📅 2024-yil 9-oktabr · Qonunlar va kodekslar
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2024-yil 9-oktabr · Qonunlar va kodekslar
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2024 йил 9 октябрь · Қонунлар ва кодекслар
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 9 октября 2024 г. · Законы и кодексы
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 9 October 2024 · Laws and codes
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикасининг Қонуни
Қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ер участкаларини ижарага бериш тартибининг такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида
Қонунчилик палатаси томонидан 2024 йил 16 июлда қабул қилинган Сенат томонидан 2024 йил 20 сентябрда маъқулланган
Кейинги йилларда мамлакатимизда ерга оид муносабатларда тенглик ва шаффофликни таъминлашга, ерга бўлган ҳуқуқларни ишончли ҳимоя қилишга ҳамда уларни бозор активига айлантиришга қаратилган ислоҳотлар амалга оширилмоқда.
Шу билан бирга ижарага олувчи томонидан ижарага олинган қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ер участкаларига бўлган ўз ҳуқуқлари ва мажбуриятларини бошқа шахсга ўтказишнинг (қайта ижарага беришнинг) ҳуқуқий асосларини белгилаш ҳамда ер участкаларини бериш шартларини янада такомиллаштириш зарурияти юзага келмоқда.
Ушбу Қонун билан Ўзбекистон Республикасининг Ер кодексига ва бошқа қонунларига ижарага олувчи томонидан ижарага олинган қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ер участкаларига бўлган ўз ҳуқуқлари ва мажбуриятлари ер участкасидан фойдаланиш мақсадлари ўзгартирилмаган ҳолда бошқа шахсга ўтказилиши (қайта ижарага берилиши) мумкинлигини, шунингдек қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ер участкаларини ижарага беришда очиқ электрон танлов ўрнига электрон онлайн-аукционлар жорий этилишини назарда тутувчи ўзгартириш ва қўшимчалар киритилмоқда.
Бундан ташқари энг яхши таклифни танлаб олиш йўли билан аниқланадиган йирик инвестиция лойиҳасини амалга оширувчи жисмоний ва юридик шахсларга ер участкаларини тўғридан-тўғри ижарага беришда ижарага олувчи томонидан Ўзбекистон Республикасининг Давлат бюджетига маблағлар тўланиши назарда тутилмоқда.
Мазкур Қонун ер муносабатларида тенглик ва шаффофликни таъминлашга, шунингдек ер участкаларини ижарага бериш шартларини янада такомиллаштиришга хизмат қилади.
1-модда. Ўзбекистон Республикасининг 1998 йил 30 апрелда қабул қилинган 598-I-сонли Қонуни билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Ер кодексига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1998 йил, № 5-6, 82-модда; 2003 йил, № 9-10, 149-модда; 2004 йил, № 5, 90-модда; 2005 йил, № 1, 18-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2007 йил, № 12, 608-модда; 2009 йил, № 1, 1-модда, № 12, 472-модда; 2011 йил, № 1, 1-модда; 2014 йил, № 1, 2-модда, № 9, 244-модда; 2015 йил, № 8, 312-модда; 2017 йил, № 9, 510-модда; 2018 йил, № 1, 1-модда, № 4, 224-модда, № 7, 432-модда, № 12, 781-модда; 2019 йил, № 1, 1-модда, № 3, 161-модда, № 4, 199-модда, № 8, 469-модда, № 11, 792-модда; 2020 йил, № 9, 540-модда; 2021 йил, № 1, 3-модда, 4-сонга илова, № 8, 800-модда; 2022 йил, № 6, 570, 577-моддалар; 2023 йил, № 10, 795-модда, № 11, 919-модда) қуйидаги ўзгартириш ва қўшимчалар киритилсин:
1) 23-модда иккинчи қисмининг 3-бандидаги «очиқ электрон танлов ва» деган сўзлар чиқариб ташлансин;
2) 24-модда :
иккинчи қисмининг :
1-бандидаги «очиқ электрон танлов» деган сўзлар «электрон онлайн-аукцион» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
2-банди :
учинчи хатбошиси чиқариб ташлансин;
тўртинчи хатбошиси учинчи хатбоши деб ҳисоблансин;
қуйидаги мазмундаги учинчи қисм билан тўлдирилсин:
«Қиймати камида 10 миллион АҚШ доллари эквивалентида бўлган, энг яхши таклифни танлаб олиш йўли билан аниқланадиган йирик инвестиция лойиҳасини амалга оширувчи жисмоний ва юридик шахсларга ер участкаларини ижарага беришда ушбу ер участкаларини ижарага олиш ҳуқуқининг баҳоловчи ташкилот томонидан аниқланадиган бозор қийматига нисбатан коэффициентларда белгиланадиган миқдордаги маблағ ижарага олувчи томонидан Ўзбекистон Республикасининг Давлат бюджетига тўланади. Йирик инвестиция лойиҳасини амалга ошириш учун энг яхши таклифни танлаб олиш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади»;
учинчи — ўн еттинчи қисмлари тегишинча тўртинчи — ўн саккизинчи қисмлар деб ҳисоблансин;
қуйидаги мазмундаги бешинчи қисм билан тўлдирилсин:
«Қиймати камида 10 миллион АҚШ доллари эквивалентида бўлган, энг яхши таклифни танлаб олиш йўли билан аниқланадиган йирик инвестиция лойиҳасини амалга оширувчи жисмоний ва юридик шахсларга нисбатан ушбу модданинг учинчи қисмида назарда тутилган қоидалар қўлланилади»;
бешинчи — ўн саккизинчи қисмлари тегишинча олтинчи — ўн тўққизинчи қисмлар деб ҳисоблансин;
олтинчи қисмининг иккинчи жумласи қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Мазкур шахслар (бундан халқаро бирлашмалар ва ташкилотлар мустасно) ер участкасини ижарага олиш ҳуқуқининг баҳоловчи ташкилот томонидан аниқланадиган бозор қийматига нисбатан коэффициентларда белгиланадиган миқдордаги маблағларни Ўзбекистон Республикасининг Давлат бюджетига тўлаши керак»;
қуйидаги мазмундаги еттинчи ва саккизинчи қисмлар билан тўлдирилсин:
«Ер участкасига ижара ҳуқуқининг бозор қийматига нисбатан тегишли коэффициентини белгилашда ер участкасининг тупроқ бонитировкаси, маъмурий-ҳудудий тузилиши ва инфратузилма объектлари мавжудлиги инобатга олинади.
Ер участкасини ижарага олиш ҳуқуқининг бозор қийматига нисбатан коэффициентларда белгиланган миқдордаги маблағлар суммаси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг ер участкасини бериш тўғрисидаги қарорида кўрсатилиши шарт»;
еттинчи — ўн тўққизинчи қисмлари тегишинча тўққизинчи — йигирма биринчи қисмлар деб ҳисоблансин;
тўққизинчи қисмидаги «иккинчи, учинчи ва тўртинчи қисмларида» деган сўзлар «иккинчи, тўртинчи ва олтинчи қисмларида» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
ўн иккинчи қисмидаги «тўққизинчи қисмида» деган сўзлар «ўн учинчи ва ўн тўртинчи қисмларида» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
қуйидаги мазмундаги ўн тўртинчи қисм билан тўлдирилсин:
«Қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ер участкасига нисбатан ҳуқуқлар ва мажбуриятлар ушбу Кодекснинг 24 5 -моддасида белгиланган тартибда ижарага олувчи томонидан бошқа шахсга ўтказилиши (қайта ижарага берилиши) мумкин»;
ўн тўртинчи — йигирма биринчи қисмлари тегишинча ўн бешинчи — йигирма иккинчи қисмлар деб ҳисоблансин;
3) қуйидаги мазмундаги 24 5 -модда билан тўлдирилсин:
«24 5 -модда. Қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ер участкасига нисбатан ҳуқуқлар ва мажбуриятларни бошқа шахсга ўтказиш (қайта ижарага бериш)
Қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ер участкасининг ижарачиси ижарага олиш шартномаси бўйича ўз ҳуқуқлари ва мажбуриятларини ер участкасидан асосий фойдаланиш мақсадини ўзгартирмаган ҳолда, ер участкасини ижарага олиш шартномаси муддати доирасида бошқа шахсга ўтказиши (қайта ижарага бериши) мумкин, бундан ушбу Кодекс 24-моддасининг олтинчи қисмида назарда тутилган ҳоллар мустасно.
Бунда:
ижарага олувчи ер участкасидан камида уч йил ўзи фойдаланган бўлиши шарт, мазкур муддат ер участкасига бўлган ижара ҳуқуқи давлат рўйхатидан ўтказилган пайтдан эътиборан ҳисобланади;
юридик шахсларга электрон онлайн-аукцион, очиқ электрон танлов ёки танлов ўтказмасдан давлат органларининг қарорларига кўра тўғридан-тўғри ижарага берилган ер участкаларига бўлган ҳуқуқлар ва мажбуриятларни бошқа шахсга ўтказишга (қайта ижарага беришга) ер участкасига бўлган ижара ҳуқуқи давлат рўйхатидан ўтказилган пайтдан эътиборан беш йилдан кейин йўл қўйилади;
ижарага олувчи очиқ электрон танлов натижаларига кўра ижара муддати бўйича тенг тақсимланадиган қўшимча тўловларни ёки электрон онлайн-аукцион натижаларига кўра бўлиб-бўлиб тўлаш назарда тутилган тўловларни бир йўла тўлаши шарт.
Қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ер участкасига нисбатан ҳуқуқлар ва мажбуриятларни бошқа шахсга ўтказиш (қайта ижарага бериш) белгиланган тартибда давлат рўйхатидан ўтказилиши лозим. Давлат рўйхатидан ўтказилгандан сўнг қайта ижарага бериш натижасида вужудга келган ижара ҳуқуқи рўйхатдан ўтказувчи орган томонидан ер участкасининг ижарага олувчиси ўзгарганлиги тўғрисидаги ахборот (ҳуқуқни давлат рўйхатидан ўтказиш учун асос бўлган ҳужжат илова қилинган ҳолда) тегишли туман (шаҳар) ҳокимлигига электрон тарзда юборилади.
Қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ижарага олинган ер участкасига нисбатан ўз ҳуқуқлари ва мажбуриятларини ижарага олувчи томонидан бошқа шахсга ўтказиш (қайта ижарага бериш) тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади»;
4) 29-модда биринчи қисмининг иккинчи хатбошиси «24-моддасининг тўққизинчи қисмида назарда тутилган ҳоллар мустасно» деган сўзлар «24-моддасининг ўн учинчи қисмида ҳамда 24 5 -моддасида назарда тутилган ҳоллар мустасно» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
5) 30 5 -модданинг олтинчи қисми қуйидаги мазмундаги жумла билан тўлдирилсин:
«Бунда оммавий сервитут мақсадларида қурилиш-монтаж ишларини амалга ошириш учун қонунчиликда белгиланган қурилиш соҳасида рухсат бериш тартиб-таомилларидан ўтиш зарур»;
6) 36-модданинг :
биринчи қисми :
7-бандидаги «бу қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерлар учун ҳосилдорлик даражаси уч йил мобайнида нормативдан (кадастр баҳосига кўра) паст бўлишида ифодаланганда» деган сўзлар чиқариб ташлансин;
12-банди чиқариб ташлансин;
иккинчи қисми чиқариб ташлансин;
учинчи — саккизинчи қисмлари тегишинча иккинчи — еттинчи қисмлар деб ҳисоблансин;
учинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Ер участкасига эгалик қилиш ҳуқуқини ёки ер участкасидан доимий ёхуд вақтинча фойдаланиш ҳуқуқини ушбу модда биринчи қисмининг 1, 2, 3 ва 5-бандларида кўрсатилган ҳолларда тугатиш ердан фойдаланиш ҳамда уни муҳофаза қилиш устидан давлат назоратини амалга оширувчи органларнинг тақдимномасига кўра, ҳуқуқлар тугатилишининг асосли эканлигини тасдиқловчи ҳужжатлар асосида тегишинча вилоятлар, Тошкент шаҳар ҳокимларининг қарорлари ёки Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг қарорлари билан амалга оширилади. Ер участкасига эгалик қилиш ҳуқуқини ёки ер участкасидан доимий ёхуд вақтинча фойдаланиш ҳуқуқини ушбу модда биринчи қисмининг 6 — 11-бандларида кўрсатилган ҳолларда тугатиш ушбу Кодекснинг 38-моддасида белгиланган тартибда суд томонидан амалга оширилади. Жисмоний ва юридик шахслар ер участкаларига эгалик қилиш ҳуқуқини, ер участкаларидан доимий ёки вақтинча фойдаланиш ҳуқуқини тугатиш ҳақидаги Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг ҳамда кўрсатилган мансабдор шахсларнинг қарорларидан норози бўлган тақдирда, ушбу қарорлар устидан судга шикоят қилиши мумкин»;
бешинчи қисмидаги «Ушбу модда биринчи қисмининг 1, 2, 6 — 10, 12, 13-бандларида» деган сўзлар «Ушбу модда биринчи қисмининг 1, 2, 6 — 10, 13-бандларида» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
7) 39-модданинг биринчи қисми қуйидаги мазмундаги 10-банд билан тўлдирилсин:
«10) ер участкасига нисбатан ижара шартномасидаги ўз ҳуқуқлари ва мажбуриятларини белгиланган тартибда бошқа шахсга ўтказиш (қайта ижарага бериш)»;
8) 49-модданинг олтинчи қисмидаги «очиқ электрон танлов» деган сўзлар «электрон онлайн-аукцион» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
9) 53-модданинг иккинчи қисмидаги «очиқ электрон танлов» деган сўзлар «электрон онлайн-аукцион» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
10) 87-модда :
учинчи қисмининг :
иккинчи хатбошиси чиқариб ташлансин;
учинчи — еттинчи хатбошилари тегишинча иккинчи — олтинчи хатбошилар деб ҳисоблансин;
тўртинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Қишлоқ хўжалигига мўлжалланган суғориладиган ерлар учун қишлоқ хўжалиги ва ўрмон хўжалиги ишлаб чиқариши нобудгарчиликларининг ўрни барча ҳолларда барча шахслар томонидан қопланади, бундан жамоат эҳтиёжлари учун ер участкаларини олиб қўйиш ҳоллари мустасно»;
11) 90-модданинг :
биринчи қисмидаги «шунингдек ер участкасини ижарага олиш ҳуқуқини гаровга қўйиш» деган сўзлар «ер участкасини ижарага олиш ҳуқуқини гаровга қўйиш, шунингдек ижарага берилган ер участкасига нисбатан ҳуқуқлар ва мажбуриятларни белгиланган тартибда бошқа шахсга ўтказиш (қайта ижарага бериш)» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
иккинчи қисми ўн учинчи хатбошисидаги «очиқ электрон танловлар ва» деган сўзлар чиқариб ташлансин.
2-модда. Ўзбекистон Республикасининг 1998 йил 30 апрелда қабул қилинган «Фермер хўжалиги тўғрисида»ги 602-I-сонли Қонунига (Ўзбекистон Республикасининг 2004 йил 26 августда қабул қилинган 662-II-сонли Қонуни таҳририда) (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 2004 йил, № 9, 162-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2006 йил, № 3, 119-модда; 2007 йил, № 12, 608-модда; 2008 йил, № 12, 640-модда; 2009 йил, № 12, 472-модда; 2011 йил, № 9, 248-модда; 2012 йил, № 9/1, 238-модда; 2013 йил, № 10, 263-модда; 2015 йил, № 8, 312-модда; 2016 йил, № 12, 383, 385-моддалар; 2018 йил, № 4, 224-модда, № 12, 781-модда; 2019 йил, № 4, 199-модда, № 12, 886-модда; 2020 йил, № 1, 2-модда, № 9, 540-модда, № 11, 652-модда; 2021 йил, 4-сонга илова; 2022 йил, № 6, 570-модда) қуйидаги ўзгартиришлар ва қўшимча киритилсин:
1) 4-модда иккинчи қисмининг иккинчи жумласи чиқариб ташлансин;
2) 11-модданинг :
биринчи қисмидаги «очиқ электрон танлов» деган сўзлар «электрон онлайн-аукцион» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
учинчи қисмидаги «очиқ электрон танлов» деган сўзлар «электрон онлайн-аукцион» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
3) 16-модда биринчи қисмининг :
бешинчи хатбошиси қуйидаги мазмундаги бешинчи ва олтинчи хатбошилар билан алмаштирилсин:
«ихтисослашувни ҳисобга олган ҳолда ва тузилган контрактация шартномалари асосида қишлоқ хўжалик экинларини жойлаштиришни мустақил равишда амалга ошириш;
маҳсулотни қайта ишловчи корхоналарни ва ўз маҳсулотлари (ишлари, хизматлари) истеъмолчиларини мустақил равишда танлаш»;
олтинчи — ўн тўққизинчи хатбошилари тегишинча еттинчи — йигирманчи хатбошилар деб ҳисоблансин;
қуйидаги мазмундаги йигирманчи хатбоши билан тўлдирилсин:
«ижара ҳуқуқи асосида тегишли бўлган ер участкасига нисбатан ҳуқуқлари ва мажбуриятларини ер участкасининг асосий мўлжалланган мақсадини сақлаб қолган ҳолда, ижара шартномаси амал қиладиган муддатга бошқа шахсга ўтказиш (қайта ижарага бериш)»;
йигирманчи хатбошиси йигирма биринчи хатбоши деб ҳисоблансин.
3-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2019 йил 20 майда қабул қилинган «Яйловлар тўғрисида»ги ЎРҚ-538-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2019 йил, № 5, 263-модда; 2020 йил, № 9, 540-модда; 2021 йил, 4-сонга илова, № 8, 800-модда; 2022 йил, № 6, 577-модда) 13-моддасининг иккинчи қисмидаги «очиқ электрон танлов» деган сўзлар «электрон онлайн-аукцион» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
4-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2021 йил 1 апрелда қабул қилинган «Деҳқон хўжалиги тўғрисида»ги ЎРҚ-680-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2021 йил, № 4, 286-модда; 2022 йил, № 11, 1061-модда; 2023 йил, № 11, 919-модда) 22-моддасининг биринчи қисми қуйидаги мазмундаги еттинчи хатбоши билан тўлдирилсин:
«деҳқон хўжалигига ижарага берилган қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ер участкасига нисбатан ҳуқуқлар ва мажбуриятларни ер участкасининг асосий мўлжалланган мақсадини сақлаб қолган ҳолда, белгиланган тартибда бошқа шахсга ўтказиш (қайта ижарага бериш)».
5-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2022 йил 29 июнда қабул қилинган «Ер участкаларини компенсация эвазига жамоат эҳтиёжлари учун олиб қўйиш тартиб-таомиллари тўғрисида»ги ЎРҚ-781-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2022 йил, № 6, 576-модда) 23-моддаси биринчи қисмининг учинчи хатбошисидаги «(бундан қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ер участкаларига бўлган ижара ҳуқуқи мустасно)» деган сўзлар чиқариб ташлансин.
6-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2022 йил 28 ноябрда қабул қилинган «Кўчмас мулкка бўлган ҳуқуқларни давлат рўйхатидан ўтказиш тўғрисида»ги ЎРҚ-803-сонли Қонунига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2022 йил, № 11, 1064-модда) қуйидаги қўшимчалар ва ўзгартириш киритилсин:
1) 10-модданинг олтинчи хатбошиси «ижара ҳуқуқи» деган сўзлардан кейин «шу жумладан ижарага олинган ер участкасига бўлган ҳуқуқлар ва мажбуриятларни бошқа шахсга ўтказиш (қайта ижарага бериш) натижасида юзага келадиган ижара ҳуқуқи» деган сўзлар билан тўлдирилсин;
2) 31-модда қуйидаги мазмундаги бешинчи қисм билан тўлдирилсин:
«Ер участкасига нисбатан ҳуқуқлар ва мажбуриятларни бошқа шахсга ўтказиш (қайта ижарага бериш) натижасида юзага келадиган ижара ҳуқуқини давлат рўйхатидан ўтказиш учун ушбу Қонуннинг 33-моддасида назарда тутилган ҳужжатлар асос бўлади»;
3) 33-модда қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«33-модда. Хусусийлаштирилган ёки ижара ҳуқуқи асосида тегишли бўлган ер участкасига доир ҳуқуқларнинг бошқа шахсга ўтишини белгиловчи ҳужжатлар ва унинг ўзига хос хусусиятлари
Хусусийлаштирилган ёки ижара ҳуқуқи асосида тегишли бўлган ер участкасига доир ҳуқуқларнинг бошқа шахсга ўтишини белгиловчи ҳужжатлар қуйидагилардан иборат:
хусусийлаштирилган бўш турган ер участкасининг ёки ижара ҳуқуқи асосида тегишли бўлган ер участкасига доир ҳуқуқнинг нотариал тартибда тасдиқланган олди-сотди шартномаси;
хусусийлаштирилган бўш турган ер участкасини ёки ижара ҳуқуқи асосида тегишли бўлган ер участкасига доир ҳуқуқни ҳадя этишга оид нотариал тартибда тасдиқланган шартнома;
хусусийлаштирилган бўш турган ер участкасини ёки ижара ҳуқуқи асосида тегишли бўлган ер участкасига доир ҳуқуқни айирбошлашга оид нотариал тартибда тасдиқланган шартнома;
хусусийлаштирилган бўш турган ер участкасининг ёки ижара ҳуқуқи асосида тегишли бўлган ер участкасига доир ҳуқуқнинг бошқа шахсга рента ҳақи тўланиши шарти билан берилиши назарда тутиладиган, нотариал тартибда тасдиқланган рента шартномаси;
хусусийлаштирилган бўш турган ер участкасини ёки ижара ҳуқуқи асосида тегишли бўлган ер участкасига доир ҳуқуқни мерос қилиб олиш ҳуқуқи тўғрисидаги ҳамда эр-хотиннинг умумий мулкида бўлган хусусийлаштирилган бўш турган ер участкасининг тегишли қисмига бўлган мулк ҳуқуқи тўғрисидаги нотариал тартибда тасдиқланган гувоҳнома;
хусусийлаштирилган ер участкасини унда жойлашган бино ва иншоот билан бирга ёки ижара ҳуқуқи асосида тегишли бўлган ер участкасига доир ҳуқуқни юридик шахсларнинг устав фондига (устав капиталига) улуш сифатида бериш тўғрисидаги (агар бу турар жой объекти бўлса, нотариал тартибда тасдиқланган) шартнома;
хусусийлаштирилган ер участкасини унда жойлашган бино ва иншоот билан бирга ёки ижара ҳуқуқи асосида тегишли бўлган ер участкасига доир ҳуқуқни муассисга қайтариб бериш тўғрисидаги (агар бу турар жой объекти бўлса, нотариал тартибда тасдиқланган) шартнома;
жисмоний ва юридик шахсларнинг мулкида бўлган (хусусийлаштирилган), бўш турган ер участкаларини ёки ижара ҳуқуқи асосида тегишли бўлган ер участкасига доир ҳуқуқни реализация қилиш бўйича суд қарорларини ва бошқа органларнинг қарорларини ижро этиш мақсадидаги савдолар якунлари тўғрисидаги баённома;
суднинг қарори ёки давлат ижрочисининг қарори ёхуд хусусийлаштирилган бўш турган ер участкасини, ижара ҳуқуқи асосида тегишли бўлган ер участкасига доир ҳуқуқни бериш тўғрисида ундирувчи ва қарздор ўртасида тузилган, давлат ижрочиси томонидан тасдиқланган далолатнома».
7-модда. Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги ва бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.
8-модда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:
ушбу Қонун 1-моддаси 2-бандининг саккизинчи хатбошисида назарда тутилган Йирик инвестиция лойиҳасини амалга ошириш учун энг яхши таклифни танлаб олиш тартибини ушбу Қонун кучга кирганидан кейин бир ой ичида ишлаб чиқсин ва тасдиқласин;
ушбу Қонун 1-моддаси 3-бандининг тўққизинчи хатбошисида назарда тутилган Қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ижарага олинган ер участкасига нисбатан ўз ҳуқуқлари ва мажбуриятларини ижарага олувчи томонидан бошқа шахсга ўтказиш (қайта ижарага бериш) тартибини ушбу Қонун кучга кирганидан кейин бир ой ичида ишлаб чиқсин ва тасдиқласин;
ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;
республика ижро этувчи ҳокимият органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.
9-модда. Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2024 йил 9 октябрь,
ЎРҚ-973-сон
Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni
Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yer uchastkalarini ijaraga berish tartibining takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida
Qonunchilik palatasi tomonidan 2024-yil 16-iyulda qabul qilingan Senat tomonidan 2024-yil 20-sentabrda maʼqullangan
Keyingi yillarda mamlakatimizda yerga oid munosabatlarda tenglik va shaffoflikni taʼminlashga, yerga boʻlgan huquqlarni ishonchli himoya qilishga hamda ularni bozor aktiviga aylantirishga qaratilgan islohotlar amalga oshirilmoqda.
Shu bilan birga ijaraga oluvchi tomonidan ijaraga olingan qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yer uchastkalariga boʻlgan oʻz huquqlari va majburiyatlarini boshqa shaxsga oʻtkazishning (qayta ijaraga berishning) huquqiy asoslarini belgilash hamda yer uchastkalarini berish shartlarini yanada takomillashtirish zaruriyati yuzaga kelmoqda.
Ushbu Qonun bilan Oʻzbekiston Respublikasining Yer kodeksiga va boshqa qonunlariga ijaraga oluvchi tomonidan ijaraga olingan qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yer uchastkalariga boʻlgan oʻz huquqlari va majburiyatlari yer uchastkasidan foydalanish maqsadlari oʻzgartirilmagan holda boshqa shaxsga oʻtkazilishi (qayta ijaraga berilishi) mumkinligini, shuningdek qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yer uchastkalarini ijaraga berishda ochiq elektron tanlov oʻrniga elektron onlayn-auksionlar joriy etilishini nazarda tutuvchi oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilmoqda.
Bundan tashqari eng yaxshi taklifni tanlab olish yoʻli bilan aniqlanadigan yirik investitsiya loyihasini amalga oshiruvchi jismoniy va yuridik shaxslarga yer uchastkalarini toʻgʻridan-toʻgʻri ijaraga berishda ijaraga oluvchi tomonidan Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjetiga mablagʻlar toʻlanishi nazarda tutilmoqda.
Mazkur Qonun yer munosabatlarida tenglik va shaffoflikni taʼminlashga, shuningdek yer uchastkalarini ijaraga berish shartlarini yanada takomillashtirishga xizmat qiladi.
1-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 1998-yil 30-aprelda qabul qilingan 598-I-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Yer kodeksiga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1998-yil, № 5-6, 82-modda; 2003-yil, № 9-10, 149-modda; 2004-yil, № 5, 90-modda; 2005-yil, № 1, 18-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2007-yil, № 12, 608-modda; 2009-yil, № 1, 1-modda, № 12, 472-modda; 2011-yil, № 1, 1-modda; 2014-yil, № 1, 2-modda, № 9, 244-modda; 2015-yil, № 8, 312-modda; 2017-yil, № 9, 510-modda; 2018-yil, № 1, 1-modda, № 4, 224-modda, № 7, 432-modda, № 12, 781-modda; 2019-yil, № 1, 1-modda, № 3, 161-modda, № 4, 199-modda, № 8, 469-modda, № 11, 792-modda; 2020-yil, № 9, 540-modda; 2021-yil, № 1, 3-modda, 4-songa ilova, № 8, 800-modda; 2022-yil, № 6, 570, 577-moddalar; 2023-yil, № 10, 795-modda, № 11, 919-modda) quyidagi oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin:
1) 23-modda ikkinchi qismining 3-bandidagi “ochiq elektron tanlov va” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;
2) 24-modda :
ikkinchi qismining :
1-bandidagi “ochiq elektron tanlov” degan soʻzlar “elektron onlayn-auksion” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
2-bandi :
uchinchi xatboshisi chiqarib tashlansin;
toʻrtinchi xatboshisi uchinchi xatboshi deb hisoblansin;
quyidagi mazmundagi uchinchi qism bilan toʻldirilsin:
“Qiymati kamida 10 million AQSh dollari ekvivalentida boʻlgan, eng yaxshi taklifni tanlab olish yoʻli bilan aniqlanadigan yirik investitsiya loyihasini amalga oshiruvchi jismoniy va yuridik shaxslarga yer uchastkalarini ijaraga berishda ushbu yer uchastkalarini ijaraga olish huquqining baholovchi tashkilot tomonidan aniqlanadigan bozor qiymatiga nisbatan koeffitsiyentlarda belgilanadigan miqdordagi mablagʻ ijaraga oluvchi tomonidan Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjetiga toʻlanadi. Yirik investitsiya loyihasini amalga oshirish uchun eng yaxshi taklifni tanlab olish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi”;
uchinchi — oʻn yettinchi qismlari tegishincha toʻrtinchi — oʻn sakkizinchi qismlar deb hisoblansin;
quyidagi mazmundagi beshinchi qism bilan toʻldirilsin:
“Qiymati kamida 10 million AQSh dollari ekvivalentida boʻlgan, eng yaxshi taklifni tanlab olish yoʻli bilan aniqlanadigan yirik investitsiya loyihasini amalga oshiruvchi jismoniy va yuridik shaxslarga nisbatan ushbu moddaning uchinchi qismida nazarda tutilgan qoidalar qoʻllaniladi”;
beshinchi — oʻn sakkizinchi qismlari tegishincha oltinchi — oʻn toʻqqizinchi qismlar deb hisoblansin;
oltinchi qismining ikkinchi jumlasi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Mazkur shaxslar (bundan xalqaro birlashmalar va tashkilotlar mustasno) yer uchastkasini ijaraga olish huquqining baholovchi tashkilot tomonidan aniqlanadigan bozor qiymatiga nisbatan koeffitsiyentlarda belgilanadigan miqdordagi mablagʻlarni Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjetiga toʻlashi kerak”;
quyidagi mazmundagi yettinchi va sakkizinchi qismlar bilan toʻldirilsin:
“Yer uchastkasiga ijara huquqining bozor qiymatiga nisbatan tegishli koeffitsiyentini belgilashda yer uchastkasining tuproq bonitirovkasi, maʼmuriy-hududiy tuzilishi va infratuzilma obyektlari mavjudligi inobatga olinadi.
Yer uchastkasini ijaraga olish huquqining bozor qiymatiga nisbatan koeffitsiyentlarda belgilangan miqdordagi mablagʻlar summasi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining yer uchastkasini berish toʻgʻrisidagi qarorida koʻrsatilishi shart”;
yettinchi — oʻn toʻqqizinchi qismlari tegishincha toʻqqizinchi — yigirma birinchi qismlar deb hisoblansin;
toʻqqizinchi qismidagi “ikkinchi, uchinchi va toʻrtinchi qismlarida” degan soʻzlar “ikkinchi, toʻrtinchi va oltinchi qismlarida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
oʻn ikkinchi qismidagi “toʻqqizinchi qismida” degan soʻzlar “oʻn uchinchi va oʻn toʻrtinchi qismlarida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
quyidagi mazmundagi oʻn toʻrtinchi qism bilan toʻldirilsin:
“Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yer uchastkasiga nisbatan huquqlar va majburiyatlar ushbu Kodeksning 24 5 -moddasida belgilangan tartibda ijaraga oluvchi tomonidan boshqa shaxsga oʻtkazilishi (qayta ijaraga berilishi) mumkin”;
oʻn toʻrtinchi — yigirma birinchi qismlari tegishincha oʻn beshinchi — yigirma ikkinchi qismlar deb hisoblansin;
3) quyidagi mazmundagi 24 5 -modda bilan toʻldirilsin:
“24 5 -modda. Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yer uchastkasiga nisbatan huquqlar va majburiyatlarni boshqa shaxsga oʻtkazish (qayta ijaraga berish)
Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yer uchastkasining ijarachisi ijaraga olish shartnomasi boʻyicha oʻz huquqlari va majburiyatlarini yer uchastkasidan asosiy foydalanish maqsadini oʻzgartirmagan holda, yer uchastkasini ijaraga olish shartnomasi muddati doirasida boshqa shaxsga oʻtkazishi (qayta ijaraga berishi) mumkin, bundan ushbu Kodeks 24-moddasining oltinchi qismida nazarda tutilgan hollar mustasno.
Bunda:
ijaraga oluvchi yer uchastkasidan kamida uch yil oʻzi foydalangan boʻlishi shart, mazkur muddat yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqi davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan paytdan eʼtiboran hisoblanadi;
yuridik shaxslarga elektron onlayn-auksion, ochiq elektron tanlov yoki tanlov oʻtkazmasdan davlat organlarining qarorlariga koʻra toʻgʻridan-toʻgʻri ijaraga berilgan yer uchastkalariga boʻlgan huquqlar va majburiyatlarni boshqa shaxsga oʻtkazishga (qayta ijaraga berishga) yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqi davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan paytdan eʼtiboran besh yildan keyin yoʻl qoʻyiladi;
ijaraga oluvchi ochiq elektron tanlov natijalariga koʻra ijara muddati boʻyicha teng taqsimlanadigan qoʻshimcha toʻlovlarni yoki elektron onlayn-auksion natijalariga koʻra boʻlib-boʻlib toʻlash nazarda tutilgan toʻlovlarni bir yoʻla toʻlashi shart.
Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yer uchastkasiga nisbatan huquqlar va majburiyatlarni boshqa shaxsga oʻtkazish (qayta ijaraga berish) belgilangan tartibda davlat roʻyxatidan oʻtkazilishi lozim. Davlat roʻyxatidan oʻtkazilgandan soʻng qayta ijaraga berish natijasida vujudga kelgan ijara huquqi roʻyxatdan oʻtkazuvchi organ tomonidan yer uchastkasining ijaraga oluvchisi oʻzgarganligi toʻgʻrisidagi axborot (huquqni davlat roʻyxatidan oʻtkazish uchun asos boʻlgan hujjat ilova qilingan holda) tegishli tuman (shahar) hokimligiga elektron tarzda yuboriladi.
Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan ijaraga olingan yer uchastkasiga nisbatan oʻz huquqlari va majburiyatlarini ijaraga oluvchi tomonidan boshqa shaxsga oʻtkazish (qayta ijaraga berish) tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi”;
4) 29-modda birinchi qismining ikkinchi xatboshisi “24-moddasining toʻqqizinchi qismida nazarda tutilgan hollar mustasno” degan soʻzlar “24-moddasining oʻn uchinchi qismida hamda 24 5 -moddasida nazarda tutilgan hollar mustasno” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
5) 30 5 -moddaning oltinchi qismi quyidagi mazmundagi jumla bilan toʻldirilsin:
“Bunda ommaviy servitut maqsadlarida qurilish-montaj ishlarini amalga oshirish uchun qonunchilikda belgilangan qurilish sohasida ruxsat berish tartib-taomillaridan oʻtish zarur”;
6) 36-moddaning :
birinchi qismi :
7-bandidagi “bu qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlar uchun hosildorlik darajasi uch yil mobaynida normativdan (kadastr bahosiga koʻra) past boʻlishida ifodalanganda” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;
12-bandi chiqarib tashlansin;
ikkinchi qismi chiqarib tashlansin;
uchinchi — sakkizinchi qismlari tegishincha ikkinchi — yettinchi qismlar deb hisoblansin;
uchinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Yer uchastkasiga egalik qilish huquqini yoki yer uchastkasidan doimiy yoxud vaqtincha foydalanish huquqini ushbu modda birinchi qismining 1, 2, 3 va 5-bandlarida koʻrsatilgan hollarda tugatish yerdan foydalanish hamda uni muhofaza qilish ustidan davlat nazoratini amalga oshiruvchi organlarning taqdimnomasiga koʻra, huquqlar tugatilishining asosli ekanligini tasdiqlovchi hujjatlar asosida tegishincha viloyatlar, Toshkent shahar hokimlarining qarorlari yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari bilan amalga oshiriladi. Yer uchastkasiga egalik qilish huquqini yoki yer uchastkasidan doimiy yoxud vaqtincha foydalanish huquqini ushbu modda birinchi qismining 6 — 11-bandlarida koʻrsatilgan hollarda tugatish ushbu Kodeksning 38-moddasida belgilangan tartibda sud tomonidan amalga oshiriladi. Jismoniy va yuridik shaxslar yer uchastkalariga egalik qilish huquqini, yer uchastkalaridan doimiy yoki vaqtincha foydalanish huquqini tugatish haqidagi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining hamda koʻrsatilgan mansabdor shaxslarning qarorlaridan norozi boʻlgan taqdirda, ushbu qarorlar ustidan sudga shikoyat qilishi mumkin”;
beshinchi qismidagi “Ushbu modda birinchi qismining 1, 2, 6 — 10, 12, 13-bandlarida” degan soʻzlar “Ushbu modda birinchi qismining 1, 2, 6 — 10, 13-bandlarida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
7) 39-moddaning birinchi qismi quyidagi mazmundagi 10-band bilan toʻldirilsin:
“10) yer uchastkasiga nisbatan ijara shartnomasidagi oʻz huquqlari va majburiyatlarini belgilangan tartibda boshqa shaxsga oʻtkazish (qayta ijaraga berish)”;
8) 49-moddaning oltinchi qismidagi “ochiq elektron tanlov” degan soʻzlar “elektron onlayn-auksion” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
9) 53-moddaning ikkinchi qismidagi “ochiq elektron tanlov” degan soʻzlar “elektron onlayn-auksion” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
10) 87-modda :
uchinchi qismining :
ikkinchi xatboshisi chiqarib tashlansin;
uchinchi — yettinchi xatboshilari tegishincha ikkinchi — oltinchi xatboshilar deb hisoblansin;
toʻrtinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan sugʻoriladigan yerlar uchun qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiliklarining oʻrni barcha hollarda barcha shaxslar tomonidan qoplanadi, bundan jamoat ehtiyojlari uchun yer uchastkalarini olib qoʻyish hollari mustasno”;
11) 90-moddaning :
birinchi qismidagi “shuningdek yer uchastkasini ijaraga olish huquqini garovga qoʻyish” degan soʻzlar “yer uchastkasini ijaraga olish huquqini garovga qoʻyish, shuningdek ijaraga berilgan yer uchastkasiga nisbatan huquqlar va majburiyatlarni belgilangan tartibda boshqa shaxsga oʻtkazish (qayta ijaraga berish)” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
ikkinchi qismi oʻn uchinchi xatboshisidagi “ochiq elektron tanlovlar va” degan soʻzlar chiqarib tashlansin.
2-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 1998-yil 30-aprelda qabul qilingan “Fermer xoʻjaligi toʻgʻrisida”gi 602-I-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasining 2004-yil 26-avgustda qabul qilingan 662-II-sonli Qonuni tahririda) (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2004-yil, № 9, 162-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2006-yil, № 3, 119-modda; 2007-yil, № 12, 608-modda; 2008-yil, № 12, 640-modda; 2009-yil, № 12, 472-modda; 2011-yil, № 9, 248-modda; 2012-yil, № 9/1, 238-modda; 2013-yil, № 10, 263-modda; 2015-yil, № 8, 312-modda; 2016-yil, № 12, 383, 385-moddalar; 2018-yil, № 4, 224-modda, № 12, 781-modda; 2019-yil, № 4, 199-modda, № 12, 886-modda; 2020-yil, № 1, 2-modda, № 9, 540-modda, № 11, 652-modda; 2021-yil, 4-songa ilova; 2022-yil, № 6, 570-modda) quyidagi oʻzgartirishlar va qoʻshimcha kiritilsin:
1) 4-modda ikkinchi qismining ikkinchi jumlasi chiqarib tashlansin;
2) 11-moddaning :
birinchi qismidagi “ochiq elektron tanlov” degan soʻzlar “elektron onlayn-auksion” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
uchinchi qismidagi “ochiq elektron tanlov” degan soʻzlar “elektron onlayn-auksion” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
3) 16-modda birinchi qismining :
beshinchi xatboshisi quyidagi mazmundagi beshinchi va oltinchi xatboshilar bilan almashtirilsin:
“ixtisoslashuvni hisobga olgan holda va tuzilgan kontraktatsiya shartnomalari asosida qishloq xoʻjalik ekinlarini joylashtirishni mustaqil ravishda amalga oshirish;
mahsulotni qayta ishlovchi korxonalarni va oʻz mahsulotlari (ishlari, xizmatlari) isteʼmolchilarini mustaqil ravishda tanlash”;
oltinchi — oʻn toʻqqizinchi xatboshilari tegishincha yettinchi — yigirmanchi xatboshilar deb hisoblansin;
quyidagi mazmundagi yigirmanchi xatboshi bilan toʻldirilsin:
“ijara huquqi asosida tegishli boʻlgan yer uchastkasiga nisbatan huquqlari va majburiyatlarini yer uchastkasining asosiy moʻljallangan maqsadini saqlab qolgan holda, ijara shartnomasi amal qiladigan muddatga boshqa shaxsga oʻtkazish (qayta ijaraga berish)”;
yigirmanchi xatboshisi yigirma birinchi xatboshi deb hisoblansin.
3-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 20-mayda qabul qilingan “Yaylovlar toʻgʻrisida”gi OʻRQ-538-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, № 5, 263-modda; 2020-yil, № 9, 540-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 8, 800-modda; 2022-yil, № 6, 577-modda) 13-moddasining ikkinchi qismidagi “ochiq elektron tanlov” degan soʻzlar “elektron onlayn-auksion” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
4-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 1-aprelda qabul qilingan “Dehqon xoʻjaligi toʻgʻrisida”gi OʻRQ-680-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2021-yil, № 4, 286-modda; 2022-yil, № 11, 1061-modda; 2023-yil, № 11, 919-modda) 22-moddasining birinchi qismi quyidagi mazmundagi yettinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:
“dehqon xoʻjaligiga ijaraga berilgan qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yer uchastkasiga nisbatan huquqlar va majburiyatlarni yer uchastkasining asosiy moʻljallangan maqsadini saqlab qolgan holda, belgilangan tartibda boshqa shaxsga oʻtkazish (qayta ijaraga berish)”.
5-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2022-yil 29-iyunda qabul qilingan “Yer uchastkalarini kompensatsiya evaziga jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyish tartib-taomillari toʻgʻrisida”gi OʻRQ-781-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2022-yil, № 6, 576-modda) 23-moddasi birinchi qismining uchinchi xatboshisidagi “(bundan qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yer uchastkalariga boʻlgan ijara huquqi mustasno)” degan soʻzlar chiqarib tashlansin.
6-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2022-yil 28-noyabrda qabul qilingan “Koʻchmas mulkka boʻlgan huquqlarni davlat roʻyxatidan oʻtkazish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-803-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2022-yil, № 11, 1064-modda) quyidagi qoʻshimchalar va oʻzgartirish kiritilsin:
1) 10-moddaning oltinchi xatboshisi “ijara huquqi” degan soʻzlardan keyin “shu jumladan ijaraga olingan yer uchastkasiga boʻlgan huquqlar va majburiyatlarni boshqa shaxsga oʻtkazish (qayta ijaraga berish) natijasida yuzaga keladigan ijara huquqi” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;
2) 31-modda quyidagi mazmundagi beshinchi qism bilan toʻldirilsin:
“Yer uchastkasiga nisbatan huquqlar va majburiyatlarni boshqa shaxsga oʻtkazish (qayta ijaraga berish) natijasida yuzaga keladigan ijara huquqini davlat roʻyxatidan oʻtkazish uchun ushbu Qonunning 33-moddasida nazarda tutilgan hujjatlar asos boʻladi”;
3) 33-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“33-modda. Xususiylashtirilgan yoki ijara huquqi asosida tegishli boʻlgan yer uchastkasiga doir huquqlarning boshqa shaxsga oʻtishini belgilovchi hujjatlar va uning oʻziga xos xususiyatlari
Xususiylashtirilgan yoki ijara huquqi asosida tegishli boʻlgan yer uchastkasiga doir huquqlarning boshqa shaxsga oʻtishini belgilovchi hujjatlar quyidagilardan iborat:
xususiylashtirilgan boʻsh turgan yer uchastkasining yoki ijara huquqi asosida tegishli boʻlgan yer uchastkasiga doir huquqning notarial tartibda tasdiqlangan oldi-sotdi shartnomasi;
xususiylashtirilgan boʻsh turgan yer uchastkasini yoki ijara huquqi asosida tegishli boʻlgan yer uchastkasiga doir huquqni hadya etishga oid notarial tartibda tasdiqlangan shartnoma;
xususiylashtirilgan boʻsh turgan yer uchastkasini yoki ijara huquqi asosida tegishli boʻlgan yer uchastkasiga doir huquqni ayirboshlashga oid notarial tartibda tasdiqlangan shartnoma;
xususiylashtirilgan boʻsh turgan yer uchastkasining yoki ijara huquqi asosida tegishli boʻlgan yer uchastkasiga doir huquqning boshqa shaxsga renta haqi toʻlanishi sharti bilan berilishi nazarda tutiladigan, notarial tartibda tasdiqlangan renta shartnomasi;
xususiylashtirilgan boʻsh turgan yer uchastkasini yoki ijara huquqi asosida tegishli boʻlgan yer uchastkasiga doir huquqni meros qilib olish huquqi toʻgʻrisidagi hamda er-xotinning umumiy mulkida boʻlgan xususiylashtirilgan boʻsh turgan yer uchastkasining tegishli qismiga boʻlgan mulk huquqi toʻgʻrisidagi notarial tartibda tasdiqlangan guvohnoma;
xususiylashtirilgan yer uchastkasini unda joylashgan bino va inshoot bilan birga yoki ijara huquqi asosida tegishli boʻlgan yer uchastkasiga doir huquqni yuridik shaxslarning ustav fondiga (ustav kapitaliga) ulush sifatida berish toʻgʻrisidagi (agar bu turar joy obyekti boʻlsa, notarial tartibda tasdiqlangan) shartnoma;
xususiylashtirilgan yer uchastkasini unda joylashgan bino va inshoot bilan birga yoki ijara huquqi asosida tegishli boʻlgan yer uchastkasiga doir huquqni muassisga qaytarib berish toʻgʻrisidagi (agar bu turar joy obyekti boʻlsa, notarial tartibda tasdiqlangan) shartnoma;
jismoniy va yuridik shaxslarning mulkida boʻlgan (xususiylashtirilgan), boʻsh turgan yer uchastkalarini yoki ijara huquqi asosida tegishli boʻlgan yer uchastkasiga doir huquqni realizatsiya qilish boʻyicha sud qarorlarini va boshqa organlarning qarorlarini ijro etish maqsadidagi savdolar yakunlari toʻgʻrisidagi bayonnoma;
sudning qarori yoki davlat ijrochisining qarori yoxud xususiylashtirilgan boʻsh turgan yer uchastkasini, ijara huquqi asosida tegishli boʻlgan yer uchastkasiga doir huquqni berish toʻgʻrisida undiruvchi va qarzdor oʻrtasida tuzilgan, davlat ijrochisi tomonidan tasdiqlangan dalolatnoma”.
7-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.
8-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
ushbu Qonun 1-moddasi 2-bandining sakkizinchi xatboshisida nazarda tutilgan Yirik investitsiya loyihasini amalga oshirish uchun eng yaxshi taklifni tanlab olish tartibini ushbu Qonun kuchga kirganidan keyin bir oy ichida ishlab chiqsin va tasdiqlasin;
ushbu Qonun 1-moddasi 3-bandining toʻqqizinchi xatboshisida nazarda tutilgan Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan ijaraga olingan yer uchastkasiga nisbatan oʻz huquqlari va majburiyatlarini ijaraga oluvchi tomonidan boshqa shaxsga oʻtkazish (qayta ijaraga berish) tartibini ushbu Qonun kuchga kirganidan keyin bir oy ichida ishlab chiqsin va tasdiqlasin;
hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;
respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.
9-modda. Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2024-yil 9-oktabr,
OʻRQ-973-son
Закон Республики Узбекистан
О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с совершенствованием порядка предоставления в аренду земельных участков сельскохозяйственного назначения
Принят Законодательной палатой 16 июля 2024 года Одобрен Сенатом 20 сентября 2024 года
В последние годы в стране проводятся реформы, направленные на обеспечение равенства и прозрачности в земельных отношениях, надежной защиты прав на землю и превращение их в рыночный актив.
Вместе с тем возникает необходимость установления правовых основ передачи арендатором своих прав и обязанностей (перенаем) по арендуемым земельным участкам сельскохозяйственного назначения другому лицу и дальнейшего совершенствования условий предоставления земельных участков.
Настоящим Законом вносятся изменения и дополнения в Земельный кодекс Республики Узбекистан и другие законы Республики Узбекистан, предусматривающие возможность передачи арендатором своих прав и обязанностей (перенаем) по арендуемым земельным участкам сельскохозяйственного назначения другому лицу без изменения цели использования земельного участка, а также внедрения электронных онлайн-аукционов вместо открытого электронного конкурса при предоставлении в аренду земельных участков сельскохозяйственного назначения.
Кроме того, предусматривается оплата средств арендатором в Государственный бюджет Республики Узбекистан при предоставлении земельных участков напрямую в аренду физическим и юридическим лицам, осуществляющим крупный инвестиционный проект, определяемый путем отбора наилучшего предложения.
Данный Закон послужит обеспечению равенства и прозрачности в земельных отношениях, а также дальнейшему совершенствованию условий предоставления земельных участков в аренду.
Статья 1. Внести в Земельный кодекс Республики Узбекистан, утвержденный Законом Республики Узбекистан от 30 апреля 1998 года № 598-I (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1998 г., № 5-6, ст. 82; 2003 г., № 9-10, ст. 149; 2004 г., № 5, ст. 90; 2005 г., № 1, ст. 18; Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2007 г., № 12, ст. 608; 2009 г., № 1, ст. 1, № 12, ст. 472; 2011 г., № 1, ст. 1; 2014 г., № 1, ст. 2, № 9, ст. 244; 2015 г., № 8, ст. 312; 2017 г., № 9, ст. 510; 2018 г., № 1, ст. 1, № 4, ст. 224, № 7, ст. 432, № 12, ст. 781; 2019 г., № 1, ст. 1, № 3, ст. 161, № 4, ст. 199, № 8, ст. 469, № 11, ст. 792; 2020 г., № 9, ст. 540; 2021 г., № 1, ст. 3, приложение к № 4, № 8, ст. 800; 2022 г., № 6, ст.ст. 570, 577; 2023 г., № 10, ст. 795, № 11, ст. 919), следующие изменения и дополнения:
1) из пункта 3 части второй статьи 23 слова «открытого электронного конкурса и» исключить;
2) в статье 24 :
в части второй :
в пункте 1 слова «открытого электронного конкурса» заменить словами «электронного онлайн-аукциона»;
в пункте 2 :
абзац третий исключить;
абзац четвертый считать абзацем третьим;
дополнить частью третьей следующего содержания:
«При предоставлении земельных участков в аренду физическим и юридическим лицам, реализующим крупный инвестиционный проект, определяемый путем отбора наилучшего предложения, стоимостью в эквиваленте не менее 10 миллионов долларов США, средства в размере, определенном в коэффициентах в соотношении с рыночной стоимостью права аренды этих земельных участков, определяемой оценочной организацией, вносятся арендатором в Государственный бюджет Республики Узбекистан. Порядок отбора наилучшего предложения для реализации крупного инвестиционного проекта определяется Кабинетом Министров Республики Узбекистан»;
части третью — семнадцатую считать соответственно частями четвертой — восемнадцатой;
дополнить частью пятой следующего содержания:
«В отношении физических и юридических лиц, реализующих крупный инвестиционный проект, определяемый путем отбора наилучшего предложения, стоимостью в эквиваленте не менее 10 миллионов долларов США, применяются правила, предусмотренные частью третьей настоящей статьи»;
части пятую — восемнадцатую считать соответственно частями шестой — девятнадцатой;
второе предложение части шестой изложить в следующей редакции:
«Данные лица (за исключением международных объединений и организаций) должны оплатить в Государственный бюджет Республики Узбекистан средства в размере, определенном в коэффициентах в соотношении с рыночной стоимостью права аренды земельного участка, определяемой оценочной организацией»;
дополнить частями седьмой и восьмой следующего содержания:
«При определении соответствующего коэффициента в соотношении с рыночной стоимостью права аренды земельного участка учитываются бонитировка почвы, административно-территориальное устройство и наличие объектов инфраструктуры земельного участка.
Сумма средств в размере, определенном в коэффициентах в соотношении с рыночной стоимостью права аренды земельного участка, должна быть указана в постановлении Кабинета Министров Республики Узбекистан о предоставлении земельного участка»;
части седьмую — девятнадцатую считать соответственно частями девятой — двадцать первой;
в части девятой слова «частями второй, третьей и четвертой» заменить словами «частями второй, четвертой и шестой»;
в части двенадцатой слова «частью девятой» заменить словами «частями тринадцатой и четырнадцатой»;
дополнить частью четырнадцатой следующего содержания:
«Права и обязанности в отношении земельного участка сельскохозяйственного назначения, предоставленного в аренду, могут быть переданы арендатором другому лицу (перенаем) в порядке, установленном статьей 24 5 настоящего Кодекса»;
части четырнадцатую — двадцать первую считать соответственно частями пятнадцатой — двадцать второй;
3) дополнить статьей 24 5 следующего содержания:
«Статья 24 5 . Передача прав и обязанностей в отношении земельного участка сельскохозяйственного назначения другому лицу (перенаем)
Арендатор земельного участка сельскохозяйственного назначения может передать свои права и обязанности по договору аренды земельного участка другому лицу (перенаем) без изменения основного целевого назначения земельного участка в пределах срока договора аренды земельного участка, за исключением случаев, предусмотренных частью шестой статьи 24 настоящего Кодекса.
При этом:
арендатор обязан сам пользоваться земельным участком не менее трех лет, данный срок исчисляется с момента государственной регистрации права аренды земельного участка;
передача прав и обязанностей другому лицу (перенаем) по земельным участкам, предоставленным напрямую в аренду юридическим лицам по решению государственных органов без проведения электронного онлайн-аукциона, открытого электронного конкурса или конкурса, допускается по истечении пяти лет с момента государственной регистрации права аренды земельного участка;
арендатор обязан единовременно оплатить дополнительные платежи, которые соразмерно распределяются в соответствии со сроком аренды по результатам открытого электронного конкурса, или платежи, которые предусмотрены к оплате в рассрочку по результатам электронного онлайн-аукциона.
Передача прав и обязанностей в отношении земельного участка сельскохозяйственного назначения другому лицу (перенаем) подлежит государственной регистрации в установленном порядке. После государственной регистрации права аренды, возникшего в результате перенайма, информация об изменении арендатора земельного участка (с приложением документа, являющегося основанием для государственной регистрации права) направляется регистрирующим органом в электронном виде в соответствующий районный (городской) хокимият.
Порядок передачи арендатором своих прав и обязанностей в отношении арендуемого земельного участка сельскохозяйственного назначения другому лицу (перенаем) определяется Кабинетом Министров Республики Узбекистан»;
4) в абзаце втором части первой статьи 29 слова «в случаях, предусмотренных частью девятой статьи 24» заменить словами «в случаях, предусмотренных частью тринадцатой статьи 24 и статьей 24 5 »;
5) часть шестую статьи 30 5 дополнить предложением следующего содержания:
«При этом, для проведения строительно-монтажных работ в целях публичного сервитута необходимо пройти разрешительные процедуры в сфере строительства, установленные законодательством»;
6) в статье 36 :
в части первой :
из пункта 7 слова «выражающегося для земель сельскохозяйственного назначения в уровне урожайности ниже нормативного в течение трех лет (по кадастровой оценке)» исключить;
пункт 12 исключить;
часть вторую исключить;
части третью — восьмую считать соответственно частями второй — седьмой;
часть третью изложить в следующей редакции:
«Прекращение права владения или права постоянного либо временного пользования земельным участком в случаях, указанных в пунктах 1, 2, 3 и 5 части первой настоящей статьи, производится соответственно решениями хокимов областей, города Ташкента или решением Кабинета Министров Республики Узбекистан по представлению органов, осуществляющих государственный контроль за использованием и охраной земель, на основании подтверждающих документов, обосновывающих прекращение прав. Прекращение права владения или права постоянного либо временного пользования земельным участком в случаях, указанных в пунктах 6 — 11 части первой настоящей статьи, производится судом в порядке, установленном в статье 38 настоящего Кодекса. При несогласии с решениями Кабинета Министров Республики Узбекистан и указанных должностных лиц о прекращении права владения, права постоянного или временного пользования земельными участками физические и юридические лица могут обжаловать их в суд»;
в части пятой слова «предусмотренных пунктами 1, 2, 6 — 10, 12, 13 части первой настоящей статьи» заменить словами «предусмотренных пунктами 1, 2, 6 — 10, 13 части первой настоящей статьи»;
7) часть первую статьи 39 дополнить пунктом 10 следующего содержания:
«10) передавать в установленном порядке свои права и обязанности в отношении земельного участка, предусмотренные договором аренды, другому лицу (перенаем)»;
8) в части шестой статьи 49 слова «открытого электронного конкурса» заменить словами «электронного онлайн-аукциона»;
9) в части второй статьи 53 слова «открытого электронного конкурса» заменить словами «электронного онлайн-аукциона»;
10) в статье 87 :
в части третьей :
абзац второй исключить;
абзацы третий — седьмой считать соответственно абзацами вторым — шестым;
часть четвертую изложить в следующей редакции:
«Потери сельскохозяйственного и лесохозяйственного производства за орошаемые земли сельскохозяйственного назначения во всех случаях возмещаются всеми лицами, за исключением случаев изъятия земельных участков для общественных нужд»;
11) в статье 90 :
в части первой слова «а также права аренды земельного участка» заменить словами «права аренды земельного участка, а также передача прав и обязанностей в отношении земельного участка, предоставленного в аренду другому лицу (перенаем) в установленном порядке»;
из абзаца тринадцатого части второй слова «открытых электронных конкурсов и» исключить.
Статья 2. Внести в Закон Республики Узбекистан от 30 апреля 1998 года № 602-I «О фермерском хозяйстве» (в редакции Закона Республики Узбекистан от 26 августа 2004 года № 662-II) (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2004 г., № 9, ст. 162; Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2006 г., № 3, ст. 119; 2007 г., № 12, ст. 608; 2008 г., № 12, ст. 640; 2009 г., № 12, ст. 472; 2011 г., № 9, ст. 248; 2012 г., № 9/1, ст. 238; 2013 г., № 10, ст. 263; 2015 г., № 8, ст. 312; 2016 г., № 12, ст.ст. 383, 385; 2018 г., № 4, ст. 224, № 12, ст. 781; 2019 г., № 4, ст. 199, № 12, ст. 886; 2020 г., № 1, ст. 2, № 9, ст. 540, № 11, ст. 652; 2021 г., приложение к № 4; 2022 г., № 6, ст. 570) следующие изменения и дополнение:
1) второе предложение части второй статьи 4 исключить;
2) в статье 11 :
в части первой слова «открытого электронного конкурса» заменить словами «электронного онлайн-аукциона»;
в части третьей слова «открытого электронного конкурса» заменить словами «электронного онлайн-аукциона»;
3) в части первой статьи 16:
абзац пятый заменить абзацами пятым и шестым следующего содержания:
«самостоятельно осуществлять размещение сельскохозяйственных культур с учетом специализации и на основе заключенных договоров контрактации;
самостоятельно выбирать предприятия по переработке продукции и потребителей собственной продукции (работ, услуг)»;
а бзацы шестой — девятнадцатый считать соответственно абзацами седьмым — двадцатым;
дополнить абзацем двадцатым следующего содержания:
«передавать права и обязанности в отношении земельного участка, принадлежащего на праве аренды, с сохранением основного целевого назначения земельного участка другому лицу (перенаем), на срок действия договора аренды»;
абзац двадцатый считать абзацем двадцать первым.
Статья 3. В части второй статьи 13 Закона Республики Узбекистан от 20 мая 2019 года № ЗРУ-538 «О пастбищах» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2019 г., № 5, ст. 263; 2020 г., № 9, ст. 540; 2021 г., приложение к № 4, № 8, ст. 800; 2022 г., № 6, ст. 577) слова «открытого электронного конкурса» заменить словами «электронного онлайн-аукциона».
Статья 4. Часть первую статьи 22 Закона Республики Узбекистан от 1 апреля 2021 года № ЗРУ-680 «О дехканском хозяйстве» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2021 г., № 4, ст. 286; 2022 г., № 11, ст. 1061; 2023 г., № 11, ст. 919) дополнить абзацем седьмым следующего содержания:
«передавать в установленном порядке права и обязанности в отношении земельного участка сельскохозяйственного назначения, предоставленного в аренду дехканскому хозяйству, другому лицу (перенаем) с сохранением основного целевого назначения земельного участка».
Статья 5. Из абзаца третьего части первой статьи 23 Закона Республики Узбекистан от 29 июня 2022 года № ЗРУ-781 «О процедурах изъятия земельных участков для общественных нужд с компенсацией» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2022 г., № 6, ст. 576) слова «(за исключением права аренды на земельные участки сельскохозяйственного назначения)» исключить.
Статья 6. Внести в Закон Республики Узбекистан от 28 ноября 2022 года № ЗРУ-803 «О государственной регистрации прав на недвижимое имущество» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2022 г., № 11, ст. 1064) следующие дополнения и изменение:
1) абзац шестой статьи 10 после слов «право аренды» дополнить словами «в том числе право аренды, возникающее в результате передачи другому лицу прав и обязанностей на арендуемый земельный участок (перенаем)»;
2) статью 31 дополнить частью пятой следующего содержания:
«Документы, предусмотренные в статье 33 настоящего Закона, являются основанием для государственной регистрации права аренды, возникающего в результате передачи прав и обязанностей в отношении земельного участка другому лицу (перенаем)»;
3) статью 33 изложить в следующей редакции:
« Статья 33. Документы, определяющие переход прав на приватизированный или принадлежащий на праве аренды земельный участок и его особенности
Документами, определяющими переход прав на приватизированный или принадлежащий на праве аренды земельный участок к другому лицу, являются:
нотариально удостоверенный договор купли-продажи приватизированного пустующего земельного участка или права на земельный участок, принадлежащий на праве аренды;
нотариально удостоверенный договор дарения приватизированного пустующего земельного участка или права на земельный участок, принадлежащий на праве аренды;
нотариально удостоверенный договор мены приватизированного пустующего земельного участка или права на земельный участок, принадлежащий на праве аренды;
нотариально удостоверенный договор ренты, предусматривающий передачу приватизированного пустующего земельного участка или права на земельный участок, принадлежащий на праве аренды другому лицу при условии уплаты рентной платы;
нотариально удостоверенное свидетельство о праве наследования приватизированного пустующего земельного участка или права на земельный участок, принадлежащий на праве аренды, и о праве собственности на соответствующую часть приватизированного пустующего земельного участка, находящегося в общей собственности супругов;
договор (нотариально удостоверенный, если это жилой объект) о передаче приватизированного земельного участка вместе с расположенными на нем зданием и сооружением или права на земельный участок, принадлежащий на праве аренды, в уставный фонд (уставный капитал) в качестве доли юридических лиц;
договор (нотариально удостоверенный, если это жилой объект) о возврате учредителю приватизированного земельного участка вместе с находящимися на нем зданием и сооружением или права на земельный участок, принадлежащий на праве аренды;
протокол об итогах торгов во исполнение судебных решений и решений иных органов по реализации пустующих земельных участков, находящихся в собственности физических и юридических лиц (приватизированных), или права на земельный участок, принадлежащий на праве аренды;
решение суда или решение государственного исполнителя либо акт о передаче приватизированного пустующего земельного участка и права на земельный участок, принадлежащий на праве аренды между взыскателем и должником, утвержденный государственным исполнителем».
Статья 7. Министерству юстиции Республики Узбекистан и другим заинтересованным организациям обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Закона.
Статья 8. Кабинету Министров Республики Узбекистан:
в течение одного месяца после вступления в силу настоящего Закона разработать и утвердить Порядок отбора наилучшего предложения для реализации крупного инвестиционного проекта, предусмотренный абзацем восьмым пункта 2 статьи 1 настоящего Закона;
в течение одного месяца после вступления в силу настоящего Закона разработать и утвердить Порядок передачи арендатором своих прав и обязанностей в отношении арендуемого земельного участка сельскохозяйственного назначения другому лицу (перенаем), предусмотренный абзацем девятым пункта 3 статьи 1 настоящего Закона;
привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;
обеспечить пересмотр и отмену республиканскими органами исполнительной власти их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону.
Статья 9. Настоящий Закон вступает в силу со дня его официального опубликования.
Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ
г. Ташкент,
9 октября 2024 г.,
№ ЗРУ-973