UzbekAI

Ўзбекистон Республикаси Президентининг

қарори

МИЛЛИЙ ДАСТУР

ЧОРА-ТАДБИРЛАР ДАСТУРИ

Чанг бўронларига қарши курашиш ва атмосфера ҳавоси сифатини яхшилаш бўйича биринчи навбатдаги чора-тадбирлар тўғрисида

Мамлакатимизда экологик вазиятни тубдан яхшилаш, чанг бўронларига қарши курашиш бўйича тизимли ишларни ташкил этиш, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва тиклаш, иҳота дарахтзорларини барпо этиш орқали чанг бўронлари содир бўлиш хавфини камайтириш ҳамда уларнинг салбий оқибатларини юмшатиш, шунингдек, чанг бўронларидан аҳолини эрта огоҳлантириш тизимини ишлаб чиқиш ва амалиётга жорий этиш мақсадида:

1. Ўзбекистон Республикасида чанг бўронларига қарши курашиш ва уларнинг оқибатларини юмшатиш бўйича 2024 — 2030 йилларга мўлжалланган миллий дастур (кейинги ўринларда — Миллий дастур) 1-иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Қуйидагилар Миллий дастурнинг асосий йўналишлари этиб белгилансин:

2025 — 2028 йилларда чанг бўронларини прогноз ва мониторинг қилиш тизимини такомиллаштириш ҳамда аҳолини барвақт огоҳлантириш тизимини йўлга қўйиш;

чанг ва қум бўронлари олдини олиш ва оқибатларини юмшатишда илғор технологияларни жорий этиш ҳамда ҳудудларда яшил қопламаларни кенгайтириш;

қурилиш майдонларида чанг ва қум заррачаларининг ҳавога кўтарилишини бартараф этиш;

2026 йилга қадар мавжуд яйловларнинг 30 фоизини, 2028 йилга қадар — 60 фоизини ҳамда 2030 йилга қадар — тўлиқ геоботаник ҳолатини инвентаризациядан ўтказиш, геоботаник жиҳатдан текшириш ва уларнинг геоботаник хариталарини тузиш;

чанг бўронларига қарши курашиш соҳасида халқаро ҳамкорликни кучайтириш;

2028 йилга қадар кучли чанг бўронлари ҳосил бўлиш суръатларини ҳозирги ҳолатига нисбатан 50 фоизга қисқартириш;

чанг бўронларига қарши курашишга қаратилган экологик таълимни кучайтириш.

3. Белгилансинки, Миллий дастурни босқичма-босқич амалга ошириш учун Вазирлар Маҳкамаси томонидан ҳар икки йилда бир маротаба 1 декабрга қадар кейинги даврга мўлжалланган «йўл хариталари» тасдиқланади.

Вазирлар Маҳкамаси 2024 йил 1 декабрга қадар Миллий дастурни 2025-2026 йилларда амалга ошириш бўйича «йўл харитаси»ни тасдиқласин.

4. Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги Тошкент шаҳар ҳокимлиги билан биргаликда:

2025 йил 1 январдан бошлаб Тошкент шаҳрининг 12 та туманида фон мониторингини амалга ошириш учун автоматлаштирилган кичик станцияларни ўрнатиш ишларини бошласин;

2027 йил 1 январдан бошлаб аҳолининг кенг қатламлари ва жамоатчиликни атмосфера ҳавосининг сифати бўйича ишончли маълумотлар билан таъминлаш мақсадида Тошкент шаҳри ҳудудида ўрнатилган махсус монитор ва таблоларда мажбурий равишда атмосфера ҳавосининг ифлосланиш даражаси ҳамда гидрометеорологик маълумотларни эълон қилиб борсин.

5. Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги, Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳамда Ташқи ишлар вазирлигининг чанг бўронларига қарши курашишга қаратилган чора-тадбирларни минтақавий ёндашув асосида мувофиқлаштириш бўйича қуйидаги таклифларига розилик берилсин:

Марказий Осиё давлатлари билан муҳокама қилган ҳолда Яшил Марказий Осиё фонди (кейинги ўринларда — Фонд) ва Марказий Осиё иқлим масалалари марказини (кейинги ўринларда — Марказ) ташкил этишнинг концептуал асосларини ишлаб чиқиш;

Марказий Осиё давлатлари билан Фонд ва Марказнинг вазифалари ҳамда улар фаолиятининг молиялаштириш манбаларини белгилаш юзасидан музокараларни бошлаш;

музокаралар натижаси бўйича Фонднинг концептуал асосларини ишлаб чиқиб, унга ҳар йили ажратиладиган маблағлар манбалари ва миқдори юзасидан таклифлар ишлаб чиқиш.

Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги Марказий Осиё давлатлари билан ўтказилган музокаралар якуни билан Фонд ва Марказни ташкил этиш, доимий эксперт маслаҳатлашувларини йўлга қўйиш юзасидан таклифларни Вазирлар Маҳкамасига киритсин.

6. Шундай тартиб ўрнатилсинки, унга мувофиқ:

2030 йилдан бошлаб Тошкент шаҳар ва унга туташ Тошкент вилоятининг ҳудудларида жойлашган иситиш ва электр энергия ишлаб чиқариш корхоналарига ёқилғи сифатида мазутдан фойдаланиш тақиқланади. Бунда 2025 йилнинг куз-қиш мавсумидан бошлаб захира ёқилғи сифатида мазутдан фойдаланишга фақат Вазирлар Маҳкамасининг ҳар йили куз-қиш мавсуми олдидан чиқариладиган қарори асосида об-ҳаво ва технологик режимлардан келиб чиққан ҳолда йўл қўйилади;

Тошкент шаҳрига туташ туманларда жойлашган 1,2 мингдан ортиқ иссиқхоналарда фойдаланилаётган кўмир ёқилғисининг атроф-муҳитга салбий таъсирини камайтириш мақсадида чанг-газ тозалаш ускуналари ўрнатилади ҳамда бундай ускуналарни ўрнатиш учун иссиқхона хўжаликларига субсидия ажратиш механизми жорий қилинади;

2025 — 2030 йиллар давомида Тошкент шаҳар ва унга туташ Тошкент вилоятининг ҳудудларидаги жами 441 гектар ер майдонларида «яшил белбоғ» ва «яшил боғлар» ташкил қилинади;

2028 йилдан бошлаб «Евро — 4» стандартидан паст экологик тоифадаги мотор ёқилғисидан фойдаланиш ва сотиш босқичма-босқич чекланади.

7. Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги Бош прокуратура, Тошкент шаҳар ва Тошкент вилояти ҳокимликлари билан биргаликда уч ой муддатда 2025 — 2030 йиллар давомида Тошкент шаҳар ва унга туташ Тошкент вилояти ҳудудларида «яшил белбоғ» ва «яшил боғлар» барпо этиш бўйича дастурни ишлаб чиқиб, Вазирлар Маҳкамасига киритсин.

8. Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда 2025 йил 1 февралга қадар ишлаб чиқариш кучларини, иқтисодиёт тармоқларини жойлаштириш ва ривожлантириш концепциялари, схемаларининг лойиҳалари, 50 мингдан ортиқ киши истиқомат қилиши лойиҳалаштирилаётган объектлар учун шаҳарсозлик ҳужжатлари ва шаҳарлар бош режаларини ишлаб чиқишда мажбурий равишда ушбу объектлар ҳаво циркуляцияси ва ҳаво оқимларининг физик хоссаларини, жой рельефини инобатга олган ҳолда моделлаштиришни амалга ошириш тартибини жорий қилишни назарда тутувчи норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳасини Вазирлар Маҳкамасига киритсин.

9. Қуйидагиларни назарда тутувчи Тошкент шаҳрида атмосфера ҳавоси сифатини яхшилашга қаратилган кечиктириб бўлмас чора-тадбирлар дастури 2-иловага мувофиқ тасдиқлансин:

Тошкент шаҳрининг диққатга сазовор кўчаларида автотранспорт воситаларидан холи ҳудудларни ташкил этиш;

«Шаҳар — пиёдалар учун» шиори асосида жамоат транспортига ҳар томонлама устунлик берилишини таъминлаш;

Тошкент шаҳри ҳамда ҳар бир туманининг экологик «мастер-режа»сини ишлаб чиқиш;

саноат корхоналарида замонавий чанг-газ тозалаш ускуналарини ўрнатиш ва эскиларини алмаштириш ишларини ташкил этиш;

микроиқлим мўътадиллигини таъминлаш, атмосфера ҳавоси сифатига ижобий таъсир этиш мақсадида сунъий сув ҳавзаларини барпо этиш;

атмосфера ҳавоси билан боғлиқ хавфлар ва унинг салбий оқибатларини юмшатиш бўйича услубий қўлланма ишлаб чиқиш ҳамда зарарли таъсирни камайтиришга қаратилган кўрсатувлар, ижтимоий роликлар тайёрлаш.

10. Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги билан биргаликда икки ой муддатда олий таълим муассасаларида яйлов экотизимларини бошқариш йўналишида кадрлар тайёрлашни йўлга қўйиш бўйича Вазирлар Маҳкамасига таклиф киритсин.

11. Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси ва Ўзбекистон Миллий ахборот агентлиги мунтазам равишда мазкур қарорнинг мақсад ва вазифалари олим, эксперт ва мутахассислар иштирокида кенг шарҳлаб борилишини ҳамда унинг мазмун-моҳияти жамоатчиликка тушунтирилишини таъминласин.

12. Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда белгиланган тартибда ҳар йили январь ойининг 15 санасига қадар мазкур қарор ва Миллий дастурда белгиланган тадбирларнинг ўз вақтида ва сифатли ижро этилиши юзасидан ахборотни Вазирлар Маҳкамасига киритсин.

13. Мазкур қарорнинг ижросини самарали ташкил қилишга масъул ва шахсий жавобгар этиб экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазири А.А. Абдухакимов белгилансин.

Қарор ижросини муҳокама қилиб бориш, ижро учун масъул ташкилотлар фаолиятини мувофиқлаштириш ва назорат қилиш Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А.Н. Арипов зиммасига юклансин.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024 йил 24 сентябрдаги ПҚ-338-сон қарорига 1-ИЛОВА

Ўзбекистон Республикасида чанг бўронларига қарши курашиш ва уларнинг оқибатларини юмшатиш бўйича 2024 — 2030 йилларга мўлжалланган

Т/р Чора-тадбирлар Амалга ошириш механизмлари Муддати Молиялаштириш манбалари Масъул ижрочилар I. Ч анг бўронларига қарши курашиш соҳасида халқаро ҳамкорликни кучайтириш 1. Ўзбекистон томонидан Чанг ва қум бўронлари бўйича Самарқанд декларациясини ишлаб чиқиш ва уни СОР-16 муҳокамасига олиб чиқиш ташаббусини илгари суриш. 1. Самарқанд декларацияси лойиҳасини ишлаб чиқиш. 2. Лойиҳани БМТнинг Чўлланиш ва қурғоқчиликка қарши курашиш Конвенцияси котибиятига тақдим қилиш ва уни қўллаб-қувватлаш бўйича дипломатик амалиётларни амалга ошириш. Маблағ талаб этилмайди Экология вазирлиги, Ташқи ишлар вазирлиги, тегишли вазирлик ва идоралар 3. Халқаро платформаларда кенг тарғиб қилиш. 4. Чанг ва қум бўронлари бўйича БМТ коалицияси билан яқиндан ҳамкорлик қилиш. 2024 йил ноябрь 5. СОР-16 доирасида Чанг ва қум бўронлари бўйича Ўзбекистон параллель сессияси (Side-Event)ни ташкил этиш. 2024 йил декабрь 6. СОР-16 муҳокамасига олиб чиқиш ташаббусини илгари суриш. 2024 йил декабрь 2. «Яқин Шарқ Яшил ташаббуси» (MEGI)да Ўзбекистоннинг иштироки орқали чанг бўронларига ва чўлланишга қарши курашиш соҳасига грант лойиҳаларини жалб қилиш. 1. Ташаббускор давлат (Саудия Арабистони)га MEGIда Ўзбекистоннинг тўлақонли аъзо сифатида иштирок этиши бўйича таклиф тайёрлаш ва киритиш. 2025 йил март Маблағ талаб этилмайди Экология вазирлиги, Ташқи ишлар вазирлиги, Инвестициялар, саноат ва савдо вазирлиги, тегишли вазирлик ва идоралар 3. Марказий Осиё давлатлари билан яйловларни чўлланишдан ҳимоя қилиш ва тиклаш бўйича ҳамкорлик қилиш. 1. Яйловларни чўлланишдан ҳимоя қилиш бўйича давлатлараро ишчи гуруҳ тузиш. 2025 йил апрель Маблағ талаб этилмайди Экология вазирлиги, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Сув хўжалиги вазирлиги, Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги 2. Марказий Осиё минтақаси учун чўлланишга қарши курашиш бўйича субминтақавий ҳаракатлар режаси ва ер деградацияси нейтраллиги стратегиясини ишлаб чиқиш. 2025 йил июнь Маблағ талаб этилмайди 3. Субминтақавий ҳаракатлар режаси ва стратегияга асосан деградацияга учраган ерларни қайта тиклаш, унумдорлигини сақлаш, деградациясининг базавий ҳолатини аниқлаш, тупроқнинг углерод захираси, ер қоплами, ерларнинг ҳозирги ҳолатини аниқлаш ва баҳолаш. Доимий Давлат бюджетининг йиллик ажратиладиган маблағлари 4. Ер усти экотизимларини ҳимоя қилиш, тиклаш ва улардан барқарор фойдаланишни рағбатлантириш йўналишидаги ишларни йўлга қўйиш. Доимий Маблағ талаб этилмайди Қишлоқ хўжалиги вазирлиги 5. Марказий Осиё мамлакатлари учун экотизимларни хатловдан ўтказиш, баҳолаш ва хариталашнинг ягона методологиясини ишлаб чиқиш. 2025 йил декабрь Қишлоқ хўжалиги вазирлиги 6. Ишлаб чиқилган методология асосида экотизмларни хатловдан ўтказиш ҳамда уларнинг харитасини тузиш. 2026 йил декабрь Давлат бюджетининг йиллик ажратиладиган маблағлари Қишлоқ хўжалиги вазирлиги 4. Марказий Осиё давлатлари билан мулоқотларда Яшил Марказий Осиё фонди ва Марказий Осиё иқлим масалалари марказини ташкил этиш масаласини илгари суриш. 1. Яшил Марказий Осиё фонди ва Марказий Осиё иқлим масалалари марказини ташкил этиш бўйича Марказий Осиё давлатлари билан музокаралар ўтказиш. Бунда ҳамкорликда амалга ошириладиган ишлар йўналиши ва ҳажми, молиялаштириш манбаи ва миқдори, доимий эксперт маслаҳатлашувини йўлга қўйиш масалаларига алоҳида эътибор қаратиш. 2. Музокаралар натижаси бўйича келишилган таклифларни тайёрлаш. 2025 йил давомида Маблағ талаб этилмайди Экология вазирлиги, Ташқи ишлар вазирлиги, Иқтисодиёт ва молия вазирлиги, тегишли вазирлик ва идоралар 5. Чанг бўронларига қарши курашиш ва уларнинг оқибатларини юмшатиш бўйича ривожланган хорижий давлатлар билан ҳамкорликни йўлга қўйиш. 1. Чанг бўронларига қарши курашиш ва уларнинг оқибатларини юмшатиш соҳасида ривожланган хорижий давлатларнинг тажрибаси ҳамда норматив-ҳуқуқий базасини ўрганиш ва таҳлил қилиш. 2. Т ажриба алмашиш ҳамда иқтидорли мутахассисларни хорижий мамлакатларга малака ошириш учун юборишни ташкил қилиш. 3. Соҳада илмий изланишлар олиб бораётган ва кадрлар тайёрлаётган давлат илмий-тадқиқот ва олий таълим муассасаларининг интеграциялашувини таъминлаш. 4. Илмий-тадқиқот ва олий таълим муассасаларининг ўқув жараёнларини нуфузли хорижий олий таълим ташкилотлари билан ҳамкорликда ташкил этиш. 2024 — 2030 йиллар Хорижий лойиҳалар доирасида ва қонунчилик ҳужжатлари билан тақиқланмаган маблағлар Экология вазирлиги, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Ташқи ишлар вазирлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари 6. Чанг бўронларига қарши курашиш ва уларнинг оқибатларини юмшатиш бўйича хорижий ташкилотлар билан ҳамкорликда услубий қўлланма ишлаб чиқиш. 1. Чанг бўронларига қарши курашиш ва уларнинг оқибатларини юмшатиш бўйича илғор тажрибалар ва замонавий усулларни жорий этиш юзасидан услубий қўлланма ишлаб чиқиш. 2. Қўлланмани биринчи навбатда чанг бўронларидан азият чекаётган ҳудудларга ва республика миқёсида татбиқ этиш. 3. Чанг бўронларининг зарарли таъсирини камайтиришга қаратилган кўп йиллик маълумотларни таҳлил қилиш ва тавсияларни ишлаб чиқиш. 2025 йил июль Ҳомийлик ва грант маблағлари Экология вазирлиги, Фанлар академияси, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари II. Чанг бўронларини прогноз ва мониторинг қилиш тизимини такомиллаштириш, аҳолини барвақт огоҳлантириш тизимини йўлга қўйиш 7. Ўзбекистон ҳудудида чанг ва қум бўронларини мониторинг қилиш тармоғини кенгайтириш ва такомиллаштириш. 1. Чанг ва қум бўронлари шаклланадиган ва тез-тез содир бўладиган ҳудудларда, хусусан Оролбўйи минтақасида, Қашқадарё, Сурхондарё вилоятлари ва туманларида чанг ва қум бўронлари мониторингини олиб борувчи станциялар тармоғини кенгайтириш бўйича чоралар кўриш. 2024 — 2028 йиллар Ҳомийлик ва грант маблағлари Экология вазирлиги ҳузуридаги Гидрометеорология хизмати агентлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари 2. Тошкент, Термиз, Бухоро ва Нукус шаҳарларида аэрологик станциялар (кузатувлар) тармоғини тиклаш. 2024-2025 йиллар 3. Термиз, Самарқанд, Урганч шаҳарларида метеорологик радиолокатор тармоғини кенгайтириш. 2024-2025 йиллар 4. Андижон, Наманган, Қарши, Бухоро, Навоий, Нурафшон, Тошкент ва Фарғона шаҳарларида атмосфера ҳавосининг ифлосланишини, шу жумладан, майда заррачаларни назорат қилувчи автоматик станциялар тармоғини кенгайтириш. 2024-2025 йиллар 5. Республиканинг туман ва шаҳарларида атмосфера ҳавоси ифлосланиши фон мониторингини амалга ошириш учун 347 та автоматлашган кичик станцияларни ўрнатиш. 2025 йил давомида 8. Чанг ва қум бўронларининг содир бўлиши ва ривожланиши мониторинги бўйича Марказий Осиё Миллий гидрометеорологик хизматлари ўртасида мунтазам ахборот алмашиш учун минтақавий маълумотлар базасини яратиш. 1. Марказий Осиё мамлакатлари учун минтақавий лойиҳалар доирасида қўшма илмий тадқиқотлар, тажриба ва технологиялар алмашиш орқали чанг ва қум бўронлари содир бўлишини прогноз қилиш соҳасида салоҳиятни мустаҳкамлаш. 2024 — 2026 йиллар Халқаро молия институтлари, вазирлик ва идораларнинг жамғарма маблағлари Экология вазирлиги ҳузуридаги Гидрометеорология хизмати агентлиги, Ташқи ишлар вазирлиги 2. Хитойда жойлашган чанг ва қум бўронларини прогноз қилиш бўйича Осиё минтақавий марказининг прогноз маҳсулотларини Ўзбекистон ҳудудига мослаштириш. 2025 йил давомида 3. Бутунжаҳон метеорологик ташкилотининг ноқулай об-ҳаво прогнози лойиҳаси доирасида Марказий Осиё давлатларидан бирида чанг ва қум бўронларини башорат қилиш бўйича минтақавий ихтисослаштирилган метеорология марказини яратиш. 2025-2026 йиллар 9. Сунъий йўлдош ва ерни масофадан зондлаш маълумотларидан фойдаланган ҳолда чанг бўронларини мониторинг қилиш ва прогнозлаш тизимини ишлаб чиқиш. 1. Соҳага оид хорижий давлатлар тажрибасини ўрганиш. 2. Тупроқ шароитларини метеорологик шароитлар билан бирлаштирган ҳолда илмий-таҳлилий ўрганишларни амалга ошириш. 3. Ўрганишлар натижасида тупроқ ва метеорологик шароитлар ҳолати бўйича харита яратиш. 4. Чанг ва қум бўронларининг содир бўлишини мониторинг қилиш ва прогнозлаш тизимини ишлаб чиқиш. 2024 — 2030 йиллар Грант лойиҳалари маблағлари ва қонунчилик ҳужжатлари билан тақиқланмаган маблағлар Экология вазирлиги ҳузуридаги Гидрометеорология хизмати агентлиги, Космик тадқиқотлар ва технологиялар агентлиги 10. Қум ва чанг бўронларидан аҳолини эрта огоҳлантириш тизимини ишлаб чиқиш ва амалиётга жорий этиш. 1. Ҳудудларда аҳолини хавфли гидрометеорологик ҳодисалардан, жумладан, қум ва чанг бўронлари содир бўлишидан эрта огоҳлантириш тизимини ишлаб чиқиш. 2024 — 2030 йиллар Грант лойиҳалари маблағлари ва қонунчилик ҳужжатлари билан тақиқланмаган маблағлар Экология вазирлиги ҳузуридаги Гидрометеорология хизмати агентлиги, Фавқулодда вазиятлар вазирлиги 2. Чанг бўронлари содир бўлишидан эрта огоҳлантириш тизимининг мобиль интернет платформасини яратиш. 2025 йил август 3. Эрта огоҳлантириш тизимини йўлга қўйиш орқали миллий платформа ва ифлосланиш даражаси бўйича картограмма яратиш. 4. Амалдаги қонунчиликка тегишли ўзгартиришлар киритиш ҳамда амалиётга татбиқ этиш. 2025-2026 йиллар 11. Об-ҳаво ва иқлимга оид маълумотларни ўз вақтида ва сифатли тақдим этиш тизимини такомиллаштириш орқали иқлим хавфини баҳолаш ва камайтириш. 1. Об-ҳаво ва иқлимга оид маълумотларни тақдим этиш тизимини такомиллаштириш. 2. Маълумотларни ўз вақтида ва сифатли тақдим этиш. Доимий Грант лойиҳаси маблағлари Экология вазирлиги ҳузуридаги Гидрометеорология хизмати агентлиги 12. Чанг бўронларини прогноз қилиш ва аҳолини эрта огоҳлантириш тизимини йўлга қўйишда математик ва дастурий таъминотлар учун дастлабки ва доимий маълумотларни олиш тизимини яратиш. 1. Дастлабки ва доимий маълумотларни узатишда AQMS ( Аir Quality Monitoring System) тизимини ишлаб чиқиш. 2. Ушбу тизимни амалиётга татбиқ этиш. 2024 — 2027 йиллар Грант лойиҳаси маблағлари Экология вазирлиги ҳузуридаги Гидрометеорология хизмати агентлиги, Рақамли технологиялар вазирлиги ҳузуридаги Рақамли технологиялар ва сунъий интеллектни ривожлантириш илмий-тадқиқот институти 13. Аҳолини чанг бўронларидан ҳимоялаш ва унинг турмуш тарзига салбий таъсирини камайтириш, аҳолини чанг бўронлари содир бўлганда амалга ошириладиган тезкор чора-тадбирлар бўйича тайёрлаш ва кўникмалар бериш. 1. Чанг бўронларининг атроф-муҳитга ва аҳолининг санитар турмуш тарзига салбий таъсири тўғрисида санитар-оқартув ишларини олиб бориш. 2. ННТ ташкилотларини жалб қилган ҳолда а ҳоли учун махсус кўрсатувлар, видеороликлар, давра суҳбатлари ва учрашувларни ташкил қилиш, рекламалар тайёрлаш, кўргазмали стендлар намойиш қилиш. 3. Тайёрланган махсус кўрсатувлар ва рекламаларни ОАВ орқали кенг оммага етказиш. Доимий Экология вазирлигининг бюджетдан ташқари маблағлари Экология вазирлиги, Соғлиқни сақлаш вазирлиги, АОКА, Ўзбекистон миллий телерадиокомпания III. Мамлакат ҳудудларида, айниқса, чўлга айланаётган ҳудудларда чанг ва қум бўронлари олдини олиш ва оқибатларини юмшатиш 14. Сурхондарё вилоятида афғон шамолининг салбий таъсирини камайтириш ва экологик вазиятни яхшилаш мақсадида 2024–2030 йилларда амалга ошириладиган чора-тадбирлар дастурини ишлаб чиқиш. 1. Дастур ва уни тасдиқлаш бўйича Вазирлар Маҳкамасининг тегишли қарори лойиҳасини ишлаб чиқиш. Бунда Орол денгизининг суви қуриган тубида ўрмонлаштириш бўйича амалга оширилган ишлар тажрибаларидан кенг фойдаланиш, соҳага олим ва мутахассисларни кенг жалб этиш, молиялаштириш манбаларини аниқ белгилаш. Қарор лойиҳасини тегишли вазирлик ва идоралар билан келишган ҳолда Вазирлар Маҳкамасига киритиш. 2025 йил март Маблағ талаб этилмайди Экология вазирлиги, Сурхондарё вилояти ҳокимлиги, Иқтисодиёт ва молия вазирлиги, тегишли вазирлик ва идоралар 15. Географик ахборотлар тизими (ГАТ) технологиялари асосида масофадан зондлаш орқали чанг бўронлари содир бўладиган ва республикамизга кириб келадиган чегара ҳудудларни аниқлаш ҳамда мазкур чанг бўронларига қарши «Яшил қопламалар» яратиш. 1. Ўзбекистон билан чегарадош бўлган мамлакатларнинг чегарадош қисмларида чанг бўронлари содир бўладиган ва кириб келадиган чегара ҳудудларни Географик ахборотлар тизими (ГАТ) технологиялари орқали аниқлаш. 2. Аниқ ҳисоб-китобларни ишлаб чиқиш. 3. Мазкур чанг бўронларига қарши «Яшил қопламалар»ни яратиш. 2025 — 2030 йиллар «Яшил макон» умуммиллий лойиҳаси доирасида ажратиладиган маблағлар Экология вазирлиги, Космик тадқиқотлар ва технологиялар агентлиги, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари 16. Чанг бўронлари содир бўладиган ҳудудларда ўрмонларни қайта тиклаш ва ҳимоя ўрмонларини барпо этиш бўйича чора-тадбирлар ишлаб чиқиш ва амалга ошириш. 1. Чанг бўронлари содир бўладиган ҳудудларни аниқлаш. 2. Аниқланган ҳудудларда ўрмонларни қайта тиклаш ва ҳимоя ўрмонларини барпо этиш параметрларини ва чора-тадбирлар режасини тасдиқлаш. 3. Ўрмонларни қайта тиклаш ва ҳимоя ўрмонларини барпо этиш чора-тадбирларини амалга ошириш. 4. Ўрмонларни барпо этишда «Яшил макон» умуммиллий лойиҳаси доирасидаги сув тежовчи технологиялардан кенг фойдаланиш. 2024 — 2030 йиллар Халқаро молия ва донор ташкилотларнинг грант маблағлари Экология вазирлиги, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Сув хўжалиги вазирлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари 17. Тоғ ва тоғолди ҳудудларида 15 минг гектар майдонда ўрмонлар ташкил қилиш орқали чанг бўронларининг олдини олиш. 1. Тоғ ва тоғолди ҳудудларида эрозия ва деградацияга учраган майдонларни аниқлаш. 2. Ушбу ҳудудларда ҳимоя ўрмонлари ташкил этиш бўйича лойиҳа-смета ҳужжатларини ишлаб чиқиш. 3. Лойиҳа-смета ҳужжатлари асосида ҳимоя ўрмонлари ташкил қилиш. 2025 — 2030 йиллар Маҳаллий бюджетнинг орттириб бажарилган қисми ҳисобидан ажратиладиган маблағлар, Халқаро молия институтлари маблағлари Ўрмон хўжалиги агентлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари 18. Ҳудудларда паст рентабелли, эскирган, сийраклашиб очиқ майдонга айланган боғ ва узумзорлар ўрнида янги интенсив боғ-токзорлар барпо қилиш ҳисобига яшил ҳудудларни кўпайтириш. 1. Ҳудудларда паст рентабелли эски боғ ва токзорларнинг рўйхатини шакллантириш. 2024 йил декабрь Қонунчилик ҳужжатларида тақиқланмаган маблағлар Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Агросаноатни ривожлантириш агентлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари 2. Рўйхат асосида самарасиз боғ-токзорлар ўрнига интенсив боғ-узумзорлар барпо этишда маҳсулот етиштирувчиларни қўллаб-қувватлаш. Доимий 3. Агросаноатни ривожлантириш агентлиги томонидан тадбиркорлик субъектларини янги интенсив боғ-токзорлар ташкил этишга жалб этган ҳолда, уларга зарур ресурслар етказиб берилишида амалий ёрдам бериш. Доимий 19. Чўлга айланаётган ҳудудларда ва деградацияга учраган яйловларда чанг ва қум кўтарилишининг олдини олишга қаратилган инновацион лойиҳаларга давлат буюртмасини шакллантириш ва танлов эълон қилиш. Бунда ушбу соҳада амалга ошириладиган фундаментал ва амалий лойиҳалар аввал бажарилган лойиҳаларнинг мантиқий давоми эканлигини инобатга олиш ва лойиҳаларни узлуксиз давом эттиришни назарда тутиш. 1. Лойиҳа мавзуларини шакллантириш ва ўрнатилган тартибда Инновацион ривожланиш агентлигига тақдим этиш. 2. Давлат дастурлари доирасида лойиҳа мавзуларини эълон қилиш. 3. Ғолиб деб топилган лойиҳаларни амалга ошириш. Доимий Илмий фаолиятга оид давлат дастурлари доирасида ажратиладиган маблағлар, вазирлик ва идораларнинг бюджетдан ташқари маблағлари, ташаббускорлар маблағлари Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Экология вазирлиги, тегишли вазирлик ва идоралар 20. Республиканинг суғориш тизими мавжуд бўлмаган адир, тоғолди ва текислик ҳудудларида дарахт, бута ва кўчатлар остидаги намликни сақлаш ва ўғитлашнинг мулчалаш усулини қўллаш, чўл ва чалачўл минтақаларида кўчат экиш ва парваришлашда гидрогель маҳсулотларини қўллашни жорий этиш. 1. Суғориш тизими мавжуд бўлмаган ҳудудларда дарахт, бута ва кўчатлар экиш ва парваришлашда улар остидаги намликни сақлаш ва ўғитлаш мақсадида мулчалаш усули ҳамда гидрогель маҳсулотидан фойдаланиш бўйича услубий қўлланма ишлаб чиқиш ва тарқатиш. 2. «Яшил макон» умуммиллий лойиҳаси доирасида суғориш тизими мавжуд бўлмаган адир, тоғолди ва текислик ҳудудларда дарахт, бута ва кўчатлар экиш ҳамда парваришлашда мулчалаш усулини, шунингдек, чўл ва чалачўл ҳудудларда гидрогель маҳсулотини қўллаш чораларини кўриш. 2025-2026 йиллар Вазирлик ва идораларнинг бюджетдан ташқари маблағлари, ташаббускорлар маблағлари Экология вазирлиги, Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, тегишли вазирлик ва идоралар IV. Қурилиш майдонларида чанг ва қум заррачаларининг ҳавога кўтарилишини бартараф этиш 21. Қурилишга рухсат берувчи рухсатномаларни беришда қурилиш майдонларида чанг ва қум зарраларининг ҳавога кўтарилиш эҳтимоли кўп бўлган қисмларига, қурилиш ҳудудига автотранспортлар кириб-чиқиш йўлакларига осма ёмғирлатгич ўрнатиш юзасидан қатъий талаблар киритиш. Қурилишга рухсат берувчи рухсатномаларни беришда қурилиш майдонларида чанг ва қум зарраларининг ҳавога кўтарилиш эҳтимоли кўп бўлган қисмларига сув пуркагичлар, қурилиш ҳудудига автотранспортларни кириб-чиқиш йўлакларига осма ёмғирлатгич ва сув пуркагичлар ўрнатиш юзасидан қатъий талаблар киритиш. 2025 йил апрель Маблағ талаб этилмайди Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги, Экология вазирлиги 22. Республика миқёсида майдони 500 квадрат метрдан ошадиган қурилиш майдонларидан махсус автотранспорт воситаларини ювмасдан йўлларга чиқарилмаслиги устидан назорат ўрнатиш. Ҳар бир қурилиш майдонлари ҳудудига махсус ювиш мосламалари (мойка) ўрнатилишини таъминлаш. 1. Шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларида қурилиш майдонлари ҳудудида махсус ювиш мосламаларини (мойка) ўрнатиш мажбуриятини белгилаш. 2025 йил апрель Қонунчилик ҳужжатларида тақиқланмаган маблағлар ҳамда қурилиш ташкилотлари маблағлари ҳисобидан Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги, Экология вазирлиги, Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари 2. Ҳар бир қурилиш майдонлари ҳудудига махсус ювиш мосламаларини (мойка) ўрнатиш. Доимий 3. Қурилиш майдонларидан махсус автомашиналарни йўлларга ювмасдан чиқармаслик устидан назорат ўрнатиш. Доимий V. Яйловларнинг геоботаник хариталарини тузиш ва деградацияга учраган яйловларни қайта тиклаш 23. Яйловлардан оқилона фойдаланишнинг илмий асосларини ишлаб чиқиш, маҳаллий яйлов ўсимликларининг навларни яратиш, яйлов экинлари уруғчилигининг илмий асосларини ва чўлда интенсив озуқа ишлаб чиқаришнинг адаптив тизимини ишлаб чиқиш. 1. Яйлов ўсимликларининг уруғчилик участкаларини аниқлаш. 2024-2025 йиллар Грант маблағлари ҳисобидан Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Экология вазирлиги 2. Уруғчилик базаларини яратиш, яйлов уруғчилигининг илмий асосларини ва чўлда интенсив озуқа ишлаб чиқаришнинг адаптив тизимини ишлаб чиқиш. 2025-2026 йиллар 3. Халқаро тажрибалар асосида деградация ва чўлланишга учраган яйловларни тиклаш бўйича технологияларни ишлаб чиқиш ҳамда жорий этиш. 2026 — 2030 йиллар 24. Деградацияга учраган яйлов участкаларини аниқлаш, геоботаник, тупроқ, мелиорацияси бўйича изланишлар ўтказиш ҳамда уларнинг электрон хариталарини яратиш. 1. Яйловлардан самарали фойдаланиш ва муҳофаза қилишни ташкил этиш бўйича ҳудудий дастурларни ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш. Бунда: деградацияга учраган ерларнинг биологик хилма-хиллигини аниқлаш, баҳолаш ва унинг иқлим ўзгаришига таъсирини ўрганиш; чўл, яримчўл, тоғ, тоғолди ва текисликлардаги сув билан таъминланган ва сув билан таъминланмаган яйловлардан илмий асосланган ҳолда самарали фойдаланиш меъёрлари (пичан ўриш, чорва молларини ўтлатиш нормалари) ва муддатларини тасдиқлаш; яйловларда бир йиллик ўтлар биохилма-хиллигини сақлаб қолиш ва ўсимликларни кўпайтириш зоналарини белгилаш. 2. Деградацияга учраган участкалар майдонлари рўйхатини тузиш ва улар жойлашган ҳудудларнинг электрон харитасини ишлаб чиқиш. 3. Дала изланишлари ҳажми, тури ва участкаларнинг жойлардаги чегараларини аниқлаш. 4. Участкаларнинг жуда мураккаб шароитларини аниқлаш (эрозияга учраш, захланиш, шўрланиш, чўлланиш) ва уларни яхшилаш бўйича тавсиялар ишлаб чиқиш. 5. Ўсимликларни биоиқлимий таркиби ва уни алмаштиришнинг мақсадга мувофиқлигини баҳолаш, бунда, ноёб ва йўқолиб бораётган ўсимлик турларини сақлашни ҳисобга олиш. 2024 — 2030 йиллар Давлат бюджетининг йиллик ажратиладиган маблағлари, грант маблағлари Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Экология вазирлиги 25. Деградацияга учраган яйлов участкаларининг электрон хариталарига асосан тадбирларни амалга ошириш. 1. Харитага асосан деградацияга учраган яйловларни босқичма-босқич тикланадиган ҳудудларни аниқлаш. 2. Аниқланган ҳудудларда яйлов маҳсулдорлигини ошириш бўйича чора-тадбирларни амалга ошириш. 2024 — 2030 йиллар Давлат бюджетининг йиллик ажратиладиган маблағлари, грант маблағлари Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Кадастр агентлиги, Экология вазирлиги 26. Қурғоқчилик, тупроқ шўрланиши ва чўлнинг бошқа экстремал шароитларига бардошли чўл озуқабоп ўсимлик турларини танлаб олиш, маҳаллий шароитларга мос навларини яратиш ва уларни парваришлашнинг агротехник асосларини ишлаб чиқиш (Самарқанд вилояти Қарнабчўл шароитида). 1. Республикамиз вилоятлари бўйлаб озуқабоп турлар уруғларини йиғиш. 2. Озуқабоп турлар генофонди коллекциясини яратиш. 3. Коллекция кўчатзорларидаги мавжуд тур ва намуналарни эколого-биологик ва хўжаликбоп хусусиятлари бўйича қиёсий баҳолаш ва селекция манбаи сифатида танлаб олиш. 4. Истиқболли экин турлари ва намуналарини парваришлашнинг агротехник тадбирларини ишлаб чиқиш. 5. Истиқболли турларнинг хўжаликбоп белгиларини селекция-танлов ишлари орқали яхшилаш ва маҳаллий навларни яратиш. 2024 — 2030 йиллар Илмий фаолиятга оид давлат дастурларига ажратилган маблағлар Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Экология вазирлиги 27. Қашқадарё вилоятининг Ғузор ва Муборак туманларида тажриба тариқасида чўл озуқабоп ўсимликларнинг истиқболли навлари уруғчилик майдонини ташкил этиш ва уруғ ишлаб чиқаришни йўлга қўйиш. 1. Чўл озуқабоп ўсимликларнинг уруғчилик участкаларини ташкил этиш учун ер майдонларини аниқлаш. 2024-2025 йиллар Илмий фаолиятга оид давлат дастурларига ажратилган маблағлар Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Экология вазирлиги 2. Маҳаллий шароитларда чўл озуқабоп ўсимлик турлари ва навларини синовдан ўтказиш. 2024 — 2026 йиллар 3. Синов натижаларига кўра ўсимликларнинг истиқболли навларини танлаб олиш. 2025-2026 йиллар 4. 50 гектар майдонда уруғчилик экинзорларини барпо этиш ва уруғ ишлаб чиқариш. 2025-2026 йиллар 5. Ғузор ва Муборак тажрибаси асосида республиканинг бошқа ҳудудларида чўл озуқа уруғчилик участкаларини яратиш ва экиш. 2026 — 2030 йиллар 28. Оролбўйи ҳудуди яйловларининг инқирозини баҳолаш тизимини ишлаб чиқиш ва татбиқ этиш. 1. Устюрт платоси яйловлари ўсимликларини «Ўсимликлар дунёси объектлари давлат кадастри»нинг «Табиий яйловлар ва пичанзорлар ўсимликлари тематик қатлами» га киритиш, яйловларга таъсир қилувчи инқироз омилларини таснифлаш, ушбу омиллар асосида яйловларнинг инқироз харитасини тузиш. 2024 йил декабрь Илмий фаолиятга оид давлат дастурларига ажратилган маблағлар Фанлар академияси, Экология вазирлиги 2. Шимоли-ғарбий Қизилқум (Қорақалпоқ Қизилқуми) яйловлари ўсимликларини «Ўсимликлар дунёси объектлари давлат кадастри»нинг «Табиий яйловлар ва пичанзорлар ўсимликлари тематик қатлами»га киритиш, яйловларга таъсир қилувчи инқироз омилларини таснифлаш ва ушбу омиллар асосида яйловларнинг инқироз харитасини тузиш. 2025 йил декабрь

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024 йил 24 сентябрдаги ПҚ-338-сон қарорига 2-ИЛОВА

Тошкент шаҳрида атмосфера ҳавоси сифатини яхшилашга қаратилган кечиктириб бўлмас

Т/р Чора-тадбирлар номи Амалга ошириш механизми Молиялаштириш манбалари Амалга ошириш муддати Масъул ижрочилар I. Атмосфера ҳавосини мониторинг қилишнинг замонавий тизимини ташкил этиш 1. Экология вазирлигининг ҳудудий бўлинмаларини ифлослантирувчи моддалар даражасини ўлчаш учун газоанализаторлар билан жиҳозлаш ишларини ташкил этиш. 1. Газоанализаторларни сотиб олиш бўйича техник шартлар ишлаб чиқиш. 2. Ишлаб чиқарувчи билан тўғридан-тўғри шартномалар асосида (ёки расмий дилер орқали) йиллик техник хизмат кўрсатиш ва мутахассисларни ўқитиш шарти билан камида 30 дона қурилма харид қилиш. 3. Қурилмаларни Экология вазирлигининг ҳудудий бўлинмаларига топшириш. Давлат экологик сертификатлаштириш ва стандартлаштириш марказининг 2025 йилдаги маблағлари (Экология вазирлигининг дивиденд маблағлари) 2026 йил сентябрь-октябрь Экология вазирлиги 2. Тошкент шаҳри учун қўшимча 25 та фон мониторинги бўйича автоматлаштирилган станцияларни харид қилиш. 1. Тошкент шаҳрини тўлиқ қамраб олиш учун автоматлаштирилган станцияларни сотиб олиш бўйича лойиҳа таклифини ишлаб чиқиш. Давлат бюджетига йўналтирилган жарималар, компенсация тўловлари ва утилизация йиғимлари 2025 йил апрель Экология вазирлиги, Инвестициялар, саноат ва савдо вазирлиги, Тошкент шаҳар ҳокимлиги 2. Фон мониторинги бўйича автоматлаштирилган станцияларни туманлар кесимида жойлашишини аниқлаш. 2025 йил май 3. Грант маблағларини жалб қилиш учун потенциал донорлар билан музокаралар олиб бориш. 2025 йил май — август 4. Техник талабларга мувофиқ автоматлаштирилган станцияларни сотиб олиш ва ўрнатиш. 2026 йил февраль 5. Ўрнатилган станцияларни Экология вазирлигининг Ситуацион марказига интеграция қилиш ва атмосфера ҳавосининг сифати тўғрисида жамоатчиликни хабардор қилиш учун онлайн режимда ўрнатилган таблолар ва мониторларга маълумотларни узатишни таъминлаш. 2026 йил май 3. Атмосфера ҳавосининг сифати бўйича экологик маълумотларни жойлаштириш учун махсус табло ва мониторларни ўрнатиш мақсадида Экология вазирлигига ер участкаларини ажратиш. 1. Реклама мониторлари ва таблоларини ўрнатиш учун жой ажратиш мақсадида шаҳарнинг марказий кўчаларида, жамоат жойларида камида 20 та ер участкасини аниқлаш. Давлат бюджетига йўналтирилган жарималар, компенсация тўловлари ва утилизация йиғимлари 2025 йил июнь Тошкент шаҳар ҳокимлиги, Иқтисодиёт ва молия вазирлиги, Экология вазирлиги 2. Экология вазирлиги ва унинг таркибий бўлинмалари учун ер участкалари ажратиш бўйича белгиланган тартибда қарор қабул қилиш. 2025 йил август 4. Тошкент шаҳри ва Тошкент вилоятидаги атроф-муҳитга таъсир кўрсатишнинг I тоифасига мансуб бўлган корхоналарнинг санитария-муҳофаза зоналарида атмосфера ҳавоси сифатини мониторинг қилиш учун автоматлаштирилган станциялар ўрнатиш . 1. Экология вазирлиги билан фон мониторинги бўйича автоматлаштирилган станциялар учун техник шартларни ишлаб чиқиш ва келишиш . Корхоналарнинг ўз маблағлари ва тижорат банкларининг имтиёзли кредитлари 2025 йил сентябрь Тошкент шаҳар ва Тошкент вилояти ҳокимликлари , корхона ва тижорат банклари раҳбарлари 2. Экология вазирлиги билан келишилган техник шартлар асосида станцияларни сотиб олиш учун имтиёзли кредит маблағларини ажратиш. 2025 йил декабрь 3. Корхоналар томонидан фон мониторинги бўйича автоматлаштирилган станцияларни белгиланган тартибда сотиб олиш. 2026 йил март 4. Станцияларни сертификатлаш, ўрнатиш ва Экология вазирлигининг Ситуацион марказига улаш. 2026 йил май 5. Тошкент шаҳри ва Тошкент вилоятидаги атроф-муҳитга таъсир кўрсатишнинг I тоифасига мансуб бўлган саноат корхоналарининг ифлослантирувчи устувор манбаларида чанг-газ тозалаш ускуналарини ўрнатиш. 1. Атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи ташкиллаштирилган устувор манбаларда чанг-газ тозалаш ускуналарини ўрнатиш учун техник шартларни ишлаб чиқиш ва келишиш . Корхоналарнинг ўз маблағлари ва тижорат банкларининг имтиёзли кредитлари 2025 йил июнь Тошкент шаҳар ва Тошкент вилояти ҳокимликлари , корхона ва тижорат банклари раҳбарлари 2. Атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи устувор манбаларида ўрнатиш учун чанг-газ тозалаш ускуналарини етказиб бериш, ўрнатиш ва ишга тушириш бўйича шартномалар тузиш. 2025 йил сентябрь 3. Чанг-газ тозалаш ускуналарини ўрнатиш ва ишга тушириш ишларини якунлаш. 2025 йил ноябрь 6. Тошкент вилояти ва Тошкент шаҳрида атроф-муҳитга таъсир кўрсатишнинг I ва II тоифасига мансуб бўлган саноат корхоналари атрофида «яшил белбоғ»лар барпо этиш. 1. Тошкент вилоятида жойлашган 173 та саноат корхонаси ҳудуди ва уларга туташ ҳудудларда 1,3 млн туп дарахт кўчатлари экишни ташкиллаштириш. 2. Тошкент шаҳрида 30 та саноат корхонаси ҳудуди ва туташ ҳудудларида 300 минг туп дарахт кўчатларини экиш. Корхоналарнинг ўз маблағлари 2025 йил баҳор ва куз мавсумида Тошкент шаҳар ва Тошкент вилояти ҳокимликлари , хўжалик юритувчи субъектлар, Экология вазирлиги 7. Корхоналар томонидан ифлослантирувчи устувор манбаларида ва санитария муҳофазаси зоналарида ҳаво мониторинги бўйича автоматик станцияларини шунингдек, янги чанг-газ тозалаш ускуналарини ўрнатиш тўғрисидаги қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқлигини мунтазам равишда ўрганиш. 1. Корхоналар рўйхатини, тадқиқотни ўтказиш учун сўровномани ва графикни шакллантириш ва Бизнес-Омбудсман билан келишиш. 2. Корхоналарни белгиланган тартибда ўрганиш. 3. Ҳавони ифлослантирувчи устувор манбаларида ва санитар-муҳофаза зоналарида автоматик мониторинг станцияларини, шунингдек янги чанг-газ тозалаш қурилмаларини ўрнатиш тўғрисидаги қонун ҳужжатлари талабларига риоя қилинмаган тақдирда самарали чоралар кўриш, қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда фаолиятини тўхтатиш. Корхоналарнинг ўз маблағлари Белгиланган тартибда жадвалга мувофиқ ҳар ойнинг 5-санасига қадар Экология вазирлиги, Бош прокуратура, тегишли вазирлик ва идоралар 8. Ноқулай метеорологик шароит бўйича тезкор гидрометеорологик ахборот, (шторм) огоҳлантириш берилганда йирик корхона ва ташкилотларда ишлаб чиқариш қувватларини вақтинча пасайтиришни йўлга қўйиш (махсус ҳуқуқий режимга эга ва стратегик объектлар бундан мустасно). Ноқулай метеорологик шароит эълон қилинганда: а) биринчи босқичда рухсат этилган меъёрий миқдордан (РЭММ) бир марта ошса, корхона ва ташкилотлар томонидан атмосферага ташланаётган зарарли моддалар миқдорини 15 — 20 фоизга қисқартириш; б) иккинчи босқичда РЭММдан уч марта ошса, 20 — 40 фоизга қисқартириш; в) учинчи босқичда РЭММдан беш марта ошса, 40 — 60 фоизга қисқартириш бўйича кўрсатма хатларини чиқариш. Маблағ талаб этилмайди Доимий Экология вазирлиги, тегишли вазирлик ва идоралар 9. Кўмир билан ишлайдиган иссиқхоналарда самарадорлиги камида 99,5 фоиз бўлган сертификатланган чанг-газ тозалаш ускуналарини ўрнатиш. 1. Тошкент вилоятининг Тошкент шаҳрига туташ ҳудудларида кўмир ёқилғисидан фойдаланиладиган иссиқхоналарни хатловдан ўтказиш. Хўжалик субъектларининг ўз маблағлари 2025 йил май Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Тошкент вилояти ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари 2. Кўмирдан фойдаланишнинг атмосфера ҳавосига салбий таъсирини тушунтириш учун тадбиркорлик субъектлари тегишли билан учрашувлар ва тадбирлар ташкил этиш. 2025 йил март — август 3. Кўмир билан ишлайдиган иссиқхоналарда самарадорлиги камида 99,5 фоиз бўлган сертификатланган чанг-газ тозалаш ускуналарини ўрнатиш. 2025 йил октябрь II. Автотранспорт воситаларининг атмосфера ҳавосига салбий таъсирини камайтириш 10. «Евро-4» стандартидан паст экологик тоифадаги мотор ёқилғисидан фойдаланиш ва сотишни босқичма-босқич чеклаш. 1. Бухоро ва Фарғона нефтни қайта ишлаш заводларида «Евро-4» стандартидан паст бўлмаган ёқилғи маҳсулотлари ишлаб чиқаришни йўлга қўйиш бўйича чуқур модернизация қилиш ишларини олиб бориш ва республика ҳудудига «Евро-4» стандартидан паст экологик тоифадаги мотор ёқилғиси импортини тақиқлаш. Маблағ талаб этилмайди Корхоналарнинг ўз маблағлари, кредит ва инвестициялар 2025 — 2027 йиллар Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Божхона қўмитаси, Энергетика вазирлиги 2. «Евро-4» стандартидан (АИ-80) паст бўлган экологик тоифадаги мотор ёқилғиларидан фойдаланишни тақиқлаш. 2028 йилдан бошлаб Энергетика вазирлиги, «Ўзбекнефтгаз» АЖ, «Бухоро НҚИЗ» АЖ, «Saneg» ХК МЧЖ, «Фарғона НҚИЗ» МЧЖ 11. Жамоат транспортини босқичма-босқич электр ва газ баллонли ёқилғи тизимига ўтказиш. 1. Электр ва газ баллонли ёқилғи тизимига ўтказиш учун мавжуд фойдаланилаётган транспорт воситаларини хатловдан ўтказиш ва транспорт воситаларига бўлган талабни ўрганиш. Халқаро молия институтлари маблағлари 2025 йил май Транспорт вазирлиги, Ички ишлар вазирлиги, Инвестициялар, саноат ва савдо вазирлиги, Тошкент шаҳар ҳокимлиги 2. 2025 — 2027 йилларга мўлжалланган молиялаштириш манбалари кўрсатилган барча кўчма жамоат транспорти воситаларини электр ва газ баллонли ёқилғи тизимига муддатидан олдин ўтказиш чораларини кўриш. 2025 — 2027 йиллар давомида 12. Йўл-транспорт инфратузилмасини ривожлантириш орқали Тошкент шаҳрида жамоат транспорти устуворлигини таъминлаш. 1. Марказий шаҳарларда транспорт ва пиёдалар оқимларининг кесишиш нуқталари сонини камайтириш, алоҳида автобус йўлларини ташкил этиш орқали тезкор автобус йўналишлари (BRT) тизимини жорий этиш. 2. Чорраҳаларда автобусларнинг устувор ҳаракатини таъминлаш мақсадида йўлларни реконструкция қилиш. 3. Йўловчилар ва йўналишли таксиларнинг хавфсиз ва тўсиқсиз ҳаракатланишини ҳисобга олган ҳолда бекатларни реконструкция қилиш. 4. Зарур бўлганда, транспорт ўтиш жойларини ташкил этиш. Тошкент шаҳри маҳаллий бюджети маблағлари 2025 йил давомида Тошкент шаҳар ҳокимлиги, Транспорт вазирлиги, Ички ишлар вазирлиги, тегишли вазирлик ва идоралар III. Тошкент шаҳрида атмосфера ҳавоси сифатини яхшилаш учун қулай шароитлар яратиш 13. Атмосфера ҳавосининг сифатига ижобий таъсир кўрсатадиган микроиқлим барқарорлигини таъминлаш мақсадида сунъий сув ҳавзалари ва кўллар ташкил этиш. 1. Аҳоли зич жойлашган ижтимоий-маданий аҳамиятга эга объектларда микроиқлим шароитларини яхшилаш зарурлигини ўрганиш. Давлат-хусусий шериклик шартлари асосида инвесторлар маблағлари 2025 йил март Тошкент шаҳар ҳокимлиги, тегишли вазирлик ва идоралар 2. Тошкент шаҳрида тадбиркорлик субъектлари ва хусусий бизнес вакилларини жалб этган ҳолда мўътадил микроиқлим, сифатли атмосфера ҳавосини таъминлаш мақсадида сунъий сув ҳавзалари ва кўллар ташкил этиш бўйича дастур ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш. 2025 йил апрель 3. Мўътадил микроиқлим, сифатли атмосфера ҳавосини таъминлаш мақсадида сунъий кўллар ва сув резервуарларини ташкил этиш. Дастурда белгиланган муддатларда 14. Тошкент шаҳри атрофида «яшил белбоғ» барпо этиш. 1. Тошкент шаҳри атрофида «яшил белбоғ» барпо этиш бўйича ер майдонларини аниқлаш. Тошкент вилояти ва Тошкент шаҳри маҳаллий бюджети ҳамда қўшимча манбалари маблағлари, вазирлик ва идоралар бюджетдан ташқари маблағлари 2025 йил апрель-май Тошкент вилояти ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари, Экология вазирлиги, тегишли вазирлик ва идоралар 2. Аниқланган ер майдонларида «яшил белбоғ» барпо этиш бўйича хулосалар асосида лойиҳа-смета ҳужжатларини ишлаб чиқиш. 2025 йил май 3. Лойиҳа ҳужжатларини ишлаб чиқишда ҳудуднинг тупроқ-иқлим шароитга мос дарахт ва буталар турларини танлаш, дарахт ва буталарни сонини аниқлаш ва экиш схемаларини белгилаш; 2025 йил май 4. Тошкент шаҳри атрофида «яшил белбоғ» барпо этиш бўйича Тошкент вилояти ва Тошкент шаҳри ҳокимиятларининг ер ажратиш бўйича қарорларини қабул қилиш. 5. 2024 — 2026 йилларда Тошкент вилоятининг жами 441 гектар , жумладан: 2024 йилда 129 гектар , 2025 йилда 148 гектар ҳамда 2026 йилда 164 гектар майдонда «яшил белбоғ» ташкил этиш. 2025 йилдан бошлаб дастур асосида 15. Тошкент шаҳрида Ободонлаштириш бошқармаси ходимларининг дарахт ва буталарга ишлов бериш бўйича малакасини ошириш. 1. Дарахт ва буталарга ишлов бериш бўйича Ободонлаштириш бошқармаси ходимлари малакасини ошириш дастурини ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш. 2. Дарахт ва буталарни тўғри кесиш, шунингдек, уларни эҳтиёткорлик билан парваришлаш бўйича Ободонлаштириш бошқармаси ходимларининг малакасини ошириш. Маҳаллий бюджет маблағлари 2025 йил май Ўрмон хўжалиги агентлиги, Фанлар академиясининг Ботаника Институти, Тошкент шаҳар ҳокимлиги 17. Атроф-муҳитга таъсири кўрсатишнинг I ва II тоифасига мансуб саноат корхоналарида, шунингдек, Тошкент вилояти ва Тошкент шаҳрида жойлашган иссиқхона хўжаликларида атроф-муҳитни муҳофаза қилиш соҳасидаги қонун ҳужжатларига риоя қилиниши бўйича атроф-муҳит мониторинги доирасида тадбирларни амалга ошириш. 1. Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш соҳасидаги қонун ҳужжатларига риоя қилиниши бўйича экологик мониторингни амалга ошириш. Маблағ талаб этилмайди Доимий равишда Экология вазирлиги, Бош прокуратура, тегишли вазирлик ва идоралар 2. Ўтказилган экологик мониторинг юзасидан Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига таҳлилий маълумот киритиш. Ўрганиш якунлари бўйича 18. Атроф муҳитга таъсир кўрсатишнинг I ва II тоифасига мансуб хўжалик юритувчи субъектлар томонидан экологик хизматлар ташкил этишни амалиётга татбиқ этиш ва маълум бир давр оралиғида мажбурий тартибда уларнинг малакасини ошириб бориш. 1. Атроф муҳитга таъсир кўрсатишнинг I ва II тоифасига мансуб хўжалик юритувчи субъектлар томонидан экологик хизматлар ташкил этиш амалиётини жорий этиш. 2. Саноат корхоналари мутахассисларининг малакасини мажбурий равишда мунтазам ошириб бориш. 3. Чанг-газ тозалаш ускуналари, маҳаллий оқова сувларни тозалаш иншоотлари, автоматлаштирилган мониторинг станцияларини ўрнатиш талаблари, шунингдек, Париж битими бўйича иссиқхона газлари чиқиндиларини камайтириш бўйича мамлакат мажбуриятларини бажариш бўйича кўникмаларни шакллантириш. Корхоналарнинг ўз маблағлари Доимий равишда Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги, Экология вазирлиги, тегишли вазирлик ва идоралар

Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2024 йил 24 сентябрь,

ПҚ-338-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 25.09.2024 й., 07/24/338/0749-сон; 18.02.2025 й., 06/25/22/0156-сон; 26.03.2025 й., 06/25/56/0274-сон; 20.05.2025 й., 06/25/87/0451-сон; 22.09.2025 й., 06/25/174/0858-сон; 30.03.2026 й., 06/26/46/0290-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining

qarori

MILLIY DASTUR

CHORA-TADBIRLAR DASTURI

Chang boʻronlariga qarshi kurashish va atmosfera havosi sifatini yaxshilash boʻyicha birinchi navbatdagi chora-tadbirlar toʻgʻrisida

Mamlakatimizda ekologik vaziyatni tubdan yaxshilash, chang boʻronlariga qarshi kurashish boʻyicha tizimli ishlarni tashkil etish, atrof-muhitni muhofaza qilish va tiklash, ihota daraxtzorlarini barpo etish orqali chang boʻronlari sodir boʻlish xavfini kamaytirish hamda ularning salbiy oqibatlarini yumshatish, shuningdek, chang boʻronlaridan aholini erta ogohlantirish tizimini ishlab chiqish va amaliyotga joriy etish maqsadida:

1. Oʻzbekiston Respublikasida chang boʻronlariga qarshi kurashish va ularning oqibatlarini yumshatish boʻyicha 2024 — 2030-yillarga moʻljallangan milliy dastur (keyingi oʻrinlarda — Milliy dastur) 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Quyidagilar Milliy dasturning asosiy yoʻnalishlari etib belgilansin:

2025 — 2028-yillarda chang boʻronlarini prognoz va monitoring qilish tizimini takomillashtirish hamda aholini barvaqt ogohlantirish tizimini yoʻlga qoʻyish;

chang va qum boʻronlari oldini olish va oqibatlarini yumshatishda ilgʻor texnologiyalarni joriy etish hamda hududlarda yashil qoplamalarni kengaytirish;

qurilish maydonlarida chang va qum zarrachalarining havoga koʻtarilishini bartaraf etish;

2026-yilga qadar mavjud yaylovlarning 30 foizini, 2028-yilga qadar — 60 foizini hamda 2030-yilga qadar — toʻliq geobotanik holatini inventarizatsiyadan oʻtkazish, geobotanik jihatdan tekshirish va ularning geobotanik xaritalarini tuzish;

chang boʻronlariga qarshi kurashish sohasida xalqaro hamkorlikni kuchaytirish;

2028-yilga qadar kuchli chang boʻronlari hosil boʻlish surʼatlarini hozirgi holatiga nisbatan 50 foizga qisqartirish;

chang boʻronlariga qarshi kurashishga qaratilgan ekologik taʼlimni kuchaytirish.

3. Belgilansinki, Milliy dasturni bosqichma-bosqich amalga oshirish uchun Vazirlar Mahkamasi tomonidan har ikki yilda bir marotaba 1-dekabrga qadar keyingi davrga moʻljallangan “yoʻl xaritalari” tasdiqlanadi.

Vazirlar Mahkamasi 2024-yil 1-dekabrga qadar Milliy dasturni 2025-2026-yillarda amalga oshirish boʻyicha “yoʻl xaritasi”ni tasdiqlasin.

4. Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi Toshkent shahar hokimligi bilan birgalikda:

2025-yil 1-yanvardan boshlab Toshkent shahrining 12 ta tumanida fon monitoringini amalga oshirish uchun avtomatlashtirilgan kichik stansiyalarni oʻrnatish ishlarini boshlasin;

2027-yil 1-yanvardan boshlab aholining keng qatlamlari va jamoatchilikni atmosfera havosining sifati boʻyicha ishonchli maʼlumotlar bilan taʼminlash maqsadida Toshkent shahri hududida oʻrnatilgan maxsus monitor va tablolarda majburiy ravishda atmosfera havosining ifloslanish darajasi hamda gidrometeorologik maʼlumotlarni eʼlon qilib borsin.

5. Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi, Iqtisodiyot va moliya vazirligi hamda Tashqi ishlar vazirligining chang boʻronlariga qarshi kurashishga qaratilgan chora-tadbirlarni mintaqaviy yondashuv asosida muvofiqlashtirish boʻyicha quyidagi takliflariga rozilik berilsin:

Markaziy Osiyo davlatlari bilan muhokama qilgan holda Yashil Markaziy Osiyo fondi (keyingi oʻrinlarda — Fond) va Markaziy Osiyo iqlim masalalari markazini (keyingi oʻrinlarda — Markaz) tashkil etishning konseptual asoslarini ishlab chiqish;

Markaziy Osiyo davlatlari bilan Fond va Markazning vazifalari hamda ular faoliyatining moliyalashtirish manbalarini belgilash yuzasidan muzokaralarni boshlash;

muzokaralar natijasi boʻyicha Fondning konseptual asoslarini ishlab chiqib, unga har yili ajratiladigan mablagʻlar manbalari va miqdori yuzasidan takliflar ishlab chiqish.

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi Markaziy Osiyo davlatlari bilan oʻtkazilgan muzokaralar yakuni bilan Fond va Markazni tashkil etish, doimiy ekspert maslahatlashuvlarini yoʻlga qoʻyish yuzasidan takliflarni Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.

6. Shunday tartib oʻrnatilsinki, unga muvofiq:

2030-yildan boshlab Toshkent shahar va unga tutash Toshkent viloyatining hududlarida joylashgan isitish va elektr energiya ishlab chiqarish korxonalariga yoqilgʻi sifatida mazutdan foydalanish taqiqlanadi. Bunda 2025-yilning kuz-qish mavsumidan boshlab zaxira yoqilgʻi sifatida mazutdan foydalanishga faqat Vazirlar Mahkamasining har yili kuz-qish mavsumi oldidan chiqariladigan qarori asosida ob-havo va texnologik rejimlardan kelib chiqqan holda yoʻl qoʻyiladi;

Toshkent shahriga tutash tumanlarda joylashgan 1,2 mingdan ortiq issiqxonalarda foydalanilayotgan koʻmir yoqilgʻisining atrof-muhitga salbiy taʼsirini kamaytirish maqsadida chang-gaz tozalash uskunalari oʻrnatiladi hamda bunday uskunalarni oʻrnatish uchun issiqxona xoʻjaliklariga subsidiya ajratish mexanizmi joriy qilinadi;

2025 — 2030-yillar davomida Toshkent shahar va unga tutash Toshkent viloyatining hududlaridagi jami 441 gektar yer maydonlarida “yashil belbogʻ” va “yashil bogʻlar” tashkil qilinadi;

2028-yildan boshlab “Yevro — 4” standartidan past ekologik toifadagi motor yoqilgʻisidan foydalanish va sotish bosqichma-bosqich cheklanadi.

7. Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi Bosh prokuratura, Toshkent shahar va Toshkent viloyati hokimliklari bilan birgalikda uch oy muddatda 2025 — 2030-yillar davomida Toshkent shahar va unga tutash Toshkent viloyati hududlarida “yashil belbogʻ” va “yashil bogʻlar” barpo etish boʻyicha dasturni ishlab chiqib, Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.

8. Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda 2025-yil 1-fevralga qadar ishlab chiqarish kuchlarini, iqtisodiyot tarmoqlarini joylashtirish va rivojlantirish konsepsiyalari, sxemalarining loyihalari, 50 mingdan ortiq kishi istiqomat qilishi loyihalashtirilayotgan obyektlar uchun shaharsozlik hujjatlari va shaharlar bosh rejalarini ishlab chiqishda majburiy ravishda ushbu obyektlar havo sirkulyatsiyasi va havo oqimlarining fizik xossalarini, joy relyefini inobatga olgan holda modellashtirishni amalga oshirish tartibini joriy qilishni nazarda tutuvchi normativ-huquqiy hujjat loyihasini Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.

9. Quyidagilarni nazarda tutuvchi Toshkent shahrida atmosfera havosi sifatini yaxshilashga qaratilgan kechiktirib boʻlmas chora-tadbirlar dasturi 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin:

Toshkent shahrining diqqatga sazovor koʻchalarida avtotransport vositalaridan xoli hududlarni tashkil etish;

“Shahar — piyodalar uchun” shiori asosida jamoat transportiga har tomonlama ustunlik berilishini taʼminlash;

Toshkent shahri hamda har bir tumanining ekologik “master-reja”sini ishlab chiqish;

sanoat korxonalarida zamonaviy chang-gaz tozalash uskunalarini oʻrnatish va eskilarini almashtirish ishlarini tashkil etish;

mikroiqlim moʻtadilligini taʼminlash, atmosfera havosi sifatiga ijobiy taʼsir etish maqsadida sunʼiy suv havzalarini barpo etish;

atmosfera havosi bilan bogʻliq xavflar va uning salbiy oqibatlarini yumshatish boʻyicha uslubiy qoʻllanma ishlab chiqish hamda zararli taʼsirni kamaytirishga qaratilgan koʻrsatuvlar, ijtimoiy roliklar tayyorlash.

10. Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi bilan birgalikda ikki oy muddatda oliy taʼlim muassasalarida yaylov ekotizimlarini boshqarish yoʻnalishida kadrlar tayyorlashni yoʻlga qoʻyish boʻyicha Vazirlar Mahkamasiga taklif kiritsin.

11. Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi va Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi muntazam ravishda mazkur qarorning maqsad va vazifalari olim, ekspert va mutaxassislar ishtirokida keng sharhlab borilishini hamda uning mazmun-mohiyati jamoatchilikka tushuntirilishini taʼminlasin.

12. Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi Qishloq xoʻjaligi vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda belgilangan tartibda har yili yanvar oyining 15 sanasiga qadar mazkur qaror va Milliy dasturda belgilangan tadbirlarning oʻz vaqtida va sifatli ijro etilishi yuzasidan axborotni Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.

13. Mazkur qarorning ijrosini samarali tashkil qilishga masʼul va shaxsiy javobgar etib ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vaziri A.A. Abduxakimov belgilansin.

Qaror ijrosini muhokama qilib borish, ijro uchun masʼul tashkilotlar faoliyatini muvofiqlashtirish va nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov zimmasiga yuklansin.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 24-sentabrdagi PQ-338-son qaroriga 1-ILOVA

Oʻzbekiston Respublikasida chang boʻronlariga qarshi kurashish va ularning oqibatlarini yumshatish boʻyicha 2024 — 2030-yillarga moʻljallangan

T/r Chora-tadbirlar Amalga oshirish mexanizmlari Muddati Moliyalashtirish manbalari Masʼul ijrochilar I. Ch ang boʻronlariga qarshi kurashish sohasida xalqaro hamkorlikni kuchaytirish 1. Oʻzbekiston tomonidan Chang va qum boʻronlari boʻyicha Samarqand deklaratsiyasini ishlab chiqish va uni SOR-16 muhokamasiga olib chiqish tashabbusini ilgari surish. 1. Samarqand deklaratsiyasi loyihasini ishlab chiqish. 2. Loyihani BMTning Choʻllanish va qurgʻoqchilikka qarshi kurashish Konvensiyasi kotibiyatiga taqdim qilish va uni qoʻllab-quvvatlash boʻyicha diplomatik amaliyotlarni amalga oshirish. Mablagʻ talab etilmaydi Ekologiya vazirligi, Tashqi ishlar vazirligi, tegishli vazirlik va idoralar 3. Xalqaro platformalarda keng targʻib qilish. 4. Chang va qum boʻronlari boʻyicha BMT koalitsiyasi bilan yaqindan hamkorlik qilish. 2024-yil noyabr 5. SOR-16 doirasida Chang va qum boʻronlari boʻyicha Oʻzbekiston parallel sessiyasi (Side-Event)ni tashkil etish. 2024-yil dekabr 6. SOR-16 muhokamasiga olib chiqish tashabbusini ilgari surish. 2024-yil dekabr 2. “Yaqin Sharq Yashil tashabbusi” (MEGI)da Oʻzbekistonning ishtiroki orqali chang boʻronlariga va choʻllanishga qarshi kurashish sohasiga grant loyihalarini jalb qilish. 1. Tashabbuskor davlat (Saudiya Arabistoni)ga MEGIda Oʻzbekistonning toʻlaqonli aʼzo sifatida ishtirok etishi boʻyicha taklif tayyorlash va kiritish. 2025-yil mart Mablagʻ talab etilmaydi Ekologiya vazirligi, Tashqi ishlar vazirligi, Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi, tegishli vazirlik va idoralar 3. Markaziy Osiyo davlatlari bilan yaylovlarni choʻllanishdan himoya qilish va tiklash boʻyicha hamkorlik qilish. 1. Yaylovlarni choʻllanishdan himoya qilish boʻyicha davlatlararo ishchi guruh tuzish. 2025-yil aprel Mablagʻ talab etilmaydi Ekologiya vazirligi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Suv xoʻjaligi vazirligi, Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi 2. Markaziy Osiyo mintaqasi uchun choʻllanishga qarshi kurashish boʻyicha submintaqaviy harakatlar rejasi va yer degradatsiyasi neytralligi strategiyasini ishlab chiqish. 2025-yil iyun Mablagʻ talab etilmaydi 3. Submintaqaviy harakatlar rejasi va strategiyaga asosan degradatsiyaga uchragan yerlarni qayta tiklash, unumdorligini saqlash, degradatsiyasining bazaviy holatini aniqlash, tuproqning uglerod zaxirasi, yer qoplami, yerlarning hozirgi holatini aniqlash va baholash. Doimiy Davlat budjetining yillik ajratiladigan mablagʻlari 4. Yer usti ekotizimlarini himoya qilish, tiklash va ulardan barqaror foydalanishni ragʻbatlantirish yoʻnalishidagi ishlarni yoʻlga qoʻyish. Doimiy Mablagʻ talab etilmaydi Qishloq xoʻjaligi vazirligi 5. Markaziy Osiyo mamlakatlari uchun ekotizimlarni xatlovdan oʻtkazish, baholash va xaritalashning yagona metodologiyasini ishlab chiqish. 2025-yil dekabr Qishloq xoʻjaligi vazirligi 6. Ishlab chiqilgan metodologiya asosida ekotizmlarni xatlovdan oʻtkazish hamda ularning xaritasini tuzish. 2026-yil dekabr Davlat budjetining yillik ajratiladigan mablagʻlari Qishloq xoʻjaligi vazirligi 4. Markaziy Osiyo davlatlari bilan muloqotlarda Yashil Markaziy Osiyo fondi va Markaziy Osiyo iqlim masalalari markazini tashkil etish masalasini ilgari surish. 1. Yashil Markaziy Osiyo fondi va Markaziy Osiyo iqlim masalalari markazini tashkil etish boʻyicha Markaziy Osiyo davlatlari bilan muzokaralar oʻtkazish. Bunda hamkorlikda amalga oshiriladigan ishlar yoʻnalishi va hajmi, moliyalashtirish manbai va miqdori, doimiy ekspert maslahatlashuvini yoʻlga qoʻyish masalalariga alohida eʼtibor qaratish. 2. Muzokaralar natijasi boʻyicha kelishilgan takliflarni tayyorlash. 2025-yil davomida Mablagʻ talab etilmaydi Ekologiya vazirligi, Tashqi ishlar vazirligi, Iqtisodiyot va moliya vazirligi, tegishli vazirlik va idoralar 5. Chang boʻronlariga qarshi kurashish va ularning oqibatlarini yumshatish boʻyicha rivojlangan xorijiy davlatlar bilan hamkorlikni yoʻlga qoʻyish. 1. Chang boʻronlariga qarshi kurashish va ularning oqibatlarini yumshatish sohasida rivojlangan xorijiy davlatlarning tajribasi hamda normativ-huquqiy bazasini oʻrganish va tahlil qilish. 2. T ajriba almashish hamda iqtidorli mutaxassislarni xorijiy mamlakatlarga malaka oshirish uchun yuborishni tashkil qilish. 3. Sohada ilmiy izlanishlar olib borayotgan va kadrlar tayyorlayotgan davlat ilmiy-tadqiqot va oliy taʼlim muassasalarining integratsiyalashuvini taʼminlash. 4. Ilmiy-tadqiqot va oliy taʼlim muassasalarining oʻquv jarayonlarini nufuzli xorijiy oliy taʼlim tashkilotlari bilan hamkorlikda tashkil etish. 2024 — 2030-yillar Xorijiy loyihalar doirasida va qonunchilik hujjatlari bilan taqiqlanmagan mablagʻlar Ekologiya vazirligi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Tashqi ishlar vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari 6. Chang boʻronlariga qarshi kurashish va ularning oqibatlarini yumshatish boʻyicha xorijiy tashkilotlar bilan hamkorlikda uslubiy qoʻllanma ishlab chiqish. 1. Chang boʻronlariga qarshi kurashish va ularning oqibatlarini yumshatish boʻyicha ilgʻor tajribalar va zamonaviy usullarni joriy etish yuzasidan uslubiy qoʻllanma ishlab chiqish. 2. Qoʻllanmani birinchi navbatda chang boʻronlaridan aziyat chekayotgan hududlarga va respublika miqyosida tatbiq etish. 3. Chang boʻronlarining zararli taʼsirini kamaytirishga qaratilgan koʻp yillik maʼlumotlarni tahlil qilish va tavsiyalarni ishlab chiqish. 2025-yil iyul Homiylik va grant mablagʻlari Ekologiya vazirligi, Fanlar akademiyasi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari II. Chang boʻronlarini prognoz va monitoring qilish tizimini takomillashtirish, aholini barvaqt ogohlantirish tizimini yoʻlga qoʻyish 7. Oʻzbekiston hududida chang va qum boʻronlarini monitoring qilish tarmogʻini kengaytirish va takomillashtirish. 1. Chang va qum boʻronlari shakllanadigan va tez-tez sodir boʻladigan hududlarda, xususan Orolboʻyi mintaqasida, Qashqadaryo, Surxondaryo viloyatlari va tumanlarida chang va qum boʻronlari monitoringini olib boruvchi stansiyalar tarmogʻini kengaytirish boʻyicha choralar koʻrish. 2024 — 2028-yillar Homiylik va grant mablagʻlari Ekologiya vazirligi huzuridagi Gidrometeorologiya xizmati agentligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari 2. Toshkent, Termiz, Buxoro va Nukus shaharlarida aerologik stansiyalar (kuzatuvlar) tarmogʻini tiklash. 2024-2025-yillar 3. Termiz, Samarqand, Urganch shaharlarida meteorologik radiolokator tarmogʻini kengaytirish. 2024-2025-yillar 4. Andijon, Namangan, Qarshi, Buxoro, Navoiy, Nurafshon, Toshkent va Fargʻona shaharlarida atmosfera havosining ifloslanishini, shu jumladan, mayda zarrachalarni nazorat qiluvchi avtomatik stansiyalar tarmogʻini kengaytirish. 2024-2025-yillar 5. Respublikaning tuman va shaharlarida atmosfera havosi ifloslanishi fon monitoringini amalga oshirish uchun 347 ta avtomatlashgan kichik stansiyalarni oʻrnatish. 2025-yil davomida 8. Chang va qum boʻronlarining sodir boʻlishi va rivojlanishi monitoringi boʻyicha Markaziy Osiyo Milliy gidrometeorologik xizmatlari oʻrtasida muntazam axborot almashish uchun mintaqaviy maʼlumotlar bazasini yaratish. 1. Markaziy Osiyo mamlakatlari uchun mintaqaviy loyihalar doirasida qoʻshma ilmiy tadqiqotlar, tajriba va texnologiyalar almashish orqali chang va qum boʻronlari sodir boʻlishini prognoz qilish sohasida salohiyatni mustahkamlash. 2024 — 2026-yillar Xalqaro moliya institutlari, vazirlik va idoralarning jamgʻarma mablagʻlari Ekologiya vazirligi huzuridagi Gidrometeorologiya xizmati agentligi, Tashqi ishlar vazirligi 2. Xitoyda joylashgan chang va qum boʻronlarini prognoz qilish boʻyicha Osiyo mintaqaviy markazining prognoz mahsulotlarini Oʻzbekiston hududiga moslashtirish. 2025-yil davomida 3. Butunjahon meteorologik tashkilotining noqulay ob-havo prognozi loyihasi doirasida Markaziy Osiyo davlatlaridan birida chang va qum boʻronlarini bashorat qilish boʻyicha mintaqaviy ixtisoslashtirilgan meteorologiya markazini yaratish. 2025-2026-yillar 9. Sunʼiy yoʻldosh va yerni masofadan zondlash maʼlumotlaridan foydalangan holda chang boʻronlarini monitoring qilish va prognozlash tizimini ishlab chiqish. 1. Sohaga oid xorijiy davlatlar tajribasini oʻrganish. 2. Tuproq sharoitlarini meteorologik sharoitlar bilan birlashtirgan holda ilmiy-tahliliy oʻrganishlarni amalga oshirish. 3. Oʻrganishlar natijasida tuproq va meteorologik sharoitlar holati boʻyicha xarita yaratish. 4. Chang va qum boʻronlarining sodir boʻlishini monitoring qilish va prognozlash tizimini ishlab chiqish. 2024 — 2030-yillar Grant loyihalari mablagʻlari va qonunchilik hujjatlari bilan taqiqlanmagan mablagʻlar Ekologiya vazirligi huzuridagi Gidrometeorologiya xizmati agentligi, Kosmik tadqiqotlar va texnologiyalar agentligi 10. Qum va chang boʻronlaridan aholini erta ogohlantirish tizimini ishlab chiqish va amaliyotga joriy etish. 1. Hududlarda aholini xavfli gidrometeorologik hodisalardan, jumladan, qum va chang boʻronlari sodir boʻlishidan erta ogohlantirish tizimini ishlab chiqish. 2024 — 2030-yillar Grant loyihalari mablagʻlari va qonunchilik hujjatlari bilan taqiqlanmagan mablagʻlar Ekologiya vazirligi huzuridagi Gidrometeorologiya xizmati agentligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi 2. Chang boʻronlari sodir boʻlishidan erta ogohlantirish tizimining mobil internet platformasini yaratish. 2025-yil avgust 3. Erta ogohlantirish tizimini yoʻlga qoʻyish orqali milliy platforma va ifloslanish darajasi boʻyicha kartogramma yaratish. 4. Amaldagi qonunchilikka tegishli oʻzgartirishlar kiritish hamda amaliyotga tatbiq etish. 2025-2026-yillar 11. Ob-havo va iqlimga oid maʼlumotlarni oʻz vaqtida va sifatli taqdim etish tizimini takomillashtirish orqali iqlim xavfini baholash va kamaytirish. 1. Ob-havo va iqlimga oid maʼlumotlarni taqdim etish tizimini takomillashtirish. 2. Maʼlumotlarni oʻz vaqtida va sifatli taqdim etish. Doimiy Grant loyihasi mablagʻlari Ekologiya vazirligi huzuridagi Gidrometeorologiya xizmati agentligi 12. Chang boʻronlarini prognoz qilish va aholini erta ogohlantirish tizimini yoʻlga qoʻyishda matematik va dasturiy taʼminotlar uchun dastlabki va doimiy maʼlumotlarni olish tizimini yaratish. 1. Dastlabki va doimiy maʼlumotlarni uzatishda AQMS ( Air Quality Monitoring System) tizimini ishlab chiqish. 2. Ushbu tizimni amaliyotga tatbiq etish. 2024 — 2027 yillar Grant loyihasi mablagʻlari Ekologiya vazirligi huzuridagi Gidrometeorologiya xizmati agentligi, Raqamli texnologiyalar vazirligi huzuridagi Raqamli texnologiyalar va sunʼiy intellektni rivojlantirish ilmiy-tadqiqot instituti 13. Aholini chang boʻronlaridan himoyalash va uning turmush tarziga salbiy taʼsirini kamaytirish, aholini chang boʻronlari sodir boʻlganda amalga oshiriladigan tezkor chora-tadbirlar boʻyicha tayyorlash va koʻnikmalar berish. 1. Chang boʻronlarining atrof-muhitga va aholining sanitar turmush tarziga salbiy taʼsiri toʻgʻrisida sanitar-oqartuv ishlarini olib borish. 2. NNT tashkilotlarini jalb qilgan holda a holi uchun maxsus koʻrsatuvlar, videoroliklar, davra suhbatlari va uchrashuvlarni tashkil qilish, reklamalar tayyorlash, koʻrgazmali stendlar namoyish qilish. 3. Tayyorlangan maxsus koʻrsatuvlar va reklamalarni OAV orqali keng ommaga yetkazish. Doimiy Ekologiya vazirligining budjetdan tashqari mablagʻlari Ekologiya vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi, AOKA, Oʻzbekiston milliy teleradiokompaniya III. Mamlakat hududlarida, ayniqsa, choʻlga aylanayotgan hududlarda chang va qum boʻronlari oldini olish va oqibatlarini yumshatish 14. Surxondaryo viloyatida afgʻon shamolining salbiy taʼsirini kamaytirish va ekologik vaziyatni yaxshilash maqsadida 2024–2030-yillarda amalga oshiriladigan chora-tadbirlar dasturini ishlab chiqish. 1. Dastur va uni tasdiqlash boʻyicha Vazirlar Mahkamasining tegishli qarori loyihasini ishlab chiqish. Bunda Orol dengizining suvi qurigan tubida oʻrmonlashtirish boʻyicha amalga oshirilgan ishlar tajribalaridan keng foydalanish, sohaga olim va mutaxassislarni keng jalb etish, moliyalashtirish manbalarini aniq belgilash. Qaror loyihasini tegishli vazirlik va idoralar bilan kelishgan holda Vazirlar Mahkamasiga kiritish. 2025-yil mart Mablagʻ talab etilmaydi Ekologiya vazirligi, Surxondaryo viloyati hokimligi, Iqtisodiyot va moliya vazirligi, tegishli vazirlik va idoralar 15. Geografik axborotlar tizimi (GAT) texnologiyalari asosida masofadan zondlash orqali chang boʻronlari sodir boʻladigan va respublikamizga kirib keladigan chegara hududlarni aniqlash hamda mazkur chang boʻronlariga qarshi “Yashil qoplamalar” yaratish. 1. Oʻzbekiston bilan chegaradosh boʻlgan mamlakatlarning chegaradosh qismlarida chang boʻronlari sodir boʻladigan va kirib keladigan chegara hududlarni Geografik axborotlar tizimi (GAT) texnologiyalari orqali aniqlash. 2. Aniq hisob-kitoblarni ishlab chiqish. 3. Mazkur chang boʻronlariga qarshi “Yashil qoplamalar”ni yaratish. 2025 — 2030-yillar “Yashil makon” umummilliy loyihasi doirasida ajratiladigan mablagʻlar Ekologiya vazirligi, Kosmik tadqiqotlar va texnologiyalar agentligi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari 16. Chang boʻronlari sodir boʻladigan hududlarda oʻrmonlarni qayta tiklash va himoya oʻrmonlarini barpo etish boʻyicha chora-tadbirlar ishlab chiqish va amalga oshirish. 1. Chang boʻronlari sodir boʻladigan hududlarni aniqlash. 2. Aniqlangan hududlarda oʻrmonlarni qayta tiklash va himoya oʻrmonlarini barpo etish parametrlarini va chora-tadbirlar rejasini tasdiqlash. 3. Oʻrmonlarni qayta tiklash va himoya oʻrmonlarini barpo etish chora-tadbirlarini amalga oshirish. 4. Oʻrmonlarni barpo etishda “Yashil makon” umummilliy loyihasi doirasidagi suv tejovchi texnologiyalardan keng foydalanish. 2024 — 2030-yillar Xalqaro moliya va donor tashkilotlarning grant mablagʻlari Ekologiya vazirligi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Suv xoʻjaligi vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari 17. Togʻ va togʻoldi hududlarida 15 ming gektar maydonda oʻrmonlar tashkil qilish orqali chang boʻronlarining oldini olish. 1. Togʻ va togʻoldi hududlarida eroziya va degradatsiyaga uchragan maydonlarni aniqlash. 2. Ushbu hududlarda himoya oʻrmonlari tashkil etish boʻyicha loyiha-smeta hujjatlarini ishlab chiqish. 3. Loyiha-smeta hujjatlari asosida himoya oʻrmonlari tashkil qilish. 2025 — 2030-yillar Mahalliy budjetning orttirib bajarilgan qismi hisobidan ajratiladigan mablagʻlar, Xalqaro moliya institutlari mablagʻlari Oʻrmon xoʻjaligi agentligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari 18. Hududlarda past rentabelli, eskirgan, siyraklashib ochiq maydonga aylangan bogʻ va uzumzorlar oʻrnida yangi intensiv bogʻ-tokzorlar barpo qilish hisobiga yashil hududlarni koʻpaytirish. 1. Hududlarda past rentabelli eski bogʻ va tokzorlarning roʻyxatini shakllantirish. 2024-yil dekabr Qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan mablagʻlar Qishloq xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Agrosanoatni rivojlantirish agentligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari 2. Roʻyxat asosida samarasiz bogʻ-tokzorlar oʻrniga intensiv bogʻ-uzumzorlar barpo etishda mahsulot yetishtiruvchilarni qoʻllab-quvvatlash. Doimiy 3. Agrosanoatni rivojlantirish agentligi tomonidan tadbirkorlik subyektlarini yangi intensiv bogʻ-tokzorlar tashkil etishga jalb etgan holda, ularga zarur resurslar yetkazib berilishida amaliy yordam berish. Doimiy 19. Choʻlga aylanayotgan hududlarda va degradatsiyaga uchragan yaylovlarda chang va qum koʻtarilishining oldini olishga qaratilgan innovatsion loyihalarga davlat buyurtmasini shakllantirish va tanlov eʼlon qilish. Bunda ushbu sohada amalga oshiriladigan fundamental va amaliy loyihalar avval bajarilgan loyihalarning mantiqiy davomi ekanligini inobatga olish va loyihalarni uzluksiz davom ettirishni nazarda tutish. 1. Loyiha mavzularini shakllantirish va oʻrnatilgan tartibda Innovatsion rivojlanish agentligiga taqdim etish. 2. Davlat dasturlari doirasida loyiha mavzularini eʼlon qilish. 3. Gʻolib deb topilgan loyihalarni amalga oshirish. Doimiy Ilmiy faoliyatga oid davlat dasturlari doirasida ajratiladigan mablagʻlar, vazirlik va idoralarning budjetdan tashqari mablagʻlari, tashabbuskorlar mablagʻlari Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Ekologiya vazirligi, tegishli vazirlik va idoralar 20. Respublikaning sugʻorish tizimi mavjud boʻlmagan adir, togʻoldi va tekislik hududlarida daraxt, buta va koʻchatlar ostidagi namlikni saqlash va oʻgʻitlashning mulchalash usulini qoʻllash, choʻl va chalachoʻl mintaqalarida koʻchat ekish va parvarishlashda gidrogel mahsulotlarini qoʻllashni joriy etish. 1. Sugʻorish tizimi mavjud boʻlmagan hududlarda daraxt, buta va koʻchatlar ekish va parvarishlashda ular ostidagi namlikni saqlash va oʻgʻitlash maqsadida mulchalash usuli hamda gidrogel mahsulotidan foydalanish boʻyicha uslubiy qoʻllanma ishlab chiqish va tarqatish. 2. “Yashil makon” umummilliy loyihasi doirasida sugʻorish tizimi mavjud boʻlmagan adir, togʻoldi va tekislik hududlarda daraxt, buta va koʻchatlar ekish hamda parvarishlashda mulchalash usulini, shuningdek, choʻl va chalachoʻl hududlarda gidrogel mahsulotini qoʻllash choralarini koʻrish. 2025-2026-yillar Vazirlik va idoralarning budjetdan tashqari mablagʻlari, tashabbuskorlar mablagʻlari Ekologiya vazirligi, Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, tegishli vazirlik va idoralar IV. Qurilish maydonlarida chang va qum zarrachalarining havoga koʻtarilishini bartaraf etish 21. Qurilishga ruxsat beruvchi ruxsatnomalarni berishda qurilish maydonlarida chang va qum zarralarining havoga koʻtarilish ehtimoli koʻp boʻlgan qismlariga, qurilish hududiga avtotransportlar kirib-chiqish yoʻlaklariga osma yomgʻirlatgich oʻrnatish yuzasidan qatʼiy talablar kiritish. Qurilishga ruxsat beruvchi ruxsatnomalarni berishda qurilish maydonlarida chang va qum zarralarining havoga koʻtarilish ehtimoli koʻp boʻlgan qismlariga suv purkagichlar, qurilish hududiga avtotransportlarni kirib-chiqish yoʻlaklariga osma yomgʻirlatgich va suv purkagichlar oʻrnatish yuzasidan qatʼiy talablar kiritish. 2025-yil aprel Mablagʻ talab etilmaydi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi, Ekologiya vazirligi 22. Respublika miqyosida maydoni 500 kvadrat metrdan oshadigan qurilish maydonlaridan maxsus avtotransport vositalarini yuvmasdan yoʻllarga chiqarilmasligi ustidan nazorat oʻrnatish. Har bir qurilish maydonlari hududiga maxsus yuvish moslamalari (moyka) oʻrnatilishini taʼminlash. 1. Shaharsozlik normalari va qoidalarida qurilish maydonlari hududida maxsus yuvish moslamalarini (moyka) oʻrnatish majburiyatini belgilash. 2025-yil aprel Qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan mablagʻlar hamda qurilish tashkilotlari mablagʻlari hisobidan Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi, Ekologiya vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari 2. Har bir qurilish maydonlari hududiga maxsus yuvish moslamalarini (moyka) oʻrnatish. Doimiy 3. Qurilish maydonlaridan maxsus avtomashinalarni yoʻllarga yuvmasdan chiqarmaslik ustidan nazorat oʻrnatish. Doimiy V. Yaylovlarning geobotanik xaritalarini tuzish va degradatsiyaga uchragan yaylovlarni qayta tiklash 23. Yaylovlardan oqilona foydalanishning ilmiy asoslarini ishlab chiqish, mahalliy yaylov oʻsimliklarining navlarni yaratish, yaylov ekinlari urugʻchiligining ilmiy asoslarini va choʻlda intensiv ozuqa ishlab chiqarishning adaptiv tizimini ishlab chiqish. 1. Yaylov oʻsimliklarining urugʻchilik uchastkalarini aniqlash. 2024-2025-yillar Grant mablagʻlari hisobidan Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Ekologiya vazirligi 2. Urugʻchilik bazalarini yaratish, yaylov urugʻchiligining ilmiy asoslarini va choʻlda intensiv ozuqa ishlab chiqarishning adaptiv tizimini ishlab chiqish. 2025-2026-yillar 3. Xalqaro tajribalar asosida degradatsiya va choʻllanishga uchragan yaylovlarni tiklash boʻyicha texnologiyalarni ishlab chiqish hamda joriy etish. 2026 — 2030-yillar 24. Degradatsiyaga uchragan yaylov uchastkalarini aniqlash, geobotanik, tuproq, melioratsiyasi boʻyicha izlanishlar oʻtkazish hamda ularning elektron xaritalarini yaratish. 1. Yaylovlardan samarali foydalanish va muhofaza qilishni tashkil etish boʻyicha hududiy dasturlarni ishlab chiqish va tasdiqlash. Bunda: degradatsiyaga uchragan yerlarning biologik xilma-xilligini aniqlash, baholash va uning iqlim oʻzgarishiga taʼsirini oʻrganish; choʻl, yarimchoʻl, togʻ, togʻoldi va tekisliklardagi suv bilan taʼminlangan va suv bilan taʼminlanmagan yaylovlardan ilmiy asoslangan holda samarali foydalanish meʼyorlari (pichan oʻrish, chorva mollarini oʻtlatish normalari) va muddatlarini tasdiqlash; yaylovlarda bir yillik oʻtlar bioxilma-xilligini saqlab qolish va oʻsimliklarni koʻpaytirish zonalarini belgilash. 2. Degradatsiyaga uchragan uchastkalar maydonlari roʻyxatini tuzish va ular joylashgan hududlarning elektron xaritasini ishlab chiqish. 3. Dala izlanishlari hajmi, turi va uchastkalarning joylardagi chegaralarini aniqlash. 4. Uchastkalarning juda murakkab sharoitlarini aniqlash (eroziyaga uchrash, zaxlanish, shoʻrlanish, choʻllanish) va ularni yaxshilash boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqish. 5. Oʻsimliklarni bioiqlimiy tarkibi va uni almashtirishning maqsadga muvofiqligini baholash, bunda, noyob va yoʻqolib borayotgan oʻsimlik turlarini saqlashni hisobga olish. 2024 — 2030-yillar Davlat budjetining yillik ajratiladigan mablagʻlari, grant mablagʻlari Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Ekologiya vazirligi 25. Degradatsiyaga uchragan yaylov uchastkalarining elektron xaritalariga asosan tadbirlarni amalga oshirish. 1. Xaritaga asosan degradatsiyaga uchragan yaylovlarni bosqichma-bosqich tiklanadigan hududlarni aniqlash. 2. Aniqlangan hududlarda yaylov mahsuldorligini oshirish boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshirish. 2024 — 2030-yillar Davlat budjetining yillik ajratiladigan mablagʻlari, grant mablagʻlari Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Kadastr agentligi, Ekologiya vazirligi 26. Qurgʻoqchilik, tuproq shoʻrlanishi va choʻlning boshqa ekstremal sharoitlariga bardoshli choʻl ozuqabop oʻsimlik turlarini tanlab olish, mahalliy sharoitlarga mos navlarini yaratish va ularni parvarishlashning agrotexnik asoslarini ishlab chiqish (Samarqand viloyati Qarnabchoʻl sharoitida). 1. Respublikamiz viloyatlari boʻylab ozuqabop turlar urugʻlarini yigʻish. 2. Ozuqabop turlar genofondi kolleksiyasini yaratish. 3. Kolleksiya koʻchatzorlaridagi mavjud tur va namunalarni ekologo-biologik va xoʻjalikbop xususiyatlari boʻyicha qiyosiy baholash va seleksiya manbai sifatida tanlab olish. 4. Istiqbolli ekin turlari va namunalarini parvarishlashning agrotexnik tadbirlarini ishlab chiqish. 5. Istiqbolli turlarning xoʻjalikbop belgilarini seleksiya-tanlov ishlari orqali yaxshilash va mahalliy navlarni yaratish. 2024 — 2030 yillar Ilmiy faoliyatga oid davlat dasturlariga ajratilgan mablagʻlar Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Ekologiya vazirligi 27. Qashqadaryo viloyatining Gʻuzor va Muborak tumanlarida tajriba tariqasida choʻl ozuqabop oʻsimliklarning istiqbolli navlari urugʻchilik maydonini tashkil etish va urugʻ ishlab chiqarishni yoʻlga qoʻyish. 1. Choʻl ozuqabop oʻsimliklarning urugʻchilik uchastkalarini tashkil etish uchun yer maydonlarini aniqlash. 2024-2025-yillar Ilmiy faoliyatga oid davlat dasturlariga ajratilgan mablagʻlar Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Ekologiya vazirligi 2. Mahalliy sharoitlarda choʻl ozuqabop oʻsimlik turlari va navlarini sinovdan oʻtkazish. 2024 — 2026-yillar 3. Sinov natijalariga koʻra oʻsimliklarning istiqbolli navlarini tanlab olish. 2025-2026-yillar 4. 50 gektar maydonda urugʻchilik ekinzorlarini barpo etish va urugʻ ishlab chiqarish. 2025-2026-yillar 5. Gʻuzor va Muborak tajribasi asosida respublikaning boshqa hududlarida choʻl ozuqa urugʻchilik uchastkalarini yaratish va ekish. 2026 — 2030-yillar 28. Orolboʻyi hududi yaylovlarining inqirozini baholash tizimini ishlab chiqish va tatbiq etish. 1. Ustyurt platosi yaylovlari oʻsimliklarini “Oʻsimliklar dunyosi obyektlari davlat kadastri”ning “Tabiiy yaylovlar va pichanzorlar oʻsimliklari tematik qatlami” ga kiritish, yaylovlarga taʼsir qiluvchi inqiroz omillarini tasniflash, ushbu omillar asosida yaylovlarning inqiroz xaritasini tuzish. 2024-yil dekabr Ilmiy faoliyatga oid davlat dasturlariga ajratilgan mablagʻlar Fanlar akademiyasi, Ekologiya vazirligi 2. Shimoli-gʻarbiy Qizilqum (Qoraqalpoq Qizilqumi) yaylovlari oʻsimliklarini “Oʻsimliklar dunyosi obyektlari davlat kadastri”ning “Tabiiy yaylovlar va pichanzorlar oʻsimliklari tematik qatlami”ga kiritish, yaylovlarga taʼsir qiluvchi inqiroz omillarini tasniflash va ushbu omillar asosida yaylovlarning inqiroz xaritasini tuzish. 2025-yil dekabr

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 24-sentabrdagi PQ-338-son qaroriga 2-ILOVA

Toshkent shahrida atmosfera havosi sifatini yaxshilashga qaratilgan kechiktirib boʻlmas

T/r Chora-tadbirlar nomi Amalga oshirish mexanizmi Moliyalashtirish manbalari Amalga oshirish muddati Masʼul ijrochilar I. Atmosfera havosini monitoring qilishning zamonaviy tizimini tashkil etish 1. Ekologiya vazirligining hududiy boʻlinmalarini ifloslantiruvchi moddalar darajasini oʻlchash uchun gazoanalizatorlar bilan jihozlash ishlarini tashkil etish. 1. Gazoanalizatorlarni sotib olish boʻyicha texnik shartlar ishlab chiqish. 2. Ishlab chiqaruvchi bilan toʻgʻridan-toʻgʻri shartnomalar asosida (yoki rasmiy diler orqali) yillik texnik xizmat koʻrsatish va mutaxassislarni oʻqitish sharti bilan kamida 30 dona qurilma xarid qilish. 3. Qurilmalarni Ekologiya vazirligining hududiy boʻlinmalariga topshirish. Davlat ekologik sertifikatlashtirish va standartlashtirish markazining 2025-yildagi mablagʻlari (Ekologiya vazirligining dividend mablagʻlari) 2026-yil sentabr-oktabr Ekologiya vazirligi 2. Toshkent shahri uchun qoʻshimcha 25 ta fon monitoringi boʻyicha avtomatlashtirilgan stansiyalarni xarid qilish. 1. Toshkent shahrini toʻliq qamrab olish uchun avtomatlashtirilgan stansiyalarni sotib olish boʻyicha loyiha taklifini ishlab chiqish. Davlat budjetiga yoʻnaltirilgan jarimalar, kompensatsiya toʻlovlari va utilizatsiya yigʻimlari 2025-yil aprel Ekologiya vazirligi, Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi, Toshkent shahar hokimligi 2. Fon monitoringi boʻyicha avtomatlashtirilgan stansiyalarni tumanlar kesimida joylashishini aniqlash. 2025-yil may 3. Grant mablagʻlarini jalb qilish uchun potensial donorlar bilan muzokaralar olib borish. 2025-yil may — avgust 4. Texnik talablarga muvofiq avtomatlashtirilgan stansiyalarni sotib olish va oʻrnatish. 2026-yil fevral 5. Oʻrnatilgan stansiyalarni Ekologiya vazirligining Situatsion markaziga integratsiya qilish va atmosfera havosining sifati toʻgʻrisida jamoatchilikni xabardor qilish uchun onlayn rejimda oʻrnatilgan tablolar va monitorlarga maʼlumotlarni uzatishni taʼminlash. 2026-yil may 3. Atmosfera havosining sifati boʻyicha ekologik maʼlumotlarni joylashtirish uchun maxsus tablo va monitorlarni oʻrnatish maqsadida Ekologiya vazirligiga yer uchastkalarini ajratish. 1. Reklama monitorlari va tablolarini oʻrnatish uchun joy ajratish maqsadida shaharning markaziy koʻchalarida, jamoat joylarida kamida 20 ta yer uchastkasini aniqlash. Davlat budjetiga yoʻnaltirilgan jarimalar, kompensatsiya toʻlovlari va utilizatsiya yigʻimlari 2025-yil iyun Toshkent shahar hokimligi, Iqtisodiyot va moliya vazirligi, Ekologiya vazirligi 2. Ekologiya vazirligi va uning tarkibiy boʻlinmalari uchun yer uchastkalari ajratish boʻyicha belgilangan tartibda qaror qabul qilish. 2025-yil avgust 4. Toshkent shahri va Toshkent viloyatidagi atrof-muhitga taʼsir koʻrsatishning I toifasiga mansub boʻlgan korxonalarning sanitariya-muhofaza zonalarida atmosfera havosi sifatini monitoring qilish uchun avtomatlashtirilgan stansiyalar oʻrnatish . 1. Ekologiya vazirligi bilan fon monitoringi boʻyicha avtomatlashtirilgan stansiyalar uchun texnik shartlarni ishlab chiqish va kelishish . Korxonalarning oʻz mablagʻlari va tijorat banklarining imtiyozli kreditlari 2025-yil sentabr Toshkent shahar va Toshkent viloyati hokimliklari , korxona va tijorat banklari rahbarlari 2. Ekologiya vazirligi bilan kelishilgan texnik shartlar asosida stansiyalarni sotib olish uchun imtiyozli kredit mablagʻlarini ajratish. 2025-yil dekabr 3. Korxonalar tomonidan fon monitoringi boʻyicha avtomatlashtirilgan stansiyalarni belgilangan tartibda sotib olish. 2026-yil mart 4. Stansiyalarni sertifikatlash, oʻrnatish va Ekologiya vazirligining Situatsion markaziga ulash. 2026-yil may 5. Toshkent shahri va Toshkent viloyatidagi atrof-muhitga taʼsir koʻrsatishning I toifasiga mansub boʻlgan sanoat korxonalarining ifloslantiruvchi ustuvor manbalarida chang-gaz tozalash uskunalarini oʻrnatish. 1. Atmosfera havosini ifloslantiruvchi tashkillashtirilgan ustuvor manbalarda chang-gaz tozalash uskunalarini oʻrnatish uchun texnik shartlarni ishlab chiqish va kelishish . Korxonalarning oʻz mablagʻlari va tijorat banklarining imtiyozli kreditlari 2025-yil iyun Toshkent shahar va Toshkent viloyati hokimliklari , korxona va tijorat banklari rahbarlari 2. Atmosfera havosini ifloslantiruvchi ustuvor manbalarida oʻrnatish uchun chang-gaz tozalash uskunalarini yetkazib berish, oʻrnatish va ishga tushirish boʻyicha shartnomalar tuzish. 2025-yil sentabr 3. Chang-gaz tozalash uskunalarini oʻrnatish va ishga tushirish ishlarini yakunlash. 2025-yil noyabr 6. Toshkent viloyati va Toshkent shahrida atrof-muhitga taʼsir koʻrsatishning I va II toifasiga mansub boʻlgan sanoat korxonalari atrofida “yashil belbogʻ”lar barpo etish. 1. Toshkent viloyatida joylashgan 173 ta sanoat korxonasi hududi va ularga tutash hududlarda 1,3 mln tup daraxt koʻchatlari ekishni tashkillashtirish. 2. Toshkent shahrida 30 ta sanoat korxonasi hududi va tutash hududlarida 300 ming tup daraxt koʻchatlarini ekish. Korxonalarning oʻz mablagʻlari 2025-yil bahor va kuz mavsumida Toshkent shahar va Toshkent viloyati hokimliklari , xoʻjalik yurituvchi subyektlar, Ekologiya vazirligi 7. Korxonalar tomonidan ifloslantiruvchi ustuvor manbalarida va sanitariya muhofazasi zonalarida havo monitoringi boʻyicha avtomatik stansiyalarini shuningdek, yangi chang-gaz tozalash uskunalarini oʻrnatish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablariga muvofiqligini muntazam ravishda oʻrganish. 1. Korxonalar roʻyxatini, tadqiqotni oʻtkazish uchun soʻrovnomani va grafikni shakllantirish va Biznes-Ombudsman bilan kelishish. 2. Korxonalarni belgilangan tartibda oʻrganish. 3. Havoni ifloslantiruvchi ustuvor manbalarida va sanitar-muhofaza zonalarida avtomatik monitoring stansiyalarini, shuningdek yangi chang-gaz tozalash qurilmalarini oʻrnatish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablariga rioya qilinmagan taqdirda samarali choralar koʻrish, qonun hujjatlarida belgilangan tartibda faoliyatini toʻxtatish. Korxonalarning oʻz mablagʻlari Belgilangan tartibda jadvalga muvofiq har oyning 5-sanasiga qadar Ekologiya vazirligi, Bosh prokuratura, tegishli vazirlik va idoralar 8. Noqulay meteorologik sharoit boʻyicha tezkor gidrometeorologik axborot, (shtorm) ogohlantirish berilganda yirik korxona va tashkilotlarda ishlab chiqarish quvvatlarini vaqtincha pasaytirishni yoʻlga qoʻyish (maxsus huquqiy rejimga ega va strategik obyektlar bundan mustasno). Noqulay meteorologik sharoit eʼlon qilinganda: a) birinchi bosqichda ruxsat etilgan meʼyoriy miqdordan (REMM) bir marta oshsa, korxona va tashkilotlar tomonidan atmosferaga tashlanayotgan zararli moddalar miqdorini 15 — 20 foizga qisqartirish; b) ikkinchi bosqichda REMMdan uch marta oshsa, 20 — 40 foizga qisqartirish; v) uchinchi bosqichda REMMdan besh marta oshsa, 40 — 60 foizga qisqartirish boʻyicha koʻrsatma xatlarini chiqarish. Mablagʻ talab etilmaydi Doimiy Ekologiya vazirligi, tegishli vazirlik va idoralar 9. Koʻmir bilan ishlaydigan issiqxonalarda samaradorligi kamida 99,5 foiz boʻlgan sertifikatlangan chang-gaz tozalash uskunalarini oʻrnatish. 1. Toshkent viloyatining Toshkent shahriga tutash hududlarida koʻmir yoqilgʻisidan foydalaniladigan issiqxonalarni xatlovdan oʻtkazish. Xoʻjalik subyektlarining oʻz mablagʻlari 2025 yil may Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Toshkent viloyati va Toshkent shahar hokimliklari 2. Koʻmirdan foydalanishning atmosfera havosiga salbiy taʼsirini tushuntirish uchun tadbirkorlik subyektlari tegishli bilan uchrashuvlar va tadbirlar tashkil etish. 2025 yil mart — avgust 3. Koʻmir bilan ishlaydigan issiqxonalarda samaradorligi kamida 99,5 foiz boʻlgan sertifikatlangan chang-gaz tozalash uskunalarini oʻrnatish. 2025 yil oktabr II. Avtotransport vositalarining atmosfera havosiga salbiy taʼsirini kamaytirish 10. “Yevro-4” standartidan past ekologik toifadagi motor yoqilgʻisidan foydalanish va sotishni bosqichma-bosqich cheklash. 1. Buxoro va Fargʻona neftni qayta ishlash zavodlarida “Yevro-4” standartidan past boʻlmagan yoqilgʻi mahsulotlari ishlab chiqarishni yoʻlga qoʻyish boʻyicha chuqur modernizatsiya qilish ishlarini olib borish va respublika hududiga “Yevro-4” standartidan past ekologik toifadagi motor yoqilgʻisi importini taqiqlash. Mablagʻ talab etilmaydi Korxonalarning oʻz mablagʻlari, kredit va investitsiyalar 2025 — 2027-yillar Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Bojxona qoʻmitasi, Energetika vazirligi 2. “Yevro-4” standartidan (AI-80) past boʻlgan ekologik toifadagi motor yoqilgʻilaridan foydalanishni taqiqlash. 2028-yildan boshlab Energetika vazirligi, “Oʻzbekneftgaz” AJ, “Buxoro NQIZ” AJ, “Saneg” XK MCHJ, “Fargʻona NQIZ” MCHJ 11. Jamoat transportini bosqichma-bosqich elektr va gaz ballonli yoqilgʻi tizimiga oʻtkazish. 1. Elektr va gaz ballonli yoqilgʻi tizimiga oʻtkazish uchun mavjud foydalanilayotgan transport vositalarini xatlovdan oʻtkazish va transport vositalariga boʻlgan talabni oʻrganish. Xalqaro moliya institutlari mablagʻlari 2025-yil may Transport vazirligi, Ichki ishlar vazirligi, Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi, Toshkent shahar hokimligi 2. 2025 — 2027-yillarga moʻljallangan moliyalashtirish manbalari koʻrsatilgan barcha koʻchma jamoat transporti vositalarini elektr va gaz ballonli yoqilgʻi tizimiga muddatidan oldin oʻtkazish choralarini koʻrish. 2025 — 2027-yillar davomida 12. Yoʻl-transport infratuzilmasini rivojlantirish orqali Toshkent shahrida jamoat transporti ustuvorligini taʼminlash. 1. Markaziy shaharlarda transport va piyodalar oqimlarining kesishish nuqtalari sonini kamaytirish, alohida avtobus yoʻllarini tashkil etish orqali tezkor avtobus yoʻnalishlari (BRT) tizimini joriy etish. 2. Chorrahalarda avtobuslarning ustuvor harakatini taʼminlash maqsadida yoʻllarni rekonstruksiya qilish. 3. Yoʻlovchilar va yoʻnalishli taksilarning xavfsiz va toʻsiqsiz harakatlanishini hisobga olgan holda bekatlarni rekonstruksiya qilish. 4. Zarur boʻlganda, transport oʻtish joylarini tashkil etish. Toshkent shahri mahalliy budjeti mablagʻlari 2025-yil davomida Toshkent shahar hokimligi, Transport vazirligi, Ichki ishlar vazirligi, tegishli vazirlik va idoralar III. Toshkent shahrida atmosfera havosi sifatini yaxshilash uchun qulay sharoitlar yaratish 13. Atmosfera havosining sifatiga ijobiy taʼsir koʻrsatadigan mikroiqlim barqarorligini taʼminlash maqsadida sunʼiy suv havzalari va koʻllar tashkil etish. 1. Aholi zich joylashgan ijtimoiy-madaniy ahamiyatga ega obyektlarda mikroiqlim sharoitlarini yaxshilash zarurligini oʻrganish. Davlat-xususiy sheriklik shartlari asosida investorlar mablagʻlari 2025-yil mart Toshkent shahar hokimligi, tegishli vazirlik va idoralar 2. Toshkent shahrida tadbirkorlik subyektlari va xususiy biznes vakillarini jalb etgan holda moʻtadil mikroiqlim, sifatli atmosfera havosini taʼminlash maqsadida sunʼiy suv havzalari va koʻllar tashkil etish boʻyicha dastur ishlab chiqish va tasdiqlash. 2025-yil aprel 3. Moʻtadil mikroiqlim, sifatli atmosfera havosini taʼminlash maqsadida sunʼiy koʻllar va suv rezervuarlarini tashkil etish. Dasturda belgilangan muddatlarda 14. Toshkent shahri atrofida “yashil belbogʻ” barpo etish. 1. Toshkent shahri atrofida “yashil belbogʻ” barpo etish boʻyicha yer maydonlarini aniqlash. Toshkent viloyati va Toshkent shahri mahalliy budjeti hamda qoʻshimcha manbalari mablagʻlari, vazirlik va idoralar budjetdan tashqari mablagʻlari 2025 yil aprel-may Toshkent viloyati va Toshkent shahar hokimliklari, Ekologiya vazirligi, tegishli vazirlik va idoralar 2. Aniqlangan yer maydonlarida “yashil belbogʻ” barpo etish boʻyicha xulosalar asosida loyiha-smeta hujjatlarini ishlab chiqish. 2025-yil may 3. Loyiha hujjatlarini ishlab chiqishda hududning tuproq-iqlim sharoitga mos daraxt va butalar turlarini tanlash, daraxt va butalarni sonini aniqlash va ekish sxemalarini belgilash; 2025-yil may 4. Toshkent shahri atrofida “yashil belbogʻ” barpo etish boʻyicha Toshkent viloyati va Toshkent shahri hokimiyatlarining yer ajratish boʻyicha qarorlarini qabul qilish. 5. 2024 — 2026-yillarda Toshkent viloyatining jami 441 gektar , jumladan: 2024-yilda 129 gektar , 2025-yilda 148 gektar hamda 2026-yilda 164 gektar maydonda “yashil belbogʻ” tashkil etish. 2025-yildan boshlab dastur asosida 15. Toshkent shahrida Obodonlashtirish boshqarmasi xodimlarining daraxt va butalarga ishlov berish boʻyicha malakasini oshirish. 1. Daraxt va butalarga ishlov berish boʻyicha Obodonlashtirish boshqarmasi xodimlari malakasini oshirish dasturini ishlab chiqish va tasdiqlash. 2. Daraxt va butalarni toʻgʻri kesish, shuningdek, ularni ehtiyotkorlik bilan parvarishlash boʻyicha Obodonlashtirish boshqarmasi xodimlarining malakasini oshirish. Mahalliy budjet mablagʻlari 2025 yil may Oʻrmon xoʻjaligi agentligi, Fanlar akademiyasining Botanika Instituti, Toshkent shahar hokimligi 17. Atrof-muhitga taʼsiri koʻrsatishning I va II toifasiga mansub sanoat korxonalarida, shuningdek, Toshkent viloyati va Toshkent shahrida joylashgan issiqxona xoʻjaliklarida atrof-muhitni muhofaza qilish sohasidagi qonun hujjatlariga rioya qilinishi boʻyicha atrof-muhit monitoringi doirasida tadbirlarni amalga oshirish. 1. Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish sohasidagi qonun hujjatlariga rioya qilinishi boʻyicha ekologik monitoringni amalga oshirish. Mablagʻ talab etilmaydi Doimiy ravishda Ekologiya vazirligi, Bosh prokuratura, tegishli vazirlik va idoralar 2. Oʻtkazilgan ekologik monitoring yuzasidan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga tahliliy maʼlumot kiritish. Oʻrganish yakunlari boʻyicha 18. Atrof muhitga taʼsir koʻrsatishning I va II toifasiga mansub xoʻjalik yurituvchi subyektlar tomonidan ekologik xizmatlar tashkil etishni amaliyotga tatbiq etish va maʼlum bir davr oraligʻida majburiy tartibda ularning malakasini oshirib borish. 1. Atrof muhitga taʼsir koʻrsatishning I va II toifasiga mansub xoʻjalik yurituvchi subyektlar tomonidan ekologik xizmatlar tashkil etish amaliyotini joriy etish. 2. Sanoat korxonalari mutaxassislarining malakasini majburiy ravishda muntazam oshirib borish. 3. Chang-gaz tozalash uskunalari, mahalliy oqova suvlarni tozalash inshootlari, avtomatlashtirilgan monitoring stansiyalarini oʻrnatish talablari, shuningdek, Parij bitimi boʻyicha issiqxona gazlari chiqindilarini kamaytirish boʻyicha mamlakat majburiyatlarini bajarish boʻyicha koʻnikmalarni shakllantirish. Korxonalarning oʻz mablagʻlari Doimiy ravishda Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi, Ekologiya vazirligi, tegishli vazirlik va idoralar

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2024-yil 24-sentabr,

PQ-338-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 25.09.2024-y., 07/24/338/0749-son; 18.02.2025-y., 06/25/22/0156-son; 26.03.2025-y., 06/25/56/0274-son; 20.05.2025-y., 06/25/87/0451-son; 22.09.2025-y., 06/25/174/0858-son; 30.03.2026-y., 06/26/46/0290-son)

lex.uz

Президента Республики Узбекистан

Постановление

О первоочередных мерах по борьбе с пыльными бурями и улучшению качества атмосферного воздуха

В целях организации системной работы по кардинальному улучшению экологической ситуации в стране, борьбе с пыльными бурями, уменьшения риска возникновения пыльных бурь и смягчения их негативных последствий путем охраны и восстановления окружающей среды, создания защитных лесонасаждений, а также разработки и внедрения в практику системы раннего оповещения населения о пыльных бурях:

1. Утвердить Национальную программу по борьбе с пыльными бурями и смягчению их негативных последствий в Республике Узбекистан на 2024 — 2030 годы (далее — Национальная программа) согласно приложению № 1 * .

2. Определить основными направлениями Национальной программы:

совершенствование системы прогнозирования и мониторинга пыльных бурь, а также налаживание системы раннего оповещения населения о них в 2025 — 2028 годах;

внедрение передовых технологий при предупреждении и смягчении последствий пыльных и песчаных бурь, расширение зеленых покрытий в регионах;

устранение распространения в воздухе пыльных и песчаных частиц на строительных площадках;

проведение инвентаризации, геоботанического обследования и составление геоботанических карт 30 процентов существующих пастбищ до 2026 года, 60 процентов — до 2028 года и в полном объеме — до 2030 года;

укрепление международного сотрудничества в области борьбы с пыльными бурями;

достижение сокращения до 2028 года темпов возникновения сильных пыльных бурь на 50 процентов по отношению к нынешнему состоянию;

усиление экологического образования, направленного на борьбу с пыльными бурями.

3. Определить, что в целях поэтапной реализации Национальной программы Кабинет Министров раз в два года до 1 декабря утверждает «дорожные карты» на последующий период.

Кабинету Министров до 1 декабря 2024 года утвердить «Дорожную карту» по реализации в 2025-2026 годах Национальной программы.

4. Министерству экологии, охраны окружающей среды и изменения климата совместно с хокимиятом города Ташкента:

с 1 января 2025 года приступить к работам по установке автоматизированных малых станций для осуществления фонового мониторинга в 12 районах города Ташкента;

с 1 января 2027 года в целях обеспечения широких слоев населения и общественности достоверной информацией о качестве атмосферного воздуха объявлять в обязательном порядке на специальных мониторах и табло, установленных на территории города Ташкента, уровень загрязненности атмосферного воздуха и гидрометеорологические данные.

5. Согласиться с предложениями Министерства экологии, охраны окружающей среды и изменения климата, Министерства экономики и финансов и Министерства иностранных дел о координации на основе регионального подхода мер, направленных на борьбу с пыльными бурями, предусматривающие:

разработку концептуальных основ организации Центральноазиатского зеленого фонда (далее — Фонд) и Центра по климатическим вопросам Центральной Азии (далее — Центр), с обсуждением данного вопроса с государствами Центральной Азии;

начало переговоров с государствами Центральной Азии по определению задач и источников финансирования деятельности Фонда и Центра;

разработку по итогам переговоров концептуальных основ Фонда, выработку предложений по источникам и объемам средств, ежегодно выделяемых Фонду.

Министерству экологии, охраны окружающей среды и изменения климата по итогам переговоров, проведенных с государствами Центральной Азии, внести в Кабинет Министров предложения по организации Фонда и Центра, налаживанию постоянных экспертных консультаций.

6. Установить порядок, в соответствии с которым:

с 2030 года запрещается использование мазута в качестве топлива предприятиями по производству тепла и электроэнергии, расположенных в городе Ташкенте и на прилегающих к нему территориях Ташкентской области. При этом начиная с осенне-зимнего сезона 2025 года использование мазута в качестве резервного топлива налаживается только на основании постановления Кабинета Министров, принимаемого ежегодно в преддверии осенне-зимнего сезона, исходя из погодных и технологических режимов;

в целях уменьшения негативного воздействия на окружающую среду угольного топлива, используемого в более 1,2 тысячи теплицах, расположенных в районах, прилегающих к городу Ташкенту, устанавливается пылеулавливающее и газоочистное оборудование, а также внедряется механизм выделения субсидий тепличным хозяйствам для установки данного оборудования;

в 2025 — 2030 годах на земельных площадях 441 гектаров в городе Ташкенте и на прилегающих к нему территориях Ташкентской области создаются «зеленый пояс» и «зеленые сады»;

с 2028 года поэтапно ограничиваются использование и реализация моторного топлива, экологическая категория которого ниже стандарта «Евро — 4».

7. Министерству экологии, охраны окружающей среды и изменения климата совместно с Генеральной прокуратурой, хокимиятами города Ташкента и Ташкентской области в трехмесячный срок разработать и внести в Кабинет Министров Программу создания «зеленого пояса» и «зеленых садов» в городе Ташкенте и на прилегающих к нему территориях Ташкентской области в 2025 — 2030 годах.

8. Министерству строительства и жилищно-коммунального хозяйства совместно с заинтересованными министерствами и ведомствами до 1 февраля 2025 года внести в Кабинет Министров проект нормативно-правового акта, предусматривающего внедрение порядка обязательного осуществления моделирования при разработке концепций размещения и развития производственных сил, отраслей экономики, проектов схем, градостроительной документации объектов, на которых планируется проживание более 50 тысяч человек, и генеральных планов городов с учетом циркуляции воздуха и физических свойств воздушных потоков, рельефа расположения вышеуказанных объектов.

9. Утвердить Программу неотложных мер, направленных на улучшение качества атмосферного воздуха в городе Ташкенте, согласно приложению № 2 * , предусматривающую:

создание на улицах с достопримечательностями города Ташкента зон, свободных от автотранспортных средств;

обеспечение предоставления всестороннего приоритета общественному транспорту под лозунгом «Город для пешеходов»;

разработку экологических мастер-планов города Ташкента и каждого его района;

организацию работы по установке современного пылеулавливающего и газоочистного оборудования и замене устаревшего оборудования на промышленных предприятиях;

создание искусственных водоемов в целях обеспечения умеренного микроклимата, положительного воздействия на качество атмосферного воздуха;

разработку методического пособия по смягчению рисков, связанных с атмосферным воздухом, и их негативных последствий, а также подготовку передач, социальных роликов, направленных на уменьшение вредного воздействия.

10. Министерству высшего образования, науки и инноваций совместно с Министерством экологии, охраны окружающей среды и изменения климата, Министерством сельского хозяйства в двухмесячный срок внести в Кабинет Министров предложение по налаживанию в высших образовательных учреждениях подготовки кадров в направлении управления пастбищными экосистемами.

11. Национальной телерадиокомпании Узбекистана и Национальному информационному агентству Узбекистана обеспечить на регулярной основе широкое разъяснение целей и задач настоящего постановления, а также доведение его сути и значения общественности с участием ученых, экспертов и специалистов.

12. Минэкологии совместно с Министерством сельского хозяйства, заинтересованными министерствами и ведомствами в установленном порядке ежегодно до 15 января вносить в Кабинет Министров информацию о своевременном и качественном исполнении мероприятий, определенных настоящим постановлением и Национальной программой.

13. Возложить на министра экологии, охраны окружающей среды и изменения климата А.А. Абдухакимова персональную ответственность за эффективную организацию исполнения настоящего постановления.

Обсуждение хода исполнения настоящего постановления, осуществление координации и контроля за деятельностью организаций, ответственных за его исполнение, возложить на Премьер-министра Республики Узбекистан А.Н. Арипова.

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

24 сентября 2024 г.,

№ ПП-338

(Национальная база данных законодательства, 25.09.2024 г., № 07/24/338/0749; 18.02.2025 г., № 06/25/22/0156; 26.03.2025 г., № 06/25/56/0274; 20.05.2025 г., № 06/25/87/0451; 22.09.2025 г., № 06/25/174/0858; 30.03.2026 г., № 06/26/46/0290)

lex.uz