UzbekAI

← Qonunlar

📅 2024-yil 25-mart · Boshqa hujjatlar · Oliy sudi Plenumi

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2024 йил 25 март · Бошқа ҳужжатлар · Олий суди Пленуми

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 25 марта 2024 г. · Другие документы · Пленума Верховного суда

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 25 March 2024 · Other documents · Oliy sudi Plenumi

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг

Қарори

Маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги ишларни апелляция, кассация тартибида кўриб чиқишнинг айрим масалалари тўғрисида

Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексига ўзгартиришлар киритилганлиги муносабати билан, шунингдек, қонун нормалари бир хилда ва тўғри қўлланилишини таъминлаш мақсадида, «Судлар тўғрисида»ги Қонуннинг 22-моддасига асосланиб, Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленуми қарор қилади:

1. Судларнинг эътибори шунга қаратилсинки, маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги ишларни апелляция, кассация тартибида кўриб чиқиш суд процесси иштирокчиларининг биринчи инстанция суди қарори устидан шикоят беришга бўлган ҳуқуқини кафолатловчи муҳим ҳуқуқий институт ҳисобланади.

2. Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекси (бундан буён матнда МЖтК деб юритилади) 324 1 , 324 13 -моддаларига мувофиқ, биринчи инстанция судининг маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги иш бўйича чиқарган қарори устидан шикоят қилиш (протест келтириш) ҳуқуқи қуйидагиларга тегишли:

маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги иш бўйича ўзига нисбатан қарор чиқарилган шахсга, унинг қонуний вакилига, адвокатига;

жабрланувчига, унинг қонуний вакилига, адвокатига;

маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисида баённома тузган органга;

прокурорга.

Шу муносабат билан биринчи инстанция суди томонидан маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги иш бўйича чиқарилган қарорнинг кўчирма нусхаси уч кун мобайнида ўзига нисбатан қарор чиқарилган шахсга, шунингдек, ўзининг илтимосига кўра, жабрланувчига топширилади ёки юборилади. Қонуний вакилга, адвокатга, маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисида баённома тузган органга ва прокурорга қарорнинг кўчирма нусхаси уларнинг илтимосига кўра, топширилади ёки жўнатилади (МЖтК 311-моддаси ).

3. Қонунга кўра, апелляция, кассация шикояти (протести) апелляция, кассация инстанцияси судлари номига йўлланади, бироқ маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги иш бўйича қарор чиқарган судга топширилади ёки жўнатилади.

Қуйидагилар апелляция, кассация инстанцияси судлари ҳисобланади:

жиноят ишлари бўйича судлар томонидан кўрилган ишлар бўйича тегишлича, Қорақалпоғистон Республикаси суди, вилоят суди, Тошкент шаҳар судининг жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъати;

иқтисодий судлар томонидан кўрилган ишлар бўйича тегишлича, Қорақалпоғистон Республикаси суди, вилоят суди, Тошкент шаҳар судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати;

фуқаролик ишлари бўйича судлар томонидан кўрилган ишлар бўйича тегишлича, Қорақалпоғистон Республикаси суди, вилоят суди, Тошкент шаҳар судининг фуқаролик ишлари бўйича судлов ҳайъати;

ҳудудий ҳарбий судлар томонидан кўрилган ишлар бўйича Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий суди.

Шуни назарда тутиш лозимки, вилоят ва унга тенглаштирилган судлар томонидан ишларни биринчи инстанцияда кўриб чиқиш чоғида чиқарилган қарор устидан шикоят (протест) апелляция ёки кассация тартибида Ўзбекистон Республикаси Олий судининг тегишли судлов ҳайъати томонидан кўрилади.

4. МЖтК 324 3 -моддасига кўра, маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги иш бўйича чиқарилган суд қарори устидан апелляция шикояти (протести) қарор эълон қилинган кундан эътиборан ўн сутка ичида, ўзига нисбатан қарор чиқарилган шахс ва жабрланувчи томонидан эса, қарор топширилган (электрон ҳужжат тарзида юборилган) ёки олинган кундан эътиборан шундай муддат ичида берилиши мумкин.

Фуқаролик, иқтисодий ишларни кўриб чиқиш пайтида шахсни маъмурий жавобгарликка тортиш тўғрисида чиқарилган суд қарори устидан апелляция шикояти (протести) тегишлича, Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик, Иқтисодий процессуал кодексларида белгиланган тартиб ва муддатларда берилади (МЖтК 315-моддаси ).

МЖтК 324 14 -моддасига мувофиқ, кассация шикояти (протести) биринчи инстанция судининг қарори чиқарилган кундан эътиборан олти ой ичида берилиши мумкин.

5. Қонунга кўра, суднинг маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги иш бўйича қарори қабул қилинган кундан бошлаб қонуний кучга киради. Бироқ, МЖтК 318-моддасига кўра, белгиланган муддатда апелляция шикояти (протести) берилиши маъмурий жазони қўллаш ҳақидаги (маъмурий қамоқ бундан мустасно) қарорни тўхтатиб туришини инобатга олиб, суд мазкур муддат ўтгунга қадар уни ижрога қаратмай туриши лозим. Бундай ҳолда қарор ижросини тўхтатиб туриш тўғрисида ажрим чиқариш талаб этилмайди.

6. Шикоят (протест) берувчи шахснинг илтимосномасига биноан, узрли сабабларга кўра ўтказиб юборилган апелляция шикояти (протести)ни бериш муддати маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисида қарор чиқарган суд томонидан тикланиши мумкин.

Шуни назарда тутиш лозимки, процессуал ҳаракатни амалга оширишга объектив тўсқинлик қилувчи ҳолатлар узрли сабаблар деб топилиши мумкин (масалан, фавқулодда ҳолатлар, сув тошқинлари, эпидемиялар, пандемия, карантин, қилмишда жиноят аломатлари аниқланиши).

Шахснинг касаллиги, оилавий аҳволи (оила аъзоларининг ўлими ёки оғир касаллиги), шунингдек, бошқа ҳолатлар, агар улар қонунда белгиланган муддатда апелляция шикояти беришни истисно этган ёхуд жиддий тарзда қийинлаштирган бўлса, узрли ҳолатлар деб топилиши мумкин.

Кассация шикояти (протести) бериш муддати ўтказиб юборилган ҳолларда, кассация инстанцияси суди кассация шикояти (протести) берувчи шахснинг илтимосномасига асосан, агар уни ўтказиб юбориш сабабларини узрли деб топса, ўтказилган муддатни тиклашга ҳақли. Муддат тикланганда кассация инстанцияси суди иш бўйича кассация шикоятини (протестини) умумий асосларда кўриб чиқади.

Апелляция, кассация шикояти (протести) бериш муддатини тиклаш тўғрисидаги илтимоснома суд мажлисида судья томонидан тарафларнинг иштирокида кўриб чиқилади ва бу ҳақда ажрим чиқарилади. Ажримда муддатни ўтказиб юборишнинг суд томонидан узрли деб топилган сабаблари кўрсатилиши керак.

7. Апелляция, кассация шикояти (протести) бериш муддатини тиклашни рад қилиш тўғрисидаги ажрим устидан хусусий шикоят (хусусий протест) берилиши мумкин.

Хусусий шикоят (хусусий протест) қаноатлантирилганда, апелляция инстанцияси суди иш бўйича апелляция шикоятини (протестини) умумий асосларда кўриб чиқади.

Кассация инстанциясининг шикоят (протест) бериш муддатини тиклашни рад қилиш ҳақидаги ажрими устидан берилган хусусий шикоят тафтиш инстанцияси томонидан қаноатлантирилганда, иш кассация инстанциясига умумий тартибда кўриб чиқиш учун юборилади.

8. Суд апелляция шикояти (протести) бериш муддатини тиклаш билан бир вақтда ажримда маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги иш бўйича ижро қилинмаган қарор ижросини апелляция шикояти (протести) кўриб чиқилгунга қадар тўхтатиб туриш масаласини ҳал қилади.

9. МЖтК 324 1 -моддасининг учинчи ва тўртинчи қисмларига мувофиқ, суднинг маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги иш бўйича қарори устидан берилган апелляция шикояти (протести) иш билан бирга шикоят (протест) келиб тушган кундан бошлаб уч сутка ичида, суд томонидан маъмурий қамоққа олиш ёки маъмурий тартибда чиқариб юбориш тариқасидаги жазо чораси қўлланилган ҳолларда эса, шикоят (протест) олинган куни апелляция инстанцияси судига юборилиши лозим.

МЖтК 324 17 -моддасининг биринчи қисмига асосан ишни биринчи инстанцияда кўриб чиққан суд кассация шикояти (протести) келиб тушганлиги тўғрисида ишда иштирок этувчи шахсларни, агар шикоят (протест) уларнинг манфаатларига дахлдор бўлса, уч кунлик муддатда хабардор қилади.

Шикоятни (протестни) иш билан бирга апелляция, кассация инстанцияси судига юборилаётганлиги тўғрисида қуйидагиларга хабар берилади:

ўзига нисбатан маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги иш бўйича қарор чиқарилган шахсга ва унинг қонуний вакилига;

жабрланувчига, унинг қонуний вакилига;

адвокатга;

маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисида баённома тузган органга;

апелляция, кассация протести киритган прокурорга.

Ишда иштирок этувчи шахсларга бир вақтнинг ўзида шикоятнинг (протестнинг) кўчирма нусхаси юборилиб, апелляция инстанцияси судига эътироз тақдим этиш ҳуқуқи тушунтирилади.

Тарафларга кассация шикоятининг (протестининг) нусхаси ёки унинг электрон нусхаси билан қарор чиқарган суднинг интернет-ресурси орқали танишиш имконияти тўғрисидаги хабарнома юборилиб, ўз эътирозларини ёзма шаклда ёхуд электрон ҳужжат тарзида тақдим этиш ҳуқуқи эътирозларни тақдим этиш муддати кўрсатилган ҳолда тушунтирилади.

10. Маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги иш бўйича суд қарори устидан шикоят қилиш учун қонунда белгиланган муддат ўтказилиб берилган апелляция шикояти (протести) келиб тушганда, апелляция инстанцияси суди шикоятни (протестни) иш билан бирга биринчи инстанция судига қайтаради.

11. МЖтК 324 5 , 324 18 -моддаларига мувофиқ, апелляция, кассация инстанцияси суди қарор қабул қилиш учун алоҳида хонага киргунига қадар апелляция, кассация шикояти берган шахс шикоятни, протест келтирган прокурор, шунингдек, юқори турувчи прокурор протестни қайтариб олишга ҳақли.

Ўзига нисбатан суднинг маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги қарори чиқарилган шахс, шунингдек, жабрланувчи ўз адвокатининг шикоятини қайтариб олишга ҳақли. Айни пайтда адвокат, қонуний вакил, тегишлича, ўзига нисбатан суднинг маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги қарори чиқарилган шахснинг ёки жабрланувчининг розилигисиз ўзининг апелляция, кассация шикоятини қайтариб олишга ҳақли эмас.

Шикоят (протест) қайтариб олинганда, башарти иш бўйича бошқа шикоят ёки протест бўлмаса, апелляция, кассация инстанцияси суди иш бўйича апелляция, кассация тартибида иш юритишни тугатиш ҳақида қарор чиқаради.

12. Судларга тушунтирилсинки, қонунга кўра (МЖтК 324 6 -моддаси ), маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги иш бўйича суд қарори устидан берилган апелляция шикоятини (протестини) кўриб чиқиш бўйича ишнинг тоифаси ва қўлланилган маъмурий жазо чораси туридан келиб чиққан ҳолда, турлича муддатлар белгиланган. Жумладан, агар апелляция инстанцияси суди томонидан апелляция шикоятини (протестини) кўриб чиқишнинг умумий муддати ўн беш суткани ташкил этса, МЖтК 51 2 — 51 9 -моддаларида назарда тутилган ишлар бўйича берилган шикоятни (протестни) кўриш муддати иш билан бирга келиб тушган пайтдан эътиборан беш кунни ташкил этади.

Маъмурий қамоққа олиш ёки маъмурий тартибда чиқариб юбориш тўғрисидаги қарор устидан берилган апелляция шикояти (протести), башарти қамоққа олиш тариқасидаги жазо чораси ўталмаган ёки шахс чиқариб юборилмаган бўлса, шикоят (протест) берилган пайтдан эътиборан бир сутка ичида кўрилиши лозим.

Маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги иш бўйича суд қарори устидан берилган кассация шикоятини (протестини) кўриб чиқишнинг умумий муддати ўн беш суткани ташкил этади.

13. Қонунда ишда иштирок этувчи шахсларни апелляция, кассация шикояти (протести) кўриладиган вақт ва жой ҳақида хабардор қилиш мажбурияти апелляция, кассация инстанцияси судига юклатилганлиги сабабли, иш материалларида улар тегишли тарзда хабардор қилинганлиги ҳақида маълумотлар мавжуд бўлиши лозим.

Апелляция, кассация инстанцияси суди мажлиси вақти ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор этилган шахсларнинг келмаганлиги маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги ишни кўриш учун тўсқинлик қилмайди.

14. Апелляция, кассация инстанцияси судлари томонидан ишда иштирок этувчи шахсларга апелляция, кассация шикояти (протести) бўйича келиб тушган эътирозлар ва ишдаги бошқа материаллар билан танишиш имконияти берилиши шарт.

15. Биринчи инстанция судининг маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги иш бўйича қарори устидан берилган апелляция, кассация шикояти (протести) апелляция, кассация инстанцияси судларининг судьяси томонидан якка тартибда кўрилади.

16. Апелляция, кассация инстанцияси судлари апелляция, кассация шикоятини (протестини) суд мажлисида маъмурий ҳуқуқбузарликлар тўғрисидаги ишларни биринчи инстанция судида кўриш қоидалари бўйича, айни пайтда, апелляция, кассация инстанцияси судларида иш юритиш хусусиятларини инобатга олган ҳолда кўриб чиқади (МЖтК 324 8 -моддасининг иккинчи қисми ва 324 19 -моддасининг иккинчи қисми ).

17. Апелляция, кассация инстанцияси судлари апелляция, кассация шикоятини (протестини) кўриб чиқишда апелляция, кассация шикояти (протести) важлари билан чегараланмасдан ишда мавжуд, шунингдек, судга тақдим этилган (суд томонидан талаб қилиб олинган) янги далилларни тўлиқ ҳажмда текширади.

Қонун апелляция, кассация инстанцияси судларининг ҳар қандай далилларни, улар биринчи инстанция судида муҳокама қилинганлиги ёки янгидан тақдим этилганлигидан қатъий назар, текшириш ҳуқуқини чекламайди.

18. Апелляция, кассация инстанцияси судлари апелляция, кассация шикоятини (протестини) кўришда маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги иш бўйича биринчи инстанция суди қарорининг қонунийлиги, асослантирилганлиги ва адолатлилигини текширади.

Маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги иш бўйича суд қарори, башарти у моддий ва процессуал қонуннинг барча талабларига риоя этилган ҳолда чиқарилган бўлса, қонуний деб топилади.

Маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги иш бўйича суд томонидан ҳар томонлама, тўлиқ ва холисона текширилган далиллар асосида чиқарилган қарор асослантирилган деб топилади.

Маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги иш бўйича чиқарилган қарор, башарти тайинланган маъмурий жазо чораси содир этилган ҳуқуқбузарлик хусусияти ва ҳуқуқбузарнинг шахсига оид маълумотлар инобатга олинган ҳолда тайинланган бўлса, адолатли ҳисобланади.

19. МЖтК 321-моддасида маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги иш бўйича чиқарилган суд қарори бекор қилиниши ва ўзгартирилиши учун умумий асослар белгиланган бўлиб, апелляция, кассация инстанцияси судлари ишнинг муайян ҳолатларидан келиб чиққан ҳолда, бу асосларни қарорни ўзгартириш ёки бекор қилиш учун қўллаши мумкин.

Маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги иш юзасидан суд чиқарган қарорни бекор қилиш ёки ўзгартириш учун қуйидагилар асос бўлади:

суд томонидан ишни тўлиқ бўлмаган ҳолда ёки бир томонлама кўриб чиқилиши;

қарор ва суд томонидан қўлланилган маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги қонун нормалари, шунингдек, бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг иш бўйича фактик ҳолатларга мос келмаслиги;

маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги ишни юритиш қоидаларининг жиддий бузилиши;

қўлланилган маъмурий жазо чорасининг адолатсизлиги.

20. Биринчи инстанция судининг қарори устидан берилган апелляция, кассация шикоятини (протестини) кўриб чиқиш натижаларига кўра, апелляция, кассация инстанцияси судлари қуйидаги қарорлардан бирини қабул қилади:

суд қарорини ўзгаришсиз, шикоятни (протестни) эса, қаноатлантирмай қолдириш тўғрисида;

суд қарорини, шунингдек, маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисида баённома тузган орган (мансабдор шахс) қарорини бекор қилиш ва ишни ўша органга (мансабдор шахсга) қайтариш ҳақида;

суд қарорини ўзгартириш ёки уни бекор қилиб, янги қарор чиқариш тўғрисида;

суд қарорини бекор қилиш ва иш юритишни тугатиш тўғрисида;

жазо чорасини оғирлаштирмаган ҳолда уни маъмурий ҳуқуқбузарлик учун жавобгарлик тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатида назарда тутилган доирада ўзгартириш ҳақида;

апелляция, кассация шикояти (протести) қайтариб олиниши муносабати билан апелляция, кассация иш юритишини тугатиш тўғрисида.

Апелляция, кассация инстанцияси суди қарори чиқарилганидан кейин дарҳол ўқиб эшиттирилади.

21. Агар иш ҳолатлари ҳар томонлама, тўлиқ ва холисона текширилганлиги, МЖтК нормалари жиддий бузилишига йўл қўйилмаганлиги, ҳуқуқбузарликни квалификация қилишда моддий қонун нормаларининг тўғри қўлланилганлиги, тайинланган маъмурий жазо чораси МЖтК 30-моддаси талабларига мувофиқлиги аниқланса, апелляция, кассация инстанцияси судлари биринчи инстанция суди қарорини ўзгаришсиз қолдиради.

Қарор ўзгаришсиз қолдирилганда апелляция инстанцияси суди унинг ижросини МЖтК 328-моддасига мувофиқ кечиктиришга ҳақли.

22. Апелляция, кассация инстанцияси судлари суд қарорини ўзгартирганда қуйидагиларга ҳақли:

маъмурий ҳуқуқбузарлик квалификациясини маъмурий жазо чорасини ўзгартирмаган ҳолда ўзгартиришга;

маъмурий ҳуқуқбузарлик квалификациясини маъмурий жазо чорасини енгиллаштирган ҳолда ўзгартиришга;

маъмурий жазо чорасини МЖтК Махсус қисми моддаси санкцияси доирасида ўзгартиришга;

бир неча ҳуқуқбузарликни содир этганлик учун маъмурий жазо қўллаш ҳақидаги МЖтКнинг 34-моддаси талаблари бузилган ҳолатларда қонунга мувофиқлаштириб ўзгартиришга;

МЖтК Махсус қисми муайян моддасини ёки ҳуқуқбузарлик эпизодларини чиқаришга;

моддий зарар миқдорини кўпайтириш ёки камайтиришга, шунингдек, ҳуқуқбузарлик ашёлари тўғрисидаги масалани ҳал қилишга.

Апелляция, кассация инстанцияси судлари МЖтК 33-моддасига мувофиқ, бундай қарор қабул қилиниши сабаб ва асосларини кўрсатган ҳолда, МЖтК Махсус қисми муайян моддаси санкциясида назарда тутилган энг кам жазодан ҳам камроқ жазони ёки мазкур моддада назарда тутилмаган бошқа жазони қўллашга ҳақли.

23. Апелляция, кассация инстанцияси судлари иш бўйича МЖтК 281 , 282-моддаларида назарда тутилган талаблар бузилганлигини аниқласа, башарти бу қабул қилинган қарор қонунийлигига таъсир этган бўлса, суд қарорини, шунингдек, маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисида баённома тузган орган (мансабдор шахс) қарорини бекор қилади ва ишни ўша органга (мансабдор шахсга) қайтаради.

24. МЖтК 278-моддасига мувофиқ, агар ишни кўриб чиқиш пайтида апелляция, кассация инстанцияси судлари ҳуқуқбузарнинг ҳаракатларида жиноят аломатлари бор деган хулосага келса, биринчи инстанция суди қарорини бекор қилади ва иш ҳужжатларини асослантирилган қарор билан бирга прокурорга юборади.

Тергов ёки суриштирув органи иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиш ва текшириш натижаси бўйича ҳуқуқбузарнинг ҳаракатларида жиноят аломатлари йўқ деган хулосага келса, маъмурий ҳуқуқбузарликка оид иш судга жиноят ишини қўзғатишни рад этиш тўғрисидаги қарор билан бирга юборилади.

25. Апелляция, кассация инстанцияси судлари, агар жабрланувчининг, унинг вакилининг ёки маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисида баённома тузган органнинг шикоятини ёхуд прокурор протестини кўриб чиқиш натижаларига кўра, жазо чорасини оғирлаштириш ёки қилмишни МЖтК Махсус қисмининг оғирроқ жавобгарликни назарда тутувчи моддасига қайта квалификация қилиш зарурати бор деган хулосага келса, қарорни бекор қилади ва янги қарор чиқаради.

26. Судларга тушунтирилсинки, агар апелляция, кассация шикоятини (протестини) кўриб чиқиш пайтида МЖтК 271-моддасида ( 10 , 10 1 -бандларида назарда тутилган ҳолатлар бундан мустасно) назарда тутилган маъмурий жавобгарликни истисно қилувчи ҳолатлардан бири аниқланса, биринчи инстанция судининг қарори бекор қилиниши, маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги иш эса, тугатилиши лозим.

МЖтК 324-моддасининг биринчи қисмига мувофиқ, маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги ишни кўришни тугатиш орқали қарорни бекор қилиш ундириб олинган пул суммаларини, ҳақи тўлаб олиб қўйилган ва мусодара қилинган нарсаларни қайтариб беришга, шунингдек, илгари қабул қилинган қарор билан боғлиқ бошқа чеклашларни бекор қилишга асос бўлади. Нарсани қайтариб бериш имкони бўлмаган ҳолларда унинг қиймати, башарти бу нарсалар тадбиркорлик учун мўлжалланган бўлса, бой берилган фойдаси ҳам қопланади. Мазкур қоида МЖтК 271-моддасининг 5 , 7 , 9-бандларига нисбатан татбиқ этилмайди.

Фуқарони ғайриқонуний равишда маъмурий қамоққа олиш натижасида унга етказилган зарар қонунчиликда белгиланган тартибда қопланади.

27. Апелляция, кассация инстанцияси судлари иш бўйича маъмурий ҳуқуқбузарликлар содир этилиши сабаблари ва уларга олиб келган шарт-шароитларни аниқлаганда, тегишли корхона, муассаса, ташкилот раҳбари номига тегишли чоралар кўриш тўғрисида тақдимнома киритиши лозим.

Апелляция, кассация инстанцияси судлари томонидан бундай тақдимнома маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги иш бўйича иш юритиш учун масъул орган (мансабдор шахс) томонидан қонун бузилишига йўл қўйилганлиги аниқланган ҳолларда ҳам киритилиши керак.

28. Апелляция, кассация инстанцияси судлари маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги иш бўйича қарорни ўқиб эшиттирганидан сўнг суд процесси иштирокчиларига унинг мазмун-моҳияти ва унинг устидан тафтиш тартибида шикоят (протест) бериш тартибини тушунтириши шарт бўлиб, бу ҳолат суд мажлиси баённомасида акс эттирилиши лозим.

29. Апелляция, кассация инстанцияси суди қарори ўқиб эшиттирилган пайтдан эътиборан қонуний кучга киради.

Апелляция, кассация инстанцияси суди қарори устидан у чиқарилган кундан эътиборан олти ой ичида тафтиш тартибида шикоят (протест) берилиши мумкин.

30. Апелляция, кассация инстанцияси судларининг эътибори шунга қаратилсинки, қарорнинг кўчирма нусхаси ўзига нисбатан қарор чиқарилган шахсга ва маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисида баённома тузган органга уч кунлик муддатда юборилиши (топширилиши) лозим. Ишда иштирок этувчи бошқа шахсларга эса, қарорнинг кўчирма нусхаси уларнинг сўровига биноан берилади.

Шуни назарда тутиш керакки, маъмурий қамоққа олиш ёки маъмурий тартибда чиқариб юбориш тариқасидаги маъмурий жазо чораси қўлланилган иш бўйича чиқарилган қарорнинг кўчирма нусхаси қарорни ижро этувчи органга, шунингдек, ишда иштирок этувчи шахсларга қарор қабул қилинган куннинг ўзидаёқ юборилади (топширилади).

31. Қонун нормаларини бир хилда ва тўғри қўлланилиши ҳолатини таҳлил қилиб бориш мақсадида вилоят ва уларга тенглаштирилган судларга маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги ишларни апелляция ва кассация тартибида кўриш бўйича суд амалиётини ҳар ярим йилда умумлаштириш тавсия этилсин.

32. Ушбу қарор қабул қилиниши муносабати билан Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги ишларни апелляция тартибида кўриб чиқиш бўйича суд амалиёти тўғрисида» 2022 йил 14 майдаги 8-сонли қарори ўз кучини йўқотган деб ҳисоблансин.

Ўзбекистон Республикаси Олий суди раиси Б. ИСЛАМОВ

Пленум котиби, Олий суд судьяси Н. ХАКИМОВА

Тошкент ш.,

2024 йил 25 март,

8-сон

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining

Qarori

Maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ishlarni apellatsiya, kassatsiya tartibida koʻrib chiqishning ayrim masalalari toʻgʻrisida

Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksiga oʻzgartirishlar kiritilganligi munosabati bilan, shuningdek, qonun normalari bir xilda va toʻgʻri qoʻllanilishini taʼminlash maqsadida, “Sudlar toʻgʻrisida”gi Qonunning 22-moddasiga asoslanib, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi qaror qiladi:

1. Sudlarning eʼtibori shunga qaratilsinki, maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ishlarni apellatsiya, kassatsiya tartibida koʻrib chiqish sud protsessi ishtirokchilarining birinchi instansiya sudi qarori ustidan shikoyat berishga boʻlgan huquqini kafolatlovchi muhim huquqiy institut hisoblanadi.

2. Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksi (bundan buyon matnda MJtK deb yuritiladi) 324 1 , 324 13 -moddalariga muvofiq, birinchi instansiya sudining maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ish boʻyicha chiqargan qarori ustidan shikoyat qilish (protest keltirish) huquqi quyidagilarga tegishli:

maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ish boʻyicha oʻziga nisbatan qaror chiqarilgan shaxsga, uning qonuniy vakiliga, advokatiga;

jabrlanuvchiga, uning qonuniy vakiliga, advokatiga;

maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisida bayonnoma tuzgan organga;

prokurorga.

Shu munosabat bilan birinchi instansiya sudi tomonidan maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ish boʻyicha chiqarilgan qarorning koʻchirma nusxasi uch kun mobaynida oʻziga nisbatan qaror chiqarilgan shaxsga, shuningdek, oʻzining iltimosiga koʻra, jabrlanuvchiga topshiriladi yoki yuboriladi. Qonuniy vakilga, advokatga, maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisida bayonnoma tuzgan organga va prokurorga qarorning koʻchirma nusxasi ularning iltimosiga koʻra, topshiriladi yoki joʻnatiladi (MJtK 311-moddasi ).

3. Qonunga koʻra, apellatsiya, kassatsiya shikoyati (protesti) apellatsiya, kassatsiya instansiyasi sudlari nomiga yoʻllanadi, biroq maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ish boʻyicha qaror chiqargan sudga topshiriladi yoki joʻnatiladi.

Quyidagilar apellatsiya, kassatsiya instansiyasi sudlari hisoblanadi:

jinoyat ishlari boʻyicha sudlar tomonidan koʻrilgan ishlar boʻyicha tegishlicha, Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyat sudi, Toshkent shahar sudining jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼati;

iqtisodiy sudlar tomonidan koʻrilgan ishlar boʻyicha tegishlicha, Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyat sudi, Toshkent shahar sudining iqtisodiy ishlar boʻyicha sudlov hayʼati;

fuqarolik ishlari boʻyicha sudlar tomonidan koʻrilgan ishlar boʻyicha tegishlicha, Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyat sudi, Toshkent shahar sudining fuqarolik ishlari boʻyicha sudlov hayʼati;

hududiy harbiy sudlar tomonidan koʻrilgan ishlar boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy sudi.

Shuni nazarda tutish lozimki, viloyat va unga tenglashtirilgan sudlar tomonidan ishlarni birinchi instansiyada koʻrib chiqish chogʻida chiqarilgan qaror ustidan shikoyat (protest) apellatsiya yoki kassatsiya tartibida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining tegishli sudlov hayʼati tomonidan koʻriladi.

4. MJtK 324 3 -moddasiga koʻra, maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ish boʻyicha chiqarilgan sud qarori ustidan apellatsiya shikoyati (protesti) qaror eʼlon qilingan kundan eʼtiboran oʻn sutka ichida, oʻziga nisbatan qaror chiqarilgan shaxs va jabrlanuvchi tomonidan esa, qaror topshirilgan (elektron hujjat tarzida yuborilgan) yoki olingan kundan eʼtiboran shunday muddat ichida berilishi mumkin.

Fuqarolik, iqtisodiy ishlarni koʻrib chiqish paytida shaxsni maʼmuriy javobgarlikka tortish toʻgʻrisida chiqarilgan sud qarori ustidan apellatsiya shikoyati (protesti) tegishlicha, Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik, Iqtisodiy protsessual kodekslarida belgilangan tartib va muddatlarda beriladi (MJtK 315-moddasi ).

MJtK 324 14 -moddasiga muvofiq, kassatsiya shikoyati (protesti) birinchi instansiya sudining qarori chiqarilgan kundan eʼtiboran olti oy ichida berilishi mumkin.

5. Qonunga koʻra, sudning maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ish boʻyicha qarori qabul qilingan kundan boshlab qonuniy kuchga kiradi. Biroq, MJtK 318-moddasiga koʻra, belgilangan muddatda apellatsiya shikoyati (protesti) berilishi maʼmuriy jazoni qoʻllash haqidagi (maʼmuriy qamoq bundan mustasno) qarorni toʻxtatib turishini inobatga olib, sud mazkur muddat oʻtgunga qadar uni ijroga qaratmay turishi lozim. Bunday holda qaror ijrosini toʻxtatib turish toʻgʻrisida ajrim chiqarish talab etilmaydi.

6. Shikoyat (protest) beruvchi shaxsning iltimosnomasiga binoan, uzrli sabablarga koʻra oʻtkazib yuborilgan apellatsiya shikoyati (protesti)ni berish muddati maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisida qaror chiqargan sud tomonidan tiklanishi mumkin.

Shuni nazarda tutish lozimki, protsessual harakatni amalga oshirishga obyektiv toʻsqinlik qiluvchi holatlar uzrli sabablar deb topilishi mumkin (masalan, favqulodda holatlar, suv toshqinlari, epidemiyalar, pandemiya, karantin, qilmishda jinoyat alomatlari aniqlanishi).

Shaxsning kasalligi, oilaviy ahvoli (oila aʼzolarining oʻlimi yoki ogʻir kasalligi), shuningdek, boshqa holatlar, agar ular qonunda belgilangan muddatda apellatsiya shikoyati berishni istisno etgan yoxud jiddiy tarzda qiyinlashtirgan boʻlsa, uzrli holatlar deb topilishi mumkin.

Kassatsiya shikoyati (protesti) berish muddati oʻtkazib yuborilgan hollarda, kassatsiya instansiyasi sudi kassatsiya shikoyati (protesti) beruvchi shaxsning iltimosnomasiga asosan, agar uni oʻtkazib yuborish sabablarini uzrli deb topsa, oʻtkazilgan muddatni tiklashga haqli. Muddat tiklanganda kassatsiya instansiyasi sudi ish boʻyicha kassatsiya shikoyatini (protestini) umumiy asoslarda koʻrib chiqadi.

Apellatsiya, kassatsiya shikoyati (protesti) berish muddatini tiklash toʻgʻrisidagi iltimosnoma sud majlisida sudya tomonidan taraflarning ishtirokida koʻrib chiqiladi va bu haqda ajrim chiqariladi. Ajrimda muddatni oʻtkazib yuborishning sud tomonidan uzrli deb topilgan sabablari koʻrsatilishi kerak.

7. Apellatsiya, kassatsiya shikoyati (protesti) berish muddatini tiklashni rad qilish toʻgʻrisidagi ajrim ustidan xususiy shikoyat (xususiy protest) berilishi mumkin.

Xususiy shikoyat (xususiy protest) qanoatlantirilganda, apellatsiya instansiyasi sudi ish boʻyicha apellatsiya shikoyatini (protestini) umumiy asoslarda koʻrib chiqadi.

Kassatsiya instansiyasining shikoyat (protest) berish muddatini tiklashni rad qilish haqidagi ajrimi ustidan berilgan xususiy shikoyat taftish instansiyasi tomonidan qanoatlantirilganda, ish kassatsiya instansiyasiga umumiy tartibda koʻrib chiqish uchun yuboriladi.

8. Sud apellatsiya shikoyati (protesti) berish muddatini tiklash bilan bir vaqtda ajrimda maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ish boʻyicha ijro qilinmagan qaror ijrosini apellatsiya shikoyati (protesti) koʻrib chiqilgunga qadar toʻxtatib turish masalasini hal qiladi.

9. MJtK 324 1 -moddasining uchinchi va toʻrtinchi qismlariga muvofiq, sudning maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ish boʻyicha qarori ustidan berilgan apellatsiya shikoyati (protesti) ish bilan birga shikoyat (protest) kelib tushgan kundan boshlab uch sutka ichida, sud tomonidan maʼmuriy qamoqqa olish yoki maʼmuriy tartibda chiqarib yuborish tariqasidagi jazo chorasi qoʻllanilgan hollarda esa, shikoyat (protest) olingan kuni apellatsiya instansiyasi sudiga yuborilishi lozim.

MJtK 324 17 -moddasining birinchi qismiga asosan ishni birinchi instansiyada koʻrib chiqqan sud kassatsiya shikoyati (protesti) kelib tushganligi toʻgʻrisida ishda ishtirok etuvchi shaxslarni, agar shikoyat (protest) ularning manfaatlariga daxldor boʻlsa, uch kunlik muddatda xabardor qiladi.

Shikoyatni (protestni) ish bilan birga apellatsiya, kassatsiya instansiyasi sudiga yuborilayotganligi toʻgʻrisida quyidagilarga xabar beriladi:

oʻziga nisbatan maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ish boʻyicha qaror chiqarilgan shaxsga va uning qonuniy vakiliga;

jabrlanuvchiga, uning qonuniy vakiliga;

advokatga;

maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisida bayonnoma tuzgan organga;

apellatsiya, kassatsiya protesti kiritgan prokurorga.

Ishda ishtirok etuvchi shaxslarga bir vaqtning oʻzida shikoyatning (protestning) koʻchirma nusxasi yuborilib, apellatsiya instansiyasi sudiga eʼtiroz taqdim etish huquqi tushuntiriladi.

Taraflarga kassatsiya shikoyatining (protestining) nusxasi yoki uning elektron nusxasi bilan qaror chiqargan sudning internet-resursi orqali tanishish imkoniyati toʻgʻrisidagi xabarnoma yuborilib, oʻz eʼtirozlarini yozma shaklda yoxud elektron hujjat tarzida taqdim etish huquqi eʼtirozlarni taqdim etish muddati koʻrsatilgan holda tushuntiriladi.

10. Maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ish boʻyicha sud qarori ustidan shikoyat qilish uchun qonunda belgilangan muddat oʻtkazilib berilgan apellatsiya shikoyati (protesti) kelib tushganda, apellatsiya instansiyasi sudi shikoyatni (protestni) ish bilan birga birinchi instansiya sudiga qaytaradi.

11. MJtK 324 5 , 324 18 -moddalariga muvofiq, apellatsiya, kassatsiya instansiyasi sudi qaror qabul qilish uchun alohida xonaga kirguniga qadar apellatsiya, kassatsiya shikoyati bergan shaxs shikoyatni, protest keltirgan prokuror, shuningdek, yuqori turuvchi prokuror protestni qaytarib olishga haqli.

Oʻziga nisbatan sudning maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi qarori chiqarilgan shaxs, shuningdek, jabrlanuvchi oʻz advokatining shikoyatini qaytarib olishga haqli. Ayni paytda advokat, qonuniy vakil, tegishlicha, oʻziga nisbatan sudning maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi qarori chiqarilgan shaxsning yoki jabrlanuvchining roziligisiz oʻzining apellatsiya, kassatsiya shikoyatini qaytarib olishga haqli emas.

Shikoyat (protest) qaytarib olinganda, basharti ish boʻyicha boshqa shikoyat yoki protest boʻlmasa, apellatsiya, kassatsiya instansiyasi sudi ish boʻyicha apellatsiya, kassatsiya tartibida ish yuritishni tugatish haqida qaror chiqaradi.

12. Sudlarga tushuntirilsinki, qonunga koʻra (MJtK 324 6 -moddasi ), maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ish boʻyicha sud qarori ustidan berilgan apellatsiya shikoyatini (protestini) koʻrib chiqish boʻyicha ishning toifasi va qoʻllanilgan maʼmuriy jazo chorasi turidan kelib chiqqan holda, turlicha muddatlar belgilangan. Jumladan, agar apellatsiya instansiyasi sudi tomonidan apellatsiya shikoyatini (protestini) koʻrib chiqishning umumiy muddati oʻn besh sutkani tashkil etsa, MJtK 51 2 — 51 9 -moddalarida nazarda tutilgan ishlar boʻyicha berilgan shikoyatni (protestni) koʻrish muddati ish bilan birga kelib tushgan paytdan eʼtiboran besh kunni tashkil etadi.

Maʼmuriy qamoqqa olish yoki maʼmuriy tartibda chiqarib yuborish toʻgʻrisidagi qaror ustidan berilgan apellatsiya shikoyati (protesti), basharti qamoqqa olish tariqasidagi jazo chorasi oʻtalmagan yoki shaxs chiqarib yuborilmagan boʻlsa, shikoyat (protest) berilgan paytdan eʼtiboran bir sutka ichida koʻrilishi lozim.

Maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ish boʻyicha sud qarori ustidan berilgan kassatsiya shikoyatini (protestini) koʻrib chiqishning umumiy muddati oʻn besh sutkani tashkil etadi.

13. Qonunda ishda ishtirok etuvchi shaxslarni apellatsiya, kassatsiya shikoyati (protesti) koʻriladigan vaqt va joy haqida xabardor qilish majburiyati apellatsiya, kassatsiya instansiyasi sudiga yuklatilganligi sababli, ish materiallarida ular tegishli tarzda xabardor qilinganligi haqida maʼlumotlar mavjud boʻlishi lozim.

Apellatsiya, kassatsiya instansiyasi sudi majlisi vaqti va joyi toʻgʻrisida tegishli tarzda xabardor etilgan shaxslarning kelmaganligi maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ishni koʻrish uchun toʻsqinlik qilmaydi.

14. Apellatsiya, kassatsiya instansiyasi sudlari tomonidan ishda ishtirok etuvchi shaxslarga apellatsiya, kassatsiya shikoyati (protesti) boʻyicha kelib tushgan eʼtirozlar va ishdagi boshqa materiallar bilan tanishish imkoniyati berilishi shart.

15. Birinchi instansiya sudining maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ish boʻyicha qarori ustidan berilgan apellatsiya, kassatsiya shikoyati (protesti) apellatsiya, kassatsiya instansiyasi sudlarining sudyasi tomonidan yakka tartibda koʻriladi.

16. Apellatsiya, kassatsiya instansiyasi sudlari apellatsiya, kassatsiya shikoyatini (protestini) sud majlisida maʼmuriy huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi ishlarni birinchi instansiya sudida koʻrish qoidalari boʻyicha, ayni paytda, apellatsiya, kassatsiya instansiyasi sudlarida ish yuritish xususiyatlarini inobatga olgan holda koʻrib chiqadi (MJtK 324 8 -moddasining ikkinchi qismi va 324 19 -moddasining ikkinchi qismi ).

17. Apellatsiya, kassatsiya instansiyasi sudlari apellatsiya, kassatsiya shikoyatini (protestini) koʻrib chiqishda apellatsiya, kassatsiya shikoyati (protesti) vajlari bilan chegaralanmasdan ishda mavjud, shuningdek, sudga taqdim etilgan (sud tomonidan talab qilib olingan) yangi dalillarni toʻliq hajmda tekshiradi.

Qonun apellatsiya, kassatsiya instansiyasi sudlarining har qanday dalillarni, ular birinchi instansiya sudida muhokama qilinganligi yoki yangidan taqdim etilganligidan qatʼiy nazar, tekshirish huquqini cheklamaydi.

18. Apellatsiya, kassatsiya instansiyasi sudlari apellatsiya, kassatsiya shikoyatini (protestini) koʻrishda maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ish boʻyicha birinchi instansiya sudi qarorining qonuniyligi, asoslantirilganligi va adolatliligini tekshiradi.

Maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ish boʻyicha sud qarori, basharti u moddiy va protsessual qonunning barcha talablariga rioya etilgan holda chiqarilgan boʻlsa, qonuniy deb topiladi.

Maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ish boʻyicha sud tomonidan har tomonlama, toʻliq va xolisona tekshirilgan dalillar asosida chiqarilgan qaror asoslantirilgan deb topiladi.

Maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ish boʻyicha chiqarilgan qaror, basharti tayinlangan maʼmuriy jazo chorasi sodir etilgan huquqbuzarlik xususiyati va huquqbuzarning shaxsiga oid maʼlumotlar inobatga olingan holda tayinlangan boʻlsa, adolatli hisoblanadi.

19. MJtK 321-moddasida maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ish boʻyicha chiqarilgan sud qarori bekor qilinishi va oʻzgartirilishi uchun umumiy asoslar belgilangan boʻlib, apellatsiya, kassatsiya instansiyasi sudlari ishning muayyan holatlaridan kelib chiqqan holda, bu asoslarni qarorni oʻzgartirish yoki bekor qilish uchun qoʻllashi mumkin.

Maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ish yuzasidan sud chiqargan qarorni bekor qilish yoki oʻzgartirish uchun quyidagilar asos boʻladi:

sud tomonidan ishni toʻliq boʻlmagan holda yoki bir tomonlama koʻrib chiqilishi;

qaror va sud tomonidan qoʻllanilgan maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi qonun normalari, shuningdek, boshqa normativ-huquqiy hujjatlarning ish boʻyicha faktik holatlarga mos kelmasligi;

maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ishni yuritish qoidalarining jiddiy buzilishi;

qoʻllanilgan maʼmuriy jazo chorasining adolatsizligi.

20. Birinchi instansiya sudining qarori ustidan berilgan apellatsiya, kassatsiya shikoyatini (protestini) koʻrib chiqish natijalariga koʻra, apellatsiya, kassatsiya instansiyasi sudlari quyidagi qarorlardan birini qabul qiladi:

sud qarorini oʻzgarishsiz, shikoyatni (protestni) esa, qanoatlantirmay qoldirish toʻgʻrisida;

sud qarorini, shuningdek, maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisida bayonnoma tuzgan organ (mansabdor shaxs) qarorini bekor qilish va ishni oʻsha organga (mansabdor shaxsga) qaytarish haqida;

sud qarorini oʻzgartirish yoki uni bekor qilib, yangi qaror chiqarish toʻgʻrisida;

sud qarorini bekor qilish va ish yuritishni tugatish toʻgʻrisida;

jazo chorasini ogʻirlashtirmagan holda uni maʼmuriy huquqbuzarlik uchun javobgarlik toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatida nazarda tutilgan doirada oʻzgartirish haqida;

apellatsiya, kassatsiya shikoyati (protesti) qaytarib olinishi munosabati bilan apellatsiya, kassatsiya ish yuritishini tugatish toʻgʻrisida.

Apellatsiya, kassatsiya instansiyasi sudi qarori chiqarilganidan keyin darhol oʻqib eshittiriladi.

21. Agar ish holatlari har tomonlama, toʻliq va xolisona tekshirilganligi, MJtK normalari jiddiy buzilishiga yoʻl qoʻyilmaganligi, huquqbuzarlikni kvalifikatsiya qilishda moddiy qonun normalarining toʻgʻri qoʻllanilganligi, tayinlangan maʼmuriy jazo chorasi MJtK 30-moddasi talablariga muvofiqligi aniqlansa, apellatsiya, kassatsiya instansiyasi sudlari birinchi instansiya sudi qarorini oʻzgarishsiz qoldiradi.

Qaror oʻzgarishsiz qoldirilganda apellatsiya instansiyasi sudi uning ijrosini MJtK 328-moddasiga muvofiq kechiktirishga haqli.

22. Apellatsiya, kassatsiya instansiyasi sudlari sud qarorini oʻzgartirganda quyidagilarga haqli:

maʼmuriy huquqbuzarlik kvalifikatsiyasini maʼmuriy jazo chorasini oʻzgartirmagan holda oʻzgartirishga;

maʼmuriy huquqbuzarlik kvalifikatsiyasini maʼmuriy jazo chorasini yengillashtirgan holda oʻzgartirishga;

maʼmuriy jazo chorasini MJtK Maxsus qismi moddasi sanksiyasi doirasida oʻzgartirishga;

bir necha huquqbuzarlikni sodir etganlik uchun maʼmuriy jazo qoʻllash haqidagi MJtKning 34-moddasi talablari buzilgan holatlarda qonunga muvofiqlashtirib oʻzgartirishga;

MJtK Maxsus qismi muayyan moddasini yoki huquqbuzarlik epizodlarini chiqarishga;

moddiy zarar miqdorini koʻpaytirish yoki kamaytirishga, shuningdek, huquqbuzarlik ashyolari toʻgʻrisidagi masalani hal qilishga.

Apellatsiya, kassatsiya instansiyasi sudlari MJtK 33-moddasiga muvofiq, bunday qaror qabul qilinishi sabab va asoslarini koʻrsatgan holda, MJtK Maxsus qismi muayyan moddasi sanksiyasida nazarda tutilgan eng kam jazodan ham kamroq jazoni yoki mazkur moddada nazarda tutilmagan boshqa jazoni qoʻllashga haqli.

23. Apellatsiya, kassatsiya instansiyasi sudlari ish boʻyicha MJtK 281 , 282-moddalarida nazarda tutilgan talablar buzilganligini aniqlasa, basharti bu qabul qilingan qaror qonuniyligiga taʼsir etgan boʻlsa, sud qarorini, shuningdek, maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisida bayonnoma tuzgan organ (mansabdor shaxs) qarorini bekor qiladi va ishni oʻsha organga (mansabdor shaxsga) qaytaradi.

24. MJtK 278-moddasiga muvofiq, agar ishni koʻrib chiqish paytida apellatsiya, kassatsiya instansiyasi sudlari huquqbuzarning harakatlarida jinoyat alomatlari bor degan xulosaga kelsa, birinchi instansiya sudi qarorini bekor qiladi va ish hujjatlarini asoslantirilgan qaror bilan birga prokurorga yuboradi.

Tergov yoki surishtiruv organi ish hujjatlarini oʻrganib chiqish va tekshirish natijasi boʻyicha huquqbuzarning harakatlarida jinoyat alomatlari yoʻq degan xulosaga kelsa, maʼmuriy huquqbuzarlikka oid ish sudga jinoyat ishini qoʻzgʻatishni rad etish toʻgʻrisidagi qaror bilan birga yuboriladi.

25. Apellatsiya, kassatsiya instansiyasi sudlari, agar jabrlanuvchining, uning vakilining yoki maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisida bayonnoma tuzgan organning shikoyatini yoxud prokuror protestini koʻrib chiqish natijalariga koʻra, jazo chorasini ogʻirlashtirish yoki qilmishni MJtK Maxsus qismining ogʻirroq javobgarlikni nazarda tutuvchi moddasiga qayta kvalifikatsiya qilish zarurati bor degan xulosaga kelsa, qarorni bekor qiladi va yangi qaror chiqaradi.

26. Sudlarga tushuntirilsinki, agar apellatsiya, kassatsiya shikoyatini (protestini) koʻrib chiqish paytida MJtK 271-moddasida ( 10 , 10 1 -bandlarida nazarda tutilgan holatlar bundan mustasno) nazarda tutilgan maʼmuriy javobgarlikni istisno qiluvchi holatlardan biri aniqlansa, birinchi instansiya sudining qarori bekor qilinishi, maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ish esa, tugatilishi lozim.

MJtK 324-moddasining birinchi qismiga muvofiq, maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ishni koʻrishni tugatish orqali qarorni bekor qilish undirib olingan pul summalarini, haqi toʻlab olib qoʻyilgan va musodara qilingan narsalarni qaytarib berishga, shuningdek, ilgari qabul qilingan qaror bilan bogʻliq boshqa cheklashlarni bekor qilishga asos boʻladi. Narsani qaytarib berish imkoni boʻlmagan hollarda uning qiymati, basharti bu narsalar tadbirkorlik uchun moʻljallangan boʻlsa, boy berilgan foydasi ham qoplanadi. Mazkur qoida MJtK 271-moddasining 5 , 7 , 9-bandlariga nisbatan tatbiq etilmaydi.

Fuqaroni gʻayriqonuniy ravishda maʼmuriy qamoqqa olish natijasida unga yetkazilgan zarar qonunchilikda belgilangan tartibda qoplanadi.

27. Apellatsiya, kassatsiya instansiyasi sudlari ish boʻyicha maʼmuriy huquqbuzarliklar sodir etilishi sabablari va ularga olib kelgan shart-sharoitlarni aniqlaganda, tegishli korxona, muassasa, tashkilot rahbari nomiga tegishli choralar koʻrish toʻgʻrisida taqdimnoma kiritishi lozim.

Apellatsiya, kassatsiya instansiyasi sudlari tomonidan bunday taqdimnoma maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ish boʻyicha ish yuritish uchun masʼul organ (mansabdor shaxs) tomonidan qonun buzilishiga yoʻl qoʻyilganligi aniqlangan hollarda ham kiritilishi kerak.

28. Apellatsiya, kassatsiya instansiyasi sudlari maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ish boʻyicha qarorni oʻqib eshittirganidan soʻng sud protsessi ishtirokchilariga uning mazmun-mohiyati va uning ustidan taftish tartibida shikoyat (protest) berish tartibini tushuntirishi shart boʻlib, bu holat sud majlisi bayonnomasida aks ettirilishi lozim.

29. Apellatsiya, kassatsiya instansiyasi sudi qarori oʻqib eshittirilgan paytdan eʼtiboran qonuniy kuchga kiradi.

Apellatsiya, kassatsiya instansiyasi sudi qarori ustidan u chiqarilgan kundan eʼtiboran olti oy ichida taftish tartibida shikoyat (protest) berilishi mumkin.

30. Apellatsiya, kassatsiya instansiyasi sudlarining eʼtibori shunga qaratilsinki, qarorning koʻchirma nusxasi oʻziga nisbatan qaror chiqarilgan shaxsga va maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisida bayonnoma tuzgan organga uch kunlik muddatda yuborilishi (topshirilishi) lozim. Ishda ishtirok etuvchi boshqa shaxslarga esa, qarorning koʻchirma nusxasi ularning soʻroviga binoan beriladi.

Shuni nazarda tutish kerakki, maʼmuriy qamoqqa olish yoki maʼmuriy tartibda chiqarib yuborish tariqasidagi maʼmuriy jazo chorasi qoʻllanilgan ish boʻyicha chiqarilgan qarorning koʻchirma nusxasi qarorni ijro etuvchi organga, shuningdek, ishda ishtirok etuvchi shaxslarga qaror qabul qilingan kunning oʻzidayoq yuboriladi (topshiriladi).

31. Qonun normalarini bir xilda va toʻgʻri qoʻllanilishi holatini tahlil qilib borish maqsadida viloyat va ularga tenglashtirilgan sudlarga maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ishlarni apellatsiya va kassatsiya tartibida koʻrish boʻyicha sud amaliyotini har yarim yilda umumlashtirish tavsiya etilsin.

32. Ushbu qaror qabul qilinishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ishlarni apellatsiya tartibida koʻrib chiqish boʻyicha sud amaliyoti toʻgʻrisida” 2022-yil 14-maydagi 8-sonli qarori oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisi B. ISLAMOV

Plenum kotibi, Oliy sud sudyasi N. XAKIMOVA

Toshkent sh.,

2024-yil 25-mart,

8-son

lex.uz

Пленума Верховного суда Республики Узбекистан

Постановление

О некоторых вопросах рассмотрения дел об административных правонарушениях в апелляционном, кассационном порядке

В связи с изменениями, внесенными в Кодекс Республики Узбекистан об административной ответственности, а также в целях обеспечения единообразного и правильного применения норм закона, на основании статьи 22 Закона «О судах», Пленум Верховного суда Республики Узбекистан постановляет:

1. Обратить внимание судов на то, что пересмотр дела об административном правонарушении в апелляционном, кассационном порядке является важным правовым институтом, гарантирующим участникам судебного процесса право на обжалование постановления суда первой инстанции.

2. В соответствии со статьями 324 1 , 324 13 Кодекса Республики Узбекистан об административной ответственности (далее по тексту — КоАО) право на обжалование (опротестование) постановления суда первой инстанции по делу об административном правонарушении принадлежит:

лицу, в отношении которого вынесено постановление суда по делу об административном правонарушении, его законному представителю, адвокату;

потерпевшему, его законному представителю, адвокату;

органу, составившему протокол об административном правонарушении;

прокурору.

В связи с этим копия постановления суда первой инстанции по делу об административном правонарушении в течение трех дней вручается или высылается лицу, в отношении которого оно вынесено, а также потерпевшему по его просьбе. Законному представителю, адвокату, органу, составившему протокол об административном правонарушении, прокурору копия постановления также может быть выдана или выслана по их просьбе ( статья 311 КоАО).

3. В соответствии с законом апелляционная, кассационная жалоба (протест) адресуется судам апелляционной, кассационной инстанции, но предъявляется или высылается в суд, вынесший постановление по делу об административном правонарушении.

В качестве суда апелляционной, кассационной инстанции выступает:

по делам, рассмотренным судами по уголовным делам, — судебная коллегия по уголовным делам соответственно суда Республики Каракалпакстан, областного суда, Ташкентского городского суда;

по делам, рассмотренным экономическими судами, — судебная коллегия по экономическим делам соответственно суда Республики Каракалпакстан, областного суда, Ташкентского городского суда;

по делам, рассмотренным судами по гражданским делам, — судебная коллегия по гражданским делам соответственно суда Республики Каракалпакстан, областного суда, Ташкентского городского суда;

по делам, рассмотренным территориальными военными судами, — Военный суд Республики Узбекистан.

Следует иметь в виду, что жалоба (протест) на постановление областного и приравненного к нему суда, вынесенное при рассмотрении дела по первой инстанции рассматривается в апелляционном или кассационном порядке соответствующей судебной коллегией Верховного суда Республики Узбекистан.

4. Согласно статье 324 3 КоАО апелляционная жалоба (протест) на постановление суда, вынесенное по делу об административном правонарушении, может быть подана в течение десяти суток со дня оглашения постановления, а лицом, в отношении которого вынесено постановление, и потерпевшим — в тот же срок со дня вручения (направления в виде электронного документа) или получения постановления.

Апелляционная жалоба (протест) на постановление суда о привлечении лица к административной ответственности, вынесенное при рассмотрении судом гражданского, экономического дела, подается в порядке и сроки, установленные соответственно Гражданским, Экономическим процессуальными кодексами Республики Узбекистан ( статья 315 КоАО).

В соответствии со статьей 324 14 КоАО кассационная жалоба (протест) может быть подана в течение шести месяцев со дня вынесения постановления суда первой инстанции.

5. По закону постановление суда по делу об административном правонарушении вступает в законную силу с момента его вынесения. Однако, учитывая, что согласно статье 318 КоАО подача в установленный срок жалобы (протеста) приостанавливает исполнение постановления о применении административного взыскания (за исключением административного ареста), суду не следует до истечения этого срока обращать его к исполнению. Вынесение определения о приостановлении исполнения постановления в таком случае не требуется.

6. По ходатайству лица, подавшего жалобу (протест), пропущенный по уважительной причине срок подачи апелляционной жалобы (протеста) может быть восстановлен судом, вынесшим постановление об административном правонарушении.

Следует иметь в виду, что уважительными причинами могут быть признаны обстоятельства, объективно препятствующие совершению процессуальных действий (например, чрезвычайные ситуации, наводнения, эпидемии, пандемия, карантин, выявление в деянии признаков преступления).

Уважительными причинами могут быть признаны болезнь лица, семейные обстоятельства (смерть или тяжелое заболевание членов семьи), а также иные обстоятельства, если они исключали либо существенно затрудняли подачу апелляционной жалобы в установленные законом сроки.

В случаях пропуска срока подачи кассационной жалобы (протеста) суд кассационной инстанции на основании ходатайства лица, подающего кассационную жалобу (протест), вправе восстановить пропущенный срок, если сочтет причины его пропуска уважительными. При восстановлении срока обжалования суд кассационной инстанции рассматривает кассационную жалобу (протест) по делу на общих основаниях.

Ходатайство о восстановлении срока подачи апелляционной, кассационной жалобы (протеста) рассматривается судьей единолично в судебном заседании с участием сторон и по этому поводу выносится определение. При этом причины пропуска срока, признанные судом уважительными, должны быть указаны в определении.

7. На определение об отклонении ходатайства о восстановлении срока апелляционной, кассационной жалобы (протеста) может быть подана частная жалоба (частный протест).

В случае удовлетворения частной жалобы (частного протеста) суд апелляционной инстанции рассматривает апелляционную жалобу (протест) по делу на общих основаниях.

При удовлетворении ревизионной инстанцией частной жалобы на постановление кассационной инстанции об отказе в восстановлении срока подачи кассационной жалобы (протеста) дело направляется в кассационную инстанцию для рассмотрения в общем порядке.

8. В случае восстановления срока подачи апелляционной жалобы (протеста) суд в определении одновременно решает вопрос о приостановлении исполнения неисполненного постановления суда по делу об административном правонарушении до рассмотрения дела в апелляционном порядке.

9. В соответствии с частью третьей и четвертой статьи 324 1 КоАО апелляционная жалоба (протест) на постановление суда по делу об административном правонарушении вместе с делом подлежит направлению в суд апелляционной инстанции в течение трех суток со дня поступления жалобы (протеста), а в случае применения судом административного взыскания в виде административного ареста или административного выдворения — в день получения жалобы (протеста).

В соответствии с частью первой статьи 324 17 КоАО суд, рассмотревший дело в первой инстанции, в трехдневный срок извещает лиц, участвующих в деле, о поступлении кассационной жалобы (протеста), если жалоба (протест) затрагивает их интересы.

О направлении жалобы (протеста) с делом в суд апелляционной, кассационной инстанции сообщается:

лицу, в отношении которого вынесено постановление по делу об административном правонарушении, и его законному представителю;

потерпевшему, его законному представителю;

адвокату;

органу, составившему протокол об административном правонарушении;

прокурору, внесшему апелляционный, кассационный протест.

Лицам, участвующим в деле, одновременно направляется копия жалобы (протеста) с разъяснением права на представление возражения в суд апелляционной инстанции.

Сторонам направляется уведомление о возможности ознакомления с копией кассационной жалобы (протеста) или ее электронной копией через интернет-ресурс суда, вынесшего решение, с разъяснением права на представление своих возражений в письменной форме или в виде электронного документа с указанием срока представления возражений.

10. При поступлении апелляционной жалобы (протеста), поданной по истечении установленного законом срока обжалования постановления суда по делу об административном правонарушении, суд апелляционной инстанции возвращает жалобу (протест) вместе с делом в суд первой инстанции.

11. В соответствии со статьями 324 5 , 324 18 КоАО лицо, подавшее апелляционную, кассационную жалобу вправе отозвать жалобу, прокурор, принесший протест и вышестоящий прокурор — отозвать протест до удаления суда апелляционной, кассационной инстанции в отдельную комнату для принятия решения.

Лицо, в отношении которого вынесено постановление суда по делу об административном правонарушении, а также потерпевший вправе отозвать жалобу своего адвоката. Вместе с тем адвокат, законный представитель не вправе отозвать свою апелляционную, кассационную жалобу без согласия соответственно лица, в отношении которого вынесено постановление суда по делу об административном правонарушении, или потерпевшего.

При отзыве жалобы (протеста) суд апелляционной, кассационной инстанции выносит постановление о прекращении апелляционного, кассационного производства по делу, если по делу другой жалобы (протеста) не имеется.

12. Разъяснить судам, что законом ( статья 324 6 КоАО) установлены различные сроки рассмотрения апелляционной жалобы (протеста) на постановление суда по делу об административном правонарушении в зависимости от категории дела и примененной меры административного взыскания. В частности, если общий срок рассмотрения апелляционной жалобы (протеста) судом апелляционной инстанции составляет пятнадцать суток, то срок рассмотрения жалобы (протеста) по делам об административных правонарушениях, предусмотренных статьями 51 2 — 51 9 КоАО составляет пять дней со дня ее поступления с делом.

Апелляционная жалоба (протест) на постановление суда об административном аресте или административном выдворении подлежит рассмотрению в течение суток с момента подачи жалобы (протеста), если назначенная судом мера взыскания в виде административного ареста не отбыта или лицо еще не выдворено.

Общий срок рассмотрения кассационной жалобы (протеста), поданной на постановление суда по делу об административном правонарушении, составляет пятнадцать суток.

13. Поскольку обязанность по извещению лиц, участвующих в деле, о времени и месте рассмотрения апелляционной, кассационной жалобы (протеста) возложена законом на суд апелляционной, кассационной инстанции, в материалах дела должны содержаться сведения об их надлежащем извещении.

Неявка лиц, надлежаще извещённых о времени и месте заседания суда апелляционной, кассационной инстанции, не препятствует рассмотрению дела об административном правонарушении.

14. Судом апелляционной, кассационной инстанции должна быть предоставлена лицам, участвующим в деле, возможность ознакомления с поступившими на апелляционную, кассационную жалобу (протест) возражениями и другими материалами дела.

15. Апелляционная, кассационная жалоба (протест) на постановление суда первой инстанции по делу об административном правонарушении рассматривается судьей суда апелляционной, кассационной инстанции единолично.

16. Суд апелляционной, кассационной инстанции рассматривает апелляционную, кассационную жалобу (протест) в судебном заседании по правилам рассмотрения дел об административных правонарушениях в суде первой инстанции с учетом особенностей производства в судах апелляционной, кассационной инстанции ( часть вторая статьи 324 8 и часть вторая статьи 324 19 КоАО).

17. При рассмотрении апелляционной, кассационной жалобы (протеста) суды апелляционной, кассационной инстанции, не ограничиваясь доводами апелляционной, кассационной жалобы (протеста), проверяют имеющиеся в деле, а также представленные суду (истребованные судом) новые доказательства в полном объеме.

Закон не ограничивает право судов апелляционной, кассационной инстанции исследовать любые доказательства независимо от того, были ли они рассмотрены судом первой инстанции или представлены впервые.

18. При рассмотрении апелляционной, кассационной жалобы (протеста) суды апелляционной, кассационной инстанции проверяют законность, обоснованность и справедливость постановления суда первой инстанции по делу об административном правонарушении.

Постановление суда по делу об административном правонарушении признается законным, если оно вынесено с соблюдением всех требований как материального, так и процессуального закона.

Обоснованным признается постановление по делу об административном правонарушении, вынесенное на основании доказательств, которые всесторонне, полно и объективно исследованы судом.

Постановление по делу об административном правонарушении является справедливым, если административное взыскание назначено с учетом характера совершенного правонарушения и данных о личности правонарушителя.

19. Статьей 321 КоАО установлены единые основания для отмены либо изменения постановления суда по делу об административном правонарушении, и суды апелляционной, кассационной инстанции могут применить эти основания как для изменения, так и для отмены постановления в зависимости от конкретных обстоятельств дела.

Основаниями к отмене или изменению постановления суда по делу об административном правонарушении являются:

неполнота или односторонность рассмотрения дела судом;

несоответствие постановления и примененных судом норм закона об административной ответственности, а также других нормативно-правовых актов фактическим обстоятельствам по делу;

существенные нарушения правил производства по делу об административном правонарушении;

несправедливость примененного административного взыскания.

20. По результатам рассмотрения апелляционной, кассационной жалобы (протеста) на постановление суда первой инстанции суды апелляционной, кассационной инстанции принимают одно из следующих постановлений:

об оставлении постановления суда без изменения, а жалобу (протест) — без удовлетворения;

об отмене постановления суда, а также постановления органа (должностного лица), составившего протокол об административном правонарушении, и возвращении дела тому же органу (должностному лицу);

об изменении постановления суда или его отмене с вынесением нового постановления;

об отмене постановления суда и прекращении производства по делу;

об изменении меры взыскания в пределах, предусмотренных актом законодательства об ответственности за административное правонарушение, без ее отягчения;

о прекращении апелляционного, кассационного производства в связи с отзывом апелляционной, кассационной жалобы (протеста).

Постановление суда апелляционной, кассационной инстанции оглашается немедленно после его вынесения.

21. Суды апелляционной, кассационной инстанции оставляют постановление суда первой инстанции без изменения, если будет установлено, что фактические обстоятельства дела исследованы полно, всесторонне и объективно, существенных нарушений норм КоАО не допущено, нормы материального закона к квалификации правонарушения применены правильно, назначенное административное взыскание соответствует требованиям статьи 30 КоАО.

Оставляя постановление без изменения, суд апелляционной инстанции вправе отсрочить его исполнения в соответствие со статьей 328 КоАО.

22. Суды апелляционной, кассационной инстанции, изменяя постановление суда, вправе:

изменить квалификацию административного правонарушения без изменения меры административного взыскания;

изменить квалификацию административного правонарушения со смягчением меры административного взыскания;

изменить меру административного взыскания в пределах санкции статьи Особенной части КоАО;

в случаях нарушения требований статьи 34 КоАО о применении административного взыскания за совершение нескольких правонарушений внести изменения в соответствии с законом;

исключить определенную статью Особенной части КоАО или эпизоды правонарушения;

увеличить или уменьшить размер возмещения ущерба, а также решить вопрос о предметах правонарушения.

Суды апелляционной, кассационной инстанции в соответствии со статьей 33 КоАО вправе применить взыскание ниже низшего предела, предусмотренного санкцией статьи Особенной части КоАО, или другое более мягкое взыскание, не предусмотренное данной статьей, с указанием мотивов и оснований принятия такого решения.

23. Суды апелляционной, кассационной инстанции при установлении по делу нарушения требований, предусмотренных статьями 281 , 282 КоАО, отменяют постановление суда, а также постановление органа (должностного лица), составившего протокол об административном правонарушении, и возвращают дело тому же органу (должностному лицу), если допущенное нарушение повлияло на законность принятого постановления.

24. В соответствии со статьей 278 КоАО, если при рассмотрении дела суд апелляционной, кассационной инстанции придет к выводу, что в действиях правонарушителя содержатся признаки преступления, он отменяет постановление суда первой инстанции и направляет материалы дела прокурору с мотивированным постановлением.

Если по результатам изучения и проверки материалов орган следствия или дознания придёт к выводу об отсутствии в действиях правонарушителя состава преступления, дело об административном правонарушении направляется в суд с постановлением об отказе в возбуждении уголовного дела.

25. Суды апелляционной, кассационной инстанции отменяют постановление суда и принимают новое постановление, если по результатам рассмотрения жалобы потерпевшего, его представителя или органа, составившего протокол об административном правонарушении, либо протеста прокурора приходят к выводу о необходимости отягчения меры взыскания или переквалификации деяния на другую статью Особенной части КоАО, предусматривающую более строгую ответственность.

26. Разъяснить судам, что постановление суда первой инстанции подлежит отмене, а дело об административном правонарушении — прекращению, если в ходе рассмотрения апелляционной, кассационной жалобы (протеста) будет установлено одно из предусмотренных статьей 271 КоАО обстоятельств, исключающих административную ответственность (за исключением случаев, предусмотренных в пунктах 10 , 10 1 ).

В соответствии с частью первой статьи 324 КоАО отмена постановления с прекращением производства по делу об административном правонарушении влечет за собой возврат взысканных денежных сумм, возмездно изъятых и конфискованных предметов, а также отмену других ограничений, связанных с ранее принятым постановлением. При невозможности возврата предмета возмещается его стоимость, а также упущенная выгода, если данные предметы предназначались для предпринимательства. Данное правило не распространяется на пункты 5 , 7 , 9 статьи 271 КоАО.

Возмещение ущерба, причиненного гражданину незаконным административным арестом производится в порядке, установленном законодательством.

27. Суды апелляционной, кассационной инстанции при выявлении по делу причин совершения административных правонарушений и условий, им способствующих, должны вносить руководителю соответствующего предприятия, учреждения, организации представление о принятии мер по устранению этих причин и условий.

Такое представление должно быть вынесено судами апелляционной, кассационной инстанции и в случаях установления нарушений закона, допущенных соответствующим органом (должностным лицом), ответственным за производство по делу об административном правонарушении.

28. Суды апелляционной, кассационной инстанции после оглашения постановления по делу об административном правонарушении обязаны разъяснить участникам судебного процесса его содержание и порядок принесения жалобы (протеста) в ревизионном порядке, что должно быть отражено в протоколе судебного заседания.

29. Постановление суда апелляционной, кассационной инстанции вступает в законную силу с момента оглашения.

Постановление суда апелляционной, кассационной инстанции может быть обжаловано (опротестовано) в ревизионном порядке в течение шести месяцев со дня его вынесения.

30. Обратить внимание судов апелляционной, кассационной инстанции на то, что копия постановления в трехдневный срок должна быть направлена (вручена) лицу, в отношении которого вынесено постановление, и органу, составившему протокол об административном правонарушении. Другим лицам, участвующим в деле, копия постановления выдается по их запросу.

Следует иметь в виду, что копия постановления по делу, по которому применено административное взыскание в виде административного ареста либо административного выдворения, направляется (вручается) органу, исполняющему постановление, а также лицам, участвующим в деле, в день вынесения постановления.

31. В целях проведения анализа обеспечения единообразного и правильного применения норм закона рекомендовать областным и приравненным к ним судам каждые полгода обобщать судебную практику по рассмотрению дел об административных правонарушениях в апелляционном и кассационном порядке.

32. В связи с принятием настоящего постановления признать утратившим силу постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 14 мая 2022 года № 8 «О судебной практике по рассмотрению дел об административных правонарушениях в апелляционном порядке».

Председатель Верховного суда Республики Узбекистан Б. ИСЛАМОВ

Секретарь Пленума, судья Верховного суда Н. ХАКИМОВА

г. Ташкент,

25 марта 2024 г.,

№ 8

lex.uz