши тўғрисидаги ахборот Стандартлар институтининг расмий веб-сайти ва электрон порталига жойлаштирилади.
29. Лойиҳа тасдиқлангунига қадар Стандартлаштириш бўйича техник қўмита томонидан манфаатдор вазирликлар, идоралар ва бошқа ташкилотлар билан келишилиши лозим.
Бунда лойиҳа бўйича келиб тушган таклифлар лойиҳани ишлаб чиққан Стандартлаштириш бўйича техник қўмиталар томонидан умумлаштирилади, кўриб чиқилади, заруратга кўра, лойиҳага тегишли ўзгартиришлар киритилади.
30. Миллий стандартлар лойиҳалари Стандартлаштириш бўйича техник қўмиталар томонидан Стандартлар институтининг расмий веб-сайтига ва электрон порталига жамоатчилик муҳокамасига қўйилади.
Стандартлар институтининг расмий веб-сайтига ва электрон порталига жойлаштирилган миллий стандартлар лойиҳалари олтмиш календар кун ичида жамоатчилик муҳокамасидан ўтказилади.
Жамоатчилик муҳокамаси якунлари бўйича келиб тушган таклифлар ўн беш календар куни ичида Стандартлаштириш бўйича техник қўмита, у бўлмаганда эса, Стандартлар институти томонидан кўриб чиқилиб, манфаатдор тарафлар билан ўзаро келишув асосида келишилган ҳолда қабул қилинади. Жамоатчилик томонидан келиб тушган таклифлар қабул қилинганлиги ёки рад этилганлиги тўғрисидаги маълумот Стандартлар институтининг расмий веб-сайтида эълон қилинади. Бунда рад этилганлиги тўғрисидаги маълумотда рад этилишининг сабаблари аниқ кўрсатилиши лозим.
Жамоатчилик муҳокамасидан сўнг Стандартлаштириш бўйича техник қўмита ёки техник қўмита мавжуд бўлмаганда эса, Стандартлар институти тегишли соҳа мутахассисларини жалб этган холда уч иш куни ичида миллий стандарт лойиҳасини ўзаро келишув асосида техник муҳокама қилишни ташкил қилади.
31. Техник муҳокама қилинган миллий стандарт ёки дастлабки стандарт лойиҳасини уч иш куни ичида қарор қабул қилиш учун Стандартлаштириш бўйича миллий органга киритишга тайёрлашни ташкил этади.
32. Стандартлаштириш бўйича техник қўмита раисининг қарори бўйича Стандартлаштириш бўйича техник қўмита йиғилиши онлайн ва офлайн шаклларда ўтказилиши мумкин.
Стандартлаштириш бўйича техник қўмитанинг масъул котиби миллий стандарт ёки дастлабки стандарт лойиҳасини муҳокама қилиш учун уни қабул қилиш бўйича баённома ва хулоса лойиҳасини жамоатчилик муҳокамасидан сўнг уч иш куни ичида Стандартлаштириш бўйича техник қўмита аъзоларига Стандартлаштириш бўйича техник қўмита мажлисини ўтказиш тўғрисида, уни ўтказиш шакли кўрсатилган ҳолда электрон шаклда ахборот-телекоммуникация умумий фойдаланиш тармоқлари, Интернет жаҳон ахборот тармоғи орқали ҳамда Стандартлар институтининг расмий веб-сайти орқали хабарнома юборади.
Стандартлаштириш бўйича техник қўмита раиси томонидан миллий стандарт лойиҳаси ёки дастлабки стандарт бўйича келишмовчиликлар мавжуд эмаслиги аниқланган тақдирда, ўзаро келишувга эришилган ҳисобланади.
Ўзаро келишувга эришилгандан сўнг Стандартлаштириш бўйича техник қўмитанинг масъул котиби миллий стандарт ёки дастлабки стандартни қабул қилиш бўйича ўзаро келишувга эришиш тўғрисидаги маълумотларни ўз ичига олган баённома ва хулосани имзолаш учун Стандартлаштириш бўйича техник қўмита раисига киритади.
33. Миллий стандарт лойиҳасини қабул қилиш бўйича Стандартлаштириш бўйича техник қўмита томонидан баённома ва хулоса расмийлаштирилади ва ушбу стандарт лойиҳаси билан баённома қабул қилинган кундан бошлаб ўн календарь кун ичида Стандартлар институтига экспертизадан ўтказиш ва қабул қилиш учун юборилади.
Бунда миллий стандарт лойиҳасига уни экспертизадан ўтказиш ва давлат рўйхатига олиш ҳамда тасдиқлаш учун электрон нусхада (Word ва PDF форматда) ёки қоғоз шаклида стандарт лойиҳаси, Стандартлаштириш бўйича техник қўмита баённомаси ва хулосаси, стандартни ишлаб чиқишга асос бўлувчи барча ҳужжатлар (мурожаат хати, тушунтириш хати, асосий чора-тадбирлар режаси, илмий изланишлар натижалари тўғрисидаги хулоса, синов баённомалари) илова қилинади.
34. Дастлабки стандартни ишлаб чиқиш ва келишиш талаблари:
дастлабки стандарт билан ўрнатилган кўрсаткичлар (талаблар) Ўзбекистон Республикасида амалда бўлган тегишли маҳсулотларга оид миллий стандартлар, халқаро (минтақавий) стандартлар ва хорижий мамлакатларнинг стандартлари талабларидан паст бўлишига ва такрорланишига йўл қўйилмайди;
дастлабки стандарт лойиҳаси Стандартлаштириш бўйича техник қўмитада, агарда Стандартлаштириш бўйича техник қўмита мавжуд бўлмаган тақдирда, Стандартлар институтида миллий стандартга қўйилган талаблар асосида ишлаб чиқилади, келишилади, экспертизадан ўтказилади ва муайян қисқа муддатга қабул қилинади;
ишлаб чиқилган миллий стандарт лойиҳаси Стандартлаштириш бўйича техник қўмитада ёки у мавжуд бўлмаганда Стандартлар институтида «миллий стандарт» кўринишида қабул қилиш лозим деб топилмаган тақдирда, Стандартлаштириш бўйича техник қўмита ёки Стандартлар институти хулосасига асосан дастлабки стандарт кўринишида уч йил муддатгача қабул қилиниши мумкин. Бунда дастлабки стандарт кейинчалик, ишлаб чиқарувчи томонидан дастлабки стандарт фойдаланилиши давомида етарли тажриба тўплангани, унда келтирилган талаблар, илмий ишланмалар, тадқиқотлар ўз тасдиғини топгани тўғрисида хулоса асосида «миллий стандарт» сифатида ўрнатилган тартибда қабул қилинади.
Дастлабки стандартнинг амал қилиш муддати тадқиқотлар тугалланмаганлигини тасдиқловчи ҳужжатлар ва Стандартлаштириш бўйича техник қўмита ёки Стандартлар институти хулосасига асосан фақат бир марта икки йилгача муддатга узайтирилиши мумкин.
4-боб. Миллий стандартларни экспертизадан ўтказиш тартиби
35. Экспертизага қўйиладиган умумий талаблар қуйидагилардан иборат:
миллий стандартлар мамлакатимиз илм-фани ва хорижий илм-фан ютуқларига асосланиши;
амалдаги қонунчилик, бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар, шунингдек, Ўзбекистон Республикаси иштирокидаги халқаро шартномалар талабларига зид бўлмаслиги;
миллий стандартни қабул қилишда ўзаро келишувга эришилганлиги.
36. Миллий стандарт лойиҳасининг экспертизаси Стандартлар институти томонидан ўн иш кунидан ошмаган муддатда ўтказилади ва унинг натижаси бўйича эксперт хулосаси расмийлаштирилади.
Стандартлар институти экспертиза жараёнига тегишли соҳада мутахассисларни шартнома асосида жалб қилиши мумкин.
Стандартлар институти томонидан ишлаб чиқилган миллий стандарт лойиҳасининг экспертизаси ушбу миллий стандартни ишлаб чиқиш жараёнида иштирок этмаган ҳамда ишлаб чиққан мутахассисларнинг бевосита бўйсунувида бўлмаган мутахассислар томонидан амалга оширилади.
Экспертиза асос бўлувчи стандартлар асосида ўтказилади ва хулоса расмийлаштирилади.
Экспертизанинг ижобий натижалари бўйича расмийлаштирилган эксперт хулосаси стандарт лойиҳасини тасдиқлаш ва рўйхатдан ўтказиш учун асос бўлади.
37. Экспертизанинг қуйидаги тартиб ва турлари ўрнатилади:
норманазорат;
терминологик;
метрологик;
очиқ эълон қилишга тегишли бўлмаган маълумотлар назорати;
техник экспертиза;
нашриёт таҳрири.
38. Норманазоратда қуйидагилар текширилиши керак:
ҳаволаларнинг тўғрилиги ва қонунийлиги, зарур ахборот қидирув белгиларини тўғри ёзилганлиги (номи, белгиланиши, маҳсулотларни умумий давлат таснифлагичидаги коди (МУТ), стандартларни умумий давлат таснифлагичидаги гуруҳи (СУТ белгилар, қисқартириш, киритилиш санаси ва/ёки амал қилиш муддати, ишлаб чиқилган ҳужжат ўрнига норматив ҳужжат тўғрисида маълумот), тегишли ташкилотлар билан келишилганлиги, жадвалларнинг ва чизмаларнинг тўғри тўлдирилганлиги, ҳужжатларни расмийлаштирилиши ва тузилиши тўғрилиги.
39. Терминологик экспертиза белгиланган илмий-техник атамалар, халқаро (минтақавий) ва миллий терминологик стандартларга риоя қилиш тўғри қўлланилишини текшириш босқичи ҳисобланади.
40. Метрологик экспертизада стандартларнинг метрология соҳасидаги амалдаги қонунчиликка мувофиқлиги текширилади.
41. Очиқ эълон қилишга тегишли бўлмаган маълумотлар киритилган стандартлар амалдаги қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда текширилади.
42. Техник экспертизани ўтказишда қуйидагилар текширилади:
миллий стандартларни тузиш, баён этиш, расмийлаштириш мазмуни ва белгиланишига қўйиладиган умумий талаблар асос бўлувчи стандартлар талабларига мувофиқлиги;
миллий стандарт номининг техник топшириққа (мавжуд бўлса), стандартлар мазмунига ва стандартлаштириш режаларига мувофиқлиги, стандартлаштириш объектининг стандарт тоифасига мувофиқлиги;
миллий стандарт мазмуни ва ифода этилишининг тўғрилиги, аутентиклилиги;
миллий стандарт кўрсаткичларининг техник регламентлар, халқаро (минтақавий) стандартлар ва миллий стандартлари талабларига мувофиқлиги;
такрорланиш омили ва мавжуд ўзаро боғлиқ бўлган амалдаги миллий стандарт билан орасида зиддият мавжуд эмаслиги.
43. Нашриёт таҳрири илмий-адабий ва техник таҳрирни ўз ичига олади.
44. Миллий стандарт қайта кўриб чиқишга қуйидаги ҳолларда қайтарилади:
Ўзбекистон Республикасининг қонунчилик ҳужжатларига зид бўлганда;
Ўзбекистон Республикасининг миллий стандартлаштириш тизими талабларига жавоб бермаса;
Стандартлаштириш бўйича техник қўмитада ва Стандартлар институти томонидан расмийлаштирилган баённомада ўзаро келишув шартлари ушбу Низомнинг 27-бандига мувофиқ бажарилмаган бўлса.
45. Ушбу Низомнинг 44-бандида келтирилган сабабларга кўра миллий стандарт лойиҳаси қайта кўриб чиқиш учун тегишли Стандартлаштириш бўйича техник қўмитага қайтарилади.
Экспертиза хулосасига асосан миллий стандарт лойиҳаси Стандартлаштириш бўйича техник қўмита аъзолари ва манфаатдор тарафлар иштирокида ўттиз иш кунида қайта кўриб чиқилади ҳамда Стандартлаштириш бўйича техник қўмита томонидан баённома расмийлаштирилган ҳолда қайта экспертиза қилиш учун Стандартлар институтига киритилади.
Миллий стандарт лойиҳаси Стандартлаштириш бўйича техник қўмита томонидан ушбу банднинг иккинчи хатбошисида кўрсатилган муддатда қайта экспертизадан ўтказиш учун Стандартлар институтига киритилмаганда, лойиҳа янги киритилган ҳисобланади ҳамда уни қайта экспертизадан ўтказиш учун мазкур банднинг олтинчи хатбошисида белгиланган миқдорда тўлов амалга оширилади.
Миллий стандарт лойиҳаси тақдим этилган кундан бошлаб етти иш кунидан кўп бўлмаган муддатда такрорий экспертизадан ўтказилади.
Бунда такрорий экспертизани дастлабки эксперт хулосасида кўрсатилмаган камчиликлар бўйича ўтказишга йўл қўйилмайди.
Миллий стандарт лойиҳаси экспертизаси фақат Стандартлар институти томонидан шартнома асосида (бир саҳифаси учун базавий ҳисоблаш миқдорининг 50 фоизи) амалга оширилади. Бунда экспертиза учун тўловлар Стандартлаштириш бўйича техник қўмита ташкил этилган республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва хўжалик бирлашмалари ёки ташаббускорлар билан тузилган шартнома асосида белгиланган тартибда амалга оширилади.
5-боб. Миллий стандартларни тасдиқлаш ва рўйхатдан ўтказиш тартиби
46. Миллий стандартлар экспертизанинг ижобий хулосаси асосида Стандартлар институти томонидан беш иш куни ичида қарор қабул қилиш йўли билан тасдиқланади.
Қарорда миллий стандартнинг белгиланиши бўйича тартиб рақами кўрсатилади.
Миллий стандартлар чекланмаган муддатга ва дастлабки стандартлар уч йил муддат даврда амал қилишга қабул қилиниши мумкин.
Бунда миллий стандартни амалга киритиш санаси ва амал қилиш муддати кўрсатилади.
47. Миллий стандартлар давлат рўйхатига олиш ва тасдиқлаш учун электрон нусхада (Word ва PDF форматда) ҳамда қоғоз шаклида топширилади.
Бунда миллий стандарт лойиҳасига уни давлат рўйхатига олиш ва тасдиқлаш учун Стандартлаштириш бўйича техник қўмита баённомаси ва хулосаси, стандартни ишлаб чиқишга асос бўлувчи барча ҳужжатлар (тушунтириш хати, чора-тадбирлар режаси, илмий изланишлар натижалари тўғрисидаги хулоса, синов баённомалари) нусхалари ва экспертиза хулосаси илова қилинади.
48. Стандартлар институти томонидан миллий стандартни тасдиқлаш бўйича қабул қилинган қарор ушбу миллий стандарт тоифаси бўйича давлат реестрига киритилади.
49. Миллий стандартнинг биринчи саҳифасида давлат рўйхатига олинган сана ва рақам кўрсатилади ва автоматлаштирилган тизим орқали миллий стандартнинг барча саҳифалари, рўйхатга олиш маълумотларини ўз ичига олган QR-код (матрик штрихли код) билан тасдиқланади.
50. Миллий стандарт кенг жамоатчилик томонидан фойдаланиш учун Стандартлар институтининг расмий веб-сайтига қабул қилинган кундан бошлаб беш календарь куни ичида жойлаштирилади ва мунтазам янгилаб борилади.
51. Қабул қилинган миллий стандартлар расмий эълон қилинган кундан эътиборан кўпи билан олтмиш кундан кейин кучга киради.
6-боб. Миллий стандартларга ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш ҳамда уларни бекор қилиш тартиби
52. Миллий стандартларга ўзгартишлар киритиш, миллий стандартларни алмаштириш, алоҳида талабларга қўшимчалар киритиш ёки уларни чиқариб ташлаш, миллий стандартларнинг амал қилиш муддатларини узайтириш ёки тиклаш, уларга янги талаблар киритиш ва уларни халқаро (минтақавий) стандартлар билан уйғунлаштириш амалдаги қонунчиликнинг бузилишига олиб келмайдиган ҳолларда амалга оширилади.
53. Миллий стандартларга ўзгартишлар киритиш мазкур стандартни ишлаб чиқувчи ёки Стандартлар институти томонидан амалга оширилади.
54. Миллий стандартга ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш ёки уни бекор қилиш бўйича таклифлар Стандартлаштириш бўйича техник қўмиталар томонидан кўриб чиқилади. Стандартлаштириш бўйича техник қўмита мавжуд бўлмаган соҳалар, йўналишлар ва маҳсулотлар бўйича миллий стандартлар Стандартлар институти томонидан кўриб чиқилади.
Бунда миллий стандартга ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш ёки уни бекор қилиш ушбу Низомнинг 26 ва 27-бандлари ҳамда асос бўлувчи миллий стандартлар талаблари асосида амалга оширилади.
55. Миллий стандартга ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш лойиҳалари унинг матнини қисман ўзгартириш (алмаштириш), талабларни чиқариб ташлаш ёки қўшиш ҳамда миллий стандартнинг амал қилиш муддатини узайтириш, чегаралаш, чегаралашни бекор қилиш орқали амалга оширилади.
Миллий стандартларга ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш лойиҳасини экспертизадан ўтказиш ва тасдиқлаш тартиби мазкур Низомнинг 4 ва 5-бобларида назарда тутилган тартибга асосан амалга оширилади.
56. Миллий стандартга ўзгартириш ва қўшимчалар киритишда унинг иловалари, жадваллари, бўлимлари, бандлари ва кичик бандларининг рақамланиши ўзгармайди.
57. Миллий стандартларни бекор қилиш учун қуйидагилар асос бўлади:
мазкур стандартларнинг Ўзбекистон Республикаси қонунчилиги талабларига зид эканлиги;
мазкур стандартлар ўрнига янги миллий, халқаро (минтақавий) стандарт амалга киритилганлиги;
мазкур стандартни қўллашнинг долзарблиги йўқолганлиги.
58. Миллий стандартни бекор қилиш ташаббуси билан чиққан шахслар уни бекор қилиш учун Стандартлаштириш бўйича миллий органга стандартни бекор қилиш мақсадга мувофиқ эканлигини асослантирган ҳолда ўз таклифларини юборади.
Бунда миллий стандартни бекор қилиш бўйича Стандартлар институтининг тегишли қарори қабул қилинади.
59. Миллий стандартларга ўзгартишлар киритиш ва уларни бекор қилиш тўғрисидаги ахборот Стандартлар институтининг расмий веб-сайтига ҳамда электрон порталига жойлаштирилади, шунингдек, жамоатчилик муҳокамасини ўтказиш олтмиш календарь куни ичида амалга оширилади.
Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 30 мартдаги 177-сон қарорига 2-ИЛОВА
Стандартларнинг ягона ахборот базасини шакллантириш, юритиш ва тарқатиш фаолиятини ташкил этиш тўғрисида
1-боб. Умумий қоидалар
1. Ушбу Низом стандартлаштириш соҳасидаги стандартларнинг ягона ахборот базасини шакллантириш, юритиш ва тарқатиш тартиби бўйича ишларни ташкил этиш қўйиладиган асосий талабларни белгилайди.
2. Стандартларнинг ягона ахборот базаси (кейинги ўринларда — Ягона ахборот базаси) «Маълумотнома излаш» ахборот тизими билан биргаликда қоғоз ва электрон шаклдаги стандартларнинг тизимлаштирилган фондидан иборат.
Стандартлаштириш бўйича техник қўмиталар ўзлари ишлаб чиққан стандартларнинг ахборот базасини ташкил этишлари, шакллантиришлари ва юритишлари мумкин. Бунда ушбу стандартларнинг Ягона ахборот базасидаги стандартлар билан айнан бир хиллиги таъминланиши шарт.
3. Ягона ахборот базаси:
юридик ва жисмоний шахсларга стандартлаштириш соҳасидаги стандартлар тўғрисида тўлиқ, ишончли ва ўз вақтида ахборот бериш;
стандартлаштириш соҳасида фан ва техниканинг замонавий ютуқларидан фойдаланишга кўмаклашиш;
стандартлаштириш соҳасидаги стандартлар тўғрисидаги ахборотларнинг ошкоралигини таъминлаш мақсадида ташкил этилади.
4. Стандартлаштириш бўйича миллий орган — Стандартлар институти:
Ягона ахборот базаси шакллантирилиши, юритилиши, сақланиши, тизимлаштирилиши, ҳисобга олиниши ва долзарблиги ташкил этилишини;
юридик ва жисмоний шахслар стандартлаштириш соҳасидаги стандартлар тўғрисида тўлиқ, ишончли ва ўз вақтида ахборот берилишини таъминлайди.
2-боб. Ягона ахборот базасининг таркиби ва уни тўлдириш
5. Ягона ахборот базаси стандартларнинг электрон вариантларини ўз ичига олувчи қуйидаги платформалардан ташкил топади:
миллий стандартлар базаси — халқаро стандартларни адаптация (мослаштириш) қилиш орқали қабул қилинган миллий стандартлар ва миллий техник қўмиталар томонидан ишлаб чиқилган ҳамда стандартлаштириш бўйича миллий орган томонидан тасдиқланган миллий стандартлар тўғрисидаги маълумот;
стандартлар каталоги — халқаро, минтақавий, хорижий мамлакатларнинг стандартлари, шунингдек, бошқа тоифадаги стандартлар, стандартлаштиришга оид ҳужжатлар ҳамда улар ҳақидаги маълумотлар мажмуаси.
6. Стандартлар тўпламида қуйидагилар бир нусхада архивда сақланади:
а) тасдиқланган стандартнинг қарори (буйруғи);
б) тушунтириш хати, стандартга киритилган ўзгартириш ва (ёки) қўшимчалар;
в) ўзгартириш ва (ёки) қўшимчаларни киритиш бўйича таққослама жадвал;
г) техник қўмита ва экспертиза хулосалари;
д) техник қўмита баённомаси, стандартни ишлаб чиқишга асос бўлувчи барча ҳужжатлар:
ташаббускор аризаси;
маҳсулот (хизмат, жараён) тавсифи;
ушбу стандарт лойиҳаси қамраб олган масалада аввалги қабул қилинган ва амалдаги стандартлар рўйхати (агар бўлса);
илмий изланишлар натижалари тўғрисидаги хулоса, синов баённомалари, чизмалар, ҳисоб-китоблар, мутахассислар хулосалари (агар бўлса);
стандартни асл нусхасининг қоғозда ва электрон шакли (Word ва PDF форматларида).
3-боб. Ягона ахборот базасини юритиш
7. Стандартлар жамланиб, уларга тегишли бўлган ҳужжатлар билан бирга ҳисобга олинади ва электрон шаклда, Word ва PDF форматларида Ягона ахборот базасида сақланади.
Ягона ахборот базаси махсус серверга жойлаштирилади, ушбу сервердаги ҳужжатларга хавфсизлик талабларига риоя этилган ҳолда, фақат махсус рухсат этилган ходимларнинг киритилиши таъминланади.
8. Амал қилиш муддати тугаган стандартларнинг қоғоз шаклидаги нусхасига «Архив нусхаси» штампи босилиб, қоғоз архивига юборилади, электрон нусхаси эса Ягона ахборот базаси архивига киритилиб, ўн йилгача муддат сақланади.
9. Ягона ахборот базасига киритилган ҳар бир стандарт қабул қилиш бўйича қарор қабул қилинган кундан бошлаб беш иш куни ичида йиллик кўрсаткичларда ва Стандартлар институтининг расмий веб-сайтида яратилган «Е-Standard» электрон платформасида акс эттирилади.
Стандартларнинг расмий рўйхати миллий стандартлар базасида мавжуд стандартлар асосида шакллантирилади ҳамда юритилади.
10. Стандарт бекор қилинганда ёки бир стандарт бошқа стандарт билан алмаштирилганда, қарор қабул қилинган кундан бошлаб беш иш куни ичида Стандартлар институтининг расмий веб-сайтида яратилган «Е-Standard» электрон платформасида акс эттирилади.
11. Стандартларнинг қоғоз шаклидаги нусхалари махсус шароитлар билан таъминланган хоналарда сақланади.
12. Ягона ахборот базасининг стандартлари белгиланган тартибда доимий равишда янгилаб борилади ва долзарблиги таъминланади.
13. Архивда сақланаётган стандартлар тўғрисидаги маълумотлар Стандартлар институтининг расмий веб-сайтида яратилган «Е-Standard» электрон платформасида акс эттирилади.
14. Ягона ахборот базасини шакллантириш, юритиш, стандартларни сақлаш ва бошқа вазифаларни ташкил этиш учун тартибларни тасдиқлаш фақат Стандартлар институти томонидан амалга оширилади. Бунда халқаро стандартлаштириш ташкилотларининг стандартлар ахборот базасини юритиш бўйича тартиблари ва тавсиялари инобатга олинади.
15. Стандартлар институтидан бошқа ташкилотлар, жумладан республика ижро этувчи ҳокимият органлари, хўжалик бирлашмалари, ва бошқа тадбиркорлик субъектлари томонидан миллий, халқаро (минтақавий) стандартларни ягона ахборот базасини шакллантирилиши, юритилиши ва тарқатилиши йўл қўйилмайди.
4-боб. Ягона ахборот базасидаги стандартларни тарқатиш тартиби
16. Стандартлар институтининг расмий веб-сайтида эълон қилинган стандартлар долзарб стандартлар ҳисобланиб, мувофиқликни баҳолаш органлари, синов лабораториялари, маҳсулотларни ишлаб чиқарувчилар, хизмат кўрсатувчилар ва бошқа фойдаланувчилар расмий веб-сайтдан электрон кўринишда 11 хоналик махсус код ва буюртмачиларнинг номи кўрсатилган ҳолда олинган стандартлардан фойдаланишлари лозим.
17. Ягона ахборот базасидаги миллий, дастлабки, халқаро (минтақавий) ва хорижий мамлакатларнинг стандартлари барча фойдаланувчиларга Стандартлар институти томонидан унинг расмий веб-сайтида яратилган «Е-Standard» электрон платформаси орқали шартнома асосида тарқатилади.
18. Техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасида назорат инспекцияси назорат давомида айнан Стандартлар институтининг расмий веб-сайтидан олинган стандартлардан фойдаланишни назорат қилади.
19. Стандартлар нархларини шакллантириш тартиби ва мезонлари иловага мувофиқ белгиланади.
Стандартларнинг ягона ахборот базасини шакллантириш, юритиш ва тарқатиш фаолиятини ташкил этиш тўғрисида низомга ИЛОВА
Стандартлар нархларини шакллантириш тартиби ва мезонлари
1-боб. Умумий қоидалар
1. Ушбу тартиб ва мезонлар Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлигининг (кейинги ўринларда — Агентлик) «Ўзбекистон стандартлар институти» давлат муассасасида (кейинги ўринларда — Стандартлаштириш бўйича миллий орган) миллий стандартларни тарқатиш нархларини шакллантириш тартиби ва мезонларини белгилайди.
2. Мазкур тартиб миллий, халқаро (минтақавий) ва хорижий мамлакатларнинг стандартларини тарқатиш хизматларини кўрсатувчи Стандартлаштириш бўйича миллий органга нисбатан татбиқ этилади.
3. Мазкур тартибда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:
стандартларнинг ягона ахборот базаси — «Маълумотнома излаш» ахборот тизими билан биргаликда қоғоз ва электрон шаклдаги миллий, халқаро (минтақавий) ҳамда хорижий мамлакатлар стандартларининг тизимлаштирилган фонди;
манфаатдор томонлар — стандартларни қабул қилиш ва (ёки) қўллашдан манфаатдор бўлган, маҳсулотларнинг (хизматлар) тегишли турларини ишлаб чиқарувчи ёки истеъмол қилувчи республика ижро этувчи ҳокимият органлари, хўжалик бирлашмалари ва мулкчилик шаклидан қатъи назар барча хўжалик юритувчи субъектлар.
2-боб. Стандартларни тарқатиш нархларини шакллантириш тартиби
4. Стандартларни тарқатиш нархлари хизматлар гуруҳларининг (стандартларнинг ишлаб чиқариш) таннархи, шунингдек, халқаро (минтақавий) ва хорижий мамлакатларнинг стандартлаштириш ташкилотлари билан тузилган келишувларда белгиланган тартибда ва шартлар асосида белгиланади.
5. Стандартларни тарқатиш нархларни шакллантиришда хизматлар гуруҳларининг (стандартларни ишлаб чиқиш) таннархини ҳосил қилувчи харажатлар уларнинг иқтисодий мазмунига кўра қуйидаги элементлар билан гуруҳларга ажратилади:
ишлаб чиқариш моддий харажатлари;
ишлаб чиқариш хусусиятига эга бўлган меҳнатга ҳақ тўлаш харажатлари;
бошқарув ходимлари меҳнатига ҳақ тўлаш харажатлари;
ягона ижтимоий тўлов;
асосий фондлар ва ишлаб чиқариш аҳамиятига эга бўлган номоддий активлар амортизацияси;
муассасани сақлаш харажатлари;
ишлаб чиқариш аҳамиятига эга бўлган бошқа харажатлар.
Мазкур хизмат нархи қуйидаги формула орқали шакллантирилади:
СТН=ИЧХ+МҲТХ+БХМИХ+ЯИТ+АХ+МСХ+БХ,
бунда:
СТН — стандартни тарқатиш нархи;
ИЧХ — ишлаб чиқариш билан боғлиқ моддий харажатлар;
МҲТХ — ишлаб чиқариш хусусиятига эга бўлган меҳнатга ҳақ тўлаш харажатлари;
БХМИХ — бошқарув ходимлари меҳнатига ҳақ тўлаш харажатлари;
ЯИТ — иш ҳақи фондидан ягона ижтимоий тўлов;
АХ — асосий фондлар ва ишлаб чиқариш аҳамиятига эга бўлган номоддий активлар амортизацияси;
МСХ — муассасани сақлаш харажатлари;
БХ — ишлаб чиқариш аҳамиятига эга бўлган бошқа харажатлар.
6. Халқаро ва минтақавий ташкилотларнинг стандартларини тарқатиш нархлари Ўзбекистон Республикаси аъзо бўлган халқаро ёки минтақавий ташкилот белгилаган тартибда ва шартлар асосида Стандартлаштириш бўйича миллий орган томонидан шакллантирилади.
7. Хорижий мамлакатларнинг стандартларини нашр этиш ва тарқатиш мазкур давлатларнинг стандартлаштириш бўйича миллий органлари билан тузилган шартномаларга мувофиқ Стандартлаштириш бўйича миллий орган томонидан амалга оширилади.
8. Стандартлар маъмурий ва жиноий ишлар доирасида суд ва ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари ҳамда Техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасида назорат инспекцияси учун уларнинг ёзма сўровига асосан бепул тақдим этилади.
Маъмурий ва жиноий ишлар доирасида суд ва ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари ҳамда Техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасида назорат инспекцияси учун тақдим этилган стандартларга сарфланган харажатлар стандартларни аниқлаш, актуаллаштириш, экспертиза қилиш, давлат тилига таржима қилиш хизматларини кўрсатишдан олинган даромадлар ҳисобидан қопланади.
3-боб. Стандартларни тарқатиш нархларини шакллантиришнинг мезонлари
9. Қуйидагилар стандартларни тарқатиш нархларини шакллантиришнинг асосий мезонлари ҳисобланади:
стандартларни тарқатишдаги нархларни шакллантиришда хорижий мамлакатларнинг тажрибалари;
тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш, уларнинг экспорт салоҳиятини ошириш мақсадида стандартларнинг саҳифалари сонига нисбатан камайиб борувчи нархларни қўллаш.
10. Халқаро, хорижий ва минтақавий ташкилотларнинг стандартларини нашр этиш ҳамда тарқатиш нархлари Ўзбекистон Республикаси аъзо бўлган халқаро, хорижий ёки минтақавий ташкилот белгилаган тартибда ва шартлар асосида Стандартлаштириш бўйича миллий орган томонидан тасдиқланади.
11. Миллий стандартларни тарқатиш нархлари Стандартлаштириш бўйича миллий орган томонидан тасдиқланади.
4-боб. Якунловчи қоида
12. Ушбу тартиб талаблари бузилишида айбдор шахслар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда жавоб беради.
Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 30 мартдаги 177-сон қарорига 3-ИЛОВА
Стандартлаштириш режасини шакллантириш тартиби тўғрисида
1-боб. Умумий қоидалар
1. Ушбу Низом стандартлаштириш соҳасининг мақсадлари ва уни ривожлантириш йўналишлари бўйича қисқа (бир йилгача), ўрта (бир йилдан беш йилгача) ва узоқ (беш йилдан ўн йилгача) муддатли истиқболли режаларни шакллантириш тартибини белгилайди.
2. Стандартлаштиришга доир ишлар стандартлаштириш режасига асосан амалга оширилади.
3. Стандартлаштириш соҳасидаги қуйидаги субъектларнинг стандартлаштириш режасини шакллантириш ва амалга оширишдаги асосий вазифалари ҳисобланади:
Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги — стандартлаштириш режасининг бажарилиши мониторингини амалга оширади;
Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлигининг Ўзбекистон стандартлар институти — стандартлаштириш режасини амалга оширади;
Республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва хўжалик бирлашмалари ўз ваколатлари доирасида — янги стандартларни ишлаб чиқишга, амалдаги стандартларга ўзгартишлар киритишга, уларни қайта кўриб чиқишга ва бекор қилишга доир тайёрлаган таклифларини стандартлаштириш режасига киритиш учун Ўзбекистон стандартлар институтига тақдим этади ҳамда стандартлаштириш режасида назарда тутилган вазифаларни бажаради;
Стандартлаштириш бўйича техник қўмита — янги миллий стандартларни ишлаб чиқишга, амалдаги миллий стандартларни қайта кўриб чиқишга доир стандартлаштириш режасига киритиш учун таклифлар тайёрлайди ҳамда стандартлаштириш режасига киритилган стандартларни ишлаб чиқишни амалга оширади.
2-боб. Стандартлаштириш режасини шакллантириш тартиби
4. Стандартлаштириш режаси қуйидагилар асосида шакллантирилади:
стандартлаштириш бўйича манфаатдор тарафларнинг, техник қўмиталарнинг таклифлари ва халқаро тажриба;
стандартлаштириш бўйича техник қўмиталарнинг иш режалари;
стандартлаштириш соҳасида мониторинг натижалари;
Ўзбекистон Республикасини ижтимоий-иқтисодий ривожлантиришнинг ҳолатини таҳлил қилиш натижалари.
5. Стандартлаштириш режаси қуйидагиларни ўз ичига олади:
стандартнинг халқаро таснифлагич коди;
халқаро (минтақавий) ёки миллий стандарт лойиҳасининг номи;
стандартларни ишлаб чиқиш (қайта кўриб чиқиш) асоси;
стандартлаштиришга доир ишларни амалга ошириш муддатлари;
молиялаштириш манбаи;
таклиф-буюртмани тақдим этган буюртмачи ташкилот;
иқтисодий фаолият турлари бўйича маҳсулот таснифининг коди.
6. Стандартлаштириш бўйича қисқа (бир йилгача), ўрта (бир йилдан беш йилгача) ва узоқ (беш йилдан ўн йилгача) муддатли истиқболли режаларни шакллантириш мақсадида ҳар йили январь ойида тадбиркорлик субъектлари томонидан келгусида ишлаб чиқарилиши режалаштирилган маҳсулот, хизмат ва фаолият учун халқаро стандартларни таржима қилиш, миллий стандартларни ишлаб чиқиш, халқаро стандартларни жорий қилиш бўйича республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва хўжалик бирлашмаларига Техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги ёки Стандартлар институти томонидан ёзма ва электрон шаклда сўровнома юборилади.
Стандартлар институтининг расмий веб-сайтида таклифлар қабул қилиниши тўғрисида эълон берилади.
7. Республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва хўжалик бирлашмалари ўзларига тегишли соҳалар мутахассисларини жалб қилган ҳолда, март ойигача истиқболда керак бўладиган стандартларни аниқлайдилар ва умумлаштирадилар, бунда таклифларда стандартлаштиришни молиялаштириш манбаи белгиланади.
8. Техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги ёки Стандартлар институти стандартлаштириш соҳасида мониторинг натижалари, соҳа мутахассисларининг таклифлари, мувофиқликни баҳолаш фаолияти натижаларини инобатга олган ҳолда, март ойигача қисқа (бир йилгача), ўрта (бир йилдан беш йилгача) ва узоқ (беш йилдан ўн йилгача) муддатли истиқболли режалар лойиҳасини ишлаб чиқади ва кўриб чиқиш учун қўшимча равишда республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва хўжалик бирлашмалари, техник қўмиталарга кўриб чиқиш ҳамда ўзининг якуний таклифларини тайёрлашда инобатга олиш учун юборади.
9. Республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва хўжалик бирлашмалари, техник қўмиталар келгусида ишлаб чиқарилиши режалаштирилган маҳсулот, хизмат ва фаолият учун халқаро стандартларни таржима қилиш, миллий стандартларни ишлаб чиқиш, халқаро стандартларни жорий қилиш бўйича якуний таклифлар, Ҳукумат томонидан белгиланган вазифа ва топшириқлар инобатга олинган ҳолда, ҳар йилнинг сентябрь ойига қадар тайёрлаб, Стандартлар институтига тақдим этади.
10. Стандартлар институти таклифларни таҳлил қилиб, ҳар йилнинг 1 декабрига қадар келгуси йил учун йиллик қисқа (бир йилгача), ўрта (бир йилдан беш йилгача) ва узоқ (беш йилдан ўн йилгача) муддатли истиқболли режаларни иловага мувофиқ шакллантиради ва Техник жиҳатдан тартибга солиш агентлигига тасдиқлаш учун киритади.
Йиллик режани шакллантиришда халқаро стандартларнинг долзарблиги инобатга олинади.
11. Стандартлаштириш режасининг ижроси даврида, унга манфаатдор тарафларнинг таклифларига кўра ўзгартириш киритилиши мумкин.
3-боб. Стандартлаштиришни молиялаштириш
12. Стандартлаштириш режасида назарда тутилган миллий стандартларни ишлаб чиқишга доир ишлар давлат томонидан молиялаштирилади.
13. Ушбу Низомга иловага мувофиқ шаклда шакллантириладиган ва тасдиқланадиган келгуси йил учун йиллик режадаги тадбирлар тегишли манфаатдор томонларнинг ўз маблағлари ҳисобидан молиялаштирилиши мумкин.
14. Республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва хўжалик бирлашмалари ҳамда техник қўмиталар тасдиқланган стандартлаштириш режаси асосида халқаро стандартларни давлат тилига таржима қилиш, стандартларни ишлаб чиқиш, техник экспертиза қилиш ва бошқа хизматлар харажатлари учун Стандартлар институти билан шартнома асосида тегишли маблағларни белгиланган тартибда ўтказиб берилишини таъминлайди.
Стандартлаштириш режасини шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга ИЛОВА
Стандартлаштириш бўйича қисқа (бир йилгача), ўрта бир йилдан беш йилгача) ва узоқ (беш йилдан ўн йилгача) муддатли истиқболли режалар
Т/р Стандартга талабгор ташкилот Техник қўмита Стандарт (маҳсулот, фаолият) номи Ишлаб чиқишга асос ва мақсад Молиялаштириш манбаи Ишлаб чиқишнинг бошланиши Ишлаб чиқишнинг тугаши ва тасдиқлашга киритиш Аналоги мавжудлиги
Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 30 мартдаги 177-сон қарорига 4-ИЛОВА
Техник жиҳатдан тартибга солиш, стандартлаштириш, метрология, мувофиқликни баҳолаш, шунингдек, ветеринария, карантин ва санитария соҳалари мутахассисларининг малакасини ошириш ҳамда уларни аттестациядан ўтказиш тартиби тўғрисида
1-боб. Умумий қоидалар
1. Ушбу Низом республика ижро этувчи ҳокимият органлари, хўжалик бирлашмалари ва ташкилий-ҳуқуқий шаклидан қатъи назар бошқа ташкилотларнинг (кейинги ўринларда — ташкилотлар) техник жиҳатдан тартибга солиш, стандартлаштириш, метрология, мувофиқликни баҳолаш, шунингдек, ветеринария, карантин ва санитария соҳалари мутахассисларининг малакасини ошириш ҳамда уларни аттестациядан ўтказиш тартибини белгилайди.
2. Ушбу Низомда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:
аттестация комиссияси — баҳоловчилар, жалб қилинадиган техник экспертлар, соҳа мутахассисларидан иборат Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлигининг Ўзбекистон стандартлар институти (кейинги ўринларда — Стандартлар институти) ҳузурида ташкил этиладиган комиссия;
мутахассис — ташкилотларнинг техник жиҳатдан тартибга солиш, стандартлаштириш, метрология, мувофиқликни баҳолаш, шунингдек, ветеринария, карантин ва санитария соҳаларида фаолият юритадиган ишчи-ходим;
техник жиҳатдан тартибга солиш, стандартлаштириш, метрология, мувофиқликни баҳолаш, шунингдек, ветеринария, карантин ва санитария соҳаларида аттестация — техник жиҳатдан тартибга солиш, стандартлаштириш, метрология, мувофиқликни баҳолаш, шунингдек, ветеринария, карантин ва санитария соҳаларида фаолият юритувчи мутахассисларнинг назарий ва амалий билимларини баҳолаш, касбий тайёргарлигининг бажарадиган вазифалар ва функцияларига мувофиқлигини тасдиқлаш мақсадида ўтказиладиган имтиҳон;
таълим ташкилотлари — техник жиҳатдан тартибга солиш, стандартлаштириш, метрология, мувофиқликни баҳолаш, шунингдек, ветеринария, карантин ва санитария соҳалари мутахассисларининг малакасини ошириш фаолияти билан шуғулланувчи юридик шахс.
3. Аттестация мутахассислар малакасини ошириш — соҳадаги назорат ва амалий билимларини чуқурлаштириш ва янгилаш, уларнинг касбий тайёрлиги бажариладиган вазифалар ва функцияларига мувофиқлигини таъминлаш мақсадида ўтказилади.
Мутахассислар аттестациядан уларнинг касбига муносиблиги даражасини холисона баҳолаш, уларнинг белгиланган талабларга мувофиқлигини аниқлаш, уларнинг зиммасига юкланган вазифалар ва функцияларни бажариш юзасидан масъулиятини ошириш мақсадида ўтказилади.
2-боб. Мутахассислар малакасини ошириш тартиби
4. Мутахассислар малакаси ҳар уч йилда камида бир марта оширилади.
Мутахассислар малакаси онлайн (масофавий), офлайн ва жойларга чиққан ҳолда оширилади.
5. Мутахассисларнинг малакасини ошириш дастурлари таълим ташкилотлари томонидан ишлаб чиқилади ва тасдиқланади.
6. Мутахассислар малакаси Стандартлар институти ёки таълим ташкилотлари билан талабгорлар ўртасидаги тузиладиган шартномалар асосида тўлов эвазига амалга оширилади.
7. Малакаси оширилган мутахассисларга мазкур Низомга 2-иловага мувофиқ намунадаги Ўзбекистон стандартлар институти ёки таълим ташкилотларида мутахассиснинг Малака оширганлиги тўғрисида сертификат берилади.
8. Малака ошириш курсларида сабабсиз қатнашмаган ёки ички тартиб-қоидаларга амал қилмаган мутахассисларга сертификат берилмайди. Малака ошириш курсларида қатнашмаганлик ёки ички тартиб-қоидаларга амал қилмаганлик тўғрисида билдиришнома гуруҳ раҳбарлари томонидан Стандартлар институти директорига ёки таълим ташкилоти раҳбарига киритилади. Бунда шартнома бўйича тўланган маблағлар қайтарилмайди.
Айрим сабабларга кўра (меҳнат таътили, меҳнатга лаёқатсизлик даври ва бошқа ҳолатларда) малака ошириш курсларида қатнаша олмаган мутахассислар ташкилот раҳбарининг мурожаатномасига асосан кейинги малака ошириш курсларига аввалги тўланган тўловлар эвазига киритилади.
10. Малака ошириш даврида рўйхатдан ўтказувчиларнинг иш жойи бўйича ўртача иш ҳақи ва лавозими сақланади.
3-боб. Мутахассисларни аттестациядан ўтказиш
11. Техник жиҳатдан тартибга солиш, стандартлаштириш, метрология, мувофиқликни баҳолаш, шунингдек, ветеринария, карантин ва санитария соҳалари мутахассислари малакаси тегишли равишда Стандартлар институтида ҳар уч йилда бир марта баҳоланиши шарт.
Мутахассислар малакаси улар ишлаётган ташкилотлар томонидан техник жиҳатдан тартибга солиш, стандартлаштириш, метрология, мувофиқликни баҳолаш масалаларида аттестация қилиниши тақиқланади.
12. Ишга қабул қилинган мутахассис бир йилдан сўнг Стандартлар институти ёки таълим ташкилотларида малакасини оширганидан сўнг Стандартлар институтида аттестациядан ўтказилиши шарт.
Техник жиҳатдан тартибга солиш, стандартлаштириш, метрология, мувофиқликни баҳолаш, шунингдек, ветеринария, карантин ва санитария соҳалар билан боғлиқ соҳаларда аттестациядан ўтганлик тўғрисидаги гувоҳномага эга бўлган шахслар мазкур гувоҳноманинг амал қилиш муддати тугашига икки ойдан кам бўлмаган муддатда Стандартлар институти ёки таълим ташкилотларида қайтадан малакаси оширилиб, Стандартлар институтида қайта аттестациядан ўтказилади.
13. Ташкилот ушбу Низомда назарда тутилган тегишли муддатлар ёки мутахассиснинг аттестациядан ўтганлик тўғрисидаги гувоҳноманинг амал қилиш муддати тугашидан икки ой олдин ушбу Низомнинг 17-бандида белгиланган тартибда Стандартлар институтига мурожаат қилади.
Агар ташкилот мазкур банднинг биринчи хатбошисида назарда тутилган муддатда тегишли ҳужжатларни узрли сабабларсиз Стандартлар институтига тақдим этмаса, Стандартлар институти ташкилотнинг раҳбарига ёзма огоҳлантириш бериши шарт.
Техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасида назорат инспекцияси назорат давомида мутахассислар аттестациядан ўтганлиги талабининг бажарилишини ҳам ўрганади.
14. Ташкилотлар мутахассисларининг малакаси Стандартлар институти томонидан аттестациядан ўтказилади.
15. Ҳар бир тегишли соҳада малакани аттестациядан ўтказиш мақсадида Стандартлар институти ҳузурида камида етти кишидан иборат таркибда алоҳида Аттестация комиссияси тузилади.
Стандартлар институтининг буйруғи билан ҳар бир соҳада Аттестация комиссияси таркиби, раис ўринбосари ва комиссия котиби тасдиқланади.
Стандартлар институти директорининг ўринбосари (Малака ошириш фаолиятига алоқадор бўлмаган) лавозими бўйича аттестация комиссиясининг раиси ҳисобланади.
Аттестация комиссияси таркибига келишувга кўра Техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги ва Стандартлар институтининг комплаенс назорати хизмати ходимлари, мутахассислари, малакали профессор-ўқитувчилар, баҳоловчилар, экспертлар, малакаси баҳоланаётган ташкилотнинг соҳа мутахассислари киритилади, бунда айни бир мутахассиснинг малакаси оширилишида иштирок этган комиссия аъзоси ушбу ходимнинг аттестациясига киритилмайди.
16. Аттестация комиссияси раиси:
аттестация комиссияси мажлисларида раислик қилади;
аттестацияни ўтказиш жойи ва муддатларини белгилайди;
аттестациядан ўтказиладиган мутахассисларнинг рўйхатини тасдиқлайди;
аттестацияни ўтказиш бўйича бошқа ташкилий масалаларни амалга оширади.
Аттестация комиссияси раиси бўлмаган тақдирда, унинг вазифаларини раис ўринбосари амалга оширади.
4-боб. Талабгорларнинг ҳужжатларини кўриб чиқиш тартиби
17. Ташкилот мутахассиси (талабгор)нинг аттестациядан ўтиши тўғрисидаги аризани (онлайн тарзда юборилиши мумкин) Стандартлар институтига белгиланган муддатларда электрон равишда юборади. Аризага қуйидаги ҳужжатлар илова қилинади:
аттестациядан ўтганлик тўғрисидаги гувоҳномани олиш учун талабгорнинг ушбу Низомга 1-иловага мувофиқ шакл бўйича анкетаси;
иш жойидан тавсифнома;
малака ошириш курсларида ўқиганлик тўғрисидаги сертификат нусхаси.
Аттестациядан ўтказиш ва аттестациядан ўтганлик тўғрисидаги гувоҳномани олиш учун БҲМнинг 1,5 баравари миқдорида ҳақ ундирилади.
18. Ҳужжатлар келиб тушган кунидан бошлаб икки кун муддатда кўриб чиқилади. Тақдим этилган ҳужжатларда камчиликлар аниқланган тақдирда, ишчи орган томонидан аттестацияга қўйишни рад этиш тўғрисида қарор қабул қилинади ва ташкилотга тегишли хабарнома юборилади. Хабарномада аниқланган камчиликлар, камчиликларни бартараф этиш ҳамда такрорий кўриб чиқиш учун ҳужжатларни тақдим этиш муддати кўрсатилади.
19. Аттестациядан ўтказиш рад этилиши учун асос бўлган камчиликлар бир ой муддатда бартараф этилган тақдирда, ҳужжатлар такроран кўриб чиқиш учун тақдим қилиниши мумкин. Бунда ҳужжатлар такроран кўриб чиқиш учун ҳақ ундирилмайди.
20. Қуйидагилар аттестациядан ўтказиш рад этилиши учун асос ҳисобланади:
зарур даражада расмийлаштирилмаган ҳужжатларни тақдим этганлик ёки ҳужжатларни тўлиқ ҳажмда тақдим этмаслик;
тақдим этилган ҳужжатларда ишончсиз ёки нотўғри маълумотларнинг мавжудлиги;
шартнома асосида пул тўланмаганлик.
21. Тақдим этилган ҳужжатлар белгиланган талабларга мувофиқ бўлган тақдирда, талабгор ҳужжатлар олинган кундан бошлаб икки ой давомида аттестациядан ўтказилиши керак.
5-боб. Аттестацияни ўтказиш тартиби
22. Аттестациянинг ўтказилиш жойи ва вақти тўғрисида тегишли ташкилотга аттестация ўтказиладиган санадан камида ўн кун олдин электрон шаклда хабарнома юборилади.
23. Талабгорнинг ҳужжатлари аттестациядан ўтишга тақдим этилган бўлсада, узрли сабабга кўра келмаган тақдирда, аттестация комиссиясининг кейинги навбатдаги мажлисида аттестациядан ўтказилишига рухсат этилади.
Аттестацияга узрсиз сабабга кўра келмаган талабгорлар бўйича улар ишлаётган ташкилот раҳбарларига хабарнома юборилади. Аттестацияга узрсиз сабаб билан такроран келмаган тақдирда, аттестация комиссияси тақдим этилган ҳужжатлар (материаллар) асосида талабгорни аттестациядан ўтмаган деб ҳисоблаш ва унга аттестациядан ўтганлик тўғрисида гувоҳнома беришни рад этиш ҳақида қарор чиқаришга сабаб бўлади.
24. Аттестация комиссияси аъзоларининг ярмидан кўпи қатнашса, комиссия мажлиси ваколатли ҳисобланади.
25. Аттестация комиссияси мажлиси комиссия аъзоларини талабгорнинг ҳужжатлари билан таништиришдан бошланади.
26. Аттестация тест синовлари шаклида ўтказилади.
Аттестация компьютер дастуридан фойдаланган ҳолда, талабгор танлаган тилда (ўзбек ва рус тилларида) 50 (элликта) тест саволларига жавоб бериш шаклида ўтказилади ва натижаси шу вақтнинг ўзида маълум қилинади. Жавоблар учун талабгорга бир соат вақт ажратилади.
Саволларнинг 70 фоизига тўғри жавоб берган мутахассис аттестациядан муваффақиятли ўтган ҳисобланади.
Ташкилотлар аттестация саволлари таркибига ўз таклифларини беришлари мумкин. Саволлар Стандартлар институти томонидан тасдиқланади ва манфаатдор томонлар танишиши учун ўзининг расмий веб сайтида жойлаштирилади.
Аттестациянинг ошкоралиги ва холислигини таъминлаш мақсадида аттестация онлайн режимида намойиш этилади, узлуксиз видеотасвирга (овозли) туширилади ва Ўзбекистон Стандартлар институтида уч йил мобайнида сақланади.
27. «Аттестациядан ўтмади» деб эътироф этилган шахс аттестация ўтказилган кундан бошлаб бир ойдан сўнг аттестацияни қайта топшириш ҳуқуқига эга.
Аттестация комиссияси «аттестациядан ўтмади» деб эътироф этилган шахс ёки у ишлаётган ташкилот аризасига кўра аттестацияни қайта топшириш кунини белгилайди. Қайта топшириш натижаларига кўра «аттестациядан муваффақиятли ўтган» деб баҳоланган тақдирда, унга гувоҳнома умумий асосларда берилади.
Аттестацияни биринчи марта қайта топшириш учун ҳақ ундирилмайди.
Кейинги ҳар бир қайта аттестация учун 17-бандда кўрсатилган миқдорда ҳақ ундирилади.
28. Аттестациядан муваффақиятли ўтган талабгорларнинг 3-иловага мувофиқ шакл бўйича гувоҳномалари беш кун муддатда «Техник тартибга солиш» миллий ахборот тизими базасидаги ягона реестрга киритилади.
Талабгор аттестациядан ўтганлик тўғрисидаги гувоҳномасини ўзининг шахсий кабинетидан олиши мумкин.
29. Мутахассиси аттестациядан ўта олмаган ташкилот ёки талабгорнинг ўзи такрорий аттестациядан ўтказиш учун аттестация ўтказилган кундан бошлаб олти ой мобайнида мурожаат қилиши мумкин.
Агар талабгор такрорий аттестациядан ўта олмаса ёки кўрсатилган муддатда такрорий аттестациядан ўтиш учун мурожаат қилмаса, аттестация комиссияси унинг иш жойига хабарнома юборади.
30. Ташкилот раҳбари хабарнома олинган кундан кейин ходимнинг малакаси етарли бўлмаганлиги асосларидан келиб чиқиб, ходимга нисбатан меҳнат қонунчилигида белгиланган чораларни кўради.
31. Ташкилот ёки талабгор аттестация комиссиясининг қарори юзасидан қонунчиликда белгиланган тартибда шикоят қилиш ҳуқуқига эга.
7-боб. Малака оширганлик ва аттестациядан ўтганлик тўғрисидаги ягона реестрни юритиш тартиби
37. Стандартлар институти техник жиҳатдан тартибга солиш, стандартлаштириш, метрология, мувофиқликни баҳолаш билан боғлиқ соҳалар мутахассисларининг малакаси оширилганлиги ва аттестациядан ўтганлиги тўғрисидаги ахборот киритилган реестрни (кейинги ўринларда — Реестр) юритади.
Реестр электрон шаклда «Техник тартибга солиш» миллий ахборот тизими орқали юритилади.
39. Реестрда мутахассис тўғрисида қуйидаги маълумотлар кўрсатилади:
фамилияси, исми, отасининг исми;
яшаш жойи ва паспорт маълумотлари;
мутахассиснинг малакаси оширилганлиги ҳақида маълумот;
аттестация даврида иш жойи ва лавозими;
аттестация йўналиши;
аттестациядан ўтказилган жой, гувоҳноманинг тартиб рақами, бланкасининг тартиб рақами, санаси ва амал қилиши муддати;
аттестациядан ўтганлик тўғрисидаги гувоҳноманинг амал қилиш муддатини узайтириш, вақтинча тўхтатиб туриш, тиклаш, ёки бекор қилиш санаси ҳамда асослари;
мутахассисни Реестрдан чиқариш санаси ва асоси.
40. Реестрга Мутахассис тўғрисидаги маълумотлар ва уларга ўзгартиришлар Аттестация комиссиясининг тегишли баённомалари асосида киритилади.
8-боб. Якунловчи қоидалар
43. Аттестациядан муваффақиятли ўтган мутахассиснинг гувоҳномасида унинг фамилияси, исми ёки отасининг исми ўзгарган тақдирда, ташкилотнинг ёки ўзининг аризасига асосан аттестация комиссияси томонидан «Техник тартибга солиш» миллий ахборот тизими базасидаги ягона реестрдаги гувоҳномага ўзгартириш киритилади.
44. 45-банддаги маълумотлар асосида Стандартлар институти ҳар чоракнинг 10-санасигача мутахассислар тўғрисидаги маълумотлар базасини янгилаб боради.
45. Мутахассисларнинг малакасини ошириш ва уларни аттестациядан ўтказиш билан боғлиқ харажатлар уларни юборган ташкилот маблағлари ҳисобидан амалга оширилади.
46. Техник жиҳатдан тартибга солиш, стандартлаштириш, метрология, мувофиқликни баҳолаш, шунингдек, ветеринария, карантин ва санитария соҳалар билан боғлиқ соҳаларга мутахассисларни ишга олишда, уларни лавозимларга тайинлашда ташкилот раҳбарлари мутахассис тўғрисидаги маълумотни Реестрдаги маълумотларга асосланган ҳолда солиштириш ва қайта текширишга, шу асосда мутахассиснинг ўз лавозимида қолиши ёки тайинланишига масъулдир.
47. Техник жиҳатдан тартибга солиш, стандартлаштириш, метрология, мувофиқликни баҳолаш, шунингдек, ветеринария, карантин, санитария ва улар билан боғлиқ соҳалар мутахассислари аттестациядан ўтказилади Стандартлар институти томонидан аттестациядан ўтказилади. Соҳа бўйича функциялари мулкчилик шаклидан қатъи назар, бошқа ташкилотларда аттестациядан ўтказишга йўл қўйилмайди.
48. Мазкур Низом талабларига риоя этмаган ташкилот раҳбарлари қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда жавобгар бўлади.
Техник жиҳатдан тартибга солиш, стандартлаштириш, метрология, мувофиқликни баҳолаш, шунингдек, ветеринария, карантин ва санитария соҳалари мутахассисларининг малакасини ошириш ҳамда уларни аттестациядан ўтказиш тартиби тўғрисидаги низомга 1-ИЛОВА
Аттестациядан ўтганлик тўғрисидаги гувоҳномани олиш учун талабгор АНКЕТАСИ 1. Фамилияси ________________________________________________________________ Исми _______________________________________________________________________ Отасининг исми ______________________________________________________________ 2. Туғилган санаси (йил, кун ва ой) __________________________________________ 3. Паспорт (Шахс гувоҳномаси)нинг серияси, рақами, берилган санаси ва уни берилган жойи: ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ 4. Яшаш жойи вилоят ______________________ кўча ___________________________ телефон ________________________ шаҳар (туман) ___________________________ уй, квартира рақами ______________________ факс (агар мавжуд бўлса) __________________ 5. Маълумоти Таълим муассасасининг номи Мутахассислиги ___________________ ______________________________________ Тамомлаган йили ________________________ 6. Иш жойи ва лавозими ________________________________________________________ Тўлдирилган сана ___________________ Имзо ______________
Техник жиҳатдан тартибга солиш, стандартлаштириш, метрология, мувофиқликни баҳолаш, шунингдек, ветеринария, карантин ва санитария соҳалари мутахассисларининг малакасини ошириш ҳамда уларни аттестациядан ўтказиш тартиби тўғрисидаги низомга 2-ИЛОВА
Мутахассиснинг Малака оширганлиги тўғрисида СЕРТИФИКАТ ___________ № _________________________ (серияси) ________________________________________________________________________ (мутахассиснинг фамилияси, исми, отасининг исми) ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________ мавзусида ________________ даврида Малака ошириш курсида иштирок этди. Директор: ___________ ____________________________ (фамилияси, исми, отасининг исми) Ҳужжатнинг ҳақиқийлигини тасдиқловчи QR-код
Техник жиҳатдан тартибга солиш, стандартлаштириш, метрология, мувофиқликни баҳолаш, шунингдек, ветеринария, карантин ва санитария соҳалари мутахассисларининг малакасини ошириш ҳамда уларни аттестациядан ўтказиш тартиби тўғрисидаги низомга 3-ИЛОВА
Ўзбекистон стандартлар институтида мутахассиснинг аттестациядан ўтганлиги ҳақида ГУВОҲНОМА ___________ № _________________________ (серияси) Ушбу билан ______________________________________________________________ (мутахассиснинг фамилияси, исми, отасининг исми) ________________________________________________________________________ Ўзбекистон стандартлар институтида аттестациядан ўтганлиги тасдиқланади ва у мулкчилик шаклидан қатъий назар барча республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва хўжалик бирлашмалари, ва бошқа ташкилотларнинг_______________________________ __________________________ соҳасида ишлаши тавсия этилади. Гувоҳнома _____________________________ гача амал қилади. (йил, кун ва ой) Аттестация комиссияси раиси: ___________ ____________________________ (фамилияси, исми, отасининг исми) Ҳужжатнинг ҳақиқийлигини тасдиқловчи QR-код
Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 30 мартдаги 177-сон қарорига 5-ИЛОВА
Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг ўз кучини йўқотган деб ҳисобланаётган қарорлари
1. Вазирлар Маҳкамасининг «Техник жиҳатдан тартибга солиш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунини амалга оширишни давом эттириш чора-тадбирлари ҳақида» 2010 йил 10 майдаги 86-сон қарорининг 1-банди учинчи хатбошиси ва 2-илова.
2. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикасида маҳсулотларни ихтиёрий экологик маркировкалаш тизимини жорий этиш тўғрисида» 2019 йил 27 майдаги 435-сон қарорининг 4-банди иккинчи хатбошиси .
3. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги ҳузуридаги Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги тўғрисидаги ва Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлигининг Техник жиҳатдан тартибга солиш, стандартлаштириш, сертификатлаштириш ва метрология соҳасида давлат назорати департаменти тўғрисидаги низомларни тасдиқлаш ҳақида» 2022 йил 11 мартдаги 114-сон қарорига 3-илованинг 5-банди «б» кичик банди.
4. Вазирлар Маҳкамасининг «Қурилиш соҳасига оид талабларни соддалаштириш ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларни тизимлаштириш чора-тадбирлари тўғрисида» 2022 йил 6 октябрдаги 577-сон қарорининг 4-банди олтинчи хатбошиси .
Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ
Тошкент ш.,
2024 йил 30 март,
177-сон
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining
qarori
NIZOM
NIZOM
NIZOM
JADVALI
NIZOM
ROʻYXATI
Standartlashtirish faoliyatini takomillashtirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida
Oʻzbekiston Respublikasining “Standartlashtirish toʻgʻrisida”gi Qonuni hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Maʼmuriy islohotlar doirasida investitsiyalar, sanoat va savdo sohasida davlat boshqaruvini samarali tashkil qilish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2023-yil 21-iyuldagi PF-111-son Farmoni ijrosini taʼminlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:
1. Quyidagilar:
a) Oʻzbekiston Respublikasining “Standartlashtirish toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻzbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligining Oʻzbekiston standartlar instituti standartlashtirish boʻyicha milliy organ etib belgilanganligi hamda ushbu Qonun bilan Milliy organga quyidagi vakolatlar berilganligi:
milliy standartlarni tasdiqlash va roʻyxatdan oʻtkazish, ularni bekor qilish haqida, shuningdek, ularga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida qarorlar qabul qilish;
Standartlarning yagona axborot bazasini shakllantirish va yuritish;
texnik jihatdan tartibga solish, standartlashtirish, sertifikatlashtirish hamda metrologiya sohasida kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishni amalga oshirish, shuningdek, ularning malakasini oshirish tizimini tashkil etish;
b) Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Maʼmuriy islohotlar doirasida investitsiyalar, sanoat va savdo sohasida davlat boshqaruvini samarali tashkil qilish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2023-yil 21-iyuldagi PF-111-son Farmonida texnik jihatdan tartibga solish, standartlashtirish, metrologiya, muvofiqlikni baholash, shu jumladan, veterinariya, karantin va sanitariya sohalarini qamrab oluvchi oʻquv kurslarini tashkil etish va sohada majburiy malakasini baholash (attestatsiya) tizimini joriy etish belgilanganligi maʼlumot uchun qabul qilinsin.
2. Quyidagilarni nazarda tutuvchi:
a) Milliy standartlarni ishlab chiqish, tasdiqlash, roʻyxatdan oʻtkazish, bekor qilish hamda ularga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 1-ilovaga muvofiq:
milliy standartlarga qoʻyiladigan talablar;
milliy standartlarning tuzilishi;
milliy standartlarni ishlab chiqish va kelishish tartibi;
milliy standartlarni ekspertizadan oʻtkazish tartibi;
milliy standartlarni tasdiqlash va roʻyxatdan oʻtkazish tartibi;
milliy standartlarga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish hamda bekor qilish tartibi;
b) Standartlarning yagona axborot bazasini shakllantirish, yuritish va tarqatish faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisidagi nizom 2-ilovaga muvofiq:
Standartlar yagona axborot bazasining tarkibi;
Standartlar yagona axborot bazasini toʻldirish;
Standartlar yagona axborot bazasini yuritish;
Standartlar yagona axborot bazasidagi standartlarni tarqatish tartibi;
v) Standartlashtirish rejasini shakllantirish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 3-ilovaga muvofiq:
standartlashtirish rejasini shakllantirish tartibi;
standartlashtirishni moliyalashtirish tartibi;
g) Texnik jihatdan tartibga solish, standartlashtirish, metrologiya, muvofiqlikni baholash, shuningdek, veterinariya, karantin va sanitariya sohalari mutaxassislarining malakasini oshirish hamda ularni attestatsiyadan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 4-ilovaga muvofiq tasdiqlansin:
mutaxassislarni malakasini oshirish tartibi;
mutaxassislarni attestatsiyadan oʻtkazish tartibi;
talabgorlarning hujjatlarini koʻrib chiqish tartibi;
malaka oshirganlik va attestatsiyadan oʻtganlik toʻgʻrisidagi yagona reyestrni yuritish tartibi.
3. Oʻzbekiston Respublikasining “Texnik jihatdan tartibga solish toʻgʻrisida”gi Qonuniga asosan mahalliy ishlab chiqaruvchilar va import qiluvchilar mahsulotining texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarda belgilangan talablarga muvofiqligi tasdiqlanganda ularga muvofiqlik belgisini qoʻllash huquqi berilganligi hamda muvofiqlik belgisidan foydalanganlik uchun sertifikatlashtirish organiga toʻlov amalga oshirilishi belgilanganligi inobatga olinsin.
4. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 5-ilovaga muvofiq ayrim qarorlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin.
5. Oʻzbekiston Texnik jihatdan tartibga solish agentligi, manfaatdor vazirlik va idoralar oʻzlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni ikki oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsin.
6. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻzbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi direktori A.R. Jumanazarov zimmasiga yuklansin.
Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 30-martdagi 177-son qaroriga 1-ILOVA
Milliy standartlarni ishlab chiqish , tasdiqlash, roʻyxatdan oʻtkazish, bekor qilish hamda ularga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish tartibi toʻgʻrisida
1-bob. Umumiy qoidalar
1. Ushbu Nizom Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻzbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligining “Oʻzbekiston standartlar instituti” davlat muassasasida (keyingi oʻrinlarda — Standartlar instituti) qonunchilik hujjatlariga muvofiq milliy standartlarni ishlab chiqish, tasdiqlash, roʻyxatdan oʻtkazish, bekor qilish hamda ularga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish tartibini belgilaydi.
Mazkur Nizom harbiy soha, davlat sirlarini va boshqa axborotni himoya qilish sohasi, atom energiyasidan foydalanish, yadroviy hamda radiatsiyaviy xavfsizlikni taʼminlash sohasi hamda moliya va taʼlim sohalarini standartlashtirishga tatbiq etilmaydi.
2. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:
dastlabki standart — standartlashtirish boʻyicha texnik qoʻmita tomonidan yoki ushbu texnik qoʻmita mavjud boʻlmagan taqdirda, Standartlar instituti tomonidan standart loyihasida keltirilgan talablar, ilmiy ishlanmalar, tadqiqotlarni davom ettirish maqsadga muvofiq deb topilgan uch yil muddatgacha qabul qilingan standart;
milliy standart — Standartlar instituti tomonidan qabul qilingan hamda keng jamoatchilik uchun ochiq boʻlgan standart;
Standartlashtirish boʻyicha texnik qoʻmita — faoliyatning yoʻnalishlari boʻyicha standartlashtirish tizimini rivojlantirishni amalga oshirishda ishtirok etuvchi maslahat-kengash organi;
standartlashtirish obyekti — mahsulot, tovarlar, xizmatlar (keyingi oʻrinlarda — mahsulot), jarayonlar, menejment tizimlari, atamalar, shartli belgilar, tadqiqotlar (sinash), oʻlchash (shu jumladan, namunalarni tanlash) hamda sinash usullari, tamgʻalash, muvofiqlikni baholash tartib-taomillari va boshqa obyektlar;
tashabbuskor — milliy standartni ishlab chiqish boʻyicha tashabbus koʻrsatgan, jumladan, respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va xoʻjalik birlashmalari hamda boshqa tashkilotlar va fuqarolar;
oʻzaro kelishuv — koʻpchilik manfaatdor taraflarning mavjud masalalar boʻyicha eʼtirozlari yoʻqligi bilan tavsiflanadigan hamda barcha taraflarning fikrlarini inobatga olishga va mos kelmayotgan nuqtai nazarlarni yaqinlashtirishga qaratiladigan jarayon natijasida erishiladigan umumiy kelishuv.
3. Oʻzbekiston Respublikasida standartlashtirish boʻyicha quyidagi toifadagi normativ hujjatlar qoʻllaniladi:
milliy standartlar;
xalqaro (mintaqaviy) standartlar;
xorijiy mamlakatlarning standartlari.
4. Milliy standartlarni ishlab chiqish qonuniylik, manfaatdor taraflarning oʻzaro kelishuvi, xolislik, standartlardagi takrorlanishlar va ziddiyatlarning oldini olish tamoyillariga asoslanadi.
Milliy standartlarni oʻzaro kelishuv asosida qabul qilish, ekspertizadan oʻtkazish, bekor qilish hamda ularga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritishda, davlat organlari va boshqa tashkilotlarning Standartlar instituti faoliyatiga har qanday shaklda aralashishga yoʻl qoʻyilmaydi.
2-bob. Milliy standartlarning tuzilishi va ularga qoʻyiladigan talablar
5. Milliy standartlarni bayon etish, rasmiylashtirish va mazmuniga qoʻyiladigan talablar asos boʻluvchi milliy standartlarda belgilanadi. Ushbu asos boʻluvchi standartlarning qoʻllanishi majburiy hisoblanadi.
6. Milliy standart uning mazmuniga muvofiq boʻlgan hamda standartlashtirish obyektini aks ettiruvchi qisqa nomga ega boʻlishi lozim. Hujjat nomi aniq va ravon boʻlishi kerak.
7. Milliy standartda uning boshqa bandlariga, shuningdek, boshqa standartlarga havola qilish ularning oʻzaro aloqasini koʻrsatish yoki takrorlanishlarning oldini olish uchungina yoʻl qoʻyiladi.
8. Milliy standartning matni loʻnda, oddiy va ravon tilda bayon etilishi kerak. Bunda hujjatning har bir bandi toʻliq va tugallangan maʼno hamda mazmunga ega boʻlishi lozim.
Milliy standartda foydalaniladigan tushunchalar va atamalar turlicha izohlash imkoniyatini istisno etadigan, agar mavjud boʻlsa, ularning qonunchilik hujjatlarida qabul qilingan maʼnosiga muvofiq yagona shaklda qoʻllaniladi.
9. Milliy standartda quyidagilarning qoʻllanilishiga yoʻl qoʻyilmaydi:
ogʻzaki nutq shakllari;
davlat tilida teng maʼnoli soʻzlar va tushunchalar boʻlgan taqdirda, xorijiy tillarning atamalari;
eskirgan hamda koʻp maʼnoni anglatadigan soʻzlar va iboralar, majoziy taqqoslashlar, sifatlashlar, kinoyalar.
10. Milliy standartning matni umumeʼtirof etilgan grammatik, orfografik va punktuatsiya qoidalari asosida tuziladi.
11. Milliy standartda qoʻllaniladigan atamalarning taʼriflari ushbu standartda keltiriladi.
12. Milliy standartda umumiy qabul qilingan qisqartmalar qoʻllanilishi va boshqa qisqartmalarga tushunchalar berilishi mumkin.
13. Milliy standartning matni quyidagi tuzilish elementlariga boʻlinishi mumkin: boʻlimlar, kichik boʻlimlar, bandlar, kichik bandlar. Boʻlimlar bandlarga yoki tegishli bandlar bilan kichik boʻlimlarga boʻlinishi mumkin. Bandlar kichik bandlarga boʻlinishi mumkin.
Har bitta band yoki kichik band standartni alohida qoidalarini oʻz ichiga olishi hamda toʻliq va tamomlangan matnga ega boʻlishi kerak.
14. Boʻlimlar, kichik boʻlimlar, bandlar va kichik bandlar arab raqamlari bilan raqamlanadi.
Boʻlimlar standartning butun matnida ketma-ket raqamlangan boʻlishi kerak.
Boʻlim raqamiga boʻlim va kichik boʻlim raqamlari, band raqamiga esa nuqtalar (nuqta) bilan ajratilgan boʻlim, kichik boʻlim va band raqamlari (yoki boʻlim va band raqamlari) kiradi.
15. Milliy standartlarning boʻlimlari va kichik boʻlimlari sarlavhalarga ega. Sarlavhalar tegishli boʻlimlar, kichik boʻlimlar, bandlarning mazmunini aniq va qisqa aks ettirishi kerak.
16. Milliy standartni rasmiylashtirishda loyihaning matni A4 formatidagi qogʻoz varagʻining bir tomonida uning matnini kamaytirmasdan joylashtirilishi kerak. Sahifaning tartib raqami sahifaning pastki oʻng burchagida joylashtirilishi kerak, 1 raqamidan boshlab raqamlanadi.
Milliy standart, qoida tariqasida, Misrosoft Word redaktoridan va quyidagi parametrlardan foydalangan holda tayyorlanadi:
“Times New Roman” 12 oʻlchamli shrift;
sahifaning chap hoshiyasi 3 sm, oʻng hoshiyasi 1,5 sm, past va yuqori hoshiyalari 2 sm;
birinchi qatorning satr boshisi 1,27 sm;
xatboshi besh-olti belgiga teng va bir xilda boʻlishi lozim.
17. Milliy standart loyihasi matnini tayyorlashda grek yoki boshqa alifbolarning harflarini, formulalarni, alohida shartli belgilar Microsoft Word redaktoridan foydalangan holda belgilanishi kerak. Bunda yozilgan matnning zichligi, qolgan matn zichligiga yaqinlashtirilgan boʻlishi kerak.
18. Milliy standart davlat tilida qabul qilinadi va chop etiladi. Milliy standartlar Standartlar instituti yoki tarjimonlik xizmatini koʻrsatuvchi tadbirkorlik subyektlari tomonidan shartnoma asosida boshqa tillarga tarjima qilinishi mumkin.
19. Milliy standartlar matn tilidan qatʼi nazar, hujjat nomining davlat tilidagi quyidagi qisqartirishlari bilan belgilanadi:
Oʻzbekiston milliy standarti — OʻzMSt (Oʻzbekiston Milliy Standarti);
tartib raqami;
ikki nuqta bilan ajratilgan tasdiqlash yili;
Dastlabki standart — DS (Dastlabki Standart).
20. Milliy standart boʻlimlarining sarlavhasi, tarkibi va tuzilishi standartlashtirilayotgan mahsulotning xususiyatlari va unga qoʻyiladigan talablarni inobatga olgan holda belgilanadi.
Mahsulotlarga texnik talablarni belgilashni nazarda tutuvchi milliy standartlar quyidagi boʻlimlardan iborat boʻlishi mumkin:
tasnif, asosiy parametrlar va (yoki) oʻlchamlar;
umumiy texnik talablar;
qabul qilish qoidalari;
tamgʻalash, qadoqlash, tashish va saqlash.
Standartlashtirish obyektiga qarab, boʻlimlar Standartlar instituti bilan kelishilgan holda oʻzgartirilishi mumkin.
Foydalanilishi aholi salomatligi va (yoki) mulkiga, shuningdek, atrof-muhitga zarar yetkazishi mumkin boʻlgan mahsulotlar uchun standartlarga “Xavfsizlik talablari” va “Atrof-muhitni muhofaza qilish talablari” boʻlimlar kiritiladi. Ushbu boʻlimlarda faqat standartlashtirish obyektining oʻziga xos xususiyatlaridan kelib chiqqan holda, xavfsizlik, atrof-muhitni muhofaza qilish va ekologiya talablari kiritilishi lozim.
Bunda konstruktiv va boshqa texnik talablarni oʻrnatish va ularga rioya qilish bilan taʼminlanadigan talablar “Umumiy texnik talablar” boʻlimida oʻrnatiladi.
Milliy standartlarda mahsulotga va uning tasnifiga, atamalarga, shartli belgilarga, sinash (oʻlchash), namunalar tanlash, tamgʻalash usullariga, muvofiqlikni baholash tartib-taomillariga, boshqarish tizimlariga doir talablar belgilanishi mumkin.
Milliy standartlarda huquqiy normalar kiritilishi taqiqlanadi.
21. Bir turdagi mahsulot va xizmatlarning butun guruhiga standartlarni ishlab chiqish imkoni boʻlmaganda, mahsulot va xizmatlarning muayyan turi, markasi, modeliga, yoki bir turdagi mahsulotning ushbu guruhiga taalluqli boʻlgan, barcha mahsulotni qamrab olmaydigan, muayyan mahsulot va xizmat guruhiga standartlar ishlab chiqiladi.
22. Milliy standart loyihasidagi tamgʻalashga oid maʼlumotlar qonunchilik hujjatlarida hamda texnik reglamentlar va standartlarda belgilangan maʼlumotlarga muvofiq boʻlishi kerak.
23. Xizmatlarga tegishli standartlar tarkibi quyidagi boʻlimlarni oʻz ichiga oladi:
muayyan sohada xizmatlarni standartlashtirish boʻyicha asosiy qoidalar;
atamalar va ularning taʼriflari;
xizmatlar va (yoki) ularni amalga oshiruvchi tashkilotlar tasniflanishi;
sifat (qulaylik, tejamlilik, ergonomiklik, estetiklilik va boshqalar) va xavfsizlik (yongʻin, seysmik, kimyoviy, sanitar, radiatsion, ekologik, energiya samarador) koʻrsatkichlari, mol-mulk but saqlanishi talablari.
3-bob. Milliy standartlarni ishlab chiqish va kelishish tartibi
24. Milliy standartlar Standartlashtirish boʻyicha texnik qoʻmitalar tomonidan ishlab chiqiladi. Standartlashtirish boʻyicha texnik qoʻmita mavjud boʻlmagan sohalar va mahsulotlar boʻyicha standartlar Standartlar instituti tomonidan ishlab chiqiladi.
25. Tashabbuskorlar standart ishlab chiqish boʻyicha Standartlashtirish boʻyicha texnik qoʻmitaga, ushbu texnik qoʻmita mavjud boʻlmaganda esa, Standartlar institutiga murojaat qiladi.
26. Milliy standartlar tashabbuskorlarning taklifi hamda ilm-fan va texnologiyalarning rivojlanishini inobatga olgan xolda qabul qilingan Standartlashtirish rejasi asosida ishlab chiqiladi.
Milliy standartlar quyidagilar inobatga olingan holda ishlab chiqiladi:
ilmiy tadqiqotlarning (sinashning) va oʻlchashning natijalari;
ilm-fan va texnika yutuqlari;
mahsulotning yangi turlarini, jarayonlarni va xizmatlarni qoʻllash orqali orttirilgan amaliy tajriba;
xalqaro (mintaqaviy) standartlar va xorijiy mamlakatlarning standartlari hamda standartlashtirish obyektiga doir talablarni belgilaydigan boshqa hujjatlar.
27. Milliy standartni ishlab chiqish va tasdiqlash tartibi quyidagi bosqichlardan iborat:
milliy standartni ishlab chiqish uchun Standartlashtirish boʻyicha texnik qoʻmita yoki tashabbuskor tomonidan texnik topshiriq ishlab chiqilib, Standartlashtirish boʻyicha texnik qoʻmita tomonidan tasdiqlanadi;
milliy standart Standartlashtirish boʻyicha texnik qoʻmitada manfaatdor taraflarning vakillari bilan birgalikda ishlab chiqiladi;
milliy standartda belgilanadigan talablar sinov va ilmiy izlanishlar natijalari asosida manfaatdor taraflar tomonidan oʻzaro kelishilgan holda belgilanadi.
28. Milliy standartlarni ishlab chiqishning boshlanishi va yakunlanishi toʻgʻrisidagi axborot Standartlar institutining rasmiy veb-sayti va elektron portaliga joylashtiriladi.
29. Loyiha tasdiqlanguniga qadar Standartlashtirish boʻyicha texnik qoʻmita tomonidan manfaatdor vazirliklar, idoralar va boshqa tashkilotlar bilan kelishilishi lozim.
Bunda loyiha boʻyicha kelib tushgan takliflar loyihani ishlab chiqqan Standartlashtirish boʻyicha texnik qoʻmitalar tomonidan umumlashtiriladi, koʻrib chiqiladi, zaruratga koʻra, loyihaga tegishli oʻzgartirishlar kiritiladi.
30. Milliy standartlar loyihalari Standartlashtirish boʻyicha texnik qoʻmitalar tomonidan Standartlar institutining rasmiy veb-saytiga va elektron portaliga jamoatchilik muhokamasiga qoʻyiladi.
Standartlar institutining rasmiy veb-saytiga va elektron portaliga joylashtirilgan milliy standartlar loyihalari oltmish kalendar kun ichida jamoatchilik muhokamasidan oʻtkaziladi.
Jamoatchilik muhokamasi yakunlari boʻyicha kelib tushgan takliflar oʻn besh kalendar kuni ichida Standartlashtirish boʻyicha texnik qoʻmita, u boʻlmaganda esa, Standartlar instituti tomonidan koʻrib chiqilib, manfaatdor taraflar bilan oʻzaro kelishuv asosida kelishilgan holda qabul qilinadi. Jamoatchilik tomonidan kelib tushgan takliflar qabul qilinganligi yoki rad etilganligi toʻgʻrisidagi maʼlumot Standartlar institutining rasmiy veb-saytida eʼlon qilinadi. Bunda rad etilganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotda rad etilishining sabablari aniq koʻrsatilishi lozim.
Jamoatchilik muhokamasidan soʻng Standartlashtirish boʻyicha texnik qoʻmita yoki texnik qoʻmita mavjud boʻlmaganda esa, Standartlar instituti tegishli soha mutaxassislarini jalb etgan xolda uch ish kuni ichida milliy standart loyihasini oʻzaro kelishuv asosida texnik muhokama qilishni tashkil qiladi.
31. Texnik muhokama qilingan milliy standart yoki dastlabki standart loyihasini uch ish kuni ichida qaror qabul qilish uchun Standartlashtirish boʻyicha milliy organga kiritishga tayyorlashni tashkil etadi.
32. Standartlashtirish boʻyicha texnik qoʻmita raisining qarori boʻyicha Standartlashtirish boʻyicha texnik qoʻmita yigʻilishi onlayn va oflayn shakllarda oʻtkazilishi mumkin.
Standartlashtirish boʻyicha texnik qoʻmitaning masʼul kotibi milliy standart yoki dastlabki standart loyihasini muhokama qilish uchun uni qabul qilish boʻyicha bayonnoma va xulosa loyihasini jamoatchilik muhokamasidan soʻng uch ish kuni ichida Standartlashtirish boʻyicha texnik qoʻmita aʼzolariga Standartlashtirish boʻyicha texnik qoʻmita majlisini oʻtkazish toʻgʻrisida, uni oʻtkazish shakli koʻrsatilgan holda elektron shaklda axborot-telekommunikatsiya umumiy foydalanish tarmoqlari, Internet jahon axborot tarmogʻi orqali hamda Standartlar institutining rasmiy veb-sayti orqali xabarnoma yuboradi.
Standartlashtirish boʻyicha texnik qoʻmita raisi tomonidan milliy standart loyihasi yoki dastlabki standart boʻyicha kelishmovchiliklar mavjud emasligi aniqlangan taqdirda, oʻzaro kelishuvga erishilgan hisoblanadi.
Oʻzaro kelishuvga erishilgandan soʻng Standartlashtirish boʻyicha texnik qoʻmitaning masʼul kotibi milliy standart yoki dastlabki standartni qabul qilish boʻyicha oʻzaro kelishuvga erishish toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan bayonnoma va xulosani imzolash uchun Standartlashtirish boʻyicha texnik qoʻmita raisiga kiritadi.
33. Milliy standart loyihasini qabul qilish boʻyicha Standartlashtirish boʻyicha texnik qoʻmita tomonidan bayonnoma va xulosa rasmiylashtiriladi va ushbu standart loyihasi bilan bayonnoma qabul qilingan kundan boshlab oʻn kalendar kun ichida Standartlar institutiga ekspertizadan oʻtkazish va qabul qilish uchun yuboriladi.
Bunda milliy standart loyihasiga uni ekspertizadan oʻtkazish va davlat roʻyxatiga olish hamda tasdiqlash uchun elektron nusxada (Word va PDF formatda) yoki qogʻoz shaklida standart loyihasi, Standartlashtirish boʻyicha texnik qoʻmita bayonnomasi va xulosasi, standartni ishlab chiqishga asos boʻluvchi barcha hujjatlar (murojaat xati, tushuntirish xati, asosiy chora-tadbirlar rejasi, ilmiy izlanishlar natijalari toʻgʻrisidagi xulosa, sinov bayonnomalari) ilova qilinadi.
34. Dastlabki standartni ishlab chiqish va kelishish talablari:
dastlabki standart bilan oʻrnatilgan koʻrsatkichlar (talablar) Oʻzbekiston Respublikasida amalda boʻlgan tegishli mahsulotlarga oid milliy standartlar, xalqaro (mintaqaviy) standartlar va xorijiy mamlakatlarning standartlari talablaridan past boʻlishiga va takrorlanishiga yoʻl qoʻyilmaydi;
dastlabki standart loyihasi Standartlashtirish boʻyicha texnik qoʻmitada, agarda Standartlashtirish boʻyicha texnik qoʻmita mavjud boʻlmagan taqdirda, Standartlar institutida milliy standartga qoʻyilgan talablar asosida ishlab chiqiladi, kelishiladi, ekspertizadan oʻtkaziladi va muayyan qisqa muddatga qabul qilinadi;
ishlab chiqilgan milliy standart loyihasi Standartlashtirish boʻyicha texnik qoʻmitada yoki u mavjud boʻlmaganda Standartlar institutida “milliy standart” koʻrinishida qabul qilish lozim deb topilmagan taqdirda, Standartlashtirish boʻyicha texnik qoʻmita yoki Standartlar instituti xulosasiga asosan dastlabki standart koʻrinishida uch yil muddatgacha qabul qilinishi mumkin. Bunda dastlabki standart keyinchalik, ishlab chiqaruvchi tomonidan dastlabki standart foydalanilishi davomida yetarli tajriba toʻplangani, unda keltirilgan talablar, ilmiy ishlanmalar, tadqiqotlar oʻz tasdigʻini topgani toʻgʻrisida xulosa asosida “milliy standart” sifatida oʻrnatilgan tartibda qabul qilinadi.
Dastlabki standartning amal qilish muddati tadqiqotlar tugallanmaganligini tasdiqlovchi hujjatlar va Standartlashtirish boʻyicha texnik qoʻmita yoki Standartlar instituti xulosasiga asosan faqat bir marta ikki yilgacha muddatga uzaytirilishi mumkin.
4-bob. Milliy standartlarni ekspertizadan oʻtkazish tartibi
35. Ekspertizaga qoʻyiladigan umumiy talablar quyidagilardan iborat:
milliy standartlar mamlakatimiz ilm-fani va xorijiy ilm-fan yutuqlariga asoslanishi;
amaldagi qonunchilik, boshqa normativ-huquqiy hujjatlar, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi ishtirokidagi xalqaro shartnomalar talablariga zid boʻlmasligi;
milliy standartni qabul qilishda oʻzaro kelishuvga erishilganligi.
36. Milliy standart loyihasining ekspertizasi Standartlar instituti tomonidan oʻn ish kunidan oshmagan muddatda oʻtkaziladi va uning natijasi boʻyicha ekspert xulosasi rasmiylashtiriladi.
Standartlar instituti ekspertiza jarayoniga tegishli sohada mutaxassislarni shartnoma asosida jalb qilishi mumkin.
Standartlar instituti tomonidan ishlab chiqilgan milliy standart loyihasining ekspertizasi ushbu milliy standartni ishlab chiqish jarayonida ishtirok etmagan hamda ishlab chiqqan mutaxassislarning bevosita boʻysunuvida boʻlmagan mutaxassislar tomonidan amalga oshiriladi.
Ekspertiza asos boʻluvchi standartlar asosida oʻtkaziladi va xulosa rasmiylashtiriladi.
Ekspertizaning ijobiy natijalari boʻyicha rasmiylashtirilgan ekspert xulosasi standart loyihasini tasdiqlash va roʻyxatdan oʻtkazish uchun asos boʻladi.
37. Ekspertizaning quyidagi tartib va turlari oʻrnatiladi:
normanazorat;
terminologik;
metrologik;
ochiq eʼlon qilishga tegishli boʻlmagan maʼlumotlar nazorati;
texnik ekspertiza;
nashriyot tahriri.
38. Normanazoratda quyidagilar tekshirilishi kerak:
havolalarning toʻgʻriligi va qonuniyligi, zarur axborot qidiruv belgilarini toʻgʻri yozilganligi (nomi, belgilanishi, mahsulotlarni umumiy davlat tasniflagichidagi kodi (MUT), standartlarni umumiy davlat tasniflagichidagi guruhi (SUT belgilar, qisqartirish, kiritilish sanasi va/yoki amal qilish muddati, ishlab chiqilgan hujjat oʻrniga normativ hujjat toʻgʻrisida maʼlumot), tegishli tashkilotlar bilan kelishilganligi, jadvallarning va chizmalarning toʻgʻri toʻldirilganligi, hujjatlarni rasmiylashtirilishi va tuzilishi toʻgʻriligi.
39. Terminologik ekspertiza belgilangan ilmiy-texnik atamalar, xalqaro (mintaqaviy) va milliy terminologik standartlarga rioya qilish toʻgʻri qoʻllanilishini tekshirish bosqichi hisoblanadi.
40. Metrologik ekspertizada standartlarning metrologiya sohasidagi amaldagi qonunchilikka muvofiqligi tekshiriladi.
41. Ochiq eʼlon qilishga tegishli boʻlmagan maʼlumotlar kiritilgan standartlar amaldagi qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda tekshiriladi.
42. Texnik ekspertizani oʻtkazishda quyidagilar tekshiriladi:
milliy standartlarni tuzish, bayon etish, rasmiylashtirish mazmuni va belgilanishiga qoʻyiladigan umumiy talablar asos boʻluvchi standartlar talablariga muvofiqligi;
milliy standart nomining texnik topshiriqqa (mavjud boʻlsa), standartlar mazmuniga va standartlashtirish rejalariga muvofiqligi, standartlashtirish obyektining standart toifasiga muvofiqligi;
milliy standart mazmuni va ifoda etilishining toʻgʻriligi, autentikliligi;
milliy standart koʻrsatkichlarining texnik reglamentlar, xalqaro (mintaqaviy) standartlar va milliy standartlari talablariga muvofiqligi;
takrorlanish omili va mavjud oʻzaro bogʻliq boʻlgan amaldagi milliy standart bilan orasida ziddiyat mavjud emasligi.
43. Nashriyot tahriri ilmiy-adabiy va texnik tahrirni oʻz ichiga oladi.
44. Milliy standart qayta koʻrib chiqishga quyidagi hollarda qaytariladi:
Oʻzbekiston Respublikasining qonunchilik hujjatlariga zid boʻlganda;
Oʻzbekiston Respublikasining milliy standartlashtirish tizimi talablariga javob bermasa;
Standartlashtirish boʻyicha texnik qoʻmitada va Standartlar instituti tomonidan rasmiylashtirilgan bayonnomada oʻzaro kelishuv shartlari ushbu Nizomning 27-bandiga muvofiq bajarilmagan boʻlsa.
45. Ushbu Nizomning 44-bandida keltirilgan sabablarga koʻra milliy standart loyihasi qayta koʻrib chiqish uchun tegishli Standartlashtirish boʻyicha texnik qoʻmitaga qaytariladi.
Ekspertiza xulosasiga asosan milliy standart loyihasi Standartlashtirish boʻyicha texnik qoʻmita aʼzolari va manfaatdor taraflar ishtirokida oʻttiz ish kunida qayta koʻrib chiqiladi hamda Standartlashtirish boʻyicha texnik qoʻmita tomonidan bayonnoma rasmiylashtirilgan holda qayta ekspertiza qilish uchun Standartlar institutiga kiritiladi.
Milliy standart loyihasi Standartlashtirish boʻyicha texnik qoʻmita tomonidan ushbu bandning ikkinchi xatboshisida koʻrsatilgan muddatda qayta ekspertizadan oʻtkazish uchun Standartlar institutiga kiritilmaganda, loyiha yangi kiritilgan hisoblanadi hamda uni qayta ekspertizadan oʻtkazish uchun mazkur bandning oltinchi xatboshisida belgilangan miqdorda toʻlov amalga oshiriladi.
Milliy standart loyihasi taqdim etilgan kundan boshlab yetti ish kunidan koʻp boʻlmagan muddatda takroriy ekspertizadan oʻtkaziladi.
Bunda takroriy ekspertizani dastlabki ekspert xulosasida koʻrsatilmagan kamchiliklar boʻyicha oʻtkazishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Milliy standart loyihasi ekspertizasi faqat Standartlar instituti tomonidan shartnoma asosida (bir sahifasi uchun bazaviy hisoblash miqdorining 50 foizi) amalga oshiriladi. Bunda ekspertiza uchun toʻlovlar Standartlashtirish boʻyicha texnik qoʻmita tashkil etilgan respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va xoʻjalik birlashmalari yoki tashabbuskorlar bilan tuzilgan shartnoma asosida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
5-bob. Milliy standartlarni tasdiqlash va roʻyxatdan oʻtkazish tartibi
46. Milliy standartlar ekspertizaning ijobiy xulosasi asosida Standartlar instituti tomonidan besh ish kuni ichida qaror qabul qilish yoʻli bilan tasdiqlanadi.
Qarorda milliy standartning belgilanishi boʻyicha tartib raqami koʻrsatiladi.
Milliy standartlar cheklanmagan muddatga va dastlabki standartlar uch yil muddat davrda amal qilishga qabul qilinishi mumkin.
Bunda milliy standartni amalga kiritish sanasi va amal qilish muddati koʻrsatiladi.
47. Milliy standartlar davlat roʻyxatiga olish va tasdiqlash uchun elektron nusxada (Word va PDF formatda) hamda qogʻoz shaklida topshiriladi.
Bunda milliy standart loyihasiga uni davlat roʻyxatiga olish va tasdiqlash uchun Standartlashtirish boʻyicha texnik qoʻmita bayonnomasi va xulosasi, standartni ishlab chiqishga asos boʻluvchi barcha hujjatlar (tushuntirish xati, chora-tadbirlar rejasi, ilmiy izlanishlar natijalari toʻgʻrisidagi xulosa, sinov bayonnomalari) nusxalari va ekspertiza xulosasi ilova qilinadi.
48. Standartlar instituti tomonidan milliy standartni tasdiqlash boʻyicha qabul qilingan qaror ushbu milliy standart toifasi boʻyicha davlat reyestriga kiritiladi.
49. Milliy standartning birinchi sahifasida davlat roʻyxatiga olingan sana va raqam koʻrsatiladi va avtomatlashtirilgan tizim orqali milliy standartning barcha sahifalari, roʻyxatga olish maʼlumotlarini oʻz ichiga olgan QR-kod (matrik shtrixli kod) bilan tasdiqlanadi.
50. Milliy standart keng jamoatchilik tomonidan foydalanish uchun Standartlar institutining rasmiy veb-saytiga qabul qilingan kundan boshlab besh kalendar kuni ichida joylashtiriladi va muntazam yangilab boriladi.
51. Qabul qilingan milliy standartlar rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran koʻpi bilan oltmish kundan keyin kuchga kiradi.
6-bob. Milliy standartlarga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish hamda ularni bekor qilish tartibi
52. Milliy standartlarga oʻzgartishlar kiritish, milliy standartlarni almashtirish, alohida talablarga qoʻshimchalar kiritish yoki ularni chiqarib tashlash, milliy standartlarning amal qilish muddatlarini uzaytirish yoki tiklash, ularga yangi talablar kiritish va ularni xalqaro (mintaqaviy) standartlar bilan uygʻunlashtirish amaldagi qonunchilikning buzilishiga olib kelmaydigan hollarda amalga oshiriladi.
53. Milliy standartlarga oʻzgartishlar kiritish mazkur standartni ishlab chiquvchi yoki Standartlar instituti tomonidan amalga oshiriladi.
54. Milliy standartga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish yoki uni bekor qilish boʻyicha takliflar Standartlashtirish boʻyicha texnik qoʻmitalar tomonidan koʻrib chiqiladi. Standartlashtirish boʻyicha texnik qoʻmita mavjud boʻlmagan sohalar, yoʻnalishlar va mahsulotlar boʻyicha milliy standartlar Standartlar instituti tomonidan koʻrib chiqiladi.
Bunda milliy standartga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish yoki uni bekor qilish ushbu Nizomning 26 va 27-bandlari hamda asos boʻluvchi milliy standartlar talablari asosida amalga oshiriladi.
55. Milliy standartga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish loyihalari uning matnini qisman oʻzgartirish (almashtirish), talablarni chiqarib tashlash yoki qoʻshish hamda milliy standartning amal qilish muddatini uzaytirish, chegaralash, chegaralashni bekor qilish orqali amalga oshiriladi.
Milliy standartlarga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish loyihasini ekspertizadan oʻtkazish va tasdiqlash tartibi mazkur Nizomning 4 va 5-boblarida nazarda tutilgan tartibga asosan amalga oshiriladi.
56. Milliy standartga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritishda uning ilovalari, jadvallari, boʻlimlari, bandlari va kichik bandlarining raqamlanishi oʻzgarmaydi.
57. Milliy standartlarni bekor qilish uchun quyidagilar asos boʻladi:
mazkur standartlarning Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligi talablariga zid ekanligi;
mazkur standartlar oʻrniga yangi milliy, xalqaro (mintaqaviy) standart amalga kiritilganligi;
mazkur standartni qoʻllashning dolzarbligi yoʻqolganligi.
58. Milliy standartni bekor qilish tashabbusi bilan chiqqan shaxslar uni bekor qilish uchun Standartlashtirish boʻyicha milliy organga standartni bekor qilish maqsadga muvofiq ekanligini asoslantirgan holda oʻz takliflarini yuboradi.
Bunda milliy standartni bekor qilish boʻyicha Standartlar institutining tegishli qarori qabul qilinadi.
59. Milliy standartlarga oʻzgartishlar kiritish va ularni bekor qilish toʻgʻrisidagi axborot Standartlar institutining rasmiy veb-saytiga hamda elektron portaliga joylashtiriladi, shuningdek, jamoatchilik muhokamasini oʻtkazish oltmish kalendar kuni ichida amalga oshiriladi.
Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 30-martdagi 177-son qaroriga 2-ILOVA
Standartlarning yagona axborot bazasini shakllantirish, yuritish va tarqatish faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida
1-bob. Umumiy qoidalar
1. Ushbu Nizom standartlashtirish sohasidagi standartlarning yagona axborot bazasini shakllantirish, yuritish va tarqatish tartibi boʻyicha ishlarni tashkil etish qoʻyiladigan asosiy talablarni belgilaydi.
2. Standartlarning yagona axborot bazasi (keyingi oʻrinlarda — Yagona axborot bazasi) “Maʼlumotnoma izlash” axborot tizimi bilan birgalikda qogʻoz va elektron shakldagi standartlarning tizimlashtirilgan fondidan iborat.
Standartlashtirish boʻyicha texnik qoʻmitalar oʻzlari ishlab chiqqan standartlarning axborot bazasini tashkil etishlari, shakllantirishlari va yuritishlari mumkin. Bunda ushbu standartlarning Yagona axborot bazasidagi standartlar bilan aynan bir xilligi taʼminlanishi shart.
3. Yagona axborot bazasi:
yuridik va jismoniy shaxslarga standartlashtirish sohasidagi standartlar toʻgʻrisida toʻliq, ishonchli va oʻz vaqtida axborot berish;
standartlashtirish sohasida fan va texnikaning zamonaviy yutuqlaridan foydalanishga koʻmaklashish;
standartlashtirish sohasidagi standartlar toʻgʻrisidagi axborotlarning oshkoraligini taʼminlash maqsadida tashkil etiladi.
4. Standartlashtirish boʻyicha milliy organ — Standartlar instituti:
Yagona axborot bazasi shakllantirilishi, yuritilishi, saqlanishi, tizimlashtirilishi, hisobga olinishi va dolzarbligi tashkil etilishini;
yuridik va jismoniy shaxslar standartlashtirish sohasidagi standartlar toʻgʻrisida toʻliq, ishonchli va oʻz vaqtida axborot berilishini taʼminlaydi.
2-bob. Yagona axborot bazasining tarkibi va uni toʻldirish
5. Yagona axborot bazasi standartlarning elektron variantlarini oʻz ichiga oluvchi quyidagi platformalardan tashkil topadi:
milliy standartlar bazasi — xalqaro standartlarni adaptatsiya (moslashtirish) qilish orqali qabul qilingan milliy standartlar va milliy texnik qoʻmitalar tomonidan ishlab chiqilgan hamda standartlashtirish boʻyicha milliy organ tomonidan tasdiqlangan milliy standartlar toʻgʻrisidagi maʼlumot;
standartlar katalogi — xalqaro, mintaqaviy, xorijiy mamlakatlarning standartlari, shuningdek, boshqa toifadagi standartlar, standartlashtirishga oid hujjatlar hamda ular haqidagi maʼlumotlar majmuasi.
6. Standartlar toʻplamida quyidagilar bir nusxada arxivda saqlanadi:
a) tasdiqlangan standartning qarori (buyrugʻi);
b) tushuntirish xati, standartga kiritilgan oʻzgartirish va (yoki) qoʻshimchalar;
v) oʻzgartirish va (yoki) qoʻshimchalarni kiritish boʻyicha taqqoslama jadval;
g) texnik qoʻmita va ekspertiza xulosalari;
d) texnik qoʻmita bayonnomasi, standartni ishlab chiqishga asos boʻluvchi barcha hujjatlar:
tashabbuskor arizasi;
mahsulot (xizmat, jarayon) tavsifi;
ushbu standart loyihasi qamrab olgan masalada avvalgi qabul qilingan va amaldagi standartlar roʻyxati (agar boʻlsa);
ilmiy izlanishlar natijalari toʻgʻrisidagi xulosa, sinov bayonnomalari, chizmalar, hisob-kitoblar, mutaxassislar xulosalari (agar boʻlsa);
standartni asl nusxasining qogʻozda va elektron shakli (Word va PDF formatlarida).
3-bob. Yagona axborot bazasini yuritish
7. Standartlar jamlanib, ularga tegishli boʻlgan hujjatlar bilan birga hisobga olinadi va elektron shaklda, Word va PDF formatlarida Yagona axborot bazasida saqlanadi.
Yagona axborot bazasi maxsus serverga joylashtiriladi, ushbu serverdagi hujjatlarga xavfsizlik talablariga rioya etilgan holda, faqat maxsus ruxsat etilgan xodimlarning kiritilishi taʼminlanadi.
8. Amal qilish muddati tugagan standartlarning qogʻoz shaklidagi nusxasiga “Arxiv nusxasi” shtampi bosilib, qogʻoz arxiviga yuboriladi, elektron nusxasi esa Yagona axborot bazasi arxiviga kiritilib, oʻn yilgacha muddat saqlanadi.
9. Yagona axborot bazasiga kiritilgan har bir standart qabul qilish boʻyicha qaror qabul qilingan kundan boshlab besh ish kuni ichida yillik koʻrsatkichlarda va Standartlar institutining rasmiy veb-saytida yaratilgan “E-Standard” elektron platformasida aks ettiriladi.
Standartlarning rasmiy roʻyxati milliy standartlar bazasida mavjud standartlar asosida shakllantiriladi hamda yuritiladi.
10. Standart bekor qilinganda yoki bir standart boshqa standart bilan almashtirilganda, qaror qabul qilingan kundan boshlab besh ish kuni ichida Standartlar institutining rasmiy veb-saytida yaratilgan “E-Standard” elektron platformasida aks ettiriladi.
11. Standartlarning qogʻoz shaklidagi nusxalari maxsus sharoitlar bilan taʼminlangan xonalarda saqlanadi.
12. Yagona axborot bazasining standartlari belgilangan tartibda doimiy ravishda yangilab boriladi va dolzarbligi taʼminlanadi.
13. Arxivda saqlanayotgan standartlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar Standartlar institutining rasmiy veb-saytida yaratilgan “E-Standard” elektron platformasida aks ettiriladi.
14. Yagona axborot bazasini shakllantirish, yuritish, standartlarni saqlash va boshqa vazifalarni tashkil etish uchun tartiblarni tasdiqlash faqat Standartlar instituti tomonidan amalga oshiriladi. Bunda xalqaro standartlashtirish tashkilotlarining standartlar axborot bazasini yuritish boʻyicha tartiblari va tavsiyalari inobatga olinadi.
15. Standartlar institutidan boshqa tashkilotlar, jumladan respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari, xoʻjalik birlashmalari, va boshqa tadbirkorlik subyektlari tomonidan milliy, xalqaro (mintaqaviy) standartlarni yagona axborot bazasini shakllantirilishi, yuritilishi va tarqatilishi yoʻl qoʻyilmaydi.
4-bob. Yagona axborot bazasidagi standartlarni tarqatish tartibi
16. Standartlar institutining rasmiy veb-saytida eʼlon qilingan standartlar dolzarb standartlar hisoblanib, muvofiqlikni baholash organlari, sinov laboratoriyalari, mahsulotlarni ishlab chiqaruvchilar, xizmat koʻrsatuvchilar va boshqa foydalanuvchilar rasmiy veb-saytdan elektron koʻrinishda 11 xonalik maxsus kod va buyurtmachilarning nomi koʻrsatilgan holda olingan standartlardan foydalanishlari lozim.
17. Yagona axborot bazasidagi milliy, dastlabki, xalqaro (mintaqaviy) va xorijiy mamlakatlarning standartlari barcha foydalanuvchilarga Standartlar instituti tomonidan uning rasmiy veb-saytida yaratilgan “E-Standard” elektron platformasi orqali shartnoma asosida tarqatiladi.
18. Texnik jihatdan tartibga solish sohasida nazorat inspeksiyasi nazorat davomida aynan Standartlar institutining rasmiy veb-saytidan olingan standartlardan foydalanishni nazorat qiladi.
19. Standartlar narxlarini shakllantirish tartibi va mezonlari ilovaga muvofiq belgilanadi.
Standartlarning yagona axborot bazasini shakllantirish, yuritish va tarqatish faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida nizomga ILOVA
Standartlar narxlarini shakllantirish tartibi va mezonlari
1-bob. Umumiy qoidalar
1. Ushbu tartib va mezonlar Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻzbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligining (keyingi oʻrinlarda — Agentlik) “Oʻzbekiston standartlar instituti” davlat muassasasida (keyingi oʻrinlarda — Standartlashtirish boʻyicha milliy organ) milliy standartlarni tarqatish narxlarini shakllantirish tartibi va mezonlarini belgilaydi.
2. Mazkur tartib milliy, xalqaro (mintaqaviy) va xorijiy mamlakatlarning standartlarini tarqatish xizmatlarini koʻrsatuvchi Standartlashtirish boʻyicha milliy organga nisbatan tatbiq etiladi.
3. Mazkur tartibda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:
standartlarning yagona axborot bazasi — “Maʼlumotnoma izlash” axborot tizimi bilan birgalikda qogʻoz va elektron shakldagi milliy, xalqaro (mintaqaviy) hamda xorijiy mamlakatlar standartlarining tizimlashtirilgan fondi;
manfaatdor tomonlar — standartlarni qabul qilish va (yoki) qoʻllashdan manfaatdor boʻlgan, mahsulotlarning (xizmatlar) tegishli turlarini ishlab chiqaruvchi yoki isteʼmol qiluvchi respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari, xoʻjalik birlashmalari va mulkchilik shaklidan qatʼi nazar barcha xoʻjalik yurituvchi subyektlar.
2-bob. Standartlarni tarqatish narxlarini shakllantirish tartibi
4. Standartlarni tarqatish narxlari xizmatlar guruhlarining (standartlarning ishlab chiqarish) tannarxi, shuningdek, xalqaro (mintaqaviy) va xorijiy mamlakatlarning standartlashtirish tashkilotlari bilan tuzilgan kelishuvlarda belgilangan tartibda va shartlar asosida belgilanadi.
5. Standartlarni tarqatish narxlarni shakllantirishda xizmatlar guruhlarining (standartlarni ishlab chiqish) tannarxini hosil qiluvchi xarajatlar ularning iqtisodiy mazmuniga koʻra quyidagi elementlar bilan guruhlarga ajratiladi:
ishlab chiqarish moddiy xarajatlari;
ishlab chiqarish xususiyatiga ega boʻlgan mehnatga haq toʻlash xarajatlari;
boshqaruv xodimlari mehnatiga haq toʻlash xarajatlari;
yagona ijtimoiy toʻlov;
asosiy fondlar va ishlab chiqarish ahamiyatiga ega boʻlgan nomoddiy aktivlar amortizatsiyasi;
muassasani saqlash xarajatlari;
ishlab chiqarish ahamiyatiga ega boʻlgan boshqa xarajatlar.
Mazkur xizmat narxi quyidagi formula orqali shakllantiriladi:
STN=ICHX+MHTX+BXMIX+YAIT+AX+MSX+BX,
bunda:
STN — standartni tarqatish narxi;
ICHX — ishlab chiqarish bilan bogʻliq moddiy xarajatlar;
MHTX — ishlab chiqarish xususiyatiga ega boʻlgan mehnatga haq toʻlash xarajatlari;
BXMIX — boshqaruv xodimlari mehnatiga haq toʻlash xarajatlari;
YAIT — ish haqi fondidan yagona ijtimoiy toʻlov;
AX — asosiy fondlar va ishlab chiqarish ahamiyatiga ega boʻlgan nomoddiy aktivlar amortizatsiyasi;
MSX — muassasani saqlash xarajatlari;
BX — ishlab chiqarish ahamiyatiga ega boʻlgan boshqa xarajatlar.
6. Xalqaro va mintaqaviy tashkilotlarning standartlarini tarqatish narxlari Oʻzbekiston Respublikasi aʼzo boʻlgan xalqaro yoki mintaqaviy tashkilot belgilagan tartibda va shartlar asosida Standartlashtirish boʻyicha milliy organ tomonidan shakllantiriladi.
7. Xorijiy mamlakatlarning standartlarini nashr etish va tarqatish mazkur davlatlarning standartlashtirish boʻyicha milliy organlari bilan tuzilgan shartnomalarga muvofiq Standartlashtirish boʻyicha milliy organ tomonidan amalga oshiriladi.
8. Standartlar maʼmuriy va jinoiy ishlar doirasida sud va huquqni muhofaza qilish organlari hamda Texnik jihatdan tartibga solish sohasida nazorat inspeksiyasi uchun ularning yozma soʻroviga asosan bepul taqdim etiladi.
Maʼmuriy va jinoiy ishlar doirasida sud va huquqni muhofaza qilish organlari hamda Texnik jihatdan tartibga solish sohasida nazorat inspeksiyasi uchun taqdim etilgan standartlarga sarflangan xarajatlar standartlarni aniqlash, aktuallashtirish, ekspertiza qilish, davlat tiliga tarjima qilish xizmatlarini koʻrsatishdan olingan daromadlar hisobidan qoplanadi.
3-bob. Standartlarni tarqatish narxlarini shakllantirishning mezonlari
9. Quyidagilar standartlarni tarqatish narxlarini shakllantirishning asosiy mezonlari hisoblanadi:
standartlarni tarqatishdagi narxlarni shakllantirishda xorijiy mamlakatlarning tajribalari;
tadbirkorlikni qoʻllab-quvvatlash, ularning eksport salohiyatini oshirish maqsadida standartlarning sahifalari soniga nisbatan kamayib boruvchi narxlarni qoʻllash.
10. Xalqaro, xorijiy va mintaqaviy tashkilotlarning standartlarini nashr etish hamda tarqatish narxlari Oʻzbekiston Respublikasi aʼzo boʻlgan xalqaro, xorijiy yoki mintaqaviy tashkilot belgilagan tartibda va shartlar asosida Standartlashtirish boʻyicha milliy organ tomonidan tasdiqlanadi.
11. Milliy standartlarni tarqatish narxlari Standartlashtirish boʻyicha milliy organ tomonidan tasdiqlanadi.
4-bob. Yakunlovchi qoida
12. Ushbu tartib talablari buzilishida aybdor shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradi.
Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 30-martdagi 177-son qaroriga 3-ILOVA
Standartlashtirish rejasini shakllantirish tartibi toʻgʻrisida
1-bob. Umumiy qoidalar
1. Ushbu Nizom standartlashtirish sohasining maqsadlari va uni rivojlantirish yoʻnalishlari boʻyicha qisqa (bir yilgacha), oʻrta (bir yildan besh yilgacha) va uzoq (besh yildan oʻn yilgacha) muddatli istiqbolli rejalarni shakllantirish tartibini belgilaydi.
2. Standartlashtirishga doir ishlar standartlashtirish rejasiga asosan amalga oshiriladi.
3. Standartlashtirish sohasidagi quyidagi subyektlarning standartlashtirish rejasini shakllantirish va amalga oshirishdagi asosiy vazifalari hisoblanadi:
Oʻzbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi — standartlashtirish rejasining bajarilishi monitoringini amalga oshiradi;
Oʻzbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligining Oʻzbekiston standartlar instituti — standartlashtirish rejasini amalga oshiradi;
Respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va xoʻjalik birlashmalari oʻz vakolatlari doirasida — yangi standartlarni ishlab chiqishga, amaldagi standartlarga oʻzgartishlar kiritishga, ularni qayta koʻrib chiqishga va bekor qilishga doir tayyorlagan takliflarini standartlashtirish rejasiga kiritish uchun Oʻzbekiston standartlar institutiga taqdim etadi hamda standartlashtirish rejasida nazarda tutilgan vazifalarni bajaradi;
Standartlashtirish boʻyicha texnik qoʻmita — yangi milliy standartlarni ishlab chiqishga, amaldagi milliy standartlarni qayta koʻrib chiqishga doir standartlashtirish rejasiga kiritish uchun takliflar tayyorlaydi hamda standartlashtirish rejasiga kiritilgan standartlarni ishlab chiqishni amalga oshiradi.
2-bob. Standartlashtirish rejasini shakllantirish tartibi
4. Standartlashtirish rejasi quyidagilar asosida shakllantiriladi:
standartlashtirish boʻyicha manfaatdor taraflarning, texnik qoʻmitalarning takliflari va xalqaro tajriba;
standartlashtirish boʻyicha texnik qoʻmitalarning ish rejalari;
standartlashtirish sohasida monitoring natijalari;
Oʻzbekiston Respublikasini ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishning holatini tahlil qilish natijalari.
5. Standartlashtirish rejasi quyidagilarni oʻz ichiga oladi:
standartning xalqaro tasniflagich kodi;
xalqaro (mintaqaviy) yoki milliy standart loyihasining nomi;
standartlarni ishlab chiqish (qayta koʻrib chiqish) asosi;
standartlashtirishga doir ishlarni amalga oshirish muddatlari;
moliyalashtirish manbai;
taklif-buyurtmani taqdim etgan buyurtmachi tashkilot;
iqtisodiy faoliyat turlari boʻyicha mahsulot tasnifining kodi.
6. Standartlashtirish boʻyicha qisqa (bir yilgacha), oʻrta (bir yildan besh yilgacha) va uzoq (besh yildan oʻn yilgacha) muddatli istiqbolli rejalarni shakllantirish maqsadida har yili yanvar oyida tadbirkorlik subyektlari tomonidan kelgusida ishlab chiqarilishi rejalashtirilgan mahsulot, xizmat va faoliyat uchun xalqaro standartlarni tarjima qilish, milliy standartlarni ishlab chiqish, xalqaro standartlarni joriy qilish boʻyicha respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va xoʻjalik birlashmalariga Texnik jihatdan tartibga solish agentligi yoki Standartlar instituti tomonidan yozma va elektron shaklda soʻrovnoma yuboriladi.
Standartlar institutining rasmiy veb-saytida takliflar qabul qilinishi toʻgʻrisida eʼlon beriladi.
7. Respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va xoʻjalik birlashmalari oʻzlariga tegishli sohalar mutaxassislarini jalb qilgan holda, mart oyigacha istiqbolda kerak boʻladigan standartlarni aniqlaydilar va umumlashtiradilar, bunda takliflarda standartlashtirishni moliyalashtirish manbai belgilanadi.
8. Texnik jihatdan tartibga solish agentligi yoki Standartlar instituti standartlashtirish sohasida monitoring natijalari, soha mutaxassislarining takliflari, muvofiqlikni baholash faoliyati natijalarini inobatga olgan holda, mart oyigacha qisqa (bir yilgacha), oʻrta (bir yildan besh yilgacha) va uzoq (besh yildan oʻn yilgacha) muddatli istiqbolli rejalar loyihasini ishlab chiqadi va koʻrib chiqish uchun qoʻshimcha ravishda respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va xoʻjalik birlashmalari, texnik qoʻmitalarga koʻrib chiqish hamda oʻzining yakuniy takliflarini tayyorlashda inobatga olish uchun yuboradi.
9. Respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va xoʻjalik birlashmalari, texnik qoʻmitalar kelgusida ishlab chiqarilishi rejalashtirilgan mahsulot, xizmat va faoliyat uchun xalqaro standartlarni tarjima qilish, milliy standartlarni ishlab chiqish, xalqaro standartlarni joriy qilish boʻyicha yakuniy takliflar, Hukumat tomonidan belgilangan vazifa va topshiriqlar inobatga olingan holda, har yilning sentabr oyiga qadar tayyorlab, Standartlar institutiga taqdim etadi.
10. Standartlar instituti takliflarni tahlil qilib, har yilning 1-dekabriga qadar kelgusi yil uchun yillik qisqa (bir yilgacha), oʻrta (bir yildan besh yilgacha) va uzoq (besh yildan oʻn yilgacha) muddatli istiqbolli rejalarni ilovaga muvofiq shakllantiradi va Texnik jihatdan tartibga solish agentligiga tasdiqlash uchun kiritadi.
Yillik rejani shakllantirishda xalqaro standartlarning dolzarbligi inobatga olinadi.
11. Standartlashtirish rejasining ijrosi davrida, unga manfaatdor taraflarning takliflariga koʻra oʻzgartirish kiritilishi mumkin.
3-bob. Standartlashtirishni moliyalashtirish
12. Standartlashtirish rejasida nazarda tutilgan milliy standartlarni ishlab chiqishga doir ishlar davlat tomonidan moliyalashtiriladi.
13. Ushbu Nizomga ilovaga muvofiq shaklda shakllantiriladigan va tasdiqlanadigan kelgusi yil uchun yillik rejadagi tadbirlar tegishli manfaatdor tomonlarning oʻz mablagʻlari hisobidan moliyalashtirilishi mumkin.
14. Respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va xoʻjalik birlashmalari hamda texnik qoʻmitalar tasdiqlangan standartlashtirish rejasi asosida xalqaro standartlarni davlat tiliga tarjima qilish, standartlarni ishlab chiqish, texnik ekspertiza qilish va boshqa xizmatlar xarajatlari uchun Standartlar instituti bilan shartnoma asosida tegishli mablagʻlarni belgilangan tartibda oʻtkazib berilishini taʼminlaydi.
Standartlashtirish rejasini shakllantirish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga ILOVA
Standartlashtirish boʻyicha qisqa (bir yilgacha), oʻrta bir yildan besh yilgacha) va uzoq (besh yildan oʻn yilgacha) muddatli istiqbolli rejalar
T/r Standartga talabgor tashkilot Texnik qoʻmita Standart (mahsulot, faoliyat) nomi Ishlab chiqishga asos va maqsad Moliyalashtirish manbai Ishlab chiqishning boshlanishi Ishlab chiqishning tugashi va tasdiqlashga kiritish Analogi mavjudligi
Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 30-martdagi 177-son qaroriga 4-ILOVA
Texnik jihatdan tartibga solish, standartlashtirish, metrologiya, muvofiqlikni baholash, shuningdek, veterinariya, karantin va sanitariya sohalari mutaxassislarining malakasini oshirish hamda ularni attestatsiyadan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisida
1-bob. Umumiy qoidalar
1. Ushbu Nizom respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari, xoʻjalik birlashmalari va tashkiliy-huquqiy shaklidan qatʼi nazar boshqa tashkilotlarning (keyingi oʻrinlarda — tashkilotlar) texnik jihatdan tartibga solish, standartlashtirish, metrologiya, muvofiqlikni baholash, shuningdek, veterinariya, karantin va sanitariya sohalari mutaxassislarining malakasini oshirish hamda ularni attestatsiyadan oʻtkazish tartibini belgilaydi.
2. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:
attestatsiya komissiyasi — baholovchilar, jalb qilinadigan texnik ekspertlar, soha mutaxassislaridan iborat Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻzbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligining Oʻzbekiston standartlar instituti (keyingi oʻrinlarda — Standartlar instituti) huzurida tashkil etiladigan komissiya;
mutaxassis — tashkilotlarning texnik jihatdan tartibga solish, standartlashtirish, metrologiya, muvofiqlikni baholash, shuningdek, veterinariya, karantin va sanitariya sohalarida faoliyat yuritadigan ishchi-xodim;
texnik jihatdan tartibga solish, standartlashtirish, metrologiya, muvofiqlikni baholash, shuningdek, veterinariya, karantin va sanitariya sohalarida attestatsiya — texnik jihatdan tartibga solish, standartlashtirish, metrologiya, muvofiqlikni baholash, shuningdek, veterinariya, karantin va sanitariya sohalarida faoliyat yurituvchi mutaxassislarning nazariy va amaliy bilimlarini baholash, kasbiy tayyorgarligining bajaradigan vazifalar va funksiyalariga muvofiqligini tasdiqlash maqsadida oʻtkaziladigan imtihon;
taʼlim tashkilotlari — texnik jihatdan tartibga solish, standartlashtirish, metrologiya, muvofiqlikni baholash, shuningdek, veterinariya, karantin va sanitariya sohalari mutaxassislarining malakasini oshirish faoliyati bilan shugʻullanuvchi yuridik shaxs.
3. Attestatsiya mutaxassislar malakasini oshirish — sohadagi nazorat va amaliy bilimlarini chuqurlashtirish va yangilash, ularning kasbiy tayyorligi bajariladigan vazifalar va funksiyalariga muvofiqligini taʼminlash maqsadida oʻtkaziladi.
Mutaxassislar attestatsiyadan ularning kasbiga munosibligi darajasini xolisona baholash, ularning belgilangan talablarga muvofiqligini aniqlash, ularning zimmasiga yuklangan vazifalar va funksiyalarni bajarish yuzasidan masʼuliyatini oshirish maqsadida oʻtkaziladi.
2-bob. Mutaxassislar malakasini oshirish tartibi
4. Mutaxassislar malakasi har uch yilda kamida bir marta oshiriladi.
Mutaxassislar malakasi onlayn (masofaviy), oflayn va joylarga chiqqan holda oshiriladi.
5. Mutaxassislarning malakasini oshirish dasturlari taʼlim tashkilotlari tomonidan ishlab chiqiladi va tasdiqlanadi.
6. Mutaxassislar malakasi Standartlar instituti yoki taʼlim tashkilotlari bilan talabgorlar oʻrtasidagi tuziladigan shartnomalar asosida toʻlov evaziga amalga oshiriladi.
7. Malakasi oshirilgan mutaxassislarga mazkur Nizomga 2-ilovaga muvofiq namunadagi Oʻzbekiston standartlar instituti yoki taʼlim tashkilotlarida mutaxassisning Malaka oshirganligi toʻgʻrisida sertifikat beriladi.
8. Malaka oshirish kurslarida sababsiz qatnashmagan yoki ichki tartib-qoidalarga amal qilmagan mutaxassislarga sertifikat berilmaydi. Malaka oshirish kurslarida qatnashmaganlik yoki ichki tartib-qoidalarga amal qilmaganlik toʻgʻrisida bildirishnoma guruh rahbarlari tomonidan Standartlar instituti direktoriga yoki taʼlim tashkiloti rahbariga kiritiladi. Bunda shartnoma boʻyicha toʻlangan mablagʻlar qaytarilmaydi.
Ayrim sabablarga koʻra (mehnat taʼtili, mehnatga layoqatsizlik davri va boshqa holatlarda) malaka oshirish kurslarida qatnasha olmagan mutaxassislar tashkilot rahbarining murojaatnomasiga asosan keyingi malaka oshirish kurslariga avvalgi toʻlangan toʻlovlar evaziga kiritiladi.
10. Malaka oshirish davrida roʻyxatdan oʻtkazuvchilarning ish joyi boʻyicha oʻrtacha ish haqi va lavozimi saqlanadi.
3-bob. Mutaxassislarni attestatsiyadan oʻtkazish
11. Texnik jihatdan tartibga solish, standartlashtirish, metrologiya, muvofiqlikni baholash, shuningdek, veterinariya, karantin va sanitariya sohalari mutaxassislari malakasi tegishli ravishda Standartlar institutida har uch yilda bir marta baholanishi shart.
Mutaxassislar malakasi ular ishlayotgan tashkilotlar tomonidan texnik jihatdan tartibga solish, standartlashtirish, metrologiya, muvofiqlikni baholash masalalarida attestatsiya qilinishi taqiqlanadi.
12. Ishga qabul qilingan mutaxassis bir yildan soʻng Standartlar instituti yoki taʼlim tashkilotlarida malakasini oshirganidan soʻng Standartlar institutida attestatsiyadan oʻtkazilishi shart.
Texnik jihatdan tartibga solish, standartlashtirish, metrologiya, muvofiqlikni baholash, shuningdek, veterinariya, karantin va sanitariya sohalar bilan bogʻliq sohalarda attestatsiyadan oʻtganlik toʻgʻrisidagi guvohnomaga ega boʻlgan shaxslar mazkur guvohnomaning amal qilish muddati tugashiga ikki oydan kam boʻlmagan muddatda Standartlar instituti yoki taʼlim tashkilotlarida qaytadan malakasi oshirilib, Standartlar institutida qayta attestatsiyadan oʻtkaziladi.
13. Tashkilot ushbu Nizomda nazarda tutilgan tegishli muddatlar yoki mutaxassisning attestatsiyadan oʻtganlik toʻgʻrisidagi guvohnomaning amal qilish muddati tugashidan ikki oy oldin ushbu Nizomning 17-bandida belgilangan tartibda Standartlar institutiga murojaat qiladi.
Agar tashkilot mazkur bandning birinchi xatboshisida nazarda tutilgan muddatda tegishli hujjatlarni uzrli sabablarsiz Standartlar institutiga taqdim etmasa, Standartlar instituti tashkilotning rahbariga yozma ogohlantirish berishi shart.
Texnik jihatdan tartibga solish sohasida nazorat inspeksiyasi nazorat davomida mutaxassislar attestatsiyadan oʻtganligi talabining bajarilishini ham oʻrganadi.
14. Tashkilotlar mutaxassislarining malakasi Standartlar instituti tomonidan attestatsiyadan oʻtkaziladi.
15. Har bir tegishli sohada malakani attestatsiyadan oʻtkazish maqsadida Standartlar instituti huzurida kamida yetti kishidan iborat tarkibda alohida Attestatsiya komissiyasi tuziladi.
Standartlar institutining buyrugʻi bilan har bir sohada Attestatsiya komissiyasi tarkibi, rais oʻrinbosari va komissiya kotibi tasdiqlanadi.
Standartlar instituti direktorining oʻrinbosari (Malaka oshirish faoliyatiga aloqador boʻlmagan) lavozimi boʻyicha attestatsiya komissiyasining raisi hisoblanadi.
Attestatsiya komissiyasi tarkibiga kelishuvga koʻra Texnik jihatdan tartibga solish agentligi va Standartlar institutining komplayens nazorati xizmati xodimlari, mutaxassislari, malakali professor-oʻqituvchilar, baholovchilar, ekspertlar, malakasi baholanayotgan tashkilotning soha mutaxassislari kiritiladi, bunda ayni bir mutaxassisning malakasi oshirilishida ishtirok etgan komissiya aʼzosi ushbu xodimning attestatsiyasiga kiritilmaydi.
16. Attestatsiya komissiyasi raisi:
attestatsiya komissiyasi majlislarida raislik qiladi;
attestatsiyani oʻtkazish joyi va muddatlarini belgilaydi;
attestatsiyadan oʻtkaziladigan mutaxassislarning roʻyxatini tasdiqlaydi;
attestatsiyani oʻtkazish boʻyicha boshqa tashkiliy masalalarni amalga oshiradi.
Attestatsiya komissiyasi raisi boʻlmagan taqdirda, uning vazifalarini rais oʻrinbosari amalga oshiradi.
4-bob. Talabgorlarning hujjatlarini koʻrib chiqish tartibi
17. Tashkilot mutaxassisi (talabgor)ning attestatsiyadan oʻtishi toʻgʻrisidagi arizani (onlayn tarzda yuborilishi mumkin) Standartlar institutiga belgilangan muddatlarda elektron ravishda yuboradi. Arizaga quyidagi hujjatlar ilova qilinadi:
attestatsiyadan oʻtganlik toʻgʻrisidagi guvohnomani olish uchun talabgorning ushbu Nizomga 1-ilovaga muvofiq shakl boʻyicha anketasi;
ish joyidan tavsifnoma;
malaka oshirish kurslarida oʻqiganlik toʻgʻrisidagi sertifikat nusxasi.
Attestatsiyadan oʻtkazish va attestatsiyadan oʻtganlik toʻgʻrisidagi guvohnomani olish uchun BHMning 1,5 baravari miqdorida haq undiriladi.
18. Hujjatlar kelib tushgan kunidan boshlab ikki kun muddatda koʻrib chiqiladi. Taqdim etilgan hujjatlarda kamchiliklar aniqlangan taqdirda, ishchi organ tomonidan attestatsiyaga qoʻyishni rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qilinadi va tashkilotga tegishli xabarnoma yuboriladi. Xabarnomada aniqlangan kamchiliklar, kamchiliklarni bartaraf etish hamda takroriy koʻrib chiqish uchun hujjatlarni taqdim etish muddati koʻrsatiladi.
19. Attestatsiyadan oʻtkazish rad etilishi uchun asos boʻlgan kamchiliklar bir oy muddatda bartaraf etilgan taqdirda, hujjatlar takroran koʻrib chiqish uchun taqdim qilinishi mumkin. Bunda hujjatlar takroran koʻrib chiqish uchun haq undirilmaydi.
20. Quyidagilar attestatsiyadan oʻtkazish rad etilishi uchun asos hisoblanadi:
zarur darajada rasmiylashtirilmagan hujjatlarni taqdim etganlik yoki hujjatlarni toʻliq hajmda taqdim etmaslik;
taqdim etilgan hujjatlarda ishonchsiz yoki notoʻgʻri maʼlumotlarning mavjudligi;
shartnoma asosida pul toʻlanmaganlik.
21. Taqdim etilgan hujjatlar belgilangan talablarga muvofiq boʻlgan taqdirda, talabgor hujjatlar olingan kundan boshlab ikki oy davomida attestatsiyadan oʻtkazilishi kerak.
5-bob. Attestatsiyani oʻtkazish tartibi
22. Attestatsiyaning oʻtkazilish joyi va vaqti toʻgʻrisida tegishli tashkilotga attestatsiya oʻtkaziladigan sanadan kamida oʻn kun oldin elektron shaklda xabarnoma yuboriladi.
23. Talabgorning hujjatlari attestatsiyadan oʻtishga taqdim etilgan boʻlsada, uzrli sababga koʻra kelmagan taqdirda, attestatsiya komissiyasining keyingi navbatdagi majlisida attestatsiyadan oʻtkazilishiga ruxsat etiladi.
Attestatsiyaga uzrsiz sababga koʻra kelmagan talabgorlar boʻyicha ular ishlayotgan tashkilot rahbarlariga xabarnoma yuboriladi. Attestatsiyaga uzrsiz sabab bilan takroran kelmagan taqdirda, attestatsiya komissiyasi taqdim etilgan hujjatlar (materiallar) asosida talabgorni attestatsiyadan oʻtmagan deb hisoblash va unga attestatsiyadan oʻtganlik toʻgʻrisida guvohnoma berishni rad etish haqida qaror chiqarishga sabab boʻladi.
24. Attestatsiya komissiyasi aʼzolarining yarmidan koʻpi qatnashsa, komissiya majlisi vakolatli hisoblanadi.
25. Attestatsiya komissiyasi majlisi komissiya aʼzolarini talabgorning hujjatlari bilan tanishtirishdan boshlanadi.
26. Attestatsiya test sinovlari shaklida oʻtkaziladi.
Attestatsiya kompyuter dasturidan foydalangan holda, talabgor tanlagan tilda (oʻzbek va rus tillarida) 50 (ellikta) test savollariga javob berish shaklida oʻtkaziladi va natijasi shu vaqtning oʻzida maʼlum qilinadi. Javoblar uchun talabgorga bir soat vaqt ajratiladi.
Savollarning 70 foiziga toʻgʻri javob bergan mutaxassis attestatsiyadan muvaffaqiyatli oʻtgan hisoblanadi.
Tashkilotlar attestatsiya savollari tarkibiga oʻz takliflarini berishlari mumkin. Savollar Standartlar instituti tomonidan tasdiqlanadi va manfaatdor tomonlar tanishishi uchun oʻzining rasmiy veb saytida joylashtiriladi.
Attestatsiyaning oshkoraligi va xolisligini taʼminlash maqsadida attestatsiya onlayn rejimida namoyish etiladi, uzluksiz videotasvirga (ovozli) tushiriladi va Oʻzbekiston Standartlar institutida uch yil mobaynida saqlanadi.
27. “Attestatsiyadan oʻtmadi” deb eʼtirof etilgan shaxs attestatsiya oʻtkazilgan kundan boshlab bir oydan soʻng attestatsiyani qayta topshirish huquqiga ega.
Attestatsiya komissiyasi “attestatsiyadan oʻtmadi” deb eʼtirof etilgan shaxs yoki u ishlayotgan tashkilot arizasiga koʻra attestatsiyani qayta topshirish kunini belgilaydi. Qayta topshirish natijalariga koʻra “attestatsiyadan muvaffaqiyatli oʻtgan” deb baholangan taqdirda, unga guvohnoma umumiy asoslarda beriladi.
Attestatsiyani birinchi marta qayta topshirish uchun haq undirilmaydi.
Keyingi har bir qayta attestatsiya uchun 17-bandda koʻrsatilgan miqdorda haq undiriladi.
28. Attestatsiyadan muvaffaqiyatli oʻtgan talabgorlarning 3-ilovaga muvofiq shakl boʻyicha guvohnomalari besh kun muddatda “Texnik tartibga solish” milliy axborot tizimi bazasidagi yagona reyestrga kiritiladi.
Talabgor attestatsiyadan oʻtganlik toʻgʻrisidagi guvohnomasini oʻzining shaxsiy kabinetidan olishi mumkin.
29. Mutaxassisi attestatsiyadan oʻta olmagan tashkilot yoki talabgorning oʻzi takroriy attestatsiyadan oʻtkazish uchun attestatsiya oʻtkazilgan kundan boshlab olti oy mobaynida murojaat qilishi mumkin.
Agar talabgor takroriy attestatsiyadan oʻta olmasa yoki koʻrsatilgan muddatda takroriy attestatsiyadan oʻtish uchun murojaat qilmasa, attestatsiya komissiyasi uning ish joyiga xabarnoma yuboradi.
30. Tashkilot rahbari xabarnoma olingan kundan keyin xodimning malakasi yetarli boʻlmaganligi asoslaridan kelib chiqib, xodimga nisbatan mehnat qonunchiligida belgilangan choralarni koʻradi.
31. Tashkilot yoki talabgor attestatsiya komissiyasining qarori yuzasidan qonunchilikda belgilangan tartibda shikoyat qilish huquqiga ega.
7-bob. Malaka oshirganlik va attestatsiyadan oʻtganlik toʻgʻrisidagi yagona reyestrni yuritish tartibi
37. Standartlar instituti texnik jihatdan tartibga solish, standartlashtirish, metrologiya, muvofiqlikni baholash bilan bogʻliq sohalar mutaxassislarining malakasi oshirilganligi va attestatsiyadan oʻtganligi toʻgʻrisidagi axborot kiritilgan reyestrni (keyingi oʻrinlarda — Reyestr) yuritadi.
Reyestr elektron shaklda “Texnik tartibga solish” milliy axborot tizimi orqali yuritiladi.
39. Reyestrda mutaxassis toʻgʻrisida quyidagi maʼlumotlar koʻrsatiladi:
familiyasi, ismi, otasining ismi;
yashash joyi va pasport maʼlumotlari;
mutaxassisning malakasi oshirilganligi haqida maʼlumot;
attestatsiya davrida ish joyi va lavozimi;
attestatsiya yoʻnalishi;
attestatsiyadan oʻtkazilgan joy, guvohnomaning tartib raqami, blankasining tartib raqami, sanasi va amal qilishi muddati;
attestatsiyadan oʻtganlik toʻgʻrisidagi guvohnomaning amal qilish muddatini uzaytirish, vaqtincha toʻxtatib turish, tiklash, yoki bekor qilish sanasi hamda asoslari;
mutaxassisni Reyestrdan chiqarish sanasi va asosi.
40. Reyestrga Mutaxassis toʻgʻrisidagi maʼlumotlar va ularga oʻzgartirishlar Attestatsiya komissiyasining tegishli bayonnomalari asosida kiritiladi.
8-bob. Yakunlovchi qoidalar
43. Attestatsiyadan muvaffaqiyatli oʻtgan mutaxassisning guvohnomasida uning familiyasi, ismi yoki otasining ismi oʻzgargan taqdirda, tashkilotning yoki oʻzining arizasiga asosan attestatsiya komissiyasi tomonidan “Texnik tartibga solish” milliy axborot tizimi bazasidagi yagona reyestrdagi guvohnomaga oʻzgartirish kiritiladi.
44. 45-banddagi maʼlumotlar asosida Standartlar instituti har chorakning 10-sanasigacha mutaxassislar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar bazasini yangilab boradi.
45. Mutaxassislarning malakasini oshirish va ularni attestatsiyadan oʻtkazish bilan bogʻliq xarajatlar ularni yuborgan tashkilot mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi.
46. Texnik jihatdan tartibga solish, standartlashtirish, metrologiya, muvofiqlikni baholash, shuningdek, veterinariya, karantin va sanitariya sohalar bilan bogʻliq sohalarga mutaxassislarni ishga olishda, ularni lavozimlarga tayinlashda tashkilot rahbarlari mutaxassis toʻgʻrisidagi maʼlumotni Reyestrdagi maʼlumotlarga asoslangan holda solishtirish va qayta tekshirishga, shu asosda mutaxassisning oʻz lavozimida qolishi yoki tayinlanishiga masʼuldir.
47. Texnik jihatdan tartibga solish, standartlashtirish, metrologiya, muvofiqlikni baholash, shuningdek, veterinariya, karantin, sanitariya va ular bilan bogʻliq sohalar mutaxassislari attestatsiyadan oʻtkaziladi Standartlar instituti tomonidan attestatsiyadan oʻtkaziladi. Soha boʻyicha funksiyalari mulkchilik shaklidan qatʼi nazar, boshqa tashkilotlarda attestatsiyadan oʻtkazishga yoʻl qoʻyilmaydi.
48. Mazkur Nizom talablariga rioya etmagan tashkilot rahbarlari qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar boʻladi.
Texnik jihatdan tartibga solish, standartlashtirish, metrologiya, muvofiqlikni baholash, shuningdek, veterinariya, karantin va sanitariya sohalari mutaxassislarining malakasini oshirish hamda ularni attestatsiyadan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 1-ILOVA
Attestatsiyadan oʻtganlik toʻgʻrisidagi guvohnomani olish uchun talabgor ANKETASI 1. Familiyasi ________________________________________________________________ Ismi _______________________________________________________________________ Otasining ismi ______________________________________________________________ 2. Tugʻilgan sanasi (yil, kun va oy) __________________________________________ 3. Pasport (Shaxs guvohnomasi)ning seriyasi, raqami, berilgan sanasi va uni berilgan joyi: ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ 4. Yashash joyi viloyat ______________________ koʻcha ___________________________ telefon ________________________ shahar (tuman) ___________________________ uy, kvartira raqami ______________________ faks (agar mavjud boʻlsa) __________________ 5. Maʼlumoti Taʼlim muassasasining nomi Mutaxassisligi ___________________ ______________________________________ Tamomlagan yili ________________________ 6. Ish joyi va lavozimi ________________________________________________________ Toʻldirilgan sana ___________________ Imzo ______________
Texnik jihatdan tartibga solish, standartlashtirish, metrologiya, muvofiqlikni baholash, shuningdek, veterinariya, karantin va sanitariya sohalari mutaxassislarining malakasini oshirish hamda ularni attestatsiyadan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 2-ILOVA
Mutaxassisning Malaka oshirganligi toʻgʻrisida SERTIFIKAT ___________ № _________________________ (seriyasi) ________________________________________________________________________ (mutaxassisning familiyasi, ismi, otasining ismi) ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________ mavzusida ________________ davrida Malaka oshirish kursida ishtirok etdi. Direktor: ___________ ____________________________ (familiyasi, ismi, otasining ismi) Hujjatning haqiqiyligini tasdiqlovchi QR-kod
Texnik jihatdan tartibga solish, standartlashtirish, metrologiya, muvofiqlikni baholash, shuningdek, veterinariya, karantin va sanitariya sohalari mutaxassislarining malakasini oshirish hamda ularni attestatsiyadan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 3-ILOVA
Oʻzbekiston standartlar institutida mutaxassisning attestatsiyadan oʻtganligi haqida GUVOHNOMA ___________ № _________________________ (seriyasi) Ushbu bilan ______________________________________________________________ (mutaxassisning familiyasi, ismi, otasining ismi) ________________________________________________________________________ Oʻzbekiston standartlar institutida attestatsiyadan oʻtganligi tasdiqlanadi va u mulkchilik shaklidan qatʼiy nazar barcha respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va xoʻjalik birlashmalari, va boshqa tashkilotlarning_______________________________ __________________________ sohasida ishlashi tavsiya etiladi. Guvohnoma _____________________________ gacha amal qiladi. (yil, kun va oy) Attestatsiya komissiyasi raisi: ___________ ____________________________ (familiyasi, ismi, otasining ismi) Hujjatning haqiqiyligini tasdiqlovchi QR-kod
Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 30-martdagi 177-son qaroriga 5-ILOVA
Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblanayotgan qarorlari
1. Vazirlar Mahkamasining “Texnik jihatdan tartibga solish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini amalga oshirishni davom ettirish chora-tadbirlari haqida” 2010-yil 10-maydagi 86-son qarorining 1-bandi uchinchi xatboshisi va 2-ilova.
2. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasida mahsulotlarni ixtiyoriy ekologik markirovkalash tizimini joriy etish toʻgʻrisida” 2019-yil 27-maydagi 435-son qarorining 4-bandi ikkinchi xatboshisi .
3. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi huzuridagi Oʻzbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi toʻgʻrisidagi va Oʻzbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligining Texnik jihatdan tartibga solish, standartlashtirish, sertifikatlashtirish va metrologiya sohasida davlat nazorati departamenti toʻgʻrisidagi nizomlarni tasdiqlash haqida” 2022-yil 11-martdagi 114-son qaroriga 3-ilovaning 5-bandi “b” kichik bandi.
4. Vazirlar Mahkamasining “Qurilish sohasiga oid talablarni soddalashtirish hamda texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarni tizimlashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2022-yil 6-oktabrdagi 577-son qarorining 4-bandi oltinchi xatboshisi .
Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOV
Toshkent sh.,
2024-yil 30-mart,
177-son