UzbekAI

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг

қарори

НИЗОМ

НИЗОМ

НИЗОМ

НИЗОМ

НИЗОМ

ПАСПОРТИ

ПАСПОРТИ

ҚАРОР

НИЗОМ

НИЗОМ

РЎЙХАТИ

Товар ва молия бозорларида монополияга қарши тартибга солишга доир норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни тасдиқлаш тўғрисида

Ўзбекистон Республикасининг «Рақобат тўғрисида»ги Қонуни ва Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Маъмурий ислоҳотлар доирасида рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш соҳасида давлат бошқарувини самарали ташкил қилиш чора-тадбирлари тўғрисида» 2023 йил 6 июлдаги ПФ-108-сон Фармони ижросини таъминлаш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:

1. Қуйидагилар:

а) Ўзбекистон Республикасининг «Рақобат тўғрисида»ги Қонунига мувофиқ:

Ўзбекистон Республикасининг 1997 йил 24 апрелда қабул қилинган «Табиий монополиялар тўғрисида»ги 398-I-сон Қонуни ўз кучини йўқотганлиги;

устун мавқега эга бўлмаган хўжалик юритувчи субъект ёки шахслар гуруҳи томонидан битим шартларини, товарлар реализация қилинадиган ҳудудни ва нархни белгилашга бир томонлама таъсир кўрсатиш имкониятининг мавжудлиги устун музокара кучи деб эътироф этилиши;

товар ёки молия бозорида хўжалик юритувчи субъектнинг ёхуд шахслар гуруҳининг устун мавқеини эътироф этишнинг янги мезонлари жорий этилганлиги, шунингдек, рақамли платформа операторининг устун мавқеини аниқлаш ва эътироф этиш тартиби Ҳукумат томонидан белгиланиши;

рақобатга қарши келишув ёки мувофиқлаштирилган ҳаракат содир этилганлиги ҳақида монополияга қарши органга биринчи бўлиб ихтиёрий равишда ариза билан мурожаат қилган жисмоний шахс, хўжалик юритувчи субъект ҳамда юридик шахслар бирлашмаси тегишлича маъмурий ва молиявий жавобгарликдан озод қилиниши;

б) Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Маъмурий ислоҳотлар доирасида рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш соҳасида давлат бошқарувини самарали ташкил қилиш чора-тадбирлари тўғрисида» 2023 йил 6 июлдаги ПФ-108-сон Фармонига мувофиқ қуйидагилар Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси фаолиятининг устувор йўналишларидан бири этиб белгиланганлиги маълумот учун қабул қилинсин:

товар ва молия бозорларида рақобат муҳитини таъминлаш, «картель» келишувлар ҳамда тил бириктириш ҳолатларини аниқлаш ва уларга чек қўйиш;

монополияга қарши курашиш, устун мавқега эга хўжалик субъектларининг, шу жумладан, табиий монополия субъектларининг ўз мавқеини суиистеъмол қилиши ва рақобатга қарши ҳаракатларига чек қўйиш.

2. Қуйидагилар:

Товар ёки молия бозорида хўжалик юритувчи субъектнинг ёхуд шахслар гуруҳининг устун мавқеини ёки устун музокара кучини аниқлаш ва эътироф этиш тартиби тўғрисидаги низом 1-иловага мувофиқ;

Рақамли платформа операторининг устун мавқеи ва устун музокара кучини эътироф этиш ҳамда рақобатнинг чекланишига ва (ёки) истеъмолчиларнинг, бошқа хўжалик юритувчи субъектларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини камситишга олиб келадиган ҳаракатларни аниқлаш тартиби тўғрисидаги низом 2-иловага мувофиқ;

Хўжалик юритувчи субъектларни табиий монополия субъекти сифатида эътироф этиш тартиби тўғрисидаги низом 3-иловага мувофиқ;

Рақобатга қарши келишувларни ва мувофиқлаштирилган ҳаракатларни аниқлаш тартиби тўғрисидаги низом 4-иловага мувофиқ;

Иқтисодий концентрацияни амалга ошириш учун олдиндан розилик олиш тартиби тўғрисидаги низом 5-иловага мувофиқ;

Хизматларнинг молия бозорида монопол юқори ва монопол паст нархларни аниқлаш тартиби тўғрисидаги низом 6-иловага мувофиқ;

Хўжалик юритувчи субъектларни мажбурий тарзда бўлиш ёки ажратиб чиқариш тартиби тўғрисидаги низом 7-иловаг а мувофиқ тасдиқлансин.

3. Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг 8-иловага мувофиқ айрим қарорлари ўз кучини йўқотган деб ҳисоблансин.

4. Ўзбекистон Республикаси Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси:

а) манфаатдор вазирликлар ва идоралар билан биргаликда ўзлари қабул қилган идоравий ҳужжатларини икки ой муддатда ушбу қарорга мувофиқлаштирсин;

б) 2026 йил 1 октябрга қадар халқаро юридик фирмани жалб этган ҳолда, инновацияларни рағбатлантириш ва соғлом рақобат муҳитини таъминлаш ҳамда истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилишни инобатга олиб, Ўзбекистон Республикасидан ташқарида юридик шахс сифатида рўйхатдан ўтган рақамли платформа операторининг монополияга қарши тартибга солишнинг алоҳида хусусиятларини белгиловчи тартибни ишлаб чиқиб, тасдиқлаш учун Вазирлар Маҳкамасига киритсин.

Бунда ушбу кичик банднинг биринчи хатбошисида назарда тутилган алоҳида тартиб кучга киргунга қадар Ўзбекистон Республикасидан ташқарида юридик шахс сифатида рўйхатдан ўтган рақамли платформа оператори фаолияти Ўзбекистон Республикасининг «Рақобат тўғрисида»ги Қонунида белгиланган умумий қоидаларга асосан монополияга қарши тартибга солинади.

5. Ушбу қарор расман эълон қилинган кундан эътиборан уч ой ўтгач кучга киради.

6. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосари — иқтисодиёт ва молия вазири Ж.А. Қўчқоров зиммасига юклансин.

Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 1 майдаги 256-сон қарорига 1-ИЛОВА

Товар ёки молия бозорида хўжалик юритувчи субъектнинг ёхуд шахслар гуруҳининг устун мавқеини ёки устун музокара кучини аниқлаш ва эътироф этиш тартиби тўғрисида

1-боб. Умумий қоидалар

1. Ушбу Низом Ўзбекистон Республикасининг «Рақобат тўғрисида»ги Қонунига мувофиқ товар ёки молия бозорида хўжалик юритувчи субъектнинг ёхуд шахслар гуруҳининг устун мавқеини ёки устун музокара кучини аниқлаш ва эътироф этиш ҳамда рақобатни бевосита ёхуд билвосита чеклашга олиб келадиган ёки олиб келиши мумкин бўлган бошқа ҳолатларни аниқлаш тартибини белгилайди.

2. Ушбу Низомда қуйидаги тушунчалардан фойдаланилади:

бир-бирининг ўрнини босадиган товар — ўзининг белгиланган мақсади, қўлланилиши, сифати ва техник хусусиятлари, нархи ҳамда бошқа кўрсаткичлари бўйича таққосланиши мумкин бўлган, истеъмолчи алмаштиришга тайёр бўлган товар;

молия бозори — банклар, кредит, суғурта ва бошқа молия ташкилотлари томонидан кўрсатиладиган молиявий хизматнинг, шунингдек, қимматли қоғозлар бозори профессионал иштирокчилари хизматларининг Ўзбекистон Республикаси ҳудудидаги ёки унинг бир қисмидаги муомала доираси бўлиб, Ўзбекистон Республикасининг маъмурий-ҳудудий тузилишига мос келмаслиги мумкин ва мазкур муомала доираси чегараларида бундай хизматларни кўрсатиш имконияти мавжуд бўлади;

монопсония — бозор ҳолати, бозорда харидорнинг ҳукмрон мавқега эга бўлиши. Монопсонияда бир нечта сотувчилар ва бир йирик харидор иштирок этади;

товар — фаолиятнинг олиш ва реализация қилиш учун мўлжалланган маҳсули, шу жумладан, ишлар ва хизматлар;

товар бозори — товарнинг, шу жумладан бир-бирининг ўрнини босадиган товарнинг (ўзининг белгиланган мақсади, қўлланилиши, сифати ва техник хусусиятлари, нархи ҳамда бошқа кўрсаткичлари бўйича таққосланиши мумкин бўлган, истеъмолчи алмаштиришга тайёр бўлган товарнинг) Ўзбекистон Республикаси ҳудудидаги ёки унинг бир қисмидаги муомаласи доираси бўлиб, у Ўзбекистон Республикасининг маъмурий-ҳудудий тузилишига мос келмаслиги мумкин ва мазкур муомала доираси чегараларида товарни олиш ёки реализация қилиш имконияти мавжуд бўлади;

хўжалик юритувчи субъект — товарларни ишлаб чиқариш, олиш ва реализация қилиш бўйича фаолият билан шуғулланувчи юридик шахс, шу жумладан, давлат иштирокидаги корхона ва хўжалик фаолияти билан шуғулланувчи муассаса, юридик шахс ташкил этмасдан тадбиркорлик фаолиятини амалга оширувчи жисмоний шахс.

3. Товар ёки молия бозорида хўжалик юритувчи субъектнинг ёхуд шахслар гуруҳининг устун мавқеини ёки устун музокара кучини эътироф этиш товар ёки молия бозори чегаралари доирасида, унинг жойлашган ва давлат рўйхатидан ўтган жойидан қатъи назар, Ўзбекистон Республикаси Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси ҳамда унинг ҳудудий органлари (кейинги ўринларда — монополияга қарши орган) томонидан амалга оширилади.

4. Товар ёки молия бозорида хўжалик юритувчи субъектнинг ёхуд шахслар гуруҳининг устун мавқеи ёки устун музокара кучи уларнинг фаолияти мониторинги ва назоратини амалга ошириш, рақобатга қарши ҳаракатларни чеклаш (ва олдини олиш) ҳамда улар томонидан устун мавқеини ёки устун музокара кучини суиистеъмол қилишга йўл қўймаслик учун эътироф этилади.

5. Товар ёки молия бозоридаги рақобат ҳолатини таҳлил қилиш қуйидаги босқичларни ўз ичига олади:

товар ёки молия бозорининг товар чегараларини аниқлаш;

товар ёки молия бозорида хўжалик юритувчи субъект ёки шахслар гуруҳнинг устун мавқеи ёки устун музокара кучини эътироф этиш ҳамда уни бекор бўлганлигини эътироф этиш.

2-боб. Товар ёки молия бозорида рақобат муҳитини таҳлил қилишда фойдаланиладиган маълумотлар

6. Товар ва молия бозорини ўрганишда монополияга қарши орган юридик ва жисмоний шахслардан, республика ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимияти органларидан, шу жумладан, статистика органларидан тегишли равишда маълумотларни сўраб олиши мумкин, жумладан:

расмий статистика маълумотлари;

товарларнинг ишлаб чиқариш, реализация қилиш, харид қилиш, импорт ва экспорт ҳажмлари;

товарнинг реализация нархи ва ҳажмлари;

товар ишлаб чиқарувчи ва реализация қилувчи корхоналар рўйхати;

хўжалик юритувчи субъектнинг ҳамкорликдаги фаолияти билан боғлиқ шартномалар нусхалари;

товарларни реализация қилиш учун тузилган шартномалар нусхалари;

товарнинг техник ҳужжатлари.

7. Маълумот сўров олинган кундан бошлаб ўн иш кунидан кечикмасдан монополияга қарши органга, шу жумладан:

Ўзбекистон Республикаси Миллий статистика қўмитаси ва унинг ҳудудий органлари томонидан — почта манзиллари кўрсатилган ҳолда товар (ишлар бажарувчи, хизматлар кўрсатувчи) ишлаб чиқарувчи корхоналар рўйхати, товар ишлаб чиқариш ва сотиш ҳамда чакана ва улгуржи савдо ҳажмининг тармоқ корхоналар кесимидаги умумий миқдори;

Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Божхона қўмитаси ва унинг ҳудудий органлари томонидан — товарни импорт ва экспорт қилиш ҳажмларини кўрсатган ҳолда улар билан шуғулланадиган хўжалик юритувчи субъектлар рўйхати;

хўжалик юритувчи субъектлар томонидан — ишлаб чиқариш қувватлари, ишлаб чиқарилган товарнинг реализацияси ҳажми, импорт ва экспорт ҳажмлари, тармоқ корхоналар (савдо шохобчалари) сони ва манзили;

ваколатли органлар, товар ишлаб чиқарувчилар ва (ёки) истеъмолчилар томонидан — товарларнинг функционал жиҳатдан қўлланилиши, сифат ва техник тавсифномалари, нархи ва бошқа параметрлари бўйича уларнинг бир-бирининг ўрнини боса олиши мумкинлиги тўғрисида маълумотлар тақдим этилади.

Монополияга қарши орган товар ёки молия бозорида рақобат муҳитини таҳлил қилишда товар сотувчи корхоналарнинг электрон ҳисоб-фактуралари, сотилган товар чеклари ҳисоби юритиладиган Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Солиқ қўмитасининг ахборот тизимларидан фойдаланади.

8. Устун мавқе ёки устун музокара кучи мавжудлигини аниқлашда қонунчилик ҳужжатларида тақиқланмаган ахборот манбаларидан, шунингдек, харидорлар билан сўровномалар ўтказиш натижалари орқали олинган маълумотлардан фойдаланилиши мумкин.

9. Зарур ҳолларда товар ёки молия бозорида хўжалик юритувчи субъектнинг ёки шахслар гуруҳининг устун мавқеини ёки устун музокара кучини аниқлаш учун маълумотлар етарли бўлмаганда, монополияга қарши орган унинг мазмунини аниқ кўрсатган ҳолда, тегишли маълумотни қўшимча равишда сўраб олиши мумкин.

3-боб. Товар ёки молия бозорининг товар чегараларини аниқлаш

10. Монополияга қарши орган ушбу Низомда белгиланган товар ёки молия бозорининг чегараларини аниқлашда республика, шунингдек, Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳри бўйича алоҳида ёки икки ва ундан ортиқ товар ёки молия бозорларини биттага бириктириш йўли билан товар бозорининг чегараларини белгилаш ҳуқуқига эга.

11. Товар ёки молия бозорининг чегаралари истеъмолчилар томонидан товарни эркин сотиб олиш тамойили бўйича аниқланади.

Товарни эркин сотиб олиш қуйидаги шарт-шароитлар мавжуд бўлганда таъминланади:

истеъмолчилар томонидан товарни эркин сотиб олиш имконияти;

тегишли ҳудудда аниқ товарни сотиб олиш имконияти;

товар қийматига нисбатан транспорт харажатларининг қопланиши;

товарнинг сифати, ишончлилиги ва бошқа истеъмол хусусиятларининг сақланиши;

товарни олди-сотди, олиб кириш ва олиб чиқишга чекловларнинг (тақиқларнинг) мавжуд эмаслиги;

товар бозори чегаралари доирасида рақобатнинг тенг шарт-шароитлари мавжудлиги.

12. Агар маълум бир товарга мос келадиган аниқ таснифлаш имкони мавжуд бўлмаса, товар таснифлагичнинг гуруҳланиши кўриб чиқилади. Ўзбекистон Республикаси ҳудудига олиб кириладиган (ёки олиб чиқиладиган) товарлар билан мос равишда алмаштирилиши мумкин бўлган товарларни аниқлашда ташқи иқтисодий фаолиятнинг товар номенклатурасидан ҳам фойдаланиш мумкин.

13. Товар ва молия бозорининг товар чегараларини аниқлашда бир-бирининг ўрнини босадиган товарлар ҳисобга олинади. Бунда бир-бирининг ўрнини босадиган товарлар ваколатли органлар, экспертлар, товар ишлаб чиқарувчилар (хизмат кўрсатувчи) ва истеъмолчилар томонидан товарларнинг функционал жиҳатдан қўлланилиши, сифат ва техник тавсифномалари, нархи ва бошқа параметрлари бўйича бир-бирининг ўрнини боса олиши мумкинлиги тўғрисидаги маълумотлари асосида аниқланиши мумкин.

4-боб. Товар ва молия бозоридаги хўжалик юритувчи субъектларнинг бозор улушини аниқлаш

14. Кўриб чиқилаётган бозорнинг товар ва географик чегаралари доирасида маълум вақт давомида муомалада бўлган товарнинг умумий ҳажмини ва хўжалик юритувчи субъектларнинг бозордаги улушларини ҳисоблаш қуйидаги кўрсаткичлардан бири асосида амалга оширилади:

товарни сотиш (хизмат кўрсатиш) ҳажми;

товарни ишлаб чиқариш қувватлари ҳажми;

товарни ишлаб чиқариш ҳажми;

товар захиралари ҳажми;

тузилган шартномаларга мувофиқ товар ҳажми;

монопсония ҳолатидаги товар ёки молия бозорлари учун харид қилинган товар ҳажми.

Товар ва молия бозорларининг ўзига хос хусусиятларидан келиб чиққан ҳолда, хўжалик юритувчи субъектларнинг бозор улушини рақобат нуқтаи назаридан аниқроқ тавсифлаш имконини берадиган бошқа кўрсаткичлар қўлланилиши мумкин.

Юқоридаги кўрсаткичлар натурада ёки қиймат жиҳатидан ҳам қўлланилиши мумкин.

15. Ахборотнинг мавжудлигига қараб, товар бозорида фаолият юритадиган хўжалик юритувчи субъектлар томонидан ушбу товарни сотиш ҳажмлари асосан бир йил, агар товар бозорининг (ёки хўжалик юритувчи субъектнинг товар бозорида) мавжуд бўлиш муддати бир йилдан кам бўлса, у ҳолда товар бозори (ёки хўжалик юритувчи субъектнинг товар бозорида) мавжуд бўлган давр ичида аниқланади.

16. Бозор ҳажми кўриб чиқилаётган:

товар бозорида фаолият юритадиган хўжалик юритувчи субъектлар томонидан ушбу товарни реализация қилиш ҳажмларининг йиғиндисидан кўриб чиқилаётган бозорнинг географик чегараларидаги кўриб чиқилаётган товарнинг экспорт ҳажми айрилган ҳолда;

молия бозорида фаолият юритадиган хўжалик юритувчи субъектлар томонидан ушбу молиявий хизмат кўрсатиш ҳажмларининг йиғиндиси сифатида аниқланади.

17. Товар бозори чегарасида хўжалик юритувчи субъектнинг ёки шахслар гуруҳининг бозор улуши ушбу субъектнинг ёки шахслар гуруҳининг товарни сотиш (хизмат кўрсатиш), ишлаб чиқариш қувватлари ва ишлаб чиқариш ҳажмлари, товар захиралари ҳамда тузилган шартномаларга мувофиқ товар ҳажмлари (кейинги ўринларда — реализация қилиш ҳажми)нинг товар бозори ҳажмига нисбати сифатида қуйидаги формула бўйича аниқланади:

БУ=Vo x 100/Vp, бу ерда:

БУ — хўжалик юритувчи субъектнинг ёки шахслар гуруҳининг бозор улуши;

Vo — товар бозори ҳудудида хўжалик юритувчи субъектнинг ёки шахслар гуруҳининг товарни (шу жумладан, бир-бирининг ўрнини босадиган товарни) реализация қилиш ҳажми;

Vp — қуйидаги тарзда ҳисобланадиган товар бозорининг миқдори:

Vp=Vo1+ Vo2+…+Von+Vи, бу ерда:

Vo1 — Von — товар бозори ҳудудидаги товар ишлаб чиқарувчи барча хўжалик юритувчи субъектлар томонидан товарларни (шу жумладан, бир-бирининг ўрнини босадиган товарларни) реализация қилиш ҳажми;

Vи — товар бозори ҳудудида импорт товарини (шу жумладан, бир-бирининг ўрнини босадиган товарни) реализация қилиш ҳажми.

Хўжалик юритувчи субъектнинг ёки шахслар гуруҳининг товар бозоридаги улуши белгиланган вақт оралиғи, товар чегаралари ва кўриб чиқилаётган товар бозорининг географик чегаралари доирасида белгиланади.

Товар бозорида бозорлар улушларини ҳисоблаб чиқиш учун ҳисоб-китобга товарларни реализация қилиш кўрсаткичлари асосан натура ифодасида, хизматлар бозорида эса қиймат шаклида қабул қилинади. Натура ифодасидаги тегишли кўрсаткичлар мавжуд бўлмаганда қиймат шаклидаги маълумотлар қабул қилинади.

18. Молия бозорининг ялпи ҳажми ва хўжалик юритувчи субъект ёки шахслар гуруҳининг бозор улушининг ҳажмини ҳисоб-китоб қилиш кўрсатилаётган хизматларнинг хусусиятларидан келиб чиққан ҳолда қиймат ёки миқдорий ифодалаш орқали амалга оширилади.

19. Шахслар гуруҳининг тегишли товар ва молия бозоридаги улуши Ўзбекистон Республикасининг «Рақобат тўғрисида»ги Қонунининг 10-моддасига мувофиқ товар бозори ҳудудида фаолият юритувчи ва шахслар гуруҳини ташкил этувчи хўжалик юритувчи субъектларнинг улушлари йиғиндиси сифатида белгиланади.

5-боб. Товар ёки молия бозорида хўжалик юритувчи субъект ёхуд шахслар гуруҳининг устун мавқеи ёки устун музокара кучини эътироф этиш

20. Товар ёки молия бозоридаги хўжалик юритувчи субъектнинг ёхуд шахслар гуруҳининг унга ўз фаолиятини рақобатлашувчи хўжалик юритувчи субъектларга боғлиқ бўлмаган ҳолда амалга ошириш ва рақобатнинг ҳолатига ҳал қилувчи таъсир кўрсатиш, тегишли бозорга бошқа хўжалик юритувчи субъектларнинг киришини қийинлаштириш ёхуд ушбу бошқа субъектларнинг иқтисодий фаолият эркинлигини бошқача тарзда чеклаш имкониятини берадиган ҳолати устун мавқедир.

21. Ўзбекистон Республикасининг «Рақобат тўғрисида»ги Қонунининг 13-моддасига мувофиқ товар ёки молия бозорида қуйидагилар устун мавқе деб эътироф этилади:

агар хўжалик юритувчи субъектнинг ёки шахслар гуруҳининг рақобатчилари мавжуд бўлмаса;

агар хўжалик юритувчи субъектнинг ёки шахслар гуруҳининг бозордаги улуши 40 фоизни ва ундан ортиқни ташкил этса;

агар хўжалик юритувчи субъект ёки шахслар гуруҳи табиий монополия субъекти деб эътироф этилса;

агар хўжалик юритувчи субъектга ёхуд шахслар гуруҳига муайян товарларни ишлаб чиқариш ёки реализация қилиш ёхуд олиш учун қонунчиликда белгиланган тартибда мутлақ ва (ёки) эксклюзив ҳуқуқ берилган бўлса.

Охирги календарь йилда товарларни реализация қилишдан олинган тушуми базавий ҳисоблаш миқдорининг ўттиз минг бараваридан камроқни ташкил этувчи хўжалик юритувчи субъектнинг ёхуд шахслар гуруҳининг (табиий монополия субъектлари, товарларининг нархлари давлат томонидан тартибга солинадиган хўжалик юритувчи субъектлар бундан мустасно) товар ёки молия бозоридаги ҳолати устун мавқе деб эътироф этилмайди.

22. Устун мавқега эга бўлмаган хўжалик юритувчи субъект ёки шахслар гуруҳи томонидан битим шартларини, товарлар реализация қилинадиган ҳудудни ва нархни белгилашга бир томонлама таъсир кўрсатиш имкониятининг мавжудлиги устун музокара кучи деб эътироф этилади.

23. Товар ёки молия бозорида қуйидаги шартларнинг бири ёки бир нечтаси бажарилганда хўжалик юритувчи субъект ёхуд шахслар гуруҳи ўз контрагентларига нисбатан устун музокара кучига эга деб эътироф этилади:

контрагентлар билан шартнома тузишда шартнома шартларига бир томонлама таъсир ўтказиш имконияти мавжуд бўлганда;

товарлар реализация қилинадиган ҳудудни белгилашга бир томонлама таъсир кўрсатиш имконияти мавжуд бўлганда;

нархни белгилашда бир томонлама таъсир кўрсатиш имконияти мавжуд бўлганда.

24. Хўжалик юритувчи субъектнинг ёхуд шахслар гуруҳининг устун мавқеини ёки устун музокара кучини эътироф этиш монополияга қарши орган раҳбарининг буйруғи билан расмийлаштирилади.

25. Хўжалик юритувчи субъектнинг ёхуд шахслар гуруҳининг устун мавқеини ёки устун музокара кучини эътироф этиш тўғрисида қабул қилинган буйруқ асосида монополияга қарши орган буйруқ расмийлаштирилган кундан бошлаб уч кун муддатда:

Товар ёки молия бозорида устун мавқеи ёхуд устун музокара кучи эътироф этилган хўжалик юритувчи субъектга ёки шахслар гуруҳига ушбу Низомга 1-иловага мувофиқ шакл бўйича хабарнома юборади, мазкур хўжалик юритувчи субъектнинг ёки шахслар гуруҳининг товарларига нисбатан нархлар давлат томонидан тартибга солинган тақдирда эса, бу ҳақда нархни тартибга солувчи органга ҳам хабар қилади.

26. Устун мавқеи ёки устун музокара кучи эътироф этилган хўжалик юритувчи субъектлар тўғрисидаги маълумотлар монополияга қарши органнинг расмий веб-сайтида эълон қилиб борилади.

27. Устун мавқеи ёки устун музокара кучи эътироф этилган хўжалик юритувчи субъект унинг номи ўзгарганда ёки қайта ташкил этилганда, ўн кун муддатда бу тўғрисида монополияга қарши органни хабардор қилиши шарт.

28. Нархлари (тарифлари) давлат томонидан тартибга солинадиган товарларни ишлаб чиқариш (ишларни бажариш, хизматлар кўрсатиш) бўйича устун мавқеи эътироф этилган хўжалик юритувчи субъект ёки шахслар гуруҳи ушбу нархларнинг (тарифларнинг) қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда нархларни тартибга солиш органида тасдиқланишини таъминлайди.

29. Хўжалик юритувчи субъект ва шахслар гуруҳи устун мавқега эга деб эътироф этилган пайтдан эътиборан товарнинг монопол турига нисбатан қўлланиладиган янги нархларни (тарифларни) жорий нархлар (тарифлар) ўзгартирилишидан камида ўн беш кун олдин оммавий ахборот воситаларида ҳамда ўз расмий веб-сайтларида эълон қилиши шарт.

30. Устун мавқеи ёки устун музокара кучи эътироф этилган хўжалик юритувчи субъект ёки шахслар гуруҳи қуйидаги ҳуқуқларга эга:

монополияга қарши орган улар асосида устун мавқеи ёки устун музокара кучи эътироф этилганлиги тўғрисида буйруқ расмийлаштирилган маълумотлар билан танишиш, давлат сирлари, тижорат сири ва қонун билан муҳофаза қилинадиган сир бўлган бошқа маълумотлардан ташқари;

устун мавқеи ёки устун музокара кучига эга деб эътироф этилиши юзасидан белгиланган тартибда бевосита судга ёки бўйсунув тартибида юқори турувчи органга ёхуд мансабдор шахсга шикоят қилиш.

6-боб. Товар ёки молия бозорида хўжалик юритувчи субъект ёхуд шахслар гуруҳининг устун мавқеи ёки устун музокара кучининг бекор бўлганлигини эътироф этиш

31. Хўжалик юритувчи субъект ёхуд шахслар гуруҳининг устун мавқеи ёки устун музокара кучининг бекор бўлганлигини эътироф этиш тўғрисидаги буйруқ қуйидаги ҳолларда қабул қилинади:

тегишли хўжалик юритувчи субъектнинг ёки шахслар гуруҳининг мавқеи уларнинг устун мавқеи ёки устун музокара кучининг бекор бўлганлигини эътироф этиш даражасигача ўзгарганда;

устун мавқеи ёки устун музокара кучи эътироф этилган хўжалик юритувчи субъект томонидан товар турини ишлаб чиқариш ва сотиш (хизматлар кўрсатиш) тўлиқ тўхтатилганда;

хўжалик юритувчи субъектга нисбатан тугатишга доир иш юритиш қўлланилганда.

Мазкур банднинг иккинчи ва учинчи хатбошисида белгиланган ҳолатлар вужудга келганда, хўжалик юритувчи субъект ёки шахслар гуруҳи ўн кун муддатда бу тўғрисида монополияга қарши органни хабардор қилиши шарт.

32. Устун мавқеи ёки устун музокара кучи эътироф этилган хўжалик юритувчи субъект ёхуд шахслар гуруҳининг устун мавқеи ёки устун музокара кучини бекор бўлганлигини эътироф этиш монополияга қарши орган раҳбари буйруғи билан расмийлаштирилади ҳамда буйруқ қабул қилинган кундан бошлаб уч кун муддатда хўжалик юритувчи субъектга ёки шахслар гуруҳига, мазкур хўжалик юритувчи субъектнинг ёки шахслар гуруҳининг товарларига нисбатан нархлар давлат томонидан тартибга солинган тақдирда эса, бу ҳақда нархни тартибга солувчи органга ушбу Низомга 2-иловага мувофиқ шакл бўйича хабарнома юборилади.

33. Хўжалик юритувчи субъект ёхуд шахслар гуруҳининг устун мавқеи ёки устун музокара кучини эътироф этиш ва унинг бекор бўлганлигини эътироф этиш тўғрисидаги масалани кўриб чиқиш товар ва молия бозорларини бевосита ўрганишлар натижаларига кўра, шунингдек, хўжалик юритувчи субъектларнинг мурожаатларига асосан монополияга қарши орган томонидан амалга оширилади.

7 -боб. Якунловчи қоидалар

34. Республика ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари, хўжалик юритувчи субъектлар ва уларнинг мансабдор шахслари монополияга қарши органга маълумот тақдим этилмаганлиги ёки ўз вақтида тақдим этилмаганлиги, нотўғри ёки сохта маълумотлар тақдим этилганлиги учун қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ жавоб берадилар.

Товар ёки молия бозорида хўжалик юритувчи субъектнинг ёхуд шахслар гуруҳининг устун мавқеи ёки устун музокара кучини аниқлаш ва эътироф этиш тартиби тўғрисидаги низомга 1-ИЛОВА

___-сон ХАБАРНОМА * _______________________________________________________________________________нинг (монополияга қарши орган номи) _______________________________________________________________ манзилида жойлашган (почта манзили) _________________________________________________________________________________ни (хўжалик юритувчи субъект ва (ёки) шахслар гуруҳи номи) _______________________________________________________________________________нинг (монополияга қарши орган номи) 20__ йил «__»________даги ___-сон буйруғига асосан 20__ йил «__» _______дан бошлаб устун мавқеи ёки устун музокара кучи эътироф этилганлиги тўғрисида Устун мавқеи ёки устун музокара кучи эътироф этилган товарлар (хизматлар) ва молиявий хизмат турлари ва номи: 1. ________________________________________________________________________________. 2. ________________________________________________________________________________. Ушбу билдиришнома муносабати билан Сиз йилнинг ҳар чорагида чоракнинг биринчи ойи 10-кунигача (монополияга қарши органнинг номи)га юқорида кўрсатилган товарларнинг бир-бирлигига реализация қилиш нархларини тақдим этишингиз зарур ** . ________ (раҳбар) ___________________________ (имзонинг ёйилмаси)

Товар ёки молия бозорида хўжалик юритувчи субъектнинг ёхуд шахслар гуруҳининг устун мавқеи ёки устун музокара кучини аниқлаш ва эътироф этиш тартиби тўғрисидаги низомга 2-ИЛОВА

___-сон ХАБАРНОМА _______________________________________________________________________________нинг (монополияга қарши орган номи) _______________________________________________________________ манзилида жойлашган (почта манзили) _________________________________________________________________________________ ни (хўжалик субъекти ва (ёки) шахслар гуруҳи номи) _______________________________________________________________________________ нинг (монополияга қарши орган номи) 20___ йил «__»__________даги -сон буйруғига асосан 20__ йил «__»_______ дан бошлаб товар ёки молия бозорида устун мавқени ва ёки устун музокара кучи бекор бўлганлиги тўғрисида Устун мавқеи ёки устун музокара кучи бекор бўлган товарлар (хизматлар) ва молиявий хизмат турлари ва номи: 1. _______________________________________________________________________________. 2. _______________________________________________________________________________. __________________________ __________________________ (раҳбар) (имзонинг ёйилмаси)

Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 1 майдаги 256-сон қарорига 2-ИЛОВА

Рақамли платформа операторининг устун мавқеини ва устун музокара кучини эътироф этиш ҳамда рақобатнинг чекланишига ва (ёки) истеъмолчиларнинг, бошқа хўжалик юритувчи субъектларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини камситишга олиб келадиган ҳаракатларни аниқлаш тартиби тўғрисида

1-боб. Умумий қоидалар

1. Ушбу Низом Ўзбекистон Республикасининг «Рақобат тўғрисида»ги Қонунига (кейинги ўринларда — Қонун) мувофиқ рақамли платформа операторининг устун мавқеини ва устун музокара кучини эътироф этиш ҳамда рақобатнинг чекланишига ва (ёки) истеъмолчиларнинг, бошқа хўжалик юритувчи субъектларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини камситишга олиб келадиган ҳаракатларни аниқлаш тартибини белгилайди.

Мазкур Низом Ўзбекистон Республикасида белгиланган тартибда юридик шахс сифатида рўйхатдан ўтган рақамли платформа операторларига нисбатан татбиқ этилади.

2. Ушбу Низомда қуйидаги тушунчалар қўлланилади:

нарх алгоритми — нархни олдиндан белгиланган параметрларга асосан мониторинг қилиш, ҳисоблаш, белгилаш ва назорат қилиш, шу жумладан, оммавий савдоларда иштирок этиш жараёнида ҳаракатларни амалга ошириш имкониятини берувчи дастурий таъминот;

рақамли макон — рақамли платформа орқали фойдаланувчиларнинг бир нечта гуруҳлари ўртасидаги ўзаро муносабатлар амалга ошириладиган бир ёхуд бир нечта товар ёки молиявий бозордаги товарнинг муомала доираси;

рақамли маҳсулотлар — интеллектуал мулк объектларининг электрон кўчирма нусхалари, маълумотлар, криптоактивлар, шунингдек, рақамли маконда ҳақ эвазига ёхуд бепул олиш, фойдаланиш ёки реализация қилишга қаратилган муайян ҳаракатларни ёки фаолиятни амалга оширишни талаб қиладиган товар ёки давлат хизмати;

рақамли платформа — рақамли маҳсулотлардан Интернет жаҳон ахборот тармоғи орқали ҳақ эвазига ёки бепул фойдаланишни таъминловчи ахборот тизими;

рақамли платформа оператори — рақамли платформанинг фаолиятини ташкил этувчи ва ундан барча фойдаланиши учун манфаатдор томонларга шартларни белгиловчи юридик ёки жисмоний шахс;

тармоқ самараси — рақамли платформанинг бир гуруҳ фойдаланувчилари сони ўзгариши ҳисобига фойдаланувчиларнинг бошқа бир гуруҳи учун товар қадрининг ўзгариши ва бунинг натижасида рақамли платформа оператори томонидан фойдаланувчиларнинг маълумотларини тўплаш ва қайта ишлаш ҳисобига иқтисодий афзалликлар ҳамда ўзининг бозордаги улушини сақлаб туриш ёки ошириш имкониятига эга бўлиш;

тадбиркор фойдаланувчи — рақамли платформа орқали ўз товарларини якуний фойдаланувчига ҳақ эвазига ёки бепул тақдим этувчи жисмоний ёки юридик шахс;

товар — фаолиятнинг олиш ва реализация қилиш учун мўлжалланган маҳсули, шу жумладан, ишлар ва хизматлар;

якуний фойдаланувчи — рақамли платформа орқали рақамли маҳсулотлардан ҳақ эвазига ёки бепул фойдаланувчи жисмоний ёки юридик шахс.

3. Рақамли платформалар қуйидаги шаклда бўлиши мумкин:

электрон савдо майдончалари (маркетплейслар);

давлат харидлари ва хизматлари платформалари;

якуний фойдаланувчиларга тадбиркор фойдаланувчилар хизматларидан фойдаланиш имкониятини берувчи агрегаторлар (воситачи);

умумий ёки таргетлашган онлайн қидирув тизимлари;

онлайн хариталар;

янгиликлар агрегаторлари;

видео (шу жумладан, телевидение ва кино) ва аудио (шу жумладан, мусиқа) контентини онлайн узатиш ёки алмашиш платформалари;

турли форматдаги файллардан фойдаланиш ёки алмашиш платформалари;

ижтимоий тармоқлар;

онлайн ўзини ўзи банд қилганлар (фрилансинг) хизматлари агрегаторлари;

онлайн жамоавий молиялаштириш (краудфандинг) платформалари;

онлайн тўлов тизимлари;

криптоактивларни айирбошлаш платформалари;

телефон ёки мобил рақамлардан фойдаланмасдан шахслараро онлайн алоқа, шу жумладан, видеоалоқа хизматлари дастурий таъминотлари (мобил иловалари);

булутли технологиялар асосидаги хизматлар;

операцион тизимлар;

мобил иловалар дўконлари;

онлайн реклама хизматлари;

веб-браузерлар;

виртуал ёрдамчилар;

сунъий интеллектга асосланган платформалар.

2-боб. Рақамли платформа операторининг устун мавқеини эътироф этиш

4. Рақамли платформа операторининг устун мавқеи рақамли макон чегаралари доирасида, Ўзбекистон Республикаси Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси ҳамда унинг ҳудудий органлари (кейинги ўринларда — монополияга қарши орган) томонидан очиқ маълумотлар, шунингдек, рақамли платформа операторлари, тадбиркор ва якуний фойдаланувчилар, давлат органларига ва бошқа ташкилотларга сўров жўнатиш натижасида олинган ахборотлар таҳлили асосида эътироф этилади.

5. Рақамли платформа операторининг устун мавқеини эътироф этишда қуйидагилар монополияга қарши орган томонидан таҳлил орқали аниқланади:

рақамли макон чегаралари;

рақамли макон чегаралари доирасидаги бозорда фаолият юритаётган рақамли платформа операторлари;

рақамли платформа операторининг охирги календарь йилдаги тушуми миқдори, агар рақамли платформа операторининг рақамли макондаги фаолиятининг бошланганига бир йил тўлмаган бўлса, у ҳолда унинг ўз фаолиятини бошлаган вақтдан таҳлил ўтказиш вақтига қадар бўлган даврдаги тушуми миқдори;

бевосита ва билвосита тармоқ самарасининг мавжудлиги;

фойдаланувчиларнинг турли рақамли платформалардан бир вақтнинг ўзида фойдаланиш имконияти мавжудлиги ва уларни алмаштириш бўйича харажатлар миқдори;

рақамли платформа операторининг рақобат муҳитига таъсир қилаётган ёки таъсир қилиши мумкин бўлган фойдаланувчиларнинг шахсий ва бошқа маълумотларидан фойдаланиш имконияти мавжудлиги.

6. Монополияга қарши орган рақамли платформа операторининг устун мавқеини эътироф этишда рақамли маконнинг географик чегараларини жаҳон, минтақавий, шунингдек, республика ёки Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳри учун алоҳида ёки икки ёхуд ундан ортиқ товар ёки молия бозорлари чегараларини бирлаштириш орқали белгилашга ҳақли.

8. Қуйидаги шартларнинг бирига риоя қилинганда ҳамда бевосита ва билвосита тармоқ самараси мавжуд бўлганда рақамли платформа оператори устун мавқега эга деб эътироф этилади:

рақамли платформа операторининг рақамли макон чегаралари доирасида сўнгги календарь йилда, агар рақамли платформа операторининг ўз фаолиятини бошланганига бир йил тўлмаган бўлса, у ҳолда таҳлил ўтказиш вақтига қадар бўлган даврдаги тушуми миқдори базавий ҳисоблаш миқдорининг юз минг бараварига тенг ёки ундан юқори бўлса;

рақамли платформанинг фаол якуний фойдаланувчиларининг умумий ўртача сони ҳар ойда камида эллик мингни ёки фаол тадбиркор фойдаланувчиларнинг ўртача сони ҳар ойда камида уч мингни ташкил этса.

Рақамли платформадан бепул фойдаланиш имконияти яратилганлиги унинг операторининг устун мавқеи эътироф этилишини истисно этмайди.

Рақамли платформа оператори Ўзбекистон Республикасининг «Рақобат тўғрисида»ги Қонунига асосан товар ёки молия бозорида устун мавқега эга деб эътироф этилган бўлса, у ҳолда мазкур банднинг биринчи — учинчи хатбошиларида кўрсатилган кўрсаткичларидан қатъи назар устун мавқега эга деб эътироф этилади.

Рақамли платформа операторининг устун мавқеини эътироф этиш монополияга қарши орган раҳбарининг буйруғи билан расмийлаштирилади.

Рақамли платформа операториининг устун мавқеи эътироф этилган кундан эътиборан уч кун муддатда монополияга қарши орган бу ҳақда унга хабарнома юборади.

9. Рақамли платформа оператори мазкур Низомнинг 8-бандида белгиланган кўрсаткичларга эришган санадан эътиборан икки ой муддатда монополияга қарши органни хабардор қилади.

10. Рақамли платформа операторининг устун мавқеи эътироф этилган кундан эътиборан уч кун муддатда монополияга қарши орган бу ҳақда унга хабарнома юборади.

11. Монополияга қарши орган устун мавқега эга деб эътироф этилган рақамли платформа операторлари рўйхатини ўзининг расмий веб-сайтида эълон қилиб боради.

12. Монополияга қарши орган ҳар уч йилда бир марта устун мавқега эга деб эътироф этилган рақамли платформа операторларининг мазкур Низомнинг 8-бандида кўрсатилган шартларни қаноатлантиришини ўрганади.

13. Устун мавқега эга деб эътироф этилган пайтдан эътиборан рақамли платформа оператори ўз хизмати учун нархлар ёки рақамли платформадан фойдаланиш шартлари ўзгаришидан камида ўн беш кун олдин бу тўғрисида оммавий ахборот воситаларида ҳамда ўз расмий веб-сайтларида эълон қилиши шарт.

14. Устун мавқега ёки устун музокара кучига эга деб эътироф этилган рақамли платформа оператори қуйидаги ҳуқуқларга эга:

монополияга қарши орган улар асосида устун мавқеи ёки устун музокара кучига эга деб эътироф этилиши билан боғлиқ маълумотлар билан танишиш, давлат сирлари, тижорат сири ва қонун билан муҳофаза қилинадиган сир бўлган бошқа маълумотлардан ташқари;

устун мавқеи ёки устун музокара кучига эга деб эътироф этилиши юзасидан белгиланган тартибда бевосита судга ёки бўйсунув тартибида юқори турувчи органга ёхуд мансабдор шахсга шикоят қилиш.

3-боб. Рақамли платформа операторининг устун музокара кучи

15. Устун мавқега эга бўлмаган рақамли платформа оператори қуйидаги ҳолларда устун музокара кучига эга деб эътироф этилади:

фойдаланувчилар учун кўрсатилган хизматга муқобил хизматларни тақдим этадиган бошқа рақамли платформа оператори мавжуд бўлмаганда;

муқобил хизматни тақдим этувчи бошқа рақамли платформа оператори мавжуд бўла туриб, унинг хизматидан фойдаланиш қийин бўлганда;

турли рақамли платформалардан бир вақтнинг ўзида фойдаланиш имконияти чекланганда;

рақамли платформа оператори томонидан кўрсатилаётган хизматларнинг нархлари, сифати ва ҳажми, ҳудуд каби шартларига бир томонлама таъсир кўрсатиш имконияти мавжуд бўлганда.

16. Рақамли платформа операторининг устун музокара кучини эътироф этиш монополияга қарши орган раҳбарининг буйруғи билан расмийлаштирилади ва рақамли платформа операторининг устун музокара кучи эътироф этилган кундан эътиборан уч кунлик муддатда монополияга қарши орган бу ҳақда унга хабарнома юборади.

17. Монополияга қарши орган устун музокара кучига эга деб эътироф этилган рақамли платформа операторлари рўйхатини ўзининг расмий веб-сайтида эълон қилиб боради.

4-боб. Рақамли платформа операторининг устун мавқеи ва устун музокара кучига эгалигини бекор қилиш

18. Рақамли платформа операторининг устун мавқеи ёки устун музокара кучига эгалиги қуйидаги ҳолларда бекор қилинади:

мазкур Низомнинг 8 ва 15-бандларида кўрсатилган шартларга номувофиқлиги аниқланганда;

рақамли платформа оператори томонидан хизмат кўрсатиш тўлиқ тўхтатилганда;

рақамли платформа операторига нисбатан тугатишга доир иш юритиш қўлланилганда.

Рақамли платформа операторининг устун мавқеи ёки устун музокара кучи бекор бўлганлигини эътироф этиш монополияга қарши орган раҳбари буйруғи билан расмийлаштирилади ҳамда буйруқ қабул қилинган кундан бошлаб уч кун муддатда хўжалик юритувчи субъектга ёки шахслар гуруҳига хабарнома юборилади.

5-боб. Устун мавқени ёки устун музокара кучини суиистеъмол қилишни тақиқлаш

19. Устун мавқе ёки устун музокара кучига эга деб эътироф этилган рақамли платформа операторларига маълумотлар, технологиялар ва рақамли маҳсулотлардан фойдаланиш ҳақидаги талабларни белгилаш орқали рақобатни чеклашга ва фойдаланувчиларнинг ҳуқуқлари ва манфаатларини камситишга олиб келадиган қуйидаги ҳаракатлар тақиқланади:

якуний фойдаланувчиларга олдиндан ўрнатилган иловаларни осонгина ўчириш ёки уларга рақамли платформанинг товар ва хизматларига йўналтирувчи операцион тизимлар, виртуал ёрдамчилар ёки веб-браузерлардаги стандарт созламаларни ўзгартиришга рухсат бермаслик ва асосий хизматлар учун танлов экранларини тақдим этмаслик;

якуний фойдаланувчиларга рақамли платформадан фойдаланадиган ёки улар билан ўзаро ишлайдиган учинчи томон иловалари ёки иловалар дўконларини ўрнатиш имкониятини чеклаш;

якуний фойдаланувчиларга рақамли платформанинг асосий хизматларига обунани осонлик билан бекор қилиш имкониятини чеклаш;

рақамли платформада маълумотлар конфиденциаллиги ва хавфсизлиги, реклама контенти, бошқа етказиб берувчига ўтиш осонлиги даражаси ёки истеъмол қийматини белгиловчи ҳар қандай бошқа ўлчовнинг сифати ва даражасини асоссиз пасайтириш;

учинчи шахсларга рақамли платформанинг ўз хизматлари билан ўзаро ишлаш имкониятини чеклаш;

рақамли платформада реклама берувчи компанияларга рақамли платформанинг фаолияти самарадорлигини ўлчаш воситаларидан эркин фойдаланиш ва жойлаштирган рекламасини ўзлари мустақил назорат қилиш учун зарур бўлган маълумотлардан фойдаланиш имкониятини бермаслик;

тадбиркор фойдаланувчиларга рақамли платформадан ташқарида ўз таклифларини илгари суриш ва мижозлар билан шартномалар тузиш имкониятини чеклаш;

тадбиркор фойдаланувчиларга рақамли платформадаги фаолияти натижасида ҳосил бўлган маълумотларни эркин олишга тўсқинлик қилиш;

рақамли платформада ўзи билан рақобатчи бўлган тадбиркор фойдаланувчиларнинг маълумотларидан рухсатисиз фойдаланиш;

рақамли платформанинг ўз товари ёки хизматларини ўз фойдаланувчи ёки учинчи шахсларникига нисбатан қулайроқ тарзда таснифлаш;

рақамли платформалар иловалар дўконларида жойлаштириш учун иловаларни яратувчиларга рақамли платформалар хизматларидан мажбурий фойдаланишни талаб қилиш;

рақамли платформалар рухсатисиз рақамли платформалардан ташқарида таргетлаштирилган реклама мақсадида охирги фойдаланувчиларни кузатишни тақиқлаш;

ўз платформасида тадбиркорлик субъектлари бўлган фойдаланувчилар билан рақобатлашганда, уларга ўз маълумотларидан фойдаланиш имкониятини чеклаш;

ўз товарига учинчи шахсларнинг товарига нисбатан афзаллик бериш;

фойдаланувчилардан шартнома предметига тааллуқли бўлмаган шартларни мажбуран қабул қилишни талаб қилиш;

товарни реализация қилиш ёки олишда камситувчи шартларни белгилаш, шу жумладан, товарлардан фойдаланиш шартларини киритиш;

рақамли платформанинг тадбиркор фойдаланувчи томонидан бошқа товарларни олиш ёки реализация қилиш ёхуд контрагентнинг товарларни ўзга рақамли платформалардан фойдалана олишдан ёки бошқа хўжалик юритувчи субъектларга реализация қилишдан ўзини тийиш шарти билангина шартнома тузишга розилик бериш;

тегишли товарни рақамли платформа орқали реализация қилиш ёки сотиб олиш имконияти (эҳтиёжи) бўла туриб, шартнома тузишдан, тузилган шартнома бўйича товар етказиб беришдан, товарларни реализация қилиш ҳажмлари ва муддатлари бўйича улар билан тузилган шартномаларнинг шартларига риоя қилмасдан, товарларни қабул қилиш ёки унинг ҳақини тўлашдан бош тортиш, шартномани бекор қилиш;

бозорга бошқа хўжалик юритувчи субъектларнинг киришига тўсиқлар қўйиши, шунингдек, бошқа ўзаро боғлиқ (ёндош) рақамли платформа хизмати бозорларида рақобатни чеклашга олиб келган ёки олиб келиши мумкин бўлган тарзда ўз мавқеидан фойдаланиш;

бошқа хўжалик юритувчи субъектларга ўз инфратузилма объектлари, тармоқ инфратузилмаси (чакана савдо тармоғи, филиал тармоғи, шу жумладан, франшизинг ёки дилерлик (агентлик) асосида ёки унинг бир қисми) ёки операцион тизими, дастурий таъминоти, онлайн қидирув тизими, мобил илова ёхуд рақамли платформадан фойдаланишга, ундан биргаликда фойдаланиш имконияти бўла туриб, рухсат беришни рад этиш;

ноль нарх қўлланадиган рақамли бозорда маълумотлар конфиденциаллиги ва хавфсизлиги, реклама контенти, бошқа етказиб берувчига ўтиш осонлиги даражаси ёки истеъмол қийматини белгиловчи ҳар қандай бошқа ўлчовнинг сифати ва даражасини асоссиз пасайтириш;

бошқа хўжалик юритувчи субъектлар (рақобатчилар) томонидан ишлаб чиқарилган товарларни сотиш ёки сотиб олишни тақиқлаш ёхуд чеклаш;

нархларни давлат томонидан тартибга солиш татбиқ этиладиган товарлар учун белгиланган нарх миқдоридан ортиқ ҳақ олиш ёки нархларда (тарифларда) ҳисобга олинмаган ҳақ ундириш эвазига даромад олиш.

Ушбу Низомнинг мазкур банди талабларини бузиш ҳолатлари аниқланганда, устун мавқега ва устун музокара кучига эга рақамли платформа операторлари ҳамда уларнинг мансабдор шахсларига нисбатан Ўзбекистон Республикасининг «Рақобат тўғрисида»ги Қонуни ҳамда Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексида белгиланган жавобгарлик қўлланилади.

6-боб. Якунловчи қоидалар

20. Рақамли платформа операторлари ва уларнинг мансабдор шахслари монополияга қарши органга маълумот тақдим этилмаганлиги ёки ўз вақтида тақдим этилмаганлиги, нотўғри ёки сохта маълумотлар тақдим этилганлиги учун қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ жавоб берадилар.

Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 1 майдаги 256-сон қарорига 3-ИЛОВА

Хўжалик юритувчи субъектларни табиий монополия субъекти сифатида эътироф этиш тартиби тўғрисида

1-боб. Умумий қоидалар

1. Ушбу Низом Ўзбекистон Республикасининг «Рақобат тўғрисида»ги Қонунига мувофиқ хўжалик юритувчи субъектларни табиий монополия субъекти сифатида эътироф этиш ва уларнинг ушбу мақомини бекор қилиш тартибини белгилайди.

2. Табиий монополия — товар бозорининг ҳолати бўлиб, унда технологик ўзига хос хусусиятлар туфайли товарларнинг муайян турига бўлган талабни қаноатлантиришнинг рақобатли шароитларини яратиш мумкин эмас ёки иқтисодий жиҳатдан мақсадга мувофиқ бўлмайди.

Табиий монополия шароитларида товарларни ишлаб чиқариш ва (ёки) реализация қилиш бўйича фаолиятни асосий фаолият тури сифатида амалга оширадиган ҳамда Ўзбекистон Республикаси ҳудудида ёки унинг бир қисмида тармоқ инфратузилмасига эга бўлган, шу жумладан, қуйидаги соҳаларда фаолиятни амалга оширувчи хўжалик юритувчи субъект ёки шахслар гуруҳи табиий монополия субъекти сифатида эътироф этилади:

нефть, нефть маҳсулотларини қувур орқали транспортировка қилиш;

газни қувур орқали транспортировка қилиш ва тақсимлаш;

электр ва иссиқлик энергиясини транспортировка қилиш ва тақсимлаш;

умумий фойдаланишдаги темир йўллар инфратузилмаси хизматлари;

қувурлар орқали ичимлик сув таъминоти ва оқова сув хизмати;

аэронавигациялар ва аэропортлар хизматлари.

3. Ўзбекистон Республикаси Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси (кейинги ўринларда — монополияга қарши орган) ушбу Низомга мувофиқ ташкилий-ҳуқуқий ва мулкчилик шаклидан қатъи назар, хўжалик юритувчи субъектларни табиий монополия субъекти сифатида эътироф этади ва уларнинг ушбу мақомини бекор қилади.

4. Табиий монополия субъектлари деб эътироф этилган хўжалик юритувчи субъектлар рўйхати тўғрисидаги маълумотлар монополияга қарши органнинг расмий веб-сайтида ҳар чорак якуни бўйича кейинги ойнинг 15-санасига қадар эълон қилинади.

5. Табиий монополия субъектлари деб эътироф этиш ва уларнинг ушбу мақомини бекор қилиш билан боғлиқ бўлган маълумотларни (ҳужжатларни) монополияга қарши орган томонидан хўжалик юритувчи субъектлардан сўраб олиш ва таҳлил қилиш текшириш ҳисобланмайди.

6. Асосий фаолияти табиий монополия шароитида товар ишлаб чиқариш ёки хизмат кўрсатиш бўлмаган хўжалик юритувчи субъектлар табиий монополиялар соҳасида фаолият юритганда табиий монополия субъектлари ҳисобланмайди.

Бунда ушбу хўжалик юритувчи субъектлар томонидан нархлар (тарифлар) асоссиз оширилиши ёки нотўғри қўлланилиши, тадбиркорлар ва истеъмолчилар ҳуқуқлари ҳамда манфаатларининг камситилишига нисбатан рақобат тўғрисидаги қонунчиликнинг талаблари қўлланилади.

Хўжалик юритувчи субъектларнинг асосий фаолият тури статистика органларининг корхоналар ва ташкилотлар ягона давлат регистрида қайд этилган Иқтисодий фаолият турларини таснифлаш (ИФУТ) коди ҳамда таъсис ҳужжатлари асосида аниқланади.

2-боб. Табиий монополия субъекти сифатида эътироф этиш тартиби

7. Асосий фаолияти табиий монополия шароитида товар ишлаб чиқариш ёки хизмат кўрсатиш бўлган хўжалик юритувчи субъектлар табиий монополиянинг турли соҳаларида фаолият кўрсатганда, ҳар бир фаолият тури бўйича табиий монополия субъекти сифатида эътироф этилади .

8. Хўжалик юритувчи субъектлар табиий монополия субъектлари сифатида республика ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари, истеъмолчиларнинг жамоат бирлашмалари, хўжалик юритувчи субъектлар ҳамда бошқа манбалардан олинган табиий монополия шароитида товарлар ишлаб чиқарилаётганлиги (реализация қилинаётганлиги) тўғрисидаги маълумотларни таҳлил қилиш асосида эътироф этилади.

9. Табиий монополия субъектини эътироф этиш масаласини кўриб чиқишда монополияга қарши орган хўжалик юритувчи субъектга ушбу Низомга иловадаги шаклда сўровнома (анкета) юборади.

10. Хўжалик юритувчи субъект сўровномани олган пайтдан бошлаб ўн кундан кечиктирмасдан, сўровномани тўлдиради ва монополияга қарши органга тақдим этади.

Монополияга қарши орган тақдим этилган сўровнома маълумотларини мазкур Низомнинг 2 ва 6-бандларида қайд этилган талабларга мувофиқлигини ва хўжалик юритувчи субъект томонидан фаолият турлари бўйича товарлар ёки хизматлар реализация қилинаётганлигини ўрганади.

Сўровномани тўлдиришда хатоликларга йўл қўйилганлиги аниқланган тақдирда, қайта ишлаш ва тақдим этиш учун хўжалик юритувчи субъектга беш иш кунида қайтаради.

Хўжалик юритувчи субъект томонидан тақдим этилган сўровнома маълумотларидан унинг мазкур Низомнинг 2-бандида кўрсатилган талаблар ёки фаолият турларига мувофиқ эканлиги аниқланган тақдирда, мазкур хўжалик юритувчи субъект ушбу фаолият турлари бўйича табиий монополия субъекти сифатида эътироф этилишига асос бўлади.

11. Хўжалик юритувчи субъектни табиий монополия субъекти сифатида эътироф этиш монополияга қарши орган раҳбарининг буйруғи билан расмийлаштирилади.

12. Табиий монополия субъекти сифатида эътироф этиш тўғрисидаги хабарнома монополияга қарши орган томонидан табиий монополия субъекти сифатида эътироф этилган хўжалик юритувчи субъектга ва нархни (тарифни) тартибга солувчи органга буйруқ расмийлаштирилгандан кейин беш иш кунида юборилади.

13. Табиий монополия субъекти уни табиий монополия субъекти сифатида эътироф этиш тўғрисидаги хабарномани олган пайтдан эътиборан ўн иш кунида қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда табиий монополия шароитида ишлаб чиқарилаётган (реализация қилинаётган) товарлар нархлари (тарифлари) ёки уларнинг энг юқори даражаларини тасдиқлаш учун нархни (тарифни) тартибга солувчи органга мурожаат қилади.

Табиий монополия сифатида эътироф этилган хўжалик юритувчи субъектлар товарларни фақат ўз эҳтиёжлари ёки форс-мажор ҳолат юзага келган вазиятларда технологик камчиликларни бартараф этиш учун табиий ва техноген тусдаги авария ёки фавқулодда ҳолатларда ҳамда ушбу товарларни қисқа муддатларда (вақт оралиғи уч ойгача) реализация қилган тақдирда, улар бўйича нарх (тарифлари) эркин (келишилган ҳолда) белгиланади.

14. Табиий монополия субъектининг жойлашган манзили (почта манзили), ташкилий ҳуқуқий шакли, солиқ тўловчининг идентификация рақами, ИФУТ коди ўзгарган тақдирда, ўн иш кунида бу ҳақда монополияга қарши органни ёзма равишда хабардор қилиши шарт.

3-боб. Табиий монополия субъекти мақомини бекор қилиш тартиби

15. Қуйидаги ҳолларда хўжалик юритувчи субъектининг табиий монополия субъекти мақоми бекор қилинади:

хўжалик юритувчи субъект қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда тугатилганда;

хўжалик юритувчи субъект томонидан табиий монополия шароитида товарларни ишлаб чиқариш (реализация қилиш) тўхтатилганда, лекин табиий монополия товарларини реализация қилишни тўхтатиш вақти уч ойдан эрта бўлмаса;

табиий монополия шароитларида товарларни ишлаб чиқариш ва (ёки) реализация қилиш бўйича фаолияти асосий фаолият тури бўлмаганда.

16. Хўжалик юритувчи субъектларнинг табиий монополия субъекти мақомини бекор қилиш монополияга қарши орган раҳбарининг буйруғи билан расмийлаштирилади.

17. Хўжалик юритувчи субъектларнинг табиий монополия субъекти мақомини бекор қилиш тўғрисидаги хабарнома монополияга қарши орган томонидан хўжалик юритувчи субъектга ва нархни (тарифни) тартибга солувчи органга буйруқ расмийлаштирилгандан кейин беш иш кунида юборилади.

4-боб. Якунловчи қоидалар

18. Мазкур Низом талабларини бузишда айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ жавобгар бўладилар.

19. Монополияга қарши органнинг табиий монополия субъекти сифатида эътироф этиш ва ушбу мақомни бекор қилиш тўғрисидаги буйруқларидан норози бўлган хўжалик юритувчи субъектлар белгиланган тартибда бевосита судга ёки бўйсунув тартибида юқори турувчи органга ёхуд мансабдор шахсга шикоят қилишга ҳақлидир.

Хўжалик юритувчи субъектларни табиий монополия субъекти сифатида эътироф этиш тартиби тўғрисидаги низомга ИЛОВА

Табиий монополия субъекти ҳамда ишлаб чиқарилган ва/ёки реализация қилинган товарлар (ишлар, хизматлар) * ҳажмлари тўғрисида сўровнома (анкета)

Т/р Кўрсаткичларнинг номи Ахборот ва кўрсаткичлар 1. Табиий монополия субъектининг тўлиқ номи 2. Юқори ташкилотнинг номи (мавжуд бўлганда) 3. Табиий монополия субъекти жойлашган жой (почта манзили), телефон рақами, факси, электрон почтаси 4. Раҳбарнинг Ф.И.О. 5. Банк реквизитлари, солиқ тўловчининг идентификация рақами (СТИР) 6. Устав капитали таркиби тўғрисидаги маълумотлар (устав капитали суммаси, муассислар, акциядорлар (қатнашчилар) таркиби) 7. Фаолиятининг асосий тури 8. Табиий монополия шароитларида амалга ошириладиган фаолият тури Табиий монополия шароитларида амалга ошириладиган фаолият турининг кўрсатиладиган республика, вилоят, туман ва шаҳарлари номи 9. _________да табиий монополия шароитларида ишлаб чиқарилган товарлар (ишлар, хизматлар) (давр) ҳажми натура ифодасида млн сўм 10. _________да кейинчалик ташиш (бериш) учун табиий монополия шароитларида сотиб олинган товарлар (давр) ҳажми ** натура ифодасида млн сўм 11. _________да табиий монополия шароитларида ўз эҳтиёжлари учун фойдаланилган, ишлаб чиқарилган (сотиб олинган) товарлар (ишлар, хизматлар) (давр) ҳажми натура ифодасида 12. _________да, шу жумладан: (давр) натура ифодасида млн сўм Абонентлар сони - аҳолига натура ифодасида млн сўм Абонентлар сони - бюджет ташкилотларига *** натура ифодасида млн сўм Абонентлар сони - бошқа истеъмолчиларга — юридик шахсларга табиий монополия шароитларида реализация қилинган товарлар (ишлар, хизматлар)нинг умумий ҳажми *** натура ифодасида млн сўм Абонентлар сони

Раҳбар ___________ (имзо)

Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 1 майдаги 256-сон қарорига 4-ИЛОВА

Рақобатга қарши келишувларни ва мувофиқлаштирилган ҳаракатларни аниқлаш тартиби тўғрисида

1-боб. Умумий қоидалар

1. Ушбу Низом Ўзбекистон Республикасининг «Рақобат тўғрисида»ги Қонунига мувофиқ:

товар ёки молия бозорида ўзаро рақобатлашадиган хўжалик юритувчи субъектлар ўртасидаги рақобатга қарши келишувлар ва мувофиқлаштирилган ҳаракатларни, шунингдек, иқтисодий фаолиятни мувофиқлаштиришни аниқлаш тартибини;

товар ёки молия бозорида ўзаро рақобатлашмайдиган хўжалик юритувчи субъектлар ўртасидаги рақобатга қарши келишувлар ва мувофиқлаштирилган ҳаракатларни, шунингдек, иқтисодий фаолиятни мувофиқлаштиришни аниқлаш тартибини;

хўжалик юритувчи субъектлар билан республика ижро этувчи ҳокимият органлари, шу жумладан, фаолиятнинг айрим турларига лицензия ва рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатларни берувчи, махсус электрон тизим орқали хабарномаларни қабул қилувчи, рўйхатдан ёки аккредитациядан ўтказиш ваколатлари берилган давлат муассасалари, шунингдек, давлат мақсадли жамғармалари (кейинги ўринларда — республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва бошқа ташкилотлар), юридик шахсларнинг бирлашмалари ўртасидаги ҳамда савдолардаги рақобатга қарши келишувлар ва мувофиқлаштирилган ҳаракатларни, шунингдек, иқтисодий фаолиятни мувофиқлаштиришни аниқлаш тартибини;

юридик ва жисмоний шахсларнинг рақобатга қарши тузган келишуви ёки мувофиқлаштирилган ҳаракатлари бўйича маълумотни биринчи бўлиб тақдим этганда, жавобгарликдан озод этиш тартибини белгилайди.

2. Ушбу Низомда қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:

истеъмолчи — хўжалик юритувчи субъектдан товарни олувчи, товарга буюртма берувчи ёхуд товарни олиш ёки унга буюртма бериш ниятида бўлган жисмоний ёки юридик шахс;

монополияга қарши орган — Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси ва унинг ҳудудий органлари;

мувофиқлаштирилган ҳаракатлар — икки ёки ундан ортиқ хўжалик юритувчи субъектларнинг улардан ҳар бирининг манфаатларини қаноатлантирадиган, бирининг ҳаракатлари бошқасига маълум бўлган ёки улардан ҳар бирининг ҳаракатларидан келиб чиққан ҳолда бажариладиган, рақобатни чеклайдиган ёхуд чеклашга ва (ёки) рақобат шароитларида истеъмолчиларнинг ҳуқуқлари ҳамда қонуний манфаатлари камситилишига олиб келиши мумкин бўлган ўзаро келишилмаган ҳаракатлари;

рақобатга қарши келишувлар — товар ёки молия бозорида икки ва ундан ортиқ тарафнинг рақобатни чеклашга ёки истеъмолчиларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига зарар етказилишига олиб келадиган ёхуд олиб келиши мумкин бўлган, битта ёки бир нечта ҳужжатда акс эттирилган ёзма шаклдаги шартлашуви, шунингдек, оғзаки шаклдаги шартлашуви;

рақобатлашаётган хўжалик юритувчи субъектлар — битта товар ёки молия бозоридаги рақобатчилар, шу жумладан, салоҳиятли рақобатчилар ҳисобланадиган хўжалик юритувчи субъектлар;

рақобатлашмайдиган хўжалик юритувчи субъектлар — турли товар ёки молия бозорида фаолият юритаётган хўжалик юритувчи субъектлар;

товар — фаолиятнинг сотиб олиш ва реализация қилиш учун мўлжалланган маҳсули, шу жумладан, ишлар ва хизматлар;

3. Рақобатлашаётган хўжалик юритувчи субъектлар, шу жумладан, салоҳиятли рақобатчилар ўртасидаги рақобатни чеклашга ва (ёки) истеъмолчиларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига зарар етказилишига олиб келадиган ҳамда қуйидагиларга қаратилган рақобатга қарши келишувлар ва мувофиқлаштирилган ҳаракатлар тақиқланади ҳамда ўз-ўзидан ҳақиқий эмас деб топилади:

нархларни (тарифларни), чегирмаларни, устамаларни, қўшимча тўловларни ёки устама нархларни сунъий равишда белгилаш ёки сақлаб туриш, эркин бозор нархларининг қарор топишига тўсқинлик қилиш;

таклиф ҳажмини сунъий равишда ўзгартириш мақсадида ишлаб чиқариш ҳажмларини келишиб олиш, товарларни ишлаб чиқаришни иқтисодий ёки технологик жиҳатдан асоссиз равишда камайтириш ва (ёки) тугатиш ёхуд технологиялар ва инвестицияларни чеклашни келишиб олиш;

энг яхши таклифларни танлашда, тендерларда, аукционларда, биржаларда ва бошқа савдоларда (кейинги ўринларда — савдолар) нархларни ошириш, пасайтириш ёки сақлаб туриш;

товар ёки молия бозорини ҳудудий принцип, реализация қилиш ёки харидлар ҳажми, товарларнинг хиллари ёхуд товарларни сотувчилар ёки сотиб олувчилар, товар буюртмачилари доираси бўйича бўлиб олиш ёхуд маҳсулот сотиладиган бозорлар устидан назорат ўрнатиш;

бошқа хўжалик юритувчи субъектларнинг муайян товарларни сотувчилар ёки сотиб олувчилар, буюртмачилар сифатида товар ёки молия бозорига киришини чеклаш ёки уларни бозордан четлаштириш ёхуд хўжалик юритувчи субъектларни муайян бозорга киритмаслик;

айрим сотувчилар ёки сотиб олувчилар билан шартномалар тузишда шартнома предметига тааллуқли бўлмаган шартларни, шу жумладан, молиявий маблағларни, бошқа мол-мулкни, мулкий ҳуқуқларни ўзга шахсга ўтказишга доир асоссиз талабларни мажбуран қабул қилдириш йўли билан шартномалар тузиш.

4. Рақобатлашмаётган хўжалик юритувчи субъектларнинг, шунингдек хўжалик юритувчи субъектларнинг юридик шахслар бирлашмаси, республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва бошқа ташкилотлар билан рақобатга қарши келишувларига ҳамда мувофиқлаштирилган ҳаракатларига, агар бундай келишувлар ва ҳаракатлар пировард натижада ушбу Низомнинг 3-бандида кўрсатилган оқибатларга олиб келса ёки олиб келиши мумкин бўлса, йўл қўйилмайди, шу жумладан, қуйидаги келишувлар ва ҳаракатларига йўл қўйилмайди:

сотувчининг ёки сотиб олувчининг ҳудудни ёхуд сотиб олувчилар доирасини товарни кейинчалик қайта сотиш мақсадида мустақил равишда белгилашини чеклайдиган келишувлари ва ҳаракатларига;

товарларни қайта сотиш учун нархларга чекловлар белгилайдиган келишувлари ва ҳаракатларига;

бошқа хўжалик юритувчи субъектлар ишлаб чиқарадиган товарларни хўжалик юритувчи субъектлар томонидан реализация қилишни тақиқлайдиган келишувлари ва ҳаракатларига.

5. Хўжалик юритувчи субъектларнинг иқтисодий фаолиятини ушбу хўжалик юритувчи субъектларга алоқадор бўлмаган юридик ва жисмоний шахслар томонидан ташқи мувофиқлаштириш, агар бундай мувофиқлаштириш ушбу Низомнинг 3 ва 4-бандларида кўрсатилган оқибатлардан бирига олиб келса, тақиқланади.

6. Агар рақобатга қарши келишувлар ва ҳаракатлар ишлаб чиқаришни такомиллаштиришга, техника тараққиётини юксалтиришга, инновацияларни жорий этишни рағбатлантиришга, ишлаб чиқариш ва товарларни реализация қилиш ҳажмларини кўпайтиришга ёки иқтисодий ўсишни рағбатлантиришга ёхуд товарларнинг жаҳон товар ёки молия бозоридаги рақобатбардошлилигини оширишга қаратилган бўлса, ушбу Низомнинг 3 ва 4-бандларида назарда тутилган тақиқлар мазкур келишувлар ва ҳаракатларга нисбатан татбиқ этилмайди.

2-боб. Рақобатга қарши келишувлар, мувофиқлаштирилган ҳаракатлар ва иқтисодий фаолиятни мувофиқлаштиришни аниқлаш

7. Рақобатга қарши келишув ёки мувофиқлаштирилган ҳаракатлар белгилари монополияга қарши орган томонидан товар ва молия бозорларини ўрганиш, юридик ва жисмоний шахсларнинг, республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва бошқа ташкилотларнинг, юридик шахслар бирлашмаларининг мурожаатларини кўриб чиқиш, оммавий ахборот воситаларининг хабарларини ҳамда тегишли органларнинг рақобатга қарши келишув ёки мувофиқлаштирилган ҳаракатлар белгиларининг мавжудлигини кўрсатадиган маълумотларини ўрганиш давомида аниқланади.

Бунда хўжалик юритувчи субъектларда, республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва бошқа ташкилотларда, юридик шахсларнинг бирлашмаларида монополияга қарши комплаенс жорий этилганлиги ва масъул шахс тайинланганлиги, у томонидан рақобатга қарши келишув ёки мувофиқлаштирилган ҳаракатлар аломатлари бўйича ҳолатлар кўриб чиқилганлиги ўрганилади.

8. Қуйидагилар рақобатга қарши келишувлар ва мувофиқлаштирилган ҳаракатларнинг, шунингдек, иқтисодий фаолиятни мувофиқлаштиришнинг белгилари ҳисобланади:

таклиф ҳажмини сунъий равишда ўзгартириш мақсадида товарни ишлаб чиқариш ёки етказиб бериш ҳажмларини, шу жумладан, товарларни ишлаб чиқаришни иқтисодий ёки технологик жиҳатдан асоссиз равишда камайтириш ва (ёки) тугатиш ёхуд технологиялар ва инвестицияларни чеклашни келишиш;

нархларни сунъий тарзда ошириш ёки пасайтириш тўғрисида келишув;

бир хил прейскурантни ёки нархни тасдиқлайдиган буйруқ (баённома, фармойиш)ни қўллаш;

товарларни ишлаб чиқариш ёки сотиш ҳажмларига чековлар (квоталар) белгилаш, қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган ҳолатлар бундан мустасно;

нархни ошириш ёки пасайтириш учун индивидуал иқтисодий сабаблар, умумий ташқи омиллар мавжуд бўлмаган ҳолатда нархларни бир вақтда ёки кетма-кетликда ошириш (пасайтириш), шу жумладан, амалдаги нархлар (тарифлар) асосида товарни янги харидорлар томонидан сотиб олинишини чеклаш;

ўхшаш товарни ишлаб чиқаришга ёки сотиб олиш ёхуд реализация қилиш харажатларининг турли миқдорларида ягона нархларни бир вақтда ёки кетма-кетликда белгилаш;

бозорда ягона нархларни белгилаш мақсадида товар қолдиқларини қўшимча баҳолаш;

чегирмаларни, қўшимча тўловларни, устама ёки нархга оид бошқа кўрсаткичларни белгилаш ёки сақлаб туриш;

бозорда талаб юқори бўлган шароитда танқислик ва нархлар ошишини келтириб чиқариш мақсадида келгусида товарларни қайта сотиш учун ишлаб чиқарилган, амалда сотиб олинган ёки импорт қилинган товарларни бозорга етказиб бериш ҳажмларини бир вақтда ёки кетма-кетликда камайтириш ва (ёки) тугатиш;

турли етказиб берувчилар томонидан реализация қилинаётган товарларга юқори нархларни (тарифларни), чегирмаларни, устамаларни, қўшимча тўловларни сақлаб туриш;

шартнома тузиш мумкин бўлган шароитда айрим харидор ёки сотувчилар билан шартнома тузишни асоссиз равишда рад этиш;

товарларни муайян минтақаларда реализация қилишга ёки харидлар ҳажми, товарларнинг хиллари ёхуд товарларни сотувчилар ёки сотиб олувчилар, товар буюртмачилари доираси бўйича бўлиб олишга келишиш;

савдолар иштирокчилари томонидан нархларни ошириш, пасайтириш ёки сақлаб туришга келишиш;

савдо иштирокчилари турли манзилларда жойлашган ҳолатда улар томонидан айнан бир манзилдан ва бир хил таклифларни тақдим этиш;

савдоларнинг операторлари ва (ёки) буюртмачилари ва (ёки) ташкилотчилари ва (ёки) комиссия аъзолари билан ўзаро манфаатдор бўлган ёхуд улар билан аффилланган шахсларнинг савдоларда иштирок этиш;

савдоларнинг икки ва ундан ортиқ ўзаро аффилланмаган ёки бошқача тарзда ўзаро боғлиқ бўлмаган иштирокчиларининг таклифлари айни бир шахс томонидан берилиши;

савдоларнинг операторлари ва (ёки) ташкилотчилари ва (ёки) буюртмачилари томонидан савдолар иштирокчиларига савдоларда иштирок этмаслик, уларни тарк этиш, савдоларда муайян нархларни таклиф этиш ҳақида кўрсатма бериш;

хўжалик юритувчи субъектларга алоқадор бўлмаган юридик ва жисмоний шахслар томонидан иқтисодий фаолиятни, шу жумладан, ташқи иқтисодий фаолиятни муайян ҳудудда амалга оширмаслик ва уларни тўхтатиб туриш ёки тугатиш ҳақида кўрсатма бериш, шунингдек товар нархларини ва уларнинг ҳажмларини белгилаш.

9. Қуйидагилар рақобатга қарши келишув ёки мувофиқлаштирилган ҳаракатлар, шунингдек, иқтисодий фаолиятни мувофиқлаштириш белгиларини аниқлашнинг асосий босқичлари ҳисобланади:

рақобатга қарши келишув ва мувофиқлаштирилган ҳаракат белгилари пайдо бўлганлиги ҳақидаги хабарларни ва сигналларни қабул қилиш;

рақобатга қарши келишув ёки мувофиқлаштирилган ҳаракатларда қатнашган хўжалик юритувчи субъектлар ва (ёки) республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва бошқа ташкилотлар, юридик шахсларнинг бирлашмалари доирасини аниқлаш;

бир-бирининг ўрнини босишини ҳисобга олган ҳолда, муайян товарнинг муомалада бўлиш чегараларини аниқлаш;

рақобатга қарши келишув ёки мувофиқлаштирилган ҳаракатларни содир этган хўжалик юритувчи субъектларга тўғри келадиган бозор улушларини аниқлаш;

янги хўжалик юритувчи субъектларнинг бозорга киришини қийинлаштирадиган тўсиқларнинг мавжудлигини аниқлаш;

ишлаб чиқариш шароитларининг ўхшашлигини ҳамда товарни ишлаб чиқариш харажатларининг таққосланувчанлигини, товарнинг қийматидаги ягона нархларни белгилашга ва битимлар тузишга сабаб бўладиган доимий харажатлар салмоғини аниқлаш;

иқтисодий фаолиятни мувофиқлаштириш ҳамда рақобатга қарши келишув ёки мувофиқлаштирилган ҳаракатларга кўмаклашадиган ахборотлар билан алмашиш учун ахборот тақдим этишлари мумкин бўлган республика ва маҳаллаий ижро этувчи ҳокимият органлари мавжудлигини аниқлаш;

товар ёки молия бозорида устун мавқени эгаллаб турган хўжалик юритувчи субъектлар товарларни ишлаб чиқарувчилар ёки етказиб берувчиларнинг, шунингдек, уларнинг товарларига нархларнинг давлат томонидан тартибга солинишини ўрганиш;

акцияларнинг (улушларнинг) назорат пакетларига эга бўлиш орқали бошқа хўжалик юритувчи субъектлар томонидан етказиб берувчилар ёки истеъмолчилар устидан назоратнинг мавжудлигини аниқлаш;

бозорда нархларнинг қарор топаётган ўзгаришларини ўрганиш ва шароитлари бўйича ўхшаш бўлган бошқа бозорлардаги нархлар билан уларни таққослаш;

рақобатга қарши келишув ёки мувофиқлаштирилган ҳаракатлар содир этилишининг бевосита ёки билвосита далилларини аниқлаш;

товар ёки молия бозорида давлат томонидан тартибга солиш мавжуд бўлган тақдирда, рақобат тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатларига қарама-қаршиликларнинг мавжуд эмаслигини аниқлаш.

3-боб. Рақобатга қарши келишув, мувофиқлаштирилган ҳаракатлар ва иқтисодий фаолиятни мувофиқлаштиришнинг далиллари

10. Рақобатга қарши келишув, мувофиқлаштирилган ҳаракатлар ва иқтисодий фаолиятни мувофиқлаштиришнинг далиллари бевосита ва билвосита бўлиши мумкин.

11. Қуйидагилар рақобатга қарши келишувлар ва мувофиқлаштирилган ҳаракатларнинг ҳамда иқтисодий фаолиятни мувофиқлаштиришнинг бевосита далиллари ҳисобланади:

келишувлар содир этилганлигини ёки уларни содир этиш режалаштирилганлиги назарда тутувчи келишув иштирокчилари ўртасида тузилган шартномалар (келишувлар);

келишув иштирокчиларинг телефон сўзлашувлари, ижтимоий тармоқлар орқали амалга оширилган ёзишмалари;

хатлар, қарорлар (баённомалар), ҳисобрақамлар, юк хатлари, прейскурантлар, тўлов топшириқномалари;

келишув ҳақида далолат берувчи ёзувлар, қайдлар ва бошқа ҳужжатлар;

келишув иштирокчиларининг, шу жумладан келишувда иштирок этиш таклифини олган лекин унга қўшилишни рад этган хўжалик юритувчи субъектларнинг кўрсатмалари ва гувоҳликлари;

келишувлар ҳақида маълумотга эга учинчи шахсларнинг гувоҳлик кўрсатмалари.

12. Қуйидагилар ҳақидаги ҳар қандай маълумотлар рақобатга қарши келишувлар ва мувофиқлаштирилган ҳаракатларнинг ҳамда иқтисодий фаолиятни мувофиқлаштиришнинг билвосита далиллари ҳисобланади:

ахборотларни оғзаки ёки ахборот-коммуникация технологияларидан фойдаланган ҳолда айирбошлаш;

нархларни ошкора эълон қилиш зарурати мавжуд бўлмаган ҳолда эълон қилиш;

рақобатга қарши келишувлар ва мувофиқлаштирилган ҳаракатларни содир этилишига олиб келадиган бир хил ва синхрон ҳаракатларни амалга ошириш;

нархни ошириш ёки пасайтиши учун индивидуал иқтисодий сабаблар, умумий ташқи омиллар мавжуд бўлмаган ҳолатда нархларни бир вақтда ёки кетма-кетликда ошириш (пасайтириш), шу жумладан, амалдаги нархлар (тарифлар) асосида товарнинг янги харидорлар томонидан сотиб олинилишини ёки ундан фойдаланилишни чеклаш;

товарни ишлаб чиқаришга ёки сотиб олиш ёхуд реализация қилиш харажатларининг турли миқдорларида ягона нархларни паралелль ёки кетма-кетликда белгилаш;

товарларни ишлаб чиқаришни иқтисодий ёки технологик жиҳатдан асоссиз равишда камайтириш ва (ёки) тугатиш ёхуд технологиялар ва инвестицияларни чеклаш;

товарлар ёки уларнинг ҳажми муайян минтақаларда реализация қилишининг чекланганлиги ёки мавжуд эмаслиги;

муайян товар ва молия бозорларига нисбатан товар нархларининг ўта юқори даражада бўлиши;

рақобатга қарши келишувлар ва мувофиқлаштирилган ҳаракатлар иштирокчиси сифатида кўрилаётган шахсларнинг учрашувлари, шу жумладан, бир пайтда ва бир хил жойга амалга оширилган ташрифлари;

турли савдоларда айнан бир ҳўжалик юритувчи субъектларнинг иштирок этиши ва (ёки) уларнинг савдоларда иштирок этиш ва нархларни таклиф этиш бўйича кетма кетлик (навбат) схемаси мавжудлиги;

савдоларда иштирокчиларнинг асоссиз иштирок этишдан воз кечиш;

савдоларда тўсатдан тендер ғолибининг савдо натижалари бўйича шартнома тузишни рад этиши;

савдоларда ғолиб томонидан ушбу савдолар иштирокчилари билан субпудрат шартномасини тузиш;

муайян ҳудуддаги савдоларда бошқа ҳудудлар билан таққослаганда, доимий ва ўзгармас нарх даражаси;

савдоларда нархнинг жамоавий ҳолда ўзгариши ёки ошиши;

савдоларга янги иштирокчи қўшилганда, бошқа иштирокчилар томонидан нарх бўйича таклифлари кескин кўтарилиши ёки кетма-кетликда кўтарилиб савдо якунлари бўйича шартнома тузиш рад этилиши;

савдоларга янги иштирокчи қўшилганда нархлар бирдан пасайиб кетиши;

савдо иштирокчилари тақдим этган ҳужжатларда бир хил ҳисоб-китоблар, шакллар ёки хатолар мавжудлиги;

хўжалик юритувчи субъектларга алоқадор бўлмаган юридик ва жисмоний шахслар томонидан уларнинг иқтисодий фаолияти, шу жумладан, ташқи иқтисодий фаолиятига ташқи таъсир кўрсатувчи оғзаки ёки ёзма кўрсатмалар.

13. Ваколатли орган томонидан келишувлар ва мувофиқлаштирилган ҳаракатларнинг содир этилганлигини тасдиқловчи, ушбу Низомнинг 11 ва 12-бандларида назарда тутилган далиллардан ташқари қўшимча далиллар товар ва молия бозорларида амалга оширилган таҳлиллар ва ўрганишлар давомида аниқланиши мумкин.

4-боб. Савдолардаги рақобатга қарши келишувлар ва мувофиқлаштирилган ҳаракатларни аниқлаш

14. Савдолардаги рақобатга қарши келишувлар ва мувофиқлаштирилган ҳаракатлар, шу жумладан, қуйидагилар тақиқланади:

савдоларни ўтказишнинг қонунчиликда белгиланган тартибини бузиш;

савдолар иштирокчиларининг фаолиятини мувофиқлаштириш;

савдоларнинг битта ёки бир нечта иштирокчисига савдоларда иштирок этиш учун имтиёзли шарт-шароитлар яратиш, шу жумладан, ахборотдан фойдаланиш орқали имтиёзли шарт-шароитлар яратиш;

савдоларга оид ҳужжатларга ва қоидаларга, шу жумладан, эълоннинг матнига иштирокчилар ўртасида рақобатни чеклайдиган ёки чеклашга олиб келиши мумкин бўлган талабларни киритиш;

савдоларнинг ўтказилиш жараёнига ва натижаларига таъсир кўрсатиш;

савдоларда талабнинг ўзгаришига, нархларнинг сунъий равишда оширилишига олиб келиши мумкин бўлган ёлғон, асоссиз маълумотларни тарқатиш;

савдоларнинг операторлари ва (ёки) ташкилотчилари ва (ёки) буюртмачилари ва (ёки) савдолар иштирокчилари томонидан рақобатга қарши келишувларни ҳамда мувофиқлаштирилган ҳаракатларни амалга ошириш;

электрон тарзда ўтказиладиган савдоларда нархларнинг сунъий равишда шакллантирилишига олиб келадиган нарх алгоритмидан, яъни товарлар нархини олдиндан белгиланган параметрларга асосан мониторинг қилиш, ҳисоб-китоб қилиш, белгилаш ва назорат қилиш имкониятини берувчи дастурий таъминотдан фойдаланиш;

савдоларда савдо шартларини бир неча марта бажармаслик натижасида товарнинг нархларини рақобат мавжуд бўлганда шаклланган нархлардан (талаб, таклиф ёки ишлар ҳажмидан) анча ошириш;

буюртмачининг ёки сотувчининг савдолар натижаларига кўра шартнома тузишдан асоссиз равишда бўйин товлаши.

Биржа савдоларини ўтказиш чоғида рақобатга қарши келишувлар ва мувофиқлаштирилган ҳаракатлар, шу жумладан, қуйидагилар тақиқланади:

биржа савдоларини ўтказиш жараёнига таъсир кўрсатадиган, шу жумладан, ҳийла-найранг ҳисобланадиган ҳаракатлар, бундан қонунчиликда назарда тутилган ҳоллар мустасно;

биржа савдолари иштирокчиларининг мувофиқлаштирилган ҳаракатлари натижасида жорий биржа нархларининг кескин ошишига ёки қатъий белгиланишига олиб келадиган ҳаракатлар;

биржа шартномаси бўйича барча харидорларга савдоларда тенг иштирок этиш имкониятини чеклайдиган лотларни белгилаш;

тўловнинг ва етказиб беришнинг асосланмаган муддатларини, шунингдек, ўхшаш маҳсулотни сотувчилар томонидан белгиланган шартлардан жиддий фарқ қилувчи алоҳида шартларни жорий этиш;

биржа шартномаларида иштирокчилар сонини чеклайдиган алоҳида шартларни кўрсатиш;

товарларни савдога қўйиш жадвалларини биржанинг расмий веб-сайтига жойлаштирмаслик;

юқори ликвидли ва (ёки) монопол маҳсулотни жадвалларда назарда тутилган муддатларда биржага қўймаслик ёки уни кам ҳажмда ёхуд мувофиқ бўлмаган ҳажмда қўйиш;

биржа савдолари давомида биржанинг муайян иштирокчиси томонидан бошқа иштирокчиларнинг буюртмаларига нисбатан нархи ноодатий тарзда катта фарқ қилувчи буюртмалар бериш, кейинчалик мазкур буюртмаларни савдолар тугагунига қадар олиб ташлаш ёки тузилган битимни жарима тўламасдан асоссиз равишда бекор қилиш;

нархи қонунчилик билан тартибга солинадиган маҳсулотнинг бошланғич нархини шакллантиришнинг белгиланган тартибига риоя этмаслик;

биржа шартномаси бўйича муайян харидор иштирокида бекор қилинган битимнинг баҳоси айни шу харидор билан мазкур биржа шартномаси бўйича кейинги икки савдода амалга оширилган битимнинг энг паст баҳосидан паст бўлишига олиб келувчи ҳаракатларни бажариш;

фақат биржа савдоларига қўйиш йўли билан сотилиши лозим бўлган юқори ликвидли ва (ёки) монопол маҳсулотлар ҳажмларини биржа савдоларига қўймасдан тўғридан-тўғри шартномалар бўйича сотиш;

биржа савдоларида реализация қилинмаган юқори ликвидли ва (ёки) монопол маҳсулотларнинг бир қисмини такроран савдоларга қўймаслик;

маҳсулотни транспортнинг муқобил тури билан жўнатиш имкони бўлган ҳолатда, уни транспортнинг муайян тури билан асоссиз равишда жўнатишни назарда тутувчи шартномалар бўйича савдоларга қўйиш;

биржада тузилган битимлар ва шартномаларни жарима санкцияларисиз асоссиз равишда ёки мунтазам асосда бекор қилиш, бир тарафнинг енгиб бўлмас куч ҳолатлари муносабати билан мажбуриятларни бажариш имконияти йўқлиги исботланган ҳоллар, яъни фавқулодда ва олдини олиб бўлмайдиган (форс-мажор) ҳолатлар бундан мустасно;

товарни юклаб жўнатиш навбатининг изчиллигига риоя этмаслик;

биржа шартномаларида товарларнинг сифат кўрсаткичлари (тури, нави, маркаси ва бошқалар) тўғрисидаги етарлича ахборотни кўрсатмаслик ёки уларнинг кўрсаткичлари тўғрисидаги чалғитувчи ахборотни киритиш;

савдолар ташкилотчилари томонидан биржа савдоларининг иштирокчилари учун тенг бўлмаган шароитлар яратиш;

савдолар ташкилотчилари томонидан биржа савдоларининг натижаларини асоссиз равишда бекор қилиш;

сотувчи ва харидор ўртасида айни бир шахсий ҳисобварақда битим тузиш;

товарнинг нархи хусусида чалғитиш мақсадида баҳоси рақобат муҳитида таркиб топган даражадан жиддий фарқ қиладиган бир нечта битимни бир кунда бир иштирокчи томонидан ёки бир иштирокчининг манфаати учун тузиш.

Энг яхши таклифларнинг танловларида, тендерларда, аукционларда ва бошқа савдоларда рақобатга қарши келишувлар ва мувофиқлаштирилган ҳаракатлар, шу жумладан, қуйидагилар тақиқланади:

савдоларда иштирок этиш учун хўжалик юритувчи субъектлардан ҳужжатлар қабул қилишни асоссиз равишда рад этиш ёки савдоларда иштирок этиш учун ҳужжатларни тақдим этишга тўсқинлик қилиш;

савдолар иштирокчиларини асоссиз равишда четлаштириш ёки уларнинг сонини асоссиз равишда чеклаш;

савдолар предметига технологик ва функционал жиҳатдан алоқадор бўлмаган қўшимча товарларни лотлар таркибига киритиш;

товарнинг аниқ ишлаб чиқарувчисини кўрсатиш, товарларнинг бир-бирига тўғри келмаслиги ҳоллари ва қонунчиликда назарда тутилган бошқа ҳоллар бундан мустасно;

бошқа иштирокчи ғолибга айланиши учун шарт-шароитлар яратиш мақсадида савдоларда таклифлар билан иштирок этиш;

савдолар иштирокчиларига асоссиз талаблар қўйиш, шу жумладан, уларнинг малакасига нисбатан рақобатни чеклайдиган ёки чеклашга олиб келиши мумкин бўлган талаблар қўйиш;

савдолар предметининг нархларини таклифлар киритиш орқали, савдолар тугагунига қадар ушбу таклифларни олиб ташлаган ҳолда ошириш ёки пасайтириш;

савдоларда айни бир лотда фақат аффилланган ёки ўзаро манфаатдор шахсларнинг иштирок этиши;

савдоларнинг операторлари ва (ёки) буюртмачилари ва (ёки) ташкилотчилари ва (ёки) комиссия аъзолари билан ўзаро манфаатдор бўлган ёхуд улар билан аффилланган шахсларнинг савдоларда иштирок этиши.

Ушбу белгиланган рақобатга қарши келишувлар ва мувофиқлаштирилган ҳаракатлар бўйича талабларнинг бузилиши савдолар натижалари бўйича қабул қилинган қарорларни ва тузилган шартномаларни ҳақиқий эмас деб топиш учун асос бўлади.

5-боб. Аниқланган рақобатга қарши келишувларни, мувофиқлаштирилган ҳаракатларни кўриб чиқиш

15. Рақобатга қарши келишувларни тузганлик, мувофиқлаштирилган ҳаракатларни содир этганлик белгилари юзасидан монополияга қарши орган томонидан қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда чоралар кўрилади.

16. Бозорда рақобат муҳитига салбий таъсир қилувчи ҳолатлар кузатилганда ва (ёки) айни бир тармоқдаги товар (иш/хизмат) нархларнинг кескин синхрон равишда ўсиши кузатилса, монополияга қарши орган мазкур соҳадаги тадбиркорлар томонидан шубҳали нарх ошиши рақобатга қарши келишувлар натижаси эмаслигини исботлашини ва нарх ошиши учун асосли индивидуал иқтисодий сабабларни кўрсатишни талаб қилишга ҳақли.

Монополияга қарши органнинг талабига қарамасдан, хўжалик юритувчи субъектлар, республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва бошқа ташкилотлар, юридик шахслар бирлашмалари томонидан талаб қилинган маълумотлар тақдим қилинмаган тақдирда, монополияга қарши орган ўзининг таҳлиллари асосида қарор чиқаради.

17. Рақобатлашаётган хўжалик юритувчи субъектлар, шу жумладан, салоҳиятли рақобатчилар ўртасидаги рақобатни чеклашга ва (ёки) истеъмолчиларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига зарар етказилишига олиб келадиган ҳамда рақобатга қарши келишувлар ва мувофиқлаштирилган ҳаракатлар ўз-ўзидан ҳақиқий эмас деб топилади.

Бунда ваколатли орган томонидан ушбу Низомнинг 3-бобида келтирилган далиллар аниқланган тақдирда, рақобатга қарши келишувлар ва мувофиқлаштирилган ҳаракатлар содир этилмаганлигини исботлаш ушбу келишувлар ва (ёки) мувофиқлаштирилган ҳаракатларни содир этишда иштирок этган хўжалик юритувчи субъектлар зиммасида бўлади.

18. Хўжалик юритувчи субъектлар, республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва бошқа ташкилотлар, юридик шахслар бирлашмалари ўзлари амалга оширган келишувлар ва ҳаракатлар келишиб олинмаганлиги, рақобат тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатларига зид эмаслиги тўғрисидаги далилларни тақдим этишга ҳақли.

6-боб . Рақобатга қарши келишув ва мувофиқлаштирилган ҳаракат бўйича жавобгарликдан озод этиш

19. Рақобатга қарши келишув ёки мувофиқлаштирилган ҳаракат иштирокчиси бўлган, мазкур келишув ёки ҳаракат содир этилганлиги ҳақида монополияга қарши органга биринчи бўлиб ихтиёрий равишда ариза билан мурожаат қилган жисмоний шахс, хўжалик юритувчи субъект, юридик шахслар бирлашмаси тегишинча маъмурий ва молиявий жавобгарликдан озод қилинади.

Рақобатга қарши келишувлар ва мувофиқлаштирилган ҳаракатларга доир материаллар судга тақдим этилган тақдирда, ваколатли органга ҳамкорлик қилган учинчи шахс тўғрисидаги маълумотлар сир сақланиши таъминланади.

20. Монополияга қарши органга рақобатга қарши келишувлар ёки мувофиқлаштирилган ҳаракатлар бўйича мурожаатлар қабул қилинади.

21. Аризада мурожаат қилувчи келишув иштирокчиси ёки учинчи шахс рақобатга қарши келишувлар ва мувофиқлаштирилган ҳаракатларни исботлашга доир ҳар қандай шаклдаги маълумотни тақдим этиши ва (ёки) монополияга қарши орган билан ҳамкорлик қилиши мумкин.

7-боб. Якунловчи қоидалар

22. Монополияга қарши органга ахборот тақдим этмаслик ёки ўз вақтида тақдим этмаслик ёхуд уларга била туриб нотўғри маълумотларни тақдим этганлик учун жисмоний ва юридик шахслар, республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва бошқа ташкилотлар, юридик шахсларнинг бирлашмалари ва уларнинг мансабдор шахслари қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ жавобгар бўладилар.

23. Мазкур Низом талаблари бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда жавоб берадилар.

24. Монополияга қарши органнинг рақобатга қарши келишувлар тузганлик, мувофиқлаштирилган ҳаракатларни содир этганлик белгилари юзасидан қабул қилинган қарорларидан норози бўлган хўжалик юритувчи субъектлар бевосита судга ёки бўйсунув тартибида юқори турувчи органга ёхуд мансабдор шахсга шикоят қилишга ҳақлидир.

Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 1 майдаги 256-сон қарорига 5-ИЛОВА

Иқтисодий концентрацияни амалга ошириш учун олдиндан розилик олиш тартиби тўғрисида

1-боб. Умумий қоидалар

1. Ушбу Низом Ўзбекистон Республикасининг «Рақобат тўғрисида»ги Қонунига мувофиқ иқтисодий концентрация устидан давлат назоратини амалга ошириш мақсадида иқтисодий концентрацияни кўриб чиқиш ва олдиндан розилик олиш тартибини белгилайди.

Лицензиялаш, рухсат бериш ва хабардор қилиш тартиб-таомиллари тўғрисидаги қонунчилик иқтисодий концентрацияга, монополияга қарши органнинг олдиндан розилигини олиш билан боғлиқ муносабатларга нисбатан татбиқ этилмайди.

2. Ушбу Низомда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:

акцияларни (улушларни) олиш бўйича битим — Ўзбекистон Республикасида рўйхатга олинган акциядорлик жамияти овоз берувчи акцияларининг 25 фоизидан ортиғини тасарруф этиш ёхуд масъулияти чекланган жамиятнинг устав фондидаги (устав капиталидаги) улушларнинг учдан бир қисмидан ортиғини тасарруф этиш ҳуқуқини олиш бўйича битим;

битим иштирокчилари — инвестор ва инвестор томонидан акциялари (улушлари) олинадиган хўжалик юритувчи субъект ёки қўшиб юбориш ва қўшиб олишда иштирок этаётган хўжалик юритувчи субъектлар;

инвестор — хўжалик юритувчи субъектларнинг устав фондидаги (устав капиталидаги) акцияларни (улушларни) ўз номидан ва ўз ҳисобидан олувчи юридик ёки жисмоний шахс, шунингдек, шахслар гуруҳи;

иқтисодий концентрация — хўжалик юритувчи субъектнинг ёки шахслар гуруҳининг устунлигига олиб келадиган, товар ёки молия бозорида рақобатнинг ҳолатига таъсир кўрсатадиган битимлар тузиш ва (ёки) бошқа ҳаракатларни бажариш;

компенсация чораси — хўжалик юритувчи субъектларни қўшиб юбориш ёки қўшиб олиш ҳамда акцияларни (улушларни) олиш бўйича иқтисодий концентрация битимига олдиндан розилик беришда рақобатни таъминлашга қаратилган талаблар ёки монополияга қарши ҳаракатлар;

монополияга қарши орган — Ўзбекистон Республикаси Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси ва унинг ҳудудий органлари;

товар — фаолиятнинг олиш ва реализация қилиш учун мўлжалланган маҳсули, шу жумладан, ишлар ва хизматлар;

қўшиб юбориш ва қўшиб олиш бўйича битим — хўжалик юритувчи субъектлардан ҳар бирининг ҳуқуқ ҳамда мажбуриятлари янги вужудга келадиган юридик шахсга ёки хўжалик юритувчи субъектнинг ҳуқуқ ва бурчлари у қўшилаётган юридик шахсга ўтишига олиб келадиган битим;

хўжалик юритувчи субъект — товарларни ишлаб чиқариш, олиш ва реализация қилиш бўйича фаолият билан шуғулланувчи юридик шахс, шу жумладан, давлат иштирокидаги корхона ва хўжалик фаолияти билан шуғулланувчи муассаса, юридик шахс ташкил этмасдан тадбиркорлик фаолиятини амалга оширувчи жисмоний шахс.

3. Олдиндан розилик олиш талаб этиладиган иқтисодий концентрацияни монополияга қарши органнинг олдиндан розилик берилганлиги ҳақидаги ҳужжатисиз амалга ошириш (бажариш) тақиқланади.

2-боб. Олдиндан розилик олиш бўйича талаблар ва шартлар

4. Мазкур Низом талаблари қуйидагиларга нисбатан татбиқ этилмайди:

давлат иштирокидаги корхоналарнинг қўшиб юборилишига ёки қўшиб олинишига ёхуд уларнинг устав фондидаги (устав капиталидаги) акцияларнинг (улушларнинг) олинишига доир битимлар Ўзбекистон Республикаси Президентининг қарорига биноан амалга оширилган ҳолларга;

хўжалик юритувчи субъектни ташкил этиш чоғида унинг муассисларига;

хўжалик юритувчи субъект томонидан устав фондидаги (устав капиталидаги) ўз акцияларини (улушларини) олишга доир битимларга;

акциядорлик жамияти (масъулияти чекланган жамият) ўз устав фондининг (устав капиталининг) миқдорини сақлаб қолган ҳолда бошқа ташкилий-ҳуқуқий шаклга ўзгартирилишига;

акциялар (улушлар) кейинчалик қайта сотиш мақсадида инвестиция воситачилари томонидан олинишига;

хўжалик юритувчи субъектнинг устав фондидаги (устав капиталидаги) акцияларни (улушларни) жисмоний шахс томонидан олишга доир битимларга, агар ариза билан мурожаат этилган пайтда бундай жисмоний шахс бирон-бир хўжалик юритувчи субъектнинг устав фондидаги (устав капиталидаги) акцияларнинг (улушларнинг) 25 фоизидан кўпроғини тасарруф этмаган бўлса.

5. Иқтисодий концентрация устидан давлат назорати қуйидаги ҳолларда амалга оширилади:

хўжалик юритувчи субъектни қўшиб олиш ёки қўшиб юбориш орқали қайта ташкил этишда;

шахс ёки шахслар гуруҳи томонидан Ўзбекистон Республикасида рўйхатга олинган акциядорлик жамияти овоз берувчи акцияларининг 25 фоизидан ортиғини тасарруф этиш ҳуқуқини олганда;

шахс ёки шахслар гуруҳи томонидан масъулияти чекланган жамиятнинг устав фондидаги (устав капиталидаги) улушларнинг учдан бир қисмидан ортиғини тасарруф этиш ҳуқуқини олганда.

6. Иқтисодий концентрация бўйича монополияга қарши органнинг олдиндан розилиги мазкур Низомнинг 5-бандида назарда тутилган ҳолатларда қуйидаги шартлардан бири мавжуд бўлганда олинади:

агар хўжалик юритувчи субъектлардан бири активларининг баланс қиймати ёки охирги календарь йилда товарларни реализация қилишдан олинган тушуми базавий ҳисоблаш миқдорининг икки юз эллик минг баравари миқдоридан ортиқ бўлса;

агар битимлар иштирокчилари активларининг жами баланс қиймати ёки охирги календарь йилда товарларни реализация қилишдан олинган жами тушуми базавий ҳисоблаш миқдорининг беш юз минг баравари миқдоридан ортиқ бўлса.

3-боб. Иқтисодий концентрацияни назорат қилиш тартиби

7. Иқтисодий концентрацияни амалга ошириш учун олдиндан розилик бериш тўғрисидаги ариза қуйидагилар томонидан кўриб чиқилади:

а) Ўзбекистон Республикаси Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси томонидан:

республиканинг бир нечта ҳудудида ёки барча ҳудудларида ўз фаолиятини амалга оширувчи хўжалик юритувчи субъектлар ўртасидаги битимлар бўйича;

агар битимлар иштирокчилари республиканинг турли ҳудудларида жойлашган бўлса;

хўжалик юритувчи субъектнинг устав фондидаги (устав капиталидаги) акцияларни (улушларни) норезидент жисмоний ва юридик шахслар томонидан олишда;

б) Ўзбекистон Республикаси Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитасининг ҳудудий органлари томонидан битимлар иштирокчилари ўз фаолиятини республиканинг айни бир ҳудуди доирасида амалга оширадиган ҳолатларда.

8. Қимматли қоғозлар савдоларининг ташкилотчилари инвесторларни ушбу Низомда назарда тутилган хўжалик юритувчи субъектнинг устав фондидаги акцияларни олиш тартибига риоя қилишнинг зарурлиги тўғрисида хабардор қилиши шарт.

4-боб. Шахслар гуруҳини аниқлаш

9. Ягона (умумий) иқтисодий манфаатга эга бўлган ва Ўзбекистон Республикасининг «Рақобат тўғрисида»ги Қонуни 10-моддаси шартларидан бирига ёки бир нечтасига мувофиқ бўлган шахслар йиғиндиси — шахслар гуруҳи деб эътироф этилади.

Бунда товарлар (ишлар, хизматлар) муайян бозорида хўжалик юритувчи субъект ва инвестор шахслар гуруҳининг жами улуши уларнинг индивидуал улушлари, шунингдек, акциялари (улушлари) ёки мулкий ҳуқуқларига инвестор ёки хўжалик юритувчи субъект эгалик қиладиган бошқа юридик шахсларнинг улушлари йиғиндиси ҳисобланади.

10. Монополияга қарши орган юридик ва жисмоний шахсларни шахслар гуруҳи деб эътироф этиш учун зарур бўлган қуйидаги маълумотларни сўраб олишга ҳақлидир:

инвесторларнинг, хўжалик юритувчи субъектнинг ёки унинг ҳаммуассисларининг устав фондидаги (устав капиталидаги) улушлари тўғрисида;

инвесторларнинг, шунингдек, уларнинг муассисларининг хўжалик юритувчи субъект устав фондидаги (устав капиталидаги) улушлари тўғрисида;

инвесторнинг, шунингдек, унинг муассисларининг бошқа хўжалик юритувчи субъектларнинг устав фондларидаги (устав капиталларидаги) акциялар ёки улушларга эгалик қилиш қисмига доир инвестициявий фаолияти тўғрисида;

хўжалик юритувчи субъектларнинг ва (ёки) инвесторнинг хизматлар кўрсатишга доир асосий фаолият турлари ҳамда уларнинг муайян товар (ишлар, хизматлар) бозоридаги улушлари тўғрисида.

Ушбу бандда санаб ўтилган маълумотлар инвестор томонидан тақдим этилади. Агар инвесторда ушбу ахборотлар мавжуд бўлмаса, монополияга қарши орган томонидан улар бундай ахборотга бевосита эга бўлган бошқа шахслардан сўраб олиниши ҳам мумкин.

5-боб. Олдиндан розилик олиш учун ариза бериш тартиби ва шакли

11. Олдиндан розилик олиш талаб этиладиган иқтисодий концентрацияни амалга ошириш чоғида шахслар ёки шахслар гуруҳи бу ҳаракатлар бажарилгунига (битимлар тузилгунига) қадар монополияга қарши органга ариза билан Давлат хизматлари марказлари ёки Ягона интерактив давлат хизматлари портали (кейинги ўринларда — ЯИДХП) орқали электрон равишда ушбу Низомга 1 ва 2-иловаларда кўрсатилган паспортларга мувофиқ тегишли ҳужжатларни илова қилган ҳолда мурожаат қилади.

12. Олдиндан розилик олиш талаб этиладиган иқтисодий концентрацияни амалга оширишга қадар битим иштирокчиларининг бири ёки унинг ваколатли вакили, ваколатини тасдиқловчи ҳужжатларга асосланган ҳолда, монополияга қарши органга иқтисодий концентрацияга олдиндан розилик бериш тўғрисидаги аризани ва унга илова қилинган маълумотларни тақдим этади.

Шунингдек, битим иштирокчилари томонидан аризага қуйидагилар илова қилиниши лозим:

норезидент бўлган жисмоний шахс учун — паспортнинг кўчирма нусхасини;

норезидент бўлган юридик шахс учун — давлат рўйхатидан ўтганлиги тўғрисидаги ҳужжатнинг кўчирма нусхасини ёки унинг ўрнини босувчи ҳужжат;

битим тарафларининг ариза берилган кундан аввалги икки йил давомидаги ёхуд агар фаолият икки йилдан кам муддатни ташкил этса, фаолият амалга оширилган муддат давомидаги фаолияти турлари, ишлаб чиқарилган ва реализация қилинган товар турларининг номлари ҳамда уларнинг ҳажмлари тўғрисидаги маълумотлар;

битим тарафларининг ўтган икки календарь йилга доир молиявий ва статистика ҳисоботлари, бунда ҳисоботлар назорат қилувчи органга ҳисоботни топширилганлигини тасдиқловчи маълумот билан тақдим этилиши, чет тилидаги ҳисоботлар расман давлат тилига таржима қилинган ва нотариал тартибда тасдиқланган бўлиши лозим (чет эл юридик шахслари томонидан статистика ҳисоботлари талаб этилмайди);

шахслар гуруҳининг таркиби тўғрисидаги маълумотларни, бундай шахсларнинг ушбу шахслар гуруҳига кириш асослари кўрсатилган ҳолда;

шахслар ёки бир гуруҳ шахсларнинг устав фондидаги (устав капиталидаги) акцияларининг (улушларининг) 25 фоиздан кўпроғига бевосита ёки билвосита эгалик қилиш орқали ҳақиқатда назорат қиладиган жисмоний шахслар — асосий бенефициар мулкдорлар тўғрисидаги маълумот.

Ариза берувчидан ушбу Низомда кўрсатилмаган маълумотларни ҳамда бошқа ҳужжатларни талаб қилиш қатъиян тақиқланади.

13. Агар хорижий инвестор объектив сабабларга кўра молиявий ҳисоботни тақдим этиш имкониятига эга бўлмаса, бунда молиявий ҳисобот топшириш муддати тугамаган ёки инвесторнинг рўйхатдан ўтган давлати қонунчилигида бошқа ҳолатлар назарда тутилган бўлса, ушбу ҳужжат мавжуд бўлмаган тақдирда ҳам иқтисодий концентрация бўйича исталган битимни тузишга олдиндан розилик олиши зарур, янги ташкил этилган ва молиявий ҳисоботларга эга инвесторлар бундан мустасно.

Ахборот таркибида тижорат сирининг мавжудлиги уни монополияга қарши органга тақдим қилишни рад этиш учун асос бўла олмайди, бунда хўжалик юритувчи субъектларни қўшиб юбориш ва қўшиб олиш бўйича битимларнинг қатнашчилари монополияга қарши органга ахборот тақдим этишда тижорат сиридан иборат бўлган маълумотларни қонунчиликда белгиланган тартибда тақдим этиши шарт.

14. Ариза берувчи томонидан тақдим этилиши лозим бўлган молиявий ҳисоботлар бўйича календарь йил тугаган, бироқ белгиланган ҳисобот топшириш муддати келмаган ҳолларда — ўтган календарь йилдаги ҳисоботлар тақдим этилади ва монополияга қарши орган ушбу ҳисоботлар асосида аризани кўриб чиқади.

15. Акцияни (улушни) олиш бўйича ҳар бир битим учун мурожаат алоҳида топширилиши лозим, қўшиб юбориш ва қўшиб олиш бўйича битимлар бундан мустасно.

16. Ариза берувчи иқтисодий концентрация бўйича битимларга (ҳаракатларга) олдиндан розилик олиш юзасидан мурожаат қилганда, ариза кўриб чиқилишининг ҳар қандай босқичида уни қайтариб олиш ҳуқуқига эга. Ариза берувчи ариза бўйича уни кўрмасдан қолдириш бўйича монополияга қарши органга илтимоснома киритади, илтимоснома монополияга қарши орган томонидан кўриб чиқилиб, аризани кўрмасдан қолдириш бўйича ажрим чиқаради. Бунда аризани кўриб чиқиш билан боғлиқ тўланган барча йиғим суммалари қайтарилмайди.

17. Ариза бўйича аризани кўрмасдан қолдириш тўғрисида монополияга қарши органнинг ажрими чиқарилган тақдирда, кейинчалик ариза берувчи умумий тартибда янгидан мурожаат қилишга ҳақли.

18. Ушбу Низомнинг 12-бандида кўрсатилган маълумот, ахборот ёки ҳужжатларсиз ва уларнинг тақдим этишнинг имконияти бўлмаганлигини асословчи сабаблар ёзма равишда кўрсатилмаган бўлса, монополияга қарши орган томонидан ариза кўриб чиқиш учун қабул қилинмайди. Бундай ҳолларда монополияга қарши орган аризани кўриб чиқмасдан икки кун мобайнида ариза берувчига электрон шаклда хабарнома юборади ва аризани кўрмасдан қайтаради.

6-боб. Олдиндан розилик берилганлиги учун ундириладиган йиғим миқдори, уни ҳисоблаш ва тўлаш тартиби

19. Иқтисодий концентрацияга олдиндан розилик бериш тўғрисидаги аризани кўриб чиққанлик учун қонунчиликда белгиланган тартибда йиғим ундирилади.

Олдиндан розилик берилганлиги учун битим тарафларининг охирги календарь йилда товарларни реализация қилишдан олинган тушумининг (тушум мавжуд бўлмаган тақдирда — активлар баланс қийматининг) 0,05 фоизи, лекин базавий ҳисоблаш миқдорининг етти бараваридан кам бўлмаган ва минг бараваридан кўп бўлмаган миқдорда йиғим ундирилади.

20. Йиғимлар мазкур Низомнинг 21 ва 22-бандларида кўрсатилган тартибда ҳисобланади.

21. Хўжалик юритувчи субъектнинг устав фондидаги акцияларни (улушларни) олишга доир битимлар бўйича:

а) жисмоний шахс, шу жумладан, чет эл фуқароси томонидан тўланадиган йиғим миқдори (С) қуйидаги формула бўйича аниқланади:

С = В*0,05%, бунда, В — акциялари (улушлари) сотиб олинаётган хўжалик юритувчи субъектнинг охирги календарь йил учун товарларни сотишдан тушган тушуми, «Молиявий натижалар тўғрисида ҳисобот» 2-сон шаклнинг 010-сатри.

Агарда акциялари (улушлари) олинаётган хўжалик юритувчи субъектнинг охирги календарь йил ҳисобот санасида товарларни сотишдан тушган тушуми мавжуд бўлмаса, йиғим миқдори (С) қуйидаги формула бўйича аниқланади:

С = А*0,05%, бунда, А — акциялари (улушлари) олинаётган хўжалик юритувчи субъектнинг охирги календарь йил учун активларининг баланс қиймати, «Бухгалтерия баланси» 1-сон шаклнинг 400-сатри;

б) Ўзбекистон Республикаси резиденти бўлган юридик шахс (шахслар гуруҳи) томонидан тўланадиган йиғим миқдори (С) қуйидаги формула бўйича аниқланади:

С = (В1+В2+ ..+Вn)*0,05%, бунда, В1, В2, Вn — битим тарафларининг охирги календарь йил учун товарларни сотишдан тушган тушуми, «Молиявий натижалар тўғрисида ҳисобот» 2-сон шаклнинг 010-сатри.

Агарда битимда иштирок этувчи барча шахсларнинг охирги календарь йил ҳисобот санасида товарларни сотишдан тушган тушуми мавжуд бўлмаса, йиғим миқдори (С) қуйидаги формула бўйича аниқланади:

С = (А1+А2+ ..+Аn)*0,05%, бунда, А1, А2, Аn — битимда иштирок этувчи барча шахсларнинг охирги календарь йил учун активларининг баланс қиймати, «Бухгалтерия баланси» 1-сон шаклнинг 400-сатри;

в) юридик шахс томонидан — Ўзбекистон Республикасининг норезидентлари (шахслар гуруҳи) томонидан тўланадиган йиғим миқдори (С) қуйидаги формула бўйича аниқланади:

Ўзбекистон Республикасининг норезидент юридик шахслари (шахслар гуруҳи) томонидан ҳисобот тақдим этилган тақдирда:

С = (Вн1+Вн2+Вn..+В)*0,05%, бунда, Вн1, Вн2, Вn — Ўзбекистон Республикасининг норезидент юридик шахсларининг (шахслар гуруҳининг) охирги календарь йилдаги товарларни сотишдан тушган тушуми тақдим этилган ҳисоботлар асосида Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг ҳисобот санасидаги валюта курси бўйича аниқланади;

В — акциялари (улушлари) олинаётган хўжалик юритувчи субъектнинг охирги календарь йил учун товарларни сотишдан тушган тушуми, «Молиявий натижалар тўғрисида ҳисобот» 2-сон шаклнинг 010-сатри.

Агарда битимда иштирок этувчи барча шахсларнинг охирги календарь йил ҳисобот санасида товарларни сотишдан тушган тушуми бўлмаса, йиғим миқдори (С) қуйидаги формула бўйича аниқланади:

С = (Ан1+Ан2+Аn..+А)*0,05%, бунда, Ан1, Ан2, Аn — Ўзбекистон Республикасининг норезидент юридик шахсларининг (шахслар гуруҳининг) охирги календарь йилдаги активларининг баланс қиймати тақдим этилган ҳисоботлар асосида аниқланади.

А — акциялари (улушлари) олинаётган хўжалик юритувчи субъектнинг охирги календарь йил учун активларининг баланс қиймати, «Бухгалтерия баланси» 1-сон шаклнинг 400-сатри.

Агарда молиявий ҳисобот асосли сабабларга кўра тақдим этилмаса, йиғим миқдори (С) қуйидаги формула бўйича аниқланади:

С = (Он1+Он2+Оn..+В)*0,05%, бунда, Он1, Он2, Оn — Ўзбекистон Республикасининг норезидент юридик шахсларнинг (шахслар гуруҳининг) охирги календарь йил учун хизмат кўрсатувчи банки томонидан тасдиқланган ҳисобварағидаги нақд пул айланмасининг ҳажми;

В — акциялари (улушлари) сотиб олинаётган хўжалик юритувчи субъектнинг охирги календарь йил учун товарларни сотишдан тушган тушуми, «Молиявий натижалар тўғрисида ҳисобот» 2-сон шаклнинг 010-сатри.

Агарда молиявий ҳисобот ва хизмат кўрсатувчи банк томонидан тасдиқланган ҳисобварағидан кўчирма тақдим этилмаган бўлса, унда базавий ҳисоблаш миқдорининг минг баравари миқдорида йиғим ҳисобланади.

22. Хўжалик юритувчи субъектларни қўшиб юбориш ва қўшиб олишда йиғим миқдори (С) қуйидаги формула бўйича аниқланади:

С = (В1+В2+ ..+Вn)*0,05%, бунда, В1, В2, Вn — қўшиб юбориш ва қўшиб олишда иштирок этаётган хўжалик юритувчи субъектларни охирги календарь йил учун товарларни сотишдан тушган тушумлари, «Молиявий натижалар тўғрисида ҳисобот» 2-сон шаклнинг 010-сатри.

Агарда битимда иштирок этувчи барча шахсларнинг охирги календарь йил ҳисобот санасида товарларни сотишдан тушган тушуми бўлмаса, йиғим миқдори (С) қуйидаги формула бўйича аниқланади:

С = (А1+А2+ ..+Аn)*0,05%, бунда, А1, А2, Аn — қўшиб юбориш ва қўшиб олишда иштирок этаётган хўжалик юритувчи субъектларнинг охирги календарь йил учун активларининг баланс қиймати, «Бухгалтерия баланси» 1-сон шаклнинг 400-сатри.

23. Агарда ҳисоб-китоб натижаларига кўра йиғим миқдори базавий ҳисоблаш миқдорининг етти бараваридан кам бўлса, унда базавий ҳисоблаш миқдорининг етти баравари миқдорида тўлов амалга оширилади.

24. Ариза берувчи томонидан иқтисодий концентрацияга розилик олиш учун ариза топширилганда, базавий ҳисоблаш миқдорининг бир баравари миқдорида дастлабки йиғим тўланади.

Йиғим тўланганлиги ахборот-коммуникация тизимлари орқали тасдиқланади.

Ушбу йиғим суммаси қуйидаги тартибда тақсимланади:

10 фоизи — Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигининг Давлат хизматларини ривожлантириш жамғармасига;

11,25 фоизи — Ягона интерактив давлат хизматлари портали орқали давлат хизматларини кўрсатганлик учун, шунингдек, 0,5 фоизи Ягона биллинг тизими орқали давлат хизматлари кўрсатганлик учун Ахборот-коммуникация технологияларини ривожлантириш жамғармасининг электрон ҳукумат ва рақамли иқтисодиётнинг идоралараро лойиҳаларини молиялаштириш бўйича махсус ҳисобварағига;

қолган маблағлар — монополияга қарши органнинг ҳисобварағига йўналтирилади.

Агарда битимларга олдиндан розилик бериш тўғрисидаги аризани кўриб чиқиш натижалари бўйича аризада кўрсатилган битимни амалга ошириш учун монополияга қарши органнинг олдиндан розилиги талаб этилмайдиган ҳолларда, аризани кўриб чиқиш учун тўланган дастлабки йиғим миқдори қайтарилмайди.

25. Монополияга қарши орган ариза юзасидан олдиндан розилик бериш тўғрисида қарор қабул қилгандан сўнг бир иш куни ичида тўланиши лозим бўлган йиғим миқдорини ҳисоблаб чиқади. Ҳисоб-китоб натижаларига кўра монополияга қарши орган тўланиши керак бўлган йиғим миқдори тўғрисида махсус ахборот тизими орқали ариза берувчига хабар юборади.

Йиғим тўланганлиги ахборот-коммуникация тизимлари орқали тасдиқланади.

Мазкур Низомнинг 19-банди иккинчи хатбошисига асосан олдиндан розилик берилганлиги учун тўланадиган тўловлар монополияга қарши органнинг ҳисобварағига тўлиқ ўтказилади.

26. Ариза берувчи монополияга қарши орган томонидан ҳисобланган ва тўловни амалга ошириш ҳақида хабар қилинган йиғим суммасининг қолган қисмини ўттиз календарь кун ичида тўлайди.

Агарда ариза берувчи йиғим суммасини белгиланган муддат ичида амалга оширмаса, монополияга қарши орган олдиндан розилик берилган қарорни бекор қилади ва бу ҳақда ариза берувчига махсус ахборот тизими орқали хабар юборилади, бунда тўланган дастлабки йиғим миқдори қайтарилмайди.

Қарор бекор қилинган тақдирда, кейинчалик ариза берувчи умумий тартибда янгидан мурожаат қилишга ҳақли.

7-боб. Олдиндан розилик олиш учун аризани кўриб чиқиш тартиби ва натижалари

27. Иқтисодий концентрация бўйича ариза монополияга қарши орган раҳбарининг буйруғи билан ташкил этиладиган махсус комиссия томонидан кўриб чиқилади.

28. Иқтисодий концентрация бўйича тузиладиган битимнинг рақобатни чеклашга таъсир кўрсатиш ҳолатларини ўрганиш мақсадида монополияга қарши орган кўриб чиқилаётган аризага бевосита тааллуқли бўлган қўшимча ахборотни тегишли давлат органлари ва бошқа ташкилотлардан сўраб олиши мумкин.

29. Ариза ва унга илова қилинган ҳужжатларда (ахборотларда) киритилган ҳолатлар ўзгарган тақдирда, битим қатнашчилари бу ҳақда монополияга қарши органни улар қарор қабул қилгунгача ёзма равишда хабардор қилиши шарт. Бундай ҳолларда монополияга қарши орган ўзгаришлар тўғрисида ахборот олган кун ариза олинган кун ҳисобланади.

Монополияга қарши органга аризага илова қилинган ҳужжатлардаги ҳолат ўзгарганлиги ҳақида ахборот тақдим этмаслик рақобат тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган жавобгарликка сабаб бўлади.

30. Монополияга қарши орган иқтисодий концентрацияга олдиндан розилик беришни қуйидаги ҳолларда рад этади:

ҳаракатларни содир этишга (битимлар тузишга) олдиндан розилик бериш тўғрисидаги мурожаатнинг қаноатлантирилиши товар ёки молия бозорида тегишли хўжалик юритувчи субъектнинг ёки шахслар гуруҳининг устун мавқеи юзага келишига ёки кучайишига ва (ёки) рақобатнинг чекланишига олиб келиши мумкин бўлса;

тақдим этилган ҳужжатларда нотўғри ёки бузиб кўрсатилган маълумотларнинг мавжудлиги аниқланса.

Акцияларни (улушларни) олиш бўйича битимларга олдиндан розилик олиш бўйича аризани бошқа асосларга кўра рад этиш қатъиян тақиқланади.

31. Иқтисодий концентрацияга олдиндан розилик бериш тўғрисидаги ариза қуйидаги тарзда кўриб чиқилади:

агар ҳаракат (битим) рақобатга таъсир қилмаса, зарур ҳужжатлар ва маълумотлар олинган пайтдан эътиборан ўттиз календарь кундан кечиктирмай, ариза берувчи қабул қилинган қарор тўғрисида ёзма шаклда хабардор қилинади;

агар ҳаракат (битим) рақобатнинг чекланишига олиб келиши мумкин бўлса, қўшимча ўрганиш ўтказиш учун аризани кўриб чиқиш муддати икки ойдан кўп бўлмаган муддатга узайтирилиши мумкин.

Иқтисодий концентрациянинг рақобатга таъсирини баҳолаш учун экспертлар ва мутахассислар жалб этилиши мумкин. Зарурат бўлганда, махсус комиссия мажлисига хўжалик юритувчи субъектнинг устав фондидаги (устав капиталидаги) акцияларни (улушларни) олишга олдиндан розилик олиш учун монополияга қарши органга мурожаат қилган шахслар (ишончнома бўйича уларнинг вакиллари), молия ташкилотлари фаолиятини тартибга солиш ва назорат қилиш бўйича органлар вакиллари, шунингдек, ушбу битимни амалга оширишдан манфаатдор бўлган шахслар таклиф этилиши мумкин.

32. Иқтисодий концентрацияга олдиндан розилик бериш тўғрисидаги аризаларни кўриб чиқиш натижалари бўйича мазкур Низомнинг 3-иловасида назарда тутилган шаклга мувофиқ монополияга қарши орган қуйидаги қарорлардан бирини қабул қилади:

иқтисодий концентрацияга розилик бериш тўғрисида;

иқтисодий концентрацияга розилик беришни рад этиш ҳақида.

33. Монополияга қарши орган ҳатто товар ёки молия бозорида хўжалик юритувчи субъектнинг ёки шахслар гуруҳининг устун мавқеи юзага келишига ёхуд кучайишига ва рақобатнинг чекланишига олиб келиши мумкин бўлган тақдирда ҳам, агар иқтисодий концентрация тўғрисида қарор қабул қилувчи юридик ва (ёки) жисмоний шахслар ўз ҳаракатлари (битимлари) истеъмолчиларга сезиларли тарзда наф келтиришини исботлаб берса, иқтисодий концентрацияга олдиндан розилик бериш ҳақидаги аризани қаноатлантиради.

34. Монополияга қарши орган иқтисодий концентрацияга олдиндан розилик беришга ва буни рақобатни таъминлашга қаратилган талабларни бажариш билан боғлиқ қилиб қўйишга ҳақли. Бунда мазкур талаблар, шунингдек, уларни бажариш муддатлари монополияга қарши органнинг иқтисодий концентрацияга розилик бериш тўғрисидаги қарорида кўрсатилиши керак.

35. Товар ёки молия бозорида тегишли хўжалик юритувчи субъектнинг ёки шахслар гуруҳининг устун мавқеи юзага келишига ёки кучайишига ва (ёки) рақобатнинг чекланишига олиб келиши мумкин бўлган ҳаракатларни амалга ошириш (битимлар тузиш) тўғрисида қарор қабул қилган юридик ва (ёки) жисмоний шахслар монополияга қарши органнинг талабига кўра рақобатнинг зарур шарт-шароитларини тиклаш бўйича чоралар кўриши шарт.

36. Иқтисодий концентрацияга доир битимлар монополияга қарши органнинг олдиндан розилик бериш тўғрисидаги қарори қабул қилинган вақтдан бошлаб бир йил мобайнида тузилиши керак. Битимлар кўрсатиб ўтилган муддатда тузилмаган тақдирда, қарор ўз кучини йўқотади.

37. Иқтисодий концентрация битимларига олдиндан розилик бериш тўғрисидаги қарор, шунингдек, олдиндан розилик олмасдан кўрсатиб ўтилган ҳаракатларни содир этганлик учун қўзғатилган ишни кўриб чиқиш натижалари бўйича қабул қилинган қарор очиқ маълумот ҳисобланади. Ушбу қарорларнинг мазмуни умумий маълумот сифатида монополияга қарши орган томонидан ўзининг расмий веб-сайтида жойлаштирилиши ва оммавий ахборот воситаларида эълон қилиниши мумкин.

38. Монополияга қарши органнинг олдиндан берилган розилигисиз тузилган, товар ёки молия бозорида рақобатнинг чекланишига олиб келадиган иқтисодий концентрацияга доир битимлар суд томонидан ҳақиқий эмас деб топилиши мумкин. Монополияга қарши орган мазкур битимлар бўйича судларга битимларни ҳақиқий эмас деб топиш тўғрисида даъво аризасини (ариза) киритиш ваколатига эга.

39. Инвестор хўжалик юритувчи субъектнинг устав фондидаги (устав капиталидаги) акцияларни (улушларни) мазкур Низомнинг 5-банди учинчи ва тўртинчи хатбошиларида назарда тутилган миқдорда олиш учун бир томонлама битимларни (мерос, ҳуқуқий ворислик) тузишда мерос бўйича ҳуқуққа эга бўлган кундан бошлаб, бу тўғрисида ўн беш календарь кун мобайнида монополияга қарши органга билдиришнома юбориши керак.

40. Билдиришномада:

хўжалик юритувчи субъектнинг номи ва мулк қилиб олинган акциялар (улушлар) миқдори;

бошқа хўжалик юритувчи субъектларнинг акцияларига (улушларига) эгалик қилиши тўғрисидаги маълумотлар кўрсатилади.

8-боб. Иқтисодий концентрацияни амалга оширишда компенсация чоралари

41. Иқтисодий концентрацияни амалга оширишда компенсация чоралари қуйидагича кўринишда бўлиши мумкин:

тузилмавий компенсация чораси;

хулқ-атвор кўрсаткичлари бўйича компенсация чораси.

Компенсация чоралари юридик шахсларга нисбатан улар товар ёки молия бозорида тегишли хўжалик юритувчи субъектнинг ёки шахслар гуруҳининг устун мавқеи юзага келишига ёки кучайишига ва (ёки) рақобатнинг чекланишига олиб келиши мумкин бўлган ҳаракатларни амалга оширганда (битимлар тузганда) қўлланилади.

Компенсация чоралари хўжалик юритувчи субъектларни қўшиб юбориш ёки қўшиб олиш ҳамда акцияларни (улушларни) олиш бўйича иқтисодий концентрация битимига олдиндан розилик беришда рақобатни таъминлашга қаратилган талаблар ёки рақобатга қарши ҳаракатлар учун монополияга қарши орган махсус комиссиясининг қарори билан қўлланилади.

42. Тузилмавий компенсация чорасини қўллашнинг мақсади устав фондидаги (устав капиталидаги) акцияларни (улушларни) ёки активларни янги бозор иштирокчисига ўтказиш орқали мавжуд бозор мавқеини сақлаб қолиш ҳисобланади. Тузилмавий компенсация чораси қуйидаги кўринишларда қўлланилади:

активларни бегоналаштириш (бошқа шахсга ўтказиш) мажбуриятини юклаш;

қонунчиликда белгиланган тартибда интеллектуал мулкдан фойдаланишга йўл қўйиш мажбуриятини юклаш.

43. Хулқ-атвор кўрсаткичлари бўйича компенсация чорасини қўллашнинг мақсади қўшиб юборилаётган хўжалик юритувчи субъектлар муайян ҳаракатларни амалга ошириш ёки муайян ҳаракатларни амалга оширишдан тийилиши орқали мавжуд бозор мавқеини сақлаб қолиш ҳисобланади. Бунда натижа бозор назоратда бўлиши ва рақобатни ривожланишига олиб келиши лозим.

44. Компенсация чораларининг бажарилиши монополияга қарши орган томонидан назорат қилинади.

45. Компенсация чораларининг бажарилиши бўйича назорат амалга оширилаётганда, монополияга қарши орган ўз ваколатлари доирасида қуйидаги ҳуқуқларга эга:

хўжалик юритувчи субъект томонидан компенсация чораларининг бажарилишини Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакил билан келишилган ҳолда қонунчиликда белгиланган тартибда жойига чиққан ҳолда текшириш;

компенсация чораларининг бажарилиши бўйича текширувлар ўтказилаётганда, юзага келадиган масалалар тўғрисида жисмоний ва юридик шахслардан зарур маълумотларни сўраш ва олиш;

текширув натижалари асосида компенсация чораларининг бажарилмаганлигини кўрсатган ҳолда далолатномалар (маълумотномалар) тузиш;

хўжалик юритувчи субъект зиммасига аниқланган қоидабузарликларни бартараф этиш мажбуриятини юкловчи қарорлар чиқариш, бундай қоидабузарликларни бартараф этиш муддатларини белгилаш.

46. Назорат қилиш қуйидаги шаклларда амалга оширилади:

масофавий назорат;

компенсация чораларининг бажарилишини асослар мавжуд бўлган тақдирда ва қонунчиликда белгиланган тартибда жойга чиққан ҳолда текшириш;

статистика ахборотларини ва компенсация чораси белгиланган хўжалик юритувчи субъектдан сўраб олинадиган маълумотларни таҳлил қилиш.

47. Монополияга қарши орган масофавий назоратни компенсация чораларининг бажарилганлиги тўғрисида тақдим этилган маълумотлар, шунингдек, ваколатли бошқа органлар ва идоралардан олинган ахборотлар асосида амалга оширади.

Хўжалик юритувчи субъект масофавий назорат асосида монополияга қарши орган томонидан берилган кўрсатмада баён этилган талабларни ўн иш куни ичида ёки кўрсатмада белгиланган муддатда бажариши ва бу ҳақда монополияга қарши органга хабар бериши лозим.

48. Компенсация чораси белгиланган хўжалик юритувчи субъектлар фаолияти қонунчиликда белгиланган тартибда жойига чиққан ҳолда текширилади.

9-боб. Иқтисодий концентрацияга доир битимларга олдиндан розилик олиш тартибини бузиш

49. Монополияга қарши органнинг олдиндан розилигисиз иқтисодий концентрацияга доир битимлар тузилганлиги аниқланган тақдирда, рақобат тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатларининг бузилиши бўйича белгиланган тартибда иш қўзғатилади.

50. Рақобат тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатларининг бузилиши ҳақидаги иш монополияга қарши органнинг махсус комиссияси томонидан кўриб чиқилади. Қўзғатилган иш махсус комиссия томонидан кўриб чиқилаётганда, молия ташкилотлари фаолиятини тартибга солиш ва назорат қилиш бўйича органларнинг тегишли мутахассислари экспертлар сифатида жалб этилиши мумкин.

51. Махсус комиссия ишни мазмунан кўриб чиқиш натижалари бўйича қуйидаги қарорлардан бирини қабул қилади:

дастлабки мавқени тиклаш ва рақобат тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатлари бузилишларини тўхтатиш муддати кўрсатилган ҳолда, акцияларга (улушларга) эга бўлишни рад этиш тўғрисида;

акцияларга (улушларга) эгалик қилишга розилик бериш тўғрисида;

хўжалик юритувчи субъектларни қўшиб юбориш ва қўшиб олиш натижасида ташкил этилган юридик шахсни сақлаб қолиш тўғрисида.

52. Махсус комиссия қабул қилинган қарордан қатъи назар, монополияга қарши органнинг олдиндан розилигисиз иқтисодий концентрацияга доир битимлар тузилганлиги ҳолати учун қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ жарима солинади. Бунда махсус комиссиянинг қарори асосида қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда кўрсатма берилади.

53. Монополияга қарши органнинг қўзғатилган ишни кўриш натижалари бўйича қабул қилган қарорининг асл нусхаси ишда иштирок этган тарафларга, жумладан, молия ташкилотлари фаолиятини тартибга солиш ва назорат қилиш бўйича тегишли органларга, шунингдек, қимматли қоғозлар бўйича битимларни рўйхатдан ўтказувчи органларга қабул қилинган кундан бошлаб беш иш кундан кечикмай юборилади.

54. Махсус комиссия қарори асосида берилган кўрсатма уни олган кундан эътиборан унда белгиланган муддатда бажарилиши керак. Кўрсатма белгиланган муддатда бажарилмаган тақдирда, монополияга қарши орган унинг олдиндан берилган розилигисиз, устун мавқенинг пайдо бўлишига ёки кучайишига ёхуд рақобатни чеклашга олиб келадиган битимни ҳақиқий эмас деб топиш тўғрисидаги даъво билан судга мурожаат қилади.

55. Монополияга қарши органнинг қароридан (кўрсатмасидан) норози бўлган кўрсатма берилган шахс қарорни (кўрсатмани) бекор қилиш ёки ўзгартириш тўғрисида ариза билан Ўзбекистон Республикаси Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитасига ёхуд қарорни бутунлай ёки қисман ҳақиқий эмас деб топиш тўғрисида судга мурожаат қилишга ҳақли.

56. Монополияга қарши орган бошқа тегишли ваколатли органлар билан ҳар йили камида бир маротаба иқтисодий концентрация бўйича битимлар ёки ҳаракатларга олдиндан розилик олинганлиги юзасидан ушбу битимлар ва ҳаракатларни хатловдан ўтказади.

Хатлов давомида қуйидаги ҳаракатлар амалга оширилади:

охирги календарь йилда амалга оширилган қўшиб юбориш ва қўшиб олиш ҳамда хўжалик юритувчи субъектларнинг устав фондидан (устав капиталидан) тегишли миқдордаги акциялар (улушлар) олинганлиги ҳақидаги маълумотлар Адлия вазирлиги ҳамда «Фонд бозорининг ахборот ресурс маркази» ДУКнинг ахборот тизимлари орқали олинади ёхуд тегишли ваколатли органларга сўров юборилади;

тегишли ваколатли органлар 15 кун муддатда ушбу банднинг учинчи хатбошисида кўрсатилган маълумотларни монополияга қарши органга тақдим этади;

охирги календарь йилда амалга оширилган қўшиб юбориш ва қўшиб олиш ҳамда хўжалик юритувчи субъектларнинг устав фондидан (устав капиталидан) тегишли миқдордаги акциялар (улушлар) олиш ҳақидаги битимларда иштирок этган хўжалик юритувчи субъектларнинг активлари баланс қиймати ёки охирги календарь йилда товарларни реализация қилишдан олинган тушуми миқдори ҳақидаги маълумотлар Солиқ қўмитасининг ахборот тизими орқали олинади ёхуд солиқ органларига сўров юборилади;

солиқ органлари 15 кун муддатда ушбу банднинг бешинчи хатбошисида кўрсатилган маълумотларни монополияга қарши органга тақдим этади;

монополияга қарши орган томонидан олинган маълумотлар таҳлил қилинади;

таҳлил натижаларига кўра иқтисодий концентрацияга олдиндан розилик олиши лозим бўлган, бироқ бундай розиликни олмасдан иқтисодий концентрацияни амалга оширган юридик ва жисмоний шахслар аниқланади.

Хатловни ўтказиш жараёнида аниқланган қонунбузилиши ҳолатлари бўйича монополияга қарши орган томонидан чоралар кўрилади.

10-боб. Якунловчи қоидалар

57. Монополияга қарши орган ўз фаолиятини амалга ошириши натижасида олинган маълумотларнинг махфийлигини таъминлаши керак.

Монополияга қарши орган ушбу Низомга мувофиқ ўзига берилган ваколатларни амалга ошириши муносабати билан маълум бўлиб қолган тижорат сирини ёки қонун билан қўриқланадиган бошқа сирни ташкил этувчи маълумотларни ва шахсга доир маълумотларни ошкор қилишга ҳақли эмас.

58. Мурожаат этувчи ваколатли давлат органи ва уларнинг мансабдор шахсларининг хатти-ҳаракатлари юзасидан белгиланган тартибда бевосита судга ёки бўйсунув тартибида юқори турувчи органга ёхуд мансабдор шахсга шикоят қилиши мумкин.

59. Ушбу Низом талаблари бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда жавоб берадилар.

Иқтисодий концентрацияни амалга ошириш учун олдиндан розилик олиш тартиби тўғрисидаги низомга 1-ИЛОВА

Хўжалик юритувчи субъектларни қўшиб юбориш ва қўшиб олишга рухсатнома олиш

1. Рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг номи: Хўжалик юритувчи субъектларни қўшиб юбориш ва қўшиб олишга олдиндан розилик бериш тўғрисида қарор 2. Амалга оширилиши учун рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатни олиш талаб этиладиган фаолият (ҳаракатлар): Хўжалик юритувчи субъектларни қўшиб юбориш ва қўшиб олиш 3. Ариза берувчилар тоифаси: Юридик шахс 4. Рухсат этиш соҳасидаги ваколатли орган: а) Ўзбекистон Республикаси Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси: агар қатнашчилар ёки ҳаракатни амалга оширувчи қатнашчилардан бири республиканинг бир нечта ҳудудида ёхуд барча ҳудудларида ўз фаолиятини амалга оширадиган ҳолатларда; агар битимлар иштирокчилари республиканинг турли ҳудудларида жойлашган ҳолатларда; б) Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитасининг ҳудудий органлари: хўжалик юритувчи субъектлар ўз фаолиятини республиканинг айни бир ҳудуди доирасида амалга оширадиган ҳолатларда. 5. Рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатни олиш учун тақдим қилинадиган ҳужжатлар: а) ариза. Аризада қуйидагилар кўрсатилади: хўжалик юритувчи субъектнинг номи, СТИР, юридик манзили, давлат рўйхатидан ўтказилган санаси ва жойи, хизмат кўрсатувчи банкнинг номи ва ҳисобварағи, телефон рақами, электрон почта манзили, содир этиш назарда тутилган хатти-ҳаракат номи, муассислари (қатнашчилари) таркиби ва уларнинг жамият устав фондидаги улушлари миқдори тўғрисидаги маълумотлар; қўшиб олинадиган (юбориладиган) хўжалик юритувчи субъектнинг номи, СТИР, юридик манзили, давлат рўйхатидан ўтказилган санаси ва жойи, хизмат кўрсатувчи банкнинг номи ва ҳисобварағи, телефон рақами, электрон почта манзили, муассислари (қатнашчилари) таркиби ва уларнинг жамият устав фондидаги улушлари миқдори тўғрисида қуйидаги маълумот: Т/р Муассислар таркиби Улушлар миқдори Номинал қийматда % 1. ... қўшиб оладиган хўжалик юритувчи субъектнинг бошқа хўжалик юритувчи субъектларнинг устав фондида (устав капиталида) қатнашиши тўғрисида қуйидаги маълумот: Т/р Хўжалик юритувчи субъект номи СТИР рақами Фаолият тури Улуш миқдори % 1. ... қўшиб олинадиган (юбориладиган) хўжалик юритувчи субъектнинг бошқа хўжалик юритувчи субъектларнинг устав фондида (устав капиталида) қатнашиши тўғрисида маълумот: Т/р Хўжалик юритувчи субъект номи СТИР рақами Фаолият тури Улуш миқдори % 1. ... б) амалга оширилаётган ҳаракатлар ҳар бир қатнашчисининг ариза берилган кундан олдинги икки йил мобайнида ёхуд агар фаолият икки йилдан камроқ муддатни ташкил этса, фаолият амалга оширилган муддат давомидаги олиб борган фаолият турлари, ишлаб чиқарилган (кўрсатилган хизматлар) ва реализация қилинган товар турларининг номлари ҳамда уларнинг ҳажмлари тўғрисидаги маълумотлар; в) битим тарафларининг ўтган икки календарь йилга доир молиявий ва статистика ҳисоботлар, бунда ҳисоботлар назорат қилувчи органга ҳисоботни топширилганлигини тасдиқловчи нусхаси билан тақдим этилиши лозим; г) шахслар гуруҳининг таркиби тўғрисида, бундай шахсларнинг ушбу шахслар гуруҳига кириш асослари кўрсатилган маълумотлар; д) хўжалик юритувчи субъектнинг устав фондидаги (устав капиталидаги) акцияларининг (улушларининг) 25 фоиздан кўпроғига бевосита ёки билвосита эгалик қилиш орқали ҳақиқатда назорат қиладиган жисмоний шахслар — асосий бенефициар мулкдорлар тўғрисидаги маълумот. Ахборот таркибида тижорат сирининг мавжудлиги уни ваколатли органга тақдим қилишни рад этиш учун асос бўлмайди, бунда хўжалик юритувчи субъектнинг устав фондидаги (устав капиталидаги) акцияларни (улушларни) олиш бўйича битимлар иштирокчилари ваколатли органга ахборот тақдим этишда, тижорат сиридан иборат бўлган маълумотларнинг тўлиқ рўйхатини кўрсатиши керак. 6. Аризани кўриб чиқиш учун ундириладиган йиғим миқдори: Базавий ҳисоблаш миқдорининг 1 баравари 7. Рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжат берилганлиги учун ундириладиган йиғим миқдори: битим тарафларининг охирги календарь йилда товарларни реализация қилишдан олинган тушумининг (тушум мавжуд бўлмаган тақдирда — активлар баланс қийматининг) 0,05 фоизи, лекин базавий ҳисоблаш миқдорининг етти бараваридан кам бўлмаган ва минг бараваридан кўп бўлмаган миқдорда. Тўловлар тўлиқ монополияга қарши органнинг ҳисобварағига ўтказилади. 8. Аризани кўриб чиқиш муддати: 30 календарь кун. Битим рақобатни, шу жумладан, товар ёки молия бозорида устун мавқени пайдо қилиш ёхуд кучайтириш воситасида чеклашга олиб келишига ёки олиб келиши мумкинлигига асослар пайдо бўлган тақдирда, монополияга қарши орган аризачига хабарнома юбориш орқали аризани кўриб чиқиш муддатини кўпи билан икки ойга узайтириши мумкин. 9. Рухсат этишга оид талаб ва шартлар: Хўжалик юритувчи субъектларни қўшиб юбориш ва қўшиб олишга (битимлар тузишга) олдиндан розилик берилиши товар ёки молия бозорида тегишли хўжалик юритувчи субъектнинг ёки шахслар гуруҳининг устун мавқеи юзага келишига ёки кучайишига ва (ёки) рақобатнинг чекланишига олиб келмаслиги лозим. Монополияга қарши орган ҳатто товар ёки молия бозорида хўжалик юритувчи субъектнинг ёки шахслар гуруҳининг устун мавқеи юзага келишига ёхуд кучайишига ва рақобатнинг чекланишига олиб келиши мумкин бўлган тақдирда ҳам, агар хўжалик юритувчи субъектларни қўшиб юбориш ва қўшиб олиш тўғрисида қарор қабул қилувчи юридик шахслар ўз ҳаракатлари (битимлари) истеъмолчиларга сезиларли тарзда наф келтиришини исботлаб берса, ҳаракатларни содир этишга олдиндан розилик бериш тўғрисидаги аризани қаноатлантиради. 10. Рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилиш муддати: 1 йил 11. Изоҳ: Агар тегишли битимда иштирок этаётган хўжалик юритувчи субъектлардан бири активларининг баланс қиймати ёки охирги календарь йилда товарларни реализация қилишдан олинган тушуми базавий ҳисоблаш миқдорининг икки юз эллик минг баравари миқдоридан ортиқ ёхуд уларнинг активларининг жами баланс қиймати ёки охирги календарь йилда товарларни реализация қилишдан олинган жами тушуми базавий ҳисоблаш миқдорининг беш юз минг баравари миқдоридан ортиқ бўлса, хўжалик юритувчи субъектларни қўшиб юбориш ва қўшиб олиш бўйича битимлар учун монополияга қарши органнинг олдиндан розилигини олиш зарур. Қуйидаги ҳолларда монополияга қарши органнинг олдиндан розилигини олиш талаб этилмайди: давлат иштирокидаги корхоналарнинг қўшиб юборилишига ёки қўшиб олинишига ёхуд уларнинг устав фондидаги (устав капиталидаги) акцияларнинг (улушларнинг) олинишига доир битимлар Ўзбекистон Республикаси Президентининг қарорига биноан амалга оширилган ҳолларда; хўжалик юритувчи субъектни ташкил этиш чоғида унинг муассисларига;

Иқтисодий концентрацияни амалга ошириш учун олдиндан розилик олиш тартиби тўғрисидаги низомга 2-ИЛОВА

Шахс ёки шахслар гуруҳи томонидан хўжалик юритувчи субъектларнинг устав фондидаги (устав капиталидаги) акцияларни (улушларни) олишга доир битимларни кўриб чиқиш ҳамда бундай битимларни тузиш учун олдиндан розилик олиш

1. Рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг номи: Шахс ёки шахслар гуруҳи томонидан хўжалик юритувчи субъектларнинг устав фондидаги (устав капиталидаги) акцияларни (улушларни) олишга доир битимларни кўриб чиқиш ҳамда бундай битимларни тузиш учун олдиндан розилик бериш тўғрисида қарор 2. Амалга оширилиши учун рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатни олиш талаб этиладиган фаолият (ҳаракатлар): Қонунчиликда назарда тутилган ҳолларда хўжалик юритувчи субъектнинг устав фондидан (устав капиталидан) акцияларни (улушларни) тасарруф этиш ҳуқуқини олиш учун шахс ёки шахслар гуруҳи томонидан битимлар тузиш 3. Ариза берувчилар тоифаси: Жисмоний ва юридик шахслар (шахс ва/ёки шахслар гуруҳи) 4. Рухсат этиш соҳасидаги ваколатли орган: а) Ўзбекистон Республикаси Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси томонидан: республиканинг бир нечта ҳудудида ёки барча ҳудудларида ўз фаолиятини амалга оширувчи хўжалик юритувчи субъектнинг устав фондидаги (устав капиталидаги) акцияларни (улушларни) олишда; агар хўжалик юритувчи субъект ва инвестор ёки шахслар гуруҳи ҳисобланадиган инвесторлар республиканинг турли ҳудудларида жойлашган бўлса, устав фондидаги (устав капиталидаги) акцияларни (улушларни) олишда; хўжалик юритувчи субъектнинг устав фондидаги (устав капиталидаги) акцияларни (улушларни) хорижий инвесторлар томонидан олишда. б) Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитасининг ҳудудий органлари томонидан: республиканинг айни бир ҳудуди доирасида ўз фаолиятини амалга оширадиган хўжалик юритувчи субъектларнинг устав фондидаги (устав капиталидаги) акцияларни (улушларни) олишда. 5. Рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатни олиш учун тақдим қилинадиган ҳужжатлар: а) ариза. Аризада қуйидагилар кўрсатилади: талабгор — акцияни (улушни) олувчи жисмоний шахс учун — Ф.И.О., аризачининг паспортига ёки идентификацияловчи ID-картасига оид маълумотлар (норезидент бўлган жисмоний шахс учун — паспортнинг кўчирма нусхасини), ЖШШИР, телефон рақами, электрон почта манзили ва ўзининг бошқа хўжалик юритувчи субъектларнинг устав фондида (устав капиталида) қатнашиши тўғрисида қуйидаги маълумот: Т/р Хўжалик юритувчи субъект номи СТИР рақами Фаолият тури Улуш миқдори % 1. ... талабгор — акцияни (улушни) олувчи юридик шахс учун — номи, СТИР, юридик манзили, давлат рўйхатидан ўтказилган санаси ва жойи, хизмат кўрсатувчи банкнинг номи ва ҳисобварағи, телефон рақами, электрон почта манзили (норезидент бўлган юридик шахс учун –давлат рўйхатидан ўтганлиги тўғрисидаги ҳужжатнинг кўчирма нусхасини ёки унинг ўрнини босувчи ҳужжат), муассислари (қатнашчилари) таркиби тўғрисидаги маълумотлар; Муассислари (қатнашчилари)нинг жамият устав фондидаги улушлари миқдори ҳақидаги қуйидаги маълумот: Т/р Муассислар таркиби Улушлар миқдори Номинал қийматда % 1. ... талабгор — юридик шахснинг бошқа хўжалик юритувчи субъектларнинг устав фондида (устав капиталида) қатнашиши тўғрисида қуйидаги маълумот: Т/р Хўжалик юритувчи субъект номи СТИР рақами Фаолият тури Улуш миқдори % 1. ... устав фондидан акция (улуш) олинаётган хўжалик юритувчи субъект номи, СТИР, юридик манзили, телефон рақами, электрон почта манзили, устав фондидан инвестор (акция (улуш) олувчи шахс) томонидан олинадиган акциялар (улушлар) миқдори, устав фондига талабгор томонидан киритиладиган мол-мулкнинг қиймати, муассислари (қатнашчилари) таркиби ва уларнинг жамият устав фондидаги улушлари миқдори кўрсатилган маълумот: Т/р Муассислар таркиби Улушлар миқдори Номинал қийматда % 1. ... устав фондидан акция (улуш) олинаётган хўжалик юритувчи субъект — юридик шахснинг бошқа хўжалик юритувчи субъектларнинг устав фондида (устав капиталида) қатнашиши тўғрисида қуйидаги маълумот: Т/р Хўжалик юритувчи субъект номи СТИР рақами Фаолият тури Улуш миқдори % 1. ... б) амалга оширилаётган ҳаракатлар ҳар бир қатнашчисининг ариза берилган кундан олдинги икки йил мобайнида ёхуд агар фаолият икки йилдан камроқ муддатни ташкил этса, фаолият амалга оширилган муддат давомидаги олиб борган фаолият турлари, ишлаб чиқарилган (кўрсатилган хизматлар) ва реализация қилинган товар турларининг номлари ҳамда уларнинг ҳажмлари тўғрисидаги маълумотлар; в) битим тарафларининг ўтган икки календарь йилга доир молиявий ва статистика ҳисоботлари (чет эл юридик шахслари учун статистика ҳисоботлари талаб этилмайди). Бунда ҳисоботлар назорат қилувчи органга ҳисобот топширилганлигини тасдиқловчи ҳужжат нусхаси билан тақдим этилиши зарур, чет тилидаги ҳисоботлар расман давлат тилига таржима қилинган ва нотариал тартибда тасдиқланган бўлиши лозим; г) шахслар гуруҳининг таркиби тўғрисида, бундай шахсларнинг ушбу шахслар гуруҳига кириш асослари кўрсатилган маълумотлар д) хўжалик юритувчи субъектнинг устав фондидаги (устав капиталидаги) акцияларининг (улушларининг) 25 фоиздан кўпроғига бевосита ёки билвосита эгалик қилиш орқали ҳақиқатда назорат қиладиган жисмоний шахслар — асосий бенефициар мулкдорлар тўғрисидаги маълумот Ахборот таркибида тижорат сирининг мавжудлиги уни монополияга қарши органга тақдим қилишни рад этиш учун асос бўлмайди, бунда хўжалик юритувчи субъектнинг устав фондидаги (устав капиталидаги) акцияларни (улушларни) олиш бўйича битимлар иштирокчилари монополияга қарши органга ахборот тақдим этишда, тижорат сиридан иборат бўлган маълумотларнинг тўлиқ рўйхатини кўрсатиши керак. 6. Аризани кўриб чиқиш учун ундириладиган йиғим миқдори: базавий ҳисоблаш миқдорининг 1 баравари 7. Рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжат берилганлиги учун ундириладиган йиғим миқдори: битим тарафларининг охирги календарь йилда товарларни реализация қилишдан олинган тушумининг (тушум мавжуд бўлмаган тақдирда — активлар баланс қийматининг) 0,05 фоизи, лекин базавий ҳисоблаш миқдорининг етти бараваридан кам бўлмаган ва минг бараваридан кўп бўлмаган миқдорда. Тўловлар тўлиқ монополияга қарши органнинг ҳисобварағига ўтказилади. 8. Аризани кўриб чиқиш муддати: 30 календарь кун. Битим рақобатни, шу жумладан, товар ёки молия бозорида устун мавқени пайдо қилиш ёхуд кучайтириш воситасида чеклашга олиб келишига ёки олиб келиши мумкинлигига асослар пайдо бўлган тақдирда, монополияга қарши орган аризачига хабарнома юбориш орқали аризани кўриб чиқиш муддатини кўпи билан икки ойга узайтириши мумкин. 9. Рухсат этишга оид талаб ва шартлар: а) хорижий инвестор объектив сабабларга кўра молиявий ҳисоботни тақдим этиш имкониятига эга бўлмаса, бунда молиявий ҳисобот топшириш муддати тугамаган ёки инвесторнинг рўйхатдан ўтган давлати қонунчилигида бошқа ҳолатлар назарда тутилган бўлса, ушбу ҳужжат мавжуд бўлмаган тақдирда ҳам иқтисодий концентрация бўйича исталган битимни тузишга олдиндан розилик олиши зарур, бундан мурожаат йилида ташкил этилган ва молиявий ҳисоботларга эга инвесторлар мустасно; б) аризачи ариза ва унга илова қилинган ҳужжатларда (ахборотларда) киритилган ҳолатлар ўзгарган тақдирда, бу ҳақда монополияга қарши органни қарор қабул қилгунгача ёзма шаклда хабардор қилиши шарт; в) монополияга қарши орган ҳаракатларни содир этишга (битимлар тузишга) олдиндан розилик бериши товар ёки молия бозорида тегишли хўжалик юритувчи субъектнинг ёки шахслар гуруҳининг устун мавқеи юзага келишига ёки кучайишига ва (ёки) рақобатнинг чекланишига олиб келмаслиги лозим. Монополияга қарши орган ҳатто товар ёки молия бозорида хўжалик юритувчи субъектнинг ёки шахслар гуруҳининг устун мавқеи юзага келишига ёхуд кучайишига ва рақобатнинг чекланишига олиб келиши мумкин бўлган тақдирда ҳам, агар хўжалик юритувчи субъектларни қўшиб юбориш ва қўшиб олиш тўғрисида қарор қабул қилувчи юридик шахслар ўз ҳаракатлари (битимлари) истеъмолчиларга сезиларли тарзда наф келтиришини исботлаб берса, ҳаракатларни содир этишга олдиндан розилик бериш тўғрисидаги аризани қаноатлантиради. 10. Рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатнинг амал қилиш муддати: 1 йил 11. Изоҳ: Қуйидаги ҳолларда монополияга қарши органнинг олдиндан розилигини олиш зарур бўлади, агар: шахс ёки шахслар гуруҳи томонидан Ўзбекистон Республикасида рўйхатга олинган акциядорлик жамияти овоз берувчи акцияларининг 25 фоизидан ортиғини тасарруф этиш ҳуқуқини олса; шахс ёки шахслар гуруҳи томонидан масъулияти чекланган жамиятнинг устав фондидаги (устав капиталидаги) улушларнинг учдан бир қисмидан ортиғини тасарруф этиш ҳуқуқини олса; битимда иштирок этаётган хўжалик юритувчи субъектлардан бири активларининг баланс қиймати ёки охирги календарь йилда товарларни реализация қилишдан олинган тушуми базавий ҳисоблаш миқдорининг икки юз эллик минг баравари миқдоридан ортиқ ёхуд уларнинг активларининг жами баланс қиймати ёки охирги календарь йилда товарларни реализация қилишдан олинган жами тушуми базавий ҳисоблаш миқдорининг беш юз минг баравари миқдоридан ортиқ бўлса. Қуйидаги ҳолларда монополияга қарши органнинг олдиндан розилигини олиш талаб этилмайди: давлат иштирокидаги корхоналарнинг қўшиб юборилишига ёки қўшиб олинишига ёхуд уларнинг устав фондидаги (устав капиталидаги) акцияларнинг (улушларнинг) олинишига доир битимлар Ўзбекистон Республикаси Президентининг қарорига биноан амалга оширилган ҳолларда; хўжалик юритувчи субъектни ташкил этиш чоғида унинг муассисларига; хўжалик юритувчи субъект томонидан устав фондидаги (устав капиталидаги) ўз акцияларини (улушларини) олишга доир битимларга; акциядорлик жамияти (масъулияти чекланган жамият) ўз устав фондининг (устав капиталининг) миқдорини сақлаб қолган ҳолда, бошқа ташкилий-ҳуқуқий шаклга ўзгартирилганда; акциялар (улушлар) кейинчалик қайта сотиш мақсадида инвестиция воситачилари томонидан олинганда; устав фондидаги (устав капиталидаги) акциялар (улушлар) жисмоний шахс томонидан олишга доир битимларга, агар ариза билан мурожаат этилган пайтда бундай жисмоний шахс бирон-бир хўжалик юритувчи субъектнинг устав фондидаги (устав капиталидаги) акцияларнинг (улушларнинг) 25 фоизидан кўпроғини тасарруф этмаган бўлса. Қимматли қоғозлар савдоларининг ташкилотчилари акция (улуш) олувчиларни хўжалик юритувчи субъектнинг устав фондидаги акцияларни олиш тартибига риоя қилишнинг зарурлиги тўғрисида хабардор қилиши шарт.

Иқтисодий концентрацияни амалга ошириш учун олдиндан розилик олиш тартиби тўғрисидаги низомга 3-ИЛОВА

Ўзбекистон Республикаси Давлат гербининг тасвири ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ РАҚОБАТНИ РИВОЖЛАНТИРИШ ВА ИСТЕЪМОЛЧИЛАР ҲУҚУҚЛАРИНИ ҲИМОЯ ҚИЛИШ ҚЎМИТАСИ

(ҳаракатнинг номи)га монополияга қарши органнинг олдиндан розилигини бериш (рад этиш) тўғрисида

20__ й. «___» _________ ____-сон (кўриб чиқиш санаси) (кўриб чиқиш жойи)

(комиссиянинг номи)

, таркибида (комиссия раиси ва аъзоларининг Ф.И.О., лавозими кўрсатилган ҳолда)

да тақдим этилган ҳужжатларни кўриб чиқиб (ариза келиб тушган сана)

Монополияга қарши органнинг олдиндан розилигини олиш бўйича

(кўрсатилган ҳаракатларни амалга оширувчи юридик шахснинг ва ҳаракатнинг номи)

Иқтисодий концентрацияни амалга ошириш учун олдиндан розилик олиш тартиби тўғрисидаги низомга мувофиқ АНИҚЛАДИ:

(ҳужжатларни кўриб чиқишда аниқланган иш ҳолатлари ёзилади)

Юқоридагиларга кўра ҳамда Иқтисодий концентрацияни амалга ошириш учун олдиндан розилик олиш тартиби тўғрисидаги низомга асосланиб Комиссия ҚАРОР ҚИЛДИ:

розилик берилсин (рад этилсин). (ҳаракатнинг номи)

Махсус комиссия раиси (имзо) (Ф.И.О)

Комиссия аъзолари: (имзо) (Ф.И.О)

Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 1 майдаги 256-сон қарорига 6-ИЛОВА

Хизматларнинг молия бозорида монопол юқори ва монопол паст нархларни аниқлаш тартиби тўғрисида

1-боб. Умумий қоидалар

1. Ушбу Низом Ўзбекистон Республикасининг «Рақобат тўғрисида»ги Қонунига мувофиқ, молия бозорида устун мавқени эгаллаб турган хўжалик юритувчи субъект ёки шахслар гуруҳи томонидан кўрсатиладиган хизматларнинг монопол юқори ва монопол паст нархларини аниқлаш тартибини назарда тутади.

2. Молия бозорида устун мавқени эгаллаб турган хўжалик юритувчи субъект ёки шахслар гуруҳи томонидан кўрсатиладиган хизматларнинг монопол юқори ва монопол паст нархлари Ўзбекистон Республикаси Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси ҳамда унинг ҳудудий органлари (кейинги ўринларда — монополияга қарши орган) томонидан аниқланади.

2-боб. Хизматларнинг молия бозорида монопол юқори ва монопол паст нархларини аниқлаш

3. Агар молия бозорида икки ёки ундан ортиқ хўжалик юритувчи субъект ёки шахслар гуруҳи фаолият юритаётган бўлса, молия бозорида устун мавқени эгаллаб турган хўжалик юритувчи субъект ёки шахслар гуруҳи томонидан кўрсатилаётган хизматлар нархи, агар ушбу нарх молия бозори чегаралари доирасида худди шу турдаги иш хизмат нархидан, шу жумладан, бозорнинг бошқа субъектларининг унинг ўрнини босувчи иш хизматлари учун белгиланган нархларнинг ўртача қийматидан ўн фоиздан зиёдга ошса, монопол юқори нарх деб ҳисобланади.

4. Молия бозорида монопол юқори нарх молия бозорида устун мавқени эгаллаб турган хўжалик юритувчи субъектнинг ёки шахслар гуруҳининг хизматларига нархлар бошқа хўжалик юритувчи субъектлар томонидан кўрсатиладиган хизматларга ўхшаш бўлган ва (ёки) ўзаро алмашинадиган хизматлар нархлари билан таққослаш йўли билан аниқланади.

Таққослаш молия бозорида устун мавқени эгаллаб турган хўжалик юритувчи субъект ёки шахслар гуруҳи томонидан белгиланган нарх билан ҳамда ушбу бозорда фаолият юритаётган бошқа хўжалик юритувчи субъектларнинг ўртача нархлари ўртасидаги тафовутни аниқлаш йўли билан амалга оширилади.

5. Агар молия бозорида фақат битта хўжалик юритувчи субъект ёки шахслар гуруҳи фаолият юритаётган бўлса, ушбу хўжалик юритувчи субъект ёки шахслар гуруҳи хизмати нархи, агар ушбу нарх:

хизмат кўрсатиш учун зарур бўлган харажатлар ва фойда миқдоридан ошса ҳамда ушбу хизматни кўрсатишдан асосланмаган фойда олиш имконини берса;

кўрсатилаётган хизматнинг сифат тавсифлари пасайиши натижасида асоссиз харажатларни компенсация қилишга ёки қўшимча фойда олишга йўналтирилган бўлса, монопол юқори нарх ҳисобланади.

Хизмат кўрсатиш учун зарур бўлган харажатлар ва фойда миқдорининг ошиши қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда хўжалик юритувчи субъект ёки шахслар гуруҳи харажатлари ва фойдасининг иқтисодий жиҳатдан асосланганлигидан келиб чиққан ҳолда аниқланади.

6. Харажатлар ва фойданинг иқтисодий жиҳатдан асосланганлиги молиявий хизматлар таннархига киритилган харажатлар таркибини ўрганиш йўли билан аниқланади. Монополияга қарши орган молия бозорларини тартибга солиш соҳасидаги тегишли ваколатли органлардан хўжалик юритувчи субъект ёки шахслар гуруҳи харажатлари ва фойдасининг иқтисодий жиҳатдан асосланганлиги масаласи бўйича хулоса олиши мумкин.

7. Хизматларнинг монопол паст нархи хизмат кўрсатиш учун зарур харажатлар қийматини қопламайдиган ва фойда олишни кўзда тутмайдиган, бунинг натижасида рақобатни чеклаш, бозордан рақобатчиларни сиқиб чиқариш ва рақобат тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатларига зид оқибатлари бўлган молия бозорида устун мавқени эгаллаб турган хўжалик юритувчи субъект ёки шахслар гуруҳи томонидан белгиланган нарх ҳисобланади.

8. Молия бозорида устун мавқени эгаллаб турган хўжалик юритувчи субъект ёки шахслар гуруҳи қуйидаги ҳуқуқларга эга:

монополияга қарши органнинг хизматларнинг молия бозорида монопол юқори ёки монопол паст нархлари мавжудлиги ва қўлланаётгани тўғрисида қарор қабул қилишига асос бўлган материаллар билан танишиш;

монополияга қарши органнинг ушбу қарори юзасидан белгиланган тартибда бевосита судга ёки бўйсунув тартибида юқори турувчи органга ёхуд мансабдор шахсга шикоят қилиш.

3-боб. Якунловчи қоидалар

9. Молия бозорида монопол юқори ёки монопол паст нархлар мавжудлиги ва қўлланиши аниқланганда, монополияга қарши орган белгиланган тартибда иш қўзғатади ҳамда монопол юқори ёки монопол паст нархлар қўллашни бартараф этиш тўғрисида қарор қабул қилади.

Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 1 майдаги 256-сон қарорига 7-ИЛОВА

Хўжалик юритувчи субъектларни мажбурий тарзда бўлиш ёки ажратиб чиқариш тартиби тўғрисида

1-боб. Умумий қоидалар

1. Ушбу Низом Ўзбекистон Республикасининг «Рақобат тўғрисида»ги Қонунига мувофиқ товар ёки молия бозорида устун мавқени эгаллаб турган хўжалик юритувчи субъектларни (кейинги ўринларда — хўжалик юритувчи субъектлар) мажбурий тарзда бўлиш ёки ажратиб чиқаришни кўриб чиқиш тартибини белгилайди.

2. Ушбу Низом табиий монополиялар субъектларига татбиқ этилмайди.

3. Хўжалик юритувчи субъектларни мажбурий тарзда бўлиш ёки ажратиб чиқариш имконияти тўғрисидаги масала Ўзбекистон Республикаси Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси ҳамда унинг ҳудудий органлари (кейинги ўринларда — монополияга қарши орган) томонидан кўриб чиқилади.

2-боб. Хўжалик юритувчи субъектларни мажбурий тарзда бўлиш ёки ажратиб чиқаришнинг асосий шартлари

4. Хўжалик юритувчи субъектни бўлиш дейилганда, бўлинаётган хўжалик юритувчи субъект негизида унинг фаолиятини тўхтатган ҳамда унинг ҳуқуқлари ва вазифаларини янги ташкил этилаётган хўжалик юритувчи субъектларга берган ҳолда, бир нечта хўжалик юритувчи субъектларни ташкил этиш тушунилади.

Хўжалик юритувчи субъектни ажратиб чиқариш дейилганда, унинг фаолиятини тўхтатмаган ҳолда, унинг ҳуқуқлари ва мажбуриятларининг бир қисмини уларга бериш билан бир ёки бир нечта хўжалик юритувчи субъектларни ташкил этиш тушунилади.

5. Хўжалик юритувчи субъектни мажбурий тарзда бўлиш ёки ажратиб чиқариш унинг устун мавқени суиистеъмол қилишини бартараф этиш, шунингдек, хўжалик юритувчи субъект негизида товар ва молия бозорларини тўйинтиришга, товарлар, ишлар ва хизматларнинг истеъмол хусусиятларини яхшилашга, уларнинг рақобатбардошлилигини оширишга кўмаклашувчи икки ёхуд бир нечта алоҳида хўжалик юритувчи субъектларни ташкил этиш йўли билан товар ёки молия бозорида соғлом рақобат муҳитини шакллантириш мақсадида амалга оширилади.

6. Хўжалик юритувчи субъектни мажбурий тарзда бўлиш ёки ажратиб чиқариш товар ёки молия бозорида устун мавқега эга бўлган хўжалик юритувчи субъектга нисбатан рақобат тўғрисидаги қонунчиликнинг бузилишларини бартараф этиш юзасидан илгари қўлланилган чоралар самарасиз бўлган тақдирда амалга оширилади.

7. Хўжалик юритувчи субъектни мажбурий тарзда бўлиш ёки ажратиб чиқариш тўғрисидаги қарор ҳар бир аниқ ҳолатда тармоқнинг, ишлаб чиқариш жараёнининг хусусиятини, ишлаб чиқарилаётган товарлар, амалга оширилаётган ишлар ва хизматлар, бошқарувни ташкил этиш турини ҳисобга олган ҳолда, уни бўлиш ёки ажратиб чиқариш имконияти ва мақсадга мувофиқлиги кўп томонлама баҳолангандан кейин қабул қилиниши мумкин.

8. Монополияга қарши орган хўжалик юритувчи субъектни қуйидаги шаклларда мажбурий тарзда бўлиш ёки ажратиб чиқаришнинг имконияти ва мақсадга мувофиқлиги тўғрисида қарор қабул қилишга ҳақлидир:

хўжалик юритувчи субъектни бир нечта хўжалик юритувчи субъектлар ташкил этган ҳолда бўлиш;

хўжалик юритувчи субъект таркибидан алоҳида таркибий бўлинмаларни (бирликларни) ажратиб чиқариш ва уларнинг негизида юридик шахс мақомига эга бўлган мустақил хўжалик юритувчи субъектларни ташкил этиш.

Монополияга қарши орган шахслар гуруҳини ташкил этувчи хўжалик юритувчи субъектларнинг акциялари ёки улушларини сотиш йўли билан ушбу шахслар гуруҳини мажбурий тарзда бўлиш ёки ажратиб чиқаришнинг имконияти ва мақсадга мувофиқлиги тўғрисида ҳам қарор қабул қилишга ҳақлидир.

9. Хўжалик юритувчи субъектни мажбурий тарзда бўлиш ёки ажратиб чиқаришга, агар бу бошқа тенг шароитларда:

бир-бири билан боғлиқ бўлган хом ашё, чиқиндилар ва қўшимча маҳсулотларни қайта ишлашнинг изчил босқичлари мавжуд бўлган ёки улардан комплекс фойдаланилган тақдирда, ишлаб чиқаришнинг технологик даражаси пасайишига;

ишлаб чиқариш (сотиш) ҳажмларининг қисқаришига;

технологик жиҳатдан узлуксиз ишлаб чиқариш жараёни туфайли ишлаб чиқариш кўламларида жиддий иқтисодий йўқотишларга;

Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг талабларига мувофиқ банклар ва бошқа кредит ташкилотлари бўлинган ёки ажратилган тақдирда, лицензиялар олинишини таъминлаш мумкин бўлмаслигига олиб келганда йўл қўйилмайди.

3-боб. Хўжалик юритувчи субъектларни мажбурий тарзда бўлиш ёки ажратиб чиқаришнинг имконияти ва мақсадга мувофиқлигини ўрганиш

10. Устун мавқени суиистеъмол қилиш ҳолатига йўл қўяётган хўжалик юритувчи субъектга нисбатан рақобат тўғрисидаги қонунчиликнинг бузилишларини бартараф этиш юзасидан илгари қўлланилган чоралар самарасиз бўлган тақдирда, монополияга қарши орган қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ иш қўзғатади.

11. Хўжалик юритувчи субъект томонидан устун мавқени суиистеъмол қилиш ҳолати бўйича қўзғатилган иш доирасида монополияга қарши орган раҳбарининг буйруғи билан тузиладиган рақобат тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатлари бузилишларини кўриб чиқиш бўйича махсус комиссия (кейинги ўринларда — Махсус комиссия) томонидан ўрганиш учун зарур муддатни белгилаган ҳолда, уни мажбурий тарзда бўлиш ёки ажратиб чиқариш имконияти юзасидан таҳлил ўтказиш тўғрисида қарор қабул қилинади.

12. Таҳлилни ўтказиш давомида қуйидаги ахборот кўриб чиқилади:

а) хўжалик юритувчи субъектнинг қисқача тавсифи:

номи;

фаолиятининг асосий турлари рўйхати;

жойлашган жойи (почта манзили);

товар ёки молия бозоридаги хатти-ҳаракатларининг тавсифи;

б) хўжалик юритувчи субъектнинг ташкилий тузилмасининг схемаси:

хўжалик юритувчи субъектнинг ташкилий тузилмаси ва унинг таркибига кирувчи таркибий бўлинмалар ўртасидаги алоқа шакллари ва уларнинг ҳуқуқий мақоми;

гуруҳ ташкил этувчи шахсларнинг хўжалик юритувчи субъектлар акцияларига (улушларига) тескари эгалик қилиши ёки бошқа ҳуқуқларининг мавжудлиги;

хўжалик юритувчи субъектнинг, унинг таркибий тузилмалари ва филиалларининг жойлашиши ва ҳудудий тавсифи;

хўжалик юритувчи субъект балансидаги ижтимоий инфратузилма объектларининг рўйхати ва жойлашган жойи;

в) хўжалик юритувчи субъект ва унинг таркибий бўлинмалари фаолиятининг асосий кўрсаткичлари;

товарлар, ишлар ва хизматлар турлари бўйича ишлаб чиқариш, сотиш ва экспорт ҳажмлари;

монопол товарлар, ишлар ва хизматларнинг уларни ишлаб чиқариш (сотиш) умумий ҳажмидаги салмоғи;

хўжалик юритувчи субъект ва таркибий бўлинмаларнинг ходимлари сони;

асосий фондларнинг баланс қиймати;

зарурий фойда миқдорини аниқлаш бўйича рентабеллик даражаси;

г) ишлаб чиқариш жараёни, товарлар, ишлар ва хизматларнинг тавсифи:

таркибий бўлинмаларнинг технологик боғлиқлиги;

хом ашё ва материалларнинг ташқи етказиб берувчилари;

хом ашё, материаллар, бутловчи буюмлар, тайёр буюмларни ички етказиб бериш схемаси;

линиялар, участкалар ва ишлаб чиқаришларнинг технологик ихтисослашуви, стандартлаштириш хизматларини кўрсатишни ташкил этиш ва ишлаб чиқаришни техник тайёрлаш даражаси;

тегишли товар, ишлар ва хизматларни (узлуксиз ёки даврий) тайёрлашда қўлланадиган ишлаб чиқариш жараёнининг тавсифи;

ишлаб чиқаришни (йирик серияли, кичик серияли) ташкил этиш тури;

ҳудудлар, молиявий кўрсаткичлар, бошқарув, етказиб беришлар бўйича таркибий бўлинмаларнинг (филиалларнинг) қарор қабул қилиш бўйича мустақиллик даражаси, умумий хизматлар ва коммуникацияларнинг (транспорт, энергетика, таъмирлаш базаси, омбор хўжалиги, моддий-техник таъминот ва бошқаларнинг) мавжудлиги;

товар, ишлар ва хизматларнинг тавсифи (стандартлаштирилган, ялпи, бир хил ёки ноёб, ягоналиги) ва уларнинг рақобатбардошлилиги;

товарлар, ишлар ва хизматларнинг республика ҳудудидаги асосий истеъмолчилари;

д) бошқа кўрсаткичлар: таркибий бўлинмалар, меҳнат жамоаси, хўжалик юритувчи субъект ёки унинг ваколатли органи мол-мулки мулкдорининг хўжалик юритувчи субъектни бўлиш ёки ажратиб чиқариш натижасида мустақил фаолият юритишига билдирилган муносабати.

13. Банклар ва бошқа кредит ташкилотларини мажбурий тарзда бўлиш ёки ажратиб чиқариш масалаларини кўриб чиқишда ушбу Низомнинг 12-бандида назарда тутилган ахборотларга қўшимча равишда банклар ва бошқа кредит ташкилотларига нисбатан Ўзбекистон Республикаси Марказий банки томонидан белгиланган иқтисодий нормативлар, нормалар ва чеклашлар кўриб чиқилади.

14. Таҳлилни ўтказиш давомида кўриб чиқиладиган ахборотни ўрганишда хўжалик юритувчи субъектнинг ўрганишни ўтказишдан олдинги уч йил мобайнидаги ёхуд агар у уч йилдан камни ташкил қилса, фаолиятни амалга ошириш муддати мобайнидаги фаолият кўрсаткичларидан фойдаланилади.

15. Хўжалик юритувчи субъект ўз фаолиятини амалга оширадиган тегишли товар ёки молия бозоридаги рақобат муҳитини баҳолаш учун қуйидаги масалалар кўриб чиқилади:

бозордаги ўхшаш ва бир-бирининг ўрнини босадиган товарлар, ишлар ва хизматларни реализация қилиш бўйича асосий рақобатчилар;

бозор қатнашчиларининг бозордаги улушлари тақсимланиши;

бозор қатнашчиларининг географик жиҳатдан мансублиги.

16. Ўрганиш натижалари бўйича олинган маълумотлар асосида қуйидаги барча шароитлар мавжуд бўлганда, хўжалик юритувчи субъектни бўлиш ёки ажратиб чиқаришнинг имконияти ва мақсадга мувофиқлиги аниқланади:

бўлинаётган ёки ажратиб чиқарилаётган таркибий бўлинмаларнинг ташкилий ва ҳудудий алоҳида ажралиб чиқиш имкониятининг мавжудлиги;

унинг таркибий бўлинмалари ўртасида узвий технологик боғланиш мавжуд эмаслиги;

бўлиш ёки ажратиб чиқариш натижасида таркибий бўлинмаларнинг товар ёки молия бозорида мустақил фаолият кўрсатиш имкониятининг мавжудлиги.

Хўжалик юритувчи субъектларни бўлиш ёки ажратиб чиқаришнинг имкониятини аниқлашда қуйидагилар эътиборга олинади:

хўжалик юритувчи субъектни бўлиш натижасида пайдо бўладиган янги хўжалик юритувчи субъектлар фаолиятининг самарадорлигини ошириш ёки сақлаб қолиш (меҳнат унумдорлигини ошириш, маҳсулотларнинг материал ва фонд сиғимини камайтириш ва бошқалар);

товарлар, ишлар ва хизматлар етказиб беришнинг физик ҳажми ўзгариши натижасида товар ёки молия бозоридаги рақобат шароитларини яхшилаш;

товар бозорларидаги рақобатлашувчи хўжалик юритувчи субъектлар сонини кўпайтириш;

хўжалик юритувчи субъект таркибидан ажратиб чиқариладиган янги таркибий бирликларнинг экспорт имкониятларини ўзгартириш.

Умуман, бўлиш ёки ажратиб чиқариш имконияти ушбу товар ёки молия бозоридаги умумий рақобат шароитларининг назарда тутилаётган яхшиланиш даражаси, шунингдек, ажратиб чиқарилаётган хўжалик юритувчи субъектнинг тегишли товарлар, ишлар ва хизматларни мустақил равишда ишлаб чиқариш ва бозорга етказиб бериш имконияти билан аниқланади.

17. Зарурат бўлганда, хўжалик юритувчи субъектни бўлиш ёки ажратиб чиқаришнинг имконияти ва мақсадга мувофиқлигини аниқлаш учун монополияга қарши орган мустақил экспертларни жалб этиши мумкин.

18. Молия бозорида устун мавқени эгаллаб турган хўжалик юритувчи субъектларни бўлиш ёки ажратиб чиқариш имконияти масалалари ушбу соҳадаги тегишли ваколатли давлат органлари билан биргаликда кўриб чиқилади.

4-боб. Хўжалик юритувчи субъектларни мажбурий тарзда бўлиш ёки ажратиб чиқариш тўғрисида қарорлар қабул қилиш

19. Хўжалик юритувчи субъектни бўлиш ёки ажратиб чиқариш имкониятини ва мақсадга мувофиқлигини ўрганиш натижаларига кўра мажбурий тарзда бўлиш ёки ажратиб чиқариш тўғрисида қарорлар қабул қилиш учун қуйидаги тадбирлар комплекси амалга оширилади:

хўжалик юритувчи субъектларни мажбурий тарзда бўлиш ёки ажратиб чиқаришнинг ижобий ва салбий оқибатларини қиёсий баҳолаш;

хўжалик юритувчи субъектни бўлиш ёки ажратиб чиқаришнинг уни бўлиш ёки ажратиб чиқариш шаклини белгиловчи лойиҳани ишлаб чиқиш. Бунда унинг негизида, бунинг учун зарур шароитлар мавжуд бўлган тақдирда, мустақил юридик шахслар сифатида ташкил этиладиган хўжалик юритувчи субъектларнинг келгусида фаолият кўрсатиши ҳисобга олинади;

ташкил этиладиган хўжалик юритувчи субъектларнинг ташкилий тузилмаси схемасини ишлаб чиқиш;

мажбурий тарзда бўлиш ёки ажратиб чиқаришнинг иқтисодий самарадорлигини ҳисоблаш.

Мажбурий тарзда бўлиш ёки ажратиб чиқаришнинг имконияти ва мақсадга мувофиқлиги тўғрисидаги қарорни тайёрлаш давомида мажбурий тарзда бўлиш ёки ажратиб чиқариш натижасида янги ташкил этиладиган хўжалик юритувчи субъектларнинг товар ёки молия бозорида устун мавқега эга бўлган хўжалик юритувчи субъект ёки шахслар гуруҳи таркибига киришига йўл қўйилмайди.

20. Ўрганишлар натижалари бўйича тайёрланган материаллар монополияга қарши органнинг тегишли таркибий бўлинмаси томонидан Махсус комиссияга киритилади.

21. Хўжалик юритувчи субъектни мажбурий тарзда бўлиш ёки ажратиб чиқаришнинг имконияти ва зарурлиги тўғрисидаги қарор Махсус комиссия томонидан манфаатдор томонлар иштирокида хўжалик юритувчи субъектни бўлиш ёки ажратиб чиқариш лойиҳасини муҳокама қилган ҳолда қабул қилинади.

22. Махсус комиссиянинг қабул қилган қарори асосида монополияга қарши орган томонидан ўн кун муддатда иқтисодий судга хўжалик юритувчи субъектни мажбурий тарзда бўлиш ёки ажратиб чиқариш тўғрисида даъво аризаси киритилади.

23. Иқтисодий суд томонидан монополияга қарши органнинг даъво аризаси қаноатлантирилган тақдирда, хўжалик юритувчи субъектларни бўлиш ёки ажратиб чиқариш тартиби суднинг қарорида назарда тутилган талабларни ҳисобга олган ҳолда ва унда белгиланган муддатда мулкдор ёки у вакил қилган орган томонидан бажарилиши керак.

24. Иқтисодий суднинг хўжалик юритувчи субъектни мажбурий тарзда бўлиш ёки ажратиб чиқариш тўғрисидаги қарори суд белгилаган муддатларда бажарилмаган тақдирда, иқтисодий суд монополияга қарши орган даъвоси бўйича қонунчиликда белгиланган тартибда хўжалик юритувчи субъектни бўлиш ёки ажратиб чиқаришни амалга ошириш учун хўжалик юритувчи субъект бошқарувчисини тайинлайди.

25. Суд қарори билан тайинланган хўжалик юритувчи субъектни бошқарувчи суд қарорида ва монополияга қарши орган қарорида назарда тутилган тадбирларни амалга оширади.

26. Бошқарувчи тайинлангандан кейин уч кун мобайнида хўжалик юритувчи субъектни бошқариш органлари унга рўйхат бўйича хўжалик юритувчи субъект фаолияти билан боғлиқ бўлган барча ҳужжатларни, шунингдек, корхонанинг муҳри, штампи ва бошқа мол-мулкини тақдим этиши шарт.

Хўжалик юритувчи субъект бошқарувчиси тайинланган вақтдан бошлаб суд қарори билан белгиланган муддатгача хўжалик юритувчи субъектнинг барча бошқарув органлари ваколатлари тўхтатиб қўйилади ва суд қарори билан тайинланган хўжалик юритувчи субъектларнинг бошқарувчисига ўтади.

27. Бошқарувчи:

хўжалик юритувчи субъектни бўлишни ёки ажратиб чиқаришни амалга оширади ҳамда хўжалик юритувчи субъектнинг кредиторлари, муассислари (қатнашчилари) ва бошқа манфаатдор шахсларнинг манфаатларига риоя этилишини таъминлайди;

хўжалик юритувчи субъект номидан ишончномасиз иш кўради, хўжалик юритувчи субъектнинг молиявий, тўлов ҳисоб-китоб ва бошқа ҳужжатларини имзолайди;

хўжалик юритувчи субъектнинг барча мансабдор шахслари ва ходимларининг бажариши мажбурий бўлган буйруқлар, фармойишлар ва бошқа ҳужжатларни имзолайди ва ижро этилишини таъминлайди;

хўжалик юритувчи субъектни бўлиш ёки ажратиб чиқариш билан боғлиқ бўлган бошқа масалаларни ҳал этади.

28. Хўжалик юритувчи субъектларни бўлиш ёки ажратиб чиқариш натижасидаги бўлиш балансининг суд томонидан тасдиқланиши янги пайдо бўлаётган хўжалик юритувчи субъектларни давлат рўйхатидан ўтказиш учун асос ҳисобланади.

29. Бўлиш ва ажратиб чиқариш тартибларини амалга ошириш харажатлари бўлинаётган хўжалик юритувчи субъект томонидан қопланади.

5-боб. Якунловчи қоидалар

30. Мазкур Низом талаблари бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда жавоб берадилар.

Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 1 майдаги 256-сон қарорига 8-ИЛОВА

Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг ўз кучини йўқотган деб ҳисобланаётган айрим қарорлари

1. Вазирлар Маҳкамасининг «Товар ва молия бозорларида монополияга қарши тартибга солишни такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида» 2013 йил 20 августдаги 230-сон қарори .

2. Вазирлар Маҳкамасининг 2014 йил 10 майдаги 118-сон қарори билан тасдиқланган Монополияга қарши органнинг табиий монополиялар субъектлари фаолияти тўғрисидаги ахборотни олиши тартиби тўғрисидаги низомнинг 7-банди иккинчи хатбошиси ва Низомга илова .

3. Вазирлар Маҳкамасининг «Тадбиркорлик субъектларига давлат хизматлари кўрсатиш тартибини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида» 2014 йил 31 декабрдаги 377-сон қарорига илованинг 45-банди .

4. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш, шунингдек баъзиларини ўз кучини йўқотган деб ҳисоблаш тўғрисида (Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Ўзбекистон Республикаси хусусийлаштирилган корхоналарга кўмаклашиш ва рақобатни ривожлантириш давлат қўмитасини ташкил этиш тўғрисида» 2017 йил 18 апрелдаги ПФ-5016-сон Фармони)» 2017 йил 16 августдаги 638-сон қарорига 1-илованинг 67-банди .

5. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартиришлар киритиш, шунингдек, баъзиларини ўз кучини йўқотган деб ҳисоблаш тўғрисида («Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш, шунингдек, айрим қонун ҳужжатларини ўз кучини йўқотган деб топиш тўғрисида» 2017 йил 14 сентябрдаги ЎРҚ-446-сон Ўзбекистон Республикасининг Қонуни)» 2018 йил 19 январдаги 34-сон қарорига 1-илованинг 34-банди .

6. Вазирлар Маҳкамасининг «Товар бозорларида монополияга қарши тартибга солишни янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида» 2018 йил 30 мартдаги 249-сон қарори .

7. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш, шунингдек, баъзиларини ўз кучини йўқотган деб ҳисоблаш тўғрисида (Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Ўзбекистон Республикаси Монополияга қарши курашиш қўмитаси фаолиятини ташкил этиш тўғрисида» 2019 йил 24 январдаги ПҚ-4126-сон қарори)» 2019 йил 19 декабрдаги 1014-сон қарорига илованинг 40-банди .

8. Вазирлар Маҳкамасининг «Товар ва молия бозорларида монополияга қарши тартибга солиш соҳасидаги давлат хизматларини кўрсатишнинг айрим маъмурий регламентларини тасдиқлаш тўғрисида» 2020 йил 28 майдаги 338-сон қарорига 3-илованинг 1-банди .

9. Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 22 февралдаги 86-сон қарори билан тасдиқланган Махсус электрон тизим орқали рухсат этиш хусусиятига эга айрим ҳужжатларни бериш тартиб-таомиллари тўғрисидаги ягона низомга 12 ва 13-иловалар .

10. Вазирлар Маҳкамасининг «Товар-хом ашё биржаларининг фаолиятини тартибга солиш тизимини такомиллаштириш тўғрисида» 2022 йил 30 ноябрдаги 687-сон қарорига 4-илованинг 7-банди .

Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ

Тошкент ш.,

2024 йил 1 май,

256-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 02.05.2024 й., 09/24/256/0320-сон; 15.02.2025 й., 09/25/67/0145-сон; 10.04.2025 й., 09/25/211/0323-сон; 07.10.2025 й., 09/25/627/0901-сон ; 10.11.2025 й., 09/25/709/1027-сон; 17.04.2026 й., 09/26/175/0373-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining

qarori

NIZOM

NIZOM

NIZOM

NIZOM

NIZOM

PASPORTI

PASPORTI

QAROR

NIZOM

NIZOM

ROʻYXATI

Tovar va moliya bozorlarida monopoliyaga qarshi tartibga solishga doir normativ-huquqiy hujjatlarni tasdiqlash toʻgʻrisida

Oʻzbekiston Respublikasining “Raqobat toʻgʻrisida”gi Qonuni va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Maʼmuriy islohotlar doirasida raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish sohasida davlat boshqaruvini samarali tashkil qilish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2023-yil 6-iyuldagi PF-108-son Farmoni ijrosini taʼminlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Quyidagilar:

a) Oʻzbekiston Respublikasining “Raqobat toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq:

Oʻzbekiston Respublikasining 1997-yil 24-aprelda qabul qilingan “Tabiiy monopoliyalar toʻgʻrisida”gi 398-I-son Qonuni oʻz kuchini yoʻqotganligi;

ustun mavqega ega boʻlmagan xoʻjalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhi tomonidan bitim shartlarini, tovarlar realizatsiya qilinadigan hududni va narxni belgilashga bir tomonlama taʼsir koʻrsatish imkoniyatining mavjudligi ustun muzokara kuchi deb eʼtirof etilishi;

tovar yoki moliya bozorida xoʻjalik yurituvchi subyektning yoxud shaxslar guruhining ustun mavqeyini eʼtirof etishning yangi mezonlari joriy etilganligi, shuningdek, raqamli platforma operatorining ustun mavqeyini aniqlash va eʼtirof etish tartibi Hukumat tomonidan belgilanishi;

raqobatga qarshi kelishuv yoki muvofiqlashtirilgan harakat sodir etilganligi haqida monopoliyaga qarshi organga birinchi boʻlib ixtiyoriy ravishda ariza bilan murojaat qilgan jismoniy shaxs, xoʻjalik yurituvchi subyekt hamda yuridik shaxslar birlashmasi tegishlicha maʼmuriy va moliyaviy javobgarlikdan ozod qilinishi;

b) Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Maʼmuriy islohotlar doirasida raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish sohasida davlat boshqaruvini samarali tashkil qilish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2023-yil 6-iyuldagi PF-108-son Farmoniga muvofiq quyidagilar Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi faoliyatining ustuvor yoʻnalishlaridan biri etib belgilanganligi maʼlumot uchun qabul qilinsin:

tovar va moliya bozorlarida raqobat muhitini taʼminlash, “kartel” kelishuvlar hamda til biriktirish holatlarini aniqlash va ularga chek qoʻyish;

monopoliyaga qarshi kurashish, ustun mavqega ega xoʻjalik subyektlarining, shu jumladan, tabiiy monopoliya subyektlarining oʻz mavqeyini suiisteʼmol qilishi va raqobatga qarshi harakatlariga chek qoʻyish.

2. Quyidagilar:

Tovar yoki moliya bozorida xoʻjalik yurituvchi subyektning yoxud shaxslar guruhining ustun mavqeyini yoki ustun muzokara kuchini aniqlash va eʼtirof etish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 1-ilovaga muvofiq;

Raqamli platforma operatorining ustun mavqeyi va ustun muzokara kuchini eʼtirof etish hamda raqobatning cheklanishiga va (yoki) isteʼmolchilarning, boshqa xoʻjalik yurituvchi subyektlarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini kamsitishga olib keladigan harakatlarni aniqlash tartibi toʻgʻrisidagi nizom 2-ilovaga muvofiq;

Xoʻjalik yurituvchi subyektlarni tabiiy monopoliya subyekti sifatida eʼtirof etish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 3-ilovaga muvofiq;

Raqobatga qarshi kelishuvlarni va muvofiqlashtirilgan harakatlarni aniqlash tartibi toʻgʻrisidagi nizom 4-ilovaga muvofiq;

Iqtisodiy konsentratsiyani amalga oshirish uchun oldindan rozilik olish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 5-ilovaga muvofiq;

Xizmatlarning moliya bozorida monopol yuqori va monopol past narxlarni aniqlash tartibi toʻgʻrisidagi nizom 6-ilovaga muvofiq;

Xoʻjalik yurituvchi subyektlarni majburiy tarzda boʻlish yoki ajratib chiqarish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 7-ilovag a muvofiq tasdiqlansin.

3. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 8-ilovaga muvofiq ayrim qarorlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin.

4. Oʻzbekiston Respublikasi Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi:

a) manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda oʻzlari qabul qilgan idoraviy hujjatlarini ikki oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsin;

b) 2026-yil 1-oktabrga qadar xalqaro yuridik firmani jalb etgan holda, innovatsiyalarni ragʻbatlantirish va sogʻlom raqobat muhitini taʼminlash hamda isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilishni inobatga olib, Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida yuridik shaxs sifatida roʻyxatdan oʻtgan raqamli platforma operatorining monopoliyaga qarshi tartibga solishning alohida xususiyatlarini belgilovchi tartibni ishlab chiqib, tasdiqlash uchun Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.

Bunda ushbu kichik bandning birinchi xatboshisida nazarda tutilgan alohida tartib kuchga kirgunga qadar Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida yuridik shaxs sifatida roʻyxatdan oʻtgan raqamli platforma operatori faoliyati Oʻzbekiston Respublikasining “Raqobat toʻgʻrisida”gi Qonunida belgilangan umumiy qoidalarga asosan monopoliyaga qarshi tartibga solinadi.

5. Ushbu qaror rasman eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy oʻtgach kuchga kiradi.

6. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari — iqtisodiyot va moliya vaziri J.A. Qoʻchqorov zimmasiga yuklansin.

Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 1-maydagi 256-son qaroriga 1-ILOVA

Tovar yoki moliya bozorida xoʻjalik yurituvchi subyektning yoxud shaxslar guruhining ustun mavqeyini yoki ustun muzokara kuchini aniqlash va eʼtirof etish tartibi toʻgʻrisida

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasining “Raqobat toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq tovar yoki moliya bozorida xoʻjalik yurituvchi subyektning yoxud shaxslar guruhining ustun mavqeyini yoki ustun muzokara kuchini aniqlash va eʼtirof etish hamda raqobatni bevosita yoxud bilvosita cheklashga olib keladigan yoki olib kelishi mumkin boʻlgan boshqa holatlarni aniqlash tartibini belgilaydi.

2. Ushbu Nizomda quyidagi tushunchalardan foydalaniladi:

bir-birining oʻrnini bosadigan tovar — oʻzining belgilangan maqsadi, qoʻllanilishi, sifati va texnik xususiyatlari, narxi hamda boshqa koʻrsatkichlari boʻyicha taqqoslanishi mumkin boʻlgan, isteʼmolchi almashtirishga tayyor boʻlgan tovar;

moliya bozori — banklar, kredit, sugʻurta va boshqa moliya tashkilotlari tomonidan koʻrsatiladigan moliyaviy xizmatning, shuningdek, qimmatli qogʻozlar bozori professional ishtirokchilari xizmatlarining Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi yoki uning bir qismidagi muomala doirasi boʻlib, Oʻzbekiston Respublikasining maʼmuriy-hududiy tuzilishiga mos kelmasligi mumkin va mazkur muomala doirasi chegaralarida bunday xizmatlarni koʻrsatish imkoniyati mavjud boʻladi;

monopsoniya — bozor holati, bozorda xaridorning hukmron mavqega ega boʻlishi. Monopsoniyada bir nechta sotuvchilar va bir yirik xaridor ishtirok etadi;

tovar — faoliyatning olish va realizatsiya qilish uchun moʻljallangan mahsuli, shu jumladan, ishlar va xizmatlar;

tovar bozori — tovarning, shu jumladan bir-birining oʻrnini bosadigan tovarning (oʻzining belgilangan maqsadi, qoʻllanilishi, sifati va texnik xususiyatlari, narxi hamda boshqa koʻrsatkichlari boʻyicha taqqoslanishi mumkin boʻlgan, isteʼmolchi almashtirishga tayyor boʻlgan tovarning) Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi yoki uning bir qismidagi muomalasi doirasi boʻlib, u Oʻzbekiston Respublikasining maʼmuriy-hududiy tuzilishiga mos kelmasligi mumkin va mazkur muomala doirasi chegaralarida tovarni olish yoki realizatsiya qilish imkoniyati mavjud boʻladi;

xoʻjalik yurituvchi subyekt — tovarlarni ishlab chiqarish, olish va realizatsiya qilish boʻyicha faoliyat bilan shugʻullanuvchi yuridik shaxs, shu jumladan, davlat ishtirokidagi korxona va xoʻjalik faoliyati bilan shugʻullanuvchi muassasa, yuridik shaxs tashkil etmasdan tadbirkorlik faoliyatini amalga oshiruvchi jismoniy shaxs.

3. Tovar yoki moliya bozorida xoʻjalik yurituvchi subyektning yoxud shaxslar guruhining ustun mavqeyini yoki ustun muzokara kuchini eʼtirof etish tovar yoki moliya bozori chegaralari doirasida, uning joylashgan va davlat roʻyxatidan oʻtgan joyidan qatʼi nazar, Oʻzbekiston Respublikasi Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi hamda uning hududiy organlari (keyingi oʻrinlarda — monopoliyaga qarshi organ) tomonidan amalga oshiriladi.

4. Tovar yoki moliya bozorida xoʻjalik yurituvchi subyektning yoxud shaxslar guruhining ustun mavqeyi yoki ustun muzokara kuchi ularning faoliyati monitoringi va nazoratini amalga oshirish, raqobatga qarshi harakatlarni cheklash (va oldini olish) hamda ular tomonidan ustun mavqeyini yoki ustun muzokara kuchini suiisteʼmol qilishga yoʻl qoʻymaslik uchun eʼtirof etiladi.

5. Tovar yoki moliya bozoridagi raqobat holatini tahlil qilish quyidagi bosqichlarni oʻz ichiga oladi:

tovar yoki moliya bozorining tovar chegaralarini aniqlash;

tovar yoki moliya bozorida xoʻjalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhning ustun mavqeyi yoki ustun muzokara kuchini eʼtirof etish hamda uni bekor boʻlganligini eʼtirof etish.

2-bob. Tovar yoki moliya bozorida raqobat muhitini tahlil qilishda foydalaniladigan maʼlumotlar

6. Tovar va moliya bozorini oʻrganishda monopoliyaga qarshi organ yuridik va jismoniy shaxslardan, respublika va mahalliy ijro etuvchi hokimiyati organlaridan, shu jumladan, statistika organlaridan tegishli ravishda maʼlumotlarni soʻrab olishi mumkin, jumladan:

rasmiy statistika maʼlumotlari;

tovarlarning ishlab chiqarish, realizatsiya qilish, xarid qilish, import va eksport hajmlari;

tovarning realizatsiya narxi va hajmlari;

tovar ishlab chiqaruvchi va realizatsiya qiluvchi korxonalar roʻyxati;

xoʻjalik yurituvchi subyektning hamkorlikdagi faoliyati bilan bogʻliq shartnomalar nusxalari;

tovarlarni realizatsiya qilish uchun tuzilgan shartnomalar nusxalari;

tovarning texnik hujjatlari.

7. Maʼlumot soʻrov olingan kundan boshlab oʻn ish kunidan kechikmasdan monopoliyaga qarshi organga, shu jumladan:

Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi va uning hududiy organlari tomonidan — pochta manzillari koʻrsatilgan holda tovar (ishlar bajaruvchi, xizmatlar koʻrsatuvchi) ishlab chiqaruvchi korxonalar roʻyxati, tovar ishlab chiqarish va sotish hamda chakana va ulgurji savdo hajmining tarmoq korxonalar kesimidagi umumiy miqdori;

Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Bojxona qoʻmitasi va uning hududiy organlari tomonidan — tovarni import va eksport qilish hajmlarini koʻrsatgan holda ular bilan shugʻullanadigan xoʻjalik yurituvchi subyektlar roʻyxati;

xoʻjalik yurituvchi subyektlar tomonidan — ishlab chiqarish quvvatlari, ishlab chiqarilgan tovarning realizatsiyasi hajmi, import va eksport hajmlari, tarmoq korxonalar (savdo shoxobchalari) soni va manzili;

vakolatli organlar, tovar ishlab chiqaruvchilar va (yoki) isteʼmolchilar tomonidan — tovarlarning funksional jihatdan qoʻllanilishi, sifat va texnik tavsifnomalari, narxi va boshqa parametrlari boʻyicha ularning bir-birining oʻrnini bosa olishi mumkinligi toʻgʻrisida maʼlumotlar taqdim etiladi.

Monopoliyaga qarshi organ tovar yoki moliya bozorida raqobat muhitini tahlil qilishda tovar sotuvchi korxonalarning elektron hisob-fakturalari, sotilgan tovar cheklari hisobi yuritiladigan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Soliq qoʻmitasining axborot tizimlaridan foydalanadi.

8. Ustun mavqe yoki ustun muzokara kuchi mavjudligini aniqlashda qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan axborot manbalaridan, shuningdek, xaridorlar bilan soʻrovnomalar oʻtkazish natijalari orqali olingan maʼlumotlardan foydalanilishi mumkin.

9. Zarur hollarda tovar yoki moliya bozorida xoʻjalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining ustun mavqeyini yoki ustun muzokara kuchini aniqlash uchun maʼlumotlar yetarli boʻlmaganda, monopoliyaga qarshi organ uning mazmunini aniq koʻrsatgan holda, tegishli maʼlumotni qoʻshimcha ravishda soʻrab olishi mumkin.

3-bob. Tovar yoki moliya bozorining tovar chegaralarini aniqlash

10. Monopoliyaga qarshi organ ushbu Nizomda belgilangan tovar yoki moliya bozorining chegaralarini aniqlashda respublika, shuningdek, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri boʻyicha alohida yoki ikki va undan ortiq tovar yoki moliya bozorlarini bittaga biriktirish yoʻli bilan tovar bozorining chegaralarini belgilash huquqiga ega.

11. Tovar yoki moliya bozorining chegaralari isteʼmolchilar tomonidan tovarni erkin sotib olish tamoyili boʻyicha aniqlanadi.

Tovarni erkin sotib olish quyidagi shart-sharoitlar mavjud boʻlganda taʼminlanadi:

isteʼmolchilar tomonidan tovarni erkin sotib olish imkoniyati;

tegishli hududda aniq tovarni sotib olish imkoniyati;

tovar qiymatiga nisbatan transport xarajatlarining qoplanishi;

tovarning sifati, ishonchliligi va boshqa isteʼmol xususiyatlarining saqlanishi;

tovarni oldi-sotdi, olib kirish va olib chiqishga cheklovlarning (taqiqlarning) mavjud emasligi;

tovar bozori chegaralari doirasida raqobatning teng shart-sharoitlari mavjudligi.

12. Agar maʼlum bir tovarga mos keladigan aniq tasniflash imkoni mavjud boʻlmasa, tovar tasniflagichning guruhlanishi koʻrib chiqiladi. Oʻzbekiston Respublikasi hududiga olib kiriladigan (yoki olib chiqiladigan) tovarlar bilan mos ravishda almashtirilishi mumkin boʻlgan tovarlarni aniqlashda tashqi iqtisodiy faoliyatning tovar nomenklaturasidan ham foydalanish mumkin.

13. Tovar va moliya bozorining tovar chegaralarini aniqlashda bir-birining oʻrnini bosadigan tovarlar hisobga olinadi. Bunda bir-birining oʻrnini bosadigan tovarlar vakolatli organlar, ekspertlar, tovar ishlab chiqaruvchilar (xizmat koʻrsatuvchi) va isteʼmolchilar tomonidan tovarlarning funksional jihatdan qoʻllanilishi, sifat va texnik tavsifnomalari, narxi va boshqa parametrlari boʻyicha bir-birining oʻrnini bosa olishi mumkinligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlari asosida aniqlanishi mumkin.

4-bob. Tovar va moliya bozoridagi xoʻjalik yurituvchi subyektlarning bozor ulushini aniqlash

14. Koʻrib chiqilayotgan bozorning tovar va geografik chegaralari doirasida maʼlum vaqt davomida muomalada boʻlgan tovarning umumiy hajmini va xoʻjalik yurituvchi subyektlarning bozordagi ulushlarini hisoblash quyidagi koʻrsatkichlardan biri asosida amalga oshiriladi:

tovarni sotish (xizmat koʻrsatish) hajmi;

tovarni ishlab chiqarish quvvatlari hajmi;

tovarni ishlab chiqarish hajmi;

tovar zaxiralari hajmi;

tuzilgan shartnomalarga muvofiq tovar hajmi;

monopsoniya holatidagi tovar yoki moliya bozorlari uchun xarid qilingan tovar hajmi.

Tovar va moliya bozorlarining oʻziga xos xususiyatlaridan kelib chiqqan holda, xoʻjalik yurituvchi subyektlarning bozor ulushini raqobat nuqtai nazaridan aniqroq tavsiflash imkonini beradigan boshqa koʻrsatkichlar qoʻllanilishi mumkin.

Yuqoridagi koʻrsatkichlar naturada yoki qiymat jihatidan ham qoʻllanilishi mumkin.

15. Axborotning mavjudligiga qarab, tovar bozorida faoliyat yuritadigan xoʻjalik yurituvchi subyektlar tomonidan ushbu tovarni sotish hajmlari asosan bir yil, agar tovar bozorining (yoki xoʻjalik yurituvchi subyektning tovar bozorida) mavjud boʻlish muddati bir yildan kam boʻlsa, u holda tovar bozori (yoki xoʻjalik yurituvchi subyektning tovar bozorida) mavjud boʻlgan davr ichida aniqlanadi.

16. Bozor hajmi koʻrib chiqilayotgan:

tovar bozorida faoliyat yuritadigan xoʻjalik yurituvchi subyektlar tomonidan ushbu tovarni realizatsiya qilish hajmlarining yigʻindisidan koʻrib chiqilayotgan bozorning geografik chegaralaridagi koʻrib chiqilayotgan tovarning eksport hajmi ayrilgan holda;

moliya bozorida faoliyat yuritadigan xoʻjalik yurituvchi subyektlar tomonidan ushbu moliyaviy xizmat koʻrsatish hajmlarining yigʻindisi sifatida aniqlanadi.

17. Tovar bozori chegarasida xoʻjalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining bozor ulushi ushbu subyektning yoki shaxslar guruhining tovarni sotish (xizmat koʻrsatish), ishlab chiqarish quvvatlari va ishlab chiqarish hajmlari, tovar zaxiralari hamda tuzilgan shartnomalarga muvofiq tovar hajmlari (keyingi oʻrinlarda — realizatsiya qilish hajmi)ning tovar bozori hajmiga nisbati sifatida quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:

BU=Vo x 100/Vp, bu yerda:

BU — xoʻjalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining bozor ulushi;

Vo — tovar bozori hududida xoʻjalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining tovarni (shu jumladan, bir-birining oʻrnini bosadigan tovarni) realizatsiya qilish hajmi;

Vp — quyidagi tarzda hisoblanadigan tovar bozorining miqdori:

Vp=Vo1+ Vo2+…+Von+Vi, bu yerda:

Vo1 — Von — tovar bozori hududidagi tovar ishlab chiqaruvchi barcha xoʻjalik yurituvchi subyektlar tomonidan tovarlarni (shu jumladan, bir-birining oʻrnini bosadigan tovarlarni) realizatsiya qilish hajmi;

Vi — tovar bozori hududida import tovarini (shu jumladan, bir-birining oʻrnini bosadigan tovarni) realizatsiya qilish hajmi.

Xoʻjalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining tovar bozoridagi ulushi belgilangan vaqt oraligʻi, tovar chegaralari va koʻrib chiqilayotgan tovar bozorining geografik chegaralari doirasida belgilanadi.

Tovar bozorida bozorlar ulushlarini hisoblab chiqish uchun hisob-kitobga tovarlarni realizatsiya qilish koʻrsatkichlari asosan natura ifodasida, xizmatlar bozorida esa qiymat shaklida qabul qilinadi. Natura ifodasidagi tegishli koʻrsatkichlar mavjud boʻlmaganda qiymat shaklidagi maʼlumotlar qabul qilinadi.

18. Moliya bozorining yalpi hajmi va xoʻjalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhining bozor ulushining hajmini hisob-kitob qilish koʻrsatilayotgan xizmatlarning xususiyatlaridan kelib chiqqan holda qiymat yoki miqdoriy ifodalash orqali amalga oshiriladi.

19. Shaxslar guruhining tegishli tovar va moliya bozoridagi ulushi Oʻzbekiston Respublikasining “Raqobat toʻgʻrisida”gi Qonunining 10-moddasiga muvofiq tovar bozori hududida faoliyat yurituvchi va shaxslar guruhini tashkil etuvchi xoʻjalik yurituvchi subyektlarning ulushlari yigʻindisi sifatida belgilanadi.

5-bob. Tovar yoki moliya bozorida xoʻjalik yurituvchi subyekt yoxud shaxslar guruhining ustun mavqeyi yoki ustun muzokara kuchini eʼtirof etish

20. Tovar yoki moliya bozoridagi xoʻjalik yurituvchi subyektning yoxud shaxslar guruhining unga oʻz faoliyatini raqobatlashuvchi xoʻjalik yurituvchi subyektlarga bogʻliq boʻlmagan holda amalga oshirish va raqobatning holatiga hal qiluvchi taʼsir koʻrsatish, tegishli bozorga boshqa xoʻjalik yurituvchi subyektlarning kirishini qiyinlashtirish yoxud ushbu boshqa subyektlarning iqtisodiy faoliyat erkinligini boshqacha tarzda cheklash imkoniyatini beradigan holati ustun mavqedir.

21. Oʻzbekiston Respublikasining “Raqobat toʻgʻrisida”gi Qonunining 13-moddasiga muvofiq tovar yoki moliya bozorida quyidagilar ustun mavqe deb eʼtirof etiladi:

agar xoʻjalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining raqobatchilari mavjud boʻlmasa;

agar xoʻjalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining bozordagi ulushi 40 foizni va undan ortiqni tashkil etsa;

agar xoʻjalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhi tabiiy monopoliya subyekti deb eʼtirof etilsa;

agar xoʻjalik yurituvchi subyektga yoxud shaxslar guruhiga muayyan tovarlarni ishlab chiqarish yoki realizatsiya qilish yoxud olish uchun qonunchilikda belgilangan tartibda mutlaq va (yoki) eksklyuziv huquq berilgan boʻlsa.

Oxirgi kalendar yilda tovarlarni realizatsiya qilishdan olingan tushumi bazaviy hisoblash miqdorining oʻttiz ming baravaridan kamroqni tashkil etuvchi xoʻjalik yurituvchi subyektning yoxud shaxslar guruhining (tabiiy monopoliya subyektlari, tovarlarining narxlari davlat tomonidan tartibga solinadigan xoʻjalik yurituvchi subyektlar bundan mustasno) tovar yoki moliya bozoridagi holati ustun mavqe deb eʼtirof etilmaydi.

22. Ustun mavqega ega boʻlmagan xoʻjalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhi tomonidan bitim shartlarini, tovarlar realizatsiya qilinadigan hududni va narxni belgilashga bir tomonlama taʼsir koʻrsatish imkoniyatining mavjudligi ustun muzokara kuchi deb eʼtirof etiladi.

23. Tovar yoki moliya bozorida quyidagi shartlarning biri yoki bir nechtasi bajarilganda xoʻjalik yurituvchi subyekt yoxud shaxslar guruhi oʻz kontragentlariga nisbatan ustun muzokara kuchiga ega deb eʼtirof etiladi:

kontragentlar bilan shartnoma tuzishda shartnoma shartlariga bir tomonlama taʼsir oʻtkazish imkoniyati mavjud boʻlganda;

tovarlar realizatsiya qilinadigan hududni belgilashga bir tomonlama taʼsir koʻrsatish imkoniyati mavjud boʻlganda;

narxni belgilashda bir tomonlama taʼsir koʻrsatish imkoniyati mavjud boʻlganda.

24. Xoʻjalik yurituvchi subyektning yoxud shaxslar guruhining ustun mavqeyini yoki ustun muzokara kuchini eʼtirof etish monopoliyaga qarshi organ rahbarining buyrugʻi bilan rasmiylashtiriladi.

25. Xoʻjalik yurituvchi subyektning yoxud shaxslar guruhining ustun mavqeyini yoki ustun muzokara kuchini eʼtirof etish toʻgʻrisida qabul qilingan buyruq asosida monopoliyaga qarshi organ buyruq rasmiylashtirilgan kundan boshlab uch kun muddatda:

Tovar yoki moliya bozorida ustun mavqeyi yoxud ustun muzokara kuchi eʼtirof etilgan xoʻjalik yurituvchi subyektga yoki shaxslar guruhiga ushbu Nizomga 1-ilovaga muvofiq shakl boʻyicha xabarnoma yuboradi, mazkur xoʻjalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining tovarlariga nisbatan narxlar davlat tomonidan tartibga solingan taqdirda esa, bu haqda narxni tartibga soluvchi organga ham xabar qiladi.

26. Ustun mavqeyi yoki ustun muzokara kuchi eʼtirof etilgan xoʻjalik yurituvchi subyektlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar monopoliyaga qarshi organning rasmiy veb-saytida eʼlon qilib boriladi.

27. Ustun mavqeyi yoki ustun muzokara kuchi eʼtirof etilgan xoʻjalik yurituvchi subyekt uning nomi oʻzgarganda yoki qayta tashkil etilganda, oʻn kun muddatda bu toʻgʻrisida monopoliyaga qarshi organni xabardor qilishi shart.

28. Narxlari (tariflari) davlat tomonidan tartibga solinadigan tovarlarni ishlab chiqarish (ishlarni bajarish, xizmatlar koʻrsatish) boʻyicha ustun mavqeyi eʼtirof etilgan xoʻjalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhi ushbu narxlarning (tariflarning) qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda narxlarni tartibga solish organida tasdiqlanishini taʼminlaydi.

29. Xoʻjalik yurituvchi subyekt va shaxslar guruhi ustun mavqega ega deb eʼtirof etilgan paytdan eʼtiboran tovarning monopol turiga nisbatan qoʻllaniladigan yangi narxlarni (tariflarni) joriy narxlar (tariflar) oʻzgartirilishidan kamida oʻn besh kun oldin ommaviy axborot vositalarida hamda oʻz rasmiy veb-saytlarida eʼlon qilishi shart.

30. Ustun mavqeyi yoki ustun muzokara kuchi eʼtirof etilgan xoʻjalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhi quyidagi huquqlarga ega:

monopoliyaga qarshi organ ular asosida ustun mavqeyi yoki ustun muzokara kuchi eʼtirof etilganligi toʻgʻrisida buyruq rasmiylashtirilgan maʼlumotlar bilan tanishish, davlat sirlari, tijorat siri va qonun bilan muhofaza qilinadigan sir boʻlgan boshqa maʼlumotlardan tashqari;

ustun mavqeyi yoki ustun muzokara kuchiga ega deb eʼtirof etilishi yuzasidan belgilangan tartibda bevosita sudga yoki boʻysunuv tartibida yuqori turuvchi organga yoxud mansabdor shaxsga shikoyat qilish.

6-bob. Tovar yoki moliya bozorida xoʻjalik yurituvchi subyekt yoxud shaxslar guruhining ustun mavqeyi yoki ustun muzokara kuchining bekor boʻlganligini eʼtirof etish

31. Xoʻjalik yurituvchi subyekt yoxud shaxslar guruhining ustun mavqeyi yoki ustun muzokara kuchining bekor boʻlganligini eʼtirof etish toʻgʻrisidagi buyruq quyidagi hollarda qabul qilinadi:

tegishli xoʻjalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining mavqeyi ularning ustun mavqeyi yoki ustun muzokara kuchining bekor boʻlganligini eʼtirof etish darajasigacha oʻzgarganda;

ustun mavqeyi yoki ustun muzokara kuchi eʼtirof etilgan xoʻjalik yurituvchi subyekt tomonidan tovar turini ishlab chiqarish va sotish (xizmatlar koʻrsatish) toʻliq toʻxtatilganda;

xoʻjalik yurituvchi subyektga nisbatan tugatishga doir ish yuritish qoʻllanilganda.

Mazkur bandning ikkinchi va uchinchi xatboshisida belgilangan holatlar vujudga kelganda, xoʻjalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhi oʻn kun muddatda bu toʻgʻrisida monopoliyaga qarshi organni xabardor qilishi shart.

32. Ustun mavqeyi yoki ustun muzokara kuchi eʼtirof etilgan xoʻjalik yurituvchi subyekt yoxud shaxslar guruhining ustun mavqeyi yoki ustun muzokara kuchini bekor boʻlganligini eʼtirof etish monopoliyaga qarshi organ rahbari buyrugʻi bilan rasmiylashtiriladi hamda buyruq qabul qilingan kundan boshlab uch kun muddatda xoʻjalik yurituvchi subyektga yoki shaxslar guruhiga, mazkur xoʻjalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining tovarlariga nisbatan narxlar davlat tomonidan tartibga solingan taqdirda esa, bu haqda narxni tartibga soluvchi organga ushbu Nizomga 2-ilovaga muvofiq shakl boʻyicha xabarnoma yuboriladi.

33. Xoʻjalik yurituvchi subyekt yoxud shaxslar guruhining ustun mavqeyi yoki ustun muzokara kuchini eʼtirof etish va uning bekor boʻlganligini eʼtirof etish toʻgʻrisidagi masalani koʻrib chiqish tovar va moliya bozorlarini bevosita oʻrganishlar natijalariga koʻra, shuningdek, xoʻjalik yurituvchi subyektlarning murojaatlariga asosan monopoliyaga qarshi organ tomonidan amalga oshiriladi.

7 -bob. Yakunlovchi qoidalar

34. Respublika va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, xoʻjalik yurituvchi subyektlar va ularning mansabdor shaxslari monopoliyaga qarshi organga maʼlumot taqdim etilmaganligi yoki oʻz vaqtida taqdim etilmaganligi, notoʻgʻri yoki soxta maʼlumotlar taqdim etilganligi uchun qonunchilik hujjatlariga muvofiq javob beradilar.

Tovar yoki moliya bozorida xoʻjalik yurituvchi subyektning yoxud shaxslar guruhining ustun mavqeyi yoki ustun muzokara kuchini aniqlash va eʼtirof etish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 1-ILOVA

___-son XABARNOMA * _______________________________________________________________________________ning (monopoliyaga qarshi organ nomi) _______________________________________________________________ manzilida joylashgan (pochta manzili) _________________________________________________________________________________ni (xoʻjalik yurituvchi subyekt va (yoki) shaxslar guruhi nomi) _______________________________________________________________________________ning (monopoliyaga qarshi organ nomi) 20__ yil “__”________dagi ___-son buyrugʻiga asosan 20__ yil “__” _______dan boshlab ustun mavqeyi yoki ustun muzokara kuchi eʼtirof etilganligi toʻgʻrisida Ustun mavqeyi yoki ustun muzokara kuchi eʼtirof etilgan tovarlar (xizmatlar) va moliyaviy xizmat turlari va nomi: 1. ________________________________________________________________________________. 2. ________________________________________________________________________________. Ushbu bildirishnoma munosabati bilan Siz yilning har choragida chorakning birinchi oyi 10-kunigacha (monopoliyaga qarshi organning nomi)ga yuqorida koʻrsatilgan tovarlarning bir-birligiga realizatsiya qilish narxlarini taqdim etishingiz zarur ** . ________ (rahbar) ___________________________ (imzoning yoyilmasi)

Tovar yoki moliya bozorida xoʻjalik yurituvchi subyektning yoxud shaxslar guruhining ustun mavqeyi yoki ustun muzokara kuchini aniqlash va eʼtirof etish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 2-ILOVA

___-son XABARNOMA _______________________________________________________________________________ning (monopoliyaga qarshi organ nomi) _______________________________________________________________ manzilida joylashgan (pochta manzili) _________________________________________________________________________________ ni (xoʻjalik subyekti va (yoki) shaxslar guruhi nomi) _______________________________________________________________________________ ning (monopoliyaga qarshi organ nomi) 20___ yil “__”__________dagi -son buyrugʻiga asosan 20__ yil “__”_______ dan boshlab tovar yoki moliya bozorida ustun mavqeni va yoki ustun muzokara kuchi bekor boʻlganligi toʻgʻrisida Ustun mavqeyi yoki ustun muzokara kuchi bekor boʻlgan tovarlar (xizmatlar) va moliyaviy xizmat turlari va nomi: 1. _______________________________________________________________________________. 2. _______________________________________________________________________________. __________________________ __________________________ (rahbar) (imzoning yoyilmasi)

Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 1-maydagi 256-son qaroriga 2-ILOVA

Raqamli platforma operatorining ustun mavqeyini va ustun muzokara kuchini eʼtirof etish hamda raqobatning cheklanishiga va (yoki) isteʼmolchilarning, boshqa xoʻjalik yurituvchi subyektlarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini kamsitishga olib keladigan harakatlarni aniqlash tartibi toʻgʻrisida

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasining “Raqobat toʻgʻrisida”gi Qonuniga (keyingi oʻrinlarda — Qonun) muvofiq raqamli platforma operatorining ustun mavqeyini va ustun muzokara kuchini eʼtirof etish hamda raqobatning cheklanishiga va (yoki) isteʼmolchilarning, boshqa xoʻjalik yurituvchi subyektlarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini kamsitishga olib keladigan harakatlarni aniqlash tartibini belgilaydi.

Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasida belgilangan tartibda yuridik shaxs sifatida roʻyxatdan oʻtgan raqamli platforma operatorlariga nisbatan tatbiq etiladi.

2. Ushbu Nizomda quyidagi tushunchalar qoʻllaniladi:

narx algoritmi — narxni oldindan belgilangan parametrlarga asosan monitoring qilish, hisoblash, belgilash va nazorat qilish, shu jumladan, ommaviy savdolarda ishtirok etish jarayonida harakatlarni amalga oshirish imkoniyatini beruvchi dasturiy taʼminot;

raqamli makon — raqamli platforma orqali foydalanuvchilarning bir nechta guruhlari oʻrtasidagi oʻzaro munosabatlar amalga oshiriladigan bir yoxud bir nechta tovar yoki moliyaviy bozordagi tovarning muomala doirasi;

raqamli mahsulotlar — intellektual mulk obyektlarining elektron koʻchirma nusxalari, maʼlumotlar, kriptoaktivlar, shuningdek, raqamli makonda haq evaziga yoxud bepul olish, foydalanish yoki realizatsiya qilishga qaratilgan muayyan harakatlarni yoki faoliyatni amalga oshirishni talab qiladigan tovar yoki davlat xizmati;

raqamli platforma — raqamli mahsulotlardan Internet jahon axborot tarmogʻi orqali haq evaziga yoki bepul foydalanishni taʼminlovchi axborot tizimi;

raqamli platforma operatori — raqamli platformaning faoliyatini tashkil etuvchi va undan barcha foydalanishi uchun manfaatdor tomonlarga shartlarni belgilovchi yuridik yoki jismoniy shaxs;

tarmoq samarasi — raqamli platformaning bir guruh foydalanuvchilari soni oʻzgarishi hisobiga foydalanuvchilarning boshqa bir guruhi uchun tovar qadrining oʻzgarishi va buning natijasida raqamli platforma operatori tomonidan foydalanuvchilarning maʼlumotlarini toʻplash va qayta ishlash hisobiga iqtisodiy afzalliklar hamda oʻzining bozordagi ulushini saqlab turish yoki oshirish imkoniyatiga ega boʻlish;

tadbirkor foydalanuvchi — raqamli platforma orqali oʻz tovarlarini yakuniy foydalanuvchiga haq evaziga yoki bepul taqdim etuvchi jismoniy yoki yuridik shaxs;

tovar — faoliyatning olish va realizatsiya qilish uchun moʻljallangan mahsuli, shu jumladan, ishlar va xizmatlar;

yakuniy foydalanuvchi — raqamli platforma orqali raqamli mahsulotlardan haq evaziga yoki bepul foydalanuvchi jismoniy yoki yuridik shaxs.

3. Raqamli platformalar quyidagi shaklda boʻlishi mumkin:

elektron savdo maydonchalari (marketpleyslar);

davlat xaridlari va xizmatlari platformalari;

yakuniy foydalanuvchilarga tadbirkor foydalanuvchilar xizmatlaridan foydalanish imkoniyatini beruvchi agregatorlar (vositachi);

umumiy yoki targetlashgan onlayn qidiruv tizimlari;

onlayn xaritalar;

yangiliklar agregatorlari;

video (shu jumladan, televideniye va kino) va audio (shu jumladan, musiqa) kontentini onlayn uzatish yoki almashish platformalari;

turli formatdagi fayllardan foydalanish yoki almashish platformalari;

ijtimoiy tarmoqlar;

onlayn oʻzini oʻzi band qilganlar (frilansing) xizmatlari agregatorlari;

onlayn jamoaviy moliyalashtirish (kraudfanding) platformalari;

onlayn toʻlov tizimlari;

kriptoaktivlarni ayirboshlash platformalari;

telefon yoki mobil raqamlardan foydalanmasdan shaxslararo onlayn aloqa, shu jumladan, videoaloqa xizmatlari dasturiy taʼminotlari (mobil ilovalari);

bulutli texnologiyalar asosidagi xizmatlar;

operatsion tizimlar;

mobil ilovalar doʻkonlari;

onlayn reklama xizmatlari;

veb-brauzerlar;

virtual yordamchilar;

sunʼiy intellektga asoslangan platformalar.

2-bob. Raqamli platforma operatorining ustun mavqeyini eʼtirof etish

4. Raqamli platforma operatorining ustun mavqeyi raqamli makon chegaralari doirasida, Oʻzbekiston Respublikasi Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi hamda uning hududiy organlari (keyingi oʻrinlarda — monopoliyaga qarshi organ) tomonidan ochiq maʼlumotlar, shuningdek, raqamli platforma operatorlari, tadbirkor va yakuniy foydalanuvchilar, davlat organlariga va boshqa tashkilotlarga soʻrov joʻnatish natijasida olingan axborotlar tahlili asosida eʼtirof etiladi.

5. Raqamli platforma operatorining ustun mavqeyini eʼtirof etishda quyidagilar monopoliyaga qarshi organ tomonidan tahlil orqali aniqlanadi:

raqamli makon chegaralari;

raqamli makon chegaralari doirasidagi bozorda faoliyat yuritayotgan raqamli platforma operatorlari;

raqamli platforma operatorining oxirgi kalendar yildagi tushumi miqdori, agar raqamli platforma operatorining raqamli makondagi faoliyatining boshlanganiga bir yil toʻlmagan boʻlsa, u holda uning oʻz faoliyatini boshlagan vaqtdan tahlil oʻtkazish vaqtiga qadar boʻlgan davrdagi tushumi miqdori;

bevosita va bilvosita tarmoq samarasining mavjudligi;

foydalanuvchilarning turli raqamli platformalardan bir vaqtning oʻzida foydalanish imkoniyati mavjudligi va ularni almashtirish boʻyicha xarajatlar miqdori;

raqamli platforma operatorining raqobat muhitiga taʼsir qilayotgan yoki taʼsir qilishi mumkin boʻlgan foydalanuvchilarning shaxsiy va boshqa maʼlumotlaridan foydalanish imkoniyati mavjudligi.

6. Monopoliyaga qarshi organ raqamli platforma operatorining ustun mavqeyini eʼtirof etishda raqamli makonning geografik chegaralarini jahon, mintaqaviy, shuningdek, respublika yoki Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri uchun alohida yoki ikki yoxud undan ortiq tovar yoki moliya bozorlari chegaralarini birlashtirish orqali belgilashga haqli.

8. Quyidagi shartlarning biriga rioya qilinganda hamda bevosita va bilvosita tarmoq samarasi mavjud boʻlganda raqamli platforma operatori ustun mavqega ega deb eʼtirof etiladi:

raqamli platforma operatorining raqamli makon chegaralari doirasida soʻnggi kalendar yilda, agar raqamli platforma operatorining oʻz faoliyatini boshlanganiga bir yil toʻlmagan boʻlsa, u holda tahlil oʻtkazish vaqtiga qadar boʻlgan davrdagi tushumi miqdori bazaviy hisoblash miqdorining yuz ming baravariga teng yoki undan yuqori boʻlsa;

raqamli platformaning faol yakuniy foydalanuvchilarining umumiy oʻrtacha soni har oyda kamida ellik mingni yoki faol tadbirkor foydalanuvchilarning oʻrtacha soni har oyda kamida uch mingni tashkil etsa.

Raqamli platformadan bepul foydalanish imkoniyati yaratilganligi uning operatorining ustun mavqeyi eʼtirof etilishini istisno etmaydi.

Raqamli platforma operatori Oʻzbekiston Respublikasining “Raqobat toʻgʻrisida”gi Qonuniga asosan tovar yoki moliya bozorida ustun mavqega ega deb eʼtirof etilgan boʻlsa, u holda mazkur bandning birinchi — uchinchi xatboshilarida koʻrsatilgan koʻrsatkichlaridan qatʼi nazar ustun mavqega ega deb eʼtirof etiladi.

Raqamli platforma operatorining ustun mavqeyini eʼtirof etish monopoliyaga qarshi organ rahbarining buyrugʻi bilan rasmiylashtiriladi.

Raqamli platforma operatoriining ustun mavqeyi eʼtirof etilgan kundan eʼtiboran uch kun muddatda monopoliyaga qarshi organ bu haqda unga xabarnoma yuboradi.

9. Raqamli platforma operatori mazkur Nizomning 8-bandida belgilangan koʻrsatkichlarga erishgan sanadan eʼtiboran ikki oy muddatda monopoliyaga qarshi organni xabardor qiladi.

10. Raqamli platforma operatorining ustun mavqeyi eʼtirof etilgan kundan eʼtiboran uch kun muddatda monopoliyaga qarshi organ bu haqda unga xabarnoma yuboradi.

11. Monopoliyaga qarshi organ ustun mavqega ega deb eʼtirof etilgan raqamli platforma operatorlari roʻyxatini oʻzining rasmiy veb-saytida eʼlon qilib boradi.

12. Monopoliyaga qarshi organ har uch yilda bir marta ustun mavqega ega deb eʼtirof etilgan raqamli platforma operatorlarining mazkur Nizomning 8-bandida koʻrsatilgan shartlarni qanoatlantirishini oʻrganadi.

13. Ustun mavqega ega deb eʼtirof etilgan paytdan eʼtiboran raqamli platforma operatori oʻz xizmati uchun narxlar yoki raqamli platformadan foydalanish shartlari oʻzgarishidan kamida oʻn besh kun oldin bu toʻgʻrisida ommaviy axborot vositalarida hamda oʻz rasmiy veb-saytlarida eʼlon qilishi shart.

14. Ustun mavqega yoki ustun muzokara kuchiga ega deb eʼtirof etilgan raqamli platforma operatori quyidagi huquqlarga ega:

monopoliyaga qarshi organ ular asosida ustun mavqeyi yoki ustun muzokara kuchiga ega deb eʼtirof etilishi bilan bogʻliq maʼlumotlar bilan tanishish, davlat sirlari, tijorat siri va qonun bilan muhofaza qilinadigan sir boʻlgan boshqa maʼlumotlardan tashqari;

ustun mavqeyi yoki ustun muzokara kuchiga ega deb eʼtirof etilishi yuzasidan belgilangan tartibda bevosita sudga yoki boʻysunuv tartibida yuqori turuvchi organga yoxud mansabdor shaxsga shikoyat qilish.

3-bob. Raqamli platforma operatorining ustun muzokara kuchi

15. Ustun mavqega ega boʻlmagan raqamli platforma operatori quyidagi hollarda ustun muzokara kuchiga ega deb eʼtirof etiladi:

foydalanuvchilar uchun koʻrsatilgan xizmatga muqobil xizmatlarni taqdim etadigan boshqa raqamli platforma operatori mavjud boʻlmaganda;

muqobil xizmatni taqdim etuvchi boshqa raqamli platforma operatori mavjud boʻla turib, uning xizmatidan foydalanish qiyin boʻlganda;

turli raqamli platformalardan bir vaqtning oʻzida foydalanish imkoniyati cheklanganda;

raqamli platforma operatori tomonidan koʻrsatilayotgan xizmatlarning narxlari, sifati va hajmi, hudud kabi shartlariga bir tomonlama taʼsir koʻrsatish imkoniyati mavjud boʻlganda.

16. Raqamli platforma operatorining ustun muzokara kuchini eʼtirof etish monopoliyaga qarshi organ rahbarining buyrugʻi bilan rasmiylashtiriladi va raqamli platforma operatorining ustun muzokara kuchi eʼtirof etilgan kundan eʼtiboran uch kunlik muddatda monopoliyaga qarshi organ bu haqda unga xabarnoma yuboradi.

17. Monopoliyaga qarshi organ ustun muzokara kuchiga ega deb eʼtirof etilgan raqamli platforma operatorlari roʻyxatini oʻzining rasmiy veb-saytida eʼlon qilib boradi.

4-bob. Raqamli platforma operatorining ustun mavqeyi va ustun muzokara kuchiga egaligini bekor qilish

18. Raqamli platforma operatorining ustun mavqeyi yoki ustun muzokara kuchiga egaligi quyidagi hollarda bekor qilinadi:

mazkur Nizomning 8 va 15-bandlarida koʻrsatilgan shartlarga nomuvofiqligi aniqlanganda;

raqamli platforma operatori tomonidan xizmat koʻrsatish toʻliq toʻxtatilganda;

raqamli platforma operatoriga nisbatan tugatishga doir ish yuritish qoʻllanilganda.

Raqamli platforma operatorining ustun mavqeyi yoki ustun muzokara kuchi bekor boʻlganligini eʼtirof etish monopoliyaga qarshi organ rahbari buyrugʻi bilan rasmiylashtiriladi hamda buyruq qabul qilingan kundan boshlab uch kun muddatda xoʻjalik yurituvchi subyektga yoki shaxslar guruhiga xabarnoma yuboriladi.

5-bob. Ustun mavqeni yoki ustun muzokara kuchini suiisteʼmol qilishni taqiqlash

19. Ustun mavqe yoki ustun muzokara kuchiga ega deb eʼtirof etilgan raqamli platforma operatorlariga maʼlumotlar, texnologiyalar va raqamli mahsulotlardan foydalanish haqidagi talablarni belgilash orqali raqobatni cheklashga va foydalanuvchilarning huquqlari va manfaatlarini kamsitishga olib keladigan quyidagi harakatlar taqiqlanadi:

yakuniy foydalanuvchilarga oldindan oʻrnatilgan ilovalarni osongina oʻchirish yoki ularga raqamli platformaning tovar va xizmatlariga yoʻnaltiruvchi operatsion tizimlar, virtual yordamchilar yoki veb-brauzerlardagi standart sozlamalarni oʻzgartirishga ruxsat bermaslik va asosiy xizmatlar uchun tanlov ekranlarini taqdim etmaslik;

yakuniy foydalanuvchilarga raqamli platformadan foydalanadigan yoki ular bilan oʻzaro ishlaydigan uchinchi tomon ilovalari yoki ilovalar doʻkonlarini oʻrnatish imkoniyatini cheklash;

yakuniy foydalanuvchilarga raqamli platformaning asosiy xizmatlariga obunani osonlik bilan bekor qilish imkoniyatini cheklash;

raqamli platformada maʼlumotlar konfidensialligi va xavfsizligi, reklama kontenti, boshqa yetkazib beruvchiga oʻtish osonligi darajasi yoki isteʼmol qiymatini belgilovchi har qanday boshqa oʻlchovning sifati va darajasini asossiz pasaytirish;

uchinchi shaxslarga raqamli platformaning oʻz xizmatlari bilan oʻzaro ishlash imkoniyatini cheklash;

raqamli platformada reklama beruvchi kompaniyalarga raqamli platformaning faoliyati samaradorligini oʻlchash vositalaridan erkin foydalanish va joylashtirgan reklamasini oʻzlari mustaqil nazorat qilish uchun zarur boʻlgan maʼlumotlardan foydalanish imkoniyatini bermaslik;

tadbirkor foydalanuvchilarga raqamli platformadan tashqarida oʻz takliflarini ilgari surish va mijozlar bilan shartnomalar tuzish imkoniyatini cheklash;

tadbirkor foydalanuvchilarga raqamli platformadagi faoliyati natijasida hosil boʻlgan maʼlumotlarni erkin olishga toʻsqinlik qilish;

raqamli platformada oʻzi bilan raqobatchi boʻlgan tadbirkor foydalanuvchilarning maʼlumotlaridan ruxsatisiz foydalanish;

raqamli platformaning oʻz tovari yoki xizmatlarini oʻz foydalanuvchi yoki uchinchi shaxslarnikiga nisbatan qulayroq tarzda tasniflash;

raqamli platformalar ilovalar doʻkonlarida joylashtirish uchun ilovalarni yaratuvchilarga raqamli platformalar xizmatlaridan majburiy foydalanishni talab qilish;

raqamli platformalar ruxsatisiz raqamli platformalardan tashqarida targetlashtirilgan reklama maqsadida oxirgi foydalanuvchilarni kuzatishni taqiqlash;

oʻz platformasida tadbirkorlik subyektlari boʻlgan foydalanuvchilar bilan raqobatlashganda, ularga oʻz maʼlumotlaridan foydalanish imkoniyatini cheklash;

oʻz tovariga uchinchi shaxslarning tovariga nisbatan afzallik berish;

foydalanuvchilardan shartnoma predmetiga taalluqli boʻlmagan shartlarni majburan qabul qilishni talab qilish;

tovarni realizatsiya qilish yoki olishda kamsituvchi shartlarni belgilash, shu jumladan, tovarlardan foydalanish shartlarini kiritish;

raqamli platformaning tadbirkor foydalanuvchi tomonidan boshqa tovarlarni olish yoki realizatsiya qilish yoxud kontragentning tovarlarni oʻzga raqamli platformalardan foydalana olishdan yoki boshqa xoʻjalik yurituvchi subyektlarga realizatsiya qilishdan oʻzini tiyish sharti bilangina shartnoma tuzishga rozilik berish;

tegishli tovarni raqamli platforma orqali realizatsiya qilish yoki sotib olish imkoniyati (ehtiyoji) boʻla turib, shartnoma tuzishdan, tuzilgan shartnoma boʻyicha tovar yetkazib berishdan, tovarlarni realizatsiya qilish hajmlari va muddatlari boʻyicha ular bilan tuzilgan shartnomalarning shartlariga rioya qilmasdan, tovarlarni qabul qilish yoki uning haqini toʻlashdan bosh tortish, shartnomani bekor qilish;

bozorga boshqa xoʻjalik yurituvchi subyektlarning kirishiga toʻsiqlar qoʻyishi, shuningdek, boshqa oʻzaro bogʻliq (yondosh) raqamli platforma xizmati bozorlarida raqobatni cheklashga olib kelgan yoki olib kelishi mumkin boʻlgan tarzda oʻz mavqeyidan foydalanish;

boshqa xoʻjalik yurituvchi subyektlarga oʻz infratuzilma obyektlari, tarmoq infratuzilmasi (chakana savdo tarmogʻi, filial tarmogʻi, shu jumladan, franshizing yoki dilerlik (agentlik) asosida yoki uning bir qismi) yoki operatsion tizimi, dasturiy taʼminoti, onlayn qidiruv tizimi, mobil ilova yoxud raqamli platformadan foydalanishga, undan birgalikda foydalanish imkoniyati boʻla turib, ruxsat berishni rad etish;

nol narx qoʻllanadigan raqamli bozorda maʼlumotlar konfidensialligi va xavfsizligi, reklama kontenti, boshqa yetkazib beruvchiga oʻtish osonligi darajasi yoki isteʼmol qiymatini belgilovchi har qanday boshqa oʻlchovning sifati va darajasini asossiz pasaytirish;

boshqa xoʻjalik yurituvchi subyektlar (raqobatchilar) tomonidan ishlab chiqarilgan tovarlarni sotish yoki sotib olishni taqiqlash yoxud cheklash;

narxlarni davlat tomonidan tartibga solish tatbiq etiladigan tovarlar uchun belgilangan narx miqdoridan ortiq haq olish yoki narxlarda (tariflarda) hisobga olinmagan haq undirish evaziga daromad olish.

Ushbu Nizomning mazkur bandi talablarini buzish holatlari aniqlanganda, ustun mavqega va ustun muzokara kuchiga ega raqamli platforma operatorlari hamda ularning mansabdor shaxslariga nisbatan Oʻzbekiston Respublikasining “Raqobat toʻgʻrisida”gi Qonuni hamda Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksida belgilangan javobgarlik qoʻllaniladi.

6-bob. Yakunlovchi qoidalar

20. Raqamli platforma operatorlari va ularning mansabdor shaxslari monopoliyaga qarshi organga maʼlumot taqdim etilmaganligi yoki oʻz vaqtida taqdim etilmaganligi, notoʻgʻri yoki soxta maʼlumotlar taqdim etilganligi uchun qonunchilik hujjatlariga muvofiq javob beradilar.

Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 1-maydagi 256-son qaroriga 3-ILOVA

Xoʻjalik yurituvchi subyektlarni tabiiy monopoliya subyekti sifatida eʼtirof etish tartibi toʻgʻrisida

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasining “Raqobat toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq xoʻjalik yurituvchi subyektlarni tabiiy monopoliya subyekti sifatida eʼtirof etish va ularning ushbu maqomini bekor qilish tartibini belgilaydi.

2. Tabiiy monopoliya — tovar bozorining holati boʻlib, unda texnologik oʻziga xos xususiyatlar tufayli tovarlarning muayyan turiga boʻlgan talabni qanoatlantirishning raqobatli sharoitlarini yaratish mumkin emas yoki iqtisodiy jihatdan maqsadga muvofiq boʻlmaydi.

Tabiiy monopoliya sharoitlarida tovarlarni ishlab chiqarish va (yoki) realizatsiya qilish boʻyicha faoliyatni asosiy faoliyat turi sifatida amalga oshiradigan hamda Oʻzbekiston Respublikasi hududida yoki uning bir qismida tarmoq infratuzilmasiga ega boʻlgan, shu jumladan, quyidagi sohalarda faoliyatni amalga oshiruvchi xoʻjalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhi tabiiy monopoliya subyekti sifatida eʼtirof etiladi:

neft, neft mahsulotlarini quvur orqali transportirovka qilish;

gazni quvur orqali transportirovka qilish va taqsimlash;

elektr va issiqlik energiyasini transportirovka qilish va taqsimlash;

umumiy foydalanishdagi temir yoʻllar infratuzilmasi xizmatlari;

quvurlar orqali ichimlik suv taʼminoti va oqova suv xizmati;

aeronavigatsiyalar va aeroportlar xizmatlari.

3. Oʻzbekiston Respublikasi Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi (keyingi oʻrinlarda — monopoliyaga qarshi organ) ushbu Nizomga muvofiq tashkiliy-huquqiy va mulkchilik shaklidan qatʼi nazar, xoʻjalik yurituvchi subyektlarni tabiiy monopoliya subyekti sifatida eʼtirof etadi va ularning ushbu maqomini bekor qiladi.

4. Tabiiy monopoliya subyektlari deb eʼtirof etilgan xoʻjalik yurituvchi subyektlar roʻyxati toʻgʻrisidagi maʼlumotlar monopoliyaga qarshi organning rasmiy veb-saytida har chorak yakuni boʻyicha keyingi oyning 15-sanasiga qadar eʼlon qilinadi.

5. Tabiiy monopoliya subyektlari deb eʼtirof etish va ularning ushbu maqomini bekor qilish bilan bogʻliq boʻlgan maʼlumotlarni (hujjatlarni) monopoliyaga qarshi organ tomonidan xoʻjalik yurituvchi subyektlardan soʻrab olish va tahlil qilish tekshirish hisoblanmaydi.

6. Asosiy faoliyati tabiiy monopoliya sharoitida tovar ishlab chiqarish yoki xizmat koʻrsatish boʻlmagan xoʻjalik yurituvchi subyektlar tabiiy monopoliyalar sohasida faoliyat yuritganda tabiiy monopoliya subyektlari hisoblanmaydi.

Bunda ushbu xoʻjalik yurituvchi subyektlar tomonidan narxlar (tariflar) asossiz oshirilishi yoki notoʻgʻri qoʻllanilishi, tadbirkorlar va isteʼmolchilar huquqlari hamda manfaatlarining kamsitilishiga nisbatan raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikning talablari qoʻllaniladi.

Xoʻjalik yurituvchi subyektlarning asosiy faoliyat turi statistika organlarining korxonalar va tashkilotlar yagona davlat registrida qayd etilgan Iqtisodiy faoliyat turlarini tasniflash (IFUT) kodi hamda taʼsis hujjatlari asosida aniqlanadi.

2-bob. Tabiiy monopoliya subyekti sifatida eʼtirof etish tartibi

7. Asosiy faoliyati tabiiy monopoliya sharoitida tovar ishlab chiqarish yoki xizmat koʻrsatish boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyektlar tabiiy monopoliyaning turli sohalarida faoliyat koʻrsatganda, har bir faoliyat turi boʻyicha tabiiy monopoliya subyekti sifatida eʼtirof etiladi .

8. Xoʻjalik yurituvchi subyektlar tabiiy monopoliya subyektlari sifatida respublika va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, isteʼmolchilarning jamoat birlashmalari, xoʻjalik yurituvchi subyektlar hamda boshqa manbalardan olingan tabiiy monopoliya sharoitida tovarlar ishlab chiqarilayotganligi (realizatsiya qilinayotganligi) toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni tahlil qilish asosida eʼtirof etiladi.

9. Tabiiy monopoliya subyektini eʼtirof etish masalasini koʻrib chiqishda monopoliyaga qarshi organ xoʻjalik yurituvchi subyektga ushbu Nizomga ilovadagi shaklda soʻrovnoma (anketa) yuboradi.

10. Xoʻjalik yurituvchi subyekt soʻrovnomani olgan paytdan boshlab oʻn kundan kechiktirmasdan, soʻrovnomani toʻldiradi va monopoliyaga qarshi organga taqdim etadi.

Monopoliyaga qarshi organ taqdim etilgan soʻrovnoma maʼlumotlarini mazkur Nizomning 2 va 6-bandlarida qayd etilgan talablarga muvofiqligini va xoʻjalik yurituvchi subyekt tomonidan faoliyat turlari boʻyicha tovarlar yoki xizmatlar realizatsiya qilinayotganligini oʻrganadi.

Soʻrovnomani toʻldirishda xatoliklarga yoʻl qoʻyilganligi aniqlangan taqdirda, qayta ishlash va taqdim etish uchun xoʻjalik yurituvchi subyektga besh ish kunida qaytaradi.

Xoʻjalik yurituvchi subyekt tomonidan taqdim etilgan soʻrovnoma maʼlumotlaridan uning mazkur Nizomning 2-bandida koʻrsatilgan talablar yoki faoliyat turlariga muvofiq ekanligi aniqlangan taqdirda, mazkur xoʻjalik yurituvchi subyekt ushbu faoliyat turlari boʻyicha tabiiy monopoliya subyekti sifatida eʼtirof etilishiga asos boʻladi.

11. Xoʻjalik yurituvchi subyektni tabiiy monopoliya subyekti sifatida eʼtirof etish monopoliyaga qarshi organ rahbarining buyrugʻi bilan rasmiylashtiriladi.

12. Tabiiy monopoliya subyekti sifatida eʼtirof etish toʻgʻrisidagi xabarnoma monopoliyaga qarshi organ tomonidan tabiiy monopoliya subyekti sifatida eʼtirof etilgan xoʻjalik yurituvchi subyektga va narxni (tarifni) tartibga soluvchi organga buyruq rasmiylashtirilgandan keyin besh ish kunida yuboriladi.

13. Tabiiy monopoliya subyekti uni tabiiy monopoliya subyekti sifatida eʼtirof etish toʻgʻrisidagi xabarnomani olgan paytdan eʼtiboran oʻn ish kunida qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda tabiiy monopoliya sharoitida ishlab chiqarilayotgan (realizatsiya qilinayotgan) tovarlar narxlari (tariflari) yoki ularning eng yuqori darajalarini tasdiqlash uchun narxni (tarifni) tartibga soluvchi organga murojaat qiladi.

Tabiiy monopoliya sifatida eʼtirof etilgan xoʻjalik yurituvchi subyektlar tovarlarni faqat oʻz ehtiyojlari yoki fors-major holat yuzaga kelgan vaziyatlarda texnologik kamchiliklarni bartaraf etish uchun tabiiy va texnogen tusdagi avariya yoki favqulodda holatlarda hamda ushbu tovarlarni qisqa muddatlarda (vaqt oraligʻi uch oygacha) realizatsiya qilgan taqdirda, ular boʻyicha narx (tariflari) erkin (kelishilgan holda) belgilanadi.

14. Tabiiy monopoliya subyektining joylashgan manzili (pochta manzili), tashkiliy huquqiy shakli, soliq toʻlovchining identifikatsiya raqami, IFUT kodi oʻzgargan taqdirda, oʻn ish kunida bu haqda monopoliyaga qarshi organni yozma ravishda xabardor qilishi shart.

3-bob. Tabiiy monopoliya subyekti maqomini bekor qilish tartibi

15. Quyidagi hollarda xoʻjalik yurituvchi subyektining tabiiy monopoliya subyekti maqomi bekor qilinadi:

xoʻjalik yurituvchi subyekt qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda tugatilganda;

xoʻjalik yurituvchi subyekt tomonidan tabiiy monopoliya sharoitida tovarlarni ishlab chiqarish (realizatsiya qilish) toʻxtatilganda, lekin tabiiy monopoliya tovarlarini realizatsiya qilishni toʻxtatish vaqti uch oydan erta boʻlmasa;

tabiiy monopoliya sharoitlarida tovarlarni ishlab chiqarish va (yoki) realizatsiya qilish boʻyicha faoliyati asosiy faoliyat turi boʻlmaganda.

16. Xoʻjalik yurituvchi subyektlarning tabiiy monopoliya subyekti maqomini bekor qilish monopoliyaga qarshi organ rahbarining buyrugʻi bilan rasmiylashtiriladi.

17. Xoʻjalik yurituvchi subyektlarning tabiiy monopoliya subyekti maqomini bekor qilish toʻgʻrisidagi xabarnoma monopoliyaga qarshi organ tomonidan xoʻjalik yurituvchi subyektga va narxni (tarifni) tartibga soluvchi organga buyruq rasmiylashtirilgandan keyin besh ish kunida yuboriladi.

4-bob. Yakunlovchi qoidalar

18. Mazkur Nizom talablarini buzishda aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javobgar boʻladilar.

19. Monopoliyaga qarshi organning tabiiy monopoliya subyekti sifatida eʼtirof etish va ushbu maqomni bekor qilish toʻgʻrisidagi buyruqlaridan norozi boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyektlar belgilangan tartibda bevosita sudga yoki boʻysunuv tartibida yuqori turuvchi organga yoxud mansabdor shaxsga shikoyat qilishga haqlidir.

Xoʻjalik yurituvchi subyektlarni tabiiy monopoliya subyekti sifatida eʼtirof etish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga ILOVA

Tabiiy monopoliya subyekti hamda ishlab chiqarilgan va/yoki realizatsiya qilingan tovarlar (ishlar, xizmatlar) * hajmlari toʻgʻrisida soʻrovnoma (anketa)

T/r Koʻrsatkichlarning nomi Axborot va koʻrsatkichlar 1. Tabiiy monopoliya subyektining toʻliq nomi 2. Yuqori tashkilotning nomi (mavjud boʻlganda) 3. Tabiiy monopoliya subyekti joylashgan joy (pochta manzili), telefon raqami, faksi, elektron pochtasi 4. Rahbarning F.I.O. 5. Bank rekvizitlari, soliq toʻlovchining identifikatsiya raqami (STIR) 6. Ustav kapitali tarkibi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar (ustav kapitali summasi, muassislar, aksiyadorlar (qatnashchilar) tarkibi) 7. Faoliyatining asosiy turi 8. Tabiiy monopoliya sharoitlarida amalga oshiriladigan faoliyat turi Tabiiy monopoliya sharoitlarida amalga oshiriladigan faoliyat turining koʻrsatiladigan respublika, viloyat, tuman va shaharlari nomi 9. _________da tabiiy monopoliya sharoitlarida ishlab chiqarilgan tovarlar (ishlar, xizmatlar) (davr) hajmi natura ifodasida mln soʻm 10. _________da keyinchalik tashish (berish) uchun tabiiy monopoliya sharoitlarida sotib olingan tovarlar (davr) hajmi ** natura ifodasida mln soʻm 11. _________da tabiiy monopoliya sharoitlarida oʻz ehtiyojlari uchun foydalanilgan, ishlab chiqarilgan (sotib olingan) tovarlar (ishlar, xizmatlar) (davr) hajmi natura ifodasida 12. _________da, shu jumladan: (davr) natura ifodasida mln soʻm Abonentlar soni - aholiga natura ifodasida mln soʻm Abonentlar soni - budjet tashkilotlariga *** natura ifodasida mln soʻm Abonentlar soni - boshqa isteʼmolchilarga — yuridik shaxslarga tabiiy monopoliya sharoitlarida realizatsiya qilingan tovarlar (ishlar, xizmatlar)ning umumiy hajmi *** natura ifodasida mln soʻm Abonentlar soni

Rahbar ___________ (imzo)

Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 1-maydagi 256-son qaroriga 4-ILOVA

Raqobatga qarshi kelishuvlarni va muvofiqlashtirilgan harakatlarni aniqlash tartibi toʻgʻrisida

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasining “Raqobat toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq:

tovar yoki moliya bozorida oʻzaro raqobatlashadigan xoʻjalik yurituvchi subyektlar oʻrtasidagi raqobatga qarshi kelishuvlar va muvofiqlashtirilgan harakatlarni, shuningdek, iqtisodiy faoliyatni muvofiqlashtirishni aniqlash tartibini;

tovar yoki moliya bozorida oʻzaro raqobatlashmaydigan xoʻjalik yurituvchi subyektlar oʻrtasidagi raqobatga qarshi kelishuvlar va muvofiqlashtirilgan harakatlarni, shuningdek, iqtisodiy faoliyatni muvofiqlashtirishni aniqlash tartibini;

xoʻjalik yurituvchi subyektlar bilan respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari, shu jumladan, faoliyatning ayrim turlariga litsenziya va ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatlarni beruvchi, maxsus elektron tizim orqali xabarnomalarni qabul qiluvchi, roʻyxatdan yoki akkreditatsiyadan oʻtkazish vakolatlari berilgan davlat muassasalari, shuningdek, davlat maqsadli jamgʻarmalari (keyingi oʻrinlarda — respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va boshqa tashkilotlar), yuridik shaxslarning birlashmalari oʻrtasidagi hamda savdolardagi raqobatga qarshi kelishuvlar va muvofiqlashtirilgan harakatlarni, shuningdek, iqtisodiy faoliyatni muvofiqlashtirishni aniqlash tartibini;

yuridik va jismoniy shaxslarning raqobatga qarshi tuzgan kelishuvi yoki muvofiqlashtirilgan harakatlari boʻyicha maʼlumotni birinchi boʻlib taqdim etganda, javobgarlikdan ozod etish tartibini belgilaydi.

2. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:

isteʼmolchi — xoʻjalik yurituvchi subyektdan tovarni oluvchi, tovarga buyurtma beruvchi yoxud tovarni olish yoki unga buyurtma berish niyatida boʻlgan jismoniy yoki yuridik shaxs;

monopoliyaga qarshi organ — Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi va uning hududiy organlari;

muvofiqlashtirilgan harakatlar — ikki yoki undan ortiq xoʻjalik yurituvchi subyektlarning ulardan har birining manfaatlarini qanoatlantiradigan, birining harakatlari boshqasiga maʼlum boʻlgan yoki ulardan har birining harakatlaridan kelib chiqqan holda bajariladigan, raqobatni cheklaydigan yoxud cheklashga va (yoki) raqobat sharoitlarida isteʼmolchilarning huquqlari hamda qonuniy manfaatlari kamsitilishiga olib kelishi mumkin boʻlgan oʻzaro kelishilmagan harakatlari;

raqobatga qarshi kelishuvlar — tovar yoki moliya bozorida ikki va undan ortiq tarafning raqobatni cheklashga yoki isteʼmolchilarning huquqlari va qonuniy manfaatlariga zarar yetkazilishiga olib keladigan yoxud olib kelishi mumkin boʻlgan, bitta yoki bir nechta hujjatda aks ettirilgan yozma shakldagi shartlashuvi, shuningdek, ogʻzaki shakldagi shartlashuvi;

raqobatlashayotgan xoʻjalik yurituvchi subyektlar — bitta tovar yoki moliya bozoridagi raqobatchilar, shu jumladan, salohiyatli raqobatchilar hisoblanadigan xoʻjalik yurituvchi subyektlar;

raqobatlashmaydigan xoʻjalik yurituvchi subyektlar — turli tovar yoki moliya bozorida faoliyat yuritayotgan xoʻjalik yurituvchi subyektlar;

tovar — faoliyatning sotib olish va realizatsiya qilish uchun moʻljallangan mahsuli, shu jumladan, ishlar va xizmatlar;

3. Raqobatlashayotgan xoʻjalik yurituvchi subyektlar, shu jumladan, salohiyatli raqobatchilar oʻrtasidagi raqobatni cheklashga va (yoki) isteʼmolchilarning huquqlari va qonuniy manfaatlariga zarar yetkazilishiga olib keladigan hamda quyidagilarga qaratilgan raqobatga qarshi kelishuvlar va muvofiqlashtirilgan harakatlar taqiqlanadi hamda oʻz-oʻzidan haqiqiy emas deb topiladi:

narxlarni (tariflarni), chegirmalarni, ustamalarni, qoʻshimcha toʻlovlarni yoki ustama narxlarni sunʼiy ravishda belgilash yoki saqlab turish, erkin bozor narxlarining qaror topishiga toʻsqinlik qilish;

taklif hajmini sunʼiy ravishda oʻzgartirish maqsadida ishlab chiqarish hajmlarini kelishib olish, tovarlarni ishlab chiqarishni iqtisodiy yoki texnologik jihatdan asossiz ravishda kamaytirish va (yoki) tugatish yoxud texnologiyalar va investitsiyalarni cheklashni kelishib olish;

eng yaxshi takliflarni tanlashda, tenderlarda, auksionlarda, birjalarda va boshqa savdolarda (keyingi oʻrinlarda — savdolar) narxlarni oshirish, pasaytirish yoki saqlab turish;

tovar yoki moliya bozorini hududiy prinsip, realizatsiya qilish yoki xaridlar hajmi, tovarlarning xillari yoxud tovarlarni sotuvchilar yoki sotib oluvchilar, tovar buyurtmachilari doirasi boʻyicha boʻlib olish yoxud mahsulot sotiladigan bozorlar ustidan nazorat oʻrnatish;

boshqa xoʻjalik yurituvchi subyektlarning muayyan tovarlarni sotuvchilar yoki sotib oluvchilar, buyurtmachilar sifatida tovar yoki moliya bozoriga kirishini cheklash yoki ularni bozordan chetlashtirish yoxud xoʻjalik yurituvchi subyektlarni muayyan bozorga kiritmaslik;

ayrim sotuvchilar yoki sotib oluvchilar bilan shartnomalar tuzishda shartnoma predmetiga taalluqli boʻlmagan shartlarni, shu jumladan, moliyaviy mablagʻlarni, boshqa mol-mulkni, mulkiy huquqlarni oʻzga shaxsga oʻtkazishga doir asossiz talablarni majburan qabul qildirish yoʻli bilan shartnomalar tuzish.

4. Raqobatlashmayotgan xoʻjalik yurituvchi subyektlarning, shuningdek xoʻjalik yurituvchi subyektlarning yuridik shaxslar birlashmasi, respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va boshqa tashkilotlar bilan raqobatga qarshi kelishuvlariga hamda muvofiqlashtirilgan harakatlariga, agar bunday kelishuvlar va harakatlar pirovard natijada ushbu Nizomning 3-bandida koʻrsatilgan oqibatlarga olib kelsa yoki olib kelishi mumkin boʻlsa, yoʻl qoʻyilmaydi, shu jumladan, quyidagi kelishuvlar va harakatlariga yoʻl qoʻyilmaydi:

sotuvchining yoki sotib oluvchining hududni yoxud sotib oluvchilar doirasini tovarni keyinchalik qayta sotish maqsadida mustaqil ravishda belgilashini cheklaydigan kelishuvlari va harakatlariga;

tovarlarni qayta sotish uchun narxlarga cheklovlar belgilaydigan kelishuvlari va harakatlariga;

boshqa xoʻjalik yurituvchi subyektlar ishlab chiqaradigan tovarlarni xoʻjalik yurituvchi subyektlar tomonidan realizatsiya qilishni taqiqlaydigan kelishuvlari va harakatlariga.

5. Xoʻjalik yurituvchi subyektlarning iqtisodiy faoliyatini ushbu xoʻjalik yurituvchi subyektlarga aloqador boʻlmagan yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan tashqi muvofiqlashtirish, agar bunday muvofiqlashtirish ushbu Nizomning 3 va 4-bandlarida koʻrsatilgan oqibatlardan biriga olib kelsa, taqiqlanadi.

6. Agar raqobatga qarshi kelishuvlar va harakatlar ishlab chiqarishni takomillashtirishga, texnika taraqqiyotini yuksaltirishga, innovatsiyalarni joriy etishni ragʻbatlantirishga, ishlab chiqarish va tovarlarni realizatsiya qilish hajmlarini koʻpaytirishga yoki iqtisodiy oʻsishni ragʻbatlantirishga yoxud tovarlarning jahon tovar yoki moliya bozoridagi raqobatbardoshliligini oshirishga qaratilgan boʻlsa, ushbu Nizomning 3 va 4-bandlarida nazarda tutilgan taqiqlar mazkur kelishuvlar va harakatlarga nisbatan tatbiq etilmaydi.

2-bob. Raqobatga qarshi kelishuvlar, muvofiqlashtirilgan harakatlar va iqtisodiy faoliyatni muvofiqlashtirishni aniqlash

7. Raqobatga qarshi kelishuv yoki muvofiqlashtirilgan harakatlar belgilari monopoliyaga qarshi organ tomonidan tovar va moliya bozorlarini oʻrganish, yuridik va jismoniy shaxslarning, respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va boshqa tashkilotlarning, yuridik shaxslar birlashmalarining murojaatlarini koʻrib chiqish, ommaviy axborot vositalarining xabarlarini hamda tegishli organlarning raqobatga qarshi kelishuv yoki muvofiqlashtirilgan harakatlar belgilarining mavjudligini koʻrsatadigan maʼlumotlarini oʻrganish davomida aniqlanadi.

Bunda xoʻjalik yurituvchi subyektlarda, respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va boshqa tashkilotlarda, yuridik shaxslarning birlashmalarida monopoliyaga qarshi komplayens joriy etilganligi va masʼul shaxs tayinlanganligi, u tomonidan raqobatga qarshi kelishuv yoki muvofiqlashtirilgan harakatlar alomatlari boʻyicha holatlar koʻrib chiqilganligi oʻrganiladi.

8. Quyidagilar raqobatga qarshi kelishuvlar va muvofiqlashtirilgan harakatlarning, shuningdek, iqtisodiy faoliyatni muvofiqlashtirishning belgilari hisoblanadi:

taklif hajmini sunʼiy ravishda oʻzgartirish maqsadida tovarni ishlab chiqarish yoki yetkazib berish hajmlarini, shu jumladan, tovarlarni ishlab chiqarishni iqtisodiy yoki texnologik jihatdan asossiz ravishda kamaytirish va (yoki) tugatish yoxud texnologiyalar va investitsiyalarni cheklashni kelishish;

narxlarni sunʼiy tarzda oshirish yoki pasaytirish toʻgʻrisida kelishuv;

bir xil preyskurantni yoki narxni tasdiqlaydigan buyruq (bayonnoma, farmoyish)ni qoʻllash;

tovarlarni ishlab chiqarish yoki sotish hajmlariga chekovlar (kvotalar) belgilash, qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan holatlar bundan mustasno;

narxni oshirish yoki pasaytirish uchun individual iqtisodiy sabablar, umumiy tashqi omillar mavjud boʻlmagan holatda narxlarni bir vaqtda yoki ketma-ketlikda oshirish (pasaytirish), shu jumladan, amaldagi narxlar (tariflar) asosida tovarni yangi xaridorlar tomonidan sotib olinishini cheklash;

oʻxshash tovarni ishlab chiqarishga yoki sotib olish yoxud realizatsiya qilish xarajatlarining turli miqdorlarida yagona narxlarni bir vaqtda yoki ketma-ketlikda belgilash;

bozorda yagona narxlarni belgilash maqsadida tovar qoldiqlarini qoʻshimcha baholash;

chegirmalarni, qoʻshimcha toʻlovlarni, ustama yoki narxga oid boshqa koʻrsatkichlarni belgilash yoki saqlab turish;

bozorda talab yuqori boʻlgan sharoitda tanqislik va narxlar oshishini keltirib chiqarish maqsadida kelgusida tovarlarni qayta sotish uchun ishlab chiqarilgan, amalda sotib olingan yoki import qilingan tovarlarni bozorga yetkazib berish hajmlarini bir vaqtda yoki ketma-ketlikda kamaytirish va (yoki) tugatish;

turli yetkazib beruvchilar tomonidan realizatsiya qilinayotgan tovarlarga yuqori narxlarni (tariflarni), chegirmalarni, ustamalarni, qoʻshimcha toʻlovlarni saqlab turish;

shartnoma tuzish mumkin boʻlgan sharoitda ayrim xaridor yoki sotuvchilar bilan shartnoma tuzishni asossiz ravishda rad etish;

tovarlarni muayyan mintaqalarda realizatsiya qilishga yoki xaridlar hajmi, tovarlarning xillari yoxud tovarlarni sotuvchilar yoki sotib oluvchilar, tovar buyurtmachilari doirasi boʻyicha boʻlib olishga kelishish;

savdolar ishtirokchilari tomonidan narxlarni oshirish, pasaytirish yoki saqlab turishga kelishish;

savdo ishtirokchilari turli manzillarda joylashgan holatda ular tomonidan aynan bir manzildan va bir xil takliflarni taqdim etish;

savdolarning operatorlari va (yoki) buyurtmachilari va (yoki) tashkilotchilari va (yoki) komissiya aʼzolari bilan oʻzaro manfaatdor boʻlgan yoxud ular bilan affillangan shaxslarning savdolarda ishtirok etish;

savdolarning ikki va undan ortiq oʻzaro affillanmagan yoki boshqacha tarzda oʻzaro bogʻliq boʻlmagan ishtirokchilarining takliflari ayni bir shaxs tomonidan berilishi;

savdolarning operatorlari va (yoki) tashkilotchilari va (yoki) buyurtmachilari tomonidan savdolar ishtirokchilariga savdolarda ishtirok etmaslik, ularni tark etish, savdolarda muayyan narxlarni taklif etish haqida koʻrsatma berish;

xoʻjalik yurituvchi subyektlarga aloqador boʻlmagan yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan iqtisodiy faoliyatni, shu jumladan, tashqi iqtisodiy faoliyatni muayyan hududda amalga oshirmaslik va ularni toʻxtatib turish yoki tugatish haqida koʻrsatma berish, shuningdek tovar narxlarini va ularning hajmlarini belgilash.

9. Quyidagilar raqobatga qarshi kelishuv yoki muvofiqlashtirilgan harakatlar, shuningdek, iqtisodiy faoliyatni muvofiqlashtirish belgilarini aniqlashning asosiy bosqichlari hisoblanadi:

raqobatga qarshi kelishuv va muvofiqlashtirilgan harakat belgilari paydo boʻlganligi haqidagi xabarlarni va signallarni qabul qilish;

raqobatga qarshi kelishuv yoki muvofiqlashtirilgan harakatlarda qatnashgan xoʻjalik yurituvchi subyektlar va (yoki) respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va boshqa tashkilotlar, yuridik shaxslarning birlashmalari doirasini aniqlash;

bir-birining oʻrnini bosishini hisobga olgan holda, muayyan tovarning muomalada boʻlish chegaralarini aniqlash;

raqobatga qarshi kelishuv yoki muvofiqlashtirilgan harakatlarni sodir etgan xoʻjalik yurituvchi subyektlarga toʻgʻri keladigan bozor ulushlarini aniqlash;

yangi xoʻjalik yurituvchi subyektlarning bozorga kirishini qiyinlashtiradigan toʻsiqlarning mavjudligini aniqlash;

ishlab chiqarish sharoitlarining oʻxshashligini hamda tovarni ishlab chiqarish xarajatlarining taqqoslanuvchanligini, tovarning qiymatidagi yagona narxlarni belgilashga va bitimlar tuzishga sabab boʻladigan doimiy xarajatlar salmogʻini aniqlash;

iqtisodiy faoliyatni muvofiqlashtirish hamda raqobatga qarshi kelishuv yoki muvofiqlashtirilgan harakatlarga koʻmaklashadigan axborotlar bilan almashish uchun axborot taqdim etishlari mumkin boʻlgan respublika va mahallaiy ijro etuvchi hokimiyat organlari mavjudligini aniqlash;

tovar yoki moliya bozorida ustun mavqeni egallab turgan xoʻjalik yurituvchi subyektlar tovarlarni ishlab chiqaruvchilar yoki yetkazib beruvchilarning, shuningdek, ularning tovarlariga narxlarning davlat tomonidan tartibga solinishini oʻrganish;

aksiyalarning (ulushlarning) nazorat paketlariga ega boʻlish orqali boshqa xoʻjalik yurituvchi subyektlar tomonidan yetkazib beruvchilar yoki isteʼmolchilar ustidan nazoratning mavjudligini aniqlash;

bozorda narxlarning qaror topayotgan oʻzgarishlarini oʻrganish va sharoitlari boʻyicha oʻxshash boʻlgan boshqa bozorlardagi narxlar bilan ularni taqqoslash;

raqobatga qarshi kelishuv yoki muvofiqlashtirilgan harakatlar sodir etilishining bevosita yoki bilvosita dalillarini aniqlash;

tovar yoki moliya bozorida davlat tomonidan tartibga solish mavjud boʻlgan taqdirda, raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlariga qarama-qarshiliklarning mavjud emasligini aniqlash.

3-bob. Raqobatga qarshi kelishuv, muvofiqlashtirilgan harakatlar va iqtisodiy faoliyatni muvofiqlashtirishning dalillari

10. Raqobatga qarshi kelishuv, muvofiqlashtirilgan harakatlar va iqtisodiy faoliyatni muvofiqlashtirishning dalillari bevosita va bilvosita boʻlishi mumkin.

11. Quyidagilar raqobatga qarshi kelishuvlar va muvofiqlashtirilgan harakatlarning hamda iqtisodiy faoliyatni muvofiqlashtirishning bevosita dalillari hisoblanadi:

kelishuvlar sodir etilganligini yoki ularni sodir etish rejalashtirilganligi nazarda tutuvchi kelishuv ishtirokchilari oʻrtasida tuzilgan shartnomalar (kelishuvlar);

kelishuv ishtirokchilaring telefon soʻzlashuvlari, ijtimoiy tarmoqlar orqali amalga oshirilgan yozishmalari;

xatlar, qarorlar (bayonnomalar), hisobraqamlar, yuk xatlari, preyskurantlar, toʻlov topshiriqnomalari;

kelishuv haqida dalolat beruvchi yozuvlar, qaydlar va boshqa hujjatlar;

kelishuv ishtirokchilarining, shu jumladan kelishuvda ishtirok etish taklifini olgan lekin unga qoʻshilishni rad etgan xoʻjalik yurituvchi subyektlarning koʻrsatmalari va guvohliklari;

kelishuvlar haqida maʼlumotga ega uchinchi shaxslarning guvohlik koʻrsatmalari.

12. Quyidagilar haqidagi har qanday maʼlumotlar raqobatga qarshi kelishuvlar va muvofiqlashtirilgan harakatlarning hamda iqtisodiy faoliyatni muvofiqlashtirishning bilvosita dalillari hisoblanadi:

axborotlarni ogʻzaki yoki axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalangan holda ayirboshlash;

narxlarni oshkora eʼlon qilish zarurati mavjud boʻlmagan holda eʼlon qilish;

raqobatga qarshi kelishuvlar va muvofiqlashtirilgan harakatlarni sodir etilishiga olib keladigan bir xil va sinxron harakatlarni amalga oshirish;

narxni oshirish yoki pasaytishi uchun individual iqtisodiy sabablar, umumiy tashqi omillar mavjud boʻlmagan holatda narxlarni bir vaqtda yoki ketma-ketlikda oshirish (pasaytirish), shu jumladan, amaldagi narxlar (tariflar) asosida tovarning yangi xaridorlar tomonidan sotib olinilishini yoki undan foydalanilishni cheklash;

tovarni ishlab chiqarishga yoki sotib olish yoxud realizatsiya qilish xarajatlarining turli miqdorlarida yagona narxlarni paralell yoki ketma-ketlikda belgilash;

tovarlarni ishlab chiqarishni iqtisodiy yoki texnologik jihatdan asossiz ravishda kamaytirish va (yoki) tugatish yoxud texnologiyalar va investitsiyalarni cheklash;

tovarlar yoki ularning hajmi muayyan mintaqalarda realizatsiya qilishining cheklanganligi yoki mavjud emasligi;

muayyan tovar va moliya bozorlariga nisbatan tovar narxlarining oʻta yuqori darajada boʻlishi;

raqobatga qarshi kelishuvlar va muvofiqlashtirilgan harakatlar ishtirokchisi sifatida koʻrilayotgan shaxslarning uchrashuvlari, shu jumladan, bir paytda va bir xil joyga amalga oshirilgan tashriflari;

turli savdolarda aynan bir hoʻjalik yurituvchi subyektlarning ishtirok etishi va (yoki) ularning savdolarda ishtirok etish va narxlarni taklif etish boʻyicha ketma ketlik (navbat) sxemasi mavjudligi;

savdolarda ishtirokchilarning asossiz ishtirok etishdan voz kechish;

savdolarda toʻsatdan tender gʻolibining savdo natijalari boʻyicha shartnoma tuzishni rad etishi;

savdolarda gʻolib tomonidan ushbu savdolar ishtirokchilari bilan subpudrat shartnomasini tuzish;

muayyan hududdagi savdolarda boshqa hududlar bilan taqqoslaganda, doimiy va oʻzgarmas narx darajasi;

savdolarda narxning jamoaviy holda oʻzgarishi yoki oshishi;

savdolarga yangi ishtirokchi qoʻshilganda, boshqa ishtirokchilar tomonidan narx boʻyicha takliflari keskin koʻtarilishi yoki ketma-ketlikda koʻtarilib savdo yakunlari boʻyicha shartnoma tuzish rad etilishi;

savdolarga yangi ishtirokchi qoʻshilganda narxlar birdan pasayib ketishi;

savdo ishtirokchilari taqdim etgan hujjatlarda bir xil hisob-kitoblar, shakllar yoki xatolar mavjudligi;

xoʻjalik yurituvchi subyektlarga aloqador boʻlmagan yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan ularning iqtisodiy faoliyati, shu jumladan, tashqi iqtisodiy faoliyatiga tashqi taʼsir koʻrsatuvchi ogʻzaki yoki yozma koʻrsatmalar.

13. Vakolatli organ tomonidan kelishuvlar va muvofiqlashtirilgan harakatlarning sodir etilganligini tasdiqlovchi, ushbu Nizomning 11 va 12-bandlarida nazarda tutilgan dalillardan tashqari qoʻshimcha dalillar tovar va moliya bozorlarida amalga oshirilgan tahlillar va oʻrganishlar davomida aniqlanishi mumkin.

4-bob. Savdolardagi raqobatga qarshi kelishuvlar va muvofiqlashtirilgan harakatlarni aniqlash

14. Savdolardagi raqobatga qarshi kelishuvlar va muvofiqlashtirilgan harakatlar, shu jumladan, quyidagilar taqiqlanadi:

savdolarni oʻtkazishning qonunchilikda belgilangan tartibini buzish;

savdolar ishtirokchilarining faoliyatini muvofiqlashtirish;

savdolarning bitta yoki bir nechta ishtirokchisiga savdolarda ishtirok etish uchun imtiyozli shart-sharoitlar yaratish, shu jumladan, axborotdan foydalanish orqali imtiyozli shart-sharoitlar yaratish;

savdolarga oid hujjatlarga va qoidalarga, shu jumladan, eʼlonning matniga ishtirokchilar oʻrtasida raqobatni cheklaydigan yoki cheklashga olib kelishi mumkin boʻlgan talablarni kiritish;

savdolarning oʻtkazilish jarayoniga va natijalariga taʼsir koʻrsatish;

savdolarda talabning oʻzgarishiga, narxlarning sunʼiy ravishda oshirilishiga olib kelishi mumkin boʻlgan yolgʻon, asossiz maʼlumotlarni tarqatish;

savdolarning operatorlari va (yoki) tashkilotchilari va (yoki) buyurtmachilari va (yoki) savdolar ishtirokchilari tomonidan raqobatga qarshi kelishuvlarni hamda muvofiqlashtirilgan harakatlarni amalga oshirish;

elektron tarzda oʻtkaziladigan savdolarda narxlarning sunʼiy ravishda shakllantirilishiga olib keladigan narx algoritmidan, yaʼni tovarlar narxini oldindan belgilangan parametrlarga asosan monitoring qilish, hisob-kitob qilish, belgilash va nazorat qilish imkoniyatini beruvchi dasturiy taʼminotdan foydalanish;

savdolarda savdo shartlarini bir necha marta bajarmaslik natijasida tovarning narxlarini raqobat mavjud boʻlganda shakllangan narxlardan (talab, taklif yoki ishlar hajmidan) ancha oshirish;

buyurtmachining yoki sotuvchining savdolar natijalariga koʻra shartnoma tuzishdan asossiz ravishda boʻyin tovlashi.

Birja savdolarini oʻtkazish chogʻida raqobatga qarshi kelishuvlar va muvofiqlashtirilgan harakatlar, shu jumladan, quyidagilar taqiqlanadi:

birja savdolarini oʻtkazish jarayoniga taʼsir koʻrsatadigan, shu jumladan, hiyla-nayrang hisoblanadigan harakatlar, bundan qonunchilikda nazarda tutilgan hollar mustasno;

birja savdolari ishtirokchilarining muvofiqlashtirilgan harakatlari natijasida joriy birja narxlarining keskin oshishiga yoki qatʼiy belgilanishiga olib keladigan harakatlar;

birja shartnomasi boʻyicha barcha xaridorlarga savdolarda teng ishtirok etish imkoniyatini cheklaydigan lotlarni belgilash;

toʻlovning va yetkazib berishning asoslanmagan muddatlarini, shuningdek, oʻxshash mahsulotni sotuvchilar tomonidan belgilangan shartlardan jiddiy farq qiluvchi alohida shartlarni joriy etish;

birja shartnomalarida ishtirokchilar sonini cheklaydigan alohida shartlarni koʻrsatish;

tovarlarni savdoga qoʻyish jadvallarini birjaning rasmiy veb-saytiga joylashtirmaslik;

yuqori likvidli va (yoki) monopol mahsulotni jadvallarda nazarda tutilgan muddatlarda birjaga qoʻymaslik yoki uni kam hajmda yoxud muvofiq boʻlmagan hajmda qoʻyish;

birja savdolari davomida birjaning muayyan ishtirokchisi tomonidan boshqa ishtirokchilarning buyurtmalariga nisbatan narxi noodatiy tarzda katta farq qiluvchi buyurtmalar berish, keyinchalik mazkur buyurtmalarni savdolar tugaguniga qadar olib tashlash yoki tuzilgan bitimni jarima toʻlamasdan asossiz ravishda bekor qilish;

narxi qonunchilik bilan tartibga solinadigan mahsulotning boshlangʻich narxini shakllantirishning belgilangan tartibiga rioya etmaslik;

birja shartnomasi boʻyicha muayyan xaridor ishtirokida bekor qilingan bitimning bahosi ayni shu xaridor bilan mazkur birja shartnomasi boʻyicha keyingi ikki savdoda amalga oshirilgan bitimning eng past bahosidan past boʻlishiga olib keluvchi harakatlarni bajarish;

faqat birja savdolariga qoʻyish yoʻli bilan sotilishi lozim boʻlgan yuqori likvidli va (yoki) monopol mahsulotlar hajmlarini birja savdolariga qoʻymasdan toʻgʻridan-toʻgʻri shartnomalar boʻyicha sotish;

birja savdolarida realizatsiya qilinmagan yuqori likvidli va (yoki) monopol mahsulotlarning bir qismini takroran savdolarga qoʻymaslik;

mahsulotni transportning muqobil turi bilan joʻnatish imkoni boʻlgan holatda, uni transportning muayyan turi bilan asossiz ravishda joʻnatishni nazarda tutuvchi shartnomalar boʻyicha savdolarga qoʻyish;

birjada tuzilgan bitimlar va shartnomalarni jarima sanksiyalarisiz asossiz ravishda yoki muntazam asosda bekor qilish, bir tarafning yengib boʻlmas kuch holatlari munosabati bilan majburiyatlarni bajarish imkoniyati yoʻqligi isbotlangan hollar, yaʼni favqulodda va oldini olib boʻlmaydigan (fors-major) holatlar bundan mustasno;

tovarni yuklab joʻnatish navbatining izchilligiga rioya etmaslik;

birja shartnomalarida tovarlarning sifat koʻrsatkichlari (turi, navi, markasi va boshqalar) toʻgʻrisidagi yetarlicha axborotni koʻrsatmaslik yoki ularning koʻrsatkichlari toʻgʻrisidagi chalgʻituvchi axborotni kiritish;

savdolar tashkilotchilari tomonidan birja savdolarining ishtirokchilari uchun teng boʻlmagan sharoitlar yaratish;

savdolar tashkilotchilari tomonidan birja savdolarining natijalarini asossiz ravishda bekor qilish;

sotuvchi va xaridor oʻrtasida ayni bir shaxsiy hisobvaraqda bitim tuzish;

tovarning narxi xususida chalgʻitish maqsadida bahosi raqobat muhitida tarkib topgan darajadan jiddiy farq qiladigan bir nechta bitimni bir kunda bir ishtirokchi tomonidan yoki bir ishtirokchining manfaati uchun tuzish.

Eng yaxshi takliflarning tanlovlarida, tenderlarda, auksionlarda va boshqa savdolarda raqobatga qarshi kelishuvlar va muvofiqlashtirilgan harakatlar, shu jumladan, quyidagilar taqiqlanadi:

savdolarda ishtirok etish uchun xoʻjalik yurituvchi subyektlardan hujjatlar qabul qilishni asossiz ravishda rad etish yoki savdolarda ishtirok etish uchun hujjatlarni taqdim etishga toʻsqinlik qilish;

savdolar ishtirokchilarini asossiz ravishda chetlashtirish yoki ularning sonini asossiz ravishda cheklash;

savdolar predmetiga texnologik va funksional jihatdan aloqador boʻlmagan qoʻshimcha tovarlarni lotlar tarkibiga kiritish;

tovarning aniq ishlab chiqaruvchisini koʻrsatish, tovarlarning bir-biriga toʻgʻri kelmasligi hollari va qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa hollar bundan mustasno;

boshqa ishtirokchi gʻolibga aylanishi uchun shart-sharoitlar yaratish maqsadida savdolarda takliflar bilan ishtirok etish;

savdolar ishtirokchilariga asossiz talablar qoʻyish, shu jumladan, ularning malakasiga nisbatan raqobatni cheklaydigan yoki cheklashga olib kelishi mumkin boʻlgan talablar qoʻyish;

savdolar predmetining narxlarini takliflar kiritish orqali, savdolar tugaguniga qadar ushbu takliflarni olib tashlagan holda oshirish yoki pasaytirish;

savdolarda ayni bir lotda faqat affillangan yoki oʻzaro manfaatdor shaxslarning ishtirok etishi;

savdolarning operatorlari va (yoki) buyurtmachilari va (yoki) tashkilotchilari va (yoki) komissiya aʼzolari bilan oʻzaro manfaatdor boʻlgan yoxud ular bilan affillangan shaxslarning savdolarda ishtirok etishi.

Ushbu belgilangan raqobatga qarshi kelishuvlar va muvofiqlashtirilgan harakatlar boʻyicha talablarning buzilishi savdolar natijalari boʻyicha qabul qilingan qarorlarni va tuzilgan shartnomalarni haqiqiy emas deb topish uchun asos boʻladi.

5-bob. Aniqlangan raqobatga qarshi kelishuvlarni, muvofiqlashtirilgan harakatlarni koʻrib chiqish

15. Raqobatga qarshi kelishuvlarni tuzganlik, muvofiqlashtirilgan harakatlarni sodir etganlik belgilari yuzasidan monopoliyaga qarshi organ tomonidan qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda choralar koʻriladi.

16. Bozorda raqobat muhitiga salbiy taʼsir qiluvchi holatlar kuzatilganda va (yoki) ayni bir tarmoqdagi tovar (ish/xizmat) narxlarning keskin sinxron ravishda oʻsishi kuzatilsa, monopoliyaga qarshi organ mazkur sohadagi tadbirkorlar tomonidan shubhali narx oshishi raqobatga qarshi kelishuvlar natijasi emasligini isbotlashini va narx oshishi uchun asosli individual iqtisodiy sabablarni koʻrsatishni talab qilishga haqli.

Monopoliyaga qarshi organning talabiga qaramasdan, xoʻjalik yurituvchi subyektlar, respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va boshqa tashkilotlar, yuridik shaxslar birlashmalari tomonidan talab qilingan maʼlumotlar taqdim qilinmagan taqdirda, monopoliyaga qarshi organ oʻzining tahlillari asosida qaror chiqaradi.

17. Raqobatlashayotgan xoʻjalik yurituvchi subyektlar, shu jumladan, salohiyatli raqobatchilar oʻrtasidagi raqobatni cheklashga va (yoki) isteʼmolchilarning huquqlari va qonuniy manfaatlariga zarar yetkazilishiga olib keladigan hamda raqobatga qarshi kelishuvlar va muvofiqlashtirilgan harakatlar oʻz-oʻzidan haqiqiy emas deb topiladi.

Bunda vakolatli organ tomonidan ushbu Nizomning 3-bobida keltirilgan dalillar aniqlangan taqdirda, raqobatga qarshi kelishuvlar va muvofiqlashtirilgan harakatlar sodir etilmaganligini isbotlash ushbu kelishuvlar va (yoki) muvofiqlashtirilgan harakatlarni sodir etishda ishtirok etgan xoʻjalik yurituvchi subyektlar zimmasida boʻladi.

18. Xoʻjalik yurituvchi subyektlar, respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va boshqa tashkilotlar, yuridik shaxslar birlashmalari oʻzlari amalga oshirgan kelishuvlar va harakatlar kelishib olinmaganligi, raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlariga zid emasligi toʻgʻrisidagi dalillarni taqdim etishga haqli.

6-bob . Raqobatga qarshi kelishuv va muvofiqlashtirilgan harakat boʻyicha javobgarlikdan ozod etish

19. Raqobatga qarshi kelishuv yoki muvofiqlashtirilgan harakat ishtirokchisi boʻlgan, mazkur kelishuv yoki harakat sodir etilganligi haqida monopoliyaga qarshi organga birinchi boʻlib ixtiyoriy ravishda ariza bilan murojaat qilgan jismoniy shaxs, xoʻjalik yurituvchi subyekt, yuridik shaxslar birlashmasi tegishincha maʼmuriy va moliyaviy javobgarlikdan ozod qilinadi.

Raqobatga qarshi kelishuvlar va muvofiqlashtirilgan harakatlarga doir materiallar sudga taqdim etilgan taqdirda, vakolatli organga hamkorlik qilgan uchinchi shaxs toʻgʻrisidagi maʼlumotlar sir saqlanishi taʼminlanadi.

20. Monopoliyaga qarshi organga raqobatga qarshi kelishuvlar yoki muvofiqlashtirilgan harakatlar boʻyicha murojaatlar qabul qilinadi.

21. Arizada murojaat qiluvchi kelishuv ishtirokchisi yoki uchinchi shaxs raqobatga qarshi kelishuvlar va muvofiqlashtirilgan harakatlarni isbotlashga doir har qanday shakldagi maʼlumotni taqdim etishi va (yoki) monopoliyaga qarshi organ bilan hamkorlik qilishi mumkin.

7-bob. Yakunlovchi qoidalar

22. Monopoliyaga qarshi organga axborot taqdim etmaslik yoki oʻz vaqtida taqdim etmaslik yoxud ularga bila turib notoʻgʻri maʼlumotlarni taqdim etganlik uchun jismoniy va yuridik shaxslar, respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va boshqa tashkilotlar, yuridik shaxslarning birlashmalari va ularning mansabdor shaxslari qonunchilik hujjatlariga muvofiq javobgar boʻladilar.

23. Mazkur Nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradilar.

24. Monopoliyaga qarshi organning raqobatga qarshi kelishuvlar tuzganlik, muvofiqlashtirilgan harakatlarni sodir etganlik belgilari yuzasidan qabul qilingan qarorlaridan norozi boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyektlar bevosita sudga yoki boʻysunuv tartibida yuqori turuvchi organga yoxud mansabdor shaxsga shikoyat qilishga haqlidir.

Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 1-maydagi 256-son qaroriga 5-ILOVA

Iqtisodiy konsentratsiyani amalga oshirish uchun oldindan rozilik olish tartibi toʻgʻrisida

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasining “Raqobat toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq iqtisodiy konsentratsiya ustidan davlat nazoratini amalga oshirish maqsadida iqtisodiy konsentratsiyani koʻrib chiqish va oldindan rozilik olish tartibini belgilaydi.

Litsenziyalash, ruxsat berish va xabardor qilish tartib-taomillari toʻgʻrisidagi qonunchilik iqtisodiy konsentratsiyaga, monopoliyaga qarshi organning oldindan roziligini olish bilan bogʻliq munosabatlarga nisbatan tatbiq etilmaydi.

2. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

aksiyalarni (ulushlarni) olish boʻyicha bitim — Oʻzbekiston Respublikasida roʻyxatga olingan aksiyadorlik jamiyati ovoz beruvchi aksiyalarining 25 foizidan ortigʻini tasarruf etish yoxud masʼuliyati cheklangan jamiyatning ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushlarning uchdan bir qismidan ortigʻini tasarruf etish huquqini olish boʻyicha bitim;

bitim ishtirokchilari — investor va investor tomonidan aksiyalari (ulushlari) olinadigan xoʻjalik yurituvchi subyekt yoki qoʻshib yuborish va qoʻshib olishda ishtirok etayotgan xoʻjalik yurituvchi subyektlar;

investor — xoʻjalik yurituvchi subyektlarning ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) aksiyalarni (ulushlarni) oʻz nomidan va oʻz hisobidan oluvchi yuridik yoki jismoniy shaxs, shuningdek, shaxslar guruhi;

iqtisodiy konsentratsiya — xoʻjalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining ustunligiga olib keladigan, tovar yoki moliya bozorida raqobatning holatiga taʼsir koʻrsatadigan bitimlar tuzish va (yoki) boshqa harakatlarni bajarish;

kompensatsiya chorasi — xoʻjalik yurituvchi subyektlarni qoʻshib yuborish yoki qoʻshib olish hamda aksiyalarni (ulushlarni) olish boʻyicha iqtisodiy konsentratsiya bitimiga oldindan rozilik berishda raqobatni taʼminlashga qaratilgan talablar yoki monopoliyaga qarshi harakatlar;

monopoliyaga qarshi organ — Oʻzbekiston Respublikasi Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi va uning hududiy organlari;

tovar — faoliyatning olish va realizatsiya qilish uchun moʻljallangan mahsuli, shu jumladan, ishlar va xizmatlar;

qoʻshib yuborish va qoʻshib olish boʻyicha bitim — xoʻjalik yurituvchi subyektlardan har birining huquq hamda majburiyatlari yangi vujudga keladigan yuridik shaxsga yoki xoʻjalik yurituvchi subyektning huquq va burchlari u qoʻshilayotgan yuridik shaxsga oʻtishiga olib keladigan bitim;

xoʻjalik yurituvchi subyekt — tovarlarni ishlab chiqarish, olish va realizatsiya qilish boʻyicha faoliyat bilan shugʻullanuvchi yuridik shaxs, shu jumladan, davlat ishtirokidagi korxona va xoʻjalik faoliyati bilan shugʻullanuvchi muassasa, yuridik shaxs tashkil etmasdan tadbirkorlik faoliyatini amalga oshiruvchi jismoniy shaxs.

3. Oldindan rozilik olish talab etiladigan iqtisodiy konsentratsiyani monopoliyaga qarshi organning oldindan rozilik berilganligi haqidagi hujjatisiz amalga oshirish (bajarish) taqiqlanadi.

2-bob. Oldindan rozilik olish boʻyicha talablar va shartlar

4. Mazkur Nizom talablari quyidagilarga nisbatan tatbiq etilmaydi:

davlat ishtirokidagi korxonalarning qoʻshib yuborilishiga yoki qoʻshib olinishiga yoxud ularning ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) aksiyalarning (ulushlarning) olinishiga doir bitimlar Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining qaroriga binoan amalga oshirilgan hollarga;

xoʻjalik yurituvchi subyektni tashkil etish chogʻida uning muassislariga;

xoʻjalik yurituvchi subyekt tomonidan ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) oʻz aksiyalarini (ulushlarini) olishga doir bitimlarga;

aksiyadorlik jamiyati (masʼuliyati cheklangan jamiyat) oʻz ustav fondining (ustav kapitalining) miqdorini saqlab qolgan holda boshqa tashkiliy-huquqiy shaklga oʻzgartirilishiga;

aksiyalar (ulushlar) keyinchalik qayta sotish maqsadida investitsiya vositachilari tomonidan olinishiga;

xoʻjalik yurituvchi subyektning ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) aksiyalarni (ulushlarni) jismoniy shaxs tomonidan olishga doir bitimlarga, agar ariza bilan murojaat etilgan paytda bunday jismoniy shaxs biron-bir xoʻjalik yurituvchi subyektning ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) aksiyalarning (ulushlarning) 25 foizidan koʻprogʻini tasarruf etmagan boʻlsa.

5. Iqtisodiy konsentratsiya ustidan davlat nazorati quyidagi hollarda amalga oshiriladi:

xoʻjalik yurituvchi subyektni qoʻshib olish yoki qoʻshib yuborish orqali qayta tashkil etishda;

shaxs yoki shaxslar guruhi tomonidan Oʻzbekiston Respublikasida roʻyxatga olingan aksiyadorlik jamiyati ovoz beruvchi aksiyalarining 25 foizidan ortigʻini tasarruf etish huquqini olganda;

shaxs yoki shaxslar guruhi tomonidan masʼuliyati cheklangan jamiyatning ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushlarning uchdan bir qismidan ortigʻini tasarruf etish huquqini olganda.

6. Iqtisodiy konsentratsiya boʻyicha monopoliyaga qarshi organning oldindan roziligi mazkur Nizomning 5-bandida nazarda tutilgan holatlarda quyidagi shartlardan biri mavjud boʻlganda olinadi:

agar xoʻjalik yurituvchi subyektlardan biri aktivlarining balans qiymati yoki oxirgi kalendar yilda tovarlarni realizatsiya qilishdan olingan tushumi bazaviy hisoblash miqdorining ikki yuz ellik ming baravari miqdoridan ortiq boʻlsa;

agar bitimlar ishtirokchilari aktivlarining jami balans qiymati yoki oxirgi kalendar yilda tovarlarni realizatsiya qilishdan olingan jami tushumi bazaviy hisoblash miqdorining besh yuz ming baravari miqdoridan ortiq boʻlsa.

3-bob. Iqtisodiy konsentratsiyani nazorat qilish tartibi

7. Iqtisodiy konsentratsiyani amalga oshirish uchun oldindan rozilik berish toʻgʻrisidagi ariza quyidagilar tomonidan koʻrib chiqiladi:

a) Oʻzbekiston Respublikasi Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi tomonidan:

respublikaning bir nechta hududida yoki barcha hududlarida oʻz faoliyatini amalga oshiruvchi xoʻjalik yurituvchi subyektlar oʻrtasidagi bitimlar boʻyicha;

agar bitimlar ishtirokchilari respublikaning turli hududlarida joylashgan boʻlsa;

xoʻjalik yurituvchi subyektning ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) aksiyalarni (ulushlarni) norezident jismoniy va yuridik shaxslar tomonidan olishda;

b) Oʻzbekiston Respublikasi Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasining hududiy organlari tomonidan bitimlar ishtirokchilari oʻz faoliyatini respublikaning ayni bir hududi doirasida amalga oshiradigan holatlarda.

8. Qimmatli qogʻozlar savdolarining tashkilotchilari investorlarni ushbu Nizomda nazarda tutilgan xoʻjalik yurituvchi subyektning ustav fondidagi aksiyalarni olish tartibiga rioya qilishning zarurligi toʻgʻrisida xabardor qilishi shart.

4-bob. Shaxslar guruhini aniqlash

9. Yagona (umumiy) iqtisodiy manfaatga ega boʻlgan va Oʻzbekiston Respublikasining “Raqobat toʻgʻrisida”gi Qonuni 10-moddasi shartlaridan biriga yoki bir nechtasiga muvofiq boʻlgan shaxslar yigʻindisi — shaxslar guruhi deb eʼtirof etiladi.

Bunda tovarlar (ishlar, xizmatlar) muayyan bozorida xoʻjalik yurituvchi subyekt va investor shaxslar guruhining jami ulushi ularning individual ulushlari, shuningdek, aksiyalari (ulushlari) yoki mulkiy huquqlariga investor yoki xoʻjalik yurituvchi subyekt egalik qiladigan boshqa yuridik shaxslarning ulushlari yigʻindisi hisoblanadi.

10. Monopoliyaga qarshi organ yuridik va jismoniy shaxslarni shaxslar guruhi deb eʼtirof etish uchun zarur boʻlgan quyidagi maʼlumotlarni soʻrab olishga haqlidir:

investorlarning, xoʻjalik yurituvchi subyektning yoki uning hammuassislarining ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushlari toʻgʻrisida;

investorlarning, shuningdek, ularning muassislarining xoʻjalik yurituvchi subyekt ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushlari toʻgʻrisida;

investorning, shuningdek, uning muassislarining boshqa xoʻjalik yurituvchi subyektlarning ustav fondlaridagi (ustav kapitallaridagi) aksiyalar yoki ulushlarga egalik qilish qismiga doir investitsiyaviy faoliyati toʻgʻrisida;

xoʻjalik yurituvchi subyektlarning va (yoki) investorning xizmatlar koʻrsatishga doir asosiy faoliyat turlari hamda ularning muayyan tovar (ishlar, xizmatlar) bozoridagi ulushlari toʻgʻrisida.

Ushbu bandda sanab oʻtilgan maʼlumotlar investor tomonidan taqdim etiladi. Agar investorda ushbu axborotlar mavjud boʻlmasa, monopoliyaga qarshi organ tomonidan ular bunday axborotga bevosita ega boʻlgan boshqa shaxslardan soʻrab olinishi ham mumkin.

5-bob. Oldindan rozilik olish uchun ariza berish tartibi va shakli

11. Oldindan rozilik olish talab etiladigan iqtisodiy konsentratsiyani amalga oshirish chogʻida shaxslar yoki shaxslar guruhi bu harakatlar bajarilguniga (bitimlar tuzilguniga) qadar monopoliyaga qarshi organga ariza bilan Davlat xizmatlari markazlari yoki Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali (keyingi oʻrinlarda — YIDXP) orqali elektron ravishda ushbu Nizomga 1 va 2-ilovalarda koʻrsatilgan pasportlarga muvofiq tegishli hujjatlarni ilova qilgan holda murojaat qiladi.

12. Oldindan rozilik olish talab etiladigan iqtisodiy konsentratsiyani amalga oshirishga qadar bitim ishtirokchilarining biri yoki uning vakolatli vakili, vakolatini tasdiqlovchi hujjatlarga asoslangan holda, monopoliyaga qarshi organga iqtisodiy konsentratsiyaga oldindan rozilik berish toʻgʻrisidagi arizani va unga ilova qilingan maʼlumotlarni taqdim etadi.

Shuningdek, bitim ishtirokchilari tomonidan arizaga quyidagilar ilova qilinishi lozim:

norezident boʻlgan jismoniy shaxs uchun — pasportning koʻchirma nusxasini;

norezident boʻlgan yuridik shaxs uchun — davlat roʻyxatidan oʻtganligi toʻgʻrisidagi hujjatning koʻchirma nusxasini yoki uning oʻrnini bosuvchi hujjat;

bitim taraflarining ariza berilgan kundan avvalgi ikki yil davomidagi yoxud agar faoliyat ikki yildan kam muddatni tashkil etsa, faoliyat amalga oshirilgan muddat davomidagi faoliyati turlari, ishlab chiqarilgan va realizatsiya qilingan tovar turlarining nomlari hamda ularning hajmlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

bitim taraflarining oʻtgan ikki kalendar yilga doir moliyaviy va statistika hisobotlari, bunda hisobotlar nazorat qiluvchi organga hisobotni topshirilganligini tasdiqlovchi maʼlumot bilan taqdim etilishi, chet tilidagi hisobotlar rasman davlat tiliga tarjima qilingan va notarial tartibda tasdiqlangan boʻlishi lozim (chet el yuridik shaxslari tomonidan statistika hisobotlari talab etilmaydi);

shaxslar guruhining tarkibi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni, bunday shaxslarning ushbu shaxslar guruhiga kirish asoslari koʻrsatilgan holda;

shaxslar yoki bir guruh shaxslarning ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) aksiyalarining (ulushlarining) 25 foizdan koʻprogʻiga bevosita yoki bilvosita egalik qilish orqali haqiqatda nazorat qiladigan jismoniy shaxslar — asosiy benefitsiar mulkdorlar toʻgʻrisidagi maʼlumot.

Ariza beruvchidan ushbu Nizomda koʻrsatilmagan maʼlumotlarni hamda boshqa hujjatlarni talab qilish qatʼiyan taqiqlanadi.

13. Agar xorijiy investor obyektiv sabablarga koʻra moliyaviy hisobotni taqdim etish imkoniyatiga ega boʻlmasa, bunda moliyaviy hisobot topshirish muddati tugamagan yoki investorning roʻyxatdan oʻtgan davlati qonunchiligida boshqa holatlar nazarda tutilgan boʻlsa, ushbu hujjat mavjud boʻlmagan taqdirda ham iqtisodiy konsentratsiya boʻyicha istalgan bitimni tuzishga oldindan rozilik olishi zarur, yangi tashkil etilgan va moliyaviy hisobotlarga ega investorlar bundan mustasno.

Axborot tarkibida tijorat sirining mavjudligi uni monopoliyaga qarshi organga taqdim qilishni rad etish uchun asos boʻla olmaydi, bunda xoʻjalik yurituvchi subyektlarni qoʻshib yuborish va qoʻshib olish boʻyicha bitimlarning qatnashchilari monopoliyaga qarshi organga axborot taqdim etishda tijorat siridan iborat boʻlgan maʼlumotlarni qonunchilikda belgilangan tartibda taqdim etishi shart.

14. Ariza beruvchi tomonidan taqdim etilishi lozim boʻlgan moliyaviy hisobotlar boʻyicha kalendar yil tugagan, biroq belgilangan hisobot topshirish muddati kelmagan hollarda — oʻtgan kalendar yildagi hisobotlar taqdim etiladi va monopoliyaga qarshi organ ushbu hisobotlar asosida arizani koʻrib chiqadi.

15. Aksiyani (ulushni) olish boʻyicha har bir bitim uchun murojaat alohida topshirilishi lozim, qoʻshib yuborish va qoʻshib olish boʻyicha bitimlar bundan mustasno.

16. Ariza beruvchi iqtisodiy konsentratsiya boʻyicha bitimlarga (harakatlarga) oldindan rozilik olish yuzasidan murojaat qilganda, ariza koʻrib chiqilishining har qanday bosqichida uni qaytarib olish huquqiga ega. Ariza beruvchi ariza boʻyicha uni koʻrmasdan qoldirish boʻyicha monopoliyaga qarshi organga iltimosnoma kiritadi, iltimosnoma monopoliyaga qarshi organ tomonidan koʻrib chiqilib, arizani koʻrmasdan qoldirish boʻyicha ajrim chiqaradi. Bunda arizani koʻrib chiqish bilan bogʻliq toʻlangan barcha yigʻim summalari qaytarilmaydi.

17. Ariza boʻyicha arizani koʻrmasdan qoldirish toʻgʻrisida monopoliyaga qarshi organning ajrimi chiqarilgan taqdirda, keyinchalik ariza beruvchi umumiy tartibda yangidan murojaat qilishga haqli.

18. Ushbu Nizomning 12-bandida koʻrsatilgan maʼlumot, axborot yoki hujjatlarsiz va ularning taqdim etishning imkoniyati boʻlmaganligini asoslovchi sabablar yozma ravishda koʻrsatilmagan boʻlsa, monopoliyaga qarshi organ tomonidan ariza koʻrib chiqish uchun qabul qilinmaydi. Bunday hollarda monopoliyaga qarshi organ arizani koʻrib chiqmasdan ikki kun mobaynida ariza beruvchiga elektron shaklda xabarnoma yuboradi va arizani koʻrmasdan qaytaradi.

6-bob. Oldindan rozilik berilganligi uchun undiriladigan yigʻim miqdori, uni hisoblash va toʻlash tartibi

19. Iqtisodiy konsentratsiyaga oldindan rozilik berish toʻgʻrisidagi arizani koʻrib chiqqanlik uchun qonunchilikda belgilangan tartibda yigʻim undiriladi.

Oldindan rozilik berilganligi uchun bitim taraflarining oxirgi kalendar yilda tovarlarni realizatsiya qilishdan olingan tushumining (tushum mavjud boʻlmagan taqdirda — aktivlar balans qiymatining) 0,05 foizi, lekin bazaviy hisoblash miqdorining yetti baravaridan kam boʻlmagan va ming baravaridan koʻp boʻlmagan miqdorda yigʻim undiriladi.

20. Yigʻimlar mazkur Nizomning 21 va 22-bandlarida koʻrsatilgan tartibda hisoblanadi.

21. Xoʻjalik yurituvchi subyektning ustav fondidagi aksiyalarni (ulushlarni) olishga doir bitimlar boʻyicha:

a) jismoniy shaxs, shu jumladan, chet el fuqarosi tomonidan toʻlanadigan yigʻim miqdori (S) quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:

S = V*0,05%, bunda, V — aksiyalari (ulushlari) sotib olinayotgan xoʻjalik yurituvchi subyektning oxirgi kalendar yil uchun tovarlarni sotishdan tushgan tushumi, “Moliyaviy natijalar toʻgʻrisida hisobot” 2-son shaklning 010-satri.

Agarda aksiyalari (ulushlari) olinayotgan xoʻjalik yurituvchi subyektning oxirgi kalendar yil hisobot sanasida tovarlarni sotishdan tushgan tushumi mavjud boʻlmasa, yigʻim miqdori (S) quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:

S = A*0,05%, bunda, A — aksiyalari (ulushlari) olinayotgan xoʻjalik yurituvchi subyektning oxirgi kalendar yil uchun aktivlarining balans qiymati, “Buxgalteriya balansi” 1-son shaklning 400-satri;

b) Oʻzbekiston Respublikasi rezidenti boʻlgan yuridik shaxs (shaxslar guruhi) tomonidan toʻlanadigan yigʻim miqdori (S) quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:

S = (V1+V2+ ..+Vn)*0,05%, bunda, V1, V2, Vn — bitim taraflarining oxirgi kalendar yil uchun tovarlarni sotishdan tushgan tushumi, “Moliyaviy natijalar toʻgʻrisida hisobot” 2-son shaklning 010-satri.

Agarda bitimda ishtirok etuvchi barcha shaxslarning oxirgi kalendar yil hisobot sanasida tovarlarni sotishdan tushgan tushumi mavjud boʻlmasa, yigʻim miqdori (S) quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:

S = (A1+A2+ ..+An)*0,05%, bunda, A1, A2, An — bitimda ishtirok etuvchi barcha shaxslarning oxirgi kalendar yil uchun aktivlarining balans qiymati, “Buxgalteriya balansi” 1-son shaklning 400-satri;

v) yuridik shaxs tomonidan — Oʻzbekiston Respublikasining norezidentlari (shaxslar guruhi) tomonidan toʻlanadigan yigʻim miqdori (S) quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:

Oʻzbekiston Respublikasining norezident yuridik shaxslari (shaxslar guruhi) tomonidan hisobot taqdim etilgan taqdirda:

S = (Vn1+Vn2+Vn..+V)*0,05%, bunda, Vn1, Vn2, Vn — Oʻzbekiston Respublikasining norezident yuridik shaxslarining (shaxslar guruhining) oxirgi kalendar yildagi tovarlarni sotishdan tushgan tushumi taqdim etilgan hisobotlar asosida Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining hisobot sanasidagi valyuta kursi boʻyicha aniqlanadi;

V — aksiyalari (ulushlari) olinayotgan xoʻjalik yurituvchi subyektning oxirgi kalendar yil uchun tovarlarni sotishdan tushgan tushumi, “Moliyaviy natijalar toʻgʻrisida hisobot” 2-son shaklning 010-satri.

Agarda bitimda ishtirok etuvchi barcha shaxslarning oxirgi kalendar yil hisobot sanasida tovarlarni sotishdan tushgan tushumi boʻlmasa, yigʻim miqdori (S) quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:

S = (An1+An2+An..+A)*0,05%, bunda, An1, An2, An — Oʻzbekiston Respublikasining norezident yuridik shaxslarining (shaxslar guruhining) oxirgi kalendar yildagi aktivlarining balans qiymati taqdim etilgan hisobotlar asosida aniqlanadi.

A — aksiyalari (ulushlari) olinayotgan xoʻjalik yurituvchi subyektning oxirgi kalendar yil uchun aktivlarining balans qiymati, “Buxgalteriya balansi” 1-son shaklning 400-satri.

Agarda moliyaviy hisobot asosli sabablarga koʻra taqdim etilmasa, yigʻim miqdori (S) quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:

S = (On1+On2+On..+V)*0,05%, bunda, On1, On2, On — Oʻzbekiston Respublikasining norezident yuridik shaxslarning (shaxslar guruhining) oxirgi kalendar yil uchun xizmat koʻrsatuvchi banki tomonidan tasdiqlangan hisobvaragʻidagi naqd pul aylanmasining hajmi;

V — aksiyalari (ulushlari) sotib olinayotgan xoʻjalik yurituvchi subyektning oxirgi kalendar yil uchun tovarlarni sotishdan tushgan tushumi, “Moliyaviy natijalar toʻgʻrisida hisobot” 2-son shaklning 010-satri.

Agarda moliyaviy hisobot va xizmat koʻrsatuvchi bank tomonidan tasdiqlangan hisobvaragʻidan koʻchirma taqdim etilmagan boʻlsa, unda bazaviy hisoblash miqdorining ming baravari miqdorida yigʻim hisoblanadi.

22. Xoʻjalik yurituvchi subyektlarni qoʻshib yuborish va qoʻshib olishda yigʻim miqdori (S) quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:

S = (V1+V2+ ..+Vn)*0,05%, bunda, V1, V2, Vn — qoʻshib yuborish va qoʻshib olishda ishtirok etayotgan xoʻjalik yurituvchi subyektlarni oxirgi kalendar yil uchun tovarlarni sotishdan tushgan tushumlari, “Moliyaviy natijalar toʻgʻrisida hisobot” 2-son shaklning 010-satri.

Agarda bitimda ishtirok etuvchi barcha shaxslarning oxirgi kalendar yil hisobot sanasida tovarlarni sotishdan tushgan tushumi boʻlmasa, yigʻim miqdori (S) quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:

S = (A1+A2+ ..+An)*0,05%, bunda, A1, A2, An — qoʻshib yuborish va qoʻshib olishda ishtirok etayotgan xoʻjalik yurituvchi subyektlarning oxirgi kalendar yil uchun aktivlarining balans qiymati, “Buxgalteriya balansi” 1-son shaklning 400-satri.

23. Agarda hisob-kitob natijalariga koʻra yigʻim miqdori bazaviy hisoblash miqdorining yetti baravaridan kam boʻlsa, unda bazaviy hisoblash miqdorining yetti baravari miqdorida toʻlov amalga oshiriladi.

24. Ariza beruvchi tomonidan iqtisodiy konsentratsiyaga rozilik olish uchun ariza topshirilganda, bazaviy hisoblash miqdorining bir baravari miqdorida dastlabki yigʻim toʻlanadi.

Yigʻim toʻlanganligi axborot-kommunikatsiya tizimlari orqali tasdiqlanadi.

Ushbu yigʻim summasi quyidagi tartibda taqsimlanadi:

10 foizi — Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligining Davlat xizmatlarini rivojlantirish jamgʻarmasiga;

11,25 foizi — Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali orqali davlat xizmatlarini koʻrsatganlik uchun, shuningdek, 0,5 foizi Yagona billing tizimi orqali davlat xizmatlari koʻrsatganlik uchun Axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini rivojlantirish jamgʻarmasining elektron hukumat va raqamli iqtisodiyotning idoralararo loyihalarini moliyalashtirish boʻyicha maxsus hisobvaragʻiga;

qolgan mablagʻlar — monopoliyaga qarshi organning hisobvaragʻiga yoʻnaltiriladi.

Agarda bitimlarga oldindan rozilik berish toʻgʻrisidagi arizani koʻrib chiqish natijalari boʻyicha arizada koʻrsatilgan bitimni amalga oshirish uchun monopoliyaga qarshi organning oldindan roziligi talab etilmaydigan hollarda, arizani koʻrib chiqish uchun toʻlangan dastlabki yigʻim miqdori qaytarilmaydi.

25. Monopoliyaga qarshi organ ariza yuzasidan oldindan rozilik berish toʻgʻrisida qaror qabul qilgandan soʻng bir ish kuni ichida toʻlanishi lozim boʻlgan yigʻim miqdorini hisoblab chiqadi. Hisob-kitob natijalariga koʻra monopoliyaga qarshi organ toʻlanishi kerak boʻlgan yigʻim miqdori toʻgʻrisida maxsus axborot tizimi orqali ariza beruvchiga xabar yuboradi.

Yigʻim toʻlanganligi axborot-kommunikatsiya tizimlari orqali tasdiqlanadi.

Mazkur Nizomning 19-bandi ikkinchi xatboshisiga asosan oldindan rozilik berilganligi uchun toʻlanadigan toʻlovlar monopoliyaga qarshi organning hisobvaragʻiga toʻliq oʻtkaziladi.

26. Ariza beruvchi monopoliyaga qarshi organ tomonidan hisoblangan va toʻlovni amalga oshirish haqida xabar qilingan yigʻim summasining qolgan qismini oʻttiz kalendar kun ichida toʻlaydi.

Agarda ariza beruvchi yigʻim summasini belgilangan muddat ichida amalga oshirmasa, monopoliyaga qarshi organ oldindan rozilik berilgan qarorni bekor qiladi va bu haqda ariza beruvchiga maxsus axborot tizimi orqali xabar yuboriladi, bunda toʻlangan dastlabki yigʻim miqdori qaytarilmaydi.

Qaror bekor qilingan taqdirda, keyinchalik ariza beruvchi umumiy tartibda yangidan murojaat qilishga haqli.

7-bob. Oldindan rozilik olish uchun arizani koʻrib chiqish tartibi va natijalari

27. Iqtisodiy konsentratsiya boʻyicha ariza monopoliyaga qarshi organ rahbarining buyrugʻi bilan tashkil etiladigan maxsus komissiya tomonidan koʻrib chiqiladi.

28. Iqtisodiy konsentratsiya boʻyicha tuziladigan bitimning raqobatni cheklashga taʼsir koʻrsatish holatlarini oʻrganish maqsadida monopoliyaga qarshi organ koʻrib chiqilayotgan arizaga bevosita taalluqli boʻlgan qoʻshimcha axborotni tegishli davlat organlari va boshqa tashkilotlardan soʻrab olishi mumkin.

29. Ariza va unga ilova qilingan hujjatlarda (axborotlarda) kiritilgan holatlar oʻzgargan taqdirda, bitim qatnashchilari bu haqda monopoliyaga qarshi organni ular qaror qabul qilgungacha yozma ravishda xabardor qilishi shart. Bunday hollarda monopoliyaga qarshi organ oʻzgarishlar toʻgʻrisida axborot olgan kun ariza olingan kun hisoblanadi.

Monopoliyaga qarshi organga arizaga ilova qilingan hujjatlardagi holat oʻzgarganligi haqida axborot taqdim etmaslik raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan javobgarlikka sabab boʻladi.

30. Monopoliyaga qarshi organ iqtisodiy konsentratsiyaga oldindan rozilik berishni quyidagi hollarda rad etadi:

harakatlarni sodir etishga (bitimlar tuzishga) oldindan rozilik berish toʻgʻrisidagi murojaatning qanoatlantirilishi tovar yoki moliya bozorida tegishli xoʻjalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining ustun mavqeyi yuzaga kelishiga yoki kuchayishiga va (yoki) raqobatning cheklanishiga olib kelishi mumkin boʻlsa;

taqdim etilgan hujjatlarda notoʻgʻri yoki buzib koʻrsatilgan maʼlumotlarning mavjudligi aniqlansa.

Aksiyalarni (ulushlarni) olish boʻyicha bitimlarga oldindan rozilik olish boʻyicha arizani boshqa asoslarga koʻra rad etish qatʼiyan taqiqlanadi.

31. Iqtisodiy konsentratsiyaga oldindan rozilik berish toʻgʻrisidagi ariza quyidagi tarzda koʻrib chiqiladi:

agar harakat (bitim) raqobatga taʼsir qilmasa, zarur hujjatlar va maʼlumotlar olingan paytdan eʼtiboran oʻttiz kalendar kundan kechiktirmay, ariza beruvchi qabul qilingan qaror toʻgʻrisida yozma shaklda xabardor qilinadi;

agar harakat (bitim) raqobatning cheklanishiga olib kelishi mumkin boʻlsa, qoʻshimcha oʻrganish oʻtkazish uchun arizani koʻrib chiqish muddati ikki oydan koʻp boʻlmagan muddatga uzaytirilishi mumkin.

Iqtisodiy konsentratsiyaning raqobatga taʼsirini baholash uchun ekspertlar va mutaxassislar jalb etilishi mumkin. Zarurat boʻlganda, maxsus komissiya majlisiga xoʻjalik yurituvchi subyektning ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) aksiyalarni (ulushlarni) olishga oldindan rozilik olish uchun monopoliyaga qarshi organga murojaat qilgan shaxslar (ishonchnoma boʻyicha ularning vakillari), moliya tashkilotlari faoliyatini tartibga solish va nazorat qilish boʻyicha organlar vakillari, shuningdek, ushbu bitimni amalga oshirishdan manfaatdor boʻlgan shaxslar taklif etilishi mumkin.

32. Iqtisodiy konsentratsiyaga oldindan rozilik berish toʻgʻrisidagi arizalarni koʻrib chiqish natijalari boʻyicha mazkur Nizomning 3-ilovasida nazarda tutilgan shaklga muvofiq monopoliyaga qarshi organ quyidagi qarorlardan birini qabul qiladi:

iqtisodiy konsentratsiyaga rozilik berish toʻgʻrisida;

iqtisodiy konsentratsiyaga rozilik berishni rad etish haqida.

33. Monopoliyaga qarshi organ hatto tovar yoki moliya bozorida xoʻjalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining ustun mavqeyi yuzaga kelishiga yoxud kuchayishiga va raqobatning cheklanishiga olib kelishi mumkin boʻlgan taqdirda ham, agar iqtisodiy konsentratsiya toʻgʻrisida qaror qabul qiluvchi yuridik va (yoki) jismoniy shaxslar oʻz harakatlari (bitimlari) isteʼmolchilarga sezilarli tarzda naf keltirishini isbotlab bersa, iqtisodiy konsentratsiyaga oldindan rozilik berish haqidagi arizani qanoatlantiradi.

34. Monopoliyaga qarshi organ iqtisodiy konsentratsiyaga oldindan rozilik berishga va buni raqobatni taʼminlashga qaratilgan talablarni bajarish bilan bogʻliq qilib qoʻyishga haqli. Bunda mazkur talablar, shuningdek, ularni bajarish muddatlari monopoliyaga qarshi organning iqtisodiy konsentratsiyaga rozilik berish toʻgʻrisidagi qarorida koʻrsatilishi kerak.

35. Tovar yoki moliya bozorida tegishli xoʻjalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining ustun mavqeyi yuzaga kelishiga yoki kuchayishiga va (yoki) raqobatning cheklanishiga olib kelishi mumkin boʻlgan harakatlarni amalga oshirish (bitimlar tuzish) toʻgʻrisida qaror qabul qilgan yuridik va (yoki) jismoniy shaxslar monopoliyaga qarshi organning talabiga koʻra raqobatning zarur shart-sharoitlarini tiklash boʻyicha choralar koʻrishi shart.

36. Iqtisodiy konsentratsiyaga doir bitimlar monopoliyaga qarshi organning oldindan rozilik berish toʻgʻrisidagi qarori qabul qilingan vaqtdan boshlab bir yil mobaynida tuzilishi kerak. Bitimlar koʻrsatib oʻtilgan muddatda tuzilmagan taqdirda, qaror oʻz kuchini yoʻqotadi.

37. Iqtisodiy konsentratsiya bitimlariga oldindan rozilik berish toʻgʻrisidagi qaror, shuningdek, oldindan rozilik olmasdan koʻrsatib oʻtilgan harakatlarni sodir etganlik uchun qoʻzgʻatilgan ishni koʻrib chiqish natijalari boʻyicha qabul qilingan qaror ochiq maʼlumot hisoblanadi. Ushbu qarorlarning mazmuni umumiy maʼlumot sifatida monopoliyaga qarshi organ tomonidan oʻzining rasmiy veb-saytida joylashtirilishi va ommaviy axborot vositalarida eʼlon qilinishi mumkin.

38. Monopoliyaga qarshi organning oldindan berilgan roziligisiz tuzilgan, tovar yoki moliya bozorida raqobatning cheklanishiga olib keladigan iqtisodiy konsentratsiyaga doir bitimlar sud tomonidan haqiqiy emas deb topilishi mumkin. Monopoliyaga qarshi organ mazkur bitimlar boʻyicha sudlarga bitimlarni haqiqiy emas deb topish toʻgʻrisida daʼvo arizasini (ariza) kiritish vakolatiga ega.

39. Investor xoʻjalik yurituvchi subyektning ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) aksiyalarni (ulushlarni) mazkur Nizomning 5-bandi uchinchi va toʻrtinchi xatboshilarida nazarda tutilgan miqdorda olish uchun bir tomonlama bitimlarni (meros, huquqiy vorislik) tuzishda meros boʻyicha huquqqa ega boʻlgan kundan boshlab, bu toʻgʻrisida oʻn besh kalendar kun mobaynida monopoliyaga qarshi organga bildirishnoma yuborishi kerak.

40. Bildirishnomada:

xoʻjalik yurituvchi subyektning nomi va mulk qilib olingan aksiyalar (ulushlar) miqdori;

boshqa xoʻjalik yurituvchi subyektlarning aksiyalariga (ulushlariga) egalik qilishi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar koʻrsatiladi.

8-bob. Iqtisodiy konsentratsiyani amalga oshirishda kompensatsiya choralari

41. Iqtisodiy konsentratsiyani amalga oshirishda kompensatsiya choralari quyidagicha koʻrinishda boʻlishi mumkin:

tuzilmaviy kompensatsiya chorasi;

xulq-atvor koʻrsatkichlari boʻyicha kompensatsiya chorasi.

Kompensatsiya choralari yuridik shaxslarga nisbatan ular tovar yoki moliya bozorida tegishli xoʻjalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining ustun mavqeyi yuzaga kelishiga yoki kuchayishiga va (yoki) raqobatning cheklanishiga olib kelishi mumkin boʻlgan harakatlarni amalga oshirganda (bitimlar tuzganda) qoʻllaniladi.

Kompensatsiya choralari xoʻjalik yurituvchi subyektlarni qoʻshib yuborish yoki qoʻshib olish hamda aksiyalarni (ulushlarni) olish boʻyicha iqtisodiy konsentratsiya bitimiga oldindan rozilik berishda raqobatni taʼminlashga qaratilgan talablar yoki raqobatga qarshi harakatlar uchun monopoliyaga qarshi organ maxsus komissiyasining qarori bilan qoʻllaniladi.

42. Tuzilmaviy kompensatsiya chorasini qoʻllashning maqsadi ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) aksiyalarni (ulushlarni) yoki aktivlarni yangi bozor ishtirokchisiga oʻtkazish orqali mavjud bozor mavqeyini saqlab qolish hisoblanadi. Tuzilmaviy kompensatsiya chorasi quyidagi koʻrinishlarda qoʻllaniladi:

aktivlarni begonalashtirish (boshqa shaxsga oʻtkazish) majburiyatini yuklash;

qonunchilikda belgilangan tartibda intellektual mulkdan foydalanishga yoʻl qoʻyish majburiyatini yuklash.

43. Xulq-atvor koʻrsatkichlari boʻyicha kompensatsiya chorasini qoʻllashning maqsadi qoʻshib yuborilayotgan xoʻjalik yurituvchi subyektlar muayyan harakatlarni amalga oshirish yoki muayyan harakatlarni amalga oshirishdan tiyilishi orqali mavjud bozor mavqeyini saqlab qolish hisoblanadi. Bunda natija bozor nazoratda boʻlishi va raqobatni rivojlanishiga olib kelishi lozim.

44. Kompensatsiya choralarining bajarilishi monopoliyaga qarshi organ tomonidan nazorat qilinadi.

45. Kompensatsiya choralarining bajarilishi boʻyicha nazorat amalga oshirilayotganda, monopoliyaga qarshi organ oʻz vakolatlari doirasida quyidagi huquqlarga ega:

xoʻjalik yurituvchi subyekt tomonidan kompensatsiya choralarining bajarilishini Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil bilan kelishilgan holda qonunchilikda belgilangan tartibda joyiga chiqqan holda tekshirish;

kompensatsiya choralarining bajarilishi boʻyicha tekshiruvlar oʻtkazilayotganda, yuzaga keladigan masalalar toʻgʻrisida jismoniy va yuridik shaxslardan zarur maʼlumotlarni soʻrash va olish;

tekshiruv natijalari asosida kompensatsiya choralarining bajarilmaganligini koʻrsatgan holda dalolatnomalar (maʼlumotnomalar) tuzish;

xoʻjalik yurituvchi subyekt zimmasiga aniqlangan qoidabuzarliklarni bartaraf etish majburiyatini yuklovchi qarorlar chiqarish, bunday qoidabuzarliklarni bartaraf etish muddatlarini belgilash.

46. Nazorat qilish quyidagi shakllarda amalga oshiriladi:

masofaviy nazorat;

kompensatsiya choralarining bajarilishini asoslar mavjud boʻlgan taqdirda va qonunchilikda belgilangan tartibda joyga chiqqan holda tekshirish;

statistika axborotlarini va kompensatsiya chorasi belgilangan xoʻjalik yurituvchi subyektdan soʻrab olinadigan maʼlumotlarni tahlil qilish.

47. Monopoliyaga qarshi organ masofaviy nazoratni kompensatsiya choralarining bajarilganligi toʻgʻrisida taqdim etilgan maʼlumotlar, shuningdek, vakolatli boshqa organlar va idoralardan olingan axborotlar asosida amalga oshiradi.

Xoʻjalik yurituvchi subyekt masofaviy nazorat asosida monopoliyaga qarshi organ tomonidan berilgan koʻrsatmada bayon etilgan talablarni oʻn ish kuni ichida yoki koʻrsatmada belgilangan muddatda bajarishi va bu haqda monopoliyaga qarshi organga xabar berishi lozim.

48. Kompensatsiya chorasi belgilangan xoʻjalik yurituvchi subyektlar faoliyati qonunchilikda belgilangan tartibda joyiga chiqqan holda tekshiriladi.

9-bob. Iqtisodiy konsentratsiyaga doir bitimlarga oldindan rozilik olish tartibini buzish

49. Monopoliyaga qarshi organning oldindan roziligisiz iqtisodiy konsentratsiyaga doir bitimlar tuzilganligi aniqlangan taqdirda, raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlarining buzilishi boʻyicha belgilangan tartibda ish qoʻzgʻatiladi.

50. Raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlarining buzilishi haqidagi ish monopoliyaga qarshi organning maxsus komissiyasi tomonidan koʻrib chiqiladi. Qoʻzgʻatilgan ish maxsus komissiya tomonidan koʻrib chiqilayotganda, moliya tashkilotlari faoliyatini tartibga solish va nazorat qilish boʻyicha organlarning tegishli mutaxassislari ekspertlar sifatida jalb etilishi mumkin.

51. Maxsus komissiya ishni mazmunan koʻrib chiqish natijalari boʻyicha quyidagi qarorlardan birini qabul qiladi:

dastlabki mavqeni tiklash va raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlari buzilishlarini toʻxtatish muddati koʻrsatilgan holda, aksiyalarga (ulushlarga) ega boʻlishni rad etish toʻgʻrisida;

aksiyalarga (ulushlarga) egalik qilishga rozilik berish toʻgʻrisida;

xoʻjalik yurituvchi subyektlarni qoʻshib yuborish va qoʻshib olish natijasida tashkil etilgan yuridik shaxsni saqlab qolish toʻgʻrisida.

52. Maxsus komissiya qabul qilingan qarordan qatʼi nazar, monopoliyaga qarshi organning oldindan roziligisiz iqtisodiy konsentratsiyaga doir bitimlar tuzilganligi holati uchun qonunchilik hujjatlariga muvofiq jarima solinadi. Bunda maxsus komissiyaning qarori asosida qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda koʻrsatma beriladi.

53. Monopoliyaga qarshi organning qoʻzgʻatilgan ishni koʻrish natijalari boʻyicha qabul qilgan qarorining asl nusxasi ishda ishtirok etgan taraflarga, jumladan, moliya tashkilotlari faoliyatini tartibga solish va nazorat qilish boʻyicha tegishli organlarga, shuningdek, qimmatli qogʻozlar boʻyicha bitimlarni roʻyxatdan oʻtkazuvchi organlarga qabul qilingan kundan boshlab besh ish kundan kechikmay yuboriladi.

54. Maxsus komissiya qarori asosida berilgan koʻrsatma uni olgan kundan eʼtiboran unda belgilangan muddatda bajarilishi kerak. Koʻrsatma belgilangan muddatda bajarilmagan taqdirda, monopoliyaga qarshi organ uning oldindan berilgan roziligisiz, ustun mavqening paydo boʻlishiga yoki kuchayishiga yoxud raqobatni cheklashga olib keladigan bitimni haqiqiy emas deb topish toʻgʻrisidagi daʼvo bilan sudga murojaat qiladi.

55. Monopoliyaga qarshi organning qaroridan (koʻrsatmasidan) norozi boʻlgan koʻrsatma berilgan shaxs qarorni (koʻrsatmani) bekor qilish yoki oʻzgartirish toʻgʻrisida ariza bilan Oʻzbekiston Respublikasi Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasiga yoxud qarorni butunlay yoki qisman haqiqiy emas deb topish toʻgʻrisida sudga murojaat qilishga haqli.

56. Monopoliyaga qarshi organ boshqa tegishli vakolatli organlar bilan har yili kamida bir marotaba iqtisodiy konsentratsiya boʻyicha bitimlar yoki harakatlarga oldindan rozilik olinganligi yuzasidan ushbu bitimlar va harakatlarni xatlovdan oʻtkazadi.

Xatlov davomida quyidagi harakatlar amalga oshiriladi:

oxirgi kalendar yilda amalga oshirilgan qoʻshib yuborish va qoʻshib olish hamda xoʻjalik yurituvchi subyektlarning ustav fondidan (ustav kapitalidan) tegishli miqdordagi aksiyalar (ulushlar) olinganligi haqidagi maʼlumotlar Adliya vazirligi hamda “Fond bozorining axborot resurs markazi” DUKning axborot tizimlari orqali olinadi yoxud tegishli vakolatli organlarga soʻrov yuboriladi;

tegishli vakolatli organlar 15 kun muddatda ushbu bandning uchinchi xatboshisida koʻrsatilgan maʼlumotlarni monopoliyaga qarshi organga taqdim etadi;

oxirgi kalendar yilda amalga oshirilgan qoʻshib yuborish va qoʻshib olish hamda xoʻjalik yurituvchi subyektlarning ustav fondidan (ustav kapitalidan) tegishli miqdordagi aksiyalar (ulushlar) olish haqidagi bitimlarda ishtirok etgan xoʻjalik yurituvchi subyektlarning aktivlari balans qiymati yoki oxirgi kalendar yilda tovarlarni realizatsiya qilishdan olingan tushumi miqdori haqidagi maʼlumotlar Soliq qoʻmitasining axborot tizimi orqali olinadi yoxud soliq organlariga soʻrov yuboriladi;

soliq organlari 15 kun muddatda ushbu bandning beshinchi xatboshisida koʻrsatilgan maʼlumotlarni monopoliyaga qarshi organga taqdim etadi;

monopoliyaga qarshi organ tomonidan olingan maʼlumotlar tahlil qilinadi;

tahlil natijalariga koʻra iqtisodiy konsentratsiyaga oldindan rozilik olishi lozim boʻlgan, biroq bunday rozilikni olmasdan iqtisodiy konsentratsiyani amalga oshirgan yuridik va jismoniy shaxslar aniqlanadi.

Xatlovni oʻtkazish jarayonida aniqlangan qonunbuzilishi holatlari boʻyicha monopoliyaga qarshi organ tomonidan choralar koʻriladi.

10-bob. Yakunlovchi qoidalar

57. Monopoliyaga qarshi organ oʻz faoliyatini amalga oshirishi natijasida olingan maʼlumotlarning maxfiyligini taʼminlashi kerak.

Monopoliyaga qarshi organ ushbu Nizomga muvofiq oʻziga berilgan vakolatlarni amalga oshirishi munosabati bilan maʼlum boʻlib qolgan tijorat sirini yoki qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirni tashkil etuvchi maʼlumotlarni va shaxsga doir maʼlumotlarni oshkor qilishga haqli emas.

58. Murojaat etuvchi vakolatli davlat organi va ularning mansabdor shaxslarining xatti-harakatlari yuzasidan belgilangan tartibda bevosita sudga yoki boʻysunuv tartibida yuqori turuvchi organga yoxud mansabdor shaxsga shikoyat qilishi mumkin.

59. Ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradilar.

Iqtisodiy konsentratsiyani amalga oshirish uchun oldindan rozilik olish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 1-ILOVA

Xoʻjalik yurituvchi subyektlarni qoʻshib yuborish va qoʻshib olishga ruxsatnoma olish

1. Ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatning nomi: Xoʻjalik yurituvchi subyektlarni qoʻshib yuborish va qoʻshib olishga oldindan rozilik berish toʻgʻrisida qaror 2. Amalga oshirilishi uchun ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatni olish talab etiladigan faoliyat (harakatlar): Xoʻjalik yurituvchi subyektlarni qoʻshib yuborish va qoʻshib olish 3. Ariza beruvchilar toifasi: Yuridik shaxs 4. Ruxsat etish sohasidagi vakolatli organ: a) Oʻzbekiston Respublikasi Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi: agar qatnashchilar yoki harakatni amalga oshiruvchi qatnashchilardan biri respublikaning bir nechta hududida yoxud barcha hududlarida oʻz faoliyatini amalga oshiradigan holatlarda; agar bitimlar ishtirokchilari respublikaning turli hududlarida joylashgan holatlarda; b) Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasining hududiy organlari: xoʻjalik yurituvchi subyektlar oʻz faoliyatini respublikaning ayni bir hududi doirasida amalga oshiradigan holatlarda. 5. Ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatni olish uchun taqdim qilinadigan hujjatlar: a) ariza. Arizada quyidagilar koʻrsatiladi: xoʻjalik yurituvchi subyektning nomi, STIR, yuridik manzili, davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan sanasi va joyi, xizmat koʻrsatuvchi bankning nomi va hisobvaragʻi, telefon raqami, elektron pochta manzili, sodir etish nazarda tutilgan xatti-harakat nomi, muassislari (qatnashchilari) tarkibi va ularning jamiyat ustav fondidagi ulushlari miqdori toʻgʻrisidagi maʼlumotlar; qoʻshib olinadigan (yuboriladigan) xoʻjalik yurituvchi subyektning nomi, STIR, yuridik manzili, davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan sanasi va joyi, xizmat koʻrsatuvchi bankning nomi va hisobvaragʻi, telefon raqami, elektron pochta manzili, muassislari (qatnashchilari) tarkibi va ularning jamiyat ustav fondidagi ulushlari miqdori toʻgʻrisida quyidagi maʼlumot: T/r Muassislar tarkibi Ulushlar miqdori Nominal qiymatda % 1. ... qoʻshib oladigan xoʻjalik yurituvchi subyektning boshqa xoʻjalik yurituvchi subyektlarning ustav fondida (ustav kapitalida) qatnashishi toʻgʻrisida quyidagi maʼlumot: T/r Xoʻjalik yurituvchi subyekt nomi STIR raqami Faoliyat turi Ulush miqdori % 1. ... qoʻshib olinadigan (yuboriladigan) xoʻjalik yurituvchi subyektning boshqa xoʻjalik yurituvchi subyektlarning ustav fondida (ustav kapitalida) qatnashishi toʻgʻrisida maʼlumot: T/r Xoʻjalik yurituvchi subyekt nomi STIR raqami Faoliyat turi Ulush miqdori % 1. ... b) amalga oshirilayotgan harakatlar har bir qatnashchisining ariza berilgan kundan oldingi ikki yil mobaynida yoxud agar faoliyat ikki yildan kamroq muddatni tashkil etsa, faoliyat amalga oshirilgan muddat davomidagi olib borgan faoliyat turlari, ishlab chiqarilgan (koʻrsatilgan xizmatlar) va realizatsiya qilingan tovar turlarining nomlari hamda ularning hajmlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar; v) bitim taraflarining oʻtgan ikki kalendar yilga doir moliyaviy va statistika hisobotlar, bunda hisobotlar nazorat qiluvchi organga hisobotni topshirilganligini tasdiqlovchi nusxasi bilan taqdim etilishi lozim; g) shaxslar guruhining tarkibi toʻgʻrisida, bunday shaxslarning ushbu shaxslar guruhiga kirish asoslari koʻrsatilgan maʼlumotlar; d) xoʻjalik yurituvchi subyektning ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) aksiyalarining (ulushlarining) 25 foizdan koʻprogʻiga bevosita yoki bilvosita egalik qilish orqali haqiqatda nazorat qiladigan jismoniy shaxslar — asosiy benefitsiar mulkdorlar toʻgʻrisidagi maʼlumot. Axborot tarkibida tijorat sirining mavjudligi uni vakolatli organga taqdim qilishni rad etish uchun asos boʻlmaydi, bunda xoʻjalik yurituvchi subyektning ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) aksiyalarni (ulushlarni) olish boʻyicha bitimlar ishtirokchilari vakolatli organga axborot taqdim etishda, tijorat siridan iborat boʻlgan maʼlumotlarning toʻliq roʻyxatini koʻrsatishi kerak. 6. Arizani koʻrib chiqish uchun undiriladigan yigʻim miqdori: Bazaviy hisoblash miqdorining 1 baravari 7. Ruxsat etish xususiyatiga ega hujjat berilganligi uchun undiriladigan yigʻim miqdori: bitim taraflarining oxirgi kalendar yilda tovarlarni realizatsiya qilishdan olingan tushumining (tushum mavjud boʻlmagan taqdirda — aktivlar balans qiymatining) 0,05 foizi, lekin bazaviy hisoblash miqdorining yetti baravaridan kam boʻlmagan va ming baravaridan koʻp boʻlmagan miqdorda. Toʻlovlar toʻliq monopoliyaga qarshi organning hisobvaragʻiga oʻtkaziladi. 8. Arizani koʻrib chiqish muddati: 30 kalendar kun. Bitim raqobatni, shu jumladan, tovar yoki moliya bozorida ustun mavqeni paydo qilish yoxud kuchaytirish vositasida cheklashga olib kelishiga yoki olib kelishi mumkinligiga asoslar paydo boʻlgan taqdirda, monopoliyaga qarshi organ arizachiga xabarnoma yuborish orqali arizani koʻrib chiqish muddatini koʻpi bilan ikki oyga uzaytirishi mumkin. 9. Ruxsat etishga oid talab va shartlar: Xoʻjalik yurituvchi subyektlarni qoʻshib yuborish va qoʻshib olishga (bitimlar tuzishga) oldindan rozilik berilishi tovar yoki moliya bozorida tegishli xoʻjalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining ustun mavqeyi yuzaga kelishiga yoki kuchayishiga va (yoki) raqobatning cheklanishiga olib kelmasligi lozim. Monopoliyaga qarshi organ hatto tovar yoki moliya bozorida xoʻjalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining ustun mavqeyi yuzaga kelishiga yoxud kuchayishiga va raqobatning cheklanishiga olib kelishi mumkin boʻlgan taqdirda ham, agar xoʻjalik yurituvchi subyektlarni qoʻshib yuborish va qoʻshib olish toʻgʻrisida qaror qabul qiluvchi yuridik shaxslar oʻz harakatlari (bitimlari) isteʼmolchilarga sezilarli tarzda naf keltirishini isbotlab bersa, harakatlarni sodir etishga oldindan rozilik berish toʻgʻrisidagi arizani qanoatlantiradi. 10. Ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatning amal qilish muddati: 1 yil 11. Izoh: Agar tegishli bitimda ishtirok etayotgan xoʻjalik yurituvchi subyektlardan biri aktivlarining balans qiymati yoki oxirgi kalendar yilda tovarlarni realizatsiya qilishdan olingan tushumi bazaviy hisoblash miqdorining ikki yuz ellik ming baravari miqdoridan ortiq yoxud ularning aktivlarining jami balans qiymati yoki oxirgi kalendar yilda tovarlarni realizatsiya qilishdan olingan jami tushumi bazaviy hisoblash miqdorining besh yuz ming baravari miqdoridan ortiq boʻlsa, xoʻjalik yurituvchi subyektlarni qoʻshib yuborish va qoʻshib olish boʻyicha bitimlar uchun monopoliyaga qarshi organning oldindan roziligini olish zarur. Quyidagi hollarda monopoliyaga qarshi organning oldindan roziligini olish talab etilmaydi: davlat ishtirokidagi korxonalarning qoʻshib yuborilishiga yoki qoʻshib olinishiga yoxud ularning ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) aksiyalarning (ulushlarning) olinishiga doir bitimlar Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining qaroriga binoan amalga oshirilgan hollarda; xoʻjalik yurituvchi subyektni tashkil etish chogʻida uning muassislariga;

Iqtisodiy konsentratsiyani amalga oshirish uchun oldindan rozilik olish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 2-ILOVA

Shaxs yoki shaxslar guruhi tomonidan xoʻjalik yurituvchi subyektlarning ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) aksiyalarni (ulushlarni) olishga doir bitimlarni koʻrib chiqish hamda bunday bitimlarni tuzish uchun oldindan rozilik olish

1. Ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatning nomi: Shaxs yoki shaxslar guruhi tomonidan xoʻjalik yurituvchi subyektlarning ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) aksiyalarni (ulushlarni) olishga doir bitimlarni koʻrib chiqish hamda bunday bitimlarni tuzish uchun oldindan rozilik berish toʻgʻrisida qaror 2. Amalga oshirilishi uchun ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatni olish talab etiladigan faoliyat (harakatlar): Qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda xoʻjalik yurituvchi subyektning ustav fondidan (ustav kapitalidan) aksiyalarni (ulushlarni) tasarruf etish huquqini olish uchun shaxs yoki shaxslar guruhi tomonidan bitimlar tuzish 3. Ariza beruvchilar toifasi: Jismoniy va yuridik shaxslar (shaxs va/yoki shaxslar guruhi) 4. Ruxsat etish sohasidagi vakolatli organ: a) Oʻzbekiston Respublikasi Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi tomonidan: respublikaning bir nechta hududida yoki barcha hududlarida oʻz faoliyatini amalga oshiruvchi xoʻjalik yurituvchi subyektning ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) aksiyalarni (ulushlarni) olishda; agar xoʻjalik yurituvchi subyekt va investor yoki shaxslar guruhi hisoblanadigan investorlar respublikaning turli hududlarida joylashgan boʻlsa, ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) aksiyalarni (ulushlarni) olishda; xoʻjalik yurituvchi subyektning ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) aksiyalarni (ulushlarni) xorijiy investorlar tomonidan olishda. b) Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasining hududiy organlari tomonidan: respublikaning ayni bir hududi doirasida oʻz faoliyatini amalga oshiradigan xoʻjalik yurituvchi subyektlarning ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) aksiyalarni (ulushlarni) olishda. 5. Ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatni olish uchun taqdim qilinadigan hujjatlar: a) ariza. Arizada quyidagilar koʻrsatiladi: talabgor — aksiyani (ulushni) oluvchi jismoniy shaxs uchun — F.I.O., arizachining pasportiga yoki identifikatsiyalovchi ID-kartasiga oid maʼlumotlar (norezident boʻlgan jismoniy shaxs uchun — pasportning koʻchirma nusxasini), JSHSHIR, telefon raqami, elektron pochta manzili va oʻzining boshqa xoʻjalik yurituvchi subyektlarning ustav fondida (ustav kapitalida) qatnashishi toʻgʻrisida quyidagi maʼlumot: T/r Xoʻjalik yurituvchi subyekt nomi STIR raqami Faoliyat turi Ulush miqdori % 1. ... talabgor — aksiyani (ulushni) oluvchi yuridik shaxs uchun — nomi, STIR, yuridik manzili, davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan sanasi va joyi, xizmat koʻrsatuvchi bankning nomi va hisobvaragʻi, telefon raqami, elektron pochta manzili (norezident boʻlgan yuridik shaxs uchun –davlat roʻyxatidan oʻtganligi toʻgʻrisidagi hujjatning koʻchirma nusxasini yoki uning oʻrnini bosuvchi hujjat), muassislari (qatnashchilari) tarkibi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar; Muassislari (qatnashchilari)ning jamiyat ustav fondidagi ulushlari miqdori haqidagi quyidagi maʼlumot: T/r Muassislar tarkibi Ulushlar miqdori Nominal qiymatda % 1. ... talabgor — yuridik shaxsning boshqa xoʻjalik yurituvchi subyektlarning ustav fondida (ustav kapitalida) qatnashishi toʻgʻrisida quyidagi maʼlumot: T/r Xoʻjalik yurituvchi subyekt nomi STIR raqami Faoliyat turi Ulush miqdori % 1. ... ustav fondidan aksiya (ulush) olinayotgan xoʻjalik yurituvchi subyekt nomi, STIR, yuridik manzili, telefon raqami, elektron pochta manzili, ustav fondidan investor (aksiya (ulush) oluvchi shaxs) tomonidan olinadigan aksiyalar (ulushlar) miqdori, ustav fondiga talabgor tomonidan kiritiladigan mol-mulkning qiymati, muassislari (qatnashchilari) tarkibi va ularning jamiyat ustav fondidagi ulushlari miqdori koʻrsatilgan maʼlumot: T/r Muassislar tarkibi Ulushlar miqdori Nominal qiymatda % 1. ... ustav fondidan aksiya (ulush) olinayotgan xoʻjalik yurituvchi subyekt — yuridik shaxsning boshqa xoʻjalik yurituvchi subyektlarning ustav fondida (ustav kapitalida) qatnashishi toʻgʻrisida quyidagi maʼlumot: T/r Xoʻjalik yurituvchi subyekt nomi STIR raqami Faoliyat turi Ulush miqdori % 1. ... b) amalga oshirilayotgan harakatlar har bir qatnashchisining ariza berilgan kundan oldingi ikki yil mobaynida yoxud agar faoliyat ikki yildan kamroq muddatni tashkil etsa, faoliyat amalga oshirilgan muddat davomidagi olib borgan faoliyat turlari, ishlab chiqarilgan (koʻrsatilgan xizmatlar) va realizatsiya qilingan tovar turlarining nomlari hamda ularning hajmlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar; v) bitim taraflarining oʻtgan ikki kalendar yilga doir moliyaviy va statistika hisobotlari (chet el yuridik shaxslari uchun statistika hisobotlari talab etilmaydi). Bunda hisobotlar nazorat qiluvchi organga hisobot topshirilganligini tasdiqlovchi hujjat nusxasi bilan taqdim etilishi zarur, chet tilidagi hisobotlar rasman davlat tiliga tarjima qilingan va notarial tartibda tasdiqlangan boʻlishi lozim; g) shaxslar guruhining tarkibi toʻgʻrisida, bunday shaxslarning ushbu shaxslar guruhiga kirish asoslari koʻrsatilgan maʼlumotlar d) xoʻjalik yurituvchi subyektning ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) aksiyalarining (ulushlarining) 25 foizdan koʻprogʻiga bevosita yoki bilvosita egalik qilish orqali haqiqatda nazorat qiladigan jismoniy shaxslar — asosiy benefitsiar mulkdorlar toʻgʻrisidagi maʼlumot Axborot tarkibida tijorat sirining mavjudligi uni monopoliyaga qarshi organga taqdim qilishni rad etish uchun asos boʻlmaydi, bunda xoʻjalik yurituvchi subyektning ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) aksiyalarni (ulushlarni) olish boʻyicha bitimlar ishtirokchilari monopoliyaga qarshi organga axborot taqdim etishda, tijorat siridan iborat boʻlgan maʼlumotlarning toʻliq roʻyxatini koʻrsatishi kerak. 6. Arizani koʻrib chiqish uchun undiriladigan yigʻim miqdori: bazaviy hisoblash miqdorining 1 baravari 7. Ruxsat etish xususiyatiga ega hujjat berilganligi uchun undiriladigan yigʻim miqdori: bitim taraflarining oxirgi kalendar yilda tovarlarni realizatsiya qilishdan olingan tushumining (tushum mavjud boʻlmagan taqdirda — aktivlar balans qiymatining) 0,05 foizi, lekin bazaviy hisoblash miqdorining yetti baravaridan kam boʻlmagan va ming baravaridan koʻp boʻlmagan miqdorda. Toʻlovlar toʻliq monopoliyaga qarshi organning hisobvaragʻiga oʻtkaziladi. 8. Arizani koʻrib chiqish muddati: 30 kalendar kun. Bitim raqobatni, shu jumladan, tovar yoki moliya bozorida ustun mavqeni paydo qilish yoxud kuchaytirish vositasida cheklashga olib kelishiga yoki olib kelishi mumkinligiga asoslar paydo boʻlgan taqdirda, monopoliyaga qarshi organ arizachiga xabarnoma yuborish orqali arizani koʻrib chiqish muddatini koʻpi bilan ikki oyga uzaytirishi mumkin. 9. Ruxsat etishga oid talab va shartlar: a) xorijiy investor obyektiv sabablarga koʻra moliyaviy hisobotni taqdim etish imkoniyatiga ega boʻlmasa, bunda moliyaviy hisobot topshirish muddati tugamagan yoki investorning roʻyxatdan oʻtgan davlati qonunchiligida boshqa holatlar nazarda tutilgan boʻlsa, ushbu hujjat mavjud boʻlmagan taqdirda ham iqtisodiy konsentratsiya boʻyicha istalgan bitimni tuzishga oldindan rozilik olishi zarur, bundan murojaat yilida tashkil etilgan va moliyaviy hisobotlarga ega investorlar mustasno; b) arizachi ariza va unga ilova qilingan hujjatlarda (axborotlarda) kiritilgan holatlar oʻzgargan taqdirda, bu haqda monopoliyaga qarshi organni qaror qabul qilgungacha yozma shaklda xabardor qilishi shart; v) monopoliyaga qarshi organ harakatlarni sodir etishga (bitimlar tuzishga) oldindan rozilik berishi tovar yoki moliya bozorida tegishli xoʻjalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining ustun mavqeyi yuzaga kelishiga yoki kuchayishiga va (yoki) raqobatning cheklanishiga olib kelmasligi lozim. Monopoliyaga qarshi organ hatto tovar yoki moliya bozorida xoʻjalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining ustun mavqeyi yuzaga kelishiga yoxud kuchayishiga va raqobatning cheklanishiga olib kelishi mumkin boʻlgan taqdirda ham, agar xoʻjalik yurituvchi subyektlarni qoʻshib yuborish va qoʻshib olish toʻgʻrisida qaror qabul qiluvchi yuridik shaxslar oʻz harakatlari (bitimlari) isteʼmolchilarga sezilarli tarzda naf keltirishini isbotlab bersa, harakatlarni sodir etishga oldindan rozilik berish toʻgʻrisidagi arizani qanoatlantiradi. 10. Ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatning amal qilish muddati: 1 yil 11. Izoh: Quyidagi hollarda monopoliyaga qarshi organning oldindan roziligini olish zarur boʻladi, agar: shaxs yoki shaxslar guruhi tomonidan Oʻzbekiston Respublikasida roʻyxatga olingan aksiyadorlik jamiyati ovoz beruvchi aksiyalarining 25 foizidan ortigʻini tasarruf etish huquqini olsa; shaxs yoki shaxslar guruhi tomonidan masʼuliyati cheklangan jamiyatning ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushlarning uchdan bir qismidan ortigʻini tasarruf etish huquqini olsa; bitimda ishtirok etayotgan xoʻjalik yurituvchi subyektlardan biri aktivlarining balans qiymati yoki oxirgi kalendar yilda tovarlarni realizatsiya qilishdan olingan tushumi bazaviy hisoblash miqdorining ikki yuz ellik ming baravari miqdoridan ortiq yoxud ularning aktivlarining jami balans qiymati yoki oxirgi kalendar yilda tovarlarni realizatsiya qilishdan olingan jami tushumi bazaviy hisoblash miqdorining besh yuz ming baravari miqdoridan ortiq boʻlsa. Quyidagi hollarda monopoliyaga qarshi organning oldindan roziligini olish talab etilmaydi: davlat ishtirokidagi korxonalarning qoʻshib yuborilishiga yoki qoʻshib olinishiga yoxud ularning ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) aksiyalarning (ulushlarning) olinishiga doir bitimlar Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining qaroriga binoan amalga oshirilgan hollarda; xoʻjalik yurituvchi subyektni tashkil etish chogʻida uning muassislariga; xoʻjalik yurituvchi subyekt tomonidan ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) oʻz aksiyalarini (ulushlarini) olishga doir bitimlarga; aksiyadorlik jamiyati (masʼuliyati cheklangan jamiyat) oʻz ustav fondining (ustav kapitalining) miqdorini saqlab qolgan holda, boshqa tashkiliy-huquqiy shaklga oʻzgartirilganda; aksiyalar (ulushlar) keyinchalik qayta sotish maqsadida investitsiya vositachilari tomonidan olinganda; ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) aksiyalar (ulushlar) jismoniy shaxs tomonidan olishga doir bitimlarga, agar ariza bilan murojaat etilgan paytda bunday jismoniy shaxs biron-bir xoʻjalik yurituvchi subyektning ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) aksiyalarning (ulushlarning) 25 foizidan koʻprogʻini tasarruf etmagan boʻlsa. Qimmatli qogʻozlar savdolarining tashkilotchilari aksiya (ulush) oluvchilarni xoʻjalik yurituvchi subyektning ustav fondidagi aksiyalarni olish tartibiga rioya qilishning zarurligi toʻgʻrisida xabardor qilishi shart.

Iqtisodiy konsentratsiyani amalga oshirish uchun oldindan rozilik olish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 3-ILOVA

Oʻzbekiston Respublikasi Davlat gerbining tasviri OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQOBATNI RIVOJLANTIRISH VA ISTEʼMOLCHILAR HUQUQLARINI HIMOYA QILISH QOʻMITASI

(harakatning nomi)ga monopoliyaga qarshi organning oldindan roziligini berish (rad etish) toʻgʻrisida

20__ y. “___” _________ ____-son (koʻrib chiqish sanasi) (koʻrib chiqish joyi)

(komissiyaning nomi)

, tarkibida (komissiya raisi va aʼzolarining F.I.O., lavozimi koʻrsatilgan holda)

da taqdim etilgan hujjatlarni koʻrib chiqib (ariza kelib tushgan sana)

Monopoliyaga qarshi organning oldindan roziligini olish boʻyicha

(koʻrsatilgan harakatlarni amalga oshiruvchi yuridik shaxsning va harakatning nomi)

Iqtisodiy konsentratsiyani amalga oshirish uchun oldindan rozilik olish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga muvofiq ANIQLADI:

(hujjatlarni koʻrib chiqishda aniqlangan ish holatlari yoziladi)

Yuqoridagilarga koʻra hamda Iqtisodiy konsentratsiyani amalga oshirish uchun oldindan rozilik olish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga asoslanib Komissiya QAROR QILDI:

rozilik berilsin (rad etilsin). (harakatning nomi)

Maxsus komissiya raisi (imzo) (F.I.O)

Komissiya aʼzolari: (imzo) (F.I.O)

Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 1-maydagi 256-son qaroriga 6-ILOVA

Xizmatlarning moliya bozorida monopol yuqori va monopol past narxlarni aniqlash tartibi toʻgʻrisida

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasining “Raqobat toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq, moliya bozorida ustun mavqeni egallab turgan xoʻjalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhi tomonidan koʻrsatiladigan xizmatlarning monopol yuqori va monopol past narxlarini aniqlash tartibini nazarda tutadi.

2. Moliya bozorida ustun mavqeni egallab turgan xoʻjalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhi tomonidan koʻrsatiladigan xizmatlarning monopol yuqori va monopol past narxlari Oʻzbekiston Respublikasi Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi hamda uning hududiy organlari (keyingi oʻrinlarda — monopoliyaga qarshi organ) tomonidan aniqlanadi.

2-bob. Xizmatlarning moliya bozorida monopol yuqori va monopol past narxlarini aniqlash

3. Agar moliya bozorida ikki yoki undan ortiq xoʻjalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhi faoliyat yuritayotgan boʻlsa, moliya bozorida ustun mavqeni egallab turgan xoʻjalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhi tomonidan koʻrsatilayotgan xizmatlar narxi, agar ushbu narx moliya bozori chegaralari doirasida xuddi shu turdagi ish xizmat narxidan, shu jumladan, bozorning boshqa subyektlarining uning oʻrnini bosuvchi ish xizmatlari uchun belgilangan narxlarning oʻrtacha qiymatidan oʻn foizdan ziyodga oshsa, monopol yuqori narx deb hisoblanadi.

4. Moliya bozorida monopol yuqori narx moliya bozorida ustun mavqeni egallab turgan xoʻjalik yurituvchi subyektning yoki shaxslar guruhining xizmatlariga narxlar boshqa xoʻjalik yurituvchi subyektlar tomonidan koʻrsatiladigan xizmatlarga oʻxshash boʻlgan va (yoki) oʻzaro almashinadigan xizmatlar narxlari bilan taqqoslash yoʻli bilan aniqlanadi.

Taqqoslash moliya bozorida ustun mavqeni egallab turgan xoʻjalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhi tomonidan belgilangan narx bilan hamda ushbu bozorda faoliyat yuritayotgan boshqa xoʻjalik yurituvchi subyektlarning oʻrtacha narxlari oʻrtasidagi tafovutni aniqlash yoʻli bilan amalga oshiriladi.

5. Agar moliya bozorida faqat bitta xoʻjalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhi faoliyat yuritayotgan boʻlsa, ushbu xoʻjalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhi xizmati narxi, agar ushbu narx:

xizmat koʻrsatish uchun zarur boʻlgan xarajatlar va foyda miqdoridan oshsa hamda ushbu xizmatni koʻrsatishdan asoslanmagan foyda olish imkonini bersa;

koʻrsatilayotgan xizmatning sifat tavsiflari pasayishi natijasida asossiz xarajatlarni kompensatsiya qilishga yoki qoʻshimcha foyda olishga yoʻnaltirilgan boʻlsa, monopol yuqori narx hisoblanadi.

Xizmat koʻrsatish uchun zarur boʻlgan xarajatlar va foyda miqdorining oshishi qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda xoʻjalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhi xarajatlari va foydasining iqtisodiy jihatdan asoslanganligidan kelib chiqqan holda aniqlanadi.

6. Xarajatlar va foydaning iqtisodiy jihatdan asoslanganligi moliyaviy xizmatlar tannarxiga kiritilgan xarajatlar tarkibini oʻrganish yoʻli bilan aniqlanadi. Monopoliyaga qarshi organ moliya bozorlarini tartibga solish sohasidagi tegishli vakolatli organlardan xoʻjalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhi xarajatlari va foydasining iqtisodiy jihatdan asoslanganligi masalasi boʻyicha xulosa olishi mumkin.

7. Xizmatlarning monopol past narxi xizmat koʻrsatish uchun zarur xarajatlar qiymatini qoplamaydigan va foyda olishni koʻzda tutmaydigan, buning natijasida raqobatni cheklash, bozordan raqobatchilarni siqib chiqarish va raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlariga zid oqibatlari boʻlgan moliya bozorida ustun mavqeni egallab turgan xoʻjalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhi tomonidan belgilangan narx hisoblanadi.

8. Moliya bozorida ustun mavqeni egallab turgan xoʻjalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhi quyidagi huquqlarga ega:

monopoliyaga qarshi organning xizmatlarning moliya bozorida monopol yuqori yoki monopol past narxlari mavjudligi va qoʻllanayotgani toʻgʻrisida qaror qabul qilishiga asos boʻlgan materiallar bilan tanishish;

monopoliyaga qarshi organning ushbu qarori yuzasidan belgilangan tartibda bevosita sudga yoki boʻysunuv tartibida yuqori turuvchi organga yoxud mansabdor shaxsga shikoyat qilish.

3-bob. Yakunlovchi qoidalar

9. Moliya bozorida monopol yuqori yoki monopol past narxlar mavjudligi va qoʻllanishi aniqlanganda, monopoliyaga qarshi organ belgilangan tartibda ish qoʻzgʻatadi hamda monopol yuqori yoki monopol past narxlar qoʻllashni bartaraf etish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi.

Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 1-maydagi 256-son qaroriga 7-ILOVA

Xoʻjalik yurituvchi subyektlarni majburiy tarzda boʻlish yoki ajratib chiqarish tartibi toʻgʻrisida

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasining “Raqobat toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq tovar yoki moliya bozorida ustun mavqeni egallab turgan xoʻjalik yurituvchi subyektlarni (keyingi oʻrinlarda — xoʻjalik yurituvchi subyektlar) majburiy tarzda boʻlish yoki ajratib chiqarishni koʻrib chiqish tartibini belgilaydi.

2. Ushbu Nizom tabiiy monopoliyalar subyektlariga tatbiq etilmaydi.

3. Xoʻjalik yurituvchi subyektlarni majburiy tarzda boʻlish yoki ajratib chiqarish imkoniyati toʻgʻrisidagi masala Oʻzbekiston Respublikasi Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi hamda uning hududiy organlari (keyingi oʻrinlarda — monopoliyaga qarshi organ) tomonidan koʻrib chiqiladi.

2-bob. Xoʻjalik yurituvchi subyektlarni majburiy tarzda boʻlish yoki ajratib chiqarishning asosiy shartlari

4. Xoʻjalik yurituvchi subyektni boʻlish deyilganda, boʻlinayotgan xoʻjalik yurituvchi subyekt negizida uning faoliyatini toʻxtatgan hamda uning huquqlari va vazifalarini yangi tashkil etilayotgan xoʻjalik yurituvchi subyektlarga bergan holda, bir nechta xoʻjalik yurituvchi subyektlarni tashkil etish tushuniladi.

Xoʻjalik yurituvchi subyektni ajratib chiqarish deyilganda, uning faoliyatini toʻxtatmagan holda, uning huquqlari va majburiyatlarining bir qismini ularga berish bilan bir yoki bir nechta xoʻjalik yurituvchi subyektlarni tashkil etish tushuniladi.

5. Xoʻjalik yurituvchi subyektni majburiy tarzda boʻlish yoki ajratib chiqarish uning ustun mavqeni suiisteʼmol qilishini bartaraf etish, shuningdek, xoʻjalik yurituvchi subyekt negizida tovar va moliya bozorlarini toʻyintirishga, tovarlar, ishlar va xizmatlarning isteʼmol xususiyatlarini yaxshilashga, ularning raqobatbardoshliligini oshirishga koʻmaklashuvchi ikki yoxud bir nechta alohida xoʻjalik yurituvchi subyektlarni tashkil etish yoʻli bilan tovar yoki moliya bozorida sogʻlom raqobat muhitini shakllantirish maqsadida amalga oshiriladi.

6. Xoʻjalik yurituvchi subyektni majburiy tarzda boʻlish yoki ajratib chiqarish tovar yoki moliya bozorida ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyektga nisbatan raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikning buzilishlarini bartaraf etish yuzasidan ilgari qoʻllanilgan choralar samarasiz boʻlgan taqdirda amalga oshiriladi.

7. Xoʻjalik yurituvchi subyektni majburiy tarzda boʻlish yoki ajratib chiqarish toʻgʻrisidagi qaror har bir aniq holatda tarmoqning, ishlab chiqarish jarayonining xususiyatini, ishlab chiqarilayotgan tovarlar, amalga oshirilayotgan ishlar va xizmatlar, boshqaruvni tashkil etish turini hisobga olgan holda, uni boʻlish yoki ajratib chiqarish imkoniyati va maqsadga muvofiqligi koʻp tomonlama baholangandan keyin qabul qilinishi mumkin.

8. Monopoliyaga qarshi organ xoʻjalik yurituvchi subyektni quyidagi shakllarda majburiy tarzda boʻlish yoki ajratib chiqarishning imkoniyati va maqsadga muvofiqligi toʻgʻrisida qaror qabul qilishga haqlidir:

xoʻjalik yurituvchi subyektni bir nechta xoʻjalik yurituvchi subyektlar tashkil etgan holda boʻlish;

xoʻjalik yurituvchi subyekt tarkibidan alohida tarkibiy boʻlinmalarni (birliklarni) ajratib chiqarish va ularning negizida yuridik shaxs maqomiga ega boʻlgan mustaqil xoʻjalik yurituvchi subyektlarni tashkil etish.

Monopoliyaga qarshi organ shaxslar guruhini tashkil etuvchi xoʻjalik yurituvchi subyektlarning aksiyalari yoki ulushlarini sotish yoʻli bilan ushbu shaxslar guruhini majburiy tarzda boʻlish yoki ajratib chiqarishning imkoniyati va maqsadga muvofiqligi toʻgʻrisida ham qaror qabul qilishga haqlidir.

9. Xoʻjalik yurituvchi subyektni majburiy tarzda boʻlish yoki ajratib chiqarishga, agar bu boshqa teng sharoitlarda:

bir-biri bilan bogʻliq boʻlgan xom ashyo, chiqindilar va qoʻshimcha mahsulotlarni qayta ishlashning izchil bosqichlari mavjud boʻlgan yoki ulardan kompleks foydalanilgan taqdirda, ishlab chiqarishning texnologik darajasi pasayishiga;

ishlab chiqarish (sotish) hajmlarining qisqarishiga;

texnologik jihatdan uzluksiz ishlab chiqarish jarayoni tufayli ishlab chiqarish koʻlamlarida jiddiy iqtisodiy yoʻqotishlarga;

Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining talablariga muvofiq banklar va boshqa kredit tashkilotlari boʻlingan yoki ajratilgan taqdirda, litsenziyalar olinishini taʼminlash mumkin boʻlmasligiga olib kelganda yoʻl qoʻyilmaydi.

3-bob. Xoʻjalik yurituvchi subyektlarni majburiy tarzda boʻlish yoki ajratib chiqarishning imkoniyati va maqsadga muvofiqligini oʻrganish

10. Ustun mavqeni suiisteʼmol qilish holatiga yoʻl qoʻyayotgan xoʻjalik yurituvchi subyektga nisbatan raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikning buzilishlarini bartaraf etish yuzasidan ilgari qoʻllanilgan choralar samarasiz boʻlgan taqdirda, monopoliyaga qarshi organ qonunchilik hujjatlariga muvofiq ish qoʻzgʻatadi.

11. Xoʻjalik yurituvchi subyekt tomonidan ustun mavqeni suiisteʼmol qilish holati boʻyicha qoʻzgʻatilgan ish doirasida monopoliyaga qarshi organ rahbarining buyrugʻi bilan tuziladigan raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlari buzilishlarini koʻrib chiqish boʻyicha maxsus komissiya (keyingi oʻrinlarda — Maxsus komissiya) tomonidan oʻrganish uchun zarur muddatni belgilagan holda, uni majburiy tarzda boʻlish yoki ajratib chiqarish imkoniyati yuzasidan tahlil oʻtkazish toʻgʻrisida qaror qabul qilinadi.

12. Tahlilni oʻtkazish davomida quyidagi axborot koʻrib chiqiladi:

a) xoʻjalik yurituvchi subyektning qisqacha tavsifi:

nomi;

faoliyatining asosiy turlari roʻyxati;

joylashgan joyi (pochta manzili);

tovar yoki moliya bozoridagi xatti-harakatlarining tavsifi;

b) xoʻjalik yurituvchi subyektning tashkiliy tuzilmasining sxemasi:

xoʻjalik yurituvchi subyektning tashkiliy tuzilmasi va uning tarkibiga kiruvchi tarkibiy boʻlinmalar oʻrtasidagi aloqa shakllari va ularning huquqiy maqomi;

guruh tashkil etuvchi shaxslarning xoʻjalik yurituvchi subyektlar aksiyalariga (ulushlariga) teskari egalik qilishi yoki boshqa huquqlarining mavjudligi;

xoʻjalik yurituvchi subyektning, uning tarkibiy tuzilmalari va filiallarining joylashishi va hududiy tavsifi;

xoʻjalik yurituvchi subyekt balansidagi ijtimoiy infratuzilma obyektlarining roʻyxati va joylashgan joyi;

v) xoʻjalik yurituvchi subyekt va uning tarkibiy boʻlinmalari faoliyatining asosiy koʻrsatkichlari;

tovarlar, ishlar va xizmatlar turlari boʻyicha ishlab chiqarish, sotish va eksport hajmlari;

monopol tovarlar, ishlar va xizmatlarning ularni ishlab chiqarish (sotish) umumiy hajmidagi salmogʻi;

xoʻjalik yurituvchi subyekt va tarkibiy boʻlinmalarning xodimlari soni;

asosiy fondlarning balans qiymati;

zaruriy foyda miqdorini aniqlash boʻyicha rentabellik darajasi;

g) ishlab chiqarish jarayoni, tovarlar, ishlar va xizmatlarning tavsifi:

tarkibiy boʻlinmalarning texnologik bogʻliqligi;

xom ashyo va materiallarning tashqi yetkazib beruvchilari;

xom ashyo, materiallar, butlovchi buyumlar, tayyor buyumlarni ichki yetkazib berish sxemasi;

liniyalar, uchastkalar va ishlab chiqarishlarning texnologik ixtisoslashuvi, standartlashtirish xizmatlarini koʻrsatishni tashkil etish va ishlab chiqarishni texnik tayyorlash darajasi;

tegishli tovar, ishlar va xizmatlarni (uzluksiz yoki davriy) tayyorlashda qoʻllanadigan ishlab chiqarish jarayonining tavsifi;

ishlab chiqarishni (yirik seriyali, kichik seriyali) tashkil etish turi;

hududlar, moliyaviy koʻrsatkichlar, boshqaruv, yetkazib berishlar boʻyicha tarkibiy boʻlinmalarning (filiallarning) qaror qabul qilish boʻyicha mustaqillik darajasi, umumiy xizmatlar va kommunikatsiyalarning (transport, energetika, taʼmirlash bazasi, ombor xoʻjaligi, moddiy-texnik taʼminot va boshqalarning) mavjudligi;

tovar, ishlar va xizmatlarning tavsifi (standartlashtirilgan, yalpi, bir xil yoki noyob, yagonaligi) va ularning raqobatbardoshliligi;

tovarlar, ishlar va xizmatlarning respublika hududidagi asosiy isteʼmolchilari;

d) boshqa koʻrsatkichlar: tarkibiy boʻlinmalar, mehnat jamoasi, xoʻjalik yurituvchi subyekt yoki uning vakolatli organi mol-mulki mulkdorining xoʻjalik yurituvchi subyektni boʻlish yoki ajratib chiqarish natijasida mustaqil faoliyat yuritishiga bildirilgan munosabati.

13. Banklar va boshqa kredit tashkilotlarini majburiy tarzda boʻlish yoki ajratib chiqarish masalalarini koʻrib chiqishda ushbu Nizomning 12-bandida nazarda tutilgan axborotlarga qoʻshimcha ravishda banklar va boshqa kredit tashkilotlariga nisbatan Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan belgilangan iqtisodiy normativlar, normalar va cheklashlar koʻrib chiqiladi.

14. Tahlilni oʻtkazish davomida koʻrib chiqiladigan axborotni oʻrganishda xoʻjalik yurituvchi subyektning oʻrganishni oʻtkazishdan oldingi uch yil mobaynidagi yoxud agar u uch yildan kamni tashkil qilsa, faoliyatni amalga oshirish muddati mobaynidagi faoliyat koʻrsatkichlaridan foydalaniladi.

15. Xoʻjalik yurituvchi subyekt oʻz faoliyatini amalga oshiradigan tegishli tovar yoki moliya bozoridagi raqobat muhitini baholash uchun quyidagi masalalar koʻrib chiqiladi:

bozordagi oʻxshash va bir-birining oʻrnini bosadigan tovarlar, ishlar va xizmatlarni realizatsiya qilish boʻyicha asosiy raqobatchilar;

bozor qatnashchilarining bozordagi ulushlari taqsimlanishi;

bozor qatnashchilarining geografik jihatdan mansubligi.

16. Oʻrganish natijalari boʻyicha olingan maʼlumotlar asosida quyidagi barcha sharoitlar mavjud boʻlganda, xoʻjalik yurituvchi subyektni boʻlish yoki ajratib chiqarishning imkoniyati va maqsadga muvofiqligi aniqlanadi:

boʻlinayotgan yoki ajratib chiqarilayotgan tarkibiy boʻlinmalarning tashkiliy va hududiy alohida ajralib chiqish imkoniyatining mavjudligi;

uning tarkibiy boʻlinmalari oʻrtasida uzviy texnologik bogʻlanish mavjud emasligi;

boʻlish yoki ajratib chiqarish natijasida tarkibiy boʻlinmalarning tovar yoki moliya bozorida mustaqil faoliyat koʻrsatish imkoniyatining mavjudligi.

Xoʻjalik yurituvchi subyektlarni boʻlish yoki ajratib chiqarishning imkoniyatini aniqlashda quyidagilar eʼtiborga olinadi:

xoʻjalik yurituvchi subyektni boʻlish natijasida paydo boʻladigan yangi xoʻjalik yurituvchi subyektlar faoliyatining samaradorligini oshirish yoki saqlab qolish (mehnat unumdorligini oshirish, mahsulotlarning material va fond sigʻimini kamaytirish va boshqalar);

tovarlar, ishlar va xizmatlar yetkazib berishning fizik hajmi oʻzgarishi natijasida tovar yoki moliya bozoridagi raqobat sharoitlarini yaxshilash;

tovar bozorlaridagi raqobatlashuvchi xoʻjalik yurituvchi subyektlar sonini koʻpaytirish;

xoʻjalik yurituvchi subyekt tarkibidan ajratib chiqariladigan yangi tarkibiy birliklarning eksport imkoniyatlarini oʻzgartirish.

Umuman, boʻlish yoki ajratib chiqarish imkoniyati ushbu tovar yoki moliya bozoridagi umumiy raqobat sharoitlarining nazarda tutilayotgan yaxshilanish darajasi, shuningdek, ajratib chiqarilayotgan xoʻjalik yurituvchi subyektning tegishli tovarlar, ishlar va xizmatlarni mustaqil ravishda ishlab chiqarish va bozorga yetkazib berish imkoniyati bilan aniqlanadi.

17. Zarurat boʻlganda, xoʻjalik yurituvchi subyektni boʻlish yoki ajratib chiqarishning imkoniyati va maqsadga muvofiqligini aniqlash uchun monopoliyaga qarshi organ mustaqil ekspertlarni jalb etishi mumkin.

18. Moliya bozorida ustun mavqeni egallab turgan xoʻjalik yurituvchi subyektlarni boʻlish yoki ajratib chiqarish imkoniyati masalalari ushbu sohadagi tegishli vakolatli davlat organlari bilan birgalikda koʻrib chiqiladi.

4-bob. Xoʻjalik yurituvchi subyektlarni majburiy tarzda boʻlish yoki ajratib chiqarish toʻgʻrisida qarorlar qabul qilish

19. Xoʻjalik yurituvchi subyektni boʻlish yoki ajratib chiqarish imkoniyatini va maqsadga muvofiqligini oʻrganish natijalariga koʻra majburiy tarzda boʻlish yoki ajratib chiqarish toʻgʻrisida qarorlar qabul qilish uchun quyidagi tadbirlar kompleksi amalga oshiriladi:

xoʻjalik yurituvchi subyektlarni majburiy tarzda boʻlish yoki ajratib chiqarishning ijobiy va salbiy oqibatlarini qiyosiy baholash;

xoʻjalik yurituvchi subyektni boʻlish yoki ajratib chiqarishning uni boʻlish yoki ajratib chiqarish shaklini belgilovchi loyihani ishlab chiqish. Bunda uning negizida, buning uchun zarur sharoitlar mavjud boʻlgan taqdirda, mustaqil yuridik shaxslar sifatida tashkil etiladigan xoʻjalik yurituvchi subyektlarning kelgusida faoliyat koʻrsatishi hisobga olinadi;

tashkil etiladigan xoʻjalik yurituvchi subyektlarning tashkiliy tuzilmasi sxemasini ishlab chiqish;

majburiy tarzda boʻlish yoki ajratib chiqarishning iqtisodiy samaradorligini hisoblash.

Majburiy tarzda boʻlish yoki ajratib chiqarishning imkoniyati va maqsadga muvofiqligi toʻgʻrisidagi qarorni tayyorlash davomida majburiy tarzda boʻlish yoki ajratib chiqarish natijasida yangi tashkil etiladigan xoʻjalik yurituvchi subyektlarning tovar yoki moliya bozorida ustun mavqega ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyekt yoki shaxslar guruhi tarkibiga kirishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

20. Oʻrganishlar natijalari boʻyicha tayyorlangan materiallar monopoliyaga qarshi organning tegishli tarkibiy boʻlinmasi tomonidan Maxsus komissiyaga kiritiladi.

21. Xoʻjalik yurituvchi subyektni majburiy tarzda boʻlish yoki ajratib chiqarishning imkoniyati va zarurligi toʻgʻrisidagi qaror Maxsus komissiya tomonidan manfaatdor tomonlar ishtirokida xoʻjalik yurituvchi subyektni boʻlish yoki ajratib chiqarish loyihasini muhokama qilgan holda qabul qilinadi.

22. Maxsus komissiyaning qabul qilgan qarori asosida monopoliyaga qarshi organ tomonidan oʻn kun muddatda iqtisodiy sudga xoʻjalik yurituvchi subyektni majburiy tarzda boʻlish yoki ajratib chiqarish toʻgʻrisida daʼvo arizasi kiritiladi.

23. Iqtisodiy sud tomonidan monopoliyaga qarshi organning daʼvo arizasi qanoatlantirilgan taqdirda, xoʻjalik yurituvchi subyektlarni boʻlish yoki ajratib chiqarish tartibi sudning qarorida nazarda tutilgan talablarni hisobga olgan holda va unda belgilangan muddatda mulkdor yoki u vakil qilgan organ tomonidan bajarilishi kerak.

24. Iqtisodiy sudning xoʻjalik yurituvchi subyektni majburiy tarzda boʻlish yoki ajratib chiqarish toʻgʻrisidagi qarori sud belgilagan muddatlarda bajarilmagan taqdirda, iqtisodiy sud monopoliyaga qarshi organ daʼvosi boʻyicha qonunchilikda belgilangan tartibda xoʻjalik yurituvchi subyektni boʻlish yoki ajratib chiqarishni amalga oshirish uchun xoʻjalik yurituvchi subyekt boshqaruvchisini tayinlaydi.

25. Sud qarori bilan tayinlangan xoʻjalik yurituvchi subyektni boshqaruvchi sud qarorida va monopoliyaga qarshi organ qarorida nazarda tutilgan tadbirlarni amalga oshiradi.

26. Boshqaruvchi tayinlangandan keyin uch kun mobaynida xoʻjalik yurituvchi subyektni boshqarish organlari unga roʻyxat boʻyicha xoʻjalik yurituvchi subyekt faoliyati bilan bogʻliq boʻlgan barcha hujjatlarni, shuningdek, korxonaning muhri, shtampi va boshqa mol-mulkini taqdim etishi shart.

Xoʻjalik yurituvchi subyekt boshqaruvchisi tayinlangan vaqtdan boshlab sud qarori bilan belgilangan muddatgacha xoʻjalik yurituvchi subyektning barcha boshqaruv organlari vakolatlari toʻxtatib qoʻyiladi va sud qarori bilan tayinlangan xoʻjalik yurituvchi subyektlarning boshqaruvchisiga oʻtadi.

27. Boshqaruvchi:

xoʻjalik yurituvchi subyektni boʻlishni yoki ajratib chiqarishni amalga oshiradi hamda xoʻjalik yurituvchi subyektning kreditorlari, muassislari (qatnashchilari) va boshqa manfaatdor shaxslarning manfaatlariga rioya etilishini taʼminlaydi;

xoʻjalik yurituvchi subyekt nomidan ishonchnomasiz ish koʻradi, xoʻjalik yurituvchi subyektning moliyaviy, toʻlov hisob-kitob va boshqa hujjatlarini imzolaydi;

xoʻjalik yurituvchi subyektning barcha mansabdor shaxslari va xodimlarining bajarishi majburiy boʻlgan buyruqlar, farmoyishlar va boshqa hujjatlarni imzolaydi va ijro etilishini taʼminlaydi;

xoʻjalik yurituvchi subyektni boʻlish yoki ajratib chiqarish bilan bogʻliq boʻlgan boshqa masalalarni hal etadi.

28. Xoʻjalik yurituvchi subyektlarni boʻlish yoki ajratib chiqarish natijasidagi boʻlish balansining sud tomonidan tasdiqlanishi yangi paydo boʻlayotgan xoʻjalik yurituvchi subyektlarni davlat roʻyxatidan oʻtkazish uchun asos hisoblanadi.

29. Boʻlish va ajratib chiqarish tartiblarini amalga oshirish xarajatlari boʻlinayotgan xoʻjalik yurituvchi subyekt tomonidan qoplanadi.

5-bob. Yakunlovchi qoidalar

30. Mazkur Nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradilar.

Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 1-maydagi 256-son qaroriga 8-ILOVA

Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblanayotgan ayrim qarorlari

1. Vazirlar Mahkamasining “Tovar va moliya bozorlarida monopoliyaga qarshi tartibga solishni takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2013-yil 20-avgustdagi 230-son qarori .

2. Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 10-maydagi 118-son qarori bilan tasdiqlangan Monopoliyaga qarshi organning tabiiy monopoliyalar subyektlari faoliyati toʻgʻrisidagi axborotni olishi tartibi toʻgʻrisidagi nizomning 7-bandi ikkinchi xatboshisi va Nizomga ilova .

3. Vazirlar Mahkamasining “Tadbirkorlik subyektlariga davlat xizmatlari koʻrsatish tartibini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2014-yil 31-dekabrdagi 377-son qaroriga ilovaning 45-bandi .

4. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek baʼzilarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblash toʻgʻrisida (Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasi xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasini tashkil etish toʻgʻrisida” 2017-yil 18-apreldagi PF-5016-son Farmoni)” 2017-yil 16-avgustdagi 638-son qaroriga 1-ilovaning 67-bandi .

5. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirishlar kiritish, shuningdek, baʼzilarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblash toʻgʻrisida (“Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek, ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish toʻgʻrisida” 2017-yil 14-sentabrdagi OʻRQ-446-son Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni)” 2018-yil 19-yanvardagi 34-son qaroriga 1-ilovaning 34-bandi .

6. Vazirlar Mahkamasining “Tovar bozorlarida monopoliyaga qarshi tartibga solishni yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2018-yil 30-martdagi 249-son qarori .

7. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek, baʼzilarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblash toʻgʻrisida (Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasi Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida” 2019-yil 24-yanvardagi PQ-4126-son qarori)” 2019-yil 19-dekabrdagi 1014-son qaroriga ilovaning 40-bandi .

8. Vazirlar Mahkamasining “Tovar va moliya bozorlarida monopoliyaga qarshi tartibga solish sohasidagi davlat xizmatlarini koʻrsatishning ayrim maʼmuriy reglamentlarini tasdiqlash toʻgʻrisida” 2020-yil 28-maydagi 338-son qaroriga 3-ilovaning 1-bandi .

9. Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 22-fevraldagi 86-son qarori bilan tasdiqlangan Maxsus elektron tizim orqali ruxsat etish xususiyatiga ega ayrim hujjatlarni berish tartib-taomillari toʻgʻrisidagi yagona nizomga 12 va 13-ilovalar .

10. Vazirlar Mahkamasining “Tovar-xom ashyo birjalarining faoliyatini tartibga solish tizimini takomillashtirish toʻgʻrisida” 2022-yil 30-noyabrdagi 687-son qaroriga 4-ilovaning 7-bandi .

Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOV

Toshkent sh.,

2024-yil 1-may,

256-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 02.05.2024-y., 09/24/256/0320-son; 15.02.2025-y., 09/25/67/0145-son; 10.04.2025-y., 09/25/211/0323-son; 07.10.2025-y., 09/25/627/0901-son ; 10.11.2025-y., 09/25/709/1027-son; 17.04.2026-y., 09/26/175/0373-son)

lex.uz