UzbekAI

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг

қарори

НИЗОМ

ТАРТИБИ

НИЗОМ

ТАРКИБИ

НИЗОМ

СХЕМАСИ

РЎЙХАТИ

Ёқилғи-энергетика тармоғида тариф сиёсатини янада такомиллаштиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида

Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Энергетика соҳасини ислоҳ қилишнинг навбатдаги босқичини амалга ошириш чора-тадбирлари тўғрисида» 2023 йил 28 сентябрдаги ПФ-166-сон Фармони ижросини таъминлаш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:

1. Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳамда Энергетика вазирлиги Жаҳон банки мутахассислари ёрдамида ишлаб чиқариш қувватларини кенгайтириш, модернизация ва диверсификация қилиш ҳисобга олинган ҳолда, жорий ва капитал харажатларни қоплашга асосланган ҳисоб-китоб тарифини назарда тутувчи ҳамда тармоққа хусусий секторни жалб қилишни рағбатлантирувчи ёқилғи-энергетика тармоғидаги тариф сиёсатини такомиллаштириш мақсадида электр энергияси ва табиий газ учун тарифларни шакллантириш тартиби ишлаб чиқилганлиги маълумот учун қабул қилинсин.

2. Қуйидагилар:

2035 йилгача бўлган даврда Ўзбекистон Республикаси ёқилғи-энергетика тармоғидаги тариф сиёсатининг асосий йўналишлари 1-иловага мувофиқ;

Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низом 2-иловага мувофиқ;

Табиий газ учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низом 3-иловага мувофиқ;

Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Идоралараро тариф комиссиясининг таркиби 4-иловага мувофиқ;

Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Идоралараро тариф комиссияси тўғрисидаги низом 5-иловага мувофиқ тасдиқлансин.

3. Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг 6-иловага мувофиқ айрим қарорлари ўз кучини йўқотган деб ҳисоблансин.

4. Ушбу қарор 2025 йил 1 апрелдан эътиборан кучга киради.

5. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосари — иқтисодиёт ва молия вазири Ж.А. Қўчқоров ҳамда энергетика вазири Ж.Т. Мирзамаҳмудов зиммасига юклансин.

Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 15 июндаги 337-сон қарорига 1-ИЛОВА

2035 йилгача бўлган даврда Ўзбекистон Республикаси ёқилғи-энергетика тармоғидаги тариф сиёсатининг асосий йўналишлари

1-боб. Умумий қоидалар

1. Мазкур ҳужжат 2035 йилгача бўлган даврда Ўзбекистон Республикаси ёқилғи-энергетика тармоғидаги тариф сиёсатининг (кейинги ўринларда — тариф сиёсати) асосий йўналишлари электр энергияси ва табиий газ учун нархни шакллантиришни тартибга солишнинг давлат сиёсатини амалга оширишнинг амалий механизмини белгилайди.

2. Қуйидагилар тариф сиёсатининг асосий йўналишлари ҳисобланади:

истеъмолчиларни электр энергияси ҳамда табиий газдан асосланган, рақобатли ва адолатли тарифлар бўйича фойдаланишини таъминлаш;

ёқилғи-энергетика тармоғининг молиявий барқарорлиги ва инвестиция жозибадорлигини таъминлаш;

ишлаб чиқариш қувватларини, жумладан, давлат-хусусий шериклик шартлари асосида кенгайтириш, модернизация ва диверсификация қилиш, ишлаб чиқариш фаолияти самарадорлигини таъминлаш, ишлаб чиқариладиган маҳсулотлар ва кўрсатиладиган хизматлар сифатини яхшилаш;

тарифларни белгилашда такрорий субсидиялаш амалиётини босқичма-босқич бекор қилиш ва белгиланган тартибда тасдиқланадиган тартибга мувофиқ манзилли субсидиялар бериш орқали Ижтимоий реестрга киритилган оилалар ва аҳолининг ҳимояга муҳтож бошқа қатламларини ижтимоий ҳимоя қилишни таъминлаш;

ёқилғи-энергетика тармоғида шаффоф, изчил ва олдиндан тахмин қилиш имкониятини берувчи тартибга солишни ўрнатиш, шу жумладан, инвесторлар учун тартибга солиш таваккалчилигини камайтириш мақсадида тарифларни узоқ муддатга белгилаш амалиётини босқичма-босқич жорий қилиш;

республиканинг барча ҳудудларида 2035 йилга қадар аҳолига электр энергияси ва табиий газ ягона нарх сиёсати асосида сотилишини таъминлаш.

3. Тариф сиёсатининг асосий йўналишлари қуйидаги принципларга асосланади:

электр энергияси ҳамда табиий газ учун тарифлар операцион ва капитал харажатларни тўлиқ қоплашни ҳисобга олинган ҳолда, уни ишлаб чиқариш, узатиш ва бошқа тизим хизматлари, тақсимлаш ва сотиш бўйича асосланган харажатлардан келиб чиқиб шакллантирилади;

электр энергияси ва табиий газ учун белгиланган тартибда тасдиқланган тарифлар 2026 йилдан бошлаб, уч йилдан кам бўлмаган муддатга амал қилади;

электр энергияси ва табиий газнинг улгуржи ва чакана савдоси бўйича фаолиятни амалга ошириш учун лицензияга эга тадбиркорлик субъектлари электр энергияси ва табиий газни Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Идоралараро тариф комиссияси (кейинги ўринларда — тартибга солувчи орган) томонидан белгиланган тарифлар бўйича сотиб олади ҳамда сотади;

Ижтимоий реестрга киритилган оилалар ва аҳолининг ҳимояга муҳтож бошқа қатламларини давлат томонидан қўллаб-қувватлаш электр энергияси ва табиий газнинг базавий нормасини қўллаш ҳамда электр энергияси ва табиий газ учун тарифлар ошганда компенсациялар бериш йўли билан таъминланади.

2-боб. Тариф сиёсатининг вазифалари

4. Қуйидагилар тариф сиёсатининг вазифалари ҳисобланади:

ўзаро мақбул тарифларни белгилаш орқали истеъмолчилар ва ёқилғи-энергетика тармоғи ташкилотларининг манфаатларини мувозанатлаш;

инвестицияларни жалб қилиш мақсадида ёқилғи-энергетика тармоғи ташкилотларининг молиявий барқарорлигини таъминлаш;

рақобатни ривожлантириш ва ёқилғи-энергетика тармоғи ташкилотларининг ишлаш самарадорлигини ошириш, электр ва табиий газ таъминоти сифатини ошириш ҳамда ишончлилигини таъминлаш;

электр энергияси ва табиий газ истеъмолчилари учун тарифни белгилашда мавжуд такрорий субсидиялашдан босқичма-босқич воз кечиш ҳамда Ижтимоий реестрга киритилган оилалар ва аҳолининг ҳимояга муҳтож бошқа қатламларига тарифлар ошишининг таъсирини камайтириш;

тарифли тартибга солишнинг шаффофлиги, изчиллиги ва олдиндан тахмин қилиш имкониятини таъминлаш ҳамда тартибга солиш таваккалчиликларининг таъсирини камайтириш;

қулай инвестиция муҳитини яратиш (инвесторларга узоқ муддатли режалаштириш имконини бериш) мақсадида электр энергияси ва табиий газ учун тарифларни узоқ муддатга белгилаш амалиётини жорий қилиш;

истеъмолчиларга маслаҳатлар беришга кўмаклашиш ва уларни тариф бўйича қабул қилинадиган қарорлар ҳақида хабардор қилиш.

3-боб. Электр энергетика тармоғида нархни шакллантиришнинг асосий принциплари

5. Тарифларни шакллантириш қуйидаги принципларга асосланади:

оммабоплик — тариф самарали ва оқилона фойдалиликни назарда тутиши лозим, яъни тариф энг кам харажатли вариантларга асосланиши ва самарасизликни истисно қилиш даркор;

ахборотнинг очиқлиги — тарифлар ва тарифларни асословчи харажатлар тўғрисидаги ахборот манфаатдор тарафлар учун очиқ бўлиши лозим;

тариф белгилашнинг изчиллиги ва олдиндан тахмин қилиш имконияти — тарифлар изчил (календарь йилига ёки узоқ муддатга) белгиланиши лозим ва уларнинг оширилиши ёки пасайтирилиши асослантирилган ва энергетика тизими ташкилотлари ҳамда электр энергияси ва табиий газ истеъмолчилари учун тушунарли бўлиши лозим;

камситмайдиган ёндашув — тарифлар объектив ва адолатли бўлиши лозим;

шаффофлик ва алоҳидалик — тарифларни шакллантиришда харажатларни тўлиқ ёритиш. Харажатлар ҳар бир тартибга солинадиган фаолият бўйича алоҳида-алоҳида ажратилиши лозим. Тарифлар тушуниш ва қўллаш учун содда бўлиши зарур;

тарифларнинг ўзгарувчанлиги — тарифлар тасдиқлашда умум қабул қилинган макроиқтисодий кўрсаткичлар (инфляция, истеъмол нархлари индекси даражаси) ҳисобга олинган ҳолда тузатилиши лозим;

мустақиллик — тарифлар тартибга солувчи орган томонидан белгиланади ва асосланмаган сиёсий таъсирга дучор бўлмайди;

самарадорлик ва натижадорлик — тарифлар ёқилғи-энергетика тармоғи ташкилотлари фаолиятининг иқтисодий самарадорлигини доимий оширишга қаратилади;

ҳисобдорлик — нархни шакллантириш соҳасида содир бўлаётган жараёнлар тўғрисида хабардор қилиш ва қабул қилинган қарорларни муҳокама қилиш мақсадида ёқилғи-энергетика тармоғи ташкилотлари ва тартибга солувчи органи томонидан тегишли ҳисоботларни жамоатчиликка ўз вақтида тақдим қилиш;

харажатларни тушум билан қоплаш — тарифлардан тушум электр энергияси ва табиий газни етказиб бериш бўйича тўлиқ қийматни (шу жумладан таваккалчилик ёки фойда билан боғлиқ мантиқий тузатишлар) ўзида акс эттириши ва қисқа, ўрта ва узоқ муддатли келажакда тармоқнинг иқтисодий ривожланишини, барқарорлигини таъминлаши лозим;

самарали фойдаланиш — тарифлар иқтисодий самарадорлик нуқтаи назардан умумий талаб ва таклифни қўллаб қувватлаши ҳамда электр энергияси ва табиий газдан барқарор, самарали ва амалда фойдаланишни рағбатлантириши учун шакллантирилиши зарур;

татбиқ қилишнинг паст қиймати — капитал харажатлар ва операцион харажатлар камайтирилиши керак;

ижтимоий қўллаб-қувватлаш — тарифлар даражаси ва тузилмаси республика ижтимоий сиёсатини ҳисобга олиши зарур;

экологик жавобгарлик — электр энергияси ва табиий газни ишлаб чиқариш, узатиш ва тақсимлаш барқарор асосда амалга оширилиши ва атроф-муҳитга таъсирни ҳисобга олиш лозим;

ишлаб чиқариш қувватларининг етарлилиги — миллий ресурсларни режалаштиришга мувофиқ кам харажатлар билан ресурсларни ишлаб чиқиш ҳисобига кенгайтириш;

давлат субсидиясидан воз кечиш — саноат доимий давлат субсидияларисиз молиявий барқарорликка эришиши ва уни сақлаши лозим.

Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 15 июндаги 337-сон қарорига 2-ИЛОВА

Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисида

1-боб. Умумий қоидалар

1. Мазкур Низом электр энергиясини ишлаб чиқариш, узатиш, тақсимлаш ва сотиш (кейинги ўринларда — маҳсулот ва хизматлар) тарифларини шакллантириш тартибини белгилайди.

Мазкур Низом электр энергиясини ишлаб чиқариш тарифи қонунчилик ҳужжатларида алоҳида тартиб белгиланган тақдирда, ишлаб чиқарувчи ташкилотларга нисбатан татбиқ этилмайди.

2. Мазкур Низомда қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:

активнинг тартибга солинадиган базаси (кейинги ўринларда — АТБ) — тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширувчи ташкилотга даромад олиш ҳуқуқини берадиган ва тартибга солинадиган фаолиятни амалга ошириш билан боғлиқ асосий фондлар ва номоддий активлар баланс қийматига тенг бўлган активлар қиймати. Бунда қурилиши тугалланмаган объектлар ва норматив муддатда (белгиланган муддатда) ишга туширилмаган ускуналар АТБга киритилмайди;

ишлаб чиқаришнинг ҳисоб-китоб қилинган ҳажми (кейинги ўринларда — ИЧҲҲ) — тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширувчи ташкилотларнинг ҳар бири учун маҳсулот ва хизматлар ишлаб чиқаришнинг прогноз ҳажми;

ишлаб чиқарувчи ташкилотлар — электр ва (ёки) иссиқлик энергияси ишлаб чиқарадиган иссиқлик электр станциялари, иссиқлик электр марказлари, гидро электр станциялар, қайта тикланувчи энергия манбаларидан фойдаланувчи электр станциялар, шунингдек, ягона электр энергетика тизимига уланган электр энергиясини ишлаб чиқарувчи бошқа ташкилотлар;

капитал қўйилмалар — тартибга солинадиган фаолиятни амалга ошириш билан боғлиқ асосий фондлар ва номоддий активларни шакллантиришга оид харажатлар;

операцион харажатлар — тартибга солинадиган фаолиятни амалга ошириш билан боғлиқ харажатлар;

талаб қилинадиган даромад — тартибга солинадиган давр мобайнида тартибга солинадиган фаолиятни амалга ошириш учун ташкилотга зарур молиявий маблағларнинг иқтисодий асосланган ҳажми;

тақсимлаш тизими оператори — электр энергиясининг тақсимлаш тизимини (тақсимловчи электр тармоқлари) эксплуатация қилиш, унга хизмат кўрсатиш ва ривожлантириш учун масъул бўлган электр энергетика корхонаси;

тақсимловчи ташкилотлар — электр энергиясини магистраль электр тармоқларидан олиб узатиш ва республика истеъмолчиларига сотиш бўйича хизматларни кўрсатувчи ташкилотлар;

тарифлар — мазкур Низомга мувофиқ тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширувчи ташкилотлар томонидан электр энергиясини ишлаб чиқариш, узатиш, тақсимлаш ва сотиш учун белгиланган нарх;

тариф режаси — истеъмолчиларга электр энергиясини тақсимлаш ва сотиш учун турли хил белгиланган тарифларни таклиф қилиш шаклидир. Якуний тариф режаси Ҳукумат томонидан энергия ресурсларидан фойдаланишда энергия самарадорлиги, харажатларни қоплаш ва тартибга солинадиган ташкилотлар даромадларининг барқарорлиги, ижтимоий ҳимояга муҳтож истеъмолчилар учун асосий хизматлардан фойдаланиш имконияти ва бошқалар асосида танланади.

тартибга солинадиган фаолият — етказиб берилган маҳсулот ва хизматлар учун ҳисоб-китоблар давлат томонидан тартибга солинадиган тарифлар бўйича амалга ошириладиган фаолият. Мазкур тушунча фақат тартибга солинадиган фаолиятга тааллуқли харажатларни индентификациялаш мақсадида қўлланилади ва тарифларни белгилашдан ташқари, ушбу фаолиятга нисбатан бошқа бирон-бир бошқача тарзда тартибга солишни ўз ичига олмайди;

тартибга солиш даври — тариф ҳисобланадиган давр (календарь йил ва ундан ортиқ);

тартибга солувчи орган — Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Идоралараро тариф комиссияси;

узатиш тизими оператори — электр энергиясини узатиш тизимини (магистрал электр тармоқларини) эксплуатация қилиш, унга хизмат кўрсатиш, ривожлантириш, тизимнинг қўшни энергия тизимлари билан ўзаро боғлиқлигини ҳамда электр энергиясини таъминлаш барқарорлиги учун масъул бўлган электр энергетика корхонаси.

3. Тарифлар тизимига қуйидаги тартибга солинадиган ва тартибга солинмайдиган тарифлар киради.

а) тартибга солинадиган тарифлар:

ишлаб чиқарувчи ташкилотлар томонидан ҳосил қилинадиган электр ва иссиқлик энергияси тарифлари;

электр энергиясини магистраль электр тармоқлари орқали узатиш тарифи;

электр энергиянинг улгуржи ва чакана савдоси бўйича фаолиятни амалга ошириш учун лицензияга эга тадбиркорлик субъектларидан электр энергиясини сотиб олиш тарифлари;

тақсимловчи ташкилотлар томонидан электр энергиясини тақсимлаш ва сотиш хизматлари тарифлари;

Вазирлар Маҳкамаси қарори билан тасдиқланадиган Электр энергиясидан фойдаланиш қоидаларига мувофиқ аниқланадиган истеъмолчиларнинг турли тариф гуруҳлари учун тақсимловчи ташкилотлар томонидан электр энергиясини тақсимлаш ва сотиш тарифлари.

б) электр энергияси учун тартибга солинмайдиган тарифлар:

халқаро шартномаларга асосан харид қилинадиган ва сотиладиган электр энергияси тарифлари;

миллий тармоқлар бўйича халқаро транзитлар киради.

4. Тартибга солинадиган тарифларни шакллантиришнинг асосий мақсади барча харажатларни тўлиқ қоплашга эришиш ва электр энергиясига ошиб бораётган талабни қондириш мақсадида ишлаб чиқарувчи, узатувчи ва тақсимловчи ташкилотлари қувватларини ривожлантириш учун электр энергетика тармоғи ташкилотларини қўллаб-қувватлаш ва уларга молиявий имкониятлар беришдан иборат.

Тартибга солинадиган тарифлар ўзида харажатларни акс эттириши, электр энергетика тармоғининг самарали ишлаши рағбатлантирилишини таъминлаши ва ижтимоий компенсацияларни ҳисобга олиши лозим.

5. Тарифларни тартибга солиш тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширувчи ташкилотлар томонидан тартибга солинадиган фаолият маҳсулот ва хизматлар, даромадлар ва харажатлар ҳажмларини ҳамда жалб қилинган активларнинг ҳисобини мажбурий тартибда алоҳида юритишга асосланади.

Тартибга солинадиган тарифларни белгилашда келтирилган фаолиятлар бўйича бир харажатларни қайта ҳисобга олишга йўл қўйилмайди.

6. Тартибга солинадиган тарифларни белгилашда тартибга солувчи орган тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширувчи ташкилотларнинг иқтисодий асосланмаган харажатларни ҳисобдан чиқаришга қаратилган чораларни кўради.

Агарда тартибга солиш даври якуни бўйича статистик ва молиявий ҳисобот маълумотлари ҳамда бошқа материаллар асосида тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширувчи ташкилотларнинг асосланмаган харажатлари аниқланса, тартибга солувчи орган кейинги тартибга солиш даври учун тарифларни белгилашда ҳисобга олинадиган харажатлар суммасидан ушбу харажатларни чиқариш тўғрисида қарор қабул қилиши лозим.

Бунда тартибга солинадиган фаолиятини амалга ошириш билан боғлиқ бўлмаган, статистик ва молиявий ҳисобот маълумотлари ҳамда бошқа материаллар асосида аниқланган харажатлар тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширувчи ташкилотларнинг иқтисодий асосланмаган харажатларига киради.

7. Ташкилот тартибга солинадиган фаолиятдан бошқа фаолият турларини амалга оширса, уларни амалга ошириш харажатлари ва ушбу фаолиятлардан олинган даромадлар (зарарлар) тартибга солинадиган тарифларни ҳисоб-китоб қилишда ҳисобга олинмайди.

Харажатларнинг алоҳида ҳисобини юритиш имкони бўлмаган тақдирда, тартибга солинадиган тарифларни ҳисоб-китоб қилишда харажатлар билан бирга даромадлар ҳам инобатга олинади.

8. Тартибга солинадиган тарифлар аниқ бирликни (кўрсаткични), шунингдек, ҳисоб-китоб формуласини ўзида акс эттириши мумкин. Тартибга солинадиган тарифлар электр энергиясидан фойдаланиш вақтига (кундузги ёки тунги, тиғиз соатлар, ойлик, фасллик, йиллик) қараб, шунингдек, ўзига хос хусусиятларидан келиб чиққан ҳолда истеъмолчиларни гуруҳларга ажратган ҳолда белгиланиши мумкин.

9. Тартибга солинадиган тарифлар тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширувчи ташкилотларнинг талаб қилинадиган даромади ҳамда тартибга солиш даврида маҳсулот ва хизматларнинг тегишли турлари бўйича ишлаб чиқаришнинг прогноз ҳажми асосида ҳисоб-китоб қилинади.

10. Дастлаб тарифларни тартибга солиш даври 1 йилга белгиланади, кейинчалик босқичма-босқич беш йилгача узайтирилади. Белгиланган тарифлар қарор кучга киргунига қадар ўн беш кундан кечиктирмай оммавий ахборот воситаларида ҳамда ўз расмий веб-сайтларида эълон қилади.

Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби қуйидаги схема асосида амалга оширилади.

2-боб. Талаб қилинадиган даромадни шакллантириш тартиби

11. Тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширувчи ҳар бир ташкилот учун талаб қилинадиган даромад асослантирилган ва тартибга солинадиган фаолиятни амалга ошириш учун зарур харажатларни қоплаш учун етарли даражада белгиланиши лозим. Талаб қилинадиган даромад қуйидаги формула бўйича белгиланади:

ТД = ЭЁХ + ИЭХ + ОРЕХ + КХ + АМТ + ИКФ + ТК,

бунда:

ТД — талаб қилинадиган даромад;

ЭЁХ — электр энергияси ишлаб чиқариш учун сарфланадиган ёқилғи харажатлари;

ИЭХ — четдан харид (импорт) қилинадиган электр энергияси харажатлари;

ОРЕХ — операцион харажатлар;

КХ — кредитларга хизмат кўрсатиш харажатлари;

АМТ — йиллик амортизацияга ажратмалар;

ИКФ — инвестиция қилинган капиталга фойда;

ТК — ўтган тариф даври харажатларига тузатиш киритиш.

12. Тартибга солувчи орган мустақил эксперт баҳолаш, таққослаш таҳлили ёки оқилона ва асосланган харажатларни аниқ акс эттиришни таъминлайдиган бошқа усуллар асосида тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширувчи ташкилотлар тақдим этган харажатларни тасдиқлаши ёки уларга тузатишлар киритиши мумкин.

13. Талаб қилинадиган даромад куйидаги ёндашувларга асосан белгиланади:

йиллик харажатларни оптималлаштириш. Бунда ўтган давр харажатларига ҳар йили кутилмайдиган, фавқулодда вазият ва бир марталик харажатлар ёки даромадлар билан боғлиқ харажатларни чиқариб ташлаган ҳолда тузатиш киритиш зарур.

келгуси ҳисоб-китоб даври тарифларига киритилишини инобатга олиш керак бўлган аниқ, ўлчанадиган, олдиндан кўриш ва режалаштириш мумкин бўлган ўзгаришлар.

14. Талаб қилинадиган даромад мазкур Низомнинг 1-иловасида келтирилган тартибда аниқланади.

15. Солиқ кодексининг 317-моддасида назарда тутилган харажатлар операцион харажатларда ҳисобга олинмайди.

16. Тариф маҳсулот ва хизматларга тўғри келадиган талаб қилинадиган даромад кўрсаткичлари базасида ҳисоб-китоб қилинади ҳамда куйидагилар бўйича:

нормаланадиган харажатлар бўйича — норматив-техник ҳужжатларни (рецептура, хом ашё ва материаллар, иссиқлик ва электр энергияси, меҳнат сарфлаш нормаларини ва бошқалар) ҳамда тегишли ваколатли органлар томонидан тасдиқланган стандартлаштириш бўйича норматив ҳужжатларни (ГОСТ, ТСТ, ТШ ва шу кабиларни) ҳисобга олган ҳолда;

нормаланмайдиган харажатлар бўйича — ҳисобот кўрсаткичларининг таҳлили асосида ва нархларнинг прогноз бўйича ўзгаришини ҳисобга олган ҳолда шакллантирилади.

Хом ашё, материаллар, ёқилғи, энергия ва бошқа ресурслар сарфланишининг техник ва технологик нормалари тегишли ваколатли органлар томонидан ушбу ресурсларни энг кам ва энг кўп сарфлаш диапазонларида тасдиқланган тақдирда, тарифни ҳисоб-китоб қилиш мақсадида тартибга солувчи орган томонидан уларнинг ўртача кўрсаткичидан нормаларнинг ушбу диапазони доирасида фойдаланилади.

17. Тартибга солинадиган ташкилотлар аввалдан талаб қилинадиган даромад ҳисоб-китобига киритилмаган харажатларнинг қопланишини, агарда бу мазкур Низомда назарда тутилмаган бўлса, талаб қила олмайди. Мазкур харажатларга боғлиқ ҳар қандай хатарлар тартибга солинадиган ташкилотларга тегишли бўлади. Агар тартибга солинадиган ташкилот ўтган тариф даврида тартибга солинадиган фаолият якуни бўйича маблағларни иқтисод қилишга эришган ёки молиявий зарар кўрган бўлса, тарифларни ҳисоб-китоб қилиш даврида мазкур Низомнинг 2-иловасига мувофиқ тартибда ўтган тариф даврининг харажатларига тузатишлар киритилади.

18. Амортизация ажратмалари (АМТ) таркибига кирган моддий ва номоддий активларнинг дастлабки баланс қийматига нисбатан чизиқли усулда ҳисобланади ва ҳар бир активлар гуруҳи бўйича амалдаги бухгалтерия ҳисоби тўғрисидаги қонун ҳужжатларига мувофиқ аниқланади. Беғараз олинган асосий воситалар ва номоддий активлар бўйича амортизация ажратмалари талаб қилинадиган даромад таркибига киритилмайди.

19. Инвестиция қилинган капитал фойдаси (ИКФ) АТБ қийматига нисбатан қуйидаги формула орқали ҳисобланади:

ИКФ = АТБ х ФМ

бунда:

ФМ — Тартибга солувчи орган томонидан, Вазирлар Маҳкамаси билан келишилган ҳолда, барча тартибга солинадиган ташкилотлар учун бир хил даражада ўрнатиладиган рухсат этиладиган фойданинг ўртача меъёри. Давлат улуши бўлган тартибга солинадиган ташкилотлар учун ФМни ўрнатиш давомида тартибга солувчи орган ва Вазирлар Маҳкамаси тарифларнинг ижтимоий ташкил этувчилари, шунингдек, тартибга солинадиган ташкилотлар активларига тижорат капиталини жалб қила олиш учун иқтисодий муҳитни яратиш заруратини ҳисобга олади. Бошқа ҳолатларда тартибга солинадиган ташкилотлар учун тартибга солувчи орган томонидан фойда маржаси халқаро тажрибада қабул қилинган ва ҳар 3 йилда қайта кўриб чиқиладиган ёндашувларни қўллаш орқали аниқланадиган капиталнинг ўртача қиймати (WACC) асосида ўрнатилади.

20. Тартибга солувчи орган тариф даврида инвестицияларни капитализация қилиш жадвалидан келиб чиқиб, капитал харажатларни АТБ таркибига киритиш тўғрисида қарор қабул қилади. АТБ мазкур Низомнинг 3-иловасига мувофиқ тартибда аниқланади. Тартибга солувчи орган АТБ таркибидан тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширишда фойдаланилмайдиган ёки фойда келтирмайдиган айрим активларни чиқариб ташлаш тўғрисида қарор қабул қилиши мумкин. Тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширишда фойдаланиладиган ёки фойда келтирадиган беғараз олинган асосий воситалар ва номоддий активлар, шунингдек қурилиши тугалланмаган объектлар ва норматив муддатда (белгиланган муддатда) ишга туширилмаган ускуналар АТБ таркибига киритилмайди.

Инвестиция дастурларига мувофиқ амалга оширилган ва электр энергетика тармоғи ташкилотлари билан боғлиқ бўлмаган сабабларга кўра фойдаланилмаган инвестициялар учун харажатлар истеъмолчиларнинг барча тоифалари бўйича мазкур Низомнинг 21-бандида белгиланган тақсимлаш коэффициентига асосан тақсимланиши керак.

21. Активлар ва уларга боғлиқ бўлган харажатлар, хусусан, эксплуатация ҳамда техник хизмат кўрсатиш, захиралар, йиғимлар ва божлар каби харажатларни истеъмолчилар тоифалари учун тақсимлаш коэффициентлари қуйидаги тавсиялар асосида аниқланиши лозим:

а) активлар ва уларга боғлиқ бўлган харажатлар фақат истеъмолчиларнинг муайян тоифалари томонидан фойдаланилган ҳолларда, улар ушбу истеъмолчилар тоифалари бўйича тўлиқ тақсимланади;

б) активлар ва уларга боғлиқ бўлган харажатлар экспорт мақсадларига мўлжалланган бўлса, барча тақсимотлар экспорт тоифасига киритилади;

в) агар электр энергияси ишлаб чиқарувчи, магистрал электр тармоқлари ва ҳудудий электр тармоқлари ташкилотларининг активлари ҳамда уларга боғлиқ бўлган харажатлар турли истеъмолчилар томонидан биргаликда фойдаланиш учун мўлжалланган бўлса, тақсимлаш коэффициенти қувватга бўлган талабга асосланиши лозим;

г) истеъмолчиларнинг барча тоифалари учун тақсимлашнинг ўртача коэффициентлари мазкур банднинг «а», «б» ва «в» кичик бандларига тааллуқли бўлмаган активлар ва уларга боғлиқ бўлган харажатлар, шу жумладан, йиғимлар ва божларни тақсимлаш учун аниқланиши лозим.

22. Тартибга солинадиган ташкилотларнинг тарифлари мазкур Низомнинг 4-иловасига мувофиқ тартибда шакллантирилади.

3-боб. Истеъмолчиларнинг турли гуруҳлари учун электр энергиясининг тарифларини шакллантириш тартиби

23. Истеъмолчиларнинг турли тариф гуруҳлари учун электр энергиясининг тарифлари мазкур Низомнинг 5-иловасига мувофиқ тартибда шакллантирилади.

24. Ташкилотлар фаолиятининг барқарорлигини таъминлаш мақсадида тартибга солувчи орган макроиқтисодий кўрсаткичлар ва бошқа асосланган материалларни ҳисобга олган ҳолда, тартибга солишнинг кейинги даврлари учун прогноз тарифни тайёрлаши мумкин.

4-боб. Тарифлар асослантириш бўйича ҳужжатларни тақдим қилиш тартиби

25. Тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширувчи ташкилотлар тарифни шакллантириш лойиҳасини кўриб чиқиш учун бевосита тартибга солувчи органга тақдим этади.

26. Тарифни шакллантириш лойиҳасини кўриб чиқиш учун тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширувчи ташкилотлар тартибга солувчи органга қуйидаги ҳужжатларни илова қилган ҳолда ариза билан мурожаат қилади:

а) мазкур Низомнинг 6а ва 6б-иловаларга мувофиқ шакл бўйича тасдиқланадиган электр ва иссиқлик энергияси тарифлари ҳисоб-китоби;

б) молиявий ҳисобот нусхалари;

в) меҳнат бўйича статистика ҳисоботи нусхаси;

г) даромадлар ва харажатлар тўғрисида тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширувчи ташкилот бўйича харажатлар ва ҳар бир хизмат бўйича алоҳида харажатлар моддалари акс эттирилган ва қуйидагилар илова қилинган йиғма маълумотлар:

мазкур Низомнинг 7-иловасига мувофиқ шакл бўйича меҳнатга ҳақ тўлаш харажатларининг ёйилмаси;

мазкур Низомнинг 8-иловасига мувофиқ шакл бўйича таъмирлаш ишларига харажатларнинг ёйилмаси ва 9-иловасига мувофиқ ҳақиқатда асосий воситаларни таъмирлашга оид маълумотлар;

мазкур Низомнинг 10-иловасига мувофиқ шакл бўйича материал харажатларнинг ёйилмаси;

мазкур Низомнинг 11-иловасига мувофиқ шакл бўйича транспорт харажатларининг ёйилмаси;

мазкур Низомнинг 12-иловасига мувофиқ шакл бўйича маъмурий харажатларнинг ёйилмаси;

мазкур Низомнинг 13-иловасига мувофиқ шакл бўйича асосий воситалар ва номоддий активлар бўйича амортизация ажратмаларининг ҳисоб-китоби;

мазкур Низомнинг 14-иловасига мувофиқ шакл бўйича кредитлар ва заёмлар тўғрисида маълумотлар;

мазкур Низомнинг 15 ва 16-иловаларига мувофиқ асосий воситалар хариди ва қурилиши тўғрисида маълумотлар;

мазкур Низомнинг 17 ва 18-иловаларига мувофиқ асосий воситаларни ҳисобдан чиқариш ва ликвидация қилиш тўғрисида маълумотлар;

асосий воситаларни ликвидация қилиш оқибатида эҳтиёт қисмлар ва бошқа материал харажатлари тўғрисида маълумотлар (корхонанинг ҳисоб сиёсатида белгиланган нормаларга мувофиқ);

тугалланмаган узоқ муддатли активлар тўғрисида маълумотлар (корхонанинг ҳисоб сиёсатида белгиланган нормаларга мувофиқ);

д) ривожланиш дастурларини амалга ошириш учун маблағларга бўлган эҳтиёж ҳисоб-китоби кўрсатилган ҳолда (мавжуд бўлган тақдирда) ривожланиш дастурлари, шу жумладан, давлат дастурларининг асосий кўрсаткичлари тўғрисида маълумот;

е) ўтган ҳисобот даври учун ривожланиш давлат дастурларининг амалга оширилиши (ёки амалга оширилаётган) натижасида кўрсатиладиган хизматларнинг материал, энергия ва меҳнат талаб қилиш даражасини ўзгартириш тўғрисидаги ахборот;

ж) давлат дотациялари ёки қонун ҳужжатларида назарда тутилган давлат томонидан қўллаб-қувватлашнинг бошқа чораларига бўлган эҳтиёж (зарурат бўлганда) тўғрисидаги маълумот.

Мазкур бандда назарда тутилган ҳужжатлар билан биргаликда барча ҳисоб-китоб материалларининг электрон вариантлари ҳам тақдим этилади.

Тартибга солувчи орган маҳсулот ва хизматларга тарифни шакллантириш учун бошқа ваколатли органларда мавжуд бўлган зарур ҳужжатлар ва ахборотларни белгиланган тартибда идоралараро ахборот ҳамкорлиги орқали, шу жумладан, электрон тарзда мустақил равишда олади, ушбу бандда назарда тутилган ҳужжатлар ва ахборотлар бундан мустасно.

27. Мазкур Низомнинг 26-бандида кўрсатилган ва тартибга солувчи органнинг сўрови бўйича қўшимча равишда тақдим этилган ҳужжатлар беш иш кунида қуйидаги талабларни ҳисобга олган ҳолда расмийлаштирилади:

тақдим этилган материаллар тикилган, тартиб рақами қўйилган, ташкилотнинг муҳри ва раҳбарнинг имзоси билан тасдиқланган бўлиши керак, молиявий ҳужжатлар эса ташкилотнинг раҳбари ва бош бухгалтери томонидан биргаликда имзоланган бўлиши керак;

ҳужжатлар аввалги тартибга солиш даври учун тақдим этилади (янгидан ташкил этилган ташкилотлар бундан мустасно).

28. Тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширувчи ташкилот томонидан тарифларни асослаш бўйича ҳужжатлар тўлиқ бўлмаган ҳажмда ёки иқтисодий асосланмаган ҳисоб-китоблар билан тақдим этилган тақдирда, тартибга солувчи орган ҳужжатлар олинган кундан бошлаб беш иш куни муддатида тақдим этилган ҳужжатларни мавжуд камчиликлар ёзма равишда баён қилинган (тушунтирилган) ҳолда қайта ишлаш учун қайтаради.

5-боб. Тарифларнинг шакллантирилиши ва қўлланишини давлат томонидан назорат қилиш

29. Монополияга қарши давлат органи тартибга солинадиган тарифлар тўғри шакллантирилиши ва қўлланилишини давлат томонидан назорат қилади.

Монополияга қарши давлат органи қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда ушбу Низом талабларига риоя этилишни текширади ва ўрганади (таҳлил қилади).

6-боб. Якунловчи қоида

30. Мазкур Низом талабларининг бузилишида айбдор бўлган шахслар қонун ҳужжатларига мувофиқ жавобгар ҳисобланади.

Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга 1-ИЛОВА

Талаб қилинадиган даромадни аниқлаш тартиби

1-боб. Технологик мақсадлар учун ёқилғи

1. Электр энергиясини ишлаб чиқариш учун ёқилғи харажатлари (кейинги ўринларда — ЭЁХ) фақат иссиқлик электр станциялари (кейинги ўринларда — ИЭС) учун талаб қилинадиган даромадни аниқлаш учун қўлланилади ҳамда фақат электр энергиясини ишлаб чиқариш учун бевосита ишлатиладиган технологик ёқилғи қийматини ўз ичига олади.

2. Технологик мақсадлар учун ёқилғи қиймати қуйидаги формула бўйича аниқланади:

бунда:

ЭЁХЗ — захираларни (агарда мазкур захиралар утган тариф даврида тартибга солинадиган фаолиятни амалга ошириш учун технологик мақсадлар учун фойдаланилган бўлса) тўлдириш учун ёқилғининг ҳар қандай турлари қиймати, шу жумладан, табиий газ, кўмир ва мазут. Ёқилғи турлари ва умумий захиралар ҳажми белгиланган тартибда аниқланган бўлиши керак;

Q газ — ИЧҲҲга мувофиқ ИЭСнинг ҳар бир станциясида электр энергиясини ишлаб чиқариш учун сарфланадиган табиий газнинг режалаштирилган миқдори;

Р газ — тариф даври учун табиий газнинг ўртача харид қилиш прогноз нархи. Кўрсаткич, тарифни ҳисоблаш даврида электр энергиясини ишлаб чиқариш учун мазкур ёқилғини етказиб бериш учун белгиланган тарифларга мувофиқ аниқланади;

Q кўмир — ИЧҲҲга мувофиқ ИЭСларда электр энергиясини ишлаб чиқариш учун сарфланадиган кўмирнинг режалаштирилган миқдори;

Р кўмир — тариф даври учун кўмирнинг ўртача харид қилиш прогноз нархи. Кўмир нархига етказиб берувчиларнинг шартномавий нархлари бўйича ёқилғи қиймати, шу жумладан, ёқилғи сифати пасайгани (ошгани) бўйича (куллик ва намликнинг ҳисоб-китоб меъёрларидан чиққани учун) нархларга қўлланиладиган чегирмаларни (устамаларни), темир йўл тарифи, шунингдек, юк ортиш ва етказиб бериш харажатлари (агарда транспорт бошқа ташкилотларга тегишли бўлса), божхона тўловлари ва ИЭСнинг омборигача бўлган бошқа харажатлар;

Q мазут — ИЧҲҲга мувофиқ ИЭСларда электр энергиясини ишлаб чиқариш учун сарфланадиган мазутнинг режалаштирилган миқдори;

Р мазут — тариф даври учун мазутнинг ўртача харид қилиш прогноз нархи. Мазут нархига етказиб берувчиларнинг шартномавий нархлари бўйича ёқилғи қиймати, шу жумладан, ёқилғи сифати пасайгани (ошгани) бўйича нархларга қўлланиладиган чегирмаларни (устамаларни), темир йўл тарифи, шунингдек, юк ортиш ва етказиб бериш харажатлари (агарда транспорт бошқа ташкилотларга тегишли бўлса), божхона тўловлари ва ИЭСнинг омборигача бўлган бошқа харажатлар;

Q бошқа — ИЧҲҲга мувофиқ ИЭСларда электр энергиясини ишлаб чиқариш учун сарфланадиган ёқилғининг бошқа турларининг режалаштирилган миқдори;

Р бошқа — тариф даври учун ушбу ёқилғининг ўртача харид қилиш прогноз нархи. Мазут нархига етказиб берувчиларнинг шартномавий нархлари бўйича ёқилғи қиймати, шу жумладан, ёқилғи сифати пасайгани (ошгани) бўйича нархларга қўлланиладиган чегирмаларни (устамаларни), темир йўл тарифи, шунингдек, юк ортиш ва етказиб бериш харажатлари (агарда транспорт бошқа ташкилотларга тегишли бўлса), божхона тўловлари ва ИЭСнинг омборигача бўлган бошқа харажатлар.

2-боб. Харид қилинадиган электр энергияси

3. Харид қилинадиган электр энергияси (ХЭЭ) қуйидаги тартибга солинадиган ташкилотлар учун талаб қилинадиган даромадларини аниқлаш учун ишлатилади:

электр энергиянинг улгуржи ва чакана савдоси бўйича фаолиятни амалга ошириш учун лицензияга эга тадбиркорлик субъектлари (кейинги ўринларда — электр энергиясини харид қилувчилар) томонидан ҳудудий электр тармоқлари корхоналарига (кейинги ўринларда-ҲЭТК) сотиш мақсадида харид қилинадиган, импорт қилинган ва экспорт қилинган электр энергиясининг қиймати;

«Ўзбекистон миллий электр тармоқлари» АЖнинг (кейинги ўринларда — ЎзМЭТ) магистраль электр тармоқларидаги технологик йўқотишлари, ўз эҳтиёжлари ва хўжалик эҳтиёжлари учун харид қилинадиган электр энергиясининг қиймати;

ИЭСнинг ҳар бир станцияси учун станциянинг технологик йўқотишлари, ўз эҳтиёжлари ва хўжалик эҳтиёжлари учун харид қилинадиган электр энергиясининг қиймати;

ҲЭТК учун истеъмолчиларга электр энергиясини етказиб бериш, шунингдек, тақсимловчи электр тармоқларидаги технологик йўқотишлар, ҲЭТКнинг ўз эҳтиёжлари ва хўжалик эҳтиёжлари учун харид қилинадиган электр энергиясининг қиймати.

4. Электр энергиясини харид қилувчилар томонидан ҲЭТКларга сотиш мақсадида ИЭС, «Ўзбекгидроэнерго» АЖ (кейинги ўринларда — УГЭ), электр энергиясини мустақил ишлаб чиқарувчилари (кейинги ўринларда — ЭМИ), электр энергиясини қайта тикланувчи энергия манбаларидан ишлаб чиқарувчилар (кейинги ўринларда — ҚТЭМ), шунингдек, импорт ва экспорт қилинадиган электр энергияси қийматидан ташкил топган бўлиб, куйидаги формула билан аниқланади:

ХЭЭ ЯГХ = ХЭЭ ГЕН + ИМП – ЭКС

бунда:

ХЭЭ ЯГХ — электр энергиясини ҲЭТКга сотиш мақсадида электр энергиясини харид қилувчилар томонидан сотиб олинадиган, импорт ва экспорт қилинган электр энергиясининг нархи,

ХЭЭ ГЕН — электр энергиясини харид қилувчилар томонидан ЎГЭ, ИЭС, ЭМИ ва ҚТЭМдан сотиб олинадиган электр энергиясининг режалаштирилган қиймати куйидаги формула билан аниқланади:

бунда:

Q ЎГЭ — ИЧҲҲга мувофиқ ЎГЭдан харид қилинадиган электр энергиясининг режалаштирилган миқдори;

Р ЎГЭ — УГЭдан сотиб олинган электр энергияси учун тариф;

Q ИЭС — ИЧҲҲга мувофиқ ИЭСдан харид қилинадиган электр энергиясининг режалаштирилган миқдори;

Р ИЭС — ИЭСдан сотиб олинган электр энергияси учун тариф;

Q ЭQ — ИЧҲҲга мувофиқ ҳар бир ЭМИ ва ҚТЭМ ишлаб чиқарувчисидан харид қилинадиган электр энергиясининг режалаштирилган миқдори;

Р Э Q — ушбу ЭМИ ва ҚТЭМ ишлаб чиқарувчисидан харид қилинадиган электр энергияси учун тариф;

М Э Q — ушбу ЭМИ ва ҚТЭМ ишлаб чиқарувчисидан харид қилинадиган қувват, агарда бу шартлар харид шартномасида назарда тутилган бўлса;

РМ Э Q — ушбу ЭМИ ва ҚТЭМ ишлаб чиқарувчисидан харид қилинадиган қувват тарифи, агарда бу шартлар харид шартномасида назарда тутилган бўлса;

ExR Э Q — ушбу ЭМИ ва ҚТЭМ ишлаб чиқарувчиси билан электр энергияси ёки қувватни сотиб олиш шартномаси чет эл валютасида тузилган ва бу шартлар харид шартномасида назарда тутилган бўлса, хорижий валютанинг ўзбек сўмига нисбатан прогноз қилинган курси.

ИМП — электр энергиясини харид қилувчилар томонидан бошқа мамлакатлардан импорт қилинадиган электр энергиясининг прогноз қиймати қуйидаги формула бўйича аниқланади:

бунда:

Q ИМП — ҲЭТКларга сотиш мақсадида бошқа мамлакатлардан импорт қилинадиган электр энергиясининг режалаштирилган миқдори;

Р ИМП — импортнинг ҳар бир нуктасида бошқа мамлакатлардан импорт қилинадиган электр энергияси бирлиги учун прогноз қилинадиган шартнома нархи;

ExR ИМП — импорт шартномаси чет эл валютасида тузилган бўлса, ўзбек сўмига нисбати прогноз қилинган валюта курси.

ЭКС — электр энергиясини харид қилувчилар томонидан бошқа мамлакатларга экспорт қилинадиган электр энергиясининг прогноз қиймати, қуйидаги формула бўйича аниқланади:

бунда:

Q ЭКС — бошқа мамлакатларга экспорт қилинадиган электр энергиясининг режалаштирилган миқдори;

Р ЭКС — экспортнинг ҳар бир нуқтасида бошқа мамлакатларга экспорт қилинадиган электр энергияси бирлиги учун прогноз қилинадиган шартнома нархи;

ExR ЭКС — экспорт шартномаси хорижий валютада тузилган бўлса, ўзбек сўмига нисбати прогноз қилинган валюта курси.

5. ЎзМЭТнинг магистрал электр тармоқларидаги технологик йўқотишлари, ўз эҳтиёжлари ва хўжалик эҳтиёжлари учун харид қилинадиган электр энергиясининг қиймати қуйидаги формула бўйича аниқланади:

ХЭЭ ЎзМЭТ = (Q ТЙЎзМЭТ + Q ТМЎзМЭТ ) х АР ГЕН

бунда:

ХЭЭ ЎзМЭТ — ЎзМЭТнинг магистрал электр тармоқларидаги технологик йўқотишлари, бошқа технологик мақсадлар ва хўжалик эҳтиёжлари учун харид қилинадиган электр энергиясининг қиймати;

Q ТЙЎзМЭТ — ЎзМЭТнинг технологик йўқотишлари учун харид қилинадиган электр энергиясининг режалаштирилган миқдори;

Q ТМЎзМЭТ — ЎзМЭТнинг бошқа технологик мақсадлар, ёрдамчи цехлар хўжалик эҳтиёжлари ва ЎзМЭТнинг хўжалик эҳтиёжлари (бинолар, материал омборлари ва бошқа ишлаб чиқаришга тегишли бўлмаган биноларни ёритиш ва иситиш) учун истеъмол қилинадиган харид қилинадиган электр энергиясининг режалаштирилган миқдори;

АР ГЕН — электр энергиясини харид қилувчилар томонидан ЎГЭ, ИЭС, ЭМИ ва ҚТЭМдан харид қиладиган электр энергиясининг ўртача тарифи, қуйидаги формула бўйича аниқланади:

6. ИЭСнинг станциялардаги технологик йўқотишлари, бошқа технологик мақсадлар ва хўжалик эҳтиёжлари учун ҲЭТКдан харид қилинадиган электр энергиясининг қиймати, қуйидаги формула бўйича аниқланади:

бунда:

ХЭЭ ИЭС — ИЭС учун харид қилинадиган электр энергиясининг қиймати,

Q ТЙИЭС — ИЭСнинг технологик йўқотишлари учун харид қилинадиган электр энергиясининг режалаштирилган миқдори;

Q TMИЭС — ИЭСнинг бошқа технологик мақсадлар, ёрдамчи цехлар хўжалик эҳтиёжлари ва ИЭСнинг хўжалик эҳтиёжлари (бинолар, материал омборлари ва бошқа ишлаб чиқаришга тегишли бўлмаган биноларни ёритиш ва иситиш) учун истеъмол қилинадиган харид қилинадиган электр энергиясининг режалаштирилган миқдори;

Р ҲЭТК — ҲЭТКдан харид қиладиган электр энергиясининг мазкур тариф гуруҳи учун белгиланган тарифи.

7. ҲЭТК учун харид қилинадиган электр энергиясининг қиймати электр энергиясини харид қилувчилар, ЭМИ ва тақсимлаш тармоғига уланган ҚТЭМ ишлаб чиқарувчилардан сотиб олинган электр энергиясининг қийматидан иборат бўлиб, қуйидаги формула бўйича аниқланади:

бунда:

ХЭЭ ҲЭТК — мазкур ҲЭТК учун харид қилинадиган электр энергиясининг қиймати;

Qягх — ИЧҲҲга мувофиқ мазкур ҲЭТК томонидан электр энергиясини харид қилувчилардан харид қилинадиган электр энергиясининг режалаштирилган миқдори;

Р ЯГХ — мазкур ҲЭТЕС учун электр энергиясини харид қилувчилардан харид қилинадиган электр энергиясининг нархи;

Q ЭQ — ИЧҲҲга мувофиқ мазкур ҲЭТК томонидан ЭМИ ва ҚТЭМ ишлаб чиқарувчилардан харид қилинадиган электр энергиясининг режалаштирилган миқдори;

Р ЭQ — ЭМИ ва ҚТЭМ ишлаб чиқарувчилардан харид қилинадиган электр энергиясининг харид қилиш нархи;

М ЭQ — мазкур ҲЭТК томонидан ЭМИ ва ҚТЭМ ишлаб чиқарувчисидан харид қилинадиган қувват, агарда бу шартлар харид шартномасида назарда тутилган бўлса;

РМ ЭQ — ЭМИ ва ҚТЭМ ишлаб чиқарувчисидан харид қилинадиган қувват нархи, агарда бу шартлар харид шартномасида назарда тутилган бўлса;

ExR ЭQ — ЭМИ ва ҚТЭМ ишлаб чиқарувчиси билан электр энергияси ёки қувватни сотиб олиш шартномаси чет эл валютасида тузилган ва бу шартлар харид шартномасида назарда тутилган бўлса, хорижий валютанинг ўзбек сўмига нисбатан прогноз қилинган курси.

3-боб. Операцион харажатлар

8. Операцион харажатлар (кейинги ўринларда — ОРЕХ) тартибга солинадиган ташкилотлар учун талаб қилинадиган даромадни аниқлаш учун ишлатилади.

9. Мазкур илованинг 8-бандида келтирилган барча тартибга солинадиган ташкилотлар учун ОРЕХ қуйидаги формула бўйича аниқланади:

ОРЕХ = МҲТ + ТХ + ТМЗ + ТЁХ + МХ + ИХ + СХ + БХ + СТХ + БОХ

бунда:

МҲТ — меҳнатга ҳақ тўлаш, шунингдек, қонун ҳужжатларига мувофиқ тўланадиган компенсациялар, назорат қилувчи орган билан келишилган миқдорда рағбатлантириш тусидаги тўловлар (мукофотлар, рағбатлантиришлар ва бошқалар) ва меҳнатга ҳақ тўлаш билан боғлиқ бошқа харажатлар;

ТХ — таъмирлаш ва техник хизмат кўрсатиш қиймати бўлиб, у асосий воситалар ёки унинг таркибий қисмларининг соз ҳолатини ёки ишга яроқлилигини тиклаш ва ресурсларини тиклаш бўйича операциялар тўплами, шунингдек, ускунанинг белгиланган мақсадларда фойдаланиш, кутиш, сақлаш ва транспортировка қилиш вақтида соз ҳолатини ёки ишга яроқлилигини таъминлаш харажатлари киради. Капитал қўйилмалар, янги активларни қурилиши билан боғлиқ харажатлар, реконструкция, модернизация қилиш ва мавжуд активларни алмаштириш (янгилаш) билан боғлиқ харажатлар таъмирлаш қийматига киритилмайди;

ТМЗ — материаллар, асосий воситалар ёки унинг таркибий қисмларини жорий таъмирлаш ва уларга хизмат кўрсатиш учун бутловчи қисмлар ва ярим тайёр маҳсулотларни, шунингдек, ускуналар таъмири учун эҳтиёт қисмлар, асбоблар, мосламалар, инвентарь, ўлчов асбоблари, лаборатория жиҳозлари, махсус кийим ва бошқа таъмирлаш учун эҳтиёт қисмларни сотиб олиш харажатлари, бошқа материаллар хариди учун харажатлар;

ТЁХ — транспорт харажатлари, шу жумладан, ёқилғи, бошқа ёқилғи-мойлаш материаллари ва транспорт воситаларига техник хизмат кўрсатиш учун ҳар қандай қилинган харажатлар;

МХ — маъмурий харажатлар, унга офис жиҳозлари, бошқарувнинг техник воситалари, алоқа марказлари, сигнализация воситалари, компьютер марказлари ва бошқа техник бошқарув воситалари, вакиллик харажатлари, ходимларнинг хизмат сафарлари ва уларни ўқитиш билан боғлиқ ҳар қандай харажатлар ва бошқа тегишли харажатлар киради;

ИХ — мулкни ижарага олиш, шу жумладан, саноат ва маъмурий бинолар, иншоотлар, транспорт воситалари ёки бошқа жиҳозлар учун ҳар қандай ижара тўловлари;

СХ — суғурта харажатлари, бу ходимларнинг соғлиғини суғурталаш, транспорт воситалари ёки активларни суғурталаш билан боғлиқ ҳар қандай суғурта харажатларини ўз ичига олади;

БХ — истеъмолчилардан пул маблағларини йиғиш (тушириш) билан боғлиқ харажатлар, масалан, ўтказмалар учун тўловлари ва банк харажатлари;

СТХ — қайтарилмайдиган (қоплаб берилмайдиган) солиқлар, божлар ва бошқа мажбурий тўловлар, жумладан, ер солиғи, мол-мулк солиғи, божхона божи (даромад солиғи, қўшилган қиймат солиғи, фойда солиғи бундан мустасно;

БОХ — энергия тизимининг хавфсиз ва ишончли ишлаши учун зарур бўлган бошқа асослантирилган харажатлар ёки тартибга солинадиган ташкилотларнинг истеъмолчиларга сифатли хизматлар кўрсатиш учун сарфланадиган ва кўзда тутилмаган харажатлари.

4-боб. Кредитларга хизмат кўрсатиш

10. Кредитларга хизмат кўрсатиш харажатлари (кейинги ўринларда — КХ) барча тартибга солинадиган ташкилотларнинг талаб қилинадиган даромадларини аниқлаш учун қўлланилади ва имтиёзли молиялаштириш шаклида олинадиган ва инвестиция лойиҳаларини амалга оширишга йўналтириладиган узоқ муддатли кредитларга хизмат кўрсатиш қийматини ўз ичига олади.

11. Узоқ муддатли кредитлар бўйича асосий қарз ва фоиз харажатлари йиллик тарифни шакллантириш иловасига кредит шартномаси шартларида қандай кўрсатилган бўлса, айнан шундай киритилади ва қуйидаги формула бўйича аниқланади:

бунда:

БМХ — бошқа молиявий харажатлар, уларга кафолатланган ва Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматига тақдим этиладиган янги кредит келишувини тасдиқлаш ва молиялаштириш билан боғлиқ ҳар қандай харажатлар киради;

АҚ — кредит шартномаси бўйича тариф даврида тегишли кредитнинг асосий қарзини тўлаш (қайтариш) суммаси. Агар тариф даврида асосий қарз бўйича тўлов амалга оширилиши назарда тутилмаган бўлса, ушбу компонент нолга тенг деб ҳисобланади;

ФХ — кредит шартномаси бўйича тариф даврида тегишли кредит фоизини тўлаш суммаси. Агар тариф даврида фоизлар бўйича тўлов амалга оширилиши назарда тутилмаган бўлса, ушбу компонент нолга тенг деб ҳисобланади;

ExR KХ — ўзбек сўмининг Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати билан кредит шартномаси тузилган хорижий валютага нисбатан прогноз курси.

Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга 2-ИЛОВА

Ўтган тариф даври харажатларига тузатиш киритиш тартиби

1-боб. Умумий қоидалар

1. Ўтган тариф даври харажатларига тузатиш киритиш (кейинги ўринларда — ТК) қуйидаги тўртта асосий элементдан иборат:

ёқилғи харажатларига тузатиш киритиш;

электр энергиясини сотиб олиш харажатларига тузатиш киритиш;

кредитларга хизмат кўрсатиш харажатларига тузатиш киритиш;

электр энергиясини ишлаб чиқариш, узатиш ва тақсимлаш билан боғлиқ активлардан фойдаланишдан олинган бошқа даромадлар.

2. ТК қуйидаги формула бўйича аниқланади:

ТК = ЁХ ТК + ХЭЭ ТК + КХ ТК – БД

бунда:

ЁХ ТК — миллий валютанинг хорижий валютага нисбатан курсининг ўзгариши натижасида юзага келган молиявий йўқотишларни қоплаш ёки қўшимча даромадларни ҳисоблаш учун технологик мақсадларга хорижий валютада харид қилинган ёқилғи қийматига тузатиш киритиш;

ХЭЭ ТК — тартибга солинадиган ташкилот томонидан харид қилинган, шу жумладан бошқа мамлакатлардан импорт қилинган электр энергиясининг прогноз қийматига тузатиш киритиш;

КХ ТК — миллий валютанинг хорижий валютага нисбатан курсининг ўзгариши натижасида юзага келган молиявий йўқотишларни қоплаш ёки қўшимча даромадларни ҳисоблаш учун кредитларга хизмат кўрсатиш харажатларига тузатиш киритиш;

БД — тузилган шартномаларга мувофиқ белгиланадиган электр энергиясини ишлаб чиқариш, узатиш ва тақсимлаш билан боғлиқ активларнинг ижара тўловларидан олинган бошқа даромадлар.

3. Ўтган тариф даврининг технологик мақсадлари учун ёқилғи қийматига тузатиш киритиш (кейинги ўринларда — ЁХ ТК ) қуйидаги формула билан аниқланади:

ЁХ ТК = ЁХ – ЁХ факт

бунда:

ЁХ факт — Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга 1-илованинг 2-бандига мувофиқ ҳақиқатда қилинган харажатлардан келиб чиқиб, белгиланадиган ёқилғи харажатларининг ҳақиқий қиймати.

4. Тартибга солинувчи ташкилотлар томонидан харид қилинадиган электр энергиясининг прогноз қилинган қийматига тузатиш киритиш (кейинги ўринларда — ХЭЭ ТК ), (тарифни ҳисоблашда ҳисоб-китоб қилинган технологик йўқотишлар ва хўжалик эҳтиёжларига белгиланган меъёрлардан ошиб кетадиган миқдорига нисбатан фоиз ҳисобида инобатга олмаган ҳолда) қуйидаги формула бўйича аниқланади:

ХЭЭ ТК = ХЭЭ – ХЭЭ факт

бунда:

ХЭЭ факт — ХЭЭнинг ҳақиқий қиймати бўлиб, мазкур низомга 1-илованинг 4-бандига мувофиқ ҳақиқатда қилинган харажатлардан келиб чиқиб аниқланади.

5. Ўтган тариф даврдаги кредитларга хизмат кўрсатиш харажатларини тўғрилаш (кейинги ўринларда — КХ ТК ) қуйидаги формула орқали аниқланади:

КХ ТК = КХ – КХ факт

бунда:

КХ факт — КХнинг ҳақиқий қиймати бўлиб, Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга 1-илованинг 11-бандига мувофиқ ҳақиқатда қилинган харажатлардан келиб чиқиб аниқланади.

6. Ўтган тариф даврининг бошқа харажатлари ва даромадларига тузатишлар киритилмайди.

Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга 3-ИЛОВА

Активларнинг тартибга солинадиган базасини аниқлаш тартиби

1-боб. Умумий қоидалар

1. Тартибга солинадиган ташкилотлар активларининг тартибга солинадиган базаси (кейинги ўринларда — АТБ) қуйидаги учта асосий элементлардан иборат:

бошланғич АТБ (кейинги ўринларда — АТБ 0 );

янги активларнинг қиймати (кейинги ўринларда — ЯАҚ);

айланма капитал (кейинги ўринларда — АК).

2. АТБ қуйидаги факторларни инобатга олиш мақсадида бир йилда камида бир марта қайта ҳисоб-китоб қилинади:

моддий ва номоддий активларга киритилган янги инвестициялар;

тўпланган амортизация ажратмалари;

айланма капиталнинг ўзгариши.

3. АТБ қуйидаги формула орқали аниқланади:

АТБ = АТБ 0 + ЯАҚ + АК – АМТ

бунда:

АТБ 0 — АТБ 0 мазкур илованинг 2-бобига мувофиқ аниқланади;

ЯАҚ — мазкур илованинг 2-бобига мувофиқ АТБ0 аниқлангандан сўнг ташкил этилган янги моддий ва номоддий активларнинг қиймати;

АК — мазкур илованинг 3-бобига мувофиқ аниқланадиган айланма капитал;

АMT — мазкур низомнинг 18-бандига мувофиқ аниқланадиган амортизацияга ажратмалар.

2-боб. Бошланғич АТБ

4. Мазкур низом тасдиқлангандан кейинги биринчи тариф даврининг АТБ 0 кўрсаткичи қуйидагича аниқланади:

давлат иштирокидаги тартибга солинадиган ташкилотлар учун АТБ 0 биринчи маротаба Вазирлар Маҳкамасининг тегишли қарори асосида белгиланади;

бошқа тартибга солинадиган ташкилотлар учун АТБ 0 биринчи маротаба бошқа электр энергетика соҳасидаги тартибга солинадиган ташкилотлар ёки электр энергияси истеъмолчилари учун кўрсатиладиган хизматлар учун фойдаланиладиган моддий ва номоддий активларнинг бошланғич баланс қиймати сифатида аниқланади ва мазкур тартибга солинувчи ташкилотнинг охирги эълон қилинган йиллик ҳисоботларини шакллантириш учун қўлланилган бухгалтерия ҳисоботлари асосидан аниқланади.

5. Кейинги тариф даврлари учун АТБ 0 қиймати ўтган тариф даврида қўлланилган АТБ 0 қийматига тенг қилиб қабул қилинади.

3-боб. Янги активларнинг қиймати

6. АТБ 0 аниқлангандан сўнг ташкил этилган янги моддий ва номоддий активларнинг қиймати қуйидаги формула орқали аниқланади:

ЯАҚ = ЯАҚ 0 – ЯАҚ дав.каф – ЯАҚ бғз – ЯАҚ тугат – ЯАҚ текпшр

бунда:

ЯАК 0 — АТБ бҳк аниқлангандан сўнг ташкил этилган янги моддий ва номоддий активларнинг бухгалтерия ҳисоботларига кўра қиймати;

ЯАҚ дав.каф — Давлат кафолати остида жалб қилинган кредит маблағлари ҳисобига ташкил этилган янги моддий ва номоддий активларнинг қиймати. ЯҚ дав.каф фақат давлат иштирокидаги тартибга солинувчи ташкилотлар учун қўлланилади;

ЯАҚ бғз — беғараз қабул қилинган янги ташкил этилган моддий ва номоддий активларнинг қиймати;

ЯАҚ тугат — АТБ 0 аниқлангандан сўнг сотиб юборилган ёки тугатилган моддий ва номоддий активларнинг қиймати;

ЯАҚ текшир — давлат ваколатли органлари томонидан ўтказилган мониторинг ва текширувлар натижасига кўра электр энергиясини ишлаб чиқариш, етказиб бериш ва тақсимлаш хизматларини кўрсатишда тўлиқ ёки қисман фойдаланилмайдиган ёки қийматлари ошириб кўрсатилган деб тан олинган АТБ 0 таркибига кирувчи янги ташкил этилган моддий ва номоддий активларнинг қиймати.

4-боб. Айланма капитал

7. АК барча тартибга солинадиган ташкилотларнинг жорий фаолиятини молиялаштириш учун АТБ ҳисоб-китобига киритилади ва қуйидаги формула орқали аниқланади:

АК = ТД х АКЭД/365

бунда:

АК — Айланма капитал;

ТД — талаб қилинадиган даромад;

АКЭД — тартибга солинадиган ташкилотларнинг айланма капиталга эҳтиёжи бўлган давр (кунлар). Давлат иштирокидаги тартибга солинадиган ташкилотлар учун АКЭД тартибга солувчи орган томонидан Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати билан келишилган ҳолда ҳар бир ташкилот учун алоҳида белгиланади. Бошқа тартибга солинувчи ташкилотлар учун АКЭД тартибга солувчи орган томонидан амалдаги молиявий фаолият натижаларидан келиб чиқиб белгиланади.

Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга 4-ИЛОВА

Тартибга солинадиган ташкилотларнинг тарифларини шакллантириш

1-боб. Харажатларни тақсимлашнинг умумий ёндашувлари

1. Талаб қилинадиган даромадни тақсимлаш — бу ҳар бир истеъмолчилар тариф гуруҳларига тушумнинг қисмларини бириктириш жараёни. Гуруҳлар бўйича талаб қилинадиган даромад харажатларнинг келиб чиқишига кўра белгиланади. Истеъмолчилар тариф гуруҳлари бўйича тақсимланган талаб қилинадиган даромад энергетика корхонаси томонидан қувват, электр энергияси ва мазкур гуруҳларга хизмат кўрсатиш учун маъмурий харажатлар кўринишида, амалга оширилган харажатларни акс эттиради. Истеъмолчиларинг ҳар бир тариф гуруҳида даромад ҳажмини ҳисоб-китоб қилиш харажатларнинг тақсимланиши бўлиб ҳисобланади. Харажатларнинг тақсимланиши жараёни қуйида учта босқичдан иборат бўлади.

2. Функционаллаштириш бу харажатларни электр энергетика тармоғининг асосий функцияларидан келиб чиқиб қуйидагича тақсимлашдир:

электр энергияси ишлаб чиқариш харажатлари, электр ва иссиқлик энергияси ишлаб чиқариш харажатлари, агарда ишлаб чиқариш жараёни биргаликда амалга ошириладиган бўлса;

электр энергиясини харид қилувчилар хизматлари харажатлари;

узатиш тармоқлари операторининг хизматлари харажатлари;

тақсимлаш тармоқлари операторининг хизматлари харажатлари;

истеъмолчиларга электр энергиясини етказиб бериш харажатлари.

3. Таснифлаш — бу мазкур хизматнинг характеристикаларидан келиб чиққан ҳолда, харажатларни гуруҳларга тақсимлашнинг кейинги босқичи бўлиб, уларга қуйидагилар киради:

электр энергияси ҳажмига қараб ўзгариб турадиган товар ёки энергия учун харажатлар. Товар харажатларига ёқилғи, харид қилинган электр энергияси ва қувватларни эксплуатация қилиш ва уларга техник хизмат кўрсатиш бўйича бир қатор харажатлар;

истеъмолчилар томонидан электр энергиясига бўлган талабдан келиб чиққан ҳолда ўзгариб турадиган эълон қилинган юклама ёки қувватнинг максимуми учун харажатлар. Эълон қилинган юклама максимуми учун харажатларга ўртача тармоқ юкламасидан юқори даражадаги юкламани қаноатлантириш учун талаб қилинадиган ҳар қандай ускуна ёки ишлаб чиқариш объектлари;

истеъмолчиларга хизмат кўрсатиш харажатлари. Истеъмолчиларга хизмат кўрсатиш харажатлари истеъмолчиларга кўрсатилган хизматлардан ташкил топиб, хизмат кўрсатиш ҳажмлари ёки электр энергиясини истеъмол қилиш меъёрларига боғлиқ бўлмайди. Истеъмолчиларга хизмат кўрсатиш харажатларига истеъмолчининг электр тармоқлари ва ҳисоблаш ускуналарига хизмат кўрсатиш, ҳисоблагичлардан кўрсаткичларни олиш ва биллинг хизматлари учун харажатлар, шунингдек, колл марказлари билан боғлиқ харажатлар.

4. Тақсимлаш жараёни харажатлар қандай тартибда амалга оширилганидан келиб чиқиб, истеъмолчилар тариф гуруҳлари бўйича аниқ ва пропорционал равишда тақсимлашни назарда тутади. Харажатларнинг бир қисми барча истеъмолчиларга кўрсатилган хизматлардан келиб чиқади ва истеъмолчиларнинг у ёки бу гуруҳларига боғлиқ бўлмайди. Истеъмолчилар тариф гуруҳлари бўйича алоҳида тавсифлаш кўрсаткичлари тақсимлаш омилларини ишлаб чиқишда фойдаланилади. Харажатларни тақсимлашнинг иккита асосий услуби мавжуд бўлиб, биринчи гуруҳга фақатгина юклама билан боғлиқ омиллар, иккинчи гуруҳга эса юклама ва истеъмол билан боғлиқ омиллар киради.

5. Барча тартибга солинувчи ташкилотлар учун талаб қилинадиган даромад турли истеъмолчилар гуруҳлари бўйича тақсимлангандан сўнг, электр энергияси, қувват учун тарифлар ёки бошқа тариф ставкаларидан фойдаланган ҳолда истеъмолчилар гуруҳлари бўйича талаб қилинадиган даромадни тақсимлаш имкониятини берувчи тарифлар тузилмасини ишлаб чиқишга ўтиш зарур.

2-боб. Харажатларни тақсимлашнинг жорий ёндашуви

6. Жорий босқичда Ўзбекистон электр энергетикаси соҳасининг асосий функцияларидан келиб чиқиб харажатларни функционаллаштириш қуйидагича амалга оширилади:

ИЭС, ЎГЭ, ЭМИ ва ҚТЭМлар харажатлари электр энергиясини ишлаб чиқариш функцияларига киритилади;

ИЭС, ЎГЭ, ЭМИ ва ҚТЭМлар томонидан ишлаб чиқарилган электр энергиясини харид қилиш ва ҲЭТКга сотиш билан боғлиқ харажатлар электр энергиясини харид қилувчилар функцияларига киритилади;

электр энергиясини узатиш ва тармоқ оператори хизматлари билан ЎзМЭТнинг харажатлари узатиш тармоғи оператори функцияларига киритилади;

ҲЭТК харажатлари тақсимлаш тармоғи оператори ва электр энергиясини истеъмолчиларга етказиб бериш функцияларига киритилади.

7. Мазкур босқичда, ҲЭТК томонидан харажатларни қувват ва истеъмолчиларга хизмат кўрсатиш харажатларига таснифлашга доир ишончли маълумотлар олиш имкониятининг яратилиб, тарифларнинг тузилмасини яхшилашга қаратилган тегишли таҳлиллар амалга оширилгунга қадар барча харажатлар товар ёки энергетика харажатлари таснифига киритилади.

3-боб. ИЭСлар харажатлари тақсимланишининг хусусиятлари

8. Электр ва иссиқлик энергиясини бир вақтда ишлаб чиқарувчи ИЭСлар учун талаб қилинадиган даромад бир вақтда электр ва иссиқлик энергияси учун шартли ёқилғи сарфидан келиб чиқиб пропорционал равишда тақсимланади. Бунда фақатгина электр энергияси ёки иссиқлик энергияси ишлаб чиқаришда иштирок этувчи цехлар харажатлари айнан шу маҳсулот учун сарфланадиган харажатлар таркибига киритилади.

4-боб. Тартибга солинадиган ташкилотлар учун тарифларни аниқлаш

9. Тартибга солинадиган ташкилотлар учун қуйидаги тарифлар белгиланади:

электр станциялари томонидан электр энергиясини ишлаб чиқариш тарифлари;

электр энергиясини харид қилувчилар томонидан электр энергиясини сотиш тарифлари;

ЎзМЭТ томонидан электр энергиясини узатиш ва тармоқ оператори хизматлари тарифи.

10. Электр энергияси ишлаб чиқариш тарифи (Т) қуйидагича формула орқали аниқланади:

бунда:

ТД — мазкур станциянинг талаб қилинадиган даромади, ушбу низомнинг 11-бандига мувофиқ аниқланади;

Q — ИЧҲҲга мувофиқ, мазкур станцияда ишлаб чиқариладиган электр энергияси прогноз ҳажми;

Q ТЙ — мазкур станциянинг технологик йўқотишларига сарфлаш учун харид қилинадиган электр энергияси прогноз ҳажми;

Q TM — бошқа технологик мақсадлар ва ёрдамчи цехлардаги ўз эҳтиёжлари ҳамда мазкур станциянинг хўжалик эҳтиёжларига (хоналар, материал омборлари ва бошқа ноишлаб чиқариш биноларини ёритиш ва иситиш) сарфлаш учун харид қилинадиган электр энергияси прогноз ҳажми.

11. Электр энергиясини харид қилувчилар томонидан электр энергиясини сотишнинг ҳисоб-китоб қилинган тарифи (Т ЯГХ ) қуйидаги формула орқали аниқланади:

бунда,

ТД ЯГХ — электр энергиясини харид қилувчиларнинг талаб қилинадиган даромади, мазкур низомнинг 11-бандига мувофиқ аниқланади;

Q ЯГХ — электр энергиясини харид қилувчилар томонидан ҲЭТКга сотиладиган электр энергияси миқдори ҳамда у қуйидаги формула орқали аниқланади:

Q ЯГХ = Q ИЭС + Q ЎГЭ + Q ЭМИ + Q ҚТЭМ + Q ИМП — Q ЭКС — Q ТЙЎзМЭТ — Q ТМЎзМЭТ

бунда,

Q ИЭС — ИЧҲҲга мувофиқ, ИЭСлардан сотиб олинадиган электр энергияси прогноз ҳажми;

Q ЎГЭ — ИЧҲҲга мувофиқ, ЎГЭдан сотиб олинадиган электр энергияси прогноз ҳажми;

Q ЭМИ — ИЧҲҲга мувофиқ, ЭМИлардан сотиб олинадиган электр энергияси прогноз ҳажми;

Q ҚТЭМ — ИЧҲҲга мувофиқ, ҚТЭМлардан сотиб олинадиган электр энергияси прогноз ҳажми;

Q ИМП — электр энергиясини хорижий мамлакатлардан импорт қилиш прогноз ҳажми;

Q ЭКС — электр энергиясини хорижий мамлакатларга экспорт қилиш прогноз ҳажми;

Q ТЙЎзМЭТ — ЎзМЭТнинг технологик йўқотишларига сарфлаш учун харид қилинадиган электр энергиясининг прогноз ҳажми;

Q ТМЎзМЭТ — бошқа технологик мақсадлар ва ёрдамчи цехлардаги ўз эҳтиёжлари ҳамда мазкур ЎзМЭТнинг хўжалик эҳтиёжларига (хоналар, материал омборлари ва бошқа ноишлабчиқариш биноларини ёритиш ва иситиш) сарфлаш учун харид қилинадиган электр энергияси прогноз ҳажми.

12. ЎзМЭТ томонидан электр энергиясини узатиш ва тармоқ оператори хизматлари тарифлари (Т ЎзМЭТ ) қуйидаги формула орқали аниқланади:

бунда,

ТД ЎзМЭТ — ЎзМЭТнинг тармоқ оператори хизматларини кўрсатиш учун талаб қилинадиган даромади, мазкур низомнинг 11-бандига мувофиқ аниқланади.

Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга 5-ИЛОВА

Истеъмолчиларнинг турли тариф гуруҳлари учун электр энергиясининг тарифларини шакллантириш тартиби

1-боб. Умумий қоидалар

1. Электр энергиясини тақсимлаш ва сотиш тарифларини шакллантириш учун истеъмолчилар тариф режасини танлашлари керак. Тариф режаси электр энергияси учун турли тариф ставкаларининг жамланмаси бўлиб, унда ҲЭТК томонидан истеъмолчиларга хизматлар кўрсатиш нархлари ва шартлари мавжуд. Шартлар таъминот кучланишига, максимал талабга, қувват коэффициентига ёки якуний фойдаланишнинг бошқа хусусиятларига тегишли бўлиши мумкин. Тариф режаси ҳар бир алоҳида хизмат турлари, шунингдек, бутун тартибга солинадиган ташкилотлар учун ҳам талаб қилинадиган даромадни таъминлаши лозим.

2. Тариф режасини танлаш қуйидаги тамойилларга асосланиши керак:

оддий, тушунарли ва истеъмолчилар учун мақбул бўлиши;

тартибга солинадиган ташкилотлар ва истеъмолчиларга тўғри иқтисодий ишораларни тақдим этиши;

тартибга солинадиган ташкилотлар учун техник ва маъмурий жиҳатдан амалга оширилиши имконияти бўлиши;

иқтисодий самарадорликни таъминлаш;

камситмаслик;

исрофгарчиликка йўл қўймаслик учун энергия ресурсларидан энергия тежамкор фойдаланишни таъминлаш;

тартибга солинадиган ташкилотларнинг харажатларини қоплаш ва даромадларининг барқарорлигини таъминлаш;

барча истеъмолчилар гуруҳлари ўртасида харажатларнинг адолатли тақсимланишини таъминлаш;

ижтимоий ҳимояга муҳтож истеъмолчилар учун асосий хизматлардан фойдаланиш имкониятини таъминлаш.

3. Тариф режаси телескопик ёки телескопик бўлмаган ставкалардан иборат бўлиши мумкин, улар сутканинг вақтига қараб белгиланиши, шунингдек, мавсумий бўлиши мумкин. Таъминотнинг узлуксизлиги ёки беқарорлигига ёки электр тармоғидаги юкламаларни бошқаришни яхшилашнинг бошқа мезонларига асосланиши, маиший, маиший бўлмаган ва ҳимояга муҳтож истеъмолчилар учун алоҳида ажратилган бўлиши керак.

4. Тариф режасининг элементлари унинг алоҳида хизматларига тааллуқли бўлган алоҳида ставкалари ҳисобланади. Намунавий тариф режаси электр энергияси учун тўловни амалга ошириш каби бир ставкали бўлиши мумкин. Кўп қисмли тариф режаси бир нечта тариф ставкаларига эга бўлиши мумкин.

5. Уч ставкадан иборат намунавий тариф режаси ўз ичига абонент тўлови, электр энергияси учун тўлов ва қувват учун тўловларни ўз ичига олади. Тариф режаси, шунингдек бошқа муайян хизматларни тавсифловчи, янги уланишлар учун тўлов, ҳисоблагичларни текшириш ёки тармоқларни узайтириш, тўловни амалга оширмаганлик учун тармоқдан узиш ва қайта тармоққа улаш каби элементларни ўз ичига олиши мумкин. Уч ставкадан иборат тариф режаси бир ёки икки ставкали тариф режасига нисбатан харажатларни аниқроқ кузатиш имкониятини беради.

6. Бир ставкали электр энергияси учун тариф электр энергияси соҳасидаги тариф режасининг энг оддий элементидир. Бир ставкали тариф истеъмолчи томонидан фойдаланадиган электр энергиясини миқдорини ўлчаш учун мўлжалланган ва бир киловатт-соат учун пул кўринишида ифодаланади.

7. Истеъмолчи хизматлари учун тўлов электр энергияси соҳасидаги тариф режасининг иккинчи элементи бўлиб, баъзан базавий йиғим ёки асосий хизмат кўрсатиш тарифи деб аталади. Истеъмолчи хизматлари учун тўловлар бир гуруҳга мансуб истеъмолчилар ўртасида тенгликни сақлашга ёрдам беради. Агар истеъмолчилар харажатлари электр энергияси тарифидан қопланса, охир-оқибатда жуда кам истеъмол қиладиган истеъмолчилар бошқа истеъмолчилардан субсидия оладилар. Агар истеъмолчи ҳар ойда жуда кам электр энергиясини истеъмол қилса, электр тўлови одатда электр энергиясини етказиб бериш билан боғлиқ барча харажатларни ва умуман тизимда истеъмолчи томонидан қилинган харажатларни қопламайди. Бу эса, ўртадаги фарқни электр энергия истеъмоли юқори бўлган истеъмолчилар қоплашини англатади. Мазкур тариф ставкасини қўшиш бу муаммонинг олдини олади.

8. Қувват учун тўлов намунавий тариф режасининг учинчи асосий элементи бўлиб, одатда юклама билан боғлиқ харажатларни қоплаш учун мўлжалланган. Бу харажатлар тизимнинг максимал юкламаси ва тармоқнинг ўтказувчанлик қобилиятини қондиришга сарфланади. Одатда, қувват учун тўловлар фақат йирик маиший бўлмаган истеъмолчилар учун қўлланилади. Қувват учун тўлов энг юқори ойлик юклама киловаттининг пул бирлигидаги ифодаси ҳисобланади.

9. Тариф режаси таркибига шунингдек, қуйидаги тариф ставкалари ва тўловлари ҳам кириши мумкин:

кучланишга оид тариф ставкалари ёки тармоққа юқорироқ кучланиш билан уланган истеъмолчилар учун чегирмалар. Юқори кучланишда мазкур тариф ставкаси паст кучланишдагига нисбатан камроқ ва одатда фақат тижорат ва саноатга оид истеъмолчиларга қўлланилади. Кучланишга оид тариф ставкаси кучланишни пасайтирувчи трансформаторларига сарфланадиган харажатларни четлаб ўтишга сабаб бўлади, шунингдек, паст кучланишли электр тармоқларида қўшимча йўқотишларнинг олдини олади;

истеъмолчининг реактив қувватидан фойдаланишни қоплаш учун қувватнинг паст коэффициенти учун қўшимча тўлов. Ушбу ёндашув фақат йирик тижорат ёки саноат истеъмолчилари учун қўлланилади, чунки улар қувватнинг паст коэффициентига эга бўлиши эҳтимоли кўпроқ. Истеъмолчи қувватнинг паст коэффициенти учун қўшимча тўлов истеъмолчининг қувват коэффициенти ўрнатилган меъёрдан паст бўлганда электр энергияси тариф ставкасига оширувчи коэффициент сифатида қўлланилиши мумкин.

янги истеъмолчининг тармоққа уланиши ёки мавжуд истеъмолчининг қўшимча қувват ошириши учун тўлов;

истеъмолчи тўловларни тўламагани ёки бошқа сабабларга кўра тармоқдан узилган ҳолатлар учун қайта уланиш учун тўлов. Шунингдек, истеъмолчи тармоқдан вақтинча узилиши зарур бўлганда, тармоқдан узиш тўлови.

10. Электр энергияси ёки қувват учун тўловлар каби тариф ставкалари турли хил усулларда тариф режаларига киритилиши мумкин. Ҳар бир индивидуал шакл аниқ мақсадларга эришиш учун мўлжалланган. Қуйида энг кенг тарқалган шаклларнинг тавсифи келтириб ўтилган:

ягона ставка ёки бир ставкали тариф истеъмолнинг барча даражалари учун фақат битта ставка мавжудлигини англатади;

телескопик ва нотелескопик блокли тариф ставкалари — бу истеъмол қилинадиган электр энергияси миқдорининг ортиши билан ўзгариб турадиган тариф ставкалари. Блокли тариф ставкалари маълум бир блок учун белгиланган тариф ставкаси фақат ушбу блокдаги электр энергияси миқдорига нисбатан қўлланилганда телескопик ҳисобланади. Худди шундай, блокли тариф ставкалари истеъмол қилинадиган электр энергиясининг умумий миқдорига маълум бир блок учун белгиланган тариф ставкаси қўлланилганда нотелескопик блокли тариф ҳисобланади. Блокли тариф ставкалари электр энергияси истеъмолига қараб кўтарилиши ёки пасайиши мумкин. Агар истеъмолчига хизмат кўрсатиш нархи истеъмол ошгани сайин пасайса, блокировка ставкаларининг пасайиши қўлланилади. Кўтарилган блокли тарифлар юқори истеъмол ўсиши ва кўтарилган харажатлар тизимида қўлланилади, шунинг учун истеъмол ўсиб бораётганида, тариф ставкаси истеъмолчиларнинг электр энергиясини истеъмол қилиш даражасига таъсир қилиш учун янада аниқроқ нарх сигналини беради;

кун вақти бўйича тариф ставкалари — куннинг турли вақтларида ўзгариб турадиган тариф ставкалари. Электр энергияси тизимларида босим кўпинча тунда энг паст бўлади, энг юқори тиғиз давр эрталаб, тушдан кейин ёки кечқурун содир бўлади. Агар электр энергиясининг нархи куннинг турли вақтларида сезиларли даражада ўзгариб турса, тарифлар харажатларни яхшироқ кузатиб бориши ва истеъмолчиларга аниқроқ нарх сигналларини юбориш учун сиз электр энергияси ва қувват нархини куннинг вақтига қараб фарқлашингиз мумкин. Куннинг вақтига қараб, энергия нархи талаб юқори соатларда кўтарилади ва тиғиз вақтларда пасаяди;

мавсумий тариф ставкалари — мавсумга қараб ўзгариб турадиган тариф ставкалари. Баъзи энергия тизимлари учун қишда, бошқалари учун эса ёзда тизим юкларининг энг тиғиз давр даражаси бўлиши мумкин. Агар электр энергиясининг нархи мавсумга қараб сезиларли даражада ўзгариб турса, нархлар мавсумга қараб фарқ қилиши мумкин. Электр ёки қувват тўловлари мавсумий равишда ўзгариши мумкин бўлса, мижозларга хизмат кўрсатиш тўлови ўзгармайди;

ижтимоий ҳимояга муҳтож истеъмолчилар учун тарифлар — бу ижтимоий ҳимояга муҳтож истеъмолчилар учун мавжуд бўлган имтиёзли тарифлардир. Истеъмолчиларнинг мазкур қатлами мамлакатнинг ижтимоий органлари томонидан аниқланиши мумкин. Ижтимоий ҳимояга муҳтож истеъмолчилар учун тарифлар бошқа истеъмолчилар тарифлари ҳисобидан субсидиялаш йўли билан ҳам, давлат бюджети маблағлари ҳисобидан ҳам белгиланиши мумкин;

Беқарор қувват тарифлари — бу тариф режаси узлуксиз, мунтазам хизмат кўрсатишдан пастроқ тарифларни таклиф қилганда. Одатда бундай тарифлар истеъмолчи тарифларини пасайтириш эвазига энергия тизими блокни камайтиришга муҳтож бўлса, вақти-вақти билан электр узилишини қабул қилишга тайёр бўлган йирик тижорат ёки саноат истеъмолчиларга таклиф этилади. Ушбу ёндашув ушбу тоифадаги истеъмолчиларнинг энг юқори юкланиши режалаштирилмаслигини ва керак бўлганда, энг тиғиз давр соатларида бундай истеъмолчининг тизимларини ўчириб қўйишни назарда тутади;

Тариф райдери — бу талабни бошқариш дастурлари, энергия тежаш дастурлари ёки қайта тикланадиган энергияни манбаларидан ривожлантиришни молиялаштириш учун барча истеъмолчилардан олинадиган махсус қўшимча тариф. Бундай ставка оддий электр тўловининг фоизи сифатида ёки киловват-соат учун белгиланган миқдор сифатида ифодаланиши мумкин.

2-боб. Электр энергиясини истеъмолчиларга тақсимлаш ва сотиш тарифларини аниқлаш

11. Истеъмолчиларга электр энергиясини тақсимлаш ва сотиш учун тарифлар қуйидагилар ҳисобга олинган ҳолда белгиланади:

бир гуруҳга кирувчи барча электр энергияси истеъмолчилари учун электр энергиясини тақсимлаш ва сотиш тарифлари ушбу истеъмолчига электр энергиясини ҲЭТК томонидан етказиб берилишидан қатъий назар, Ўзбекистон Республикасининг бутун ҳудудида бир хил даражада белгиланади;

алоҳида тарифлари белгиланган истеъмолчилар тариф гуруҳлари Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланадиган Электр энергияси ва табиий газдан фойдаланиш қоидалари мувофиқ белгиланади.

12. Истеъмолчиларга электр энергиясини тақсимлаш ва сотиш тарифларини аниқлаш учун ҳар бир ҲЭТК учун электр энергиясини сотиш бўйича ўртача оғирликдаги тариф (Т ҲЭТК ) қуйидаги формула бўйича ҳисобланади:

бунда:

ТД ҲЭТК — ушбу Низомнинг 11-бандига мувофиқ белгиланадиган ҲЭТКнинг зарур даромади;

Q ҲЭТК — ҲЭТК истеъмолчилари томонидан электр энергиясининг тахминий истеъмоли ҳажми;

УҚ ҲЭТК — ҲЭТК учун тарифда тартибга солувчи орган томонидан рухсат этилган умидсиз қарзлар даражаси.

13. Ўзбекистон Республикасининг бутун ҳудуди бўйлаб бир гуруҳга мансуб барча истеъмолчилар учун электр энергиясини тақсимлаш ва сотиш тарифларининг бир хил даражасини ҳамда ҳар бир ҲЭТК бўйича зарур даромадни таъминлаш мақсадида электр энергиясини тақсимлаш ва сотиш бўйича ҳисоб-китоб тарифи белгиланган. Электр энергиясини сотиш тарифи ушбу Низомнинг 11-иловасининг 4-бандига мувофиқ белгиланадиган электр энергиясини харид қилувчилар (ТС ЯГХ ) томонидан мувозанатлашади. Шу мақсадда, ҲЭТКларнинг ҳар бири учун қуйидаги формула бўйича электр энергиясини сотиш учун турли хил балансланган тарифлар (ТБ ЯГХ ) белгиланади:

ТБ ЯГХ = ТС ЯГХ + БД ҲЭТК

бунда:

БД ҲЭТК — баланслаш даражаси бўлиб у қуйидаги формула бўйича ҳар бир ҲЭТК учун алоҳида белгиланади:

бунда:

T ИГ — истеъмолчилар тариф гуруҳи учун электр энергияси тарифи,

Q ИГ — истеъмолчилар тариф гуруҳининг прогноз қилинган электр энергияси истеъмоли.

Q ИҲЭТК — ҲЭТК истеъмолчилари томонидан электр энергиясининг тахминий истеъмоли.

14. Агар ушбу илованинг 13-бандига мувофиқ электр энергиясини харид қилувчилар томонидан электр энергиясини сотиш бўйича тарифларни мувозанатлаш натижаларига кўра, электр энергиясини харид қилувчиларнинг хизматларини кўрсатиш учун зарур даромад таъминламаса, у ҳолда тартибга солувчи орган Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати билан қуйидаги мумкин бўлган чораларни муҳокама қилади:

барча ёки айрим истеъмолчилар гуруҳлари учун электр энергиясини сотиш бўйича жорий тарифларни электр энергиясини харид қилувчиларнинг зарур даромади таъминланган даражага ошириш;

ушбу Низомнинг 19-бандига мувофиқ белгиланган барча тартибга солинадиган ташкилотлар учун ўртача оғирликдаги рухсат этилган фойда меъёрини электр энергиясини харид қилувчиларнинг зарур даромади таъминланмагунча камайтириш;

мавжуд кредитлар бўйича тўловларни кечиктириш ёки компаниянинг зарур даромадларини таъминлаш учун электр энергиясини харид қилувчиларга бюджет ссудасини тақдим этиш ёки давлат бюджетидан субсидиялар ажратиш.

Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга 6а-ИЛОВА

ЭЛЕКТР ЭНЕРГИЯСИ ТАРИФИНИ ҲИСОБЛАШ ______________________ 20 ___ йил бўйича. Т/р Кўрсаткичлар номи Тасдиқланган тариф «___» ___________ 20 ___ й. Тартибга солиш даври учун ҳисобланган факт кўрсаткичлар Тартибга солинувчи корхона таклифи «___» ___________ 20 ___ й. бир бирлик учун нархи (сўм) миқдори жами ҳажм учун сумма (минг сўм) бир бирлик учун нархи (сўм) миқдори жами ҳажм учун сумма (минг сўм) бир бирлик учун нархи (сўм) миқдори жами ҳажм учун сумма (минг сўм) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 I ТАЛАБ ЭТИЛАДИГАН ЯЛПИ ДАРОМАД 1. Ёқилғи харажатлари (ЁХ) 1.1. Захираларни тўлдириш харажатлари (ЁХЗ) 1.1.1. табиий газ 1.1.2. кўмир 1.1.3. мазут 1.1.4. бошқа ёқилғи турлари 1.2. Табиий газ 1.3. Кўмир 1.4. Мазут ёқилғиси 1.5. бошқа ёқилғи турлари 1.6. Ёқилғи мойлаш материаллари 2. Электр энергияси хариди (ХЭЭ) 3. Операцион харажатлар (OPEX) 3.1. Меҳнатга ҳақ тўлаш (МҲТ) 3.2. Таъмирлаш харажатлари (ТХ) 3.3. Материал харажатлар (ТМЗ) 3.4. Транспорт харажатлари (ТХ) 3.5. Маъмурий харажатлар (МХ) 3.6. Ижарага бериш (ИХ) 3.6.1. Мулкни ижарага бериш 3.6.2. Автомобиль ижараси 3.7. Суғурта харажатлари (СХ) 3.7.1. Ходимларни суғурталаш 3.7.2. Кўчмас мулкни суғурталаш 3.7.3. Автотранспорт воситаларини суғурталаш 3.7.4. Бошқа мулк турларини суғурталаш 3.8. Истеъмолчилардан маблағларни ундириш харажатлари (УХ) 3.9. Солиқлар ва йиғимлар (СТХ) 3.9.1. Ер қаъридан фойдаланганлик учун солиқ 3.9.2. Сув ресурсларидан фойдаланганлик учун солиқ 3.9.3. Мол-мулк солиғи 3.9.4. Ер солиғи 3.9.5. Бошқа солиқлар ва йиғимлар 3.10. Бошқа операцион ва ишлаб чиқариш харажатлари (БОХ) 4. Тартибга солинадиган фаолият бўйича амортизация ажратмалари (АМТ) 4.1. Амортизация ажратмалари 4.2. Фавқулодда вазиятлар оқибатида тугатилган активларнинг қолдиқ қиймати 5. Инвестиция қилинган капиталдан фойда (ИКФ) 5.1. Капиталнинг ўртача қиймати (WACC) 5.2. Даромад солиғи ставкаси 5.3. Активларнинг тартибга солинадиган базаси (АТБ) 5.4. Айланма капитал (АК) 6. Кредит харажатлари (КХ) 6.1. Кредит харажатлари 6.2. АМТ ва ИКФ 6.3. Кредит харажатлари коэффициенти / (АМТ+ИКФ) 7. Утган тариф даври харажатларига тузатиш киритиш (ТК) 7.1. Технологик мақсадлар учун ёқилғи нархини тузатиш 7.2. Сотиб олинган, шу жумладан бошқа мамлакатлардан импорт қилинадиган электр энергиясининг прогноз қилинган қийматини тузатиш 7.3. Кредитларга хизмат кўрсатиш харажатларини тузатиш 7.4. Бошқа даромадлар II Электр энергиясини ишлаб чиқариш/сотиб олишнинг прогноз ҳажми 8. Технологик йўқотишлар учун электр энергияси 8.1. шу жумладан: фоиз нисбати (%) 9. ё 9.1. шу жумладан: фоиз нисбати (%) Ш Электр энергияси реализациясининг прогноз ҳажми IV Тариф, ҚҚСсиз V ҚҚС ставкаси VI Тариф, ҚҚС билан

Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга 6б-ИЛОВА

ИССИҚЛИК ЭНҒ.РГИЯСИ ТАРИФИНИ ҲИСОБЛАШ ______________________ 20 ___ йил бўйича. Т/р Кўрсаткичлар номи Тасдиқланган тариф «___» ___________ 20 ___ й. Тартибга солиш даври учун ҳисобланган факт кўрсаткичлар Тартибга солинувчи корхона таклифи «___» ___________ 20 ___ й. бир бирлик учун нархи (сўм) миқдори жами ҳажм учун сумма (минг сўм) бир бирлик учун нархи (сўм) миқдори жами ҳажм учун сумма (минг сўм) бир бирлик учун нархи (сўм) миқдори жами ҳажм учун сумма (минг сўм) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 I ТАЛАБ ЭТИЛАДИГАН ЯЛПИ ДАРОМАД 1. Ёқилғи харажатлари (ЁХ) 1.1. Захираларни тўлдириш харажатлари (ЁХЗ) 1.1.1. табиий газ 1.1.2. кўмир 1.1.3. мазут 1.1.4. бошқа ёқилғи турлари 1.2. Табиий газ 1.3. Кўмир 1.4. Мазут ёқилғиси 1.5. бошқа ёқилғи турлари 1.6. Ёқилғи мойлаш материаллари 2. Электр энергияси хариди (ХЭЭ) 3. Операцион харажатлар (OPEX) 3.1. Меҳнатга ҳақ тўлаш (МҲТ) 3.2. Таъмирлаш харажатлари (ТХ) 3.3. Материал харажатлар (ТМЗ) 3.4. Транспорт харажатлари (ТХ) 3.5. Маъмурий харажатлар (МХ) 3.6. Ижарага бериш (ИХ) 3.6.1. Мулкни ижарага бериш 3.6.2. Автомобиль ижараси 3.7. Суғурта харажатлари (СХ) 3.7.1. Ходимларни суғурталаш 3.7.2. Кўчмас мулкни суғурталаш 3.7.3. Автотранспорт воситаларини суғурталаш 3.7.4. Бошқа мулк турларини суғурталаш 3.8. Истеъмолчилардан маблағларни ундириш харажатлари (УХ) 3.9. Солиқлар ва йиғимлар (СТХ) 3.9.1. Ер қаъридан фойдаланганлик учун солиқ 3.9.2. Сув ресурсларидан фойдаланганлик учун солиқ 3.9.3. Мол-мулк солиғи 3.9.4. Ер солиғи 3.9.5. Бошқа солиқлар ва йиғимлар 3.10. Бошқа операцион ва ишлаб чиқариш харажатлари (БОХ) 4. Тартибга солинадиган фаолият бўйича амортизация ажратмалари (АМТ) 4.1. Амортизация ажратмалари 4.2. Фавқулодда вазиятлар оқибатида тугатилган активларнинг қолдиқ қиймати 5. Инвестиция қилинган капиталдан фойда (ИКФ) 5.1. Капиталнинг ўртача қиймати (WACC) 5.2. Даромад солиғи ставкаси 5.3. Активларнинг тартибга солинадиган базаси (АТБ) 5.4. Айланма капитал (АК) 6. Кредит харажатлари (КХ) 6.1. Кредит харажатлари 6.2. АМТ ва ИКФ 6.3. Кредит харажатлари коэффициенти / (АМТ+ИКФ) 7. Утган тариф даври харажатларига тузатиш киритиш (ТК) 7.1. Технологик мақсадлар учун ёқилғи нархини тузатиш 7.2. Сотиб олинган, шу жумладан бошқа мамлакатлардан импорт қилинадиган электр энергиясининг прогноз қилинган қийматини тузатиш 7.3. Кредитларга хизмат кўрсатиш харажатларини тузатиш 7.4. Бошқа даромадлар II Электр энергиясини ишлаб чиқариш/сотиб олишнинг прогноз ҳажми 8. Технологик йўқотишлар учун электр энергияси 8.1. шу жумладан: фоиз нисбати (%) 9. Бошқа технологик мақсадлар ва иқтисодий эҳтиёжлар учун электр энергияси 9.1. шу жумладан: фоиз нисбати (%) Ш Электр энергияси реализациясининг прогноз ҳажми IV Тариф, ҚҚСсиз V ҚҚС ставкаси VI Тариф, ҚҚС билан

Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга 7-ИЛОВА

МЕҲНАТГА ҲАҚ ТЎЛАШ ХАРАЖАТЛАРИ (асосий фаолият учун) _______________________ 20 ___ йил бўйича. (шакл млн.сўмда тўлдирилади) Т/р Кўрсаткичлар номи Тасдиқланган тариф «___» _____________ 20 ___ й. Тартибга солиш даври учун ҳисобланган факт кўрсаткичлар Тартибга солинувчи корхона таклифи «___» ____________ 20 ___ й. 1 2 3 4 5 1. Ишчиларнинг ўртача сони 2. Штат жадвали бўйича ўртача иш ҳақи 3. Иш ҳақи фонди 4. Қўшимча тўловлар ва нафақалар 4.1. ... 4.2. ... 4.н. ... 5. Мукофотлар 5.1. фоиз нисбати, % 6. Бошқалар 6.1. ... 6.2. ... 6.н. ... 7. Мукофот ва бошқа тўловларни ҳисобга олган ҳолда иш ҳақи 8. Рўйхатга киритилмаган ишчилар иш ҳақи 9. Жами иш ҳақи 9.1. шу жумладан: бир ойлик 10. Ягона ижтимоий тўлов 11. Жами иш ҳақи, (ягона ижтимоий тўлов билан)

Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга 8-ИЛОВА

ТАЪМИРЛАШ ХАРАЖАТЛАРИ ТАРКИБИ (асосий фаолият учун) ____________________ 20 ___ йил бўйича. (шакл млн.сўмда тўлдирилади) Т/р Кўрсаткичлар номи Харажатлар таркиби Харажатларни асослаш (смета № ____) Материал харажатлар Иш ҳақи харажатлари Машиналар ва механизмлар Бошқалар Сумма ўзгарувчан бирлик миқдори нархи сумма 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 1. Капитал таъмирлаш 1.1 . Пудратчи ташкилотлар томонидан амалга ошириладиган капитал таъмирлаш 1.1.1 . ... 1.1.2 . ... 1.1.н . ... 1.2 . Хўжалик усулида капитал таъмирлаш 1.2.1 . ... 1.2.2 . ... 1.2.н . ... 2. Жорий таъмирлаш 2.1 . Пудратчи ташкилотлар томонидан амалга ошириладиган жорий таъмирлаш 2.1.1 . ... 2.1.2 . ... 2.1.н . ... 2.2 . Хўжалик усулида жорий таъмирлаш 2.2.1 . ... 2.2.2 . ... 2.2.н . ... Жами

Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга 9-ИЛОВА

АСОСИЙ ВОСИТАЛАРНИ ҲАҚИҚИЙ ТАЪМИРЛАШ ТЎҒРИСИДАГИ МАЪЛУМОТЛАР (асосий фаолият учун) ___________________ 20 ___ йил бўйича. (шакл млн.сўмда тўлдирилади) п/п Номи таъмирлаш ишлари Харажатларни декодлаш Харажатларни асослаш (далолатнома рақами) Моддий харажатлар Меҳнат харажатлари Машиналар ва механизмлар Бошқалар Миқдори бирлик ўлчовлар миқдори нархи миқдори 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 1. Капитал таъмирлаш 1.1. Пудратчи ташкилотлар томонидан капитал таъмирлаш 1.1.1. 1.1.2. 1.1.н. 1.2. Хўжалик усулида жорий таъмирлаш 1.2.1. 1.2.2. 1.2.н. 2. Жорий таъмирлаш 2.1. Пудратчи ташкилотлар томонидан жорий таъмирлаш 2.1.1. 2.1.2. 2.1.н. 2.2. Хўжалик усулида жорий таъмирлаш 2.2.1. 2.2.2. 2.2.н. Жами

Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга 10-ИЛОВА

МАТЕРИАЛ ХАРАЖАТЛАРИ ТАРКИБИ (асосий фаолият учун) _____________________ 20 ___ йил бўйича. (шакл млн.сўмда тўлдирилади) п/п Материаллар, хом ашё, асбобларнинг номи доимий хизмат кўрсатиш учун Харажатларни тасрифлаш Харажатларни асослаш бирлик ўлчовлар миқдори нархи миқдори 1 2 3 4 5 6 7 1. Материаллар 1.1. ... 1.2. ... 1.н. ... 2. Хом-ашё 2.1. ... 2.2. ... 2.н. ... 3. Бошқа товар-моддий захиралар 3.1. ... 3.2. ... 3.н. ... Жами

Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга 11-ИЛОВА

ТРАНСПОРТ ХАРАЖАТЛАРИ ТАРКИБИ (асосий фаолият учун) ________________________20 ___ йил бўйича. (шакл млн.сўмда тўлдирилади) Т/р Кўрсаткичлар номи Ўзгарувчан бирлик Енгил транспорт воситалари Юк ташувчи транспорт воситалари Юк ва йўловчи ташувчи транспорт воситалари Автобуслар Махсус транспорт воситалари Механизм ва эҳтиёт қисмлар Бошқа транспорт турлари 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 I ЁҚИЛҒИ ХАРАЖАТЛАРИ млн.сўм 1. Бензин ёқилғисида ҳаракатланувчи транспорт воситалари 1.1. Миқдори дона 1.2. Автопаркдаги транспортлардан фойдаланиш даражаси коэф. 1.3. Транспорт бирлиги учун кунлик сарф меъёри литр 1.4. Автопаркдаги кунлик харажатлари (1.1х1.2х1.3) литр 1.5. Йил давомида иш кунлари сони кун 1.6. Бензин нархи литр/сўм 1.7. Жами бензин ёқилғиси харажатлари млн.сўм 2. Суюлтирилган табиий газда ҳаракатланувчи автотранспорт воситалари 2.1. Миқдори дона 2.2. Автопаркдаги транспортлардан фойдаланиш даражаси коэф. 2.3. Транспорт бирлиги учун кунлик сарф меъёри литр 2.4. Автопаркдаги кунлик харажатлари (1.1х1.2х1.3) литр 2.5. Йил давомида иш кунлари сони кун 2.6. Суюлтирилган табиий газ нархи литр/сўм 2.7. Жами суюлтирилган табиий газ харажатлари млн.сўм 3. Дизель ёқилғисида ҳаракатланувчи транспорт воситалари 3.1. Миқдори дона 3.2. Автопаркдаги транспортлардан фойдаланиш даражаси коэф. 3.3. Транспорт бирлиги учун кунлик сарф меъёри литр 3.4. Автопаркдаги кунлик харажатлари (1.1х1.2х1.3) литр 3.5. Йилнинг шу жумладан иш кунлари сони кун 3.6. Дизель ёқилғиси нархи литр/сўм 3.7. Жами дизель ёқилғиси харажатлари млн.сўм II ТАЪМИРЛАШ ХАРАЖАТЛАРИ млн.сўм 4. Шиналарни сотиб олиш харажатлари млн.сўм 5. Аккумулятор батареяларни сотиб олиш харажатлари млн.сўм 6. Машина мойини сотиб олиш ва бошқа ёқилғи-мойлаш материаллари харажатлари млн.сўм 7. Таъмирлаш харажатлари млн.сўм Ш БОШҚА ХАРАЖАТЛАР млн сўм 8. Транспорт воситаларини техник кўрикдан ўтказиш млн.сўм 9. Бошқа давлат тўловлари ва божлари млн.сўм 10. Бошқа хизматлар ва харажатлар млн.сўм IV Жами млн.сўм

Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга 12-ИЛОВА

МАЪМУРИЙ ХАРАЖАТЛАР ТАРКИБИ (асосий фаолият учун) ______________________ 20 ___ йил бўйича. (шакл млн.сўмда тўлдирилади) Т/р Кўрсаткичлар номи Нархи (сўм) Харажатларни асослаш 1 2 3 4 1. Иш юритиш материаллари, офис жиҳозлари учун материаллар сарфи, факс қоғозлари, принтерлар ва нусха кўчириш ускуналарини сотиб олиш харажатлари ва бошқалар 1.1. Иш юритиш материаллари 1.2. Офис ускуналари учун материаллар 1.3. Факс, принтер ва нусха кўчириш учун қоғоз 1.4. Бошқалар 2. Почта ва телекоммуникация харажатлари 2.1. Почта харажатлари 2.2. Телекоммуникация харажатлари 2.3. Бошқалар 3. Дастурий таъминотга техник хизмат кўрсатиш харажатлари 3.1. Дастурий таъминотга техник хизмат кўрсатиш 3.2. Киберхавфсизликни таъминлаш 3.3. Бошқалар 4. Консалтинг ва аудиторлик хизматлари 4.1. Молиявий аудит 4.2. Техник аудит 4.3. Консалтинг хизматлари 4.4. Услубий, норматив-ҳуқуқий ва бошқа ҳужжатларни ишлаб чиқиш харажатлари 5. Банк харажатлари 6. Бинолар, иншоотлар ва бошқа мол-мулкни муҳофаза қилиш харажатлари 7. Кадрларни қайта тайёрлаш харажатлари 8. Юридик ва нотариал харажатлар 9. Экологик харажатлар 10. Маркетинг ва реклама харажатлари 11. Вакиллик харажатлари 12. Саёҳат харажатлари 13. Қимматли қоғозлар Марказий депозитарийси банки ва қимматли қоғозлар бозорининг профессионал иштирокчилари хизматлари учун тўлов 14. Бошқа кутилмаган маъмурий харажатлар Жами

Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга 13-ИЛОВА

АСОСИЙ ВОСИТАЛАР ВА НОМОДДИЙ АКТИВЛАР БЎЙИЧА АМОРТИЗАЦИЯ АЖРАТМАЛАРИ БЎЙИЧА ҲИСОБ-КИТОБЛАР (асосий фаолият учун) ____________________ 20 йил ___ бўйича. (шакл млн.сўмда тўлдирилади) Т/р Асосий воситалар ва номоддий активлар гуруҳлари Бошланғич қиймат Қолдиқ қиймати «___» _________ 20 ___ й. ҳолатига Эскириш меъёри (%) Эскиришни ҳисоблаш усули Сумма амортизация Қолдиқ қиймати 1 2 4 5 6 7 8 9 1. Асосий воситалар 1.1. ... (1-гуруҳ) 1.2. ... (2-гуруҳ) 1.н. ... (н гуруҳи) 2. Номоддий активлар 2.1. ... (1-гуруҳ) 2.2. ... (2-гуруҳ) 2.3. ... (н гуруҳи) 3. Жами

Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга 14-ИЛОВА

КРЕДИТЛАР ВА ҚАРЗЛАР ТЎҒРИСИДА МАЪЛУМОТ (асосий фаолият учун) ____________________ 20 ___ йил бўйича (шакл млн.сўмда тўлдирилади) Т/р Кредит шартномасининг номи Кредит шартномаси рақами Кредитлашни бошлаш (ой, йил) Кредитни тўлаш муддати (ой, йил) Имтиёзли давр (ойлар) Валюта кредит Кредит миқдори (кредит валютасида) Ҳисобот даври бошидаги кредит қолдиғи (кредит валютасида) Йиллик фоиз ставкаси (%) Тўланадиган фоизлар тариф даврида Тариф даврида тўланиши лозим бўлган кредитнинг асосий суммаси Тариф даври охиридаги кредит суммасининг қолдиғи (кредит валютасида) кредит валютасида миллий валютада кредит валютасида миллий валютада 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 1. Қисқа муддатли кредитлар ва қарзлар 1.1. 1.2. 1.n. Жами - - - 2. Узоқ муддатли кредитлар ва қарзлар 2.1. 2.2. 2.n. Жами - - -

Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга 15-ИЛОВА

АСОСИЙ ВОСИТАЛАР ХАРИДИ ТЎҒРИСИДАГИ МАЪЛУМОТЛАР (лицензияланган фаолият бўйича) ____________________ 20 ___ йил бўйича. (шакл млн.сўмда тўлдирилади) Т/р Асосий воситанинг инвентаризация рақами Асосий воситанинг номлари Асосий воситалар хариди санаси Фойдаланиш муддати (йиллар) Асосий воситанинг қиймати (ҚҚСсиз) 1 2 4 5 6 7 1. 2. 3. n. Жами

Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга 16-ИЛОВА

АСОСИЙ ВОСИТАЛАР ҚУРИЛИШИ ТЎҒРИСИДАГИ МАЪЛУМОТЛАР (лицензияланган фаолият бўйича) ____________________ 20 ___ йил бўйича. (шакл млн.сўмда тўлдирилади) Т/р Асосий воситанинг инвентаризация рақами Асосий воситанинг номлари Асосий воситалар ишлаб чиқарилган сана Фойдаланиш муддати (йиллар) Асосий воситанинг қиймати (ҚҚСсиз) 1 2 4 5 6 7 1. 2. 3. n. Жами

Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга 17-ИЛОВА

АСОСИЙ ВОСИТАЛАРНИ ҲИСОБДАН ЧИҚАРИШ ТЎҒРИСИДАГИ МАЪЛУМОТЛАР (лицензияланган фаолият бўйича) ____________________ 20 ___ йил бўйича. (шакл млн.сўмда тўлдирилади Т/р Асосий воситалар номи Асосий воситалар хариди санаси Асосий воситаларни ҳисобдан чиқариш (сотиш) санаси Асосий воситанинг инвентаризация рақами Асосий воситанинг бошланғич қиймати Йиғилган эскириш суммаси Йиғилган бузилиш суммаси Асосий воситанинг баланс қиймати Асосий воситаларни ҳисобдан чиқариш (сотиш) миқдори Асосий воситани ҳисобдан чиқариш (сотиш) билан боғлиқ харажатлар 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 1. 2. 3. n. Жами

Электр энергияси учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга 18-ИЛОВА

АСОСИЙ ВОСИТАЛАРНИ ТУГАТИШ ТЎҒРИСИДАГИ МАЪЛУМОТЛАР (лицензияланган фаолият бўйича) ____________________ 20 ___ йил бўйича. (шакл млн.сўмда тўлдирилади) Т/р Асосий воситалар номи Асосий воситанинг инвентаризация рақами Бошланғич қиймати Қолдиқ қиймати Тугатишдан олинган даромадлар Активни тугатиш учун асос/сабаб жами капитал харажатларга киритилган жорий харажатларга киритилган ҳисобдан чиқарилган (сотилган) бошқалар йўналишлар бўйича 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 1. 2. 3. n. Жами

Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 15 июндаги 337-сон қарорига 3-ИЛОВА

Табиий газ учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисида

1-боб. Умумий қоидалар

1. Мазкур Низом табиий газ ёқилғисини ишлаб чиқариш (қазиб олиш), узатиш, тақсимлаш ва сотиш хизматлари (кейинги ўринларда — маҳсулот ва хизматлар) учун тарифларни шакллантиришнинг асосий тартибини белгилайди.

Ушбу Низом Ўзбекистон Республикасида табиий газни қазиб чиқарувчи, қабул қилувчи, узатувчи, газ таъминоти ташкилотлари ва истеъмолчиларга магистрал газ қувурлари орқали етказиб берувчи ташкилотлар томонидан тартибга солинадиган барча тадбирларга нисбатан қўлланилади.

Тартибга солувчи орган тариф қарорларини қабул қилишда мазкур Низом ҳамда газ билан тартибга солинадиган фаолиятга тааллуқли бошқа қонунчилик ҳужжатларига асосан иш юритади.

2. Мазкур Низомда қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:

бевосита харажатлар — тартибга солувчи органга тариф даврида тартибга солинадиган тарифларга киритилган назорат қилинмайдиган харажатлар;

газ — узатувчилар ва истеъмолчиларга узатиш тармоқлари орқали етказиб бериладиган табиий газ;

газ йўқотилиши ҳисобга олинмаган узатиш — оператор томонидан қабул қилинган табиий газнинг умумий ҳажми ва унинг узатиш тизимининг чиқиш нуқтасида сотилган ёки етказиб берилган табиий газнинг ҳажми ўртасидаги фарқни билдиради, тартибга солувчи орган томонидан рухсат этилган тизим газидан ташқари (сиқилиш, техник хизмат кўрсатиш ва бошқалар);

газ таъминоти — ишлаб чиқариш ташкилотидан сотилган газ ва етказиб берувчи томонидан қайта сотиш учун сотиб олинган газ;

газни тартибга солувчи фаолият — операторлар томонидан табиий газни ишлаб чиқариш (қазиб чиқариш), узатиш, тақсимлаш, сақлаш ва газ таъминоти фаолияти;

истеъмолчиларга хизмат кўрсатиш тоифаси — газ нархини белгилаш учун газ билан тартибга солинадиган хизматлар истеъмолчилари ажратиладиган хизматлар тоифалари;

капитал харажатлар — бу тариф даврига прогноз қилинадиган тартибга солинадиган активларга инвестициялар;

операторлар — табиий газни қазиб чиқарувчи, қабул қилувчи, узатувчи, газ таъминоти ташкилотлари ва истеъмолчиларга магистрал газ қувурлари орқали етказиб берувчи ташкилот;

тариф — ушбу Низомга мувофиқ тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширувчи операторлар томонидан табиий газ ёқилғисини ишлаб чиқариш (қазиб олиш), узатиш, тақсимлаш ва сотиш хизматлари учун белгиланган нарх.

тариф даври — тариф ҳисобланадиган давр (календарь йил ва ундан ортиқ);

тарифлар тузилмаси — операторлар ҳар бир хизмат тоифаси ёки истеъмолчилар тоифаси учун олиши мумкин бўлган барча тартибга солинадиган тарифлар (қатъий ва ўзгарувчан тўловлар) тўплами;

тартибга солинадиган активлар — норматив-ҳуқуқий ҳужжатларда белгиланган хизматлар стандартларига мувофиқ тартибга солинадиган хизматларни кўрсатиш учун зарур бўлган активлар, шу жумладан, айланма маблағлар, газ қувурлари тўплами;

тартибга солинадиган тарифлар — операторлар томонидан тариф даврида тартибга солинадиган хизматлар учун олиши мумкин бўлган тарифлар;

тартибга солувчи орган — Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Идоралараро тариф комиссияси;

тизимда ишлатиладиган газ — газни етказиб берувчи ташкилот томонидан газ қувурларини ташиш тизимини ишлатиш ва унга техник хизмат кўрсатиш учун фойдаланиладиган газ миқдори;

узатиш билан тартибга солинадиган хизматлар — узатиш хизмати ва тартибга солувчи орган томонидан тасдиқланган бошқа тартибга солинадиган хизматлар;

узатиш хизмати — корхона томонидан узлуксиз равишда ва газ хизмати шартномасида келишилган ҳолда кўрсатиладиган хизмати;

хизматлар — операторлар томонидан кўрсатиладиган тартибга солинадиган фаолият.

2-боб. Тарифларни тартибга солиш тамойиллари

3. Тариф методологияси тариф режими ва тарифларига нисбатан қўлланилиши мумкин бўлган қуйидаги тамойилларни ўз ичига олади:

тарифлар самарали бошқарув, операторлар тизимини янгилаш ва истеъмолчиларга ишончли ва хавфсиз тарзда хизматлар кўрсатиш имконини берувчи бўлиши;

тарифлар камситувчи бўлмаслиги;

тарифлар бошқа хизматлар ёки истеъмолчилар тоифалари томонидан ўзаро субсидияланмаслиги;

тарифлар ва уларнинг хизматлари истеъмолчилар тушуниши учун осон бўлиши;

тарифлар истеъмолчилар тоифасига мос келиши.

4. Ҳеч бир оператор ўз истеъмолчиларидан тартибга солувчи орган томонидан тасдиқланган ва эълон қилинган тарифлар жадвалига киритилган тариф тузилмасига мос келмайдиган ҳар қандай тарифни ундирмайди.

3-боб. Тариф даври

5. Тарифни белгилаш ва тарифларни биринчи навбатда қайта кўриб чиқиш ўртасидаги тариф даври ушбу вақт даври учун тартибга солувчи орган томонидан тариф тузилмаси тасдиқланган кундан бошлаб бир йил давом этади.

6. Кейинги тарифларни кўриб чиқиш ўртасидаги тариф даври уч йил давом этади.

4-боб. Тарифларни кўриб чиқиш методологияси

7. Тартибга солувчи орган операторлар томонидан қўлланиладиган тарифларни тариф даври бошланишидан олдин белгилайди.

8. Тартибга солинадиган тарифлар операторларга тартибга солувчи орган томонидан тасдиқланган хизматларнинг тахминий қийматига тенг даромад олиш имконини беради ва қуйидаги формула бўйича белгиланади:

бунда:

t — Тариф даврининг ҳар бир йилини ифодалайди.

N — Тариф даврининг йиллар сони.

AR t — Тариф даврининг t йилида рухсат этилган даромад ҳисобланади ва қуйидаги формула бўйича ҳисобланади: AR t = ∑ i RT i,t x Q i,t ; бунда Rt i,t t йилида хизматлар тоифаси ёки истеъмолчилар i синфи учун тартибга солинадиган тариф ва Q i,t t йилидаги хизматлар тоифаси ёки истеъмолчилар i синфига бўлган тахминий талаб.

RR t — Тариф даврининг t йилидаги даромад талаби ва мазкур низомнинг 5 — 13-бобларида тавсифланган таркибий қисмлар методологиясига мувофиқ ҳисоблаб чиқилади.

r — мазкур низомнинг 11-бобига мувофиқ белгиланган даромадлилик даражаси ҳисобланади.

9. Тартибга солинадиган тарифлар тартибга солувчи орган томонидан инфляция ва бевосита харажатларнинг ўзгаришига қараб, тариф даврида қуйидаги формула бўйича ўзгартирилади:

бунда:

AAR t — тариф даврининг t йилдаги тузатилган рухсат этилган даромади ва қуйидаги формула бўйича ҳисобланади: AAR t = ∑ i ART i,t x Q i,t ; Бу ерда ART i,t — t йилдаги хизматлар тоифаси ёки истеъмолчиларнинг i тоифаси учун тузатилган, тартибга солинадиган тарифлар ва Q i,t — тарифларни кўриб чиқишда прогноз қилинганидек, t йилидаги хизматлар тоифаси ёки истеъмолчиларнинг i синфига бўлган тахминий талаб.

RR t — тарифларни кўриб чиқишда прогноз қилинганидек мазкур низомнинг 7-бобида белгиланган t йилидаги даромад талаби.

DC t — тарифларни кўриб чиқишда прогноз қилинганидек мазкур низомнинг 7-бобида белгиланган t йилидаги бевосита харажатлар.

RDC t — t йилида кўриб чиқилган бевосита харажатлар ва мазкур низомнинг 5-бобига мувофиқ ҳисоблаб чиқилади.

CPI t — t йили учун тартибга солинадиган тарифлар кучга киришидан икки ой олдин Ўзбекистон Республикаси Давлат статистика қўмитаси томонидан эълон қилинадиган истеъмол нархлари индексидир.

CPI t-1 — t-1 йил учун тартибга солинадиган тарифлар кучга киришидан икки ой олдин Ўзбекистон Республикаси Давлат статистика қўмитаси томонидан эълон қилинадиган истеъмол нархлари индексидир.

5-боб. Бевосита харажатлар

10. Бевосита харажатлар қуйидагилардан иборат:

қазиб чиқарувчи ташкилот томонидан табиий газни қазиб чиқариш жараёнида келиб чиқадиган барча харажатлар;

магистрал газ қувурлари орқали етказиб берувчи ташкилот учун бу тартибга солинадиган хизматларнинг тегишли томонига етказиб бериш харажатлари;

истеъмолчиларга етказиб берувчи ташкилот учун бу тартибга солинадиган хизматларнинг тегишли томонига етказиб бериш учун сотиб олинган газ ва газ узатиш хизматлари харажатлари.

Операторлар тариф даври учун ўзининг прогнозли бевосита харажатини тақдим этади.

11. Тартибга солувчи орган табиий газ учун бозор прогнозлари ва имкониятлар харажатларини ҳамда узатиш хизмати учун прогноз қилинадиган тартибга солинадиган тарифларни ҳисобга олган ҳолда бевосита харажатларни баҳолайди ва тасдиқлайди.

12. Бевосита харажатлар қуйидаги формула бўйича ҳисобланади:

RDC t = PDC t + (ADC t-1 — PDC t-1 ) x (1 + r)

бунда:

PDC t — тариф даврининг t йили учун прогноз қилинадиган бевосита харажат бўлиб, газ ва узатиш хизматлари шартномаларига мувофиқ, t йилида тартибга солинадиган хизматларни етказиб бериш учун сотиб олинадиган газ ва узатиш хизматларининг нархини ифодалайди (агар мавжуд бўлса).

ADC t-1 — t-1 йилда ҳақиқий бевосита харажат бўлиб, t-1 йилда тартибга солинадиган хизматларни етказиб бериш учун газ ва узатиш хизматлари учун тўланган миқдор (агар мавжуд бўлса).

PDC t-1 — t-1 йил учун прогноз қилинган бевосита харажатлар. Тариф давридаги биринчи тузатиш учун PDC t-1 = DC t-1 .

r — мазкур низомнинг 11-бобига мувофиқ белгиланган даромадлилик даражаси.

6-боб. Тариф даврида тартибга солинадиган тарифларни ўзгартирилмаслиги

13. Тартибга солинадиган тарифларнинг қиймати тариф даврида фақат мазкур низомнинг 4-бобига мувофиқ ўзгаради, форс-мажор ҳолатлари бундан мустасно.

14. Ҳар бир тариф даври учун тартибга солинадиган тарифларни белгилашда тартибга солувчи орган операторлар, истеъмолчилар ва истеъмолчиларнинг алоҳида тоифалари учун ўтган даврдаги йўқотишлар ёки даромадларни ўзгартира олмайди.

7-боб. Даромад талаби

15. Тариф даврининг ҳар бир t йили учун даромад талаби (RR) қуйидаги формула бўйича белгиланади:

RR t = DC t + Opex t + D t + COC t

бунда:

DC t — мазкур низомнинг 5-бобида белгиланган бевосита харажатлар

Opex t — мазкур низомнинг 8-бобида таърифланганидек, тартибга солинадиган операцион харажатлар

D t — мазкур низомнинг 9-бобида белгиланган амортизация

COC t — мазкур низомнинг 10-бобида белгиланган капитал баҳоси

16. Даромад талабининг юқоридаги таркибий қисмлари тартибга солувчи орган томонидан тасдиқланади.

8-боб. Тартибга солинадиган операцион харажатлар

17. Тартибга солинадиган операцион харажатлар бу операторлар томонидан тартибга солиниши мумкин бўлган харажатлар ҳисобланади.

Операцион харажатлар операторлар томонидан тақдим этилган асословчи ҳужжатларга асосан тартибга солувчи орган томонидан таҳлил қилингандан сўнг инобатга олинади.

Мазкур низомнинг 16 ва 17-бобларида кўрсатилган бухгалтерия ҳисоби стандартлари капитал харажатларни операцион харажатлар сифатида таснифлаш бўйича кўрсатмаларни ўрнатади, шунда баъзи ўрнини босувчи инвестициялар операцион харажатлар сифатида таснифланиши мумкин.

9-боб. Амортизация

18. Операторлар учун амортизация активларнинг тартибга солинадиган базасига (кейинги ўринларда — АТБ) киритилган активларнинг амортизация тўловлари йиғиндиси сифатида аниқланади.

Амортизация чизиқли амортизация усули бўйича ҳисобланади.

АТБга киритилган активларнинг ҳар бири учун амортизация ставкалари мазкур низомга 16 ва 17-бобларда кўрсатилган бухгалтерия ҳисоби стандартларига мувофиқ белгиланади.

19. Операторлар учун тариф даврининг ҳар бир йили учун капитал баҳоси қуйидаги формула бўйича ҳисобланади:

бунда:

СОС — капиталнинг тартибга солинадиган қиймати.

r — 11-бобга мувофиқ ваколатли орган томонидан белгиланган даромад даражаси.

— RAB мазкур низомнинг 12-бобида белгиланган, t — тартибга солинадиган инвестицион капитал базасининг ўртача қиймати бўлиб, у қуйидагича ҳисобланади:

бунда:

— тартибга солинадиган инвестицион капитал базасининг очилиш қиймати, яъни тариф даврининг t йилининг биринчи кунидаги АТБ қиймати.

— тартибга солинадиган активлар базасининг якуний қиймати, яъни тариф даврининг t йилининг охирги кунидаги АТБ қиймати.

11-боб. Даромадлилик даражаси

20. Даромадлилик даражаси ваколатли орган томонидан оператор учун капиталнинг ўртача қиймати (WACC) таҳлили асосида белгиланади. WACC қуйидаги формула бўйича ҳақиқий, солиқдан олдинги асосда ҳисобланади:

бунда:

WACC — солиқдан олдинги реал асосда капиталнинг ўртача қиймати (%);

Gearing — умумий капиталнинг улуши сифатида қарзга тенг (капитал + қарз);

К е — ўз капиталининг реал қиймати бўлиб, капитал активларни нархлаш модели (САРМ) методологиясига мувофиқ ҳисобланиши керак (%);

K d — қарзнинг реал қиймати (%);

Т р — операторга нисбатан қўлланиладиган корпоратив солиқ ставкаси (%).

12-боб. Активларнинг тартибга солинадиган базаси

21. Операторлар учун активларнинг тартибга солинадиган базаси (кейинги ўринларда — АТБ) айланма капитал ва газ тармоқлари тўпламини ўз ичига олган тартибга солинадиган активлар қийматидан иборат.

22. Операторлар томонидан амалга оширилган инвестиция, агар инвестиция эҳтиёткорлик билан амалга оширилган бўлса, тартибга солинадиган инвестицион капитал деб ҳисобланади. Агар инвестициялар тариф даврида маълум бир санада фойдаланишга топширилган бўлса, лекин ўтган йилларда амалга оширилган бўлса, инвестиция қиймати ушбу бобда кўрсатилган санагача фоизлар билан ялпи ҳисобланади.

23. Мазкур низомнинг 13-бобида кўрсатилган тартибга мувофиқ тузатишларни ҳисобга олгандан сўнг, аввалги тариф даврининг охирги кунида АТБнинг амортизация қилинган қийматига тенг бўлиши керак.

24. Тарифларни қайта кўриб чиқиш жараёнида тасдиқланган капитал харажатлар оператор томонидан тариф даврида тартибга солувчи орган томонидан келишилган қийматда амалга оширилади.

25. АТБнинг очилиш қиймати мазкур низомнинг 13-бобида кўрсатилган тартиб бўйича тузатишлар ҳисобга олингандан сўнг, аввалги тариф даврининг охирги кунидаги АТБнинг амортизация қилинган қийматига тенг бўлиши керак.

26. АТБнинг ёпилиш қиймати қуйидаги формула бўйича ҳисобланади:

бунда:

RAB t — t йилидаги АТБ қиймати

RAB t-1 — t-1 йилидаги АТБ қиймати ёки очилиш қиймати

Capex t — мазкур низомнинг 13-бобида белгиланганидек, t йилида тартибга солинадиган активларга капитал харажатлар

D t — мазкур низомнинг 9-бобида белгиланганидек, t йилида тартибга солинадиган активларнинг амортизацияси

— t йилида тартибга солинадиган активларнинг чиқарилиши.

13-боб. Капитал харажатлар

27. Операторлар тариф даври учун харажатлар режасини ишлаб чиқиш ва тартибга солувчи органга юборади.

Тартибга солувчи орган капитал харажатлар режасини кўриб чиқиб, капитал харажатларни амалга ошириш учун даромадга бўлган талабда ҳисобга олади.

14-боб. Субсидияланган тарифлар

28. Субсидияланадиган тарифлар ҳукумат томонидан белгиланади ва операторлар томонидан тартибга солинадиган хизматлар учун истеъмолчилардан ундириладиган энг юқори нарх бўлиб ҳисобланади.

29. Субсидияланган тарифлар тартибга солинадиган тарифлардан пастроқ бўлади.

30. Операторларга субсидияланган тарифлар бўйича олинадиган даромад ва тартибга солинадиган тарифлардан олишга рухсат этилган даромад ўртасидаги фарқни ҳукумат қоплаши шарт.

31. Компенсация мазкур низомнинг 15-бобига мувофиқ ҳисобланади.

15-боб. Субсидия

32. Субсидия тариф даврида ҳукумат орқали операторларга бериладиган компенсация бўлиб, қуйидаги формула бўйича ҳисоблаб чиқилади:

бунда:

S t — t йилидаги субсидия миқдори

RT i,t — t йилидаги хизматлар тоифаси ёки истеъмолчилар тоифаси учун тартибга солинадиган тарифлар

ST i,t — t йилида хизматлар тоифаси ёки истеъмолчилар тоифаси учун субсидияланган тарифлар

Q i,t — t йилида хизматлар тоифаси ёки истеъмолчилар i синфига бўлган талаб прогнози

33. t йили учун субсидия миқдори ҳар ойнинг охирида тўланади. Ҳар қандай кечикиш мазкур низомнинг 11-бобида белгиланган даромадлилик даражасидан фойдаланган ҳолда тузатилган миқдорни назарда тутади.

16-боб. Тартибга солувчи орган кўрсатмалари

34. Операторлар тартибга солувчи орган кўрсатмаларига риоя қилиши керак.

35. Тартибга солувчи орган кўрсатмалари қуйидагиларни белгилайди:

ҳар хил фаолият ва хизмат турлари орасида тақсимлаш жараёнини амалга ошириш учун бухгалтерия ҳисобини юритиш бўйича операторлар томонидан риоя қилиниши керак бўлган қоидалар;

тартибга солувчи орган назорати остида бўлмаган, ўзларининг ташкилий тузилмаларини тегишли ташкилотлар билан қисман ёки тўлиқ мос келадиган активлар, хизматлар (маҳсулотларни) ушбу фаолият ўртасида ўтказадиган операцияларни амалга оширадиган ташкилотлар томонидан қўлланилиши керак бўлган қоидалар;

ҳар бир хизмат ёки истеъмолчи тоифаси бўйича харажатларни тақсимлашга имкон берувчи стандартлар, шакллар;

тартибга солинадиган фаолият учун активларнинг фойдали хизмат муддати.

36. Тартибга солувчи органга тақдим этиладиган маълумотлар Ўзбекистон молиявий ҳисоботининг миллий стандартлари талабларига жавоб бериши керак.

17-боб. Харажатлар, активлар ва даромадларни тақсимлаш тамойиллари

37. Операторлар амалга ошириладиган ҳар қандай харажатларни, активларни ёки даромадларни қуйидаги тамойилларга мувофиқ тақсимлаши шарт:

Сабаблилик: харажатлар ва активлар, тариф харажатларини акс эттириш тамойилига мувофиқ, хизматлар ўртасида ҳар бир хизматнинг қиймати ёки активларидан фойдаланиш улушига қараб тақсимланади;

Дискриминацияга йўл қўймаслик: харажатларни тақсимлаш учун асос бирон бир истеъмолчига, истеъмолчилар тоифасига ёки хизматлар тоифасига ёки оператор томонидан амалга ошириладиган фаолиятга ортиқча фойда келтирмаслиги керак;

Мувофиқлик: иложи борича тақсимлаш асоси йилдан-йилга бир хил бўлиши керак;

Шаффофлик: харажатларнинг тақсимланиш асоси аниқ ва тушунарли бўлиши керак.

38. Шубҳаларга йўл қўймаслик учун оператор мазкур низомнинг 37-банди тамойилларига мувофиқ газ хизматига, шунингдек оператор томонидан кўрсатиладиган бошқа хизматларга нисбатан тақсимлашни амалга ошириши шарт.

18-боб. Маълумотлар шакли

39. Маълумотлар шакли — кейинги тариф даври учун тарифларни тасдиқлашда тартибга солувчи орган томонидан талаб қилинадиган маълумотлар тўплами.

40. Маълумотлар шакли қуйидагилардан иборат:

талаб қилинган маълумотлар рўйхати ва уни тайёрлаш бўйича йўриқномалар тўплами тариф даври учун ариза берувчи операторлар томонидан тўлдирилиши керак;

операторлар томонидан маълумотларни киритиш учун шакллантирилган электрон ҳужжат;

маълумотлар шакллари операторларнинг тасдиқланган бизнес-режалари билан асослантирилиши керак.

41. Тартибга солувчи орган ўз текширувлари орқали операторлар харажатларининг асослилигини аниқлаш учун зарур деб ҳисоблаган барча маълумотлар операторлар томонидан тақдим этилиши лозим.

19-боб. Тартибга солинадиган тарифларни эълон қилиш.

42. Тартибга солинадиган тарифлар операторларнинг веб-сайтларида эълон қилиниши керак.

43. Тартибга солинадиган тарифлар табиий газ ҳажмининг бир бирлигига пул кўринишида ифодаланади ва тартибга солувчи орган томонидан тасдиқланган шаклда бўлади.

44. Тартибга солинадиган тарифлар қўшилган қиймат солиғини ўз ичига олган ҳолда тасдиқланади.

20-боб. Махфийлик

45. Операторлар тартибга солувчи органдан мазкур Низомга мувофиқ тақдим этилган махфий маълумотларни ошкор қилмасликни сўраши мумкин. Тартибга солувчи орган маълумотларнинг махфий аҳамиятга эга эканлигига ишонч ҳосил қилган тақдирда, бундай маълумотларни, ошкор қилмаслиги керак.

21-боб. Якуний қоида

46. Мазкур Низом талабларининг бузилишида айбдор бўлган шахслар қонун ҳужжатларига мувофиқ жавобгар ҳисобланади.

Табиий газ учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга 1-ИЛОВА

Харажатларни тақсимлаш тартиби

Босқичлар Тадбир номи Тадбирлар I босқич Харажатларни таснифлаш 1. Хизматларнинг турли тоифалари ёки мижозлар тоифалари билан бевосита боғлиқ бўлган харажатларни аниқлаш. 2. Муайян истеъмолчилар маълум харажатларни (масалан, паст босимли тармоқ харажатларини) тўлашга мажбур бўлиши мумкин, шу билан бирга барча мижозлар томонидан биргаликда амалга ошириладиган бошқа объект ёки бизнес харажатлари (юқори босимли тармоқ, маъмурий харажатлар) мавжуд бўлиб, улар маълум мезонларга мувофиқ тақсимланиши керак. II босқич У мумий харажатларни тақсимлаш Умумий харажатларни тақсимлаш учун ҳар бир хизмат тоифаси ёки истеъмолчилар тоифаси учун харажатлар талабга боғлиқ бўлган турли кўрсаткичлар («харажат омиллари») қўлланилади: истеъмолчилар сони, етказиб берилган, тақсимланган ёки ташилган газ ҳажми, энг юқори талаб, қувват захираси. III босқич Хизматлар ёки истеъмолчилар тоифаси бўйича даромад талабини ҳисоблаш 1. Харажатлар тақсимлангандан сўнг, ҳар бир тоифа бўйича даромад талаби 7-бобда белгиланган тартибга мувофиқ ҳисобланади. 2. Ушбу босқичда ҳар бир тариф тоифаси учун тегишли, қатъий, ҳажмли ёки сиғим тўловлари ҳисоблаб чиқилади. IV босқич Таъсир таҳлили Янги тариф тузилмаси тарифларни қайта кўриб чиқишдан олдинги тариф тузилмаси билан ҳамда ҳар бир хизмат тоифаси ёки мижоз тоифасига тегишли бўлган муқобил энергия манбалари ёки ўрнини босувчи энергия маҳсулотларининг нархлари билан таққосланган ҳолда баҳоланади. V босқич Харажатларни қайта тақсимлаш ва тарифларни қайта тузиш Ҳисоблаш тартиби газнинг рақобатбардошлигини таъминлаш ва тартибга солинадиган тарифларнинг ўзгарувчанлигини камайтириш мақсадида тариф тузилмасини калибрлаш имкониятини назарда тутади

Табиий газ учун тарифларни шакллантириш тартиби тўғрисидаги низомга 2-ИЛОВА

Тарифларни аниқлаш ва тасдиқлаш жараёни

Босқичлар Субъектлар Тадбирлар Бажариш муддатлари I босқич Товарларининг (хизматларининг) нархлари давлат томонидан тартибга солинадиган ташкилотлар 1. Тарифларни белгилаш ёки тарифларни қайта кўриб чиқиш, арзномани эълон қилиш ва қабул қилиш тўғрисида ариза бериш. 30 кун II босқич Тартибга солувчи орган Ҳисоб-китоб материалларини кўриб чиқиш учун сўров. 90 кун мобайнида III босқич Тартибга солувчи орган Даромад талаби ва тарифларни ҳисоблаш учун ариза берувчи томонидан тақдим этилган маълумотларни тасдиқлаш. 60 кун мобайнида IV босқич Тартибга солувчи орган Веб-сайтда манфаатдор томонларнинг фикр-мулоҳазалари учун тариф методологияси, тариф методологияси параметрлари ва ҳисоблаш тартиби эълон қилиш. 30 кун мобайнида V босқич Тартибга солувчи орган Кўриб чиқиш жараёни учун ваколатли органнинг консалтинг компанияси томонидан тариф таклифини ишлаб чиқиш. 60 кун мобайнида VI босқич Тартибга солувчи орган 1. Тариф таклифини ишлаб чиқиш. 2. Тариф таклифи натижалари ваколатли орган томонидан кўриб чиқиш жараёни консалтинг компанияси орқали тақдим этилади 90 кун мобайнида VII босқич Тартибга солувчи орган 1. Тариф таклифи ва манфаатдор томонлардан (операторлар, истеъмолчилар ва бошқалар) шарҳларни йиғиб олиш учун қўллаб-қувватловчи ҳужжатларни эълон қилиш. 2. Манфаатдор томонларнинг тариф жараёнида иштирок этиши бўйича сўровларини маъқуллаш. 3. Шарҳларни қабул қилиш учун вақт жадвалини белгилаш. 30 кун мобайнида VIII босқич Тартибга солувчи орган Тариф таклифини ҳамда 7-босқичда олинган шарҳларни кўриб чиқиш 30 кун мобайнида IX босқич Тартибга солувчи орган Тартибга солинадиган хизматлар ва мижозлар тоифалари (тарифлар жадвали), вақт даври учун рухсат этилган даромадлар ва рухсат этилган тариф даромадлари бўйича шаклланган тариф тузилмасини тасдиқлаш ва эълон қилиш. 30 кун мобайнида

Бунда:

1-босқичда тартибга солинадиган фаолиятнинг ҳар бир оператори тартибга солинадиган тарифларни қайта кўриб чиқиш учун ваколатли орган томонидан тасдиқланган санадан 15 — 18 ой олдин ариза билан мурожаат қилиши керак. Тарифларни кўриб чиқиш хронограммасининг барча вақт босқичларини ҳисоблаш (камида 15 ой).

2-босқичда сўралган маълумотларга ҳеч бўлмаганда маълумотлар шаблони, операторнинг бизнес-режаси ва маълумотлар шаблонининг тушунтиришлари илова қилинади.

Тартибга солувчи орган, ҳужжатларни кўриб чиқиб, ўзи учун қулай деб ҳисоблаган ҳолда қўшимча маълумот ва тушунтиришларни сўраши мумкин. Ваколатли орган томонидан ахборот ва тушунтиришлар бўйича фаолиятни кўриб чиқиш жараёнининг исталган босқичида содир бўлиши мумкин.

Қайта тиклаш, шу жумладан қўшимча маълумотлар ва тушунтиришлар ваколатли орган томонидан сўралганидан кейин 10 кундан кечиктирилмай тақдим этилиши керак.

3-босқичда тартибга солувчи орган капитал қийматини ҳисоблашни ва бошқа параметрларни ҳисоблаш тартибини ишлаб чиқади, сўнгра тариф методологияси бўйича тақдимотни тайёрлайди.

4-босқичда шарҳлар ваколатли орган томонидан таҳлил қилинади ва кўриб чиқилади, кейинчалик якуний тариф методологияси эълон қилинади.

6 — 8-босқичларда тариф таклифи қуйидаги бандлар ва ҳисоб-китобларни ўз ичига олади: рухсат этилган даромадлар, рухсат этилган тариф бўйича даромадлар, хизматлар ва мижозлар тоифалари учун олинадиган тариф тузилмаси, шу жумладан мақсадли ижтимоий тарифда субсидияларни ҳисоблаш. Иқтисодиёт ва молия вазирлиги субсидияларни тасдиқлашда иштирок этади. Тартибга солувчи органнинг консалтинг фирмаси рухсат этилган даромадларни, рухсат этилган тариф даромадларини ва тариф тузилмасини, шу жумладан субсидияланган йўналтирилган ижтимоий тарифни (кейинги ўринларда тарифлар жадвали) ҳисоблайди.

9-босқичда тариф тузилмасини тасдиқлашни эълон қилиш билан бирга, кўриб чиқиш жараёнида кўрилган барча қадамлар, жумладан: рухсат этилган даромадларнинг таркибий қисмлари, субсидиялар, шарҳларга жавоб бериш ва тасдиқланган тариф тузилмасининг тегишли асослари тўғрисида ваколатли орган томонидан тушунтиришлар киритилиши керак.

Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 15 июндаги 337-сон қарорига 4-ИЛОВА

Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Идоралараро тариф комиссиясининг

1. Ж.А. Қўчқоров — Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосари — иқтисодиёт ва молия вазири, комиссия раиси 2. Ш.Х. Ходжаев — Энергетика бозорини ривожлантириш ва тартибга солиш агентлиги раҳбари, комиссия раиси ўринбосари 3. Б.Р. Маматкаримов — энергетика вазирининг биринчи ўринбосари 4. Ш.С. Хидоятов — қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг биринчи ўринбосари 5. И.А. Абдугафаров — транспорт вазири ўринбосари 6. А.Н. Каримов — адлия вазири ўринбосари 8. Х.Б. Мустафаев — иқтисодиёт ва молия вазири ўринбосари

Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 15 июндаги 337-сон қарорига 5-ИЛОВА

Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Идоралараро тариф комиссияси тўғрисида

1-боб. Умумий қоидалар

1. Мазкур Низом Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Идоралараро тариф комиссиясининг (кейинги ўринларда — Комиссия) фаолиятини ташкил қилиш тартибини белгилайди.

2. Комиссия қуйидаги товар ва хизматлар бўйича тартибга солинадиган тарифларни (устамаларни) кўриб чиқади ва тасдиқлайди:

ишлаб чиқарувчи ташкилотлар томонидан ишлаб чиқариладиган электр ва иссиқлик энергияси (электр энергиясини харид қилиш тарифи танловлар асосида аниқланган ёхуд қонунчилик ҳужжатларида алоҳида тартиб белгиланган ҳоллар бундан мустасно);

магистрал электр тармоқлари орқали электр энергиясини транспортировка қилиш (электр энергиясини халқаро транзитлар орқали транспортировка қилиш бундан мустасно);

тақсимловчи ташкилотлар томонидан электр энергиясини тақсимлаш ва сотиш;

электр энергиясининг ягона харид қилувчиси томонидан ҳудудий электр тармоқлари корхоналарига сотиладиган электр энергияси;

республикадаги табиий газ ишлаб чиқарувчилар, шу жумладан «Ўзбекнефтгаз» акциядорлик жамияти ва «Шўртан ГКМ» масъулияти чекланган жамияти томонидан сотиладиган табиий газ;

қазиб чиқарувчи ва/ёки қайта ишловчи ташкилотлар томонидан ишлаб чиқариладиган ҳамда аҳолига ва ижтимоий соҳа объектларига маиший истеъмол учун етказиб беришга масъул ташкилотларга сотиладиган суюлтирилган газ;

табиий газни ташишга ихтисослашган ягона магистраль газ узатиш тизими операторининг ташиш хизмати;

табиий газни марказлашган тартибда харид қилиш ва сотиш функциясини бажарувчи томонидан табиий газни ташишга ихтисослашган ягона магистраль узатиш тизими операторига ва табиий газни кейинчалик газ тақсимлаш тармоғига уланган республика ички истеъмолчиларига, шу жумладан, аҳолига етказиб бериш мақсадида сотиб оладиган газ тақсимлаш тармоқларини эксплуатация қилувчига сотиладиган табиий газ;

транспорт тармоғининг табиий монополия шароитларида ишлаб чиқариладиган (кўрсатиладиган) товарлари (хизматлари);

Комиссия тартибга солинадиган тарифларни (устамаларни) ушбу Низомга иловага мувофиқ схема бўйича кўриб чиқади ва тасдиқлайди.

3. Комиссия ўз фаолиятида Ўзбекистон Республикаси Конституцияси ва қонунлари, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталари қарорлари, Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармонлари, қарорлари, фармойишлари, Вазирлар Маҳкамаси қарорлари, фармойишлари ҳамда мазкур Низом ва бошқа қонунчилик ҳужжатларига риоя қилади.

2-боб. Комиссиянинг асосий вазифалари ва функциялари

4. Қуйидагилар Комиссиянинг асосий вазифалари ҳисобланади:

Республика ижро органлари ва бошқа манфаатдор ташкилотларнинг тарифлар шакллантирилишини тартибга солиш соҳасидаги давлат сиёсатини амалга оширишда самарали ҳамкорлигини таъминлаш;

энергетика ва транспорт соҳаларида истеъмолчилар, ишлаб чиқарувчилар, тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширадиган ташкилотлар манфаатлари ва ижтимоий аҳамиятга молик манфаатлар мувозанатини таъминловчи тариф сиёсатининг амалга оширилишини таъминлаш;

энергетика ва транспорт соҳаларида тарифлар шакллантирилишини тартибга солиш соҳаларида давлат сиёсатини такомиллаштириш бўйича таклифлар ва тавсиялар тайёрлаш;

тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширадиган ташкилотлар фаолиятини самарали ташкил этишда иштирок этиш.

5. Комиссия ўзига юкланган вазифаларга мувофиқ қуйидаги функцияларни амалга оширади:

а) Республика ижро органлари ва бошқа манфаатдор ташкилотларнинг тарифлар шакллантирилишини тартибга солиш соҳасидаги давлат сиёсатини амалга оширишда самарали ҳамкорлигини таъминлаш соҳасида:

тарифлар шакллантиришини тартибга солишда очиқлик, ошкоралик тамойиллари, истеъмолчилар, ишлаб чиқарувчилар, тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширадиган ташкилотлар манфаатлари ва ижтимоий аҳамиятга молик манфаатлар мувозанати асосида Республика ижро органлари ва манфаатдор ташкилотларнинг ўзаро ҳамкорлигини ташкил этиш чораларини кўради;

тарифлар шакллантиришини тартибга солиш соҳасида давлат сиёсатини амалга оширишда Республика ижро органлари ва манфаатдор ташкилотларнинг ўзаро ҳамкорлигини яхшилаш чораларини ишлаб чиқади ва амалга оширади;

б) энергетика ва транспорт соҳаларида истеъмолчилар, ишлаб чиқарувчилар, тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширадиган ташкилотлар манфаатлари ва ижтимоий аҳамиятга молик манфаатлар мувозанатини таъминловчи тариф сиёсатининг амалга оширилишини таъминлаш соҳасида:

энергетика ва транспорт (йўналишли ва линияли таксилардан ташқари) соҳаларида товарлар ва хизматлар учун тартибга солинадиган тарифларни (устамаларни) тасдиқлаш бўйича таклифларни кўриб чиқади;

энергетика ва транспорт (йўналишли ва линияли таксилардан ташқари) соҳаларида товарлар ва хизматлар учун истеъмолчилар, ишлаб чиқарувчилар, тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширадиган ташкилотлар манфаатлари ва ижтимоий аҳамиятга молик манфаатлар мувозанатини таъминловчи тартибга солинадиган тарифларни (устамаларни) тасдиқлайди;

в) энергетика ва транспорт соҳаларида тарифлар шакллантирилишини тартибга солиш соҳаларида давлат сиёсатини такомиллаштириш бўйича таклифлар ва тавсиялар тайёрлаш соҳасида:

энергетика ва транспорт соҳаларида тариф сиёсатининг асосий йўналишларини янада такомиллаштириш бўйича таклифлар ишлаб чиқишни ташкил этади;

тармоқлараро ва тармоқлар ичида нарх тенглиги ҳамда мувозанатига риоя қилиш, мослашувчан тарифларни тартибга солиш услубларини белгилаш соҳасида норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини кўриб чиқади;

табиий монополия субъектлари учун тарифни шакллантиришнинг амалдаги услубларини такомиллаштиришнинг умумий тамойилларини ишлаб чиқишни таъминлайди;

г) тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширадиган ташкилотлар фаолиятини самарали ташкил этишда иштирок этиш соҳасида:

электр энергетикаси, нефть, табиий газ ва марказлашган иссиқлик таъминоти соҳасидаги ташкилотларнинг молиявий барқарорлигини таъминлашга қаратилган таклифларни кўриб чиқади, электр энергияси, табиий газ ва марказлашган иссиқлик таъминоти ҳамда темир йўл транспортидан фойдаланувчи истеъмолчилардан ва улгуржи қайта сотувчилардан тушадиган маблағларни тақсимлаш тартибини тасдиқлайди;

электр энергетикаси ҳамда нефть ва газ соҳасидаги ташкилотларнинг дебиторлик ва кредиторлик қарздорликларини қисқартириш орқали корхоналарнинг молиявий ҳолатини соғломлаштириш юзасидан амалий чоралар кўради.

6. Комиссия ўзига юкланган функцияларни амалга ошириши учун қуйидаги ҳуқуқларга эга:

вазирликлар, идоралар, ташкилотлардан ўзига юкланган вазифаларни бажариш учун зарур материаллар ва маълумотларни белгиланган тартибда сўраш ва олиш;

ўз ваколатига тааллуқли масалалар бўйича вазирликлар, қўмиталар ва ташкилотлар раҳбарлари таклифларини кўриб чиқиш;

тарифлар шакллантирилишига таъсир қилувчи чораларни такомиллаштириш бўйича таклифлар тайёрланиши ҳамда Ўзбекистон Республикаси Президенти ва Вазирлар Маҳкамасига кўриб чиқиш учун тақдим этилишини ташкил қилиш;

экспертиза ўтказиш ва маслаҳатлашиш учун фаолияти Комиссия ваколатига кирадиган масалалар билан боғлиқ бўлган вазирликлар, идоралар, ташкилотлар мутахассисларини, шу жумладан, хорижий мутахассисларни белгиланган тартибда жалб қилиш;

Комиссия ваколатига кирадиган масалалар бўйича қарорлар қабул қилиш.

Комиссия қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

3-боб. Комиссия фаолиятини ташкил қилиш

7. Комиссия таркиби Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланади. Комиссия таркибига раис ва Комиссия аъзолари киради.

8. Комиссияга Комиссия фаолиятига умумий раҳбарликни амалга оширадиган, унинг ишларини ташкил этадиган ва қабул қилинган қарорларнинг ижроси бўйича умумий назоратини амалга оширадиган раис бошчилик қилади.

9. Комиссия раиси Комиссияга юкланган функциялар ва вазифаларни бажармаганлик ёки тегишли даражада бажармаганлик учун шахсан жавобгардир.

10. Комиссия йиғилишини Комиссия раиси олиб боради.

11. Комиссия ўз фаолиятини доимий асосда амалга оширади ва зарурат туғилганда, шу жумладан, тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширадиган ташкилотлар мурожаат қилганда йиғилиш ўтказади.

Тартибга солинадиган фаолиятни амалга оширадиган ташкилотлар тарифларни тасдиқлаш бўйича лойиҳаларни тегишли тармоқларга мутасаддилик қиладиган вазирликлар ва/ёки идоралар билан келишилгандан кейин Комиссияга киритади. Бунда Вазирлар Маҳкамаси қарори билан тасдиқланган Электр энергиясидан фойдаланиш қоидаларига мувофиқ ўрнатиладиган турли истеъмолчилар гуруҳлари учун электр энергияси тарифлари ҳамда Табиий газдан фойдаланиш қоидаларига мувофиқ ўрнатиладиган турли истеъмолчилар учун табиий газ тарифлари бўйича электр энергияси ва табиий газ тарифларини тасдиқлаш лойиҳаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги билан келишилганидан кейин Энергетика вазирлиги томонидан Вазирлар Маҳкамасига киритилади.

Ташкилотлар томонидан Комиссияга киритилган масалаларни кўриб чиқиш ва улар бўйича қарорлар қабул қилиш муддати мурожаат ва қонунчилик ҳужжатларида белгиланган зарур ҳужжатлар Комиссияга киритилган кундан бошлаб ўттиз календарь кунини ташкил этади.

12. Комиссия йиғилиши, агар унда аъзоларнинг камида ярми қатнашса, ваколатли ҳисобланади.

13. Комиссия қарори очиқ овоз бериш орқали қабул қилинади ва йиғилишда иштирок этган Комиссия аъзолари умумий сонининг кўпчилиги овоз берганда қабул қилинган ҳисобланади. Овозлар сони тенг бўлиб қолган тақдирда раиснинг овози ҳал қилувчи ҳисобланади.

14. Комиссия қарори йиғилишда иштирок этган Комиссия аъзолари томонидан имзоланадиган баённома билан расмийлаштирилади ва Комиссия раиси томонидан тасдиқланади.

15. Комиссия аъзолари йиғилишда алмашиш ҳуқуқисиз иштирок этади.

Комиссия аъзолари алоҳида фикр билдириш ҳуқуқига эга ва бундай фикр билдириладиган ҳолларда у ёзма равишда баён қилиниши ва баённомага илова қилиниши лозим.

16. Комиссия ўз фаолияти доирасида тарифларни шакллантириш соҳасида алоҳида масалалар ва муаммоларни чуқур ва батафсил ишлаб чиқиш, вақтинча ишчи гуруҳлар ташкил қилиш ва уларга Республика ижро органлари ходимлари ва жалб қилинган экспертларни киритиш ҳуқуқига эга.

17. Комиссиянинг ишчи органи вазифасини Иқтисодиёт ва молия вазирлиги (кейинги ўринларда — Ишчи орган) амалга оширади.

18. Ишчи орган қуйидагиларни амалга оширади:

Комиссия фаолиятини ташкилий-техник таъминлаш;

Комиссия аъзоларига кун тартибига киритилган масалалар, йиғилиш ўтказиладиган сана, вақт ва жойи ҳақида хабар бериш;

Комиссия йиғилиши учун материаллар тайёрлаш, йиғилиш материалларини тарқатиш, иш юритишни амалга ошириш ва ҳужжатларни сақлаш;

вазирликлар, давлат қўмиталари ва идоралари, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари, фуқароларнинг ўзини-ўзи бошқариш органлари, жамоат бирлашмалари ва бошқа ташкилотлар билан биргаликда Комиссия қабул қилган қарорлар ижросининг назорати ва мониторингини ташкил қилиш, тегишли маълумотларни ва таклифларни Комиссия раисига тақдим қилиш;

келиб тушган хат-хабарларни кўриб чиқиш ва Комиссия ваколатига кирадиган масалалар бўйича қарорлар тайёрлаш.

Ишчи орган қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ бошқа функцияларни ҳам амалга ошириши мумкин.

19. Комиссия йиғилиши материаллари Комиссия раисининг имзоси билан ҳар бир Комиссия аъзосига йиғилишгача 5 кундан кам бўлмаган муддатда етказиб берилади.

4-боб. Якунловчи қоида

20. Комиссия фаолияти Вазирлар Маҳкамасининг қарори билан тугатилади.

Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Идоралараро тариф комиссияси тўғрисида низомга ИЛОВА

Комиссия томонидан тартибга солинадиган тарифларни (устамаларни) кўриб чиқиш ва тасдиқлаш

Босқичлар Субъектлар Тадбирлар Бажариш муддатлари I босқич Товарларининг (хизматларининг) нархлари давлат томонидан тартибга солинадиган ташкилотлар 1. Нархлари давлат томонидан тартибга солинадиган товарларга (хизматларга) янги нархларни (тарифларни) белгилаш учун ҳисоб-китоб материалларини тайёрлаш. 2. Товарнинг (хизматнинг) янги нархини тегишли тармоққа мутасаддилик қиладиган вазирлик (идора) билан келишиш. 3. Мутасадди вазирлик (идора) билан келишилган материалларни янги нархлар (тарифлар) лойиҳасига таҳлилий маълумотнома билан биргаликда Ишчи органга тақдим қилиш. Зарурат тугилганда II босқич Ишчи орган (Иқтисодиёт ва молия вазирлиги) 1. Ҳисоб-китоб материалларини кўриб чиқиш. 5 кун мобайнида 2. Камчиликлари бўлган тақдирда пухта ишлаб чиқиш учун материалларни қайтариш. 3. Қарор қабул қилиш, йиғилиш учун зарур бўлган ҳужжатлар тўплами тўлиқ тақдим этилгандан сўнг кўриб чиқиладиган материалларни тайёрлаш ва янги нархларни тасдиқлаш лойиҳасини кўриб чиқиш учун Комиссияга киритиш. 25 кун мобайнида III босқич Идоралараро тариф комиссияси Комиссиянинг янги нархларни (тарифларни) тасдиқлаш тўғрисидаги қарорини қабул қилиш. 5 кун мобайнида IV босқич Ишчи орган (Иқтисодиёт ва молия вазирлиги) Комиссиянинг қабул қилган қарорини тегишли вазирлик ва идораларга тарқатиш. 1 кун мобайнида

Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 15 июндаги 337-сон қарорига 6-ИЛОВА

Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг ўз кучини йўқотган деб ҳисобланаётган айрим қарорлари

1. Вазирлар Маҳкамасининг «Электр энергетика тармоғида тариф сиёсатини такомиллаштиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида» 2019 йил 13 апрелдаги 310-сон қарори.

2. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Идоралараро тариф комиссияси фаолиятини ташкил қилиш чора-тадбирлари тўғрисида» 2019 йил 3 декабрдаги 964-сон қарори.

3. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш, шунингдек, баъзиларини ўз кучини йўқотган деб ҳисоблаш тўғрисида (Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг ижро этувчи тузилмасини такомиллаштиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида» 2020 йил 22 январдаги ПҚ-4569-сон, «Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси фаолиятини такомиллаштиришга оид қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида» 2020 йил 24 февралдаги ПҚ-4612-сон, «Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг тузилмасига Бош вазирнинг инвестициялар ва ташқи иқтисодий алоқалар масалалари бўйича ўринбосари-инвестициялар ва ташқи савдо вазири лавозимини киритиш тўғрисида» 2020 йил 10 мартдаги ПҚ-4635-сон ва «Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг фаолиятини такомиллаштиришга оид қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида» 2020 йил 12 майдаги ПҚ-4710-сон қарорлари)» 2020 йил 26 июндаги 411-сон қарорига 1-илованинг 57-банди.

4. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартиришлар киритиш тўғрисида (Ўзбекистон Республикасининг «Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар тўғрисида» 2021 йил 20 апрелдаги ЎРҚ-682-сон Қонуни)» 2022 йил 4 апрелдаги 153-сон қарорига илованинг 600 ва 741-бандлари.

5. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартиришлар ва қўшимча киритиш, шунингдек, баъзиларини ўз кучини йўқотган деб ҳисоблаш тўғрисида (Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Ўзбекистон Республикасида электр энергетика тармоғини янада ривожлантириш ва ислоҳ қилиш стратегияси тўғрисида» 2019 йил 27 мартдаги ПҚ-4249-сон ва «Гидроэнергетикани янада ривожлантириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида» 2021 йил 10 декабрдаги ПҚ-44-сон қарорлари)» 2022 йил 7 июлдаги 372-сон қарорига 1-илованинг 2-банди.

6. Вазирлар Маҳкамасининг «Республика истеъмолчиларига кўмир маҳсулотларини етказиб бериш механизмини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида» 2022 йил 29 сентябрдаги 551-сон қарорининг 5-иловаси.

7. Вазирлар Маҳкамасининг «Вазирлар Маҳкамасининг ижро этувчи тузилмаси такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартиришлар киритиш тўғрисида» 2022 йил 25 ноябрдаги 674-сон қарори иловасининг 3-банди.

Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ

Тошкент ш.,

2024 йил 15 июнь,

337-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 19.06.2024 й., 09/24/337/0422-сон; 11.07.2024 й., 09/24/405/0495-сон; 23.12.2024 й., 09/24/859/1047-сон; 02.02.2026 й., 09/26/35/0101-сон; 31.07.2026 й., 09/26/418/0803-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining

qarori

NIZOM

TARTIBI

NIZOM

TARKIBI

NIZOM

SXEMASI

ROʻYXATI

Yoqilgʻi-energetika tarmogʻida tarif siyosatini yanada takomillashtirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Energetika sohasini isloh qilishning navbatdagi bosqichini amalga oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2023-yil 28-sentabrdagi PF-166-son Farmoni ijrosini taʼminlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Iqtisodiyot va moliya vazirligi hamda Energetika vazirligi Jahon banki mutaxassislari yordamida ishlab chiqarish quvvatlarini kengaytirish, modernizatsiya va diversifikatsiya qilish hisobga olingan holda, joriy va kapital xarajatlarni qoplashga asoslangan hisob-kitob tarifini nazarda tutuvchi hamda tarmoqqa xususiy sektorni jalb qilishni ragʻbatlantiruvchi yoqilgʻi-energetika tarmogʻidagi tarif siyosatini takomillashtirish maqsadida elektr energiyasi va tabiiy gaz uchun tariflarni shakllantirish tartibi ishlab chiqilganligi maʼlumot uchun qabul qilinsin.

2. Quyidagilar:

2035-yilgacha boʻlgan davrda Oʻzbekiston Respublikasi yoqilgʻi-energetika tarmogʻidagi tarif siyosatining asosiy yoʻnalishlari 1-ilovaga muvofiq;

Elektr energiyasi uchun tariflarni shakllantirish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 2-ilovaga muvofiq;

Tabiiy gaz uchun tariflarni shakllantirish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 3-ilovaga muvofiq;

Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Idoralararo tarif komissiyasining tarkibi 4-ilovaga muvofiq;

Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Idoralararo tarif komissiyasi toʻgʻrisidagi nizom 5-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

3. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 6-ilovaga muvofiq ayrim qarorlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin.

4. Ushbu qaror 2025-yil 1-apreldan eʼtiboran kuchga kiradi.

5. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari — iqtisodiyot va moliya vaziri J.A. Qoʻchqorov hamda energetika vaziri J.T. Mirzamahmudov zimmasiga yuklansin.

Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 15-iyundagi 337-son qaroriga 1-ILOVA

2035-yilgacha boʻlgan davrda Oʻzbekiston Respublikasi yoqilgʻi-energetika tarmogʻidagi tarif siyosatining asosiy yoʻnalishlari

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Mazkur hujjat 2035-yilgacha boʻlgan davrda Oʻzbekiston Respublikasi yoqilgʻi-energetika tarmogʻidagi tarif siyosatining (keyingi oʻrinlarda — tarif siyosati) asosiy yoʻnalishlari elektr energiyasi va tabiiy gaz uchun narxni shakllantirishni tartibga solishning davlat siyosatini amalga oshirishning amaliy mexanizmini belgilaydi.

2. Quyidagilar tarif siyosatining asosiy yoʻnalishlari hisoblanadi:

isteʼmolchilarni elektr energiyasi hamda tabiiy gazdan asoslangan, raqobatli va adolatli tariflar boʻyicha foydalanishini taʼminlash;

yoqilgʻi-energetika tarmogʻining moliyaviy barqarorligi va investitsiya jozibadorligini taʼminlash;

ishlab chiqarish quvvatlarini, jumladan, davlat-xususiy sheriklik shartlari asosida kengaytirish, modernizatsiya va diversifikatsiya qilish, ishlab chiqarish faoliyati samaradorligini taʼminlash, ishlab chiqariladigan mahsulotlar va koʻrsatiladigan xizmatlar sifatini yaxshilash;

tariflarni belgilashda takroriy subsidiyalash amaliyotini bosqichma-bosqich bekor qilish va belgilangan tartibda tasdiqlanadigan tartibga muvofiq manzilli subsidiyalar berish orqali Ijtimoiy reyestrga kiritilgan oilalar va aholining himoyaga muhtoj boshqa qatlamlarini ijtimoiy himoya qilishni taʼminlash;

yoqilgʻi-energetika tarmogʻida shaffof, izchil va oldindan taxmin qilish imkoniyatini beruvchi tartibga solishni oʻrnatish, shu jumladan, investorlar uchun tartibga solish tavakkalchiligini kamaytirish maqsadida tariflarni uzoq muddatga belgilash amaliyotini bosqichma-bosqich joriy qilish;

respublikaning barcha hududlarida 2035-yilga qadar aholiga elektr energiyasi va tabiiy gaz yagona narx siyosati asosida sotilishini taʼminlash.

3. Tarif siyosatining asosiy yoʻnalishlari quyidagi prinsiplarga asoslanadi:

elektr energiyasi hamda tabiiy gaz uchun tariflar operatsion va kapital xarajatlarni toʻliq qoplashni hisobga olingan holda, uni ishlab chiqarish, uzatish va boshqa tizim xizmatlari, taqsimlash va sotish boʻyicha asoslangan xarajatlardan kelib chiqib shakllantiriladi;

elektr energiyasi va tabiiy gaz uchun belgilangan tartibda tasdiqlangan tariflar 2026-yildan boshlab, uch yildan kam boʻlmagan muddatga amal qiladi;

elektr energiyasi va tabiiy gazning ulgurji va chakana savdosi boʻyicha faoliyatni amalga oshirish uchun litsenziyaga ega tadbirkorlik subyektlari elektr energiyasi va tabiiy gazni Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Idoralararo tarif komissiyasi (keyingi oʻrinlarda — tartibga soluvchi organ) tomonidan belgilangan tariflar boʻyicha sotib oladi hamda sotadi;

Ijtimoiy reyestrga kiritilgan oilalar va aholining himoyaga muhtoj boshqa qatlamlarini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash elektr energiyasi va tabiiy gazning bazaviy normasini qoʻllash hamda elektr energiyasi va tabiiy gaz uchun tariflar oshganda kompensatsiyalar berish yoʻli bilan taʼminlanadi.

2-bob. Tarif siyosatining vazifalari

4. Quyidagilar tarif siyosatining vazifalari hisoblanadi:

oʻzaro maqbul tariflarni belgilash orqali isteʼmolchilar va yoqilgʻi-energetika tarmogʻi tashkilotlarining manfaatlarini muvozanatlash;

investitsiyalarni jalb qilish maqsadida yoqilgʻi-energetika tarmogʻi tashkilotlarining moliyaviy barqarorligini taʼminlash;

raqobatni rivojlantirish va yoqilgʻi-energetika tarmogʻi tashkilotlarining ishlash samaradorligini oshirish, elektr va tabiiy gaz taʼminoti sifatini oshirish hamda ishonchliligini taʼminlash;

elektr energiyasi va tabiiy gaz isteʼmolchilari uchun tarifni belgilashda mavjud takroriy subsidiyalashdan bosqichma-bosqich voz kechish hamda Ijtimoiy reyestrga kiritilgan oilalar va aholining himoyaga muhtoj boshqa qatlamlariga tariflar oshishining taʼsirini kamaytirish;

tarifli tartibga solishning shaffofligi, izchilligi va oldindan taxmin qilish imkoniyatini taʼminlash hamda tartibga solish tavakkalchiliklarining taʼsirini kamaytirish;

qulay investitsiya muhitini yaratish (investorlarga uzoq muddatli rejalashtirish imkonini berish) maqsadida elektr energiyasi va tabiiy gaz uchun tariflarni uzoq muddatga belgilash amaliyotini joriy qilish;

isteʼmolchilarga maslahatlar berishga koʻmaklashish va ularni tarif boʻyicha qabul qilinadigan qarorlar haqida xabardor qilish.

3-bob. Elektr energetika tarmogʻida narxni shakllantirishning asosiy prinsiplari

5. Tariflarni shakllantirish quyidagi prinsiplarga asoslanadi:

ommaboplik — tarif samarali va oqilona foydalilikni nazarda tutishi lozim, yaʼni tarif eng kam xarajatli variantlarga asoslanishi va samarasizlikni istisno qilish darkor;

axborotning ochiqligi — tariflar va tariflarni asoslovchi xarajatlar toʻgʻrisidagi axborot manfaatdor taraflar uchun ochiq boʻlishi lozim;

tarif belgilashning izchilligi va oldindan taxmin qilish imkoniyati — tariflar izchil (kalendar yiliga yoki uzoq muddatga) belgilanishi lozim va ularning oshirilishi yoki pasaytirilishi asoslantirilgan va energetika tizimi tashkilotlari hamda elektr energiyasi va tabiiy gaz isteʼmolchilari uchun tushunarli boʻlishi lozim;

kamsitmaydigan yondashuv — tariflar obyektiv va adolatli boʻlishi lozim;

shaffoflik va alohidalik — tariflarni shakllantirishda xarajatlarni toʻliq yoritish. Xarajatlar har bir tartibga solinadigan faoliyat boʻyicha alohida-alohida ajratilishi lozim. Tariflar tushunish va qoʻllash uchun sodda boʻlishi zarur;

tariflarning oʻzgaruvchanligi — tariflar tasdiqlashda umum qabul qilingan makroiqtisodiy koʻrsatkichlar (inflyatsiya, isteʼmol narxlari indeksi darajasi) hisobga olingan holda tuzatilishi lozim;

mustaqillik — tariflar tartibga soluvchi organ tomonidan belgilanadi va asoslanmagan siyosiy taʼsirga duchor boʻlmaydi;

samaradorlik va natijadorlik — tariflar yoqilgʻi-energetika tarmogʻi tashkilotlari faoliyatining iqtisodiy samaradorligini doimiy oshirishga qaratiladi;

hisobdorlik — narxni shakllantirish sohasida sodir boʻlayotgan jarayonlar toʻgʻrisida xabardor qilish va qabul qilingan qarorlarni muhokama qilish maqsadida yoqilgʻi-energetika tarmogʻi tashkilotlari va tartibga soluvchi organi tomonidan tegishli hisobotlarni jamoatchilikka oʻz vaqtida taqdim qilish;

xarajatlarni tushum bilan qoplash — tariflardan tushum elektr energiyasi va tabiiy gazni yetkazib berish boʻyicha toʻliq qiymatni (shu jumladan tavakkalchilik yoki foyda bilan bogʻliq mantiqiy tuzatishlar) oʻzida aks ettirishi va qisqa, oʻrta va uzoq muddatli kelajakda tarmoqning iqtisodiy rivojlanishini, barqarorligini taʼminlashi lozim;

samarali foydalanish — tariflar iqtisodiy samaradorlik nuqtai nazardan umumiy talab va taklifni qoʻllab quvvatlashi hamda elektr energiyasi va tabiiy gazdan barqaror, samarali va amalda foydalanishni ragʻbatlantirishi uchun shakllantirilishi zarur;

tatbiq qilishning past qiymati — kapital xarajatlar va operatsion xarajatlar kamaytirilishi kerak;

ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash — tariflar darajasi va tuzilmasi respublika ijtimoiy siyosatini hisobga olishi zarur;

ekologik javobgarlik — elektr energiyasi va tabiiy gazni ishlab chiqarish, uzatish va taqsimlash barqaror asosda amalga oshirilishi va atrof-muhitga taʼsirni hisobga olish lozim;

ishlab chiqarish quvvatlarining yetarliligi — milliy resurslarni rejalashtirishga muvofiq kam xarajatlar bilan resurslarni ishlab chiqish hisobiga kengaytirish;

davlat subsidiyasidan voz kechish — sanoat doimiy davlat subsidiyalarisiz moliyaviy barqarorlikka erishishi va uni saqlashi lozim.

Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 15-iyundagi 337-son qaroriga 2-ILOVA

Elektr energiyasi uchun tariflarni shakllantirish tartibi toʻgʻrisida

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Mazkur Nizom elektr energiyasini ishlab chiqarish, uzatish, taqsimlash va sotish (keyingi oʻrinlarda — mahsulot va xizmatlar) tariflarini shakllantirish tartibini belgilaydi.

Mazkur Nizom elektr energiyasini ishlab chiqarish tarifi qonunchilik hujjatlarida alohida tartib belgilangan taqdirda, ishlab chiqaruvchi tashkilotlarga nisbatan tatbiq etilmaydi.

2. Mazkur Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:

aktivning tartibga solinadigan bazasi (keyingi oʻrinlarda — ATB) — tartibga solinadigan faoliyatni amalga oshiruvchi tashkilotga daromad olish huquqini beradigan va tartibga solinadigan faoliyatni amalga oshirish bilan bogʻliq asosiy fondlar va nomoddiy aktivlar balans qiymatiga teng boʻlgan aktivlar qiymati. Bunda qurilishi tugallanmagan obyektlar va normativ muddatda (belgilangan muddatda) ishga tushirilmagan uskunalar ATBga kiritilmaydi;

ishlab chiqarishning hisob-kitob qilingan hajmi (keyingi oʻrinlarda — ICHHH) — tartibga solinadigan faoliyatni amalga oshiruvchi tashkilotlarning har biri uchun mahsulot va xizmatlar ishlab chiqarishning prognoz hajmi;

ishlab chiqaruvchi tashkilotlar — elektr va (yoki) issiqlik energiyasi ishlab chiqaradigan issiqlik elektr stansiyalari, issiqlik elektr markazlari, gidro elektr stansiyalar, qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan foydalanuvchi elektr stansiyalar, shuningdek, yagona elektr energetika tizimiga ulangan elektr energiyasini ishlab chiqaruvchi boshqa tashkilotlar;

kapital qoʻyilmalar — tartibga solinadigan faoliyatni amalga oshirish bilan bogʻliq asosiy fondlar va nomoddiy aktivlarni shakllantirishga oid xarajatlar;

operatsion xarajatlar — tartibga solinadigan faoliyatni amalga oshirish bilan bogʻliq xarajatlar;

talab qilinadigan daromad — tartibga solinadigan davr mobaynida tartibga solinadigan faoliyatni amalga oshirish uchun tashkilotga zarur moliyaviy mablagʻlarning iqtisodiy asoslangan hajmi;

taqsimlash tizimi operatori — elektr energiyasining taqsimlash tizimini (taqsimlovchi elektr tarmoqlari) ekspluatatsiya qilish, unga xizmat koʻrsatish va rivojlantirish uchun masʼul boʻlgan elektr energetika korxonasi;

taqsimlovchi tashkilotlar — elektr energiyasini magistral elektr tarmoqlaridan olib uzatish va respublika isteʼmolchilariga sotish boʻyicha xizmatlarni koʻrsatuvchi tashkilotlar;

tariflar — mazkur Nizomga muvofiq tartibga solinadigan faoliyatni amalga oshiruvchi tashkilotlar tomonidan elektr energiyasini ishlab chiqarish, uzatish, taqsimlash va sotish uchun belgilangan narx;

tarif rejasi — isteʼmolchilarga elektr energiyasini taqsimlash va sotish uchun turli xil belgilangan tariflarni taklif qilish shaklidir. Yakuniy tarif rejasi Hukumat tomonidan energiya resurslaridan foydalanishda energiya samaradorligi, xarajatlarni qoplash va tartibga solinadigan tashkilotlar daromadlarining barqarorligi, ijtimoiy himoyaga muhtoj isteʼmolchilar uchun asosiy xizmatlardan foydalanish imkoniyati va boshqalar asosida tanlanadi.

tartibga solinadigan faoliyat — yetkazib berilgan mahsulot va xizmatlar uchun hisob-kitoblar davlat tomonidan tartibga solinadigan tariflar boʻyicha amalga oshiriladigan faoliyat. Mazkur tushuncha faqat tartibga solinadigan faoliyatga taalluqli xarajatlarni indentifikatsiyalash maqsadida qoʻllaniladi va tariflarni belgilashdan tashqari, ushbu faoliyatga nisbatan boshqa biron-bir boshqacha tarzda tartibga solishni oʻz ichiga olmaydi;

tartibga solish davri — tarif hisoblanadigan davr (kalendar yil va undan ortiq);

tartibga soluvchi organ — Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Idoralararo tarif komissiyasi;

uzatish tizimi operatori — elektr energiyasini uzatish tizimini (magistral elektr tarmoqlarini) ekspluatatsiya qilish, unga xizmat koʻrsatish, rivojlantirish, tizimning qoʻshni energiya tizimlari bilan oʻzaro bogʻliqligini hamda elektr energiyasini taʼminlash barqarorligi uchun masʼul boʻlgan elektr energetika korxonasi.

3. Tariflar tizimiga quyidagi tartibga solinadigan va tartibga solinmaydigan tariflar kiradi.

a) tartibga solinadigan tariflar:

ishlab chiqaruvchi tashkilotlar tomonidan hosil qilinadigan elektr va issiqlik energiyasi tariflari;

elektr energiyasini magistral elektr tarmoqlari orqali uzatish tarifi;

elektr energiyaning ulgurji va chakana savdosi boʻyicha faoliyatni amalga oshirish uchun litsenziyaga ega tadbirkorlik subyektlaridan elektr energiyasini sotib olish tariflari;

taqsimlovchi tashkilotlar tomonidan elektr energiyasini taqsimlash va sotish xizmatlari tariflari;

Vazirlar Mahkamasi qarori bilan tasdiqlanadigan Elektr energiyasidan foydalanish qoidalariga muvofiq aniqlanadigan isteʼmolchilarning turli tarif guruhlari uchun taqsimlovchi tashkilotlar tomonidan elektr energiyasini taqsimlash va sotish tariflari.

b) elektr energiyasi uchun tartibga solinmaydigan tariflar:

xalqaro shartnomalarga asosan xarid qilinadigan va sotiladigan elektr energiyasi tariflari;

milliy tarmoqlar boʻyicha xalqaro tranzitlar kiradi.

4. Tartibga solinadigan tariflarni shakllantirishning asosiy maqsadi barcha xarajatlarni toʻliq qoplashga erishish va elektr energiyasiga oshib borayotgan talabni qondirish maqsadida ishlab chiqaruvchi, uzatuvchi va taqsimlovchi tashkilotlari quvvatlarini rivojlantirish uchun elektr energetika tarmogʻi tashkilotlarini qoʻllab-quvvatlash va ularga moliyaviy imkoniyatlar berishdan iborat.

Tartibga solinadigan tariflar oʻzida xarajatlarni aks ettirishi, elektr energetika tarmogʻining samarali ishlashi ragʻbatlantirilishini taʼminlashi va ijtimoiy kompensatsiyalarni hisobga olishi lozim.

5. Tariflarni tartibga solish tartibga solinadigan faoliyatni amalga oshiruvchi tashkilotlar tomonidan tartibga solinadigan faoliyat mahsulot va xizmatlar, daromadlar va xarajatlar hajmlarini hamda jalb qilingan aktivlarning hisobini majburiy tartibda alohida yuritishga asoslanadi.

Tartibga solinadigan tariflarni belgilashda keltirilgan faoliyatlar boʻyicha bir xarajatlarni qayta hisobga olishga yoʻl qoʻyilmaydi.

6. Tartibga solinadigan tariflarni belgilashda tartibga soluvchi organ tartibga solinadigan faoliyatni amalga oshiruvchi tashkilotlarning iqtisodiy asoslanmagan xarajatlarni hisobdan chiqarishga qaratilgan choralarni koʻradi.

Agarda tartibga solish davri yakuni boʻyicha statistik va moliyaviy hisobot maʼlumotlari hamda boshqa materiallar asosida tartibga solinadigan faoliyatni amalga oshiruvchi tashkilotlarning asoslanmagan xarajatlari aniqlansa, tartibga soluvchi organ keyingi tartibga solish davri uchun tariflarni belgilashda hisobga olinadigan xarajatlar summasidan ushbu xarajatlarni chiqarish toʻgʻrisida qaror qabul qilishi lozim.

Bunda tartibga solinadigan faoliyatini amalga oshirish bilan bogʻliq boʻlmagan, statistik va moliyaviy hisobot maʼlumotlari hamda boshqa materiallar asosida aniqlangan xarajatlar tartibga solinadigan faoliyatni amalga oshiruvchi tashkilotlarning iqtisodiy asoslanmagan xarajatlariga kiradi.

7. Tashkilot tartibga solinadigan faoliyatdan boshqa faoliyat turlarini amalga oshirsa, ularni amalga oshirish xarajatlari va ushbu faoliyatlardan olingan daromadlar (zararlar) tartibga solinadigan tariflarni hisob-kitob qilishda hisobga olinmaydi.

Xarajatlarning alohida hisobini yuritish imkoni boʻlmagan taqdirda, tartibga solinadigan tariflarni hisob-kitob qilishda xarajatlar bilan birga daromadlar ham inobatga olinadi.

8. Tartibga solinadigan tariflar aniq birlikni (koʻrsatkichni), shuningdek, hisob-kitob formulasini oʻzida aks ettirishi mumkin. Tartibga solinadigan tariflar elektr energiyasidan foydalanish vaqtiga (kunduzgi yoki tungi, tigʻiz soatlar, oylik, fasllik, yillik) qarab, shuningdek, oʻziga xos xususiyatlaridan kelib chiqqan holda isteʼmolchilarni guruhlarga ajratgan holda belgilanishi mumkin.

9. Tartibga solinadigan tariflar tartibga solinadigan faoliyatni amalga oshiruvchi tashkilotlarning talab qilinadigan daromadi hamda tartibga solish davrida mahsulot va xizmatlarning tegishli turlari boʻyicha ishlab chiqarishning prognoz hajmi asosida hisob-kitob qilinadi.

10. Dastlab tariflarni tartibga solish davri 1 yilga belgilanadi, keyinchalik bosqichma-bosqich besh yilgacha uzaytiriladi. Belgilangan tariflar qaror kuchga kirguniga qadar oʻn besh kundan kechiktirmay ommaviy axborot vositalarida hamda oʻz rasmiy veb-saytlarida eʼlon qiladi.

Elektr energiyasi uchun tariflarni shakllantirish tartibi quyidagi sxema asosida amalga oshiriladi.

2-bob. Talab qilinadigan daromadni shakllantirish tartibi

11. Tartibga solinadigan faoliyatni amalga oshiruvchi har bir tashkilot uchun talab qilinadigan daromad asoslantirilgan va tartibga solinadigan faoliyatni amalga oshirish uchun zarur xarajatlarni qoplash uchun yetarli darajada belgilanishi lozim. Talab qilinadigan daromad quyidagi formula boʻyicha belgilanadi:

TD = EYOX + IEX + OREX + KX + AMT + IKF + TK,

bunda:

TD — talab qilinadigan daromad;

EYOX — elektr energiyasi ishlab chiqarish uchun sarflanadigan yoqilgʻi xarajatlari;

IEX — chetdan xarid (import) qilinadigan elektr energiyasi xarajatlari;

OREX — operatsion xarajatlar;

KX — kreditlarga xizmat koʻrsatish xarajatlari;

AMT — yillik amortizatsiyaga ajratmalar;

IKF — investitsiya qilingan kapitalga foyda;

TK — oʻtgan tarif davri xarajatlariga tuzatish kiritish.

12. Tartibga soluvchi organ mustaqil ekspert baholash, taqqoslash tahlili yoki oqilona va asoslangan xarajatlarni aniq aks ettirishni taʼminlaydigan boshqa usullar asosida tartibga solinadigan faoliyatni amalga oshiruvchi tashkilotlar taqdim etgan xarajatlarni tasdiqlashi yoki ularga tuzatishlar kiritishi mumkin.

13. Talab qilinadigan daromad kuyidagi yondashuvlarga asosan belgilanadi:

yillik xarajatlarni optimallashtirish. Bunda oʻtgan davr xarajatlariga har yili kutilmaydigan, favqulodda vaziyat va bir martalik xarajatlar yoki daromadlar bilan bogʻliq xarajatlarni chiqarib tashlagan holda tuzatish kiritish zarur.

kelgusi hisob-kitob davri tariflariga kiritilishini inobatga olish kerak boʻlgan aniq, oʻlchanadigan, oldindan koʻrish va rejalashtirish mumkin boʻlgan oʻzgarishlar.

14. Talab qilinadigan daromad mazkur Nizomning 1-ilovasida keltirilgan tartibda aniqlanadi.

15. Soliq kodeksining 317-moddasida nazarda tutilgan xarajatlar operatsion xarajatlarda hisobga olinmaydi.

16. Tarif mahsulot va xizmatlarga toʻgʻri keladigan talab qilinadigan daromad koʻrsatkichlari bazasida hisob-kitob qilinadi hamda kuyidagilar boʻyicha:

normalanadigan xarajatlar boʻyicha — normativ-texnik hujjatlarni (retseptura, xom ashyo va materiallar, issiqlik va elektr energiyasi, mehnat sarflash normalarini va boshqalar) hamda tegishli vakolatli organlar tomonidan tasdiqlangan standartlashtirish boʻyicha normativ hujjatlarni (GOST, TST, TSH va shu kabilarni) hisobga olgan holda;

normalanmaydigan xarajatlar boʻyicha — hisobot koʻrsatkichlarining tahlili asosida va narxlarning prognoz boʻyicha oʻzgarishini hisobga olgan holda shakllantiriladi.

Xom ashyo, materiallar, yoqilgʻi, energiya va boshqa resurslar sarflanishining texnik va texnologik normalari tegishli vakolatli organlar tomonidan ushbu resurslarni eng kam va eng koʻp sarflash diapazonlarida tasdiqlangan taqdirda, tarifni hisob-kitob qilish maqsadida tartibga soluvchi organ tomonidan ularning oʻrtacha koʻrsatkichidan normalarning ushbu diapazoni doirasida foydalaniladi.

17. Tartibga solinadigan tashkilotlar avvaldan talab qilinadigan daromad hisob-kitobiga kiritilmagan xarajatlarning qoplanishini, agarda bu mazkur Nizomda nazarda tutilmagan boʻlsa, talab qila olmaydi. Mazkur xarajatlarga bogʻliq har qanday xatarlar tartibga solinadigan tashkilotlarga tegishli boʻladi. Agar tartibga solinadigan tashkilot oʻtgan tarif davrida tartibga solinadigan faoliyat yakuni boʻyicha mablagʻlarni iqtisod qilishga erishgan yoki moliyaviy zarar koʻrgan boʻlsa, tariflarni hisob-kitob qilish davrida mazkur Nizomning 2-ilovasiga muvofiq tartibda oʻtgan tarif davrining xarajatlariga tuzatishlar kiritiladi.

18. Amortizatsiya ajratmalari (AMT) tarkibiga kirgan moddiy va nomoddiy aktivlarning dastlabki balans qiymatiga nisbatan chiziqli usulda hisoblanadi va har bir aktivlar guruhi boʻyicha amaldagi buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga muvofiq aniqlanadi. Begʻaraz olingan asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar boʻyicha amortizatsiya ajratmalari talab qilinadigan daromad tarkibiga kiritilmaydi.

19. Investitsiya qilingan kapital foydasi (IKF) ATB qiymatiga nisbatan quyidagi formula orqali hisoblanadi:

IKF = ATB x FM

bunda:

FM — Tartibga soluvchi organ tomonidan, Vazirlar Mahkamasi bilan kelishilgan holda, barcha tartibga solinadigan tashkilotlar uchun bir xil darajada oʻrnatiladigan ruxsat etiladigan foydaning oʻrtacha meʼyori. Davlat ulushi boʻlgan tartibga solinadigan tashkilotlar uchun FMni oʻrnatish davomida tartibga soluvchi organ va Vazirlar Mahkamasi tariflarning ijtimoiy tashkil etuvchilari, shuningdek, tartibga solinadigan tashkilotlar aktivlariga tijorat kapitalini jalb qila olish uchun iqtisodiy muhitni yaratish zaruratini hisobga oladi. Boshqa holatlarda tartibga solinadigan tashkilotlar uchun tartibga soluvchi organ tomonidan foyda marjasi xalqaro tajribada qabul qilingan va har 3 yilda qayta koʻrib chiqiladigan yondashuvlarni qoʻllash orqali aniqlanadigan kapitalning oʻrtacha qiymati (WACC) asosida oʻrnatiladi.

20. Tartibga soluvchi organ tarif davrida investitsiyalarni kapitalizatsiya qilish jadvalidan kelib chiqib, kapital xarajatlarni ATB tarkibiga kiritish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi. ATB mazkur Nizomning 3-ilovasiga muvofiq tartibda aniqlanadi. Tartibga soluvchi organ ATB tarkibidan tartibga solinadigan faoliyatni amalga oshirishda foydalanilmaydigan yoki foyda keltirmaydigan ayrim aktivlarni chiqarib tashlash toʻgʻrisida qaror qabul qilishi mumkin. Tartibga solinadigan faoliyatni amalga oshirishda foydalaniladigan yoki foyda keltiradigan begʻaraz olingan asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar, shuningdek qurilishi tugallanmagan obyektlar va normativ muddatda (belgilangan muddatda) ishga tushirilmagan uskunalar ATB tarkibiga kiritilmaydi.

Investitsiya dasturlariga muvofiq amalga oshirilgan va elektr energetika tarmogʻi tashkilotlari bilan bogʻliq boʻlmagan sabablarga koʻra foydalanilmagan investitsiyalar uchun xarajatlar isteʼmolchilarning barcha toifalari boʻyicha mazkur Nizomning 21-bandida belgilangan taqsimlash koeffitsiyentiga asosan taqsimlanishi kerak.

21. Aktivlar va ularga bogʻliq boʻlgan xarajatlar, xususan, ekspluatatsiya hamda texnik xizmat koʻrsatish, zaxiralar, yigʻimlar va bojlar kabi xarajatlarni isteʼmolchilar toifalari uchun taqsimlash koeffitsiyentlari quyidagi tavsiyalar asosida aniqlanishi lozim:

a) aktivlar va ularga bogʻliq boʻlgan xarajatlar faqat isteʼmolchilarning muayyan toifalari tomonidan foydalanilgan hollarda, ular ushbu isteʼmolchilar toifalari boʻyicha toʻliq taqsimlanadi;

b) aktivlar va ularga bogʻliq boʻlgan xarajatlar eksport maqsadlariga moʻljallangan boʻlsa, barcha taqsimotlar eksport toifasiga kiritiladi;

v) agar elektr energiyasi ishlab chiqaruvchi, magistral elektr tarmoqlari va hududiy elektr tarmoqlari tashkilotlarining aktivlari hamda ularga bogʻliq boʻlgan xarajatlar turli isteʼmolchilar tomonidan birgalikda foydalanish uchun moʻljallangan boʻlsa, taqsimlash koeffitsiyenti quvvatga boʻlgan talabga asoslanishi lozim;

g) isteʼmolchilarning barcha toifalari uchun taqsimlashning oʻrtacha koeffitsiyentlari mazkur bandning “a”, “b” va “v” kichik bandlariga taalluqli boʻlmagan aktivlar va ularga bogʻliq boʻlgan xarajatlar, shu jumladan, yigʻimlar va bojlarni taqsimlash uchun aniqlanishi lozim.

22. Tartibga solinadigan tashkilotlarning tariflari mazkur Nizomning 4-ilovasiga muvofiq tartibda shakllantiriladi.

3-bob. Isteʼmolchilarning turli guruhlari uchun elektr energiyasining tariflarini shakllantirish tartibi

23. Isteʼmolchilarning turli tarif guruhlari uchun elektr energiyasining tariflari mazkur Nizomning 5-ilovasiga muvofiq tartibda shakllantiriladi.

24. Tashkilotlar faoliyatining barqarorligini taʼminlash maqsadida tartibga soluvchi organ makroiqtisodiy koʻrsatkichlar va boshqa asoslangan materiallarni hisobga olgan holda, tartibga solishning keyingi davrlari uchun prognoz tarifni tayyorlashi mumkin.

4-bob. Tariflar asoslantirish boʻyicha hujjatlarni taqdim qilish tartibi

25. Tartibga solinadigan faoliyatni amalga oshiruvchi tashkilotlar tarifni shakllantirish loyihasini koʻrib chiqish uchun bevosita tartibga soluvchi organga taqdim etadi.

26. Tarifni shakllantirish loyihasini koʻrib chiqish uchun tartibga solinadigan faoliyatni amalga oshiruvchi tashkilotlar tartibga soluvchi organga quyidagi hujjatlarni ilova qilgan holda ariza bilan murojaat qiladi:

a) mazkur Nizomning 6a va 6b-ilovalarga muvofiq shakl boʻyicha tasdiqlanadigan elektr va issiqlik energiyasi tariflari hisob-kitobi;

b) moliyaviy hisobot nusxalari;

v) mehnat boʻyicha statistika hisoboti nusxasi;

g) daromadlar va xarajatlar toʻgʻrisida tartibga solinadigan faoliyatni amalga oshiruvchi tashkilot boʻyicha xarajatlar va har bir xizmat boʻyicha alohida xarajatlar moddalari aks ettirilgan va quyidagilar ilova qilingan yigʻma maʼlumotlar:

mazkur Nizomning 7-ilovasiga muvofiq shakl boʻyicha mehnatga haq toʻlash xarajatlarining yoyilmasi;

mazkur Nizomning 8-ilovasiga muvofiq shakl boʻyicha taʼmirlash ishlariga xarajatlarning yoyilmasi va 9-ilovasiga muvofiq haqiqatda asosiy vositalarni taʼmirlashga oid maʼlumotlar;

mazkur Nizomning 10-ilovasiga muvofiq shakl boʻyicha material xarajatlarning yoyilmasi;

mazkur Nizomning 11-ilovasiga muvofiq shakl boʻyicha transport xarajatlarining yoyilmasi;

mazkur Nizomning 12-ilovasiga muvofiq shakl boʻyicha maʼmuriy xarajatlarning yoyilmasi;

mazkur Nizomning 13-ilovasiga muvofiq shakl boʻyicha asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar boʻyicha amortizatsiya ajratmalarining hisob-kitobi;

mazkur Nizomning 14-ilovasiga muvofiq shakl boʻyicha kreditlar va zayomlar toʻgʻrisida maʼlumotlar;

mazkur Nizomning 15 va 16-ilovalariga muvofiq asosiy vositalar xaridi va qurilishi toʻgʻrisida maʼlumotlar;

mazkur Nizomning 17 va 18-ilovalariga muvofiq asosiy vositalarni hisobdan chiqarish va likvidatsiya qilish toʻgʻrisida maʼlumotlar;

asosiy vositalarni likvidatsiya qilish oqibatida ehtiyot qismlar va boshqa material xarajatlari toʻgʻrisida maʼlumotlar (korxonaning hisob siyosatida belgilangan normalarga muvofiq);

tugallanmagan uzoq muddatli aktivlar toʻgʻrisida maʼlumotlar (korxonaning hisob siyosatida belgilangan normalarga muvofiq);

d) rivojlanish dasturlarini amalga oshirish uchun mablagʻlarga boʻlgan ehtiyoj hisob-kitobi koʻrsatilgan holda (mavjud boʻlgan taqdirda) rivojlanish dasturlari, shu jumladan, davlat dasturlarining asosiy koʻrsatkichlari toʻgʻrisida maʼlumot;

e) oʻtgan hisobot davri uchun rivojlanish davlat dasturlarining amalga oshirilishi (yoki amalga oshirilayotgan) natijasida koʻrsatiladigan xizmatlarning material, energiya va mehnat talab qilish darajasini oʻzgartirish toʻgʻrisidagi axborot;

j) davlat dotatsiyalari yoki qonun hujjatlarida nazarda tutilgan davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlashning boshqa choralariga boʻlgan ehtiyoj (zarurat boʻlganda) toʻgʻrisidagi maʼlumot.

Mazkur bandda nazarda tutilgan hujjatlar bilan birgalikda barcha hisob-kitob materiallarining elektron variantlari ham taqdim etiladi.

Tartibga soluvchi organ mahsulot va xizmatlarga tarifni shakllantirish uchun boshqa vakolatli organlarda mavjud boʻlgan zarur hujjatlar va axborotlarni belgilangan tartibda idoralararo axborot hamkorligi orqali, shu jumladan, elektron tarzda mustaqil ravishda oladi, ushbu bandda nazarda tutilgan hujjatlar va axborotlar bundan mustasno.

27. Mazkur Nizomning 26-bandida koʻrsatilgan va tartibga soluvchi organning soʻrovi boʻyicha qoʻshimcha ravishda taqdim etilgan hujjatlar besh ish kunida quyidagi talablarni hisobga olgan holda rasmiylashtiriladi:

taqdim etilgan materiallar tikilgan, tartib raqami qoʻyilgan, tashkilotning muhri va rahbarning imzosi bilan tasdiqlangan boʻlishi kerak, moliyaviy hujjatlar esa tashkilotning rahbari va bosh buxgalteri tomonidan birgalikda imzolangan boʻlishi kerak;

hujjatlar avvalgi tartibga solish davri uchun taqdim etiladi (yangidan tashkil etilgan tashkilotlar bundan mustasno).

28. Tartibga solinadigan faoliyatni amalga oshiruvchi tashkilot tomonidan tariflarni asoslash boʻyicha hujjatlar toʻliq boʻlmagan hajmda yoki iqtisodiy asoslanmagan hisob-kitoblar bilan taqdim etilgan taqdirda, tartibga soluvchi organ hujjatlar olingan kundan boshlab besh ish kuni muddatida taqdim etilgan hujjatlarni mavjud kamchiliklar yozma ravishda bayon qilingan (tushuntirilgan) holda qayta ishlash uchun qaytaradi.

5-bob. Tariflarning shakllantirilishi va qoʻllanishini davlat tomonidan nazorat qilish

29. Monopoliyaga qarshi davlat organi tartibga solinadigan tariflar toʻgʻri shakllantirilishi va qoʻllanilishini davlat tomonidan nazorat qiladi.

Monopoliyaga qarshi davlat organi qonun hujjatlarida belgilangan tartibda ushbu Nizom talablariga rioya etilishni tekshiradi va oʻrganadi (tahlil qiladi).

6-bob. Yakunlovchi qoida

30. Mazkur Nizom talablarining buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonun hujjatlariga muvofiq javobgar hisoblanadi.

Elektr energiyasi uchun tariflarni shakllantirish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 1-ILOVA

Talab qilinadigan daromadni aniqlash tartibi

1-bob. Texnologik maqsadlar uchun yoqilgʻi

1. Elektr energiyasini ishlab chiqarish uchun yoqilgʻi xarajatlari (keyingi oʻrinlarda — EYOX) faqat issiqlik elektr stansiyalari (keyingi oʻrinlarda — IES) uchun talab qilinadigan daromadni aniqlash uchun qoʻllaniladi hamda faqat elektr energiyasini ishlab chiqarish uchun bevosita ishlatiladigan texnologik yoqilgʻi qiymatini oʻz ichiga oladi.

2. Texnologik maqsadlar uchun yoqilgʻi qiymati quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:

bunda:

EYOXZ — zaxiralarni (agarda mazkur zaxiralar utgan tarif davrida tartibga solinadigan faoliyatni amalga oshirish uchun texnologik maqsadlar uchun foydalanilgan boʻlsa) toʻldirish uchun yoqilgʻining har qanday turlari qiymati, shu jumladan, tabiiy gaz, koʻmir va mazut. Yoqilgʻi turlari va umumiy zaxiralar hajmi belgilangan tartibda aniqlangan boʻlishi kerak;

Q gaz — ICHHHga muvofiq IESning har bir stansiyasida elektr energiyasini ishlab chiqarish uchun sarflanadigan tabiiy gazning rejalashtirilgan miqdori;

R gaz — tarif davri uchun tabiiy gazning oʻrtacha xarid qilish prognoz narxi. Koʻrsatkich, tarifni hisoblash davrida elektr energiyasini ishlab chiqarish uchun mazkur yoqilgʻini yetkazib berish uchun belgilangan tariflarga muvofiq aniqlanadi;

Q koʻmir — ICHHHga muvofiq IESlarda elektr energiyasini ishlab chiqarish uchun sarflanadigan koʻmirning rejalashtirilgan miqdori;

R koʻmir — tarif davri uchun koʻmirning oʻrtacha xarid qilish prognoz narxi. Koʻmir narxiga yetkazib beruvchilarning shartnomaviy narxlari boʻyicha yoqilgʻi qiymati, shu jumladan, yoqilgʻi sifati pasaygani (oshgani) boʻyicha (kullik va namlikning hisob-kitob meʼyorlaridan chiqqani uchun) narxlarga qoʻllaniladigan chegirmalarni (ustamalarni), temir yoʻl tarifi, shuningdek, yuk ortish va yetkazib berish xarajatlari (agarda transport boshqa tashkilotlarga tegishli boʻlsa), bojxona toʻlovlari va IESning omborigacha boʻlgan boshqa xarajatlar;

Q mazut — ICHHHga muvofiq IESlarda elektr energiyasini ishlab chiqarish uchun sarflanadigan mazutning rejalashtirilgan miqdori;

R mazut — tarif davri uchun mazutning oʻrtacha xarid qilish prognoz narxi. Mazut narxiga yetkazib beruvchilarning shartnomaviy narxlari boʻyicha yoqilgʻi qiymati, shu jumladan, yoqilgʻi sifati pasaygani (oshgani) boʻyicha narxlarga qoʻllaniladigan chegirmalarni (ustamalarni), temir yoʻl tarifi, shuningdek, yuk ortish va yetkazib berish xarajatlari (agarda transport boshqa tashkilotlarga tegishli boʻlsa), bojxona toʻlovlari va IESning omborigacha boʻlgan boshqa xarajatlar;

Q boshqa — ICHHHga muvofiq IESlarda elektr energiyasini ishlab chiqarish uchun sarflanadigan yoqilgʻining boshqa turlarining rejalashtirilgan miqdori;

R boshqa — tarif davri uchun ushbu yoqilgʻining oʻrtacha xarid qilish prognoz narxi. Mazut narxiga yetkazib beruvchilarning shartnomaviy narxlari boʻyicha yoqilgʻi qiymati, shu jumladan, yoqilgʻi sifati pasaygani (oshgani) boʻyicha narxlarga qoʻllaniladigan chegirmalarni (ustamalarni), temir yoʻl tarifi, shuningdek, yuk ortish va yetkazib berish xarajatlari (agarda transport boshqa tashkilotlarga tegishli boʻlsa), bojxona toʻlovlari va IESning omborigacha boʻlgan boshqa xarajatlar.

2-bob. Xarid qilinadigan elektr energiyasi

3. Xarid qilinadigan elektr energiyasi (XEE) quyidagi tartibga solinadigan tashkilotlar uchun talab qilinadigan daromadlarini aniqlash uchun ishlatiladi:

elektr energiyaning ulgurji va chakana savdosi boʻyicha faoliyatni amalga oshirish uchun litsenziyaga ega tadbirkorlik subyektlari (keyingi oʻrinlarda — elektr energiyasini xarid qiluvchilar) tomonidan hududiy elektr tarmoqlari korxonalariga (keyingi oʻrinlarda-HETK) sotish maqsadida xarid qilinadigan, import qilingan va eksport qilingan elektr energiyasining qiymati;

“Oʻzbekiston milliy elektr tarmoqlari” AJning (keyingi oʻrinlarda — OʻzMET) magistral elektr tarmoqlaridagi texnologik yoʻqotishlari, oʻz ehtiyojlari va xoʻjalik ehtiyojlari uchun xarid qilinadigan elektr energiyasining qiymati;

IESning har bir stansiyasi uchun stansiyaning texnologik yoʻqotishlari, oʻz ehtiyojlari va xoʻjalik ehtiyojlari uchun xarid qilinadigan elektr energiyasining qiymati;

HETK uchun isteʼmolchilarga elektr energiyasini yetkazib berish, shuningdek, taqsimlovchi elektr tarmoqlaridagi texnologik yoʻqotishlar, HETKning oʻz ehtiyojlari va xoʻjalik ehtiyojlari uchun xarid qilinadigan elektr energiyasining qiymati.

4. Elektr energiyasini xarid qiluvchilar tomonidan HETKlarga sotish maqsadida IES, “Oʻzbekgidroenergo” AJ (keyingi oʻrinlarda — UGE), elektr energiyasini mustaqil ishlab chiqaruvchilari (keyingi oʻrinlarda — EMI), elektr energiyasini qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan ishlab chiqaruvchilar (keyingi oʻrinlarda — QTEM), shuningdek, import va eksport qilinadigan elektr energiyasi qiymatidan tashkil topgan boʻlib, kuyidagi formula bilan aniqlanadi:

XEE YAGX = XEE GEN + IMP – EKS

bunda:

XEE YAGX — elektr energiyasini HETKga sotish maqsadida elektr energiyasini xarid qiluvchilar tomonidan sotib olinadigan, import va eksport qilingan elektr energiyasining narxi,

XEE GEN — elektr energiyasini xarid qiluvchilar tomonidan OʻGE, IES, EMI va QTEMdan sotib olinadigan elektr energiyasining rejalashtirilgan qiymati kuyidagi formula bilan aniqlanadi:

bunda:

Q OʻGE — ICHHHga muvofiq OʻGEdan xarid qilinadigan elektr energiyasining rejalashtirilgan miqdori;

R OʻGE — UGEdan sotib olingan elektr energiyasi uchun tarif;

Q IES — ICHHHga muvofiq IESdan xarid qilinadigan elektr energiyasining rejalashtirilgan miqdori;

R IES — IESdan sotib olingan elektr energiyasi uchun tarif;

Q EQ — ICHHHga muvofiq har bir EMI va QTEM ishlab chiqaruvchisidan xarid qilinadigan elektr energiyasining rejalashtirilgan miqdori;

R E Q — ushbu EMI va QTEM ishlab chiqaruvchisidan xarid qilinadigan elektr energiyasi uchun tarif;

M E Q — ushbu EMI va QTEM ishlab chiqaruvchisidan xarid qilinadigan quvvat, agarda bu shartlar xarid shartnomasida nazarda tutilgan boʻlsa;

RM E Q — ushbu EMI va QTEM ishlab chiqaruvchisidan xarid qilinadigan quvvat tarifi, agarda bu shartlar xarid shartnomasida nazarda tutilgan boʻlsa;

ExR E Q — ushbu EMI va QTEM ishlab chiqaruvchisi bilan elektr energiyasi yoki quvvatni sotib olish shartnomasi chet el valyutasida tuzilgan va bu shartlar xarid shartnomasida nazarda tutilgan boʻlsa, xorijiy valyutaning oʻzbek soʻmiga nisbatan prognoz qilingan kursi.

IMP — elektr energiyasini xarid qiluvchilar tomonidan boshqa mamlakatlardan import qilinadigan elektr energiyasining prognoz qiymati quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:

bunda:

Q IMP — HETKlarga sotish maqsadida boshqa mamlakatlardan import qilinadigan elektr energiyasining rejalashtirilgan miqdori;

R IMP — importning har bir nuktasida boshqa mamlakatlardan import qilinadigan elektr energiyasi birligi uchun prognoz qilinadigan shartnoma narxi;

ExR IMP — import shartnomasi chet el valyutasida tuzilgan boʻlsa, oʻzbek soʻmiga nisbati prognoz qilingan valyuta kursi.

EKS — elektr energiyasini xarid qiluvchilar tomonidan boshqa mamlakatlarga eksport qilinadigan elektr energiyasining prognoz qiymati, quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:

bunda:

Q EKS — boshqa mamlakatlarga eksport qilinadigan elektr energiyasining rejalashtirilgan miqdori;

R EKS — eksportning har bir nuqtasida boshqa mamlakatlarga eksport qilinadigan elektr energiyasi birligi uchun prognoz qilinadigan shartnoma narxi;

ExR EKS — eksport shartnomasi xorijiy valyutada tuzilgan boʻlsa, oʻzbek soʻmiga nisbati prognoz qilingan valyuta kursi.

5. OʻzMETning magistral elektr tarmoqlaridagi texnologik yoʻqotishlari, oʻz ehtiyojlari va xoʻjalik ehtiyojlari uchun xarid qilinadigan elektr energiyasining qiymati quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:

XEE OʻzMET = (Q TYOʻzMET + Q TMOʻzMET ) x AR GEN

bunda:

XEE OʻzMET — OʻzMETning magistral elektr tarmoqlaridagi texnologik yoʻqotishlari, boshqa texnologik maqsadlar va xoʻjalik ehtiyojlari uchun xarid qilinadigan elektr energiyasining qiymati;

Q TYOʻzMET — OʻzMETning texnologik yoʻqotishlari uchun xarid qilinadigan elektr energiyasining rejalashtirilgan miqdori;

Q TMOʻzMET — OʻzMETning boshqa texnologik maqsadlar, yordamchi sexlar xoʻjalik ehtiyojlari va OʻzMETning xoʻjalik ehtiyojlari (binolar, material omborlari va boshqa ishlab chiqarishga tegishli boʻlmagan binolarni yoritish va isitish) uchun isteʼmol qilinadigan xarid qilinadigan elektr energiyasining rejalashtirilgan miqdori;

AR GEN — elektr energiyasini xarid qiluvchilar tomonidan OʻGE, IES, EMI va QTEMdan xarid qiladigan elektr energiyasining oʻrtacha tarifi, quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:

6. IESning stansiyalardagi texnologik yoʻqotishlari, boshqa texnologik maqsadlar va xoʻjalik ehtiyojlari uchun HETKdan xarid qilinadigan elektr energiyasining qiymati, quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:

bunda:

XEE IES — IES uchun xarid qilinadigan elektr energiyasining qiymati,

Q TYIES — IESning texnologik yoʻqotishlari uchun xarid qilinadigan elektr energiyasining rejalashtirilgan miqdori;

Q TMIES — IESning boshqa texnologik maqsadlar, yordamchi sexlar xoʻjalik ehtiyojlari va IESning xoʻjalik ehtiyojlari (binolar, material omborlari va boshqa ishlab chiqarishga tegishli boʻlmagan binolarni yoritish va isitish) uchun isteʼmol qilinadigan xarid qilinadigan elektr energiyasining rejalashtirilgan miqdori;

R HETK — HETKdan xarid qiladigan elektr energiyasining mazkur tarif guruhi uchun belgilangan tarifi.

7. HETK uchun xarid qilinadigan elektr energiyasining qiymati elektr energiyasini xarid qiluvchilar, EMI va taqsimlash tarmogʻiga ulangan QTEM ishlab chiqaruvchilardan sotib olingan elektr energiyasining qiymatidan iborat boʻlib, quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:

bunda:

XEE HETK — mazkur HETK uchun xarid qilinadigan elektr energiyasining qiymati;

Qyagx — ICHHHga muvofiq mazkur HETK tomonidan elektr energiyasini xarid qiluvchilardan xarid qilinadigan elektr energiyasining rejalashtirilgan miqdori;

R YAGX — mazkur HETES uchun elektr energiyasini xarid qiluvchilardan xarid qilinadigan elektr energiyasining narxi;

Q EQ — ICHHHga muvofiq mazkur HETK tomonidan EMI va QTEM ishlab chiqaruvchilardan xarid qilinadigan elektr energiyasining rejalashtirilgan miqdori;

R EQ — EMI va QTEM ishlab chiqaruvchilardan xarid qilinadigan elektr energiyasining xarid qilish narxi;

M EQ — mazkur HETK tomonidan EMI va QTEM ishlab chiqaruvchisidan xarid qilinadigan quvvat, agarda bu shartlar xarid shartnomasida nazarda tutilgan boʻlsa;

RM EQ — EMI va QTEM ishlab chiqaruvchisidan xarid qilinadigan quvvat narxi, agarda bu shartlar xarid shartnomasida nazarda tutilgan boʻlsa;

ExR EQ — EMI va QTEM ishlab chiqaruvchisi bilan elektr energiyasi yoki quvvatni sotib olish shartnomasi chet el valyutasida tuzilgan va bu shartlar xarid shartnomasida nazarda tutilgan boʻlsa, xorijiy valyutaning oʻzbek soʻmiga nisbatan prognoz qilingan kursi.

3-bob. Operatsion xarajatlar

8. Operatsion xarajatlar (keyingi oʻrinlarda — OREX) tartibga solinadigan tashkilotlar uchun talab qilinadigan daromadni aniqlash uchun ishlatiladi.

9. Mazkur ilovaning 8-bandida keltirilgan barcha tartibga solinadigan tashkilotlar uchun OREX quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:

OREX = MHT + TX + TMZ + TYOX + MX + IX + SX + BX + STX + BOX

bunda:

MHT — mehnatga haq toʻlash, shuningdek, qonun hujjatlariga muvofiq toʻlanadigan kompensatsiyalar, nazorat qiluvchi organ bilan kelishilgan miqdorda ragʻbatlantirish tusidagi toʻlovlar (mukofotlar, ragʻbatlantirishlar va boshqalar) va mehnatga haq toʻlash bilan bogʻliq boshqa xarajatlar;

TX — taʼmirlash va texnik xizmat koʻrsatish qiymati boʻlib, u asosiy vositalar yoki uning tarkibiy qismlarining soz holatini yoki ishga yaroqliligini tiklash va resurslarini tiklash boʻyicha operatsiyalar toʻplami, shuningdek, uskunaning belgilangan maqsadlarda foydalanish, kutish, saqlash va transportirovka qilish vaqtida soz holatini yoki ishga yaroqliligini taʼminlash xarajatlari kiradi. Kapital qoʻyilmalar, yangi aktivlarni qurilishi bilan bogʻliq xarajatlar, rekonstruksiya, modernizatsiya qilish va mavjud aktivlarni almashtirish (yangilash) bilan bogʻliq xarajatlar taʼmirlash qiymatiga kiritilmaydi;

TMZ — materiallar, asosiy vositalar yoki uning tarkibiy qismlarini joriy taʼmirlash va ularga xizmat koʻrsatish uchun butlovchi qismlar va yarim tayyor mahsulotlarni, shuningdek, uskunalar taʼmiri uchun ehtiyot qismlar, asboblar, moslamalar, inventar, oʻlchov asboblari, laboratoriya jihozlari, maxsus kiyim va boshqa taʼmirlash uchun ehtiyot qismlarni sotib olish xarajatlari, boshqa materiallar xaridi uchun xarajatlar;

TYOX — transport xarajatlari, shu jumladan, yoqilgʻi, boshqa yoqilgʻi-moylash materiallari va transport vositalariga texnik xizmat koʻrsatish uchun har qanday qilingan xarajatlar;

MX — maʼmuriy xarajatlar, unga ofis jihozlari, boshqaruvning texnik vositalari, aloqa markazlari, signalizatsiya vositalari, kompyuter markazlari va boshqa texnik boshqaruv vositalari, vakillik xarajatlari, xodimlarning xizmat safarlari va ularni oʻqitish bilan bogʻliq har qanday xarajatlar va boshqa tegishli xarajatlar kiradi;

IX — mulkni ijaraga olish, shu jumladan, sanoat va maʼmuriy binolar, inshootlar, transport vositalari yoki boshqa jihozlar uchun har qanday ijara toʻlovlari;

SX — sugʻurta xarajatlari, bu xodimlarning sogʻligʻini sugʻurtalash, transport vositalari yoki aktivlarni sugʻurtalash bilan bogʻliq har qanday sugʻurta xarajatlarini oʻz ichiga oladi;

BX — isteʼmolchilardan pul mablagʻlarini yigʻish (tushirish) bilan bogʻliq xarajatlar, masalan, oʻtkazmalar uchun toʻlovlari va bank xarajatlari;

STX — qaytarilmaydigan (qoplab berilmaydigan) soliqlar, bojlar va boshqa majburiy toʻlovlar, jumladan, yer soligʻi, mol-mulk soligʻi, bojxona boji (daromad soligʻi, qoʻshilgan qiymat soligʻi, foyda soligʻi bundan mustasno;

BOX — energiya tizimining xavfsiz va ishonchli ishlashi uchun zarur boʻlgan boshqa asoslantirilgan xarajatlar yoki tartibga solinadigan tashkilotlarning isteʼmolchilarga sifatli xizmatlar koʻrsatish uchun sarflanadigan va koʻzda tutilmagan xarajatlari.

4-bob. Kreditlarga xizmat koʻrsatish

10. Kreditlarga xizmat koʻrsatish xarajatlari (keyingi oʻrinlarda — KX) barcha tartibga solinadigan tashkilotlarning talab qilinadigan daromadlarini aniqlash uchun qoʻllaniladi va imtiyozli moliyalashtirish shaklida olinadigan va investitsiya loyihalarini amalga oshirishga yoʻnaltiriladigan uzoq muddatli kreditlarga xizmat koʻrsatish qiymatini oʻz ichiga oladi.

11. Uzoq muddatli kreditlar boʻyicha asosiy qarz va foiz xarajatlari yillik tarifni shakllantirish ilovasiga kredit shartnomasi shartlarida qanday koʻrsatilgan boʻlsa, aynan shunday kiritiladi va quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:

bunda:

BMX — boshqa moliyaviy xarajatlar, ularga kafolatlangan va Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatiga taqdim etiladigan yangi kredit kelishuvini tasdiqlash va moliyalashtirish bilan bogʻliq har qanday xarajatlar kiradi;

AQ — kredit shartnomasi boʻyicha tarif davrida tegishli kreditning asosiy qarzini toʻlash (qaytarish) summasi. Agar tarif davrida asosiy qarz boʻyicha toʻlov amalga oshirilishi nazarda tutilmagan boʻlsa, ushbu komponent nolga teng deb hisoblanadi;

FX — kredit shartnomasi boʻyicha tarif davrida tegishli kredit foizini toʻlash summasi. Agar tarif davrida foizlar boʻyicha toʻlov amalga oshirilishi nazarda tutilmagan boʻlsa, ushbu komponent nolga teng deb hisoblanadi;

ExR KX — oʻzbek soʻmining Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati bilan kredit shartnomasi tuzilgan xorijiy valyutaga nisbatan prognoz kursi.

Elektr energiyasi uchun tariflarni shakllantirish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 2-ILOVA

Oʻtgan tarif davri xarajatlariga tuzatish kiritish tartibi

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Oʻtgan tarif davri xarajatlariga tuzatish kiritish (keyingi oʻrinlarda — TK) quyidagi toʻrtta asosiy elementdan iborat:

yoqilgʻi xarajatlariga tuzatish kiritish;

elektr energiyasini sotib olish xarajatlariga tuzatish kiritish;

kreditlarga xizmat koʻrsatish xarajatlariga tuzatish kiritish;

elektr energiyasini ishlab chiqarish, uzatish va taqsimlash bilan bogʻliq aktivlardan foydalanishdan olingan boshqa daromadlar.

2. TK quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:

TK = YOX TK + XEE TK + KX TK – BD

bunda:

YOX TK — milliy valyutaning xorijiy valyutaga nisbatan kursining oʻzgarishi natijasida yuzaga kelgan moliyaviy yoʻqotishlarni qoplash yoki qoʻshimcha daromadlarni hisoblash uchun texnologik maqsadlarga xorijiy valyutada xarid qilingan yoqilgʻi qiymatiga tuzatish kiritish;

XEE TK — tartibga solinadigan tashkilot tomonidan xarid qilingan, shu jumladan boshqa mamlakatlardan import qilingan elektr energiyasining prognoz qiymatiga tuzatish kiritish;

KX TK — milliy valyutaning xorijiy valyutaga nisbatan kursining oʻzgarishi natijasida yuzaga kelgan moliyaviy yoʻqotishlarni qoplash yoki qoʻshimcha daromadlarni hisoblash uchun kreditlarga xizmat koʻrsatish xarajatlariga tuzatish kiritish;

BD — tuzilgan shartnomalarga muvofiq belgilanadigan elektr energiyasini ishlab chiqarish, uzatish va taqsimlash bilan bogʻliq aktivlarning ijara toʻlovlaridan olingan boshqa daromadlar.

3. Oʻtgan tarif davrining texnologik maqsadlari uchun yoqilgʻi qiymatiga tuzatish kiritish (keyingi oʻrinlarda — YOX TK ) quyidagi formula bilan aniqlanadi:

YOX TK = YOX – YOX fakt

bunda:

YOX fakt — Elektr energiyasi uchun tariflarni shakllantirish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 1-ilovaning 2-bandiga muvofiq haqiqatda qilingan xarajatlardan kelib chiqib, belgilanadigan yoqilgʻi xarajatlarining haqiqiy qiymati.

4. Tartibga solinuvchi tashkilotlar tomonidan xarid qilinadigan elektr energiyasining prognoz qilingan qiymatiga tuzatish kiritish (keyingi oʻrinlarda — XEE TK ), (tarifni hisoblashda hisob-kitob qilingan texnologik yoʻqotishlar va xoʻjalik ehtiyojlariga belgilangan meʼyorlardan oshib ketadigan miqdoriga nisbatan foiz hisobida inobatga olmagan holda) quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:

XEE TK = XEE – XEE fakt

bunda:

XEE fakt — XEEning haqiqiy qiymati boʻlib, mazkur nizomga 1-ilovaning 4-bandiga muvofiq haqiqatda qilingan xarajatlardan kelib chiqib aniqlanadi.

5. Oʻtgan tarif davrdagi kreditlarga xizmat koʻrsatish xarajatlarini toʻgʻrilash (keyingi oʻrinlarda — KX TK ) quyidagi formula orqali aniqlanadi:

KX TK = KX – KX fakt

bunda:

KX fakt — KXning haqiqiy qiymati boʻlib, Elektr energiyasi uchun tariflarni shakllantirish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 1-ilovaning 11-bandiga muvofiq haqiqatda qilingan xarajatlardan kelib chiqib aniqlanadi.

6. Oʻtgan tarif davrining boshqa xarajatlari va daromadlariga tuzatishlar kiritilmaydi.

Elektr energiyasi uchun tariflarni shakllantirish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 3-ILOVA

Aktivlarning tartibga solinadigan bazasini aniqlash tartibi

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Tartibga solinadigan tashkilotlar aktivlarining tartibga solinadigan bazasi (keyingi oʻrinlarda — ATB) quyidagi uchta asosiy elementlardan iborat:

boshlangʻich ATB (keyingi oʻrinlarda — ATB 0 );

yangi aktivlarning qiymati (keyingi oʻrinlarda — YAAQ);

aylanma kapital (keyingi oʻrinlarda — AK).

2. ATB quyidagi faktorlarni inobatga olish maqsadida bir yilda kamida bir marta qayta hisob-kitob qilinadi:

moddiy va nomoddiy aktivlarga kiritilgan yangi investitsiyalar;

toʻplangan amortizatsiya ajratmalari;

aylanma kapitalning oʻzgarishi.

3. ATB quyidagi formula orqali aniqlanadi:

ATB = ATB 0 + YAAQ + AK – AMT

bunda:

ATB 0 — ATB 0 mazkur ilovaning 2-bobiga muvofiq aniqlanadi;

YAAQ — mazkur ilovaning 2-bobiga muvofiq ATB0 aniqlangandan soʻng tashkil etilgan yangi moddiy va nomoddiy aktivlarning qiymati;

AK — mazkur ilovaning 3-bobiga muvofiq aniqlanadigan aylanma kapital;

AMT — mazkur nizomning 18-bandiga muvofiq aniqlanadigan amortizatsiyaga ajratmalar.

2-bob. Boshlangʻich ATB

4. Mazkur nizom tasdiqlangandan keyingi birinchi tarif davrining ATB 0 koʻrsatkichi quyidagicha aniqlanadi:

davlat ishtirokidagi tartibga solinadigan tashkilotlar uchun ATB 0 birinchi marotaba Vazirlar Mahkamasining tegishli qarori asosida belgilanadi;

boshqa tartibga solinadigan tashkilotlar uchun ATB 0 birinchi marotaba boshqa elektr energetika sohasidagi tartibga solinadigan tashkilotlar yoki elektr energiyasi isteʼmolchilari uchun koʻrsatiladigan xizmatlar uchun foydalaniladigan moddiy va nomoddiy aktivlarning boshlangʻich balans qiymati sifatida aniqlanadi va mazkur tartibga solinuvchi tashkilotning oxirgi eʼlon qilingan yillik hisobotlarini shakllantirish uchun qoʻllanilgan buxgalteriya hisobotlari asosidan aniqlanadi.

5. Keyingi tarif davrlari uchun ATB 0 qiymati oʻtgan tarif davrida qoʻllanilgan ATB 0 qiymatiga teng qilib qabul qilinadi.

3-bob. Yangi aktivlarning qiymati

6. ATB 0 aniqlangandan soʻng tashkil etilgan yangi moddiy va nomoddiy aktivlarning qiymati quyidagi formula orqali aniqlanadi:

YAAQ = YAAQ 0 – YAAQ dav.kaf – YAAQ bgʻz – YAAQ tugat – YAAQ tekpshr

bunda:

YAAK 0 — ATB bhk aniqlangandan soʻng tashkil etilgan yangi moddiy va nomoddiy aktivlarning buxgalteriya hisobotlariga koʻra qiymati;

YAAQ dav.kaf — Davlat kafolati ostida jalb qilingan kredit mablagʻlari hisobiga tashkil etilgan yangi moddiy va nomoddiy aktivlarning qiymati. YAQ dav.kaf faqat davlat ishtirokidagi tartibga solinuvchi tashkilotlar uchun qoʻllaniladi;

YAAQ bgʻz — begʻaraz qabul qilingan yangi tashkil etilgan moddiy va nomoddiy aktivlarning qiymati;

YAAQ tugat — ATB 0 aniqlangandan soʻng sotib yuborilgan yoki tugatilgan moddiy va nomoddiy aktivlarning qiymati;

YAAQ tekshir — davlat vakolatli organlari tomonidan oʻtkazilgan monitoring va tekshiruvlar natijasiga koʻra elektr energiyasini ishlab chiqarish, yetkazib berish va taqsimlash xizmatlarini koʻrsatishda toʻliq yoki qisman foydalanilmaydigan yoki qiymatlari oshirib koʻrsatilgan deb tan olingan ATB 0 tarkibiga kiruvchi yangi tashkil etilgan moddiy va nomoddiy aktivlarning qiymati.

4-bob. Aylanma kapital

7. AK barcha tartibga solinadigan tashkilotlarning joriy faoliyatini moliyalashtirish uchun ATB hisob-kitobiga kiritiladi va quyidagi formula orqali aniqlanadi:

AK = TD x AKED/365

bunda:

AK — Aylanma kapital;

TD — talab qilinadigan daromad;

AKED — tartibga solinadigan tashkilotlarning aylanma kapitalga ehtiyoji boʻlgan davr (kunlar). Davlat ishtirokidagi tartibga solinadigan tashkilotlar uchun AKED tartibga soluvchi organ tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati bilan kelishilgan holda har bir tashkilot uchun alohida belgilanadi. Boshqa tartibga solinuvchi tashkilotlar uchun AKED tartibga soluvchi organ tomonidan amaldagi moliyaviy faoliyat natijalaridan kelib chiqib belgilanadi.

Elektr energiyasi uchun tariflarni shakllantirish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 4-ILOVA

Tartibga solinadigan tashkilotlarning tariflarini shakllantirish

1-bob. Xarajatlarni taqsimlashning umumiy yondashuvlari

1. Talab qilinadigan daromadni taqsimlash — bu har bir isteʼmolchilar tarif guruhlariga tushumning qismlarini biriktirish jarayoni. Guruhlar boʻyicha talab qilinadigan daromad xarajatlarning kelib chiqishiga koʻra belgilanadi. Isteʼmolchilar tarif guruhlari boʻyicha taqsimlangan talab qilinadigan daromad energetika korxonasi tomonidan quvvat, elektr energiyasi va mazkur guruhlarga xizmat koʻrsatish uchun maʼmuriy xarajatlar koʻrinishida, amalga oshirilgan xarajatlarni aks ettiradi. Isteʼmolchilaring har bir tarif guruhida daromad hajmini hisob-kitob qilish xarajatlarning taqsimlanishi boʻlib hisoblanadi. Xarajatlarning taqsimlanishi jarayoni quyida uchta bosqichdan iborat boʻladi.

2. Funksionallashtirish bu xarajatlarni elektr energetika tarmogʻining asosiy funksiyalaridan kelib chiqib quyidagicha taqsimlashdir:

elektr energiyasi ishlab chiqarish xarajatlari, elektr va issiqlik energiyasi ishlab chiqarish xarajatlari, agarda ishlab chiqarish jarayoni birgalikda amalga oshiriladigan boʻlsa;

elektr energiyasini xarid qiluvchilar xizmatlari xarajatlari;

uzatish tarmoqlari operatorining xizmatlari xarajatlari;

taqsimlash tarmoqlari operatorining xizmatlari xarajatlari;

isteʼmolchilarga elektr energiyasini yetkazib berish xarajatlari.

3. Tasniflash — bu mazkur xizmatning xarakteristikalaridan kelib chiqqan holda, xarajatlarni guruhlarga taqsimlashning keyingi bosqichi boʻlib, ularga quyidagilar kiradi:

elektr energiyasi hajmiga qarab oʻzgarib turadigan tovar yoki energiya uchun xarajatlar. Tovar xarajatlariga yoqilgʻi, xarid qilingan elektr energiyasi va quvvatlarni ekspluatatsiya qilish va ularga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha bir qator xarajatlar;

isteʼmolchilar tomonidan elektr energiyasiga boʻlgan talabdan kelib chiqqan holda oʻzgarib turadigan eʼlon qilingan yuklama yoki quvvatning maksimumi uchun xarajatlar. Eʼlon qilingan yuklama maksimumi uchun xarajatlarga oʻrtacha tarmoq yuklamasidan yuqori darajadagi yuklamani qanoatlantirish uchun talab qilinadigan har qanday uskuna yoki ishlab chiqarish obyektlari;

isteʼmolchilarga xizmat koʻrsatish xarajatlari. Isteʼmolchilarga xizmat koʻrsatish xarajatlari isteʼmolchilarga koʻrsatilgan xizmatlardan tashkil topib, xizmat koʻrsatish hajmlari yoki elektr energiyasini isteʼmol qilish meʼyorlariga bogʻliq boʻlmaydi. Isteʼmolchilarga xizmat koʻrsatish xarajatlariga isteʼmolchining elektr tarmoqlari va hisoblash uskunalariga xizmat koʻrsatish, hisoblagichlardan koʻrsatkichlarni olish va billing xizmatlari uchun xarajatlar, shuningdek, koll markazlari bilan bogʻliq xarajatlar.

4. Taqsimlash jarayoni xarajatlar qanday tartibda amalga oshirilganidan kelib chiqib, isteʼmolchilar tarif guruhlari boʻyicha aniq va proporsional ravishda taqsimlashni nazarda tutadi. Xarajatlarning bir qismi barcha isteʼmolchilarga koʻrsatilgan xizmatlardan kelib chiqadi va isteʼmolchilarning u yoki bu guruhlariga bogʻliq boʻlmaydi. Isteʼmolchilar tarif guruhlari boʻyicha alohida tavsiflash koʻrsatkichlari taqsimlash omillarini ishlab chiqishda foydalaniladi. Xarajatlarni taqsimlashning ikkita asosiy uslubi mavjud boʻlib, birinchi guruhga faqatgina yuklama bilan bogʻliq omillar, ikkinchi guruhga esa yuklama va isteʼmol bilan bogʻliq omillar kiradi.

5. Barcha tartibga solinuvchi tashkilotlar uchun talab qilinadigan daromad turli isteʼmolchilar guruhlari boʻyicha taqsimlangandan soʻng, elektr energiyasi, quvvat uchun tariflar yoki boshqa tarif stavkalaridan foydalangan holda isteʼmolchilar guruhlari boʻyicha talab qilinadigan daromadni taqsimlash imkoniyatini beruvchi tariflar tuzilmasini ishlab chiqishga oʻtish zarur.

2-bob. Xarajatlarni taqsimlashning joriy yondashuvi

6. Joriy bosqichda Oʻzbekiston elektr energetikasi sohasining asosiy funksiyalaridan kelib chiqib xarajatlarni funksionallashtirish quyidagicha amalga oshiriladi:

IES, OʻGE, EMI va QTEMlar xarajatlari elektr energiyasini ishlab chiqarish funksiyalariga kiritiladi;

IES, OʻGE, EMI va QTEMlar tomonidan ishlab chiqarilgan elektr energiyasini xarid qilish va HETKga sotish bilan bogʻliq xarajatlar elektr energiyasini xarid qiluvchilar funksiyalariga kiritiladi;

elektr energiyasini uzatish va tarmoq operatori xizmatlari bilan OʻzMETning xarajatlari uzatish tarmogʻi operatori funksiyalariga kiritiladi;

HETK xarajatlari taqsimlash tarmogʻi operatori va elektr energiyasini isteʼmolchilarga yetkazib berish funksiyalariga kiritiladi.

7. Mazkur bosqichda, HETK tomonidan xarajatlarni quvvat va isteʼmolchilarga xizmat koʻrsatish xarajatlariga tasniflashga doir ishonchli maʼlumotlar olish imkoniyatining yaratilib, tariflarning tuzilmasini yaxshilashga qaratilgan tegishli tahlillar amalga oshirilgunga qadar barcha xarajatlar tovar yoki energetika xarajatlari tasnifiga kiritiladi.

3-bob. IESlar xarajatlari taqsimlanishining xususiyatlari

8. Elektr va issiqlik energiyasini bir vaqtda ishlab chiqaruvchi IESlar uchun talab qilinadigan daromad bir vaqtda elektr va issiqlik energiyasi uchun shartli yoqilgʻi sarfidan kelib chiqib proporsional ravishda taqsimlanadi. Bunda faqatgina elektr energiyasi yoki issiqlik energiyasi ishlab chiqarishda ishtirok etuvchi sexlar xarajatlari aynan shu mahsulot uchun sarflanadigan xarajatlar tarkibiga kiritiladi.

4-bob. Tartibga solinadigan tashkilotlar uchun tariflarni aniqlash

9. Tartibga solinadigan tashkilotlar uchun quyidagi tariflar belgilanadi:

elektr stansiyalari tomonidan elektr energiyasini ishlab chiqarish tariflari;

elektr energiyasini xarid qiluvchilar tomonidan elektr energiyasini sotish tariflari;

OʻzMET tomonidan elektr energiyasini uzatish va tarmoq operatori xizmatlari tarifi.

10. Elektr energiyasi ishlab chiqarish tarifi (T) quyidagicha formula orqali aniqlanadi:

bunda:

TD — mazkur stansiyaning talab qilinadigan daromadi, ushbu nizomning 11-bandiga muvofiq aniqlanadi;

Q — ICHHHga muvofiq, mazkur stansiyada ishlab chiqariladigan elektr energiyasi prognoz hajmi;

Q TY — mazkur stansiyaning texnologik yoʻqotishlariga sarflash uchun xarid qilinadigan elektr energiyasi prognoz hajmi;

Q TM — boshqa texnologik maqsadlar va yordamchi sexlardagi oʻz ehtiyojlari hamda mazkur stansiyaning xoʻjalik ehtiyojlariga (xonalar, material omborlari va boshqa noishlab chiqarish binolarini yoritish va isitish) sarflash uchun xarid qilinadigan elektr energiyasi prognoz hajmi.

11. Elektr energiyasini xarid qiluvchilar tomonidan elektr energiyasini sotishning hisob-kitob qilingan tarifi (T YAGX ) quyidagi formula orqali aniqlanadi:

bunda,

TD YAGX — elektr energiyasini xarid qiluvchilarning talab qilinadigan daromadi, mazkur nizomning 11-bandiga muvofiq aniqlanadi;

Q YAGX — elektr energiyasini xarid qiluvchilar tomonidan HETKga sotiladigan elektr energiyasi miqdori hamda u quyidagi formula orqali aniqlanadi:

Q YAGX = Q IES + Q OʻGE + Q EMI + Q QTEM + Q IMP — Q EKS — Q TYOʻzMET — Q TMOʻzMET

bunda,

Q IES — ICHHHga muvofiq, IESlardan sotib olinadigan elektr energiyasi prognoz hajmi;

Q OʻGE — ICHHHga muvofiq, OʻGEdan sotib olinadigan elektr energiyasi prognoz hajmi;

Q EMI — ICHHHga muvofiq, EMIlardan sotib olinadigan elektr energiyasi prognoz hajmi;

Q QTEM — ICHHHga muvofiq, QTEMlardan sotib olinadigan elektr energiyasi prognoz hajmi;

Q IMP — elektr energiyasini xorijiy mamlakatlardan import qilish prognoz hajmi;

Q EKS — elektr energiyasini xorijiy mamlakatlarga eksport qilish prognoz hajmi;

Q TYOʻzMET — OʻzMETning texnologik yoʻqotishlariga sarflash uchun xarid qilinadigan elektr energiyasining prognoz hajmi;

Q TMOʻzMET — boshqa texnologik maqsadlar va yordamchi sexlardagi oʻz ehtiyojlari hamda mazkur OʻzMETning xoʻjalik ehtiyojlariga (xonalar, material omborlari va boshqa noishlabchiqarish binolarini yoritish va isitish) sarflash uchun xarid qilinadigan elektr energiyasi prognoz hajmi.

12. OʻzMET tomonidan elektr energiyasini uzatish va tarmoq operatori xizmatlari tariflari (T OʻzMET ) quyidagi formula orqali aniqlanadi:

bunda,

TD OʻzMET — OʻzMETning tarmoq operatori xizmatlarini koʻrsatish uchun talab qilinadigan daromadi, mazkur nizomning 11-bandiga muvofiq aniqlanadi.

Elektr energiyasi uchun tariflarni shakllantirish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 5-ILOVA

Isteʼmolchilarning turli tarif guruhlari uchun elektr energiyasining tariflarini shakllantirish tartibi

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Elektr energiyasini taqsimlash va sotish tariflarini shakllantirish uchun isteʼmolchilar tarif rejasini tanlashlari kerak. Tarif rejasi elektr energiyasi uchun turli tarif stavkalarining jamlanmasi boʻlib, unda HETK tomonidan isteʼmolchilarga xizmatlar koʻrsatish narxlari va shartlari mavjud. Shartlar taʼminot kuchlanishiga, maksimal talabga, quvvat koeffitsiyentiga yoki yakuniy foydalanishning boshqa xususiyatlariga tegishli boʻlishi mumkin. Tarif rejasi har bir alohida xizmat turlari, shuningdek, butun tartibga solinadigan tashkilotlar uchun ham talab qilinadigan daromadni taʼminlashi lozim.

2. Tarif rejasini tanlash quyidagi tamoyillarga asoslanishi kerak:

oddiy, tushunarli va isteʼmolchilar uchun maqbul boʻlishi;

tartibga solinadigan tashkilotlar va isteʼmolchilarga toʻgʻri iqtisodiy ishoralarni taqdim etishi;

tartibga solinadigan tashkilotlar uchun texnik va maʼmuriy jihatdan amalga oshirilishi imkoniyati boʻlishi;

iqtisodiy samaradorlikni taʼminlash;

kamsitmaslik;

isrofgarchilikka yoʻl qoʻymaslik uchun energiya resurslaridan energiya tejamkor foydalanishni taʼminlash;

tartibga solinadigan tashkilotlarning xarajatlarini qoplash va daromadlarining barqarorligini taʼminlash;

barcha isteʼmolchilar guruhlari oʻrtasida xarajatlarning adolatli taqsimlanishini taʼminlash;

ijtimoiy himoyaga muhtoj isteʼmolchilar uchun asosiy xizmatlardan foydalanish imkoniyatini taʼminlash.

3. Tarif rejasi teleskopik yoki teleskopik boʻlmagan stavkalardan iborat boʻlishi mumkin, ular sutkaning vaqtiga qarab belgilanishi, shuningdek, mavsumiy boʻlishi mumkin. Taʼminotning uzluksizligi yoki beqarorligiga yoki elektr tarmogʻidagi yuklamalarni boshqarishni yaxshilashning boshqa mezonlariga asoslanishi, maishiy, maishiy boʻlmagan va himoyaga muhtoj isteʼmolchilar uchun alohida ajratilgan boʻlishi kerak.

4. Tarif rejasining elementlari uning alohida xizmatlariga taalluqli boʻlgan alohida stavkalari hisoblanadi. Namunaviy tarif rejasi elektr energiyasi uchun toʻlovni amalga oshirish kabi bir stavkali boʻlishi mumkin. Koʻp qismli tarif rejasi bir nechta tarif stavkalariga ega boʻlishi mumkin.

5. Uch stavkadan iborat namunaviy tarif rejasi oʻz ichiga abonent toʻlovi, elektr energiyasi uchun toʻlov va quvvat uchun toʻlovlarni oʻz ichiga oladi. Tarif rejasi, shuningdek boshqa muayyan xizmatlarni tavsiflovchi, yangi ulanishlar uchun toʻlov, hisoblagichlarni tekshirish yoki tarmoqlarni uzaytirish, toʻlovni amalga oshirmaganlik uchun tarmoqdan uzish va qayta tarmoqqa ulash kabi elementlarni oʻz ichiga olishi mumkin. Uch stavkadan iborat tarif rejasi bir yoki ikki stavkali tarif rejasiga nisbatan xarajatlarni aniqroq kuzatish imkoniyatini beradi.

6. Bir stavkali elektr energiyasi uchun tarif elektr energiyasi sohasidagi tarif rejasining eng oddiy elementidir. Bir stavkali tarif isteʼmolchi tomonidan foydalanadigan elektr energiyasini miqdorini oʻlchash uchun moʻljallangan va bir kilovatt-soat uchun pul koʻrinishida ifodalanadi.

7. Isteʼmolchi xizmatlari uchun toʻlov elektr energiyasi sohasidagi tarif rejasining ikkinchi elementi boʻlib, baʼzan bazaviy yigʻim yoki asosiy xizmat koʻrsatish tarifi deb ataladi. Isteʼmolchi xizmatlari uchun toʻlovlar bir guruhga mansub isteʼmolchilar oʻrtasida tenglikni saqlashga yordam beradi. Agar isteʼmolchilar xarajatlari elektr energiyasi tarifidan qoplansa, oxir-oqibatda juda kam isteʼmol qiladigan isteʼmolchilar boshqa isteʼmolchilardan subsidiya oladilar. Agar isteʼmolchi har oyda juda kam elektr energiyasini isteʼmol qilsa, elektr toʻlovi odatda elektr energiyasini yetkazib berish bilan bogʻliq barcha xarajatlarni va umuman tizimda isteʼmolchi tomonidan qilingan xarajatlarni qoplamaydi. Bu esa, oʻrtadagi farqni elektr energiya isteʼmoli yuqori boʻlgan isteʼmolchilar qoplashini anglatadi. Mazkur tarif stavkasini qoʻshish bu muammoning oldini oladi.

8. Quvvat uchun toʻlov namunaviy tarif rejasining uchinchi asosiy elementi boʻlib, odatda yuklama bilan bogʻliq xarajatlarni qoplash uchun moʻljallangan. Bu xarajatlar tizimning maksimal yuklamasi va tarmoqning oʻtkazuvchanlik qobiliyatini qondirishga sarflanadi. Odatda, quvvat uchun toʻlovlar faqat yirik maishiy boʻlmagan isteʼmolchilar uchun qoʻllaniladi. Quvvat uchun toʻlov eng yuqori oylik yuklama kilovattining pul birligidagi ifodasi hisoblanadi.

9. Tarif rejasi tarkibiga shuningdek, quyidagi tarif stavkalari va toʻlovlari ham kirishi mumkin:

kuchlanishga oid tarif stavkalari yoki tarmoqqa yuqoriroq kuchlanish bilan ulangan isteʼmolchilar uchun chegirmalar. Yuqori kuchlanishda mazkur tarif stavkasi past kuchlanishdagiga nisbatan kamroq va odatda faqat tijorat va sanoatga oid isteʼmolchilarga qoʻllaniladi. Kuchlanishga oid tarif stavkasi kuchlanishni pasaytiruvchi transformatorlariga sarflanadigan xarajatlarni chetlab oʻtishga sabab boʻladi, shuningdek, past kuchlanishli elektr tarmoqlarida qoʻshimcha yoʻqotishlarning oldini oladi;

isteʼmolchining reaktiv quvvatidan foydalanishni qoplash uchun quvvatning past koeffitsiyenti uchun qoʻshimcha toʻlov. Ushbu yondashuv faqat yirik tijorat yoki sanoat isteʼmolchilari uchun qoʻllaniladi, chunki ular quvvatning past koeffitsiyentiga ega boʻlishi ehtimoli koʻproq. Isteʼmolchi quvvatning past koeffitsiyenti uchun qoʻshimcha toʻlov isteʼmolchining quvvat koeffitsiyenti oʻrnatilgan meʼyordan past boʻlganda elektr energiyasi tarif stavkasiga oshiruvchi koeffitsiyent sifatida qoʻllanilishi mumkin.

yangi isteʼmolchining tarmoqqa ulanishi yoki mavjud isteʼmolchining qoʻshimcha quvvat oshirishi uchun toʻlov;

isteʼmolchi toʻlovlarni toʻlamagani yoki boshqa sabablarga koʻra tarmoqdan uzilgan holatlar uchun qayta ulanish uchun toʻlov. Shuningdek, isteʼmolchi tarmoqdan vaqtincha uzilishi zarur boʻlganda, tarmoqdan uzish toʻlovi.

10. Elektr energiyasi yoki quvvat uchun toʻlovlar kabi tarif stavkalari turli xil usullarda tarif rejalariga kiritilishi mumkin. Har bir individual shakl aniq maqsadlarga erishish uchun moʻljallangan. Quyida eng keng tarqalgan shakllarning tavsifi keltirib oʻtilgan:

yagona stavka yoki bir stavkali tarif isteʼmolning barcha darajalari uchun faqat bitta stavka mavjudligini anglatadi;

teleskopik va noteleskopik blokli tarif stavkalari — bu isteʼmol qilinadigan elektr energiyasi miqdorining ortishi bilan oʻzgarib turadigan tarif stavkalari. Blokli tarif stavkalari maʼlum bir blok uchun belgilangan tarif stavkasi faqat ushbu blokdagi elektr energiyasi miqdoriga nisbatan qoʻllanilganda teleskopik hisoblanadi. Xuddi shunday, blokli tarif stavkalari isteʼmol qilinadigan elektr energiyasining umumiy miqdoriga maʼlum bir blok uchun belgilangan tarif stavkasi qoʻllanilganda noteleskopik blokli tarif hisoblanadi. Blokli tarif stavkalari elektr energiyasi isteʼmoliga qarab koʻtarilishi yoki pasayishi mumkin. Agar isteʼmolchiga xizmat koʻrsatish narxi isteʼmol oshgani sayin pasaysa, blokirovka stavkalarining pasayishi qoʻllaniladi. Koʻtarilgan blokli tariflar yuqori isteʼmol oʻsishi va koʻtarilgan xarajatlar tizimida qoʻllaniladi, shuning uchun isteʼmol oʻsib borayotganida, tarif stavkasi isteʼmolchilarning elektr energiyasini isteʼmol qilish darajasiga taʼsir qilish uchun yanada aniqroq narx signalini beradi;

kun vaqti boʻyicha tarif stavkalari — kunning turli vaqtlarida oʻzgarib turadigan tarif stavkalari. Elektr energiyasi tizimlarida bosim koʻpincha tunda eng past boʻladi, eng yuqori tigʻiz davr ertalab, tushdan keyin yoki kechqurun sodir boʻladi. Agar elektr energiyasining narxi kunning turli vaqtlarida sezilarli darajada oʻzgarib tursa, tariflar xarajatlarni yaxshiroq kuzatib borishi va isteʼmolchilarga aniqroq narx signallarini yuborish uchun siz elektr energiyasi va quvvat narxini kunning vaqtiga qarab farqlashingiz mumkin. Kunning vaqtiga qarab, energiya narxi talab yuqori soatlarda koʻtariladi va tigʻiz vaqtlarda pasayadi;

mavsumiy tarif stavkalari — mavsumga qarab oʻzgarib turadigan tarif stavkalari. Baʼzi energiya tizimlari uchun qishda, boshqalari uchun esa yozda tizim yuklarining eng tigʻiz davr darajasi boʻlishi mumkin. Agar elektr energiyasining narxi mavsumga qarab sezilarli darajada oʻzgarib tursa, narxlar mavsumga qarab farq qilishi mumkin. Elektr yoki quvvat toʻlovlari mavsumiy ravishda oʻzgarishi mumkin boʻlsa, mijozlarga xizmat koʻrsatish toʻlovi oʻzgarmaydi;

ijtimoiy himoyaga muhtoj isteʼmolchilar uchun tariflar — bu ijtimoiy himoyaga muhtoj isteʼmolchilar uchun mavjud boʻlgan imtiyozli tariflardir. Isteʼmolchilarning mazkur qatlami mamlakatning ijtimoiy organlari tomonidan aniqlanishi mumkin. Ijtimoiy himoyaga muhtoj isteʼmolchilar uchun tariflar boshqa isteʼmolchilar tariflari hisobidan subsidiyalash yoʻli bilan ham, davlat budjeti mablagʻlari hisobidan ham belgilanishi mumkin;

Beqaror quvvat tariflari — bu tarif rejasi uzluksiz, muntazam xizmat koʻrsatishdan pastroq tariflarni taklif qilganda. Odatda bunday tariflar isteʼmolchi tariflarini pasaytirish evaziga energiya tizimi blokni kamaytirishga muhtoj boʻlsa, vaqti-vaqti bilan elektr uzilishini qabul qilishga tayyor boʻlgan yirik tijorat yoki sanoat isteʼmolchilarga taklif etiladi. Ushbu yondashuv ushbu toifadagi isteʼmolchilarning eng yuqori yuklanishi rejalashtirilmasligini va kerak boʻlganda, eng tigʻiz davr soatlarida bunday isteʼmolchining tizimlarini oʻchirib qoʻyishni nazarda tutadi;

Tarif rayderi — bu talabni boshqarish dasturlari, energiya tejash dasturlari yoki qayta tiklanadigan energiyani manbalaridan rivojlantirishni moliyalashtirish uchun barcha isteʼmolchilardan olinadigan maxsus qoʻshimcha tarif. Bunday stavka oddiy elektr toʻlovining foizi sifatida yoki kilovvat-soat uchun belgilangan miqdor sifatida ifodalanishi mumkin.

2-bob. Elektr energiyasini isteʼmolchilarga taqsimlash va sotish tariflarini aniqlash

11. Isteʼmolchilarga elektr energiyasini taqsimlash va sotish uchun tariflar quyidagilar hisobga olingan holda belgilanadi:

bir guruhga kiruvchi barcha elektr energiyasi isteʼmolchilari uchun elektr energiyasini taqsimlash va sotish tariflari ushbu isteʼmolchiga elektr energiyasini HETK tomonidan yetkazib berilishidan qatʼiy nazar, Oʻzbekiston Respublikasining butun hududida bir xil darajada belgilanadi;

alohida tariflari belgilangan isteʼmolchilar tarif guruhlari Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan Elektr energiyasi va tabiiy gazdan foydalanish qoidalari muvofiq belgilanadi.

12. Isteʼmolchilarga elektr energiyasini taqsimlash va sotish tariflarini aniqlash uchun har bir HETK uchun elektr energiyasini sotish boʻyicha oʻrtacha ogʻirlikdagi tarif (T HETK ) quyidagi formula boʻyicha hisoblanadi:

bunda:

TD HETK — ushbu Nizomning 11-bandiga muvofiq belgilanadigan HETKning zarur daromadi;

Q HETK — HETK isteʼmolchilari tomonidan elektr energiyasining taxminiy isteʼmoli hajmi;

UQ HETK — HETK uchun tarifda tartibga soluvchi organ tomonidan ruxsat etilgan umidsiz qarzlar darajasi.

13. Oʻzbekiston Respublikasining butun hududi boʻylab bir guruhga mansub barcha isteʼmolchilar uchun elektr energiyasini taqsimlash va sotish tariflarining bir xil darajasini hamda har bir HETK boʻyicha zarur daromadni taʼminlash maqsadida elektr energiyasini taqsimlash va sotish boʻyicha hisob-kitob tarifi belgilangan. Elektr energiyasini sotish tarifi ushbu Nizomning 11-ilovasining 4-bandiga muvofiq belgilanadigan elektr energiyasini xarid qiluvchilar (TS YAGX ) tomonidan muvozanatlashadi. Shu maqsadda, HETKlarning har biri uchun quyidagi formula boʻyicha elektr energiyasini sotish uchun turli xil balanslangan tariflar (TB YAGX ) belgilanadi:

TB YAGX = TS YAGX + BD HETK

bunda:

BD HETK — balanslash darajasi boʻlib u quyidagi formula boʻyicha har bir HETK uchun alohida belgilanadi:

bunda:

T IG — isteʼmolchilar tarif guruhi uchun elektr energiyasi tarifi,

Q IG — isteʼmolchilar tarif guruhining prognoz qilingan elektr energiyasi isteʼmoli.

Q IHETK — HETK isteʼmolchilari tomonidan elektr energiyasining taxminiy isteʼmoli.

14. Agar ushbu ilovaning 13-bandiga muvofiq elektr energiyasini xarid qiluvchilar tomonidan elektr energiyasini sotish boʻyicha tariflarni muvozanatlash natijalariga koʻra, elektr energiyasini xarid qiluvchilarning xizmatlarini koʻrsatish uchun zarur daromad taʼminlamasa, u holda tartibga soluvchi organ Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati bilan quyidagi mumkin boʻlgan choralarni muhokama qiladi:

barcha yoki ayrim isteʼmolchilar guruhlari uchun elektr energiyasini sotish boʻyicha joriy tariflarni elektr energiyasini xarid qiluvchilarning zarur daromadi taʼminlangan darajaga oshirish;

ushbu Nizomning 19-bandiga muvofiq belgilangan barcha tartibga solinadigan tashkilotlar uchun oʻrtacha ogʻirlikdagi ruxsat etilgan foyda meʼyorini elektr energiyasini xarid qiluvchilarning zarur daromadi taʼminlanmaguncha kamaytirish;

mavjud kreditlar boʻyicha toʻlovlarni kechiktirish yoki kompaniyaning zarur daromadlarini taʼminlash uchun elektr energiyasini xarid qiluvchilarga budjet ssudasini taqdim etish yoki davlat budjetidan subsidiyalar ajratish.

Elektr energiyasi uchun tariflarni shakllantirish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 6a-ILOVA

ELEKTR ENERGIYASI TARIFINI HISOBLASH ______________________ 20 ___ yil boʻyicha. T/r Koʻrsatkichlar nomi Tasdiqlangan tarif “___” ___________ 20 ___ y. Tartibga solish davri uchun hisoblangan fakt koʻrsatkichlar Tartibga solinuvchi korxona taklifi “___” ___________ 20 ___ y. bir birlik uchun narxi (soʻm) miqdori jami hajm uchun summa (ming soʻm) bir birlik uchun narxi (soʻm) miqdori jami hajm uchun summa (ming soʻm) bir birlik uchun narxi (soʻm) miqdori jami hajm uchun summa (ming soʻm) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 I TALAB ETILADIGAN YALPI DAROMAD 1. Yoqilgʻi xarajatlari (YOX) 1.1. Zaxiralarni toʻldirish xarajatlari (YOXZ) 1.1.1. tabiiy gaz 1.1.2. koʻmir 1.1.3. mazut 1.1.4. boshqa yoqilgʻi turlari 1.2. Tabiiy gaz 1.3. Koʻmir 1.4. Mazut yoqilgʻisi 1.5. boshqa yoqilgʻi turlari 1.6. Yoqilgʻi moylash materiallari 2. Elektr energiyasi xaridi (XEE) 3. Operatsion xarajatlar (OPEX) 3.1. Mehnatga haq toʻlash (MHT) 3.2. Taʼmirlash xarajatlari (TX) 3.3. Material xarajatlar (TMZ) 3.4. Transport xarajatlari (TX) 3.5. Maʼmuriy xarajatlar (MX) 3.6. Ijaraga berish (IX) 3.6.1. Mulkni ijaraga berish 3.6.2. Avtomobil ijarasi 3.7. Sugʻurta xarajatlari (SX) 3.7.1. Xodimlarni sugʻurtalash 3.7.2. Koʻchmas mulkni sugʻurtalash 3.7.3. Avtotransport vositalarini sugʻurtalash 3.7.4. Boshqa mulk turlarini sugʻurtalash 3.8. Isteʼmolchilardan mablagʻlarni undirish xarajatlari (UX) 3.9. Soliqlar va yigʻimlar (STX) 3.9.1. Yer qaʼridan foydalanganlik uchun soliq 3.9.2. Suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq 3.9.3. Mol-mulk soligʻi 3.9.4. Yer soligʻi 3.9.5. Boshqa soliqlar va yigʻimlar 3.10. Boshqa operatsion va ishlab chiqarish xarajatlari (BOX) 4. Tartibga solinadigan faoliyat boʻyicha amortizatsiya ajratmalari (AMT) 4.1. Amortizatsiya ajratmalari 4.2. Favqulodda vaziyatlar oqibatida tugatilgan aktivlarning qoldiq qiymati 5. Investitsiya qilingan kapitaldan foyda (IKF) 5.1. Kapitalning oʻrtacha qiymati (WACC) 5.2. Daromad soligʻi stavkasi 5.3. Aktivlarning tartibga solinadigan bazasi (ATB) 5.4. Aylanma kapital (AK) 6. Kredit xarajatlari (KX) 6.1. Kredit xarajatlari 6.2. AMT va IKF 6.3. Kredit xarajatlari koeffitsiyenti / (AMT+IKF) 7. Utgan tarif davri xarajatlariga tuzatish kiritish (TK) 7.1. Texnologik maqsadlar uchun yoqilgʻi narxini tuzatish 7.2. Sotib olingan, shu jumladan boshqa mamlakatlardan import qilinadigan elektr energiyasining prognoz qilingan qiymatini tuzatish 7.3. Kreditlarga xizmat koʻrsatish xarajatlarini tuzatish 7.4. Boshqa daromadlar II Elektr energiyasini ishlab chiqarish/sotib olishning prognoz hajmi 8. Texnologik yoʻqotishlar uchun elektr energiyasi 8.1. shu jumladan: foiz nisbati (%) 9. yo 9.1. shu jumladan: foiz nisbati (%) Sh Elektr energiyasi realizatsiyasining prognoz hajmi IV Tarif, QQSsiz V QQS stavkasi VI Tarif, QQS bilan

Elektr energiyasi uchun tariflarni shakllantirish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 6b-ILOVA

ISSIQLIK ENGʻ.RGIYASI TARIFINI HISOBLASH ______________________ 20 ___ yil boʻyicha. T/r Koʻrsatkichlar nomi Tasdiqlangan tarif “___” ___________ 20 ___ y. Tartibga solish davri uchun hisoblangan fakt koʻrsatkichlar Tartibga solinuvchi korxona taklifi “___” ___________ 20 ___ y. bir birlik uchun narxi (soʻm) miqdori jami hajm uchun summa (ming soʻm) bir birlik uchun narxi (soʻm) miqdori jami hajm uchun summa (ming soʻm) bir birlik uchun narxi (soʻm) miqdori jami hajm uchun summa (ming soʻm) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 I TALAB ETILADIGAN YALPI DAROMAD 1. Yoqilgʻi xarajatlari (YOX) 1.1. Zaxiralarni toʻldirish xarajatlari (YOXZ) 1.1.1. tabiiy gaz 1.1.2. koʻmir 1.1.3. mazut 1.1.4. boshqa yoqilgʻi turlari 1.2. Tabiiy gaz 1.3. Koʻmir 1.4. Mazut yoqilgʻisi 1.5. boshqa yoqilgʻi turlari 1.6. Yoqilgʻi moylash materiallari 2. Elektr energiyasi xaridi (XEE) 3. Operatsion xarajatlar (OPEX) 3.1. Mehnatga haq toʻlash (MHT) 3.2. Taʼmirlash xarajatlari (TX) 3.3. Material xarajatlar (TMZ) 3.4. Transport xarajatlari (TX) 3.5. Maʼmuriy xarajatlar (MX) 3.6. Ijaraga berish (IX) 3.6.1. Mulkni ijaraga berish 3.6.2. Avtomobil ijarasi 3.7. Sugʻurta xarajatlari (SX) 3.7.1. Xodimlarni sugʻurtalash 3.7.2. Koʻchmas mulkni sugʻurtalash 3.7.3. Avtotransport vositalarini sugʻurtalash 3.7.4. Boshqa mulk turlarini sugʻurtalash 3.8. Isteʼmolchilardan mablagʻlarni undirish xarajatlari (UX) 3.9. Soliqlar va yigʻimlar (STX) 3.9.1. Yer qaʼridan foydalanganlik uchun soliq 3.9.2. Suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq 3.9.3. Mol-mulk soligʻi 3.9.4. Yer soligʻi 3.9.5. Boshqa soliqlar va yigʻimlar 3.10. Boshqa operatsion va ishlab chiqarish xarajatlari (BOX) 4. Tartibga solinadigan faoliyat boʻyicha amortizatsiya ajratmalari (AMT) 4.1. Amortizatsiya ajratmalari 4.2. Favqulodda vaziyatlar oqibatida tugatilgan aktivlarning qoldiq qiymati 5. Investitsiya qilingan kapitaldan foyda (IKF) 5.1. Kapitalning oʻrtacha qiymati (WACC) 5.2. Daromad soligʻi stavkasi 5.3. Aktivlarning tartibga solinadigan bazasi (ATB) 5.4. Aylanma kapital (AK) 6. Kredit xarajatlari (KX) 6.1. Kredit xarajatlari 6.2. AMT va IKF 6.3. Kredit xarajatlari koeffitsiyenti / (AMT+IKF) 7. Utgan tarif davri xarajatlariga tuzatish kiritish (TK) 7.1. Texnologik maqsadlar uchun yoqilgʻi narxini tuzatish 7.2. Sotib olingan, shu jumladan boshqa mamlakatlardan import qilinadigan elektr energiyasining prognoz qilingan qiymatini tuzatish 7.3. Kreditlarga xizmat koʻrsatish xarajatlarini tuzatish 7.4. Boshqa daromadlar II Elektr energiyasini ishlab chiqarish/sotib olishning prognoz hajmi 8. Texnologik yoʻqotishlar uchun elektr energiyasi 8.1. shu jumladan: foiz nisbati (%) 9. Boshqa texnologik maqsadlar va iqtisodiy ehtiyojlar uchun elektr energiyasi 9.1. shu jumladan: foiz nisbati (%) Sh Elektr energiyasi realizatsiyasining prognoz hajmi IV Tarif, QQSsiz V QQS stavkasi VI Tarif, QQS bilan

Elektr energiyasi uchun tariflarni shakllantirish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 7-ILOVA

MEHNATGA HAQ TOʻLASH XARAJATLARI (asosiy faoliyat uchun) _______________________ 20 ___ yil boʻyicha. (shakl mln.soʻmda toʻldiriladi) T/r Koʻrsatkichlar nomi Tasdiqlangan tarif “___” _____________ 20 ___ y. Tartibga solish davri uchun hisoblangan fakt koʻrsatkichlar Tartibga solinuvchi korxona taklifi “___” ____________ 20 ___ y. 1 2 3 4 5 1. Ishchilarning oʻrtacha soni 2. Shtat jadvali boʻyicha oʻrtacha ish haqi 3. Ish haqi fondi 4. Qoʻshimcha toʻlovlar va nafaqalar 4.1. ... 4.2. ... 4.n. ... 5. Mukofotlar 5.1. foiz nisbati, % 6. Boshqalar 6.1. ... 6.2. ... 6.n. ... 7. Mukofot va boshqa toʻlovlarni hisobga olgan holda ish haqi 8. Roʻyxatga kiritilmagan ishchilar ish haqi 9. Jami ish haqi 9.1. shu jumladan: bir oylik 10. Yagona ijtimoiy toʻlov 11. Jami ish haqi, (yagona ijtimoiy toʻlov bilan)

Elektr energiyasi uchun tariflarni shakllantirish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 8-ILOVA

TAʼMIRLASH XARAJATLARI TARKIBI (asosiy faoliyat uchun) ____________________ 20 ___ yil boʻyicha. (shakl mln.soʻmda toʻldiriladi) T/r Koʻrsatkichlar nomi Xarajatlar tarkibi Xarajatlarni asoslash (smeta № ____) Material xarajatlar Ish haqi xarajatlari Mashinalar va mexanizmlar Boshqalar Summa oʻzgaruvchan birlik miqdori narxi summa 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 1. Kapital taʼmirlash 1.1 . Pudratchi tashkilotlar tomonidan amalga oshiriladigan kapital taʼmirlash 1.1.1 . ... 1.1.2 . ... 1.1.n . ... 1.2 . Xoʻjalik usulida kapital taʼmirlash 1.2.1 . ... 1.2.2 . ... 1.2.n . ... 2. Joriy taʼmirlash 2.1 . Pudratchi tashkilotlar tomonidan amalga oshiriladigan joriy taʼmirlash 2.1.1 . ... 2.1.2 . ... 2.1.n . ... 2.2 . Xoʻjalik usulida joriy taʼmirlash 2.2.1 . ... 2.2.2 . ... 2.2.n . ... Jami

Elektr energiyasi uchun tariflarni shakllantirish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 9-ILOVA

ASOSIY VOSITALARNI HAQIQIY TAʼMIRLASH TOʻGʻRISIDAGI MAʼLUMOTLAR (asosiy faoliyat uchun) ___________________ 20 ___ yil boʻyicha. (shakl mln.soʻmda toʻldiriladi) p/p Nomi taʼmirlash ishlari Xarajatlarni dekodlash Xarajatlarni asoslash (dalolatnoma raqami) Moddiy xarajatlar Mehnat xarajatlari Mashinalar va mexanizmlar Boshqalar Miqdori birlik oʻlchovlar miqdori narxi miqdori 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 1. Kapital taʼmirlash 1.1. Pudratchi tashkilotlar tomonidan kapital taʼmirlash 1.1.1. 1.1.2. 1.1.n. 1.2. Xoʻjalik usulida joriy taʼmirlash 1.2.1. 1.2.2. 1.2.n. 2. Joriy taʼmirlash 2.1. Pudratchi tashkilotlar tomonidan joriy taʼmirlash 2.1.1. 2.1.2. 2.1.n. 2.2. Xoʻjalik usulida joriy taʼmirlash 2.2.1. 2.2.2. 2.2.n. Jami

Elektr energiyasi uchun tariflarni shakllantirish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 10-ILOVA

MATERIAL XARAJATLARI TARKIBI (asosiy faoliyat uchun) _____________________ 20 ___ yil boʻyicha. (shakl mln.soʻmda toʻldiriladi) p/p Materiallar, xom ashyo, asboblarning nomi doimiy xizmat koʻrsatish uchun Xarajatlarni tasriflash Xarajatlarni asoslash birlik oʻlchovlar miqdori narxi miqdori 1 2 3 4 5 6 7 1. Materiallar 1.1. ... 1.2. ... 1.n. ... 2. Xom-ashyo 2.1. ... 2.2. ... 2.n. ... 3. Boshqa tovar-moddiy zaxiralar 3.1. ... 3.2. ... 3.n. ... Jami

Elektr energiyasi uchun tariflarni shakllantirish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 11-ILOVA

TRANSPORT XARAJATLARI TARKIBI (asosiy faoliyat uchun) ________________________20 ___ yil boʻyicha. (shakl mln.soʻmda toʻldiriladi) T/r Koʻrsatkichlar nomi Oʻzgaruvchan birlik Yengil transport vositalari Yuk tashuvchi transport vositalari Yuk va yoʻlovchi tashuvchi transport vositalari Avtobuslar Maxsus transport vositalari Mexanizm va ehtiyot qismlar Boshqa transport turlari 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 I YOQILGʻI XARAJATLARI mln.soʻm 1. Benzin yoqilgʻisida harakatlanuvchi transport vositalari 1.1. Miqdori dona 1.2. Avtoparkdagi transportlardan foydalanish darajasi koef. 1.3. Transport birligi uchun kunlik sarf meʼyori litr 1.4. Avtoparkdagi kunlik xarajatlari (1.1x1.2x1.3) litr 1.5. Yil davomida ish kunlari soni kun 1.6. Benzin narxi litr/soʻm 1.7. Jami benzin yoqilgʻisi xarajatlari mln.soʻm 2. Suyultirilgan tabiiy gazda harakatlanuvchi avtotransport vositalari 2.1. Miqdori dona 2.2. Avtoparkdagi transportlardan foydalanish darajasi koef. 2.3. Transport birligi uchun kunlik sarf meʼyori litr 2.4. Avtoparkdagi kunlik xarajatlari (1.1x1.2x1.3) litr 2.5. Yil davomida ish kunlari soni kun 2.6. Suyultirilgan tabiiy gaz narxi litr/soʻm 2.7. Jami suyultirilgan tabiiy gaz xarajatlari mln.soʻm 3. Dizel yoqilgʻisida harakatlanuvchi transport vositalari 3.1. Miqdori dona 3.2. Avtoparkdagi transportlardan foydalanish darajasi koef. 3.3. Transport birligi uchun kunlik sarf meʼyori litr 3.4. Avtoparkdagi kunlik xarajatlari (1.1x1.2x1.3) litr 3.5. Yilning shu jumladan ish kunlari soni kun 3.6. Dizel yoqilgʻisi narxi litr/soʻm 3.7. Jami dizel yoqilgʻisi xarajatlari mln.soʻm II TAʼMIRLASH XARAJATLARI mln.soʻm 4. Shinalarni sotib olish xarajatlari mln.soʻm 5. Akkumulyator batareyalarni sotib olish xarajatlari mln.soʻm 6. Mashina moyini sotib olish va boshqa yoqilgʻi-moylash materiallari xarajatlari mln.soʻm 7. Taʼmirlash xarajatlari mln.soʻm Sh BOSHQA XARAJATLAR mln soʻm 8. Transport vositalarini texnik koʻrikdan oʻtkazish mln.soʻm 9. Boshqa davlat toʻlovlari va bojlari mln.soʻm 10. Boshqa xizmatlar va xarajatlar mln.soʻm IV Jami mln.soʻm

Elektr energiyasi uchun tariflarni shakllantirish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 12-ILOVA

MAʼMURIY XARAJATLAR TARKIBI (asosiy faoliyat uchun) ______________________ 20 ___ yil boʻyicha. (shakl mln.soʻmda toʻldiriladi) T/r Koʻrsatkichlar nomi Narxi (soʻm) Xarajatlarni asoslash 1 2 3 4 1. Ish yuritish materiallari, ofis jihozlari uchun materiallar sarfi, faks qogʻozlari, printerlar va nusxa koʻchirish uskunalarini sotib olish xarajatlari va boshqalar 1.1. Ish yuritish materiallari 1.2. Ofis uskunalari uchun materiallar 1.3. Faks, printer va nusxa koʻchirish uchun qogʻoz 1.4. Boshqalar 2. Pochta va telekommunikatsiya xarajatlari 2.1. Pochta xarajatlari 2.2. Telekommunikatsiya xarajatlari 2.3. Boshqalar 3. Dasturiy taʼminotga texnik xizmat koʻrsatish xarajatlari 3.1. Dasturiy taʼminotga texnik xizmat koʻrsatish 3.2. Kiberxavfsizlikni taʼminlash 3.3. Boshqalar 4. Konsalting va auditorlik xizmatlari 4.1. Moliyaviy audit 4.2. Texnik audit 4.3. Konsalting xizmatlari 4.4. Uslubiy, normativ-huquqiy va boshqa hujjatlarni ishlab chiqish xarajatlari 5. Bank xarajatlari 6. Binolar, inshootlar va boshqa mol-mulkni muhofaza qilish xarajatlari 7. Kadrlarni qayta tayyorlash xarajatlari 8. Yuridik va notarial xarajatlar 9. Ekologik xarajatlar 10. Marketing va reklama xarajatlari 11. Vakillik xarajatlari 12. Sayohat xarajatlari 13. Qimmatli qogʻozlar Markaziy depozitariysi banki va qimmatli qogʻozlar bozorining professional ishtirokchilari xizmatlari uchun toʻlov 14. Boshqa kutilmagan maʼmuriy xarajatlar Jami

Elektr energiyasi uchun tariflarni shakllantirish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 13-ILOVA

ASOSIY VOSITALAR VA NOMODDIY AKTIVLAR BOʻYICHA AMORTIZATSIYA AJRATMALARI BOʻYICHA HISOB-KITOBLAR (asosiy faoliyat uchun) ____________________ 20 yil ___ boʻyicha. (shakl mln.soʻmda toʻldiriladi) T/r Asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar guruhlari Boshlangʻich qiymat Qoldiq qiymati “___” _________ 20 ___ y. holatiga Eskirish meʼyori (%) Eskirishni hisoblash usuli Summa amortizatsiya Qoldiq qiymati 1 2 4 5 6 7 8 9 1. Asosiy vositalar 1.1. ... (1-guruh) 1.2. ... (2-guruh) 1.n. ... (n guruhi) 2. Nomoddiy aktivlar 2.1. ... (1-guruh) 2.2. ... (2-guruh) 2.3. ... (n guruhi) 3. Jami

Elektr energiyasi uchun tariflarni shakllantirish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 14-ILOVA

KREDITLAR VA QARZLAR TOʻGʻRISIDA MAʼLUMOT (asosiy faoliyat uchun) ____________________ 20 ___ yil boʻyicha (shakl mln.soʻmda toʻldiriladi) T/r Kredit shartnomasining nomi Kredit shartnomasi raqami Kreditlashni boshlash (oy, yil) Kreditni toʻlash muddati (oy, yil) Imtiyozli davr (oylar) Valyuta kredit Kredit miqdori (kredit valyutasida) Hisobot davri boshidagi kredit qoldigʻi (kredit valyutasida) Yillik foiz stavkasi (%) Toʻlanadigan foizlar tarif davrida Tarif davrida toʻlanishi lozim boʻlgan kreditning asosiy summasi Tarif davri oxiridagi kredit summasining qoldigʻi (kredit valyutasida) kredit valyutasida milliy valyutada kredit valyutasida milliy valyutada 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 1. Qisqa muddatli kreditlar va qarzlar 1.1. 1.2. 1.n. Jami - - - 2. Uzoq muddatli kreditlar va qarzlar 2.1. 2.2. 2.n. Jami - - -

Elektr energiyasi uchun tariflarni shakllantirish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 15-ILOVA

ASOSIY VOSITALAR XARIDI TOʻGʻRISIDAGI MAʼLUMOTLAR (litsenziyalangan faoliyat boʻyicha) ____________________ 20 ___ yil boʻyicha. (shakl mln.soʻmda toʻldiriladi) T/r Asosiy vositaning inventarizatsiya raqami Asosiy vositaning nomlari Asosiy vositalar xaridi sanasi Foydalanish muddati (yillar) Asosiy vositaning qiymati (QQSsiz) 1 2 4 5 6 7 1. 2. 3. n. Jami

Elektr energiyasi uchun tariflarni shakllantirish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 16-ILOVA

ASOSIY VOSITALAR QURILISHI TOʻGʻRISIDAGI MAʼLUMOTLAR (litsenziyalangan faoliyat boʻyicha) ____________________ 20 ___ yil boʻyicha. (shakl mln.soʻmda toʻldiriladi) T/r Asosiy vositaning inventarizatsiya raqami Asosiy vositaning nomlari Asosiy vositalar ishlab chiqarilgan sana Foydalanish muddati (yillar) Asosiy vositaning qiymati (QQSsiz) 1 2 4 5 6 7 1. 2. 3. n. Jami

Elektr energiyasi uchun tariflarni shakllantirish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 17-ILOVA

ASOSIY VOSITALARNI HISOBDAN CHIQARISH TOʻGʻRISIDAGI MAʼLUMOTLAR (litsenziyalangan faoliyat boʻyicha) ____________________ 20 ___ yil boʻyicha. (shakl mln.soʻmda toʻldiriladi T/r Asosiy vositalar nomi Asosiy vositalar xaridi sanasi Asosiy vositalarni hisobdan chiqarish (sotish) sanasi Asosiy vositaning inventarizatsiya raqami Asosiy vositaning boshlangʻich qiymati Yigʻilgan eskirish summasi Yigʻilgan buzilish summasi Asosiy vositaning balans qiymati Asosiy vositalarni hisobdan chiqarish (sotish) miqdori Asosiy vositani hisobdan chiqarish (sotish) bilan bogʻliq xarajatlar 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 1. 2. 3. n. Jami

Elektr energiyasi uchun tariflarni shakllantirish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 18-ILOVA

ASOSIY VOSITALARNI TUGATISH TOʻGʻRISIDAGI MAʼLUMOTLAR (litsenziyalangan faoliyat boʻyicha) ____________________ 20 ___ yil boʻyicha. (shakl mln.soʻmda toʻldiriladi) T/r Asosiy vositalar nomi Asosiy vositaning inventarizatsiya raqami Boshlangʻich qiymati Qoldiq qiymati Tugatishdan olingan daromadlar Aktivni tugatish uchun asos/sabab jami kapital xarajatlarga kiritilgan joriy xarajatlarga kiritilgan hisobdan chiqarilgan (sotilgan) boshqalar yoʻnalishlar boʻyicha 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 1. 2. 3. n. Jami

Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 15-iyundagi 337-son qaroriga 3-ILOVA

Tabiiy gaz uchun tariflarni shakllantirish tartibi toʻgʻrisida

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Mazkur Nizom tabiiy gaz yoqilgʻisini ishlab chiqarish (qazib olish), uzatish, taqsimlash va sotish xizmatlari (keyingi oʻrinlarda — mahsulot va xizmatlar) uchun tariflarni shakllantirishning asosiy tartibini belgilaydi.

Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasida tabiiy gazni qazib chiqaruvchi, qabul qiluvchi, uzatuvchi, gaz taʼminoti tashkilotlari va isteʼmolchilarga magistral gaz quvurlari orqali yetkazib beruvchi tashkilotlar tomonidan tartibga solinadigan barcha tadbirlarga nisbatan qoʻllaniladi.

Tartibga soluvchi organ tarif qarorlarini qabul qilishda mazkur Nizom hamda gaz bilan tartibga solinadigan faoliyatga taalluqli boshqa qonunchilik hujjatlariga asosan ish yuritadi.

2. Mazkur Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:

bevosita xarajatlar — tartibga soluvchi organga tarif davrida tartibga solinadigan tariflarga kiritilgan nazorat qilinmaydigan xarajatlar;

gaz — uzatuvchilar va isteʼmolchilarga uzatish tarmoqlari orqali yetkazib beriladigan tabiiy gaz;

gaz yoʻqotilishi hisobga olinmagan uzatish — operator tomonidan qabul qilingan tabiiy gazning umumiy hajmi va uning uzatish tizimining chiqish nuqtasida sotilgan yoki yetkazib berilgan tabiiy gazning hajmi oʻrtasidagi farqni bildiradi, tartibga soluvchi organ tomonidan ruxsat etilgan tizim gazidan tashqari (siqilish, texnik xizmat koʻrsatish va boshqalar);

gaz taʼminoti — ishlab chiqarish tashkilotidan sotilgan gaz va yetkazib beruvchi tomonidan qayta sotish uchun sotib olingan gaz;

gazni tartibga soluvchi faoliyat — operatorlar tomonidan tabiiy gazni ishlab chiqarish (qazib chiqarish), uzatish, taqsimlash, saqlash va gaz taʼminoti faoliyati;

isteʼmolchilarga xizmat koʻrsatish toifasi — gaz narxini belgilash uchun gaz bilan tartibga solinadigan xizmatlar isteʼmolchilari ajratiladigan xizmatlar toifalari;

kapital xarajatlar — bu tarif davriga prognoz qilinadigan tartibga solinadigan aktivlarga investitsiyalar;

operatorlar — tabiiy gazni qazib chiqaruvchi, qabul qiluvchi, uzatuvchi, gaz taʼminoti tashkilotlari va isteʼmolchilarga magistral gaz quvurlari orqali yetkazib beruvchi tashkilot;

tarif — ushbu Nizomga muvofiq tartibga solinadigan faoliyatni amalga oshiruvchi operatorlar tomonidan tabiiy gaz yoqilgʻisini ishlab chiqarish (qazib olish), uzatish, taqsimlash va sotish xizmatlari uchun belgilangan narx.

tarif davri — tarif hisoblanadigan davr (kalendar yil va undan ortiq);

tariflar tuzilmasi — operatorlar har bir xizmat toifasi yoki isteʼmolchilar toifasi uchun olishi mumkin boʻlgan barcha tartibga solinadigan tariflar (qatʼiy va oʻzgaruvchan toʻlovlar) toʻplami;

tartibga solinadigan aktivlar — normativ-huquqiy hujjatlarda belgilangan xizmatlar standartlariga muvofiq tartibga solinadigan xizmatlarni koʻrsatish uchun zarur boʻlgan aktivlar, shu jumladan, aylanma mablagʻlar, gaz quvurlari toʻplami;

tartibga solinadigan tariflar — operatorlar tomonidan tarif davrida tartibga solinadigan xizmatlar uchun olishi mumkin boʻlgan tariflar;

tartibga soluvchi organ — Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Idoralararo tarif komissiyasi;

tizimda ishlatiladigan gaz — gazni yetkazib beruvchi tashkilot tomonidan gaz quvurlarini tashish tizimini ishlatish va unga texnik xizmat koʻrsatish uchun foydalaniladigan gaz miqdori;

uzatish bilan tartibga solinadigan xizmatlar — uzatish xizmati va tartibga soluvchi organ tomonidan tasdiqlangan boshqa tartibga solinadigan xizmatlar;

uzatish xizmati — korxona tomonidan uzluksiz ravishda va gaz xizmati shartnomasida kelishilgan holda koʻrsatiladigan xizmati;

xizmatlar — operatorlar tomonidan koʻrsatiladigan tartibga solinadigan faoliyat.

2-bob. Tariflarni tartibga solish tamoyillari

3. Tarif metodologiyasi tarif rejimi va tariflariga nisbatan qoʻllanilishi mumkin boʻlgan quyidagi tamoyillarni oʻz ichiga oladi:

tariflar samarali boshqaruv, operatorlar tizimini yangilash va isteʼmolchilarga ishonchli va xavfsiz tarzda xizmatlar koʻrsatish imkonini beruvchi boʻlishi;

tariflar kamsituvchi boʻlmasligi;

tariflar boshqa xizmatlar yoki isteʼmolchilar toifalari tomonidan oʻzaro subsidiyalanmasligi;

tariflar va ularning xizmatlari isteʼmolchilar tushunishi uchun oson boʻlishi;

tariflar isteʼmolchilar toifasiga mos kelishi.

4. Hech bir operator oʻz isteʼmolchilaridan tartibga soluvchi organ tomonidan tasdiqlangan va eʼlon qilingan tariflar jadvaliga kiritilgan tarif tuzilmasiga mos kelmaydigan har qanday tarifni undirmaydi.

3-bob. Tarif davri

5. Tarifni belgilash va tariflarni birinchi navbatda qayta koʻrib chiqish oʻrtasidagi tarif davri ushbu vaqt davri uchun tartibga soluvchi organ tomonidan tarif tuzilmasi tasdiqlangan kundan boshlab bir yil davom etadi.

6. Keyingi tariflarni koʻrib chiqish oʻrtasidagi tarif davri uch yil davom etadi.

4-bob. Tariflarni koʻrib chiqish metodologiyasi

7. Tartibga soluvchi organ operatorlar tomonidan qoʻllaniladigan tariflarni tarif davri boshlanishidan oldin belgilaydi.

8. Tartibga solinadigan tariflar operatorlarga tartibga soluvchi organ tomonidan tasdiqlangan xizmatlarning taxminiy qiymatiga teng daromad olish imkonini beradi va quyidagi formula boʻyicha belgilanadi:

bunda:

t — Tarif davrining har bir yilini ifodalaydi.

N — Tarif davrining yillar soni.

AR t — Tarif davrining t yilida ruxsat etilgan daromad hisoblanadi va quyidagi formula boʻyicha hisoblanadi: AR t = ∑ i RT i,t x Q i,t ; bunda Rt i,t t yilida xizmatlar toifasi yoki isteʼmolchilar i sinfi uchun tartibga solinadigan tarif va Q i,t t yilidagi xizmatlar toifasi yoki isteʼmolchilar i sinfiga boʻlgan taxminiy talab.

RR t — Tarif davrining t yilidagi daromad talabi va mazkur nizomning 5 — 13-boblarida tavsiflangan tarkibiy qismlar metodologiyasiga muvofiq hisoblab chiqiladi.

r — mazkur nizomning 11-bobiga muvofiq belgilangan daromadlilik darajasi hisoblanadi.

9. Tartibga solinadigan tariflar tartibga soluvchi organ tomonidan inflyatsiya va bevosita xarajatlarning oʻzgarishiga qarab, tarif davrida quyidagi formula boʻyicha oʻzgartiriladi:

bunda:

AAR t — tarif davrining t yildagi tuzatilgan ruxsat etilgan daromadi va quyidagi formula boʻyicha hisoblanadi: AAR t = ∑ i ART i,t x Q i,t ; Bu yerda ART i,t — t yildagi xizmatlar toifasi yoki isteʼmolchilarning i toifasi uchun tuzatilgan, tartibga solinadigan tariflar va Q i,t — tariflarni koʻrib chiqishda prognoz qilinganidek, t yilidagi xizmatlar toifasi yoki isteʼmolchilarning i sinfiga boʻlgan taxminiy talab.

RR t — tariflarni koʻrib chiqishda prognoz qilinganidek mazkur nizomning 7-bobida belgilangan t yilidagi daromad talabi.

DC t — tariflarni koʻrib chiqishda prognoz qilinganidek mazkur nizomning 7-bobida belgilangan t yilidagi bevosita xarajatlar.

RDC t — t yilida koʻrib chiqilgan bevosita xarajatlar va mazkur nizomning 5-bobiga muvofiq hisoblab chiqiladi.

CPI t — t yili uchun tartibga solinadigan tariflar kuchga kirishidan ikki oy oldin Oʻzbekiston Respublikasi Davlat statistika qoʻmitasi tomonidan eʼlon qilinadigan isteʼmol narxlari indeksidir.

CPI t-1 — t-1 yil uchun tartibga solinadigan tariflar kuchga kirishidan ikki oy oldin Oʻzbekiston Respublikasi Davlat statistika qoʻmitasi tomonidan eʼlon qilinadigan isteʼmol narxlari indeksidir.

5-bob. Bevosita xarajatlar

10. Bevosita xarajatlar quyidagilardan iborat:

qazib chiqaruvchi tashkilot tomonidan tabiiy gazni qazib chiqarish jarayonida kelib chiqadigan barcha xarajatlar;

magistral gaz quvurlari orqali yetkazib beruvchi tashkilot uchun bu tartibga solinadigan xizmatlarning tegishli tomoniga yetkazib berish xarajatlari;

isteʼmolchilarga yetkazib beruvchi tashkilot uchun bu tartibga solinadigan xizmatlarning tegishli tomoniga yetkazib berish uchun sotib olingan gaz va gaz uzatish xizmatlari xarajatlari.

Operatorlar tarif davri uchun oʻzining prognozli bevosita xarajatini taqdim etadi.

11. Tartibga soluvchi organ tabiiy gaz uchun bozor prognozlari va imkoniyatlar xarajatlarini hamda uzatish xizmati uchun prognoz qilinadigan tartibga solinadigan tariflarni hisobga olgan holda bevosita xarajatlarni baholaydi va tasdiqlaydi.

12. Bevosita xarajatlar quyidagi formula boʻyicha hisoblanadi:

RDC t = PDC t + (ADC t-1 — PDC t-1 ) x (1 + r)

bunda:

PDC t — tarif davrining t yili uchun prognoz qilinadigan bevosita xarajat boʻlib, gaz va uzatish xizmatlari shartnomalariga muvofiq, t yilida tartibga solinadigan xizmatlarni yetkazib berish uchun sotib olinadigan gaz va uzatish xizmatlarining narxini ifodalaydi (agar mavjud boʻlsa).

ADC t-1 — t-1 yilda haqiqiy bevosita xarajat boʻlib, t-1 yilda tartibga solinadigan xizmatlarni yetkazib berish uchun gaz va uzatish xizmatlari uchun toʻlangan miqdor (agar mavjud boʻlsa).

PDC t-1 — t-1 yil uchun prognoz qilingan bevosita xarajatlar. Tarif davridagi birinchi tuzatish uchun PDC t-1 = DC t-1 .

r — mazkur nizomning 11-bobiga muvofiq belgilangan daromadlilik darajasi.

6-bob. Tarif davrida tartibga solinadigan tariflarni oʻzgartirilmasligi

13. Tartibga solinadigan tariflarning qiymati tarif davrida faqat mazkur nizomning 4-bobiga muvofiq oʻzgaradi, fors-major holatlari bundan mustasno.

14. Har bir tarif davri uchun tartibga solinadigan tariflarni belgilashda tartibga soluvchi organ operatorlar, isteʼmolchilar va isteʼmolchilarning alohida toifalari uchun oʻtgan davrdagi yoʻqotishlar yoki daromadlarni oʻzgartira olmaydi.

7-bob. Daromad talabi

15. Tarif davrining har bir t yili uchun daromad talabi (RR) quyidagi formula boʻyicha belgilanadi:

RR t = DC t + Opex t + D t + COC t

bunda:

DC t — mazkur nizomning 5-bobida belgilangan bevosita xarajatlar

Opex t — mazkur nizomning 8-bobida taʼriflanganidek, tartibga solinadigan operatsion xarajatlar

D t — mazkur nizomning 9-bobida belgilangan amortizatsiya

COC t — mazkur nizomning 10-bobida belgilangan kapital bahosi

16. Daromad talabining yuqoridagi tarkibiy qismlari tartibga soluvchi organ tomonidan tasdiqlanadi.

8-bob. Tartibga solinadigan operatsion xarajatlar

17. Tartibga solinadigan operatsion xarajatlar bu operatorlar tomonidan tartibga solinishi mumkin boʻlgan xarajatlar hisoblanadi.

Operatsion xarajatlar operatorlar tomonidan taqdim etilgan asoslovchi hujjatlarga asosan tartibga soluvchi organ tomonidan tahlil qilingandan soʻng inobatga olinadi.

Mazkur nizomning 16 va 17-boblarida koʻrsatilgan buxgalteriya hisobi standartlari kapital xarajatlarni operatsion xarajatlar sifatida tasniflash boʻyicha koʻrsatmalarni oʻrnatadi, shunda baʼzi oʻrnini bosuvchi investitsiyalar operatsion xarajatlar sifatida tasniflanishi mumkin.

9-bob. Amortizatsiya

18. Operatorlar uchun amortizatsiya aktivlarning tartibga solinadigan bazasiga (keyingi oʻrinlarda — ATB) kiritilgan aktivlarning amortizatsiya toʻlovlari yigʻindisi sifatida aniqlanadi.

Amortizatsiya chiziqli amortizatsiya usuli boʻyicha hisoblanadi.

ATBga kiritilgan aktivlarning har biri uchun amortizatsiya stavkalari mazkur nizomga 16 va 17-boblarda koʻrsatilgan buxgalteriya hisobi standartlariga muvofiq belgilanadi.

19. Operatorlar uchun tarif davrining har bir yili uchun kapital bahosi quyidagi formula boʻyicha hisoblanadi:

bunda:

SOS — kapitalning tartibga solinadigan qiymati.

r — 11-bobga muvofiq vakolatli organ tomonidan belgilangan daromad darajasi.

— RAB mazkur nizomning 12-bobida belgilangan, t — tartibga solinadigan investitsion kapital bazasining oʻrtacha qiymati boʻlib, u quyidagicha hisoblanadi:

bunda:

— tartibga solinadigan investitsion kapital bazasining ochilish qiymati, yaʼni tarif davrining t yilining birinchi kunidagi ATB qiymati.

— tartibga solinadigan aktivlar bazasining yakuniy qiymati, yaʼni tarif davrining t yilining oxirgi kunidagi ATB qiymati.

11-bob. Daromadlilik darajasi

20. Daromadlilik darajasi vakolatli organ tomonidan operator uchun kapitalning oʻrtacha qiymati (WACC) tahlili asosida belgilanadi. WACC quyidagi formula boʻyicha haqiqiy, soliqdan oldingi asosda hisoblanadi:

bunda:

WACC — soliqdan oldingi real asosda kapitalning oʻrtacha qiymati (%);

Gearing — umumiy kapitalning ulushi sifatida qarzga teng (kapital + qarz);

K e — oʻz kapitalining real qiymati boʻlib, kapital aktivlarni narxlash modeli (SARM) metodologiyasiga muvofiq hisoblanishi kerak (%);

K d — qarzning real qiymati (%);

T r — operatorga nisbatan qoʻllaniladigan korporativ soliq stavkasi (%).

12-bob. Aktivlarning tartibga solinadigan bazasi

21. Operatorlar uchun aktivlarning tartibga solinadigan bazasi (keyingi oʻrinlarda — ATB) aylanma kapital va gaz tarmoqlari toʻplamini oʻz ichiga olgan tartibga solinadigan aktivlar qiymatidan iborat.

22. Operatorlar tomonidan amalga oshirilgan investitsiya, agar investitsiya ehtiyotkorlik bilan amalga oshirilgan boʻlsa, tartibga solinadigan investitsion kapital deb hisoblanadi. Agar investitsiyalar tarif davrida maʼlum bir sanada foydalanishga topshirilgan boʻlsa, lekin oʻtgan yillarda amalga oshirilgan boʻlsa, investitsiya qiymati ushbu bobda koʻrsatilgan sanagacha foizlar bilan yalpi hisoblanadi.

23. Mazkur nizomning 13-bobida koʻrsatilgan tartibga muvofiq tuzatishlarni hisobga olgandan soʻng, avvalgi tarif davrining oxirgi kunida ATBning amortizatsiya qilingan qiymatiga teng boʻlishi kerak.

24. Tariflarni qayta koʻrib chiqish jarayonida tasdiqlangan kapital xarajatlar operator tomonidan tarif davrida tartibga soluvchi organ tomonidan kelishilgan qiymatda amalga oshiriladi.

25. ATBning ochilish qiymati mazkur nizomning 13-bobida koʻrsatilgan tartib boʻyicha tuzatishlar hisobga olingandan soʻng, avvalgi tarif davrining oxirgi kunidagi ATBning amortizatsiya qilingan qiymatiga teng boʻlishi kerak.

26. ATBning yopilish qiymati quyidagi formula boʻyicha hisoblanadi:

bunda:

RAB t — t yilidagi ATB qiymati

RAB t-1 — t-1 yilidagi ATB qiymati yoki ochilish qiymati

Capex t — mazkur nizomning 13-bobida belgilanganidek, t yilida tartibga solinadigan aktivlarga kapital xarajatlar

D t — mazkur nizomning 9-bobida belgilanganidek, t yilida tartibga solinadigan aktivlarning amortizatsiyasi

— t yilida tartibga solinadigan aktivlarning chiqarilishi.

13-bob. Kapital xarajatlar

27. Operatorlar tarif davri uchun xarajatlar rejasini ishlab chiqish va tartibga soluvchi organga yuboradi.

Tartibga soluvchi organ kapital xarajatlar rejasini koʻrib chiqib, kapital xarajatlarni amalga oshirish uchun daromadga boʻlgan talabda hisobga oladi.

14-bob. Subsidiyalangan tariflar

28. Subsidiyalanadigan tariflar hukumat tomonidan belgilanadi va operatorlar tomonidan tartibga solinadigan xizmatlar uchun isteʼmolchilardan undiriladigan eng yuqori narx boʻlib hisoblanadi.

29. Subsidiyalangan tariflar tartibga solinadigan tariflardan pastroq boʻladi.

30. Operatorlarga subsidiyalangan tariflar boʻyicha olinadigan daromad va tartibga solinadigan tariflardan olishga ruxsat etilgan daromad oʻrtasidagi farqni hukumat qoplashi shart.

31. Kompensatsiya mazkur nizomning 15-bobiga muvofiq hisoblanadi.

15-bob. Subsidiya

32. Subsidiya tarif davrida hukumat orqali operatorlarga beriladigan kompensatsiya boʻlib, quyidagi formula boʻyicha hisoblab chiqiladi:

bunda:

S t — t yilidagi subsidiya miqdori

RT i,t — t yilidagi xizmatlar toifasi yoki isteʼmolchilar toifasi uchun tartibga solinadigan tariflar

ST i,t — t yilida xizmatlar toifasi yoki isteʼmolchilar toifasi uchun subsidiyalangan tariflar

Q i,t — t yilida xizmatlar toifasi yoki isteʼmolchilar i sinfiga boʻlgan talab prognozi

33. t yili uchun subsidiya miqdori har oyning oxirida toʻlanadi. Har qanday kechikish mazkur nizomning 11-bobida belgilangan daromadlilik darajasidan foydalangan holda tuzatilgan miqdorni nazarda tutadi.

16-bob. Tartibga soluvchi organ koʻrsatmalari

34. Operatorlar tartibga soluvchi organ koʻrsatmalariga rioya qilishi kerak.

35. Tartibga soluvchi organ koʻrsatmalari quyidagilarni belgilaydi:

har xil faoliyat va xizmat turlari orasida taqsimlash jarayonini amalga oshirish uchun buxgalteriya hisobini yuritish boʻyicha operatorlar tomonidan rioya qilinishi kerak boʻlgan qoidalar;

tartibga soluvchi organ nazorati ostida boʻlmagan, oʻzlarining tashkiliy tuzilmalarini tegishli tashkilotlar bilan qisman yoki toʻliq mos keladigan aktivlar, xizmatlar (mahsulotlarni) ushbu faoliyat oʻrtasida oʻtkazadigan operatsiyalarni amalga oshiradigan tashkilotlar tomonidan qoʻllanilishi kerak boʻlgan qoidalar;

har bir xizmat yoki isteʼmolchi toifasi boʻyicha xarajatlarni taqsimlashga imkon beruvchi standartlar, shakllar;

tartibga solinadigan faoliyat uchun aktivlarning foydali xizmat muddati.

36. Tartibga soluvchi organga taqdim etiladigan maʼlumotlar Oʻzbekiston moliyaviy hisobotining milliy standartlari talablariga javob berishi kerak.

17-bob. Xarajatlar, aktivlar va daromadlarni taqsimlash tamoyillari

37. Operatorlar amalga oshiriladigan har qanday xarajatlarni, aktivlarni yoki daromadlarni quyidagi tamoyillarga muvofiq taqsimlashi shart:

Sabablilik: xarajatlar va aktivlar, tarif xarajatlarini aks ettirish tamoyiliga muvofiq, xizmatlar oʻrtasida har bir xizmatning qiymati yoki aktivlaridan foydalanish ulushiga qarab taqsimlanadi;

Diskriminatsiyaga yoʻl qoʻymaslik: xarajatlarni taqsimlash uchun asos biron bir isteʼmolchiga, isteʼmolchilar toifasiga yoki xizmatlar toifasiga yoki operator tomonidan amalga oshiriladigan faoliyatga ortiqcha foyda keltirmasligi kerak;

Muvofiqlik: iloji boricha taqsimlash asosi yildan-yilga bir xil boʻlishi kerak;

Shaffoflik: xarajatlarning taqsimlanish asosi aniq va tushunarli boʻlishi kerak.

38. Shubhalarga yoʻl qoʻymaslik uchun operator mazkur nizomning 37-bandi tamoyillariga muvofiq gaz xizmatiga, shuningdek operator tomonidan koʻrsatiladigan boshqa xizmatlarga nisbatan taqsimlashni amalga oshirishi shart.

18-bob. Maʼlumotlar shakli

39. Maʼlumotlar shakli — keyingi tarif davri uchun tariflarni tasdiqlashda tartibga soluvchi organ tomonidan talab qilinadigan maʼlumotlar toʻplami.

40. Maʼlumotlar shakli quyidagilardan iborat:

talab qilingan maʼlumotlar roʻyxati va uni tayyorlash boʻyicha yoʻriqnomalar toʻplami tarif davri uchun ariza beruvchi operatorlar tomonidan toʻldirilishi kerak;

operatorlar tomonidan maʼlumotlarni kiritish uchun shakllantirilgan elektron hujjat;

maʼlumotlar shakllari operatorlarning tasdiqlangan biznes-rejalari bilan asoslantirilishi kerak.

41. Tartibga soluvchi organ oʻz tekshiruvlari orqali operatorlar xarajatlarining asosliligini aniqlash uchun zarur deb hisoblagan barcha maʼlumotlar operatorlar tomonidan taqdim etilishi lozim.

19-bob. Tartibga solinadigan tariflarni eʼlon qilish.

42. Tartibga solinadigan tariflar operatorlarning veb-saytlarida eʼlon qilinishi kerak.

43. Tartibga solinadigan tariflar tabiiy gaz hajmining bir birligiga pul koʻrinishida ifodalanadi va tartibga soluvchi organ tomonidan tasdiqlangan shaklda boʻladi.

44. Tartibga solinadigan tariflar qoʻshilgan qiymat soligʻini oʻz ichiga olgan holda tasdiqlanadi.

20-bob. Maxfiylik

45. Operatorlar tartibga soluvchi organdan mazkur Nizomga muvofiq taqdim etilgan maxfiy maʼlumotlarni oshkor qilmaslikni soʻrashi mumkin. Tartibga soluvchi organ maʼlumotlarning maxfiy ahamiyatga ega ekanligiga ishonch hosil qilgan taqdirda, bunday maʼlumotlarni, oshkor qilmasligi kerak.

21-bob. Yakuniy qoida

46. Mazkur Nizom talablarining buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonun hujjatlariga muvofiq javobgar hisoblanadi.

Tabiiy gaz uchun tariflarni shakllantirish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 1-ILOVA

Xarajatlarni taqsimlash tartibi

Bosqichlar Tadbir nomi Tadbirlar I bosqich Xarajatlarni tasniflash 1. Xizmatlarning turli toifalari yoki mijozlar toifalari bilan bevosita bogʻliq boʻlgan xarajatlarni aniqlash. 2. Muayyan isteʼmolchilar maʼlum xarajatlarni (masalan, past bosimli tarmoq xarajatlarini) toʻlashga majbur boʻlishi mumkin, shu bilan birga barcha mijozlar tomonidan birgalikda amalga oshiriladigan boshqa obyekt yoki biznes xarajatlari (yuqori bosimli tarmoq, maʼmuriy xarajatlar) mavjud boʻlib, ular maʼlum mezonlarga muvofiq taqsimlanishi kerak. II bosqich U mumiy xarajatlarni taqsimlash Umumiy xarajatlarni taqsimlash uchun har bir xizmat toifasi yoki isteʼmolchilar toifasi uchun xarajatlar talabga bogʻliq boʻlgan turli koʻrsatkichlar (“xarajat omillari”) qoʻllaniladi: isteʼmolchilar soni, yetkazib berilgan, taqsimlangan yoki tashilgan gaz hajmi, eng yuqori talab, quvvat zaxirasi. III bosqich Xizmatlar yoki isteʼmolchilar toifasi boʻyicha daromad talabini hisoblash 1. Xarajatlar taqsimlangandan soʻng, har bir toifa boʻyicha daromad talabi 7-bobda belgilangan tartibga muvofiq hisoblanadi. 2. Ushbu bosqichda har bir tarif toifasi uchun tegishli, qatʼiy, hajmli yoki sigʻim toʻlovlari hisoblab chiqiladi. IV bosqich Taʼsir tahlili Yangi tarif tuzilmasi tariflarni qayta koʻrib chiqishdan oldingi tarif tuzilmasi bilan hamda har bir xizmat toifasi yoki mijoz toifasiga tegishli boʻlgan muqobil energiya manbalari yoki oʻrnini bosuvchi energiya mahsulotlarining narxlari bilan taqqoslangan holda baholanadi. V bosqich Xarajatlarni qayta taqsimlash va tariflarni qayta tuzish Hisoblash tartibi gazning raqobatbardoshligini taʼminlash va tartibga solinadigan tariflarning oʻzgaruvchanligini kamaytirish maqsadida tarif tuzilmasini kalibrlash imkoniyatini nazarda tutadi

Tabiiy gaz uchun tariflarni shakllantirish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 2-ILOVA

Tariflarni aniqlash va tasdiqlash jarayoni

Bosqichlar Subyektlar Tadbirlar Bajarish muddatlari I bosqich Tovarlarining (xizmatlarining) narxlari davlat tomonidan tartibga solinadigan tashkilotlar 1. Tariflarni belgilash yoki tariflarni qayta koʻrib chiqish, arznomani eʼlon qilish va qabul qilish toʻgʻrisida ariza berish. 30 kun II bosqich Tartibga soluvchi organ Hisob-kitob materiallarini koʻrib chiqish uchun soʻrov. 90 kun mobaynida III bosqich Tartibga soluvchi organ Daromad talabi va tariflarni hisoblash uchun ariza beruvchi tomonidan taqdim etilgan maʼlumotlarni tasdiqlash. 60 kun mobaynida IV bosqich Tartibga soluvchi organ Veb-saytda manfaatdor tomonlarning fikr-mulohazalari uchun tarif metodologiyasi, tarif metodologiyasi parametrlari va hisoblash tartibi eʼlon qilish. 30 kun mobaynida V bosqich Tartibga soluvchi organ Koʻrib chiqish jarayoni uchun vakolatli organning konsalting kompaniyasi tomonidan tarif taklifini ishlab chiqish. 60 kun mobaynida VI bosqich Tartibga soluvchi organ 1. Tarif taklifini ishlab chiqish. 2. Tarif taklifi natijalari vakolatli organ tomonidan koʻrib chiqish jarayoni konsalting kompaniyasi orqali taqdim etiladi 90 kun mobaynida VII bosqich Tartibga soluvchi organ 1. Tarif taklifi va manfaatdor tomonlardan (operatorlar, isteʼmolchilar va boshqalar) sharhlarni yigʻib olish uchun qoʻllab-quvvatlovchi hujjatlarni eʼlon qilish. 2. Manfaatdor tomonlarning tarif jarayonida ishtirok etishi boʻyicha soʻrovlarini maʼqullash. 3. Sharhlarni qabul qilish uchun vaqt jadvalini belgilash. 30 kun mobaynida VIII bosqich Tartibga soluvchi organ Tarif taklifini hamda 7-bosqichda olingan sharhlarni koʻrib chiqish 30 kun mobaynida IX bosqich Tartibga soluvchi organ Tartibga solinadigan xizmatlar va mijozlar toifalari (tariflar jadvali), vaqt davri uchun ruxsat etilgan daromadlar va ruxsat etilgan tarif daromadlari boʻyicha shakllangan tarif tuzilmasini tasdiqlash va eʼlon qilish. 30 kun mobaynida

Bunda:

1-bosqichda tartibga solinadigan faoliyatning har bir operatori tartibga solinadigan tariflarni qayta koʻrib chiqish uchun vakolatli organ tomonidan tasdiqlangan sanadan 15 — 18 oy oldin ariza bilan murojaat qilishi kerak. Tariflarni koʻrib chiqish xronogrammasining barcha vaqt bosqichlarini hisoblash (kamida 15 oy).

2-bosqichda soʻralgan maʼlumotlarga hech boʻlmaganda maʼlumotlar shabloni, operatorning biznes-rejasi va maʼlumotlar shablonining tushuntirishlari ilova qilinadi.

Tartibga soluvchi organ, hujjatlarni koʻrib chiqib, oʻzi uchun qulay deb hisoblagan holda qoʻshimcha maʼlumot va tushuntirishlarni soʻrashi mumkin. Vakolatli organ tomonidan axborot va tushuntirishlar boʻyicha faoliyatni koʻrib chiqish jarayonining istalgan bosqichida sodir boʻlishi mumkin.

Qayta tiklash, shu jumladan qoʻshimcha maʼlumotlar va tushuntirishlar vakolatli organ tomonidan soʻralganidan keyin 10 kundan kechiktirilmay taqdim etilishi kerak.

3-bosqichda tartibga soluvchi organ kapital qiymatini hisoblashni va boshqa parametrlarni hisoblash tartibini ishlab chiqadi, soʻngra tarif metodologiyasi boʻyicha taqdimotni tayyorlaydi.

4-bosqichda sharhlar vakolatli organ tomonidan tahlil qilinadi va koʻrib chiqiladi, keyinchalik yakuniy tarif metodologiyasi eʼlon qilinadi.

6 — 8-bosqichlarda tarif taklifi quyidagi bandlar va hisob-kitoblarni oʻz ichiga oladi: ruxsat etilgan daromadlar, ruxsat etilgan tarif boʻyicha daromadlar, xizmatlar va mijozlar toifalari uchun olinadigan tarif tuzilmasi, shu jumladan maqsadli ijtimoiy tarifda subsidiyalarni hisoblash. Iqtisodiyot va moliya vazirligi subsidiyalarni tasdiqlashda ishtirok etadi. Tartibga soluvchi organning konsalting firmasi ruxsat etilgan daromadlarni, ruxsat etilgan tarif daromadlarini va tarif tuzilmasini, shu jumladan subsidiyalangan yoʻnaltirilgan ijtimoiy tarifni (keyingi oʻrinlarda tariflar jadvali) hisoblaydi.

9-bosqichda tarif tuzilmasini tasdiqlashni eʼlon qilish bilan birga, koʻrib chiqish jarayonida koʻrilgan barcha qadamlar, jumladan: ruxsat etilgan daromadlarning tarkibiy qismlari, subsidiyalar, sharhlarga javob berish va tasdiqlangan tarif tuzilmasining tegishli asoslari toʻgʻrisida vakolatli organ tomonidan tushuntirishlar kiritilishi kerak.

Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 15-iyundagi 337-son qaroriga 4-ILOVA

Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Idoralararo tarif komissiyasining

1. J.A. Qoʻchqorov — Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari — iqtisodiyot va moliya vaziri, komissiya raisi 2. Sh.X. Xodjayev — Energetika bozorini rivojlantirish va tartibga solish agentligi rahbari, komissiya raisi oʻrinbosari 3. B.R. Mamatkarimov — energetika vazirining birinchi oʻrinbosari 4. Sh.S. Xidoyatov — qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining birinchi oʻrinbosari 5. I.A. Abdugafarov — transport vaziri oʻrinbosari 6. A.N. Karimov — adliya vaziri oʻrinbosari 8. X.B. Mustafayev — iqtisodiyot va moliya vaziri oʻrinbosari

Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 15-iyundagi 337-son qaroriga 5-ILOVA

Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Idoralararo tarif komissiyasi toʻgʻrisida

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Mazkur Nizom Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Idoralararo tarif komissiyasining (keyingi oʻrinlarda — Komissiya) faoliyatini tashkil qilish tartibini belgilaydi.

2. Komissiya quyidagi tovar va xizmatlar boʻyicha tartibga solinadigan tariflarni (ustamalarni) koʻrib chiqadi va tasdiqlaydi:

ishlab chiqaruvchi tashkilotlar tomonidan ishlab chiqariladigan elektr va issiqlik energiyasi (elektr energiyasini xarid qilish tarifi tanlovlar asosida aniqlangan yoxud qonunchilik hujjatlarida alohida tartib belgilangan hollar bundan mustasno);

magistral elektr tarmoqlari orqali elektr energiyasini transportirovka qilish (elektr energiyasini xalqaro tranzitlar orqali transportirovka qilish bundan mustasno);

taqsimlovchi tashkilotlar tomonidan elektr energiyasini taqsimlash va sotish;

elektr energiyasining yagona xarid qiluvchisi tomonidan hududiy elektr tarmoqlari korxonalariga sotiladigan elektr energiyasi;

respublikadagi tabiiy gaz ishlab chiqaruvchilar, shu jumladan “Oʻzbekneftgaz” aksiyadorlik jamiyati va “Shoʻrtan GKM” masʼuliyati cheklangan jamiyati tomonidan sotiladigan tabiiy gaz;

qazib chiqaruvchi va/yoki qayta ishlovchi tashkilotlar tomonidan ishlab chiqariladigan hamda aholiga va ijtimoiy soha obyektlariga maishiy isteʼmol uchun yetkazib berishga masʼul tashkilotlarga sotiladigan suyultirilgan gaz;

tabiiy gazni tashishga ixtisoslashgan yagona magistral gaz uzatish tizimi operatorining tashish xizmati;

tabiiy gazni markazlashgan tartibda xarid qilish va sotish funksiyasini bajaruvchi tomonidan tabiiy gazni tashishga ixtisoslashgan yagona magistral uzatish tizimi operatoriga va tabiiy gazni keyinchalik gaz taqsimlash tarmogʻiga ulangan respublika ichki isteʼmolchilariga, shu jumladan, aholiga yetkazib berish maqsadida sotib oladigan gaz taqsimlash tarmoqlarini ekspluatatsiya qiluvchiga sotiladigan tabiiy gaz;

transport tarmogʻining tabiiy monopoliya sharoitlarida ishlab chiqariladigan (koʻrsatiladigan) tovarlari (xizmatlari);

Komissiya tartibga solinadigan tariflarni (ustamalarni) ushbu Nizomga ilovaga muvofiq sxema boʻyicha koʻrib chiqadi va tasdiqlaydi.

3. Komissiya oʻz faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlari, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalari qarorlari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari, farmoyishlari, Vazirlar Mahkamasi qarorlari, farmoyishlari hamda mazkur Nizom va boshqa qonunchilik hujjatlariga rioya qiladi.

2-bob. Komissiyaning asosiy vazifalari va funksiyalari

4. Quyidagilar Komissiyaning asosiy vazifalari hisoblanadi:

Respublika ijro organlari va boshqa manfaatdor tashkilotlarning tariflar shakllantirilishini tartibga solish sohasidagi davlat siyosatini amalga oshirishda samarali hamkorligini taʼminlash;

energetika va transport sohalarida isteʼmolchilar, ishlab chiqaruvchilar, tartibga solinadigan faoliyatni amalga oshiradigan tashkilotlar manfaatlari va ijtimoiy ahamiyatga molik manfaatlar muvozanatini taʼminlovchi tarif siyosatining amalga oshirilishini taʼminlash;

energetika va transport sohalarida tariflar shakllantirilishini tartibga solish sohalarida davlat siyosatini takomillashtirish boʻyicha takliflar va tavsiyalar tayyorlash;

tartibga solinadigan faoliyatni amalga oshiradigan tashkilotlar faoliyatini samarali tashkil etishda ishtirok etish.

5. Komissiya oʻziga yuklangan vazifalarga muvofiq quyidagi funksiyalarni amalga oshiradi:

a) Respublika ijro organlari va boshqa manfaatdor tashkilotlarning tariflar shakllantirilishini tartibga solish sohasidagi davlat siyosatini amalga oshirishda samarali hamkorligini taʼminlash sohasida:

tariflar shakllantirishini tartibga solishda ochiqlik, oshkoralik tamoyillari, isteʼmolchilar, ishlab chiqaruvchilar, tartibga solinadigan faoliyatni amalga oshiradigan tashkilotlar manfaatlari va ijtimoiy ahamiyatga molik manfaatlar muvozanati asosida Respublika ijro organlari va manfaatdor tashkilotlarning oʻzaro hamkorligini tashkil etish choralarini koʻradi;

tariflar shakllantirishini tartibga solish sohasida davlat siyosatini amalga oshirishda Respublika ijro organlari va manfaatdor tashkilotlarning oʻzaro hamkorligini yaxshilash choralarini ishlab chiqadi va amalga oshiradi;

b) energetika va transport sohalarida isteʼmolchilar, ishlab chiqaruvchilar, tartibga solinadigan faoliyatni amalga oshiradigan tashkilotlar manfaatlari va ijtimoiy ahamiyatga molik manfaatlar muvozanatini taʼminlovchi tarif siyosatining amalga oshirilishini taʼminlash sohasida:

energetika va transport (yoʻnalishli va liniyali taksilardan tashqari) sohalarida tovarlar va xizmatlar uchun tartibga solinadigan tariflarni (ustamalarni) tasdiqlash boʻyicha takliflarni koʻrib chiqadi;

energetika va transport (yoʻnalishli va liniyali taksilardan tashqari) sohalarida tovarlar va xizmatlar uchun isteʼmolchilar, ishlab chiqaruvchilar, tartibga solinadigan faoliyatni amalga oshiradigan tashkilotlar manfaatlari va ijtimoiy ahamiyatga molik manfaatlar muvozanatini taʼminlovchi tartibga solinadigan tariflarni (ustamalarni) tasdiqlaydi;

v) energetika va transport sohalarida tariflar shakllantirilishini tartibga solish sohalarida davlat siyosatini takomillashtirish boʻyicha takliflar va tavsiyalar tayyorlash sohasida:

energetika va transport sohalarida tarif siyosatining asosiy yoʻnalishlarini yanada takomillashtirish boʻyicha takliflar ishlab chiqishni tashkil etadi;

tarmoqlararo va tarmoqlar ichida narx tengligi hamda muvozanatiga rioya qilish, moslashuvchan tariflarni tartibga solish uslublarini belgilash sohasida normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini koʻrib chiqadi;

tabiiy monopoliya subyektlari uchun tarifni shakllantirishning amaldagi uslublarini takomillashtirishning umumiy tamoyillarini ishlab chiqishni taʼminlaydi;

g) tartibga solinadigan faoliyatni amalga oshiradigan tashkilotlar faoliyatini samarali tashkil etishda ishtirok etish sohasida:

elektr energetikasi, neft, tabiiy gaz va markazlashgan issiqlik taʼminoti sohasidagi tashkilotlarning moliyaviy barqarorligini taʼminlashga qaratilgan takliflarni koʻrib chiqadi, elektr energiyasi, tabiiy gaz va markazlashgan issiqlik taʼminoti hamda temir yoʻl transportidan foydalanuvchi isteʼmolchilardan va ulgurji qayta sotuvchilardan tushadigan mablagʻlarni taqsimlash tartibini tasdiqlaydi;

elektr energetikasi hamda neft va gaz sohasidagi tashkilotlarning debitorlik va kreditorlik qarzdorliklarini qisqartirish orqali korxonalarning moliyaviy holatini sogʻlomlashtirish yuzasidan amaliy choralar koʻradi.

6. Komissiya oʻziga yuklangan funksiyalarni amalga oshirishi uchun quyidagi huquqlarga ega:

vazirliklar, idoralar, tashkilotlardan oʻziga yuklangan vazifalarni bajarish uchun zarur materiallar va maʼlumotlarni belgilangan tartibda soʻrash va olish;

oʻz vakolatiga taalluqli masalalar boʻyicha vazirliklar, qoʻmitalar va tashkilotlar rahbarlari takliflarini koʻrib chiqish;

tariflar shakllantirilishiga taʼsir qiluvchi choralarni takomillashtirish boʻyicha takliflar tayyorlanishi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti va Vazirlar Mahkamasiga koʻrib chiqish uchun taqdim etilishini tashkil qilish;

ekspertiza oʻtkazish va maslahatlashish uchun faoliyati Komissiya vakolatiga kiradigan masalalar bilan bogʻliq boʻlgan vazirliklar, idoralar, tashkilotlar mutaxassislarini, shu jumladan, xorijiy mutaxassislarni belgilangan tartibda jalb qilish;

Komissiya vakolatiga kiradigan masalalar boʻyicha qarorlar qabul qilish.

Komissiya qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

3-bob. Komissiya faoliyatini tashkil qilish

7. Komissiya tarkibi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi. Komissiya tarkibiga rais va Komissiya aʼzolari kiradi.

8. Komissiyaga Komissiya faoliyatiga umumiy rahbarlikni amalga oshiradigan, uning ishlarini tashkil etadigan va qabul qilingan qarorlarning ijrosi boʻyicha umumiy nazoratini amalga oshiradigan rais boshchilik qiladi.

9. Komissiya raisi Komissiyaga yuklangan funksiyalar va vazifalarni bajarmaganlik yoki tegishli darajada bajarmaganlik uchun shaxsan javobgardir.

10. Komissiya yigʻilishini Komissiya raisi olib boradi.

11. Komissiya oʻz faoliyatini doimiy asosda amalga oshiradi va zarurat tugʻilganda, shu jumladan, tartibga solinadigan faoliyatni amalga oshiradigan tashkilotlar murojaat qilganda yigʻilish oʻtkazadi.

Tartibga solinadigan faoliyatni amalga oshiradigan tashkilotlar tariflarni tasdiqlash boʻyicha loyihalarni tegishli tarmoqlarga mutasaddilik qiladigan vazirliklar va/yoki idoralar bilan kelishilgandan keyin Komissiyaga kiritadi. Bunda Vazirlar Mahkamasi qarori bilan tasdiqlangan Elektr energiyasidan foydalanish qoidalariga muvofiq oʻrnatiladigan turli isteʼmolchilar guruhlari uchun elektr energiyasi tariflari hamda Tabiiy gazdan foydalanish qoidalariga muvofiq oʻrnatiladigan turli isteʼmolchilar uchun tabiiy gaz tariflari boʻyicha elektr energiyasi va tabiiy gaz tariflarini tasdiqlash loyihasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi bilan kelishilganidan keyin Energetika vazirligi tomonidan Vazirlar Mahkamasiga kiritiladi.

Tashkilotlar tomonidan Komissiyaga kiritilgan masalalarni koʻrib chiqish va ular boʻyicha qarorlar qabul qilish muddati murojaat va qonunchilik hujjatlarida belgilangan zarur hujjatlar Komissiyaga kiritilgan kundan boshlab oʻttiz kalendar kunini tashkil etadi.

12. Komissiya yigʻilishi, agar unda aʼzolarning kamida yarmi qatnashsa, vakolatli hisoblanadi.

13. Komissiya qarori ochiq ovoz berish orqali qabul qilinadi va yigʻilishda ishtirok etgan Komissiya aʼzolari umumiy sonining koʻpchiligi ovoz berganda qabul qilingan hisoblanadi. Ovozlar soni teng boʻlib qolgan taqdirda raisning ovozi hal qiluvchi hisoblanadi.

14. Komissiya qarori yigʻilishda ishtirok etgan Komissiya aʼzolari tomonidan imzolanadigan bayonnoma bilan rasmiylashtiriladi va Komissiya raisi tomonidan tasdiqlanadi.

15. Komissiya aʼzolari yigʻilishda almashish huquqisiz ishtirok etadi.

Komissiya aʼzolari alohida fikr bildirish huquqiga ega va bunday fikr bildiriladigan hollarda u yozma ravishda bayon qilinishi va bayonnomaga ilova qilinishi lozim.

16. Komissiya oʻz faoliyati doirasida tariflarni shakllantirish sohasida alohida masalalar va muammolarni chuqur va batafsil ishlab chiqish, vaqtincha ishchi guruhlar tashkil qilish va ularga Respublika ijro organlari xodimlari va jalb qilingan ekspertlarni kiritish huquqiga ega.

17. Komissiyaning ishchi organi vazifasini Iqtisodiyot va moliya vazirligi (keyingi oʻrinlarda — Ishchi organ) amalga oshiradi.

18. Ishchi organ quyidagilarni amalga oshiradi:

Komissiya faoliyatini tashkiliy-texnik taʼminlash;

Komissiya aʼzolariga kun tartibiga kiritilgan masalalar, yigʻilish oʻtkaziladigan sana, vaqt va joyi haqida xabar berish;

Komissiya yigʻilishi uchun materiallar tayyorlash, yigʻilish materiallarini tarqatish, ish yuritishni amalga oshirish va hujjatlarni saqlash;

vazirliklar, davlat qoʻmitalari va idoralari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, fuqarolarning oʻzini-oʻzi boshqarish organlari, jamoat birlashmalari va boshqa tashkilotlar bilan birgalikda Komissiya qabul qilgan qarorlar ijrosining nazorati va monitoringini tashkil qilish, tegishli maʼlumotlarni va takliflarni Komissiya raisiga taqdim qilish;

kelib tushgan xat-xabarlarni koʻrib chiqish va Komissiya vakolatiga kiradigan masalalar boʻyicha qarorlar tayyorlash.

Ishchi organ qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa funksiyalarni ham amalga oshirishi mumkin.

19. Komissiya yigʻilishi materiallari Komissiya raisining imzosi bilan har bir Komissiya aʼzosiga yigʻilishgacha 5 kundan kam boʻlmagan muddatda yetkazib beriladi.

4-bob. Yakunlovchi qoida

20. Komissiya faoliyati Vazirlar Mahkamasining qarori bilan tugatiladi.

Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Idoralararo tarif komissiyasi toʻgʻrisida nizomga ILOVA

Komissiya tomonidan tartibga solinadigan tariflarni (ustamalarni) koʻrib chiqish va tasdiqlash

Bosqichlar Subyektlar Tadbirlar Bajarish muddatlari I bosqich Tovarlarining (xizmatlarining) narxlari davlat tomonidan tartibga solinadigan tashkilotlar 1. Narxlari davlat tomonidan tartibga solinadigan tovarlarga (xizmatlarga) yangi narxlarni (tariflarni) belgilash uchun hisob-kitob materiallarini tayyorlash. 2. Tovarning (xizmatning) yangi narxini tegishli tarmoqqa mutasaddilik qiladigan vazirlik (idora) bilan kelishish. 3. Mutasaddi vazirlik (idora) bilan kelishilgan materiallarni yangi narxlar (tariflar) loyihasiga tahliliy maʼlumotnoma bilan birgalikda Ishchi organga taqdim qilish. Zarurat tugilganda II bosqich Ishchi organ (Iqtisodiyot va moliya vazirligi) 1. Hisob-kitob materiallarini koʻrib chiqish. 5 kun mobaynida 2. Kamchiliklari boʻlgan taqdirda puxta ishlab chiqish uchun materiallarni qaytarish. 3. Qaror qabul qilish, yigʻilish uchun zarur boʻlgan hujjatlar toʻplami toʻliq taqdim etilgandan soʻng koʻrib chiqiladigan materiallarni tayyorlash va yangi narxlarni tasdiqlash loyihasini koʻrib chiqish uchun Komissiyaga kiritish. 25 kun mobaynida III bosqich Idoralararo tarif komissiyasi Komissiyaning yangi narxlarni (tariflarni) tasdiqlash toʻgʻrisidagi qarorini qabul qilish. 5 kun mobaynida IV bosqich Ishchi organ (Iqtisodiyot va moliya vazirligi) Komissiyaning qabul qilgan qarorini tegishli vazirlik va idoralarga tarqatish. 1 kun mobaynida

Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 15-iyundagi 337-son qaroriga 6-ILOVA

Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblanayotgan ayrim qarorlari

1. Vazirlar Mahkamasining “Elektr energetika tarmogʻida tarif siyosatini takomillashtirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2019-yil 13-apreldagi 310-son qarori.

2. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Idoralararo tarif komissiyasi faoliyatini tashkil qilish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2019-yil 3-dekabrdagi 964-son qarori.

3. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek, baʼzilarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblash toʻgʻrisida (Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining ijro etuvchi tuzilmasini takomillashtirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2020-yil 22-yanvardagi PQ-4569-son, “Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi faoliyatini takomillashtirishga oid qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2020-yil 24-fevraldagi PQ-4612-son, “Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining tuzilmasiga Bosh vazirning investitsiyalar va tashqi iqtisodiy aloqalar masalalari boʻyicha oʻrinbosari-investitsiyalar va tashqi savdo vaziri lavozimini kiritish toʻgʻrisida” 2020-yil 10-martdagi PQ-4635-son va “Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining faoliyatini takomillashtirishga oid qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2020-yil 12-maydagi PQ-4710-son qarorlari)” 2020-yil 26-iyundagi 411-son qaroriga 1-ilovaning 57-bandi.

4. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisida (Oʻzbekiston Respublikasining “Normativ-huquqiy hujjatlar toʻgʻrisida” 2021-yil 20-apreldagi OʻRQ-682-son Qonuni)” 2022-yil 4-apreldagi 153-son qaroriga ilovaning 600 va 741-bandlari.

5. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirishlar va qoʻshimcha kiritish, shuningdek, baʼzilarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblash toʻgʻrisida (Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasida elektr energetika tarmogʻini yanada rivojlantirish va isloh qilish strategiyasi toʻgʻrisida” 2019-yil 27-martdagi PQ-4249-son va “Gidroenergetikani yanada rivojlantirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2021-yil 10-dekabrdagi PQ-44-son qarorlari)” 2022-yil 7-iyuldagi 372-son qaroriga 1-ilovaning 2-bandi.

6. Vazirlar Mahkamasining “Respublika isteʼmolchilariga koʻmir mahsulotlarini yetkazib berish mexanizmini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2022-yil 29-sentabrdagi 551-son qarorining 5-ilovasi.

7. Vazirlar Mahkamasining “Vazirlar Mahkamasining ijro etuvchi tuzilmasi takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisida” 2022-yil 25-noyabrdagi 674-son qarori ilovasining 3-bandi.

Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOV

Toshkent sh.,

2024-yil 15-iyun,

337-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 19.06.2024-y., 09/24/337/0422-son; 11.07.2024-y., 09/24/405/0495-son; 23.12.2024-y., 09/24/859/1047-son; 02.02.2026-y., 09/26/35/0101-son; 31.07.2026-y., 09/26/418/0803-son)

lex.uz