UzbekAI

← Qonunlar

📅 2024-yil 12-avgust · Prezident farmonlari

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2024 йил 12 август · Президент фармонлари

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 12 августа 2024 г. · Указы Президента

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 12 August 2024 · Presidential decrees

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикаси Президентининг

Фармони

«ЙЎЛ ХАРИТАСИ»

Факторинг хизматлари бозорини жадал ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида

Мамлакатимизда тадбиркорлик фаолиятини молиялаштиришнинг кўчар активларга асосланган инструментларини ривожлантириш орқали кичик ва ўрта бизнес субъектлари фаолияти узлуксизлигини таъминлаш имкониятларини янада ошириш мақсадида:

1. Марказий банк томонидан Халқаро молия корпорацияси билан биргаликда Хусусий ҳуқуқни унификация қилиш халқаро институтининг (UNIDROIT) Факторинг бўйича намунавий қонуни асосида Ўзбекистонда факторинг хизматлари бозорини ривожлантиришга қаратилган қонун лойиҳаси ишлаб чиқилганлиги маълумот учун қабул қилинсин.

2. Марказий банкнинг пул талабномасидан бошқа шахс фойдасига воз кечиш эвазига молиялаш (кейинги ўринларда — факторинг) фаолиятини амалга оширувчи факторинг ташкилотларини ташкил қилиш тўғрисидаги таклифига розилик берилсин.

Факторинг ташкилоти фаолияти нобанк кредит ташкилоти сифатида реестрга киритиш воситасида Марказий банкда ҳисоб рўйхатидан ўтгандан кейин амалга оширилиши белгилаб қўйилсин.

3. Белгилансинки, 2025 йил 1 январдан бошлаб:

а) қуйидагиларга рухсат этилади:

мижознинг контрагенти норезидент бўлганда факторинг операцияларини хорижий валютада амалга оширишга;

кредит ташкилотларига факторинг шартномалари бўйича сотиб олинган пул талабномаларини қайта сотишга (рефакторинг);

б) пул талабномасидан бошқа шахс фойдасига воз кечиш бўйича тақиқни бузганлик учун жавобгарлик бекор қилинади;

в) воз кечилган ҳуқуққа бўлган талабномаларнинг устуворлигини таъминлаш мақсадида пул талабномасидан воз кечиш тўғрисидаги хабарномалар гаров реестрида рўйхатга олинади;

г) қарздорнинг розилигисиз пул мажбуриятининг валютаси ва тўлов амалга ошириладиган мамлакат ўзгартирилиши мумкин эмас.

Вазирлар Маҳкамаси бир ой муддатда ушбу Фармоннинг 2 ва 3-бандларида назарда тутилган талаблардан келиб чиқиб, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатасига тегишли қонун лойиҳасини киритсин.

4. Марказий банкнинг Факторинг хизматлари электрон платформасини (кейинги ўринларда — Факторинг платформаси) жорий қилиш тўғрисидаги таклифи маъқуллансин.

Факторинг платформасида қуйидаги имкониятлар назарда тутилсин:

тадбиркорлик субъектлари томонидан факторинг хизматларидан фойдаланиш учун пул талабномалари тўғрисидаги маълумот ва ҳужжатларни киритиш;

пул талабномасига асос бўлган ҳужжатларнинг ҳақиқийлигини текшириш, шунингдек, қарздорлар тўғрисидаги маълумотларни тезкор йиғиш ва уларнинг реал вақт режимида таҳлил қилинишини таъминлаш орқали молиялаштириш жараёнини автоматлаштириш;

кредит ташкилотлари томонидан таъминот занжири иштирокчиларига факторинг хизматлари кўрсатилиши учун қулай, тезкор ва хавфсиз технологик инфратузилмани тақдим этиш.

5. Факторинг платформасида пул талабномаларининг ҳақиқийлигини текшириш, уларни рўйхатдан ўтказиш, қарздорнинг тўловга қобилиятлилигини баҳолаш ва факторинг, жумладан, халқаро факторингни амалга ошириш имкониятларини яратиш мақсадида:

а) қуйидагилар Марказий банк ва Рақамли технологиялар вазирлиги билан биргаликда «Электрон ҳукумат» тизимининг идоралараро интеграциялашув платформаси орқали Факторинг платформасига интеграция қилиниши ва ахборот алмашинуви йўлга қўйилишини таъминласин:

Солиқ қўмитаси — электрон ҳисобварақ-фактуралар маълумотлар базаси, электрон товар-транспорт юк хати тизими ҳамда юридик шахсларнинг молиявий ҳисоботларини олиш имконияти билан солиқ тўловчиларнинг электрон базасини;

Инвестициялар, саноат ва савдо вазирлиги ҳамда Божхона қўмитаси — Ташқи савдо операцияларининг ягона электрон ахборот тизимини (кейинги ўринларда — ТСОЯЭАТ).

Бунда Марказий банк сўровига кўра бошқа вазирлик ва идораларнинг ахборот тизимлари ва маълумотлар базаларининг Факторинг платформасига интеграция қилиниши лозимлиги белгилансин;

б) Марказий банк кредит ташкилотлари Факторинг платформасига уланиши ва ушбу платформа орқали рақамли факторинг хизматларини кўрсатишни йўлга қўйишни таъминласин;

в) устав капиталида давлат улуши 50 фоиз ва ундан юқори бўлган корхоналарда акциядор (иштирокчи, муассис) функциясини амалга оширувчи вазирлик ва идоралар ушбу корхоналарнинг Факторинг платформасига уланиши ва тендер ҳамда энг яхши таклифларни танлаш орқали тузилган ҳамда муддатли тўлов кўзда тутилган шартномалар бўйича ҳисобварақ-фактураларнинг платформага жойлаштириб борилишини таъминласин.

6. Белгилансинки, кредит ташкилоти бўлмаган шахслар томонидан ташкил этиладиган факторинг электрон платформаларининг ахборот тизимлари хавфсизлиги, киберхавфсизлик ва уларни IT аудитдан ўтказиш бўйича талаблар Марказий банк томонидан ўрнатилади.

7. Тижорат банклари ва микромолия ташкилотларининг факторинг хизматларини оммалаштириш ва ривожлантириш, соҳага оид стандартларни ишлаб чиқиш, факторинг бозори иштирокчилари ўртасида алоқаларни мустаҳкамлаш мақсадида Факторинг миллий ассоциациясини (кейинги ўринларда — Ассоциация) ташкил этиш ҳақидаги ташаббуси қўллаб-қувватлансин.

Марказий банк Ассоциация билан биргаликда маҳаллий ва халқаро бозорлардаги сўнгги тенденцияларни таҳлил қилиб, факторингни ривожлантириш чоралари кўрилиши ҳамда соҳадаги масалалар ваколати доирасида ҳал қилиб борилишини таъминласин.

Инвестициялар, саноат ва савдо вазирлиги Савдо-саноат палатаси, халқаро молия институтлари билан биргаликда факторинг соҳасида халқаро ҳамкорликни ривожлантириш ҳамда соҳадаги етакчи хорижий банклар ва факторинг компаниялари билан алоқалар ўрнатишга кўмак берсин.

8. Белгилаб қўйилсинки, ташқи савдо операцияларида факторингни кенг қўллаш имкониятини яратиш мақсадида:

а) 2025 йил 1 январдан бошлаб экспорт контракти бўйича дебитор қарздорликни сотиб олиш тўғрисидаги шартнома асосида:

факторинг хизматларини кўрсатувчи кредит ташкилотлари (кейинги ўринларда — молия агентлари) резидент бўлганда, улар тўғрисидаги маълумотлар ТСОЯЭАТга экспорт контракти бўйича валюта маблағларини олувчи сифатида киритилади ҳамда активларни репатриация қилиш тўғрисидаги талабнинг бажарилишини таъминлаш мажбурияти мазкур молия агентларига ўтади;

молия агентлари норезидент бўлганда, активларни репатриация қилиш тўғрисидаги талабнинг бажарилишини таъминлаш мажбурияти экспорт қилувчида қолади. Бунда экспорт контрактлари бўйича дебитор қарздорликни сотиб олиш шартномаси асосида норезидент молия агентидан маблағ келиб тушганда, активларни репатриация қилиш тўғрисидаги талаб бажарилган ҳисобланади;

кўрсатилган хизматлар учун молия агентлари томонидан ушлаб қолинадиган пул талабномаси суммасининг 10 фоизидан ортиқ бўлмаган миқдордаги мукофот пули (дисконт) дебиторлик қарзи сифатида ҳисобга олинмайди;

б) экспорт қилувчининг норезидентга (қарздорга) нисбатан экспорт шартномасидан келиб чиқадиган хорижий валютадаги пул талаблари эвазига резидент бўлган молия агенти томонидан миллий валютада пул маблағлари берилганда, экспорт қилувчилар учун назарда тутилган солиқ имтиёзларининг амалдаги тартиби сақлаб қолинади.

9. Қуйидагиларни назарда тутувчи Факторинг хизматлари бозорини ривожлантириш «йўл харитаси» иловага мувофиқ тасдиқлансин:

тижорат банклари ва микромолия ташкилотлари ходимларининг факторинг хизматларига оид билим ва касбий маҳоратларини ошириш учун қисқа муддатли ўқув курсларини ташкил қилиш, факторинг хизматларини оммалаштириш бўйича чора-тадбирларни амалга ошириш;

Савдо-саноат палатаси томонидан тадбиркорлик субъектларининг факторинг хизматларидан хабардорлигини ошириш, факторингнинг афзалликлари юзасидан тушунтириш ишларини олиб бориш;

Марказий банк томонидан кредит ташкилотларига факторинг операциялари ҳисобини юритиш, гаров реестрида рўйхатдан ўтказиш, Факторинг платформасида ишлаш бўйича тушунтиришлар бериш ва факторинг бозори ҳолати шарҳини эълон қилиб бориш;

Савдо-саноат палатаси, Инвестициялар, саноат ва савдо вазирлиги ҳамда Божхона қўмитаси томонидан халқаро факторинг операцияларини ТСОЯЭАТда рўйхатдан ўтказиш бўйича қўлланмалар ишлаб чиқиш, хорижий банклар ва факторинг компаниялари билан ҳамкорлик ўрнатиш.

10. Факторинг хизматлари бозорини ривожлантиришнинг асосий мақсадли кўрсаткичлари сифатида қуйидагилар белгилансин:

факторинг хизматлари ҳажмини 3 йил давомида 10 бараварга ошириш;

2026 йил якунига қадар давлат улуши мавжуд банклар томонидан кўрсатилган факторинг хизматлари улушини жами молиялаштириш ҳажмида 3 фоизга етказиш.

11. Марказий банк манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда икки ой муддатда қонунчилик ҳужжатларига ушбу Фармондан келиб чиқадиган ўзгартириш ва қўшимчалар тўғрисида Вазирлар Маҳкамасига таклифлар киритсин.

12. Мазкур Фармоннинг ижросини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазири А.Н. Арипов ва Марказий банк раиси М.Б. Нурмуратов зиммасига юклансин.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024 йил 12 августдаги ПФ-109-сон Фармонига ИЛОВА

Факторинг хизматлари бозорини ривожлантириш

Т/р Чора-тадбирлар номи Амалга ошириш механизми Ижро муддати Масъул ижрочилар 1. Ўзбекистонда факторинг хизматлари бозорининг ҳуқуқий базасини такомиллаштириш Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатасига «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига пул талабномасидан бошқа шахс фойдасига воз кечиш эвазига молиялаш (факторинг) муносабатларини ривожлантиришга қаратилган ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги қонун лойиҳасини киритиш. Унда: мижознинг контрагенти норезидент бўлганда, факторинг операцияларини хорижий валютада амалга оширишга рухсат этиш; кредит ташкилотларига факторинг шартномалари бўйича сотиб олинган пул талабномаларини қайта сотиш (рефакторинг)га рухсат этиш; пул талабномасидан бошқа шахс фойдасига воз кечиш бўйича тақиқни бузганлик учун жавобгарликни бекор қилиш; воз кечилган ҳуқуққа бўлган талабномаларнинг устуворлигини таъминлаш мақсадида пул талабномасидан воз кечиш тўғрисидаги хабарномаларни гаров реестрида рўйхатга олиш; қарздорнинг розилигисиз пул мажбуриятининг валютаси ва тўлов амалга ошириладиган мамлакат ўзгартирилиши мумкин эмаслигини белгилаш; Марказий банкка кредит ташкилоти бўлмаган шахслар томонидан ташкил этилган факторинг электрон платформаларининг ахборот тизимлари хавфсизлиги ва уларни IT аудитдан ўтказиш бўйича талаблар ўрнатиш ва уларнинг бажарилиши устидан назоратни амалга ошириш ваколатини бериш; факторинг ташкилоти фаолиятини ташкил қилиш ва факторинг хизматларини ривожлантириш бўйича бошқа мезон ва меъёрларни акс эттириш. 2024 йил сентябрь Вазирлар Маҳкамаси 2. Факторинг хизматлари электрон платформасини (кейинги ўринларда — Факторинг платформаси) жорий қилиш 1. Халқаро молия корпорацияси билан ҳамкорликда Факторинг платформасини жорий қилиш бўйича техник топшириқнома ишлаб чиқиш. 2024 йил декабрь Марказий банк (Сайдуллаев) 2. Факторинг платформаси дастурчиларини танлаш ва платформани ишлаб чиқишни бошлаш. 2025 йил февраль 3. Факторинг платформасини ишга тушириш. 2025 йил август — декабрь 4. Факторинг платформасига қуйидаги электрон платформалар ва тизимларни интеграция қилиш: Электрон ҳисобварақ-фактуралар маълумотлар базаси, электрон товар-транспорт юк хати тизими ҳамда юридик шахсларнинг молиявий ҳисоботларини олиш имконияти билан солиқ тўловчиларнинг электрон базасини; Ташқи савдо операцияларининг ягона электрон ахборот тизимини. 2025 йил август Солиқ қўмитаси (Кудбиев) , Инвестициялар, саноат ва савдо вазирлиги (Қудратов) , Божхона қўмитаси (Мавлонов), Марказий банк (Сайдуллаев) , Рақамли технологиялар вазирлиги (Шерматов) 5. Устав капиталида давлат улуши 50 фоиз ва ундан юқори бўлган корхоналарнинг Факторинг платформасига уланиши, тендер ва энг яхши таклифларни танлаш орқали тузилган ҳамда муддатли тўлов кўзда тутилган шартномалар бўйича ҳисобварақ-фактураларни платформага жойлаштириб борилишини таъминлаш. 2025 йил август Давлат активларини бошқариш агентлиги (Ортиқов) , Иқтисодиёт ва молия вазирлиги (Мустафаев) , вазирлик ва идоралар 6. Кредит ташкилотлари Факторинг платформасига уланиши ва ушбу платформа орқали рақамли факторинг хизматларини кўрсатишни йўлга қўйишни таъминлаш. 2025 йил август Марказий банк (Сайдуллаев) 7. Кредит ташкилотларига Факторинг электрон платформасида операцияларни амалга ошириш бўйича тушунтиришлар бериб бориш. доимий Марказий банк (Сайдуллаев) 3. Факторинг хизмати кўрсатиладиган электрон платформалар учун минимал талабларни жорий қилиш 1. Халқаро молия корпорацияси билан кредит ташкилоти бўлмаган шахслар томонидан ташкил этиладиган факторинг электрон платформаларининг ахборот тизимлари хавфсизлиги ва IT аудитдан ўтказиш бўйича талабларни ишлаб чиқиш . 2. Ишлаб чиқилган талабларни Марказий банк бошқаруви томонидан тасдиқлаш. 1-банддаги Қонун қабул қилингандан сўнг бир ой муддатда Марказий банк (Турдалиев) 4. Ташқи савдо операцияларида факторингни кенг қўллаш имкониятини яратиш Ташқи савдо операцияларининг ягона электрон ахборот тизими (кейинги ўринларда — ТСОЯЭАТ)ни такомиллаштиришни назарда тутувчи Ҳукумат қарори лойиҳасини Вазирлар Маҳкамасига киритиш. Қарор лойиҳасида экспорт контракти бўйича дебитор қарздорликни сотиб олиш тўғрисидаги шартнома асосида: молия агентлари резидент бўлганда, улар тўғрисидаги маълумотлар ТСОЯЭАТга экспорт контракти бўйича валюта маблағларини олувчи сифатида киритилиши ҳамда активларни репатриация қилиш тўғрисидаги талабнинг бажарилишини таъминлаш мажбурияти мазкур молия агентларига ўтиши; молия агентлари норезидент бўлганда, активларни репатриация қилиш тўғрисидаги талабнинг бажарилишини таъминлаш мажбурияти экспорт қилувчида қолиши. Бунда экспорт контрактлари бўйича дебитор қарздорликни сотиб олиш шартномаси асосида норезидент молия агентидан маблағ келиб тушганда, активларни репатриация қилиш тўғрисидаги талаб бажарилган ҳисобланиши; кўрсатилган хизматлар учун молия агентлари томонидан ушлаб қолинадиган пул талабномаси суммасининг 10 фоизидан ортиқ бўлмаган миқдордаги мукофот пули (дисконт) дебиторлик қарзи сифатида ҳисобга олинмаслигини назарда тутиш. 2024 йил октябрь Инвестиция, саноат ва савдо вазирлиги (Қудратов) , Божхона қўмитаси (Мавлонов) , Марказий банк (Абубакиров) 5. Халқаро факторингни ривожлантириш 1. Кредит ташкилотлари ва тадбиркорлик субъектларига халқаро факторинг операцияларини ТСОЯЭАТда рўйхатдан ўтказиш бўйича қўлланмалар ишлаб чиқиш ва расмий веб-сайтларда жойлаштириш. 2025 йил январь Савдо-саноат палатаси (Ваҳобов) , Инвестиция, саноат ва савдо вазирлиги (Қудратов), Божхона қўмитаси (Мавлонов) 2. Ўзбекистон билан ташқи савдо айланмаси юқори бўлган давлатлардаги хорижий банк ва факторинг компаниялари билан музокаралар ўтказиш, ҳамкорлик ўрнатиш ва жалб қилиш. 2024-2025 йилларда 3. Халқаро факторингда хавф-хатарларни жиловлаш мақсадида Ўзбекистон билан ташқи савдо айланмаси юқори бўлган давлатлар, биринчи навбатда, Хитой, Россия ва Қозоғистон резиденти бўлган тадбиркорларнинг ишончлилигини баҳолаш механизмларини ишлаб чиқиш. 2025 йил август 6. Факторинг хизматларини кўрсатувчи кредит ташкилотлари ходимларини ўқитиш ва малакасини ошириш 1. Кредит ташкилотлари ходимларининг факторинг хизматларига оид билим ва касбий маҳоратларини ошириш учун қисқа муддатли ўқув курсларини ташкил қилиш бўйича режа-график тасдиқлаш. 2024 йил сентябрь Марказий банк (Сайдуллаев) , 2. Кредит ташкилотлари ходимларини ўқитиш бўйича қисқа муддатли ўқув курсларини ташкил этиш. Бунда соҳада тажрибага эга хорижий консультантларни жалб қилиш. 2024-2025 йилларда, графикка асосан Тижорат банклари, микромолия ва факторинг ташкилотлари, Ўзбекистон банклар ассоциацияси 7. Тижорат банкларида факторинг хизматлари кўламини кенгайтириш 1. Давлат улуши мавжуд банкларда факторингни ривожлантиришга масъул раис ўринбосарини белгилаш. 2024 йил сентябрь «Ўзмиллийбанк» АЖ (Мирсоатов) , АТ «Халқ банки» (Атабаев) , «Агробанк» АТБ (Маматқулов) , «Микрокредит-банк» АТБ (Бўтаев) , «Асакабанк» АЖ (Туляганов) , «Ўзсаноатқурилиш-банк» АТБ (Акбаржонов) , «Туронбанк» АТБ (Мирзаев) , АТБ «Бизнесни ривожлантириш банки» (Аннакличев) , АТ «Алоқа банк» (Ирисбекова) 2. Факторинг хизматларини оммалаштириш бўйича маркетинг ва бошқа чора-тадбирларни амалга ошириш. 2024 йил сентябрь, доимий 3. Факторинг соҳасидаги илғор хорижий ҳамкорларни жалб қилган ҳолда, давлат улуши мавжуд банклар таъсисчилигида факторинг ташкилотларини ташкил этиш. Бунда факторинг ташкилоти фаолиятига малакали хорижий ҳамкорлар жалб этилишини таъминлаш. 2024-2025 йилларда 4. Давлат улуши мавжуд банклар томонидан кўрсатилган факторинг хизматлари улушини жами молиялаштириш ҳажмида 3 фоизга етказиш. Бунда банклар учун чораклик мақсадли кўрсаткичларни белгилаш. 2026 йил декабрь 8. Факторинг бозорини таҳлил қилиш ва тушунтиришлар бериш 1. Факторинг бозори ҳолати шарҳини эълон қилиб бориш. Бунда: факторинг бозори иштирокчилари томонидан қўлланаётган дисконт ставкалари; факторинг хизматлари кўрсатилган соҳалар; факторинг хизматларини кўрсатишда хавф-хатарлар юзага келганда, уларни бартараф этиш бўйича тавсияларни назарда тутиш. 2025 йил апрелдан ойидан бошлаб ҳар чоракда Марказий банк (Турдалиев) 2. Кредит ташкилотларига факторинг операциялари ҳисобини юритиш, гаров реестрида рўйхатдан ўтказиш ҳамда Факторинг платформасида операцияларни амалга ошириш бўйича тушунтиришлар бериб бориш. доимий 9. Факторингга рақамли ечимларни кенг жорий қилиш 1. Факторинг соҳасидаги стартап ва IT лойиҳаларни молиялаштириш учун давлат илмий дастурлари доирасида грант ажратишни йўлга қўйиш. 2025 йил январь Инновацион ривожланиш агентлиги (Ражаббаев) 2. «IT-park» резидентлари томонидан электрон факторинг соҳасидаги стартап лойиҳаларни ишлаб чиқишни рағбатлантириш механизмларини жорий қилиш бўйича Ҳукуматга таклифлар киритиш. 2025 йил январь Рақамли технологиялар вазирлиги (Шерматов) 10. Тадбиркорлик субъектлари ўртасида факторинг хизматидан фойдаланишни оммалаштириш 1. Тадбиркорлик субъектларининг факторинг хизматларидан хабардорлигини ошириш ва тадбиркорлик фаолиятини молиялаштиришда факторингнинг афзалликларини тушунтиришга қаратилган семинар ва давра суҳбатларини ташкил этиш режа-графигини тасдиқлаш. 2024 йил сентябрь Савдо-саноат палатаси (Ваҳобов) , Марказий банк (Турдалиев) , тармоқ уюшмалари 2. Режа-график асосида семинар ва давра суҳбатларини ўтказиш. Доимий 11. Ундирувни гаровга олинган кўчар мулкка қаратиш билан боғлиқ масалалар бўйича бозор иштирокчилари ва давлат органларининг хабардорлигини ошириш 1. Олий суд ва Марказий банк ўртасида ундирувни гаровдаги мулкка, шу жумладан, кўчар мулкка қаратиш тизимини такомиллаштириш бўйича ўзаро ҳамкорлик ўрнатиш. 2024 йил октябрь Олий суд (Исламов) , Марказий банк (Нурмуратов) 2. Судлар томонидан кўриб чиқилган кўчар мулк таъминоти асосида молиялаштириш билан боғлиқ даъво ишлари бўйича қарорларни «public.sud.uz» веб-саҳифасида излаш имконини яратиш. 2024 йил ноябрь Олий суд (Исламов) 3. Иқтисодий судларда кўчар мулк таъминоти асосида молиялаштириш билан боғлиқ низоларни кўриб чиқиш амалиётини умумлаштириш ҳамда муаммоларни бартараф этиш бўйича таклифларни ишлаб чиқиш. Ҳар йили 1 мартга қадар 4. Ундирувни гаровга олинган кўчар мулкка қаратишдаги муаммоларни аниқлаш ва уларни бартараф этиш бўйича таклифлар ишлаб чиқиб, Марказий банк ва Вазирлар Маҳкамасига киритиш. 2025 йил декабрь Мажбурий ижро бюроси (Эгамбердиев)

Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2024 йил 12 август,

ПФ-109-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 14.08.2024 й., 06/24/109/0613-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining

Farmoni

“YOʻL XARITASI”

Faktoring xizmatlari bozorini jadal rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida

Mamlakatimizda tadbirkorlik faoliyatini moliyalashtirishning koʻchar aktivlarga asoslangan instrumentlarini rivojlantirish orqali kichik va oʻrta biznes subyektlari faoliyati uzluksizligini taʼminlash imkoniyatlarini yanada oshirish maqsadida:

1. Markaziy bank tomonidan Xalqaro moliya korporatsiyasi bilan birgalikda Xususiy huquqni unifikatsiya qilish xalqaro institutining (UNIDROIT) Faktoring boʻyicha namunaviy qonuni asosida Oʻzbekistonda faktoring xizmatlari bozorini rivojlantirishga qaratilgan qonun loyihasi ishlab chiqilganligi maʼlumot uchun qabul qilinsin.

2. Markaziy bankning pul talabnomasidan boshqa shaxs foydasiga voz kechish evaziga moliyalash (keyingi oʻrinlarda — faktoring) faoliyatini amalga oshiruvchi faktoring tashkilotlarini tashkil qilish toʻgʻrisidagi taklifiga rozilik berilsin.

Faktoring tashkiloti faoliyati nobank kredit tashkiloti sifatida reyestrga kiritish vositasida Markaziy bankda hisob roʻyxatidan oʻtgandan keyin amalga oshirilishi belgilab qoʻyilsin.

3. Belgilansinki, 2025-yil 1-yanvardan boshlab:

a) quyidagilarga ruxsat etiladi:

mijozning kontragenti norezident boʻlganda faktoring operatsiyalarini xorijiy valyutada amalga oshirishga;

kredit tashkilotlariga faktoring shartnomalari boʻyicha sotib olingan pul talabnomalarini qayta sotishga (refaktoring);

b) pul talabnomasidan boshqa shaxs foydasiga voz kechish boʻyicha taqiqni buzganlik uchun javobgarlik bekor qilinadi;

v) voz kechilgan huquqqa boʻlgan talabnomalarning ustuvorligini taʼminlash maqsadida pul talabnomasidan voz kechish toʻgʻrisidagi xabarnomalar garov reyestrida roʻyxatga olinadi;

g) qarzdorning roziligisiz pul majburiyatining valyutasi va toʻlov amalga oshiriladigan mamlakat oʻzgartirilishi mumkin emas.

Vazirlar Mahkamasi bir oy muddatda ushbu Farmonning 2 va 3-bandlarida nazarda tutilgan talablardan kelib chiqib, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasiga tegishli qonun loyihasini kiritsin.

4. Markaziy bankning Faktoring xizmatlari elektron platformasini (keyingi oʻrinlarda — Faktoring platformasi) joriy qilish toʻgʻrisidagi taklifi maʼqullansin.

Faktoring platformasida quyidagi imkoniyatlar nazarda tutilsin:

tadbirkorlik subyektlari tomonidan faktoring xizmatlaridan foydalanish uchun pul talabnomalari toʻgʻrisidagi maʼlumot va hujjatlarni kiritish;

pul talabnomasiga asos boʻlgan hujjatlarning haqiqiyligini tekshirish, shuningdek, qarzdorlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni tezkor yigʻish va ularning real vaqt rejimida tahlil qilinishini taʼminlash orqali moliyalashtirish jarayonini avtomatlashtirish;

kredit tashkilotlari tomonidan taʼminot zanjiri ishtirokchilariga faktoring xizmatlari koʻrsatilishi uchun qulay, tezkor va xavfsiz texnologik infratuzilmani taqdim etish.

5. Faktoring platformasida pul talabnomalarining haqiqiyligini tekshirish, ularni roʻyxatdan oʻtkazish, qarzdorning toʻlovga qobiliyatliligini baholash va faktoring, jumladan, xalqaro faktoringni amalga oshirish imkoniyatlarini yaratish maqsadida:

a) quyidagilar Markaziy bank va Raqamli texnologiyalar vazirligi bilan birgalikda “Elektron hukumat” tizimining idoralararo integratsiyalashuv platformasi orqali Faktoring platformasiga integratsiya qilinishi va axborot almashinuvi yoʻlga qoʻyilishini taʼminlasin:

Soliq qoʻmitasi — elektron hisobvaraq-fakturalar maʼlumotlar bazasi, elektron tovar-transport yuk xati tizimi hamda yuridik shaxslarning moliyaviy hisobotlarini olish imkoniyati bilan soliq toʻlovchilarning elektron bazasini;

Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi hamda Bojxona qoʻmitasi — Tashqi savdo operatsiyalarining yagona elektron axborot tizimini (keyingi oʻrinlarda — TSOYAEAT).

Bunda Markaziy bank soʻroviga koʻra boshqa vazirlik va idoralarning axborot tizimlari va maʼlumotlar bazalarining Faktoring platformasiga integratsiya qilinishi lozimligi belgilansin;

b) Markaziy bank kredit tashkilotlari Faktoring platformasiga ulanishi va ushbu platforma orqali raqamli faktoring xizmatlarini koʻrsatishni yoʻlga qoʻyishni taʼminlasin;

v) ustav kapitalida davlat ulushi 50 foiz va undan yuqori boʻlgan korxonalarda aksiyador (ishtirokchi, muassis) funksiyasini amalga oshiruvchi vazirlik va idoralar ushbu korxonalarning Faktoring platformasiga ulanishi va tender hamda eng yaxshi takliflarni tanlash orqali tuzilgan hamda muddatli toʻlov koʻzda tutilgan shartnomalar boʻyicha hisobvaraq-fakturalarning platformaga joylashtirib borilishini taʼminlasin.

6. Belgilansinki, kredit tashkiloti boʻlmagan shaxslar tomonidan tashkil etiladigan faktoring elektron platformalarining axborot tizimlari xavfsizligi, kiberxavfsizlik va ularni IT auditdan oʻtkazish boʻyicha talablar Markaziy bank tomonidan oʻrnatiladi.

7. Tijorat banklari va mikromoliya tashkilotlarining faktoring xizmatlarini ommalashtirish va rivojlantirish, sohaga oid standartlarni ishlab chiqish, faktoring bozori ishtirokchilari oʻrtasida aloqalarni mustahkamlash maqsadida Faktoring milliy assotsiatsiyasini (keyingi oʻrinlarda — Assotsiatsiya) tashkil etish haqidagi tashabbusi qoʻllab-quvvatlansin.

Markaziy bank Assotsiatsiya bilan birgalikda mahalliy va xalqaro bozorlardagi soʻnggi tendensiyalarni tahlil qilib, faktoringni rivojlantirish choralari koʻrilishi hamda sohadagi masalalar vakolati doirasida hal qilib borilishini taʼminlasin.

Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi Savdo-sanoat palatasi, xalqaro moliya institutlari bilan birgalikda faktoring sohasida xalqaro hamkorlikni rivojlantirish hamda sohadagi yetakchi xorijiy banklar va faktoring kompaniyalari bilan aloqalar oʻrnatishga koʻmak bersin.

8. Belgilab qoʻyilsinki, tashqi savdo operatsiyalarida faktoringni keng qoʻllash imkoniyatini yaratish maqsadida:

a) 2025-yil 1-yanvardan boshlab eksport kontrakti boʻyicha debitor qarzdorlikni sotib olish toʻgʻrisidagi shartnoma asosida:

faktoring xizmatlarini koʻrsatuvchi kredit tashkilotlari (keyingi oʻrinlarda — moliya agentlari) rezident boʻlganda, ular toʻgʻrisidagi maʼlumotlar TSOYAEATga eksport kontrakti boʻyicha valyuta mablagʻlarini oluvchi sifatida kiritiladi hamda aktivlarni repatriatsiya qilish toʻgʻrisidagi talabning bajarilishini taʼminlash majburiyati mazkur moliya agentlariga oʻtadi;

moliya agentlari norezident boʻlganda, aktivlarni repatriatsiya qilish toʻgʻrisidagi talabning bajarilishini taʼminlash majburiyati eksport qiluvchida qoladi. Bunda eksport kontraktlari boʻyicha debitor qarzdorlikni sotib olish shartnomasi asosida norezident moliya agentidan mablagʻ kelib tushganda, aktivlarni repatriatsiya qilish toʻgʻrisidagi talab bajarilgan hisoblanadi;

koʻrsatilgan xizmatlar uchun moliya agentlari tomonidan ushlab qolinadigan pul talabnomasi summasining 10 foizidan ortiq boʻlmagan miqdordagi mukofot puli (diskont) debitorlik qarzi sifatida hisobga olinmaydi;

b) eksport qiluvchining norezidentga (qarzdorga) nisbatan eksport shartnomasidan kelib chiqadigan xorijiy valyutadagi pul talablari evaziga rezident boʻlgan moliya agenti tomonidan milliy valyutada pul mablagʻlari berilganda, eksport qiluvchilar uchun nazarda tutilgan soliq imtiyozlarining amaldagi tartibi saqlab qolinadi.

9. Quyidagilarni nazarda tutuvchi Faktoring xizmatlari bozorini rivojlantirish “yoʻl xaritasi” ilovaga muvofiq tasdiqlansin:

tijorat banklari va mikromoliya tashkilotlari xodimlarining faktoring xizmatlariga oid bilim va kasbiy mahoratlarini oshirish uchun qisqa muddatli oʻquv kurslarini tashkil qilish, faktoring xizmatlarini ommalashtirish boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshirish;

Savdo-sanoat palatasi tomonidan tadbirkorlik subyektlarining faktoring xizmatlaridan xabardorligini oshirish, faktoringning afzalliklari yuzasidan tushuntirish ishlarini olib borish;

Markaziy bank tomonidan kredit tashkilotlariga faktoring operatsiyalari hisobini yuritish, garov reyestrida roʻyxatdan oʻtkazish, Faktoring platformasida ishlash boʻyicha tushuntirishlar berish va faktoring bozori holati sharhini eʼlon qilib borish;

Savdo-sanoat palatasi, Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi hamda Bojxona qoʻmitasi tomonidan xalqaro faktoring operatsiyalarini TSOYAEATda roʻyxatdan oʻtkazish boʻyicha qoʻllanmalar ishlab chiqish, xorijiy banklar va faktoring kompaniyalari bilan hamkorlik oʻrnatish.

10. Faktoring xizmatlari bozorini rivojlantirishning asosiy maqsadli koʻrsatkichlari sifatida quyidagilar belgilansin:

faktoring xizmatlari hajmini 3 yil davomida 10 baravarga oshirish;

2026-yil yakuniga qadar davlat ulushi mavjud banklar tomonidan koʻrsatilgan faktoring xizmatlari ulushini jami moliyalashtirish hajmida 3 foizga yetkazish.

11. Markaziy bank manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda qonunchilik hujjatlariga ushbu Farmondan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.

12. Mazkur Farmonning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri A.N. Aripov va Markaziy bank raisi M.B. Nurmuratov zimmasiga yuklansin.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 12-avgustdagi PF-109-son Farmoniga ILOVA

Faktoring xizmatlari bozorini rivojlantirish

T/r Chora-tadbirlar nomi Amalga oshirish mexanizmi Ijro muddati Masʼul ijrochilar 1. Oʻzbekistonda faktoring xizmatlari bozorining huquqiy bazasini takomillashtirish Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasiga “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga pul talabnomasidan boshqa shaxs foydasiga voz kechish evaziga moliyalash (faktoring) munosabatlarini rivojlantirishga qaratilgan oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi qonun loyihasini kiritish. Unda: mijozning kontragenti norezident boʻlganda, faktoring operatsiyalarini xorijiy valyutada amalga oshirishga ruxsat etish; kredit tashkilotlariga faktoring shartnomalari boʻyicha sotib olingan pul talabnomalarini qayta sotish (refaktoring)ga ruxsat etish; pul talabnomasidan boshqa shaxs foydasiga voz kechish boʻyicha taqiqni buzganlik uchun javobgarlikni bekor qilish; voz kechilgan huquqqa boʻlgan talabnomalarning ustuvorligini taʼminlash maqsadida pul talabnomasidan voz kechish toʻgʻrisidagi xabarnomalarni garov reyestrida roʻyxatga olish; qarzdorning roziligisiz pul majburiyatining valyutasi va toʻlov amalga oshiriladigan mamlakat oʻzgartirilishi mumkin emasligini belgilash; Markaziy bankka kredit tashkiloti boʻlmagan shaxslar tomonidan tashkil etilgan faktoring elektron platformalarining axborot tizimlari xavfsizligi va ularni IT auditdan oʻtkazish boʻyicha talablar oʻrnatish va ularning bajarilishi ustidan nazoratni amalga oshirish vakolatini berish; faktoring tashkiloti faoliyatini tashkil qilish va faktoring xizmatlarini rivojlantirish boʻyicha boshqa mezon va meʼyorlarni aks ettirish. 2024-yil sentabr Vazirlar Mahkamasi 2. Faktoring xizmatlari elektron platformasini (keyingi oʻrinlarda — Faktoring platformasi) joriy qilish 1. Xalqaro moliya korporatsiyasi bilan hamkorlikda Faktoring platformasini joriy qilish boʻyicha texnik topshiriqnoma ishlab chiqish. 2024-yil dekabr Markaziy bank (Saydullayev) 2. Faktoring platformasi dasturchilarini tanlash va platformani ishlab chiqishni boshlash. 2025-yil fevral 3. Faktoring platformasini ishga tushirish. 2025-yil avgust — dekabr 4. Faktoring platformasiga quyidagi elektron platformalar va tizimlarni integratsiya qilish: Elektron hisobvaraq-fakturalar maʼlumotlar bazasi, elektron tovar-transport yuk xati tizimi hamda yuridik shaxslarning moliyaviy hisobotlarini olish imkoniyati bilan soliq toʻlovchilarning elektron bazasini; Tashqi savdo operatsiyalarining yagona elektron axborot tizimini. 2025-yil avgust Soliq qoʻmitasi (Kudbiyev) , Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi (Qudratov) , Bojxona qoʻmitasi (Mavlonov), Markaziy bank (Saydullayev) , Raqamli texnologiyalar vazirligi (Shermatov) 5. Ustav kapitalida davlat ulushi 50 foiz va undan yuqori boʻlgan korxonalarning Faktoring platformasiga ulanishi, tender va eng yaxshi takliflarni tanlash orqali tuzilgan hamda muddatli toʻlov koʻzda tutilgan shartnomalar boʻyicha hisobvaraq-fakturalarni platformaga joylashtirib borilishini taʼminlash. 2025-yil avgust Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (Ortiqov) , Iqtisodiyot va moliya vazirligi (Mustafayev) , vazirlik va idoralar 6. Kredit tashkilotlari Faktoring platformasiga ulanishi va ushbu platforma orqali raqamli faktoring xizmatlarini koʻrsatishni yoʻlga qoʻyishni taʼminlash. 2025-yil avgust Markaziy bank (Saydullayev) 7. Kredit tashkilotlariga Faktoring elektron platformasida operatsiyalarni amalga oshirish boʻyicha tushuntirishlar berib borish. doimiy Markaziy bank (Saydullayev) 3. Faktoring xizmati koʻrsatiladigan elektron platformalar uchun minimal talablarni joriy qilish 1. Xalqaro moliya korporatsiyasi bilan kredit tashkiloti boʻlmagan shaxslar tomonidan tashkil etiladigan faktoring elektron platformalarining axborot tizimlari xavfsizligi va IT auditdan oʻtkazish boʻyicha talablarni ishlab chiqish . 2. Ishlab chiqilgan talablarni Markaziy bank boshqaruvi tomonidan tasdiqlash. 1-banddagi Qonun qabul qilingandan soʻng bir oy muddatda Markaziy bank (Turdaliyev) 4. Tashqi savdo operatsiyalarida faktoringni keng qoʻllash imkoniyatini yaratish Tashqi savdo operatsiyalarining yagona elektron axborot tizimi (keyingi oʻrinlarda — TSOYAEAT)ni takomillashtirishni nazarda tutuvchi Hukumat qarori loyihasini Vazirlar Mahkamasiga kiritish. Qaror loyihasida eksport kontrakti boʻyicha debitor qarzdorlikni sotib olish toʻgʻrisidagi shartnoma asosida: moliya agentlari rezident boʻlganda, ular toʻgʻrisidagi maʼlumotlar TSOYAEATga eksport kontrakti boʻyicha valyuta mablagʻlarini oluvchi sifatida kiritilishi hamda aktivlarni repatriatsiya qilish toʻgʻrisidagi talabning bajarilishini taʼminlash majburiyati mazkur moliya agentlariga oʻtishi; moliya agentlari norezident boʻlganda, aktivlarni repatriatsiya qilish toʻgʻrisidagi talabning bajarilishini taʼminlash majburiyati eksport qiluvchida qolishi. Bunda eksport kontraktlari boʻyicha debitor qarzdorlikni sotib olish shartnomasi asosida norezident moliya agentidan mablagʻ kelib tushganda, aktivlarni repatriatsiya qilish toʻgʻrisidagi talab bajarilgan hisoblanishi; koʻrsatilgan xizmatlar uchun moliya agentlari tomonidan ushlab qolinadigan pul talabnomasi summasining 10 foizidan ortiq boʻlmagan miqdordagi mukofot puli (diskont) debitorlik qarzi sifatida hisobga olinmasligini nazarda tutish. 2024-yil oktabr Investitsiya, sanoat va savdo vazirligi (Qudratov) , Bojxona qoʻmitasi (Mavlonov) , Markaziy bank (Abubakirov) 5. Xalqaro faktoringni rivojlantirish 1. Kredit tashkilotlari va tadbirkorlik subyektlariga xalqaro faktoring operatsiyalarini TSOYAEATda roʻyxatdan oʻtkazish boʻyicha qoʻllanmalar ishlab chiqish va rasmiy veb-saytlarda joylashtirish. 2025-yil yanvar Savdo-sanoat palatasi (Vahobov) , Investitsiya, sanoat va savdo vazirligi (Qudratov), Bojxona qoʻmitasi (Mavlonov) 2. Oʻzbekiston bilan tashqi savdo aylanmasi yuqori boʻlgan davlatlardagi xorijiy bank va faktoring kompaniyalari bilan muzokaralar oʻtkazish, hamkorlik oʻrnatish va jalb qilish. 2024-2025-yillarda 3. Xalqaro faktoringda xavf-xatarlarni jilovlash maqsadida Oʻzbekiston bilan tashqi savdo aylanmasi yuqori boʻlgan davlatlar, birinchi navbatda, Xitoy, Rossiya va Qozogʻiston rezidenti boʻlgan tadbirkorlarning ishonchliligini baholash mexanizmlarini ishlab chiqish. 2025-yil avgust 6. Faktoring xizmatlarini koʻrsatuvchi kredit tashkilotlari xodimlarini oʻqitish va malakasini oshirish 1. Kredit tashkilotlari xodimlarining faktoring xizmatlariga oid bilim va kasbiy mahoratlarini oshirish uchun qisqa muddatli oʻquv kurslarini tashkil qilish boʻyicha reja-grafik tasdiqlash. 2024-yil sentabr Markaziy bank (Saydullayev) , 2. Kredit tashkilotlari xodimlarini oʻqitish boʻyicha qisqa muddatli oʻquv kurslarini tashkil etish. Bunda sohada tajribaga ega xorijiy konsultantlarni jalb qilish. 2024-2025-yillarda, grafikka asosan Tijorat banklari, mikromoliya va faktoring tashkilotlari, Oʻzbekiston banklar assotsiatsiyasi 7. Tijorat banklarida faktoring xizmatlari koʻlamini kengaytirish 1. Davlat ulushi mavjud banklarda faktoringni rivojlantirishga masʼul rais oʻrinbosarini belgilash. 2024-yil sentabr “Oʻzmilliybank” AJ (Mirsoatov) , AT “Xalq banki” (Atabayev) , “Agrobank” ATB (Mamatqulov) , “Mikrokredit-bank” ATB (Boʻtayev) , “Asakabank” AJ (Tulyaganov) , “Oʻzsanoatqurilish-bank” ATB (Akbarjonov) , “Turonbank” ATB (Mirzayev) , ATB “Biznesni rivojlantirish banki” (Annaklichev) , AT “Aloqa bank” (Irisbekova) 2. Faktoring xizmatlarini ommalashtirish boʻyicha marketing va boshqa chora-tadbirlarni amalga oshirish. 2024-yil sentabr, doimiy 3. Faktoring sohasidagi ilgʻor xorijiy hamkorlarni jalb qilgan holda, davlat ulushi mavjud banklar taʼsischiligida faktoring tashkilotlarini tashkil etish. Bunda faktoring tashkiloti faoliyatiga malakali xorijiy hamkorlar jalb etilishini taʼminlash. 2024-2025-yillarda 4. Davlat ulushi mavjud banklar tomonidan koʻrsatilgan faktoring xizmatlari ulushini jami moliyalashtirish hajmida 3 foizga yetkazish. Bunda banklar uchun choraklik maqsadli koʻrsatkichlarni belgilash. 2026-yil dekabr 8. Faktoring bozorini tahlil qilish va tushuntirishlar berish 1. Faktoring bozori holati sharhini eʼlon qilib borish. Bunda: faktoring bozori ishtirokchilari tomonidan qoʻllanayotgan diskont stavkalari; faktoring xizmatlari koʻrsatilgan sohalar; faktoring xizmatlarini koʻrsatishda xavf-xatarlar yuzaga kelganda, ularni bartaraf etish boʻyicha tavsiyalarni nazarda tutish. 2025-yil apreldan oyidan boshlab har chorakda Markaziy bank (Turdaliyev) 2. Kredit tashkilotlariga faktoring operatsiyalari hisobini yuritish, garov reyestrida roʻyxatdan oʻtkazish hamda Faktoring platformasida operatsiyalarni amalga oshirish boʻyicha tushuntirishlar berib borish. doimiy 9. Faktoringga raqamli yechimlarni keng joriy qilish 1. Faktoring sohasidagi startap va IT loyihalarni moliyalashtirish uchun davlat ilmiy dasturlari doirasida grant ajratishni yoʻlga qoʻyish. 2025-yil yanvar Innovatsion rivojlanish agentligi (Rajabbayev) 2. “IT-park” rezidentlari tomonidan elektron faktoring sohasidagi startap loyihalarni ishlab chiqishni ragʻbatlantirish mexanizmlarini joriy qilish boʻyicha Hukumatga takliflar kiritish. 2025-yil yanvar Raqamli texnologiyalar vazirligi (Shermatov) 10. Tadbirkorlik subyektlari oʻrtasida faktoring xizmatidan foydalanishni ommalashtirish 1. Tadbirkorlik subyektlarining faktoring xizmatlaridan xabardorligini oshirish va tadbirkorlik faoliyatini moliyalashtirishda faktoringning afzalliklarini tushuntirishga qaratilgan seminar va davra suhbatlarini tashkil etish reja-grafigini tasdiqlash. 2024-yil sentabr Savdo-sanoat palatasi (Vahobov) , Markaziy bank (Turdaliyev) , tarmoq uyushmalari 2. Reja-grafik asosida seminar va davra suhbatlarini oʻtkazish. Doimiy 11. Undiruvni garovga olingan koʻchar mulkka qaratish bilan bogʻliq masalalar boʻyicha bozor ishtirokchilari va davlat organlarining xabardorligini oshirish 1. Oliy sud va Markaziy bank oʻrtasida undiruvni garovdagi mulkka, shu jumladan, koʻchar mulkka qaratish tizimini takomillashtirish boʻyicha oʻzaro hamkorlik oʻrnatish. 2024-yil oktabr Oliy sud (Islamov) , Markaziy bank (Nurmuratov) 2. Sudlar tomonidan koʻrib chiqilgan koʻchar mulk taʼminoti asosida moliyalashtirish bilan bogʻliq daʼvo ishlari boʻyicha qarorlarni “public.sud.uz” veb-sahifasida izlash imkonini yaratish. 2024-yil noyabr Oliy sud (Islamov) 3. Iqtisodiy sudlarda koʻchar mulk taʼminoti asosida moliyalashtirish bilan bogʻliq nizolarni koʻrib chiqish amaliyotini umumlashtirish hamda muammolarni bartaraf etish boʻyicha takliflarni ishlab chiqish. Har yili 1-martga qadar 4. Undiruvni garovga olingan koʻchar mulkka qaratishdagi muammolarni aniqlash va ularni bartaraf etish boʻyicha takliflar ishlab chiqib, Markaziy bank va Vazirlar Mahkamasiga kiritish. 2025-yil dekabr Majburiy ijro byurosi (Egamberdiyev)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2024-yil 12-avgust,

PF-109-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 14.08.2024-y., 06/24/109/0613-son)

lex.uz

Президента Республики Узбекистан

Указ

«ДОРОЖНАЯ КАРТА»

О мерах по ускоренному развитию рынка факторинговых услуг

В целях дальнейшего увеличения возможностей обеспечения непрерывности деятельности субъектов малого и среднего бизнеса путем развития в стране инструментов финансирования предпринимательской деятельности на основе движимых активов:

1. Принять к сведению, что Центральным банком совместно с Международной финансовой корпорацией на основе Модельного закона о факторинге Международного института по унификации частного права (UNIDROIT) разработан проект закона, направленный на развитие рынка факторинговых услуг в Узбекистане.

2. Согласиться с предложением Центрального банка об образовании факторинговых организаций, осуществляющих деятельность финансирования под уступку денежного требования (далее — факторинг).

Определить, что деятельность факторинговой организации осуществляется после прохождения в Центральном банке учетной регистрации, проводимой посредством внесения в реестр в качестве небанковской кредитной организации.

3. Установить, что с 1 января 2025 года:

а) разрешается:

осуществление факторинговых операций в иностранной валюте, в случае, если контрагентом клиента является нерезидент;

кредитным организациям перепродавать (рефакторинг) денежные требования, приобретенные по договорам факторинга;

б) отменяется ответственность за нарушение запрета по уступке денежного требования;

в) в целях обеспечения приоритета требований на уступленные права уведомления об уступке денежного требования регистрируются в залоговом реестре;

г) не допускается изменять валюту денежного обязательства и страну платежа без согласия должника.

Кабинету Министров в месячный срок внести соответствующий проект закона в Законодательную палату Олий Мажлиса Республики Узбекистан исходя из требований, предусмотренных пунктами 2 и 3 настоящего Указа.

4. Одобрить предложение Центрального банка о внедрении Электронной платформы факторинговых услуг (далее — Факторинговая платформа).

Предусмотреть в факторинговой платформе следующие возможности:

внесение субъектами предпринимательства информации и документов о денежных требованиях для пользования факторинговыми услугами;

автоматизацию процесса финансирования путем осуществления проверки подлинности документов, являющихся основанием денежных требований, а также обеспечения оперативного сбора информации о должниках и ее анализа в режиме реального времени;

предоставление удобной, быстрой и безопасной технологической инфраструктуры для оказания кредитными организациями факторинговых услуг участникам цепочки поставок.

5. В целях создания на факторинговой платформе возможностей проверки подлинности денежных требований, их регистрации, оценки платежеспособности должника и осуществления факторинга, в частности международного:

а) нижеследующим совместно с Центральным банком и Министерством цифровых технологий обеспечить осуществление интеграции и налаживание обмена информацией с Факторинговой платформой посредством межведомственной интеграционной платформы системы «Электронное правительство»:

Налоговому комитету — базы данных электронных счетов-фактур, системы электронных товарно-транспортных накладных и электронной базы данных налогоплательщиков с возможностью получения финансовой отчетности юридических лиц;

Министерству инвестиций, промышленности и торговли и Таможенному комитету — Единой электронной информационной системы внешнеторговых операций (далее — ЕЭИСВО).

При этом определить необходимость интеграции информационных систем и баз данных других министерств и ведомств с Факторинговой платформой по запросу Центрального банка;

б) Центральному банку обеспечить подключение кредитных организаций к Факторинговой платформе и оказание цифровых факторинговых услуг посредством данной платформы;

в) министерствам и ведомствам, осуществляющим функции акционера (участника, учредителя) на предприятиях, в уставном капитале которых государственная доля составляет 50 процентов и более, обеспечить подключение этих предприятий к Факторинговой платформе и размещение на платформе счетов-фактур по договорам, заключенным путем проведения тендера или отбора наилучших предложений, а также предусматривающим отсрочку платежа.

6. Определить, что требования к безопасности, кибербезопасности и проведению IT-аудита информационных систем электронных факторинговых платформ, созданных лицами, не являющимися кредитными организациями, устанавливаются Центральным банком.

7. В целях популяризации и развития факторинговых услуг, разработки отраслевых стандартов, укрепления связей между участниками рынка факторинга поддержать инициативу коммерческих банков и микрофинансовых организаций о создании Национальной ассоциации факторинга (далее — Ассоциация).

Центральному банку совместно с Ассоциацией обеспечить принятие мер по развитию факторинга, а также решение отраслевых вопросов в рамках полномочий с проведением анализа последних тенденций на отечественном и международном рынках.

Министерству инвестиций, промышленности и торговли совместно с Торгово-промышленной палатой, международными финансовыми институтами оказать содействие в развитии международного сотрудничества в сфере факторинга, а также установлении связей с ведущими зарубежными банками и факторинговыми компаниями.

8. Установить, что в целях создания возможностей по широкому применению факторинга при осуществлении внешнеторговых операций:

а) с 1 января 2025 года на основании договора по приобретению дебиторской задолженности по экспортному контракту:

в случае, если кредитные организации, предоставляющие факторинговые услуги (далее — финансовые агенты), являются резидентами, сведения о них вносятся в ЕЭИСВО в качестве получателя валютных средств по экспортному контракту и на этих финансовых агентов переходит обязанность по обеспечению исполнения требования о репатриации активов;

в случае, если финансовые агенты являются нерезидентами, обязанность по обеспечению исполнения требования о репатриации активов остается за экспортером. При этом при поступлении денежных средств по экспортным контрактам от финансового агента-нерезидента на основании договора по приобретению дебиторской задолженности требование о репатриации активов считается исполненным;

премия (дисконт) в размере не более 10 процентов от суммы денежного требования, удерживаемая финансовыми агентами за оказанные услуги, не рассматривается в качестве дебиторской задолженности;

б) при предоставлении финансовым агентом денежных средств в национальной валюте за счет денежных требований экспортера к нерезиденту (должнику) в иностранной валюте, вытекающих из экспортного контракта, сохраняется действующий порядок налоговых льгот, предусмотренных для экспортеров.

9. Утвердить «Дорожную карту» развития рынка факторинговых услуг согласно приложению , предусматривающую:

организацию краткосрочных учебных курсов по повышению знаний и профессиональных навыков в области факторинговых услуг работников коммерческих банков и микрофинансовых организаций, реализацию мер по популяризации факторинговых услуг;

осуществление Торгово-промышленной палатой разъяснительных работ по повышению осведомленности субъектов предпринимательства о факторинговых услугах и преимуществах факторинга;

предоставление Центральным банком разъяснений кредитным организациям по ведению учета факторинговых операций, регистрации в залоговом реестре, работе на Факторинговой платформе, а также публикацию обзора состояния рынка факторинга;

разработку Торгово-промышленной палатой, Министерством инвестиций, промышленности и торговли и Таможенным комитетом руководств по регистрации международных факторинговых операций в ЕЭИСВО, налаживание сотрудничества с иностранными банками и факторинговыми компаниями.

10. Определить в качестве основных целевых показателей развития рынка факторинговых услуг:

увеличение в течение 3 лет объема факторинговых услуг в 10 раз;

доведение до конца 2026 года доли факторинговых услуг, оказываемых банками с государственной долей, до 3 процентов от общего объема финансирования.

11. Центральному банку совместно с заинтересованными министерствами и ведомствами в двухмесячный срок внести в Кабинет Министров предложения об изменениях и дополнениях в акты законодательства, вытекающих из настоящего Указа.

12. Контроль за исполнением настоящего Указа возложить на Премьер-министра Республики Узбекистан А.Н. Арипова и председателя Центрального банка М.Б. Нурмуратова.

ПРИЛОЖЕНИЕ к Указу Президента Республики Узбекистан от 12 августа 2024 года № УП-109

развития рынка факторинговых услуг

№ Наименование мер Механизм реализации Сроки исполнения Ответственные исполнители 1. Совершенствование правовой базы рынка факторинговых услуг в Узбекистане Внесение в Законодательную палату Олий Мажлиса Республики Узбекистан проекта закона «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан, направленные на развитие отношений по финансированию под уступку денежного требования (факторинга)», предусматривающего: разрешение осуществления факторинговых операций в иностранной валюте, если контрагентом клиента является нерезидент; разрешение кредитным организациям на перепродажу (рефакторинг) денежных требований, приобретенных по договорам факторинга; отмену ответственности за нарушение запрета по уступке денежного требования; в целях обеспечения приоритета требований на уступленные права осуществление регистрации уведомлений об уступке денежного требования в залоговом реестре; определение недопущения изменения валюты денежного обязательства и страны платежа без согласия должника; предоставление Центральному банку полномочия по установлению требований к безопасности и проведению IT-аудита информационных систем факторинговых электронных платформ, созданных лицами, не являющимися кредитными организациями, и осуществлению надзора за их выполнением; организация деятельности факторинговой организации и отражение других критериев и норм по развитию факторинговых услуг. Сентябрь 2024 года Кабинет Министров 2. Внедрение электронной платформы факторинговых услуг (далее — Факторинговая платформа) 1. Разработка совместно с Международной финансовой корпорацией технического задания по внедрению Факторинговой платформы. Декабрь 2024 года Центральный банк (Сайдуллаев) 2. Отбор разработчиков Факторинговой платформы и начало разработки платформы. Февраль 2025 года 3. Запуск факторинговой платформы. Август — декабрь 2025 года 4. Интеграция в Факторинговую платформу следующих электронных платформ и систем: база данных электронных счетов-фактур, система электронных товарно-транспортных накладных и электронная база данных налогоплательщиков с возможностью получения финансовой отчетности юридических лиц; Единая электронная информационная система внешнеторговых операций. Август 2025 года Налоговый комитет (Кудбиев) , Министерство инвестиций, промышленности и торговли (Кудратов) , Таможенный комитет (Мавлонов), Центральный банк (Сайдуллаев) , Министерство цифровых технологий (Шерматов) 5. Обеспечение подключения к Факторинговой платформе предприятий, в уставном капитале которых государственная доля составляет 50 процентов и более, а также размещения на платформе счетов-фактур по договорам, заключенным на основании тендера и отбора наилучших предложений, а также предусматривающим отсрочку платежа. Август 2025 года Агентство по управлению государственными активами (Ортиков) , Министерство экономики и финансов (Мустафаев) , министерства и ведомства 6. Обеспечение подключения кредитных организаций к Факторинговой платформе и налаживание предоставления цифровых факторинговых услуг через данную платформу. Август 2025 года Центральный банк (Сайдуллаев) 7. Предоставление разъяснений кредитным организациям по вопросам осуществления операций на Электронной факторинговой платформе. Постоянно Центральный банк (Сайдуллаев) 3. Введение минимальных требований к электронным платформам, оказывающим факторинговые услуги 1. Разработка совместно с Международной финансовой корпорацией требований к безопасности информационных систем и проведению IT -аудита факторинговых электронных платформ, создаваемых лицами, не являющимися кредитными организациями. 2. Утверждение правлением Центрального банка разработанных требований. В месячный срок после принятия закона, указанного в пункте 1 Центральный банк (Турдалиев) 4. Создание возможности широкого применения факторинга во внешнеторговых операциях Внесение в Кабинет Министров проекта постановления Правительства, предусматривающего усовершенствование Единой электронной информационной системы внешнеторговых операций (далее — ЕЭИСВО). В проекте постановления на основании договора по приобретению дебиторской задолженности по экспортному контракту предусмотреть: в случае, если финансовые агенты являются резидентами, сведения о них вносятся в ЕЭИСВО в качестве получателя валютных средств по экспортному контракту и на этих финансовых агентов переходит обязанность по обеспечению исполнения требования о репатриации активов; в случае, если финансовые агенты являются нерезидентами, обязанность по обеспечению выполнения требования о репатриации активов остается за экспортером. При этом при поступлении денежных средств по экспортным контрактам от финансового агента-нерезидента на основании договора по приобретению дебиторской задолженности требование о репатриации активов считается исполненным; премия (дисконт) в размере не более 10 процентов от суммы денежного требования, удерживаемая финансовыми агентами за оказанные услуги, не рассматривается в качестве дебиторской задолженности. Октябрь 2024 года Министерство инвестиций, промышленности и торговли (Кудратов) , Таможенный комитет (Мавлонов) , Центральный банк (Абубакиров) 5. Развитие международного факторинга 1. Разработка и размещение на официальных веб-сайтах руководств по регистрации международных факторинговых операций в ЕЭИСВО кредитными организациями и субъектами предпринимательства. Январь 2025 года Торгово-промышленная палата (Вахабов) , Министерство инвестиций, промышленности и торговли (Кудратов), Таможенный комитет (Мавлонов) 2. Проведение переговоров, установление сотрудничества и привлечение иностранных банков и факторинговых компаний из государств, с которыми Узбекистан имеет высокий внешнеторговый оборот. 2024-2025 годы 3. В целях сдерживания рисков в международном факторинге разработка механизмов оценки надежности предпринимателей, являющихся резидентами государств, имеющих высокий внешнеторговый оборот с Узбекистаном, в первую очередь из Китая, России и Казахстана. Август 2025 года 6. Обучение и повышение квалификации работников кредитных организаций, оказывающих факторинговые услуги 1. Утверждение плана-графика по организации краткосрочных учебных курсов для повышения знаний и профессиональных навыков работников кредитных организаций по вопросам факторинговых услуг. Сентябрь 2024 года Центральный банк (Сайдуллаев) 2. Организация краткосрочных учебных курсов по обучению работников кредитных организаций. При этом привлечение иностранных консультантов с опытом работы в данной сфере. 2024-2025 годы, на основании графика Коммерческие банки, микрофинансовые и факторинговые организации, Ассоциация банков Узбекистана 7. Расширение масштабов факторинговых услуг в коммерческих банках 1. Определение в банках с государственной долей заместителя председателя, ответственного за развитие факторинга. Сентябрь 2024 года АО «Узмиллийбанк» (Мирсоатов) , АК «Халк банки» (Атабаев) , АКБ «Агробанк» (Маматкулов) , АКБ «Микрокредит банк» (Бутаев) , АО «Асакабанк» (Туляганов) , АКБ «Узсаноаткурилиш банк» (Акбаржонов) , АКБ «Туронбанк» (Мирзаев) , АКБ «Банк развития бизнеса» (Аннакличев) , АК «Алокабанк» (Ирисбекова) 2. Реализация маркетинговых и иных мер по популяризации факторинговых услуг. Сентябрь 2024 года, постоянно 3. Создание факторинговых организаций при учредительстве государственных банков с привлечением передовых иностранных партнеров в сфере факторинга. При этом обеспечение привлечения квалифицированных зарубежных партнеров к деятельности факторинговой организации. 2024-2025 годы 4. Доведение доли факторинговых услуг, оказываемых банками с государственной долей, до 3 процентов от общего объема финансирования. При этом определение ежеквартальных целевых показателей для банков Декабрь 2026 года 8. Проведение анализа рынка факторинга и предоставление разъяснений 1. Публикация обзора состояния рынка факторинга, предусматривающего: ставки дисконтирования, применяемые участниками рынка факторинга; сферы, по которым оказаны факторинговые услуги; рекомендации по устранению рисков, возникающих при оказании факторинговых услуг. Ежеквартально с апреля 2025 года Центральный банк (Турдалиев) 2. Предоставление разъяснений кредитным организациям по вопросам учета факторинговых операций, регистрации их в залоговом реестре, а также осуществления операций в Факторинговой платформе. Постоянно 9. Широкое внедрение цифровых решений в факторинг 1. Налаживание предоставления грантов в рамках государственных научных программ для финансирования стартап- и IТ-проектов в сфере факторинга. Январь 2025 года Агентство инновационного развития (Ражаббаев) 2. Внесение в Правительство предложений по внедрению механизмов стимулирования разработки и реализации стартап-проектов в сфере электронного факторинга резидентами «IT-park». Январь 2025 года Министерство цифровых технологий (Шерматов) 10. Популяризация пользования факторинговыми услугами среди субъектов предпринимательства 1. Утверждение графика проведения семинаров и «круглых столов», направленных на повышение осведомленности субъектов предпринимательства о факторинговых услугах и разъяснение преимуществ факторинга при финансировании предпринимательской деятельности. Сентябрь 2024 года Торгово-промышленная палата (Вахабов) , Центральный банк (Турдалиев) , отраслевые ассоциации 2. Проведение семинаров и «круглых столов» на основе плана-графика. Постоянно 11. Повышение осведомленности участников рынка и государственных органов по вопросам обращения взыскания на заложенное движимое имущество 1. Установление взаимного сотрудничества между Верховным судом и Центральным банком по совершенствованию системы обращения взыскания на заложенное, в том числе движимое имущество. Октябрь 2024 года Верховный суд (Исламов) , Центральный банк (Нурмуратов) 2. Создание возможности поиска на веб-странице «public.sud.uz» решений по рассмотренным судами исковым делам, связанным с финансированием под обеспечение движимым имуществом. Ноябрь 2024 года Верховный суд (Исламов) 3. Обобщение практики рассмотрения споров, связанных с финансированием под обеспечение движимым имуществом, в экономических судах и разработка предложений по устранению проблем. Ежегодно до 1 марта 4. Выявление проблем обращения взыскания на заложенное движимое имущество, разработка предложений по их устранению и внесение их в Центральный банк и Кабинет Министров. Декабрь 2025 года Бюро принудительного исполнения (Эгамбердиев)

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

12 августа 2024 г.,

№ УП-109

(Национальная база данных законодательства, 14.08.2024 г., № 06/24/109/0613)

lex.uz