UzbekAI

Ўзбекистон Республикасининг Қонуни

Ер қаъри тўғрисида

Қонунчилик палатаси томонидан 2024 йил 27 августда қабул қилинган Сенат томонидан 2024 йил 20 сентябрда маъқулланган

1-боб. Умумий қоидалар

1-модда. Ушбу Қонуннинг мақсади ва қўлланилиш соҳаси

Ушбу Қонуннинг мақсади ер ости бойликларига эгалик қилиш ва уларни тасарруф этиш, шунингдек ер қаъридан фойдаланиш ҳамда уни муҳофаза қилиш чоғида юзага келадиган муносабатларни тартибга солишдан иборат.

Ушбу Қонуннинг амал қилиши ер қаъридан фойдаланишда юзага келадиган, ер, сув (бундан саноат аҳамиятига молик ер ости сувлари мустасно), ўсимлик ва ҳайвонот дунёсидан, атмосфера ҳавосидан фойдаланиш ҳамда уларни муҳофаза қилиш билан боғлиқ бўлган муносабатларга нисбатан татбиқ этилмайди.

Ушбу Қонун ва соҳага оид қонунчилик тегишли салоҳиятга эга бўлган институтлар кўмагида бозорга йўналтирилган инвестицияларни жалб этиш воситасида Ўзбекистон Республикасининг фойдали қазилмаларини барқарор ўзлаштириш учун геологик маълумотларни тартибга солиш ва бошқаришнинг замонавий усулларига асосланган ҳуқуқий асосни таъминлайди.

2-модда. Ер қаъри тўғрисидаги қонунчилик

Ер қаъри тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборатдир.

Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида Ўзбекистон Республикасининг ер қаъри тўғрисидаги қонунчилигида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.

3-модда. Асосий тушунчалар

Ушбу Қонунда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:

бенефициар эгалик қилувчи — юридик шахсни бевосита ёки билвосита назорат қилувчи ёки унга эгалик қилувчи шахс. Агар бундай шахс шундай юридик шахснинг йигирма беш фоиз ва ундан ортиқ фоиз миқдордаги улушига бевосита ёхуд битта ёки ўзаро бир-бири билан боғланган бир неча юридик шахс орқали эгалик қилса, бундай шахс бирор-бир бошқа малака мезонларига қўшимча тарзда автоматик равишда бенефициар эгалик қилувчи деб ҳисобланади;

ваколатли шахс — ер қаъридан фойдаланиш соҳасида махсус билимларга эга бўлган, қўлланиладиган миллий ва (ёки) халқаро стандартларга мувофиқ ваколатли шахс деб эътироф этилган шахс;

ер остида сақлаш — ер қаъри маконидан фойдали қазилмаларни қазиб олиш билан боғлиқ бўлмаган мақсадларда, шу жумладан нефтни, газни, газ конденсатини, саноат аҳамиятига молик ер ости сувларини, бошқа моддалар ва материалларни ер остида сақлаш, чиқиндиларни сақлаш ва кўмиш мақсадида фойдаланиш;

ер қаъри — ер қобиғининг тупроқ қатламидан қуйида жойлашган, тупроқ қатлами мавжуд бўлмаганда эса ер юзасидан ёки сув объектлари тубидан қуйида жойлашган, геологик жиҳатдан ўрганиш ва ўзлаштириш мумкин бўлган чуқурликка қадар ястанган қисми;

ер қаъри участкаларидан фойдаланиш ҳуқуқига доир рухсатнома — ваколатли орган томонидан бериладиган ва муайян чегарадаги ер қаъри участкасидан ушбу Қонуннинг 30-моддасида назарда тутилган ер қаъридан белгиланган муддат мобайнида фойдаланиш турларига мувофиқ фойдаланиш ҳуқуқини тасдиқлайдиган ҳамда ер қаъри участкаларидан фойдаланиш шартларини белгилайдиган ҳужжат;

ер қаъри участкаси — рухсатномада кўрсатилган бир ёки бир неча кадастр квадратидан иборат бўлган ер қаъри участкаси;

ер қаъридан фойдаланиш соҳасидаги асосий фаолият тури — ушбу Қонун билан тартибга солинадиган фаолиятнинг қуйидаги бирор-бир тури: қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганиш, қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олиш, углеводородларни рекогносцировка қилиш ишлари, углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганиш, углеводородларни қазиб олиш, ер ости омборларини геологик жиҳатдан ўрганиш, ер остида сақлаш;

ер қаъридан фойдаланувчи — ушбу Қонунга мувофиқ ер қаъри участкаларидан фойдаланиш ҳуқуқига доир рухсатномага эга бўлган юридик ёки жисмоний шахс;

ер қаърини геологик жиҳатдан ўрганиш — Ўзбекистон Республикаси ҳудудини минтақавий геологик жиҳатдан ўрганишни, фойдали қазилмалар конларини излаш, баҳолаш ҳамда қидиришни, улардаги фойдали қазилмалар захираларининг миқдори ва сифатини, уларнинг технологик хоссаларини ҳамда иқтисодий қимматини, шунингдек ер қаърининг бошқа хоссаларини белгилашни ўз ичига оладиган, ер қобиғи геологик тузилишининг ўзига хос хусусиятларини аниқлашга доир махсус тадқиқот ишлари мажмуи;

иш куни — шанба ва якшанбадан ҳамда Ўзбекистон Республикасининг Меҳнат кодексига мувофиқ белгиланадиган, ишланмайдиган байрам кунларидан ташқари ҳар қандай календарь кун;

кадастр квадрати — кадастр сеткасидаги энг кам майдон бирлиги бўлиб, унинг ҳар бир томони географик координаталар тизимидаги ўнта олтмишталик сонияга тенг бўлади;

кадастр квадрати юзасининг ер участкаси — кадастр квадратлари юзасидаги, рухсатномага киритилган ҳудуд;

коллекция материалларининг намуналарини тўплаш — нодир тош хомашёсининг, палеонтологик қолдиқларнинг ва бошқа геологик коллекция материалларининг намуналарини тўплаш;

конни ўзлаштириш лойиҳаси — кончилик фаолиятининг бутун даври учун техник маслаҳатчи томонидан тасдиқланган ишлар (хизматлар) лойиҳаси. Лойиҳа қазиб олиш участкасини ўрнатиш, ишлатиш ва ёпиш тавсифини ўз ичига олади, шунингдек унда таклиф этилаётган лойиҳа, уни техник жиҳатдан амалга ошириш ва кутилаётган муддатлар тўғрисидаги умумий ахборот мавжуд бўлади. Унда чекланган вақт даври учун қабул қилинадиган ишлатиш режаси назарда тутилиб, ушбу режада бутун тегишли техник фаолият, шу жумладан ишчи кучига бўлган талаб, меҳнатни муҳофаза қилишга ва техника хавфсизлигига, шунингдек атроф муҳитни муҳофаза қилишга риоя этилиши бўйича талаблар ҳар томонлама тавсифланади;

кончилик фаолияти — конни ўзлаштириш билан боғлиқ фаолият, шу жумладан, қидирув, геологик жиҳатдан ўрганиш, кончилик фаолиятининг инфратузилма объектларини қуриш ва уларга хизмат кўрсатиш, қазиб олиш, концентрация, бойитиш ёки қайта ишлаш, ишлов бериш, сепарация ҳамда транспортда ташиш, шунингдек қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганиш ўтказиш, ўзлаштириш, ишлаб чиқариш ёки қайта ишлаш мақсадида амалга ошириладиган бошқа ёрдамчи фаолият турлари;

кончилик фаолияти инфратузилмаси объектлари — кончилик фаолиятини амалга ошириш мақсадида қурилган ёки фойдаланилаётган ҳар қандай иморат, қурилма, завод ва бошқа асосий ускуналар;

кончилик фаолияти чиқиндилари — фойдали қазилмаларни, шу жумладан углеводородларни қидириш ёки қазиб олиш натижасида, шунингдек қайта ишлаш, шу жумладан аффинаж ва эритиш жараёнида бевосита ҳосил бўладиган чиқиндилар (қаттиқ ҳолдаги, ярим қаттиқ ҳолдаги ва суюқ), жумладан бойитиш фабрикаларининг қолдиғи, аффинаж ва эритиш чиқиндилари, аффинаж ва эритиш жараёнидаги чиқиндилар, қоплама тоғ жинслари, чиқиндиларни қайта ишлаш чоғида тупроқнинг юқори қатлами ва шлаклари, технологик материаллар ҳамда утилизация қилиш учун яроқли бўлган, улар билан боғлиқ маҳсулотлар;

лозим даражадаги нефть-газ амалиёти — жаҳон нефть-газ тармоқларида нефть-газ операцияларининг тегишли жиҳатлари билан боғлиқ ҳолда юзага келадиган ўхшаш ҳолатлар ҳамда шароитларда эҳтиёткор ва инсофли операторлар томонидан фойдаланиладиган технологиялар, усуллар ва тартиб-таомиллар;

минерал хомашё — қазиб олинган ва бирламчи ишлов беришдан ўтказилган фойдали қазилмалар;

нефть ва газ кони — углеводородлар қазиб олиниши мумкин бўлган битта геологик тузилма ёки стратиграфик шароитлар билан гуруҳ ҳосил қилган ёки боғлиқ бўлган углеводородлар қатлами ёки углеводородларнинг бир неча қатлами;

нефть маҳсулотлари — қайта ишлаш ёки ишлов бериш жараёнида хом нефтдан ёки табиий газдан фракцияларга ажратилган ёки бошқача тарзда олинган маҳсулотлар;

нефть-газ инфратузилмаси объекти — нефть-газ операцияларини амалга ошириш учун қурилган ёки фойдаланиладиган ҳар қандай конструкция, қурилма, завод ва бошқа асосий асбоб-ускуна;

нефть-газ операциялари — углеводородларни рекогносцировка қилиш, геологик жиҳатдан ўрганиш ва қазиб олиш билан боғлиқ ишлар, шу жумладан ўзлаштириш, сақлаш, тайёрлаш, қайта ишлаш, транспортда ташиш билан боғлиқ фаолият ёки углеводородларни рекогносцировка қилиш, геологик жиҳатдан ўрганиш ва қазиб олиш мақсадида амалга ошириладиган бошқа ишлар;

норуда фойдали қазилмалар — таркибида металлар мавжуд бўлмаган, табиий ҳолатда ёки тозаланган ва ишлов берилган ҳолда фойдаланиладиган фойдали қазилмалар;

табиий газни чуқур қайта ишлаш маҳсулотлари — хом табиий газни тозалаш ҳамда тақсимлаш ва пировардида ундан фойдаланиш учун унинг яроқлилигини таъминлаш мақсадида табиий газни қайта ишлаш натижасида олинадиган маҳсулотлар;

тажриба-саноат усулида қазиб олиш — фойдали қазилмаларни бойитиш ва қайта ишлаш технологияларини ишлаб чиқиш ёки такомиллаштириш, фойдали қазилмалар конларини саноат усулида ўзлаштиришнинг, шунингдек техноген минерал ҳосилалардан фойдаланишнинг оқилона усуллари ва услубларини танлаш мақсадида ер қаърини геологик жиҳатдан ўрганиш жараёнида амалга ошириладиган фойдали қазилмаларни қазиб олиш;

техник маслаҳатчи — ариза бериш учун техник-иқтисодий асоснома, конни ўзлаштириш режаси, ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини бартараф этиш режаси каби ҳужжатларни, шунингдек кончилик фаолиятини амалга ошириш учун зарур бўлган режалаштириш соҳасидаги бошқа ҳужжатларни техник жиҳатдан тайёрлашга лаёқатли бўлган шахс;

техноген минерал ҳосилалар — кончилик, кон-қайта ишлаш (бойитиш) ва энергетика соҳасидаги ишлаб чиқаришларнинг таркибида кейинчалик фойдаланиш учун яроқли фойдали компонентлар мавжуд бўлган чиқиндилари тўпламлари;

тижоратбоп топилма — жорий техник ва технологик даражани ҳисобга олган ҳолда ўзлаштириш чоғида иқтисодий жиҳатдан рентабелли бўлган кон;

углеводородлар кони — ер қаърида битта тузилма ёки қатлам доирасида ҳосил бўлган, миқдори, сифати ва захиралари аниқланган, углеводородларнинг битта ёки бир неча қатлами;

углеводородлар топилмаси — миқдори, сифати ёки иқтисодий жиҳатдан мақсадга мувофиқлигидан қатъи назар, углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномага киритилган ер қаъри участкасининг исталган қисмидаги углеводородлар ҳажмларининг бирор-бир топилмаси;

углеводородлар қатлами — углеводородларнинг алоҳида ва якка ҳолдаги табиий (суюқ ёки газ ҳолатидаги) уюмларини ўз ичига олган, ўтказмайдиган жинслар ва (ёки) сув тўсиқлари билан чегараланган ҳамда ягона табиий босим тизими хусусиятига эга бўлган ғовак ва ўтказувчан геологик ҳосила;

углеводородларни баҳолаш — углеводородлар топилганидан кейин углеводородларнинг потенциал қатламидан чиқариб олинаётган углеводородлар захираларининг миқдори ва сифатини, шунингдек углеводородларнинг потенциал қатлами углеводородлар кони бўла олиши мумкинлигини ёки мумкин эмаслигини аниқлаш учун битта ёки бир неча шундай потенциал қатламнинг ўлчамини, кўламини ҳамда ундан тижорат мақсадида фойдаланиш имкониятини аниқлаш мақсадида углеводородларни ер қаъридан фойдаланувчи томонидан геологик жиҳатдан ўрганиш доирасида амалга ошириладиган барча ишлар;

углеводородларни биргаликда ўзлаштириш — углеводородларни қазиб олишга доир турли рухсатномаларга тааллуқли бўлган ер қаъри участкаларидаги битта нефть-газ кони чегараларида жойлашган углеводородларнинг битта ёки бир неча қатламига нисбатан углеводородларни қазиб олишга оид биргаликдаги ишларни бир неча ер қаъридан фойдаланувчилар томонидан шартнома асосида, шу жумладан тегишли конни ўзлаштириш учун умумий инфратузилмадан фойдаланган ҳолда амалга ошириш;

углеводородларни рекогносцировка қилиш ишлари — бирор-бир усулдан фойдаланиш воситасида ер қаърининг муайян участкасида углеводородларни излаш чоғида бажариладиган геологик, геокимёвий ва геофизик қидирув ишлари: сейсмик, гравиметрик, магнит, электр, электромагнит, геокимёвий тадқиқотлар, шу жумладан уч юз метр чуқурликка қадар унча чуқур бўлмаган бурғилаш ишлари;

углеводородларни қазиб олиш ишлари — нефть ва газ конини ёки углеводородлар қатламини ўзлаштириш, углеводородларни қазиб олиш, чиқариб олиш, транспортда ташиш, тайёрлаш ва ажратиш ёхуд нефть-газ инфратузилмаси объектларини қуриш, ўрнатиш, ишлатиш ёки унга хизмат кўрсатиш билан боғлиқ ҳар қандай ишлар;

фойдали компонент — фойдали қазилманинг тижоратда фойдаланиш мақсадида қазиб олиш технологик жиҳатдан мумкин бўлган ва иқтисодий жиҳатдан мақсадга мувофиқ бўлган таркибий қисми;

фойдали қазилмалар — ер қаъридаги келиб чиқиши ноорганик ва органик бўлган қаттиқ, суюқ ёки газсимон ҳолатдаги табиий минерал ҳосилалар, шу жумладан саноат аҳамиятига молик ер ости сувлари, шўр кўлларнинг туз эритмалари;

фойдали қазилмалар кони — миқдори ва сифати жиҳатидан ўзлаштириш объекти бўлиши мумкин бўлган, таркибида фойдали қазилмалар мавжуд ер қаъри участкаси;

фойдали қазилмаларни олтин изловчилар усулида қазиб олиш — ер қаъри участкаларидан, шу жумладан сочма олтин конлари участкаларидан тадбиркорлик таваккалчилиги асосида қимматбаҳо металларни ва қимматбаҳо тошларни носаноат усулида қазиб олиш;

фойдали қазилмаларни қазиб олиш — фойдали қазилмаларни ер қаъридан юзага чиқариб олиш билан боғлиқ ишлар мажмуи;

экологик экспертиза — режалаштирилаётган ёки амалга оширилаётган хўжалик фаолиятининг ва бошқа фаолиятнинг экологик талабларга мувофиқлигини «Экологик экспертиза тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига мувофиқ белгилаш ҳамда экологик экспертиза объектини рўёбга чиқаришга йўл қўйилиши мумкинлигини аниқлаш;

электрон аукцион — электрон савдоларни аукцион шаклида ўтказиш усули бўлиб, бунда ер қаъри участкасидан фойдаланиш ҳуқуқи Интернет жаҳон ахборот тармоғидаги ихтисослашган электрон савдо майдончасида онлайн режимда, аукциондан тенг фойдаланиш асосида амалга оширилади;

қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмалар — ер ости қатламларида ёки ер юзасида қаттиқ шаклда жойлашган табиий минерал ҳосилалар, органик моддалар ва уларнинг аралашмалари, рудали ва норуда фойдали қазилмалар;

қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларнинг асосий турлари — норуда фойдали қазилмалардан фарқ қилувчи қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмалар.

4-модда. Ер ости бойликларига эгалик қилиш ва уларни тасарруф этишнинг, шунингдек ер қаъридан фойдаланиш ҳамда уни муҳофаза қилишнинг асосий принциплари

Ер ости бойликларига эгалик қилиш ва уларни тасарруф этишнинг, шунингдек ер қаъридан фойдаланиш ва уни муҳофаза қилишнинг асосий принциплари қуйидагилардан иборат:

қонунийлик ва ер қаъридан фойдаланиш шартларининг барқарорлиги;

ер қаъридан оқилона фойдаланиш;

экологик хавфсизликни таъминлаш;

ахборотнинг очиқлиги ва шаффофлиги;

адолатлилик ва рақобатбардошлик;

ер қаъридан фойдаланувчиларнинг инсофлилиги.

Ер қаъридан фойдаланиш шартларининг қонунийлиги ва барқарорлиги ушбу фаолиятни Ўзбекистон Республикаси Конституциясига, ушбу Қонунга ва бошқа қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ амалга ошириш орқали таъминланади.

Ер қаъридан оқилона фойдаланишга халқнинг ва инвесторларнинг манфаатларини кўзлаб барқарор иқтисодий тараққиётни таъминлаш мақсадида ер қаъридан фойдаланиш ҳуқуқини бериш орқали эришилади.

Экологик хавфсизлик талабларини таъминлаш ер қаъридан экологик хавфсиз усуллар орқали фойдаланиш ҳамда ер қаърини ифлослантиришнинг олдини олиш ва атроф-муҳитга салбий таъсирни камайтиришга қаратилган чора-тадбирларни қўллаш ҳисобидан амалга оширилади.

Ахборотнинг очиқлиги ва шаффофлиги қонунчиликка мувофиқ ер қаъридан фойдаланишдаги ахборот эркинлигини англатади.

Адолатлилик ва рақобатбардошликка ер қаъридан фойдаланувчиларга, шу жумладан чет эл инвесторларига тенг ва камситилмайдиган муносабатни таъминлаш ҳамда монополиянинг ва бозорга таъсир ўтказишни суиистеъмол қилишнинг олдини олиш орқали эришилади.

Ер қаъридан фойдаланувчиларнинг инсофлилиги ер қаъридан фойдаланиш фаолияти устидан давлат назоратини амалга ошириш жараёнида ер қаъридан фойдаланувчилар томонидан уларга берилган ҳуқуқларни амалга оширишда ва ушбу Қонунда назарда тутилган мажбуриятларни бажаришда ер қаъридан фойдаланувчиларнинг ҳалоллиги ҳисобидан таъминланади.

5-модда. Фойдали қазилмаларнинг таснифи

Фойдали қазилмалар иқтисодий аҳамиятига ва ер қаъри участкаларини фойдаланишга бериш шартларига кўра, ушбу Қонунга мувофиқ асосий ва норуда фойдали қазилмаларга бўлинади.

Фойдали қазилмаларнинг асосий турлари жумласига қуйидагилар киради:

а) рудали фойдали қазилмалар — таркибида металлар мавжуд бўлган фойдали қазилмалар. Улар жумласига алюминий, сурма, маргимуш, бериллий, висмут, бор, кадмий, цезий, целестин, хром, киноварь, кобальт, мис, галенит, галлий, германий, олтин, гафний, ильменит, индий, темир, темир оксиди, қўрғошин, литий, магний, марганец, симоб, молибден, никель, ниобий, платина гуруҳидаги металлар, пиритлар, радий, ноёб ер элементлари (лантаноидлар ва актиноидлар), рений, рубидий, скандий, селен, кумуш, стронций, тантал, теллур, таллий, торий, қалай, титан, вольфрам ва унинг рудалари, ванадий, вульфенит, иттрий, рух ҳамда циркон киради. Рудали фойдали қазилмалар сувда эриган рудали фойдали қазилмаларни ўз ичига олади;

б) радиоактив фойдали қазилмалар — таркибида радиоактив изотоплар мавжуд бўлган минераллар. Улар уранни, торийни ва бошқа радиоактив минералларни ўз ичига олади, бундан радий ва калий мустасно;

в) энергетик фойдали қазилмалар — углеводородлардан фарқ қиладиган, энергияни ҳосил қилишда фойдаланиладиган фойдали қазилмалар. Улар жумласига кўмирнинг барча турлари, шу жумладан тошкўмир ва кул ранг кўмир, антрацит, торф ва радиоактив минераллар киради;

г) углеводородлар — одатда энергия ишлаб чиқариш учун фойдаланиладиган, суюқ ёки газсимон ҳолатда бўладиган фойдали қазилмаларнинг углеводород бирикмалари. Улар жумласига хом нефть, табиий газ, эритилган газ, газ конденсатлари, ёнувчи сланецлар ва сланецли нефть ҳамда улар билан боғлиқ компонентлар, ноанъанавий углеводородлар, шунингдек нефть маҳсулотлари ва табиий газни чуқур қайта ишлаш маҳсулотлари киради.

Таркибида металлар мавжуд бўлмаган минераллар норуда фойдали қазилмалардир. Норуда фойдали қазилмалар жумласига қуйидагилар киради:

а) кон-кимё хом ашёси — минерал пигментлар, минерал тузлар (инсон истеъмол қилиши учун фойдаланиладиган), калий тузи, натрий сульфат, карбонатли тоғ жинслари (оҳактош, доломитлар), минерал ўғитлар (глауконитлар, фосфоритлар ва бошқалар), шунингдек бошқа кон-кимё хом ашёси;

б) кон-руда хом ашёси — эрувчан шпат, дала шпати хом ашёси, кварц ва кварцит, табиий графит, шиша хом ашёси, кварц қум, брусит мармар, тальк ва тальк тоши, талькли магнезит, волластонит, асбест, барит, вермикулит, қолиплаш хом ашёси, фельзит, серпентинит ва бошқа кон-руда хомашёси;

в) қимматбаҳо ва ярим қимматбаҳо тошлар — ҳар қандай ишлов берилмаган, сочилган ҳолдаги, ора-сира жойлашган тошлар (олмос, зумрад, берилл, опал, рубин, сапфир, феруза, хризоберилл, шпинел, топаз, турмалин, циркон, обсидиан, перидот, ойтош, хризопраз, аметист, кварц, ёқут, цоизит, кордиерит, скаполит ва бошқа хомашё);

г) қурилиш материаллари ва тўлдиргичлар — одатда қурилиш саноатида шағал ёки блокли тош сифатида фойдаланиладиган фойдали қазилмалар ва улар билан боғлиқ материаллар (гил, қум, шағал, оҳактош ва бошқа магматик жинслар, лой, мергель, гипс, бўр, андезит, туф, кристалли сланец, гилли сланец, том ёпишда ишлатиладиган сланец, қумтош, кварц, тўлдиргичлар ва қурилиш тоши, серпентин, перидотит, дунит, диорит, диабаз, базальт, габбро, сиенит, гнейс, кварцит ва бошқа хом ашё).

Қимматбаҳо металлар ва қимматбаҳо тошлар юқори қимматли минераллар жумласига киради. Улар олтин ва қимматбаҳо тошлар каби қимматбаҳо металл минералларни ўз ичига олади.

Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлигининг қарорлари билан фойдали қазилмалар рўйхати ҳали фойдаланилмаган моддалар билан тўлдирилиши мумкин.

Саноат аҳамиятига молик ер ости сувлари ичимлик ва минерал ичимлик сув сифатида яроқсиз бўлган ва бальнеологик мақсадларда фойдаланилиши мумкин бўлмаган, бироқ саноат мақсадларида фойдаланилиши мумкин бўлган табиий ер ости сувларидан иборатдир. Сувнинг таркибидаги минералларга қараб минераллар асосий ва норуда минералларга таснифланади.

6-модда. Ер қаърига бўлган мулкчилик ҳуқуқи

Ер қаъри ва ер қаърида табиий йўл билан жойлашган барча фойдали қазилмалар Ўзбекистон Республикасининг давлат мулки бўлиб, ундан оқилона фойдаланиш лозим ва у давлат томонидан муҳофаза қилинади. Ушбу мулк ҳуқуқи ҳар қандай шахснинг ерга ва сувга бўлган бирор-бир ҳуқуқига ёки мулкчилигига қарамай қўлланилади.

Давлат ер қаърини ушбу Қонунда назарда тутилган асослар, шартлар ва чегараларда фойдаланишга беради.

Ер қаъри участкалари олди-сотди, ҳадя, мерос қилиб қолдириш, омонат, гаров предмети бўлиши ёки ҳар қандай бошқача шаклда ўзга шахсга ўтказилиши мумкин эмас.

Давлат ушбу Қонуннинг ҳамда қонунчилик ҳужжатларининг қоидалари ва шартларига мувофиқ ер қаъри участкаларидан фойдаланишга доир, шу жумладан фойдали қазилмаларни рекогносцировка қилиш ишларини, геологик жиҳатдан ўрганишни, қазиб олишни (қайта ишлашни) амалга оширишга доир рухсатномалар бериш ҳуқуқига эга.

7-модда. Ер қаъридан фойдаланишга доир рухсатномага ва қазиб олинган фойдали қазилмаларга бўлган мулк ҳуқуқи

Ер қаъридан фойдаланишга доир рухсатномага бўлган мулк ҳуқуқи қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ бошқа шахсга ўтказилиши, шу жумладан сотиш, гаров ёки бошқача таъминот орқали бошқа шахсга ўтказилиши мумкин.

Қонунчиликда белгиланган тартибда қазиб олинган фойдали қазилмаларга бўлган мулк ҳуқуқи ер қаъри участкасидан фойдаланиш ҳуқуқига эга бўлган жисмоний ва юридик шахсларга тегишлидир.

Қонунга хилоф равишда қазиб олинган фойдали қазилмаларга бўлган мулк ҳуқуқи Ўзбекистон Республикасига тегишлидир.

Ушбу Қонунда назарда тутилган тартибда қазиб олинган фойдали қазилмаларга бўлган мулк ҳуқуқи давлат томонидан муҳофаза қилинади.

8-модда. Техноген минерал ҳосилаларга бўлган мулк ҳуқуқи

Ер қаъри участкасининг чегарасида жойлашган техноген минерал ҳосилалар мазкур участкага тегишлидир.

Ер қаъридан фойдаланувчининг фойдаланишида бўлган ер қаъри участкасида мазкур фойдаланувчининг фаолияти натижасида юзага келган техноген минерал ҳосилаларга бўлган мулк ҳуқуқи ер қаъри участкасидан фойдаланиш ҳуқуқининг амал қилиш муддатида ушбу фойдаланувчида сақланиб қолади. Техноген минерал ҳосилаларнинг мулкдорлари бўлган ер қаъридан фойдаланувчилар ушбу Қонунга мувофиқ уларга эгалик қилишга, улардан фойдаланишга ва уларни тасарруф этишга, шу жумладан учинчи шахсларга беришга ҳақли.

Ер қаъри участкасида у билан боғлиқ рухсатноманинг амал қилиш муддати тугаганидан кейин қолган техноген минерал ҳосилалар давлат мулки ҳисобланади ва улар давлат ер қаъри фонди таркибига киритилади.

Очиқ майдонларда техноген минерал ҳосилаларни жойлаштиришга ушбу Қонун қоидаларига мувофиқ рухсат берилиши мумкин.

Техноген минерал ҳосилаларнинг берилиши ер қаъридан фойдаланувчининг ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини бартараф этиш бўйича амалдаги мажбуриятларига таъсир этмайди.

2-боб. Ер қаъридан фойдаланиш ва уни муҳофаза қилиш соҳасини давлат томонидан тартибга солиш

9-модда. Давлатнинг ер қаъридан фойдаланиш ва уни муҳофаза қилиш соҳасидаги роли

Давлат ер қаъридан фойдаланиш ва уни муҳофаза қилиш соҳасида қуйидаги вазифаларни бажаради:

1) кончилик тармоғига инвестициялар киритилишига кўмаклашиш ва уларни тартибга солиш, ер қаърини геологик жиҳатдан ўрганишни ташкил этиш, фойдали қазилмаларни қазиб олишни, ер қаърининг бошқа объектларини ўзлаштиришни ва ер қаъридан фойдаланишни тартибга солиш;

2) фойдали қазилмаларни ўзлаштириш ва тасарруф қилишда қонунийликни, очиқлик ва шаффофликни, холисликни ҳамда экологик хавфсизликни таъминлаш, ер қаъридан фойдаланишни мониторинг қилиш ва маълумотларни мунтазам равишда эълон қилиш, шунингдек инвестиция лойиҳалари доирасида ижтимоий ҳимояни амалга ошириш;

3) берилган рухсатномалар доирасида ер қаъридан фойдаланиш шартлари бажарилишини таъминлаш, ер қаъридан фойдаланиш ва уни муҳофаза қилиш соҳасида давлат назоратини амалга ошириш, шунингдек қонунчиликка зид бўлган ҳаракатларга йўл қуймаслик чораларини кўриш.

10-модда. Ер қаъридан фойдаланиш ва уни муҳофаза қилиш соҳасидаги давлат сиёсатини амалга оширувчи органлар

Ер қаъридан фойдаланиш ва уни муҳофаза қилиш соҳасидаги давлат сиёсатини амалга оширувчи органлар қуйидагилардан иборат:

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси;

Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги;

Ўзбекистон Республикаси Энергетика вазирлиги;

Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги;

Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Тоғ-кон саноати ва геология соҳасини назорат қилиш инспекцияси;

Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги «Ер қаъридан фойдаланиш маркази» давлат муассасаси;

маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари.

11-модда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг ер қаъридан фойдаланиш ва уни муҳофаза қилиш соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

ер қаъридан фойдаланиш ва уни муҳофаза қилиш соҳасида ягона давлат сиёсати амалга оширилишини таъминлайди;

ер қаърини давлат мулки объекти сифатида бошқаришни амалга оширади, миллий хавфсизликни, аҳоли хавфсизлигини, унинг ҳаёти ва соғлиғи сақланишини, шунингдек атроф-муҳитнинг муҳофаза қилинишини таъминлаш мақсадида, ер қаъридан фойдаланишга доир чекловлар ва тақиқларни белгилайди;

минерал хомашё базасини ривожлантиришга ҳамда қайта тўлдиришга оид узоқ муддатли ва ўрта муддатли давлат дастурларини тасдиқлайди ҳамда уларнинг бажарилиши устидан назоратни амалга оширади;

ер қаъри участкаларини фойдаланишга бериш ҳамда ер қаъри ҳолатининг давлат мониторингини амалга ошириш тартибини белгилайди;

ер қаърининг давлат фонди кадастрини юритиш тартибини белгилайди;

фойдали қазилмалар конларини ўзлаштириш ва минерал хомашёни қайта ишлашда Ер қаърини муҳофаза қилишнинг ягона қоидаларини тасдиқлайди;

ер қаърининг геологик жиҳатдан ўрганилиши, ундан фойдаланилиши ва унинг муҳофаза қилиниши устидан давлат назоратини амалга ошириш тартибини белгилайди;

қимматбаҳо металларни ва қимматбаҳо тошларни олтин изловчилар усулида қазиб олишга доир фаолиятни амалга ошириш тартибини белгилайди;

Фойдали қазилмалар захиралари бўйича давлат комиссияси таркибини тасдиқлайди;

минерал хомашё базасини ривожлантиришга ва қайта тўлдиришга оид давлат дастурлари доирасида амалга оширилган, саноат аҳамиятига молик бўлган фойдали қазилмаларнинг янги конларини очганлик ёки илгари маълум бўлган конларни (конлар участкаларини) тубдан қайта баҳолаганлик учун пулли мукофотлар миқдорларини белгилайди.

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

12-модда. Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлигининг ер қаъридан фойдаланиш ва уни муҳофаза қилиш соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги:

Ўзбекистон Республикаси Энергетика вазирлиги билан углеводородлар соҳасида, Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги билан атроф-муҳитни муҳофаза қилишда ер қаъридан фойдаланиш ва уни муҳофаза қилиш соҳасида ягона давлат сиёсатини амалга оширади;

бошқа вазирликлар ва давлат идоралари билан ер қаъридан фойдаланиш соҳасида, шу жумладан Ўзбекистон Республикаси Энергетика вазирлиги билан углеводородлар бўйича ҳамда Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги билан атроф муҳитни муҳофаза қилиш юзасидан секторнинг ривожланишини мувофиқлаштиради;

минерал хомашё базасини ривожлантиришга ва уни тўлдиришга оид ҳар йилги давлат дастурларини шакллантиради ҳамда амалга оширади;

ер қаърини геологик жиҳатдан ўрганиш, ундан фойдаланиш ҳамда уни муҳофаза қилиш устидан давлат назоратининг ер қаърини геологик жиҳатдан ўрганиш нормативлари ва талабларига риоя этилишига, минерал хомашёни қазиб олиш ва қайта ишлашнинг оқилона усулларини қўллашга, шунингдек Ўзбекистон Республикаси Энергетика вазирлиги билан углеводородлар юзасидан келишувга кўра фойдали қазилмалар захиралари ҳисобга олинишини таъминлашга тааллуқли қисмини ташкил этади;

ер қаърини геологик жиҳатдан ўрганиш, ундан фойдаланиш ва уни муҳофаза қилиш соҳасидаги йўриқномаларни ҳамда услубий қўлланмаларни ўз ваколатлари доирасида ишлаб чиқади ва тасдиқлайди;

Фойдали қазилмалар захиралари бўйича давлат комиссиясининг ишини ташкил этади;

фойдали қазилмалар захираларининг давлат балансини юритиш тартибини тасдиқлайди.

Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

13-модда. Ўзбекистон Республикаси Энергетика вазирлигининг ер қаъридан фойдаланиш ва уни муҳофаза қилиш соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Энергетика вазирлиги:

ёқилғи-энергетика тармоғида Ўзбекистон Республикасининг энергетика хавфсизлигини таъминлашга, иқтисодиёт тармоқларини ва мамлакат аҳолисини ёқилғи-энергетика ресурслари билан барқарор таъминлашга қаратилган ягона давлат сиёсатини ишлаб чиқади ҳамда амалга оширади;

углеводородларнинг қазиб олиниши, қайта ишланиши, транспортда ташилиши, тақсимланиши ҳамда улардан фойдаланилиши давлат томонидан тартибга солинишини амалга оширади;

ер қаъри участкаларидан фойдаланиш шартларининг углеводородларга оид қисмини ишлаб чиқишда иштирок этади ва уларни келишади;

углеводородларнинг ресурс базасини ривожлантиришга ва қайта тўлдиришга оид давлат дастурларини ишлаб чиқишда ҳамда амалга оширишда иштирок этади.

Ўзбекистон Республикаси Энергетика вазирлиги қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

14-модда. Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигининг ер қаъридан фойдаланиш ҳамда уни муҳофаза қилиш соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги:

ер қаъридан фойдаланиш ва уни муҳофаза қилиш соҳасидаги ягона давлат сиёсатининг экологик масалаларга оид қисмини амалга оширишда иштирок этади;

ер қаъридан фойдаланиш соҳасидаги лойиҳаларни давлат экологик экспертизасидан ўтказади ва хулосалар беради;

ушбу Қонунда назарда тутилган ҳолларда, ер остида сақлашга доир рухсатномалар берилишини, уларни бериш рад этилишини, уларнинг қайтариб олинишини, амал қилиши узайтирилишини, тўхтатиб турилишини ёки тугатилишини амалга оширади;

ер қаърини муҳофаза қилишга доир дастурлар ва лойиҳаларни амалга ошириш юзасидан таклифлар киритади;

ер қаъридан фойдаланиш фаолиятига тааллуқли бўлган атроф-муҳитни муҳофаза қилиш соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ушбу Қонун ва бошқа қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ ишлаб чиқади;

ер қаърининг давлат экологик назоратини амалга оширади, ер қаърини муҳофаза қилишга оид экологик талабларни бузган ҳолда бажарилаётган ер қаъридан фойдаланишга доир ишларни чеклаш ва (ёки) тўхтатиб туриш юзасидан қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ чоралар кўради;

Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

15-модда. Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Тоғ-кон саноати ва геология соҳасини назорат қилиш инспекциясининг ер қаъридан фойдаланиш ва уни муҳофаза қилиш соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Тоғ-кон саноати ва геология соҳасини назорат қилиш инспекцияси:

ер қаърини геологик жиҳатдан ўрганиш, ундан фойдаланиш ва уни муҳофаза қилишда саноат хавфсизлиги таъминланиши устидан давлат назоратини амалга оширади;

ер қаъридан фойдаланувчилар участкаларининг инспекциясини ўтказади;

жарима санкцияларини солиш, ер қаъридан фойдаланиш соҳасидаги ишларни чеклаш ва (ёки) тўхтатиб туриш юзасидан қонунчиликка мувофиқ чоралар кўради;

саноат хавфсизлигини таъминлаш билан боғлиқ бўлган ер қаъри тўғрисидаги қонунчилик ва ер қаъридан фойдаланишни техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар талабларига риоя этилиши устидан назоратни амалга оширади;

ер қаърини геологик жиҳатдан ўрганиш, ундан фойдаланиш ва уни муҳофаза қилиш билан боғлиқ лойиҳаларнинг саноат хавфсизлиги тўғрисидаги қонунчилик ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар талабларига риоя этилишига оид қисмини мувофиқлаштиради;

саноат хавфсизлиги талабларини бузган ҳолда амалга оширилаётган ер қаъридан фойдаланишга доир ишларни чеклаш ва (ёки) тўхтатиб туриш юзасидан қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ чоралар кўради.

Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Тоғ-кон саноати ва геология соҳасини назорат қилиш инспекцияси қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

16-модда. Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги «Ер қаъридан фойдаланиш маркази» давлат муассасасининг ер қаъридан фойдаланиш ва уни муҳофаза қилиш соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги «Ер қаъридан фойдаланиш маркази» давлат муассасаси (бундан буён матнда Ер қаъридан фойдаланиш маркази деб юритилади):

ер қаъри давлат фондининг, фойдали қазилмаларнинг захиралари бўйича давлат балансини, ер қаъри кадастр тизимининг, шу жумладан қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмалар конлари ва белгилари кадастрининг ҳамда углеводородлар кадастрининг ҳисобини юритади ва уларни бошқаришни амалга оширади;

минерал хомашё базасини ривожлантиришга оид давлат дастурлари доирасида ер қаърини геологик жиҳатдан ўрганишга оид лойиҳа-смета ҳужжатларини экспертизадан ўтказади;

кадастр квадратларининг ахборот базасини юритади;

ер қаъри участкаларидан фойдаланиш ҳуқуқига доир рухсатномалар берилишини, уларни бериш рад этилишини, амал қилиши узайтирилишини, тўхтатиб турилишини ёки тугатилишини амалга оширади;

рухсатнома беришга доир аризани ва рухсатномани бериш жараёнларини ишлаб чиқади ҳамда жорий этади;

ушбу Қонунга мувофиқ рухсатномалар беришнинг қўшимча усуллари учун кадастр квадратларини захира қилади;

очиқ квадратлар бўлмаган кадастр квадратларини белгилайди;

фойдали қазилмалар захиралари тўғрисидаги ҳисоботларнинг ҳисобини юритади;

ер қаъридан фойдаланувчилардан ҳисоботларни қабул қилади ва уларнинг давлат назоратининг тегишли органларига тақдим этилишини мувофиқлаштиради;

фойдали қазилмалар захираларининг давлат балансини юритиш ва ҳисобга олиш тартибини белгилайди;

Ер қаърининг давлат фонди ҳисобини юритади ва уни бошқаради;

ер қаъри кадастр тизимини, шу жумладан қаттиқ фойдали қазилмалар конлари кадастрини ҳамда углеводородлар кадастри ҳисобини юритади ва уларни бошқаради;

маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари ва бошқа фойдаланувчилар билан ҳамкорлик қилиш учун ер қаъри участкалари тўғрисидаги кадастр ахборотини ўз ичига олган электрон харитани ишлаб чиқади.

Ер қаъридан фойдаланиш маркази қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

17-модда. Маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларининг ер қаъридан фойдаланиш ва уни муҳофаза қилиш соҳасидаги ваколатлари

Маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари:

тегишли ҳудудда минерал хомашё базасини ривожлантириш ва қайта тўлдиришга ҳамда ер қаърини муҳофаза қилишга оид давлат дастурларини ишлаб чиқишда ва амалга оширишда иштирок этади;

ҳудудий дастурларни тасдиқлайди ва амалга оширади;

ер қаъридан фойдаланиш ва уни муҳофаза қилиш устидан давлат назоратини амалга оширади.

Маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

3-боб. Ер қаърининг кадастр тизими ва маълумотларни бошқариш

18-модда. Ер қаърининг кадастр тизими

Ер қаърининг кадастр тизими ер қаъри давлат фондининг кадастридан ҳамда бирламчи геологик ахборот реестридан иборат.

Ер қаърининг кадастр тизимини яратиш ҳамда унинг барқарор ишлаб туришини таъминлаш Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан ер қаъридан фойдаланувчиларнинг маълумотлари асосида амалга оширилади.

Ер қаъри кадастр тизимининг таркиби, мазмуни, талаблари, ундан фойдаланиш шартлари қонунчилик ҳужжатлари билан белгиланади.

Ер қаърининг кадастр тизимини юритиш билан боғлиқ ишлар минерал хомашё базасини ривожлантириш ва уни тўлдиришнинг ҳар йилги давлат дастурлари доирасида Ўзбекистон Республикасининг республика бюджетидан молиялаштирилади.

19-модда. Кадастр квадрати

Кадастр сеткаси кадастр квадратларидан иборат бўлади. Ҳар бир кадастр квадрати тўлиқ градуслар ва дақиқаларга ҳамда зарур бўлганда ўн каррали сонияларга тўғри келиши керак бўлган ўнта олтмишталик сонияни ташкил этадиган икки параллел ва икки меридиан ўртасида юзасининг асоси жойлашган ноаниқ чуқурликдаги ер қаъри участкасидан иборатдир.

Кадастр квадрати ажралмас бўлиши керак, бундан миллий ҳудуд чегаралари билан ажратилган кадастр квадратлари ҳамда қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ айнан битта кадастр квадратига доир икки рухсатнома мавжуд бўлган ҳоллар мустасно.

Ушбу Қонун мақсадлари учун ер қаъри участкаси макон чегараларининг ўлчовлари координаталар бўйича Жаҳон геодезия тизимига (WGS-84) боғланади, чуқурликлар мутлақ чуқурликлар белгилари билан кўрсатилади.

Ер қаъри участкасининг устки макон чегараси тупроқ қатламидан пастда, ушбу қатлам мавжуд бўлмаганда эса ер юзасидан ёки сув ҳавзалари, сув оқимлари тубидан пастда жойлашади. Ер қаъри участкасининг пастки макон чегараси геологик жиҳатдан ўрганиш ва ўзлаштириш учун қулай бўлган чуқурликларда жойлашади. Ушбу Қонунда назарда тутилган ҳолларда, ер қаъри участкасининг устки ва пастки макон чегаралари ҳар хил чуқурликда жойлашиши мумкин.

Рухсатнома ҳар доим умумий нуқтага эга бўлган участкалар ҳеч бўлмаганда томонларидан бирининг бутун узунлиги бўйича бирлашган тарздаги ёнма-ён кадастр квадратларининг муайян миқдорига нисбатан берилади ёки узайтирилади, бундан ушбу Қонуннинг 169-моддасида назарда тутилган ўтувчи қоидаларда кўрсатилганидан ошиб кетиш ҳоллари мустасно.

Рухсатномалар доирасида ер қаъри участкаси периметрлари ер юзаси бир ёки бир неча квадратлар орқали ҳосил бўладиган тарзда периметрнинг бирор-бир чўққисидан бирига мувофиқ бўлган параллел билан меридиан кесишадиган жойни таянч нуқта сифатида қабул қилган ҳолда, географик координаталар ёрдамида сўраб олиниши ҳамда белгиланиши керак.

20-модда. Ер қаърининг давлат фонди

Ер қаърининг давлат фонди Ўзбекистон Республикасининг ер қаърида жойлашган фойдали қазилма ресурсларининг потенциал қиммати тўғрисидаги ахборот давлат томонидан сақланадиган жойдир. У фойдаланилаётган ва фойдаланилмаётган ер қаъри участкалари тўғрисидаги, шунингдек техноген минерал ҳосилалар ҳақидаги маълумотлардан иборат бўлади.

Ер қаърининг фойдаланилаётган участкалари белгиланган мақсадидан қатъи назар, рухсатнома берилган участкаларни ўз ичига олади.

Ер қаърининг давлат фондини ҳисобга олиш Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан қуйидагилар орқали амалга оширилади:

1) ер қаърининг давлат фонди кадастрини юритиш;

2) ер қаъри ҳолатининг давлат мониторингини амалга ошириш;

3) ер қаърининг давлат фондига тааллуқли бўлган геологик ахборотни йиғиш, сақлаш, тизимлаштириш, умумлаштириш ва таҳлил қилиш.

Ер қаъри ва унинг объектлари тўғрисидаги геологик, гидрогеологик, геофизик, геокимёвий ҳамда бошқа ахборот Ўзбекистон Республикасининг бутун ҳудудида ягона тизим бўйича қабул қилинади, ишлов берилади, сақланади ва фойдаланилади.

Ер қаъри ва унинг объектлари тўғрисидаги ахборот ер қаъри давлат фонди кадастрининг, ер қаъри ҳолати давлат мониторингининг, фойдали қазилмалар захиралари давлат балансининг материалларида, шунингдек хариталаш, ер қаъридан фойдаланиш ва уни муҳофаза қилиш соҳасидаги давлат ҳисоби ҳамда статистика ҳисоботи материалларида қайд этилади. Материаллар бир-бирига тўғри келиши ҳамда ер қаъридан фойдаланиш ва уни муҳофаза қилиш соҳасидаги ягона ахборот тизимининг асосини ташкил этиши керак.

Ер қаърининг давлат фондига киритилиши лозим бўлган ахборотнинг тури ва мазмуни қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилади.

21-модда. Ер қаърининг давлат фонди кадастри

Ер қаърининг давлат фонди кадастри Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан юритилади ва янгиланиб борилади ҳамда қуйидагилардан иборат бўлади:

1) қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмалар конларининг ва белгиларининг кадастри;

2) углеводородлар кадастри;

3) ер қаъри маконининг кадастри;

4) қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларга, ер остида сақлашга доир рухсатномалар ва бошқа рухсатномалар кадастри;

5) техноген минерал ҳосилалар кадастри;

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмалар конлари ва белгиларининг кадастри ҳар бир қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмалар кони ҳамда белгиси бўйича ҳам асосий фойдали қазилмаларнинг, ҳам улар билан бирга жойлашган фойдали қазилмаларнинг миқдори ва сифати, фойдали компонентлар, қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмалар конларини ёки ер қаъри участкаларини ўзлаштиришнинг кон-руда, технологик, гидрогеологик, экологик ҳамда бошқа шартлари тўғрисидаги, шунингдек қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмалар конларининг геологик-иқтисодий жиҳатдан баҳоланиши ҳақидаги барча мавжуд ахборотни ўз ичига олади.

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмалар конлари ва белгиларининг кадастри қаровсиз қолган, ишлатилаётган ва ёпиқ конлар ёки қазиб олиш участкалари тўғрисидаги, уларнинг мақоми, жойлашган ери, мулк ҳуқуқи, ўлчами, иқтисодий ва ишлаб чиқаришга оид маълумотлар, махсус рухсатномалар, фойдаланишга доир режалар, ҳар йилги ҳисоботлар каби ахборотни ҳамда бошқа тегишли ахборотни ўз ичига олади.

Углеводородлар кадастри нефть-газ операцияларининг ўзига хос хусусиятлари билан боғлиқ ҳолда алоҳида кадастр тарзида юритилади ва қуйидагилардан иборат бўлади:

1) углеводородлар конлари ва белгиларининг кадастридан;

2) углеводородлар конлари бўйича рухсатномалар кадастридан;

3) углеводородлар қудуқларининг кадастридан.

Углеводородлар конлари ва белгиларининг кадастри ҳар бир углеводородлар кони бўйича асосий фойдали қазилмаларнинг ҳамда бошқа фойдали қазилмаларнинг ва улар билан бирга жойлашган фойдали қазилмаларнинг миқдори ҳамда сифати, углеводородлар конларини ёки ер қаъри участкаларини ўзлаштиришнинг кон-руда, технологик, гидрогеологик, экологик ҳамда бошқа шартлари, шунингдек ҳар бир углеводородлар конининг геологик-иқтисодий жиҳатдан баҳоланиши тўғрисидаги барча мавжуд ахборотни ўз ичига олади. Углеводородлар конлари ва белгиларининг кадастри қазиб олиш участкалари тўғрисидаги, уларнинг мақоми, жойлашган ери, мулк ҳуқуқи, миқдори ҳақидаги, иқтисодий ва ишлаб чиқаришга оид маълумотлар, маъқуллаш, фойдаланишга доир режаларни, ҳар йилги ҳисоботлар каби ахборотни ҳамда бошқа тегишли ахборотни, шунингдек қаровсиз қолган, ишлатилаётган ва ёпиқ (консервация қилинган) қудуқларнинг координаталарини ўз ичига олади.

Углеводородлар конлари бўйича рухсатномалар кадастри қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмалар, углеводородлар, сақлашга доир рухсатномалар ва бошқа рухсатномалар кадастрининг таркибий қисми сифатида амалдаги, амал қилиши тўхтатиб турилган ёки тугатилган рекогносцировка қилиш ишларига доир рухсатномалар, углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномалар, углеводородларни қазиб олишга доир рухсатномалар тўғрисидаги, уларнинг мақоми, жойлашган ери, мулк ҳуқуқи, тўланган йиғимлар ва тўловлар каби маълумотларни ҳамда бошқа тегишли ахборотни ўз ичига олади.

Углеводородлар қудуқларининг кадастри углеводородларни рекогносцировка қилиш ишлари, геологик жиҳатдан ўрганиш ва қазиб олиш чоғида бурғиланган барча қудуқлар, шу жумладан утилизация қилинган қудуқлар тўғрисидаги маълумотларни ўз ичига олади. Углеводородлар қудуқларининг кадастри геотехник ва экологик жиҳатдан баҳолаш учун қудуқлар тўғрисидаги маълумотларни ўз ичига олмайди. Мазкур кадастр углеводородларнинг макондаги жойлашган ери, чуқурлиги, бурғилаш объекти, геологик-геофизик каротаж, ўтказилган колоннанинг қолдиқлари, олинган намуналар тўғрисидаги маълумотларни ва қудуқ ҳақидаги бошқа тегишли маълумотларни ўз ичига олади.

Ер қаъри маконининг кадастри ер қаъри маконининг ҳисобга олинадиган ҳар бир бирлиги, уларнинг координаталари, ҳажми ва шакли (конфигурацияси), ишлаб чиқариш, хўжалик объектларини ҳамда бошқа объектлар ва моддаларни жойлаштириш, технологик ва бошқа жараёнларни амалга ошириш имконияти, вақт ўзгариши билан дастлабки шаклни ҳамда ҳажмни сақлаш қобилияти, фойдаланишнинг экологик, геологик, кончилик-техник, гидрогеологик ва бошқа шартлари, геологик-иқтисодий жиҳатдан баҳолаш тўғрисидаги маълумотларни ўз ичига олади.

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларга, углеводородларга, сақлашга доир рухсатномалар ва бошқа рухсатномалар кадастри амалдаги, амал қилиши тўхтатиб турилган ёки тугатилган қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномалар, қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир рухсатномалар, углеводородларни рекогносцировка қилиш ишларига доир рухсатномалар, углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномалар, углеводородларни қазиб олишга доир рухсатномалар, сақлаш учун ер қаърини геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномалар, ер остида сақлашга доир рухсатномалар, радиациявий хавфсизлик соҳасидаги бирор-бир рухсатнома, олтин изловчилар усулида қазиб олишга доир рухсатномалар, коллекция материалларини тўплашга доир рухсатномалар тўғрисидаги, мақоми, жойлашган ери, мулк ҳуқуқи, тўланган йиғимлар ва тўловлар каби маълумотларни ҳамда бошқа тегишли ахборотни ўз ичига олади.

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларга, углеводородларга, сақлашга доир рухсатномалар ва бошқа рухсатномалар кадастри барча берилган рухсатномалар бўйича маълумотларни, шу жумладан қуйидаги маълумотларни ўз ичига олади:

1) ҳар бир рухсатнома тўғрисидаги маълумотларни, шу жумладан: рўйхатга олиш рақами ва берилган сана; ер қаъридан фойдаланувчининг номи; рухсатнома берилган фойдали қазилмалар кони; рухсатноманинг тури ва унинг жорий мақоми; рухсатнома бериш учун бирор-бир асос; рухсатномада кўрсатилган кадастр квадратлари; рухсатноманинг амал қилиш муддати; тузатишлар, ҳуқуқдан воз кечиш, рухсатноманинг амал қилишини тугатиш ёки уни чақириб олиш;

2) ҳар бир ер қаъридан фойдаланувчи тўғрисидаги маълумотларни, шу жумладан: унинг номи ва манзили; унинг рухсатноманинг амал қилиш муддати ичида тегишли тўловлар тўланганлиги тўғрисидаги тасдиғи, шу жумладан бирор-бир тўланмаган солиқлар ҳақидаги ахборот; ер қаъридан фойдаланувчи томонидан тақдим этилган ҳисоботлар ва бирор-бир бошқа ҳисобот; унинг суғурта полислари; рухсатнома доирасида ўзи содир этган бирор-бир қоидабузарликка нисбатан ваколатли органнинг қарори;

3) ҳар бир рухсатномада кўрсатилган ер қаъри участкаси ва кадастр квадрати юзасининг ер участкаси тўғрисидаги маконга оид ахборотни, шу жумладан: унинг атрофи, транспорт жиҳатдан қулайлиги, ер қаъри участкасидаги мавжуд иншоотлар ва инфратузилма, шунингдек ушбу Қонуннинг 34-моддасига мувофиқ ер қаъридан фойдаланиш тақиқланган ер қаъри участкалари;

4) углеводородлар бўйича: бирор-бир ишлатилаётган ёки тугатилган қудуқларнинг турлари, шу жумладан утилизация қилинган қудуқлар ҳамда бурғилаш қоришмаларини, кукунни, қатламнинг гидравлик узилиш суюқлигини ёки қатлам сувини сақлаш учун чуқурчалар тўғрисидаги маълумотларни, шу жумладан кончилик саноати суюқликлари ва чиқиндиларининг макондаги жойлашган ери, эгаллаган ҳажми (майдони), миқдори ва сифати ҳақидаги мавжуд ахборотни, фойдали қазилмалар тўғрисидаги ахборотни ҳамда суюқ чиқиндиларни такроран насос билан ҳайдаш учун тоғ жинсларининг геологик қалинлиги ҳақидаги ахборотни;

5) Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Тоғ-кон саноати ва геология соҳасини назорат қилиш инспекцияси ёки бошқа давлат назорати органлари томонидан рухсатномаларга нисбатан тайёрланган ҳисоботлар тўғрисидаги маълумотларни, шу жумладан: рухсатноманинг мақоми, ер қаъридан фойдаланиш участкасида ердан фойдаланиш тўғрисидаги ва фойдаланиш бўйича тасдиқланган режаларнинг ҳамда ишлар дастурларининг бажарилиш даражаси ҳақидаги ҳисоботлар; меҳнатни муҳофаза қилиш ва техника хавфсизлиги тўғрисидаги ҳисоботлар; атроф-муҳитни муҳофаза қилиш, чиқиндиларни мониторинг қилиш ва бошқариш ҳақидаги ҳисоботлар;

6) қаровсиз қолган ер остидаги ва ер юзасидаги кон қазишмалари, каваклар ва ер ости омборлари, тоғ-кон ишлари сабабли юзага келган ёриқлари бўлган майдончадаги, ҳудудлардаги иншоотлар тўғрисидаги маълумотларни.

Техноген минерал ҳосилалар кадастри фойдали қазилмаларни қазиб олиш ёки қайта ишлаш натижасида ҳосил бўлган ҳамда ер қаърининг ишлаб бўлинган маконларида ёки Ер юзасида (карьерларда, ер ости бўшлиқларида, тоғ жинслари уюмларида, қолдиқларни сақлаш жойларида ва бошқа жойларда) жойлашган минерал хомашёнинг ҳар бир йирик тўпланиши бўйича тузилади.

Техноген минерал ҳосилалар кадастри фойдали қазилмаларнинг макондаги жойлашган ери, эгаллаган ҳажми (майдони), миқдори ва сифати, уларнинг таркибидаги фойдали компонентлар ҳамда тақсимланиши ва концентрацияси хусусияти, геологик жиҳатдан ўрганиш жараёнида олинган маълумотларнинг ўрганилганлиги ва ишончлилиги даражаси, техноген минерал ҳосилаларнинг кончилик-технологик, гидрогеологик ва геологик-иқтисодий жиҳатдан баҳоланиши, бошқа тавсифлари ҳамда кўрсаткичлари тўғрисидаги мавжуд ахборотни ўз ичига олади.

Қудуқлар кадастри фойдали қазилмалар конларини, шу жумладан техноген ҳосилаларни, ер ости сувларини, ер қаъри маконларини ва геотермал энергияни геологик жиҳатдан ўрганиш учун бурғиланган барча қудуқлар тўғрисидаги маълумотларни ўз ичига олади. Қудуқлар кадастри геотехник ва экологик жиҳатдан баҳолаш, углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганиш ҳамда қазиб олиш учун қудуқлар ҳақидаги маълумотларни ўз ичига олмайди. Мазкур кадастр бурғилаш объектининг макондаги жойлашган ери, чуқурлиги, геологик ва геофизик каротаж, ўтказилган колонна қолдиқлари, олинган намуналар тўғрисидаги маълумотларни ва қудуқ ҳақидаги бошқа тегишли маълумотларни ўз ичига олади.

Ер қаърининг давлат фонди кадастри ер қаърини геологик жиҳатдан ўрганиш ва ер қаъри ҳолатининг давлат мониторинги натижалари тўғрисидаги маълумотларнинг келиб тушиши ҳисобидан, шунингдек ер қаъридан фойдаланувчилар томонидан ушбу Қонунга ҳамда бошқа қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ тақдим этиладиган ҳисоботлар ва ўзга маълумотлар асосида шакллантирилади.

22-модда. Бирламчи геологик ахборот реестри

Ер қаърини геологик жиҳатдан ўрганиш чоғида олинган бирламчи геологик ахборотнинг ягона ҳисобини юритиш ва уни лозим даражада сақлаш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги томонидан бирламчи геологик ахборот реестри юритилади.

Бирламчи геологик ахборот реестри ер қаъри давлат фондининг бошқа тизимлари билан ўзаро боғланадиган, ер қаъри тўғрисидаги бирламчи геологик ахборотни тўплаш, ҳисобга олиш, тизимлаштириш ва сақлаш йўли билан ташкил этиладиган махсус ахборот-қидирув тизимидан иборатдир.

Бирламчи геологик ахборот реестри ер қаъри тўғрисидаги геологик ахборотнинг эгалари томонидан тақдим этиладиган ахборотга асосан юритилади.

Ер қаъри тўғрисидаги бирламчи геологик ахборот реестрида табиий ва сунъий ташувчилардаги геологик ахборот ҳисобга олинади.

Геологик ахборотнинг табиий ташувчиларини сақлаш Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги томонидан ҳудудларда ташкил этилган давлат ихтисослаштирилган сақлаш жойларида амалга оширилади.

Бирламчи геологик ахборот реестрига киритиладиган геологик ахборотнинг таркиби, уни автоматлаштириш, ёзувларни киритиш шакли, ушбу ахборотни сақлаш ва ундан фойдаланиш имкониятини таъминлаш, шунингдек бирламчи геологик ахборотнинг табиий ташувчиларини давлат ихтисослаштирилган сақлаш жойларига тақдим этиш, уларга ишлов бериш, уларни тавсифлаш ҳамда сақлаш Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги томонидан белгиланадиган талабларга мувофиқ амалга оширилади.

23-модда. Геологик ахборот

Ер қаърининг ва унинг участкаларининг, фойдали қазилмалар конлари ҳамда белгиларининг моддий таркиби, геологик тузилиши ва тарихи, геологик, геокимёвий, геофизик, гидрогеологик, геоморфологик ҳамда тектоник хусусиятлари тўғрисидаги ҳар қандай ташувчида қайд этилган ва идентификация қилиш имконини берадиган реквизитларга эга бўлган маълумотлар геологик ахборотдир.

Геологик ахборотни ташувчилар ландшафт, тоғ жинсларининг намуналари каби табиий ташувчиларга, (фойдали қазилмалар, карбонат ангидрид газлари, меркаптанлар, сувлар намуналари, тоғ жинслари ва минераллар намуналари, бурғиланган қудуқлар кернлари, тош материалларининг намуналари ҳамда коллекциялари, шлифлар, аншлифлар, минерал эритмалар ва кукунлар) ҳамда сунъий ташувчиларга (дала кузатувлари, намуналар олиш, намуналарнинг таҳлиллари, геофизик кузатувларни рўйхатга олиш журналлари, геологик ҳисоботлар, бирламчи дала маълумотларининг қоғоздаги ва электрон ташувчилар) бўлинади.

Агар геологик ахборот бюджет маблағлари ҳисобидан олинган ёки ушбу Қонунга мувофиқ давлат мулкига топширилган бўлса, у давлат мулкида бўлади. Ер қаъридан фойдаланувчининг маблағлари ҳисобидан олинган геологик ахборот ер қаъридан фойдаланувчининг мулки бўлади. Ушбу Қонунда назарда тутилган тартибда Ер қаъридан фойдаланиш марказига тақдим этиладиган геологик ҳисоботлардаги ва бошқа ҳужжатлардаги хусусий геологик ахборот давлатга муддатсиз эгалик қилишга ҳамда фойдаланишга берилади.

Давлат мулкида бўлган геологик ахборотни, шунингдек давлатнинг эгалигида ва фойдаланишида бўлган ахборотни ҳисобга олиш, сақлаш, тизимлаштириш, умумлаштириш ҳамда тақдим этиш Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги томонидан амалга оширилади.

Ер қаъридан фойдаланувчилар ўзи томонидан олинган геологик ахборотнинг ҳисобга олиниши ва сақланишини, шунингдек Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги вакилларининг ушбу ахборотдан ўрганиш ёки текшириш учун монеликсиз фойдаланиши имкониятини, башарти қонунчилик ҳужжатларида белгиланган махфийликка ҳамда бошқа оқилона чекловларга риоя этилса, қонунчиликда белгиланган тартибда таъминлаши шарт.

Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ер қаъридан фойдаланувчидан ҳисоботлардаги тегишли геологик ахборотни вазирликка мулк қилиб бепул топширилишини талаб қилишга ҳақли.

Ер қаъридан фойдаланувчилар бир ойдан кечиктирмай Ер қаъридан фойдаланиш марказини — геологик ахборотни табиий ташувчилар келгусида бошқа шахсларга ўтказилиши ёки йўқ қилиниши тўғрисида ҳамда ер қаъридан фойдаланиш тугатилгунига қадар — геологик ахборотнинг мавжуд табиий ташувчилари бошқа шахсларга ўтказилиши ва сунъий ташувчилар тикланиши лозим бўлмаган тарзда йўқ қилиниши тўғрисида ёзма шаклда хабардор қилиши шарт.

Геологик ахборотни табиий ташувчиларни Ўзбекистон Республикасидан ташқарига олиб чиқиш фақат тадқиқот ўтказиш ва таҳлил қилиш мақсадларида Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлигининг рухсати билан амалга оширилади.

Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги геологик ахборотни табиий ташувчиларни Ўзбекистон Республикасидан ташқарига олиб чиқишга рухсат берилишини қуйидаги асосларга кўра рад этишга ҳақли:

1) рухсат беришга доир ариза ушбу модданинг саккизинчи қисмида кўрсатилган мақсадларга мос келмаса;

2) олиб чиқиладиган намуналарнинг ҳажми тахмин қилинаётган тадқиқотнинг хусусиятига мос келмаса.

Агар давлат сирларини сақлаш тўғрисидаги қонунчиликда бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, сунъий ташувчилардаги геологик ахборотни Ўзбекистон Республикасидан ташқарига олиб чиқиш чекловларсиз амалга оширилади.

Ушбу модданинг саккизинчи ва тўққизинчи қисмларида назарда тутилган чекловлар ер қаъри маконларидан фойдали қазилмаларни қазиб олиш билан боғлиқ бўлмаган мақсадларда фойдаланишни амалга оширадиган ер қаъридан фойдаланувчиларга нисбатан қўлланилмайди.

24-модда. Ер қаъри кадастр тизимининг маълумотлар базаси

Ер қаъри кадастр тизимининг маълумотлар базаси Ўзбекистон Республикасининг бутун ҳудудида фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганиш, қазиб олиш соҳасидаги, шунингдек уларни қазиб олиш тугаганидан кейинги фаолият тўғрисидаги барча маълумотлар бирлаштириладиган, сақланадиган, юритиладиган ва мунтазам равишда янгилаб бориладиган маълумотлар базасидан иборат.

Ер қаъри кадастр тизимининг маълумотлар базаси қуйидагиларни ўз ичига олади:

1) потенциал, амалдаги ҳамда тўхтатиб турилган қаттиқ фойдали қазилмаларни ва углеводородларни қазиб олиш участкалари, шунингдек минераллаштириш зоналари тўғрисидаги геологик, гидрогеологик, геофизик, геокимёвий ва бошқа ахборотни;

2) ер қаъри давлат фонди материалларида қайд этилган ер қаъри ва у билан боғлиқ иншоотлар ҳақидаги ахборотни;

3) ер қаъридан фойдаланишга доир амалдаги ва илгари берилган барча рухсатномалар учун географик маълумотларни, геологик маълумотларни ҳамда тегишли иқтисодий маълумотларни ўз ичига оладиган маълумотларни ва ер қаъридан фойдаланиш бўйича бошқа ҳуқуқларни;

4) ер қаъри ҳолатининг давлат мониторинги, фойдали қазилмалар захираларининг давлат баланси тўғрисидаги ахборотни, шунингдек ер қаъридан фойдаланиш ва уни муҳофаза қилиш соҳасидаги картографик материалларни, давлат ҳисобини ҳамда давлат статистика ҳисоботини.

Илгари олинган барча маълумотлар уларнинг бутлигини таъминлаш мақсадида тарихий маълумотлар бўйича маълумотлар базаси бўлимида ҳисобга олиниши лозим.

Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлигининг картографик маълумотлари билан бирга ер қаъри кадастр тизимининг маълумотлар базаси ушбу Қонуннинг 25-моддасида назарда тутилган геологик ахборот тизимига (бундан буён матнда ГАТ деб юритилади) асосан геологик маълумотлар базаси учун асосни таъминлайди.

25-модда. Интерактив геологик портал

Интерактив геологик портал ер қаъридан фойдаланиш соҳасидаги маълумотлардан ер қаъри кадастр тизими маълумотлар базасининг ва ГАТ асосидаги геологик маълумотлар базасининг ахбороти асосида фойдаланиш имконини беради.

Ер қаъри давлат фонди кадастрининг маълумотларидан фойдаланиш ва ушбу маълумотларни кўз билан кўришдан ташқари, ГАТ асосидаги геологик маълумотлар базаси махфий бўлмаган мавжуд маълумотларни ҳамда фойдали қазилмаларни қазиб олишнинг мавжуд бўлган ва қаровсиз қолган участкалари; ифлосланган участкалар; фойдали қазилмалар белгилари ва конлар захиралари; тупроқшунослик, эрозия, геология, геокимё, тектоника, геофизика, гидрогеология ва муҳандислик геологияси; иқлим шароитлари ҳамда, агар қўлланиладиган бўлса, геотермал энергия тўғрисидаги ахборотни ўз ичига олади.

ГАТ асосидаги геологик маълумотлар базаси ГАТ портали, ахборот тизимлари орқали тўғридан-тўғри ёки веб-сайтлар орқали ахборот алмашишни амалга ошириш имконини беради.

Интерактив геологик портал маълумотлари ушбу Қонуннинг қоидаларига мувофиқ фойдаланиш учун очиқдир.

26-модда. Ер қаъридан фойдаланиш соҳасидаги ахборотдан фойдаланиш имкониятини бериш

Ер қаъридан фойдаланиш маркази ушбу Қонунга мувофиқ жамоатчиликни асосий ахборотдан, шу жумладан камида қуйидаги ахборотдан фойдаланиш имкониятини таъминлайди:

1) ер қаъри участкасидан фойдаланиш ҳуқуқига доир берилган рухсатномалар тўғрисидаги, шу жумладан ер қаъридан фойдаланиш ҳуқуқидан бошқа шахс фойдасига воз кечиш, уни бошқа шахсга ўтказиш, шунингдек рухсатномаларни қайта расмийлаштириш, уларнинг амал қилишини тўхтатиб туриш, тугатиш ва уларни бекор қилиш ҳақидаги;

2) таъминотнинг турини ва суммасини, амал қилиш муддатини ва таъминотни берган ташкилотнинг номини ўз ичига олган ер қаъридан фойдаланиш оқибатлари бартараф этилишини таъминлаш тўғрисидаги;

3) ер қаъридан фойдаланувчи тақдим этилган ҳисоботга биноан амалга оширган харажатларнинг йиллар бўйича умумий суммаси ҳақидаги;

4) агар товарлар, ишлар ва хизматлардаги маҳаллий улуш миқдорини таъминлаш ер қаъри участкаларидан фойдаланишнинг тегишли шартларида назарда тутилган бўлса, ер қаъридан фойдаланувчи томонидан ер қаъри участкасидан фойдаланишга доир ишларни амалга ошириш учун аввалги ҳисобот даврида олинган товарлар, ишлар ва хизматлардаги маҳаллий улуш миқдори тўғрисидаги;

5) агар кўрсатилган харажатлар тегишли рухсатноманинг шартларига кўра мажбурий бўлса, ер қаъридан фойдаланувчи томонидан маҳаллий кадрларни ўқитиш ва Ўзбекистон Республикаси ҳудудидаги илмий-тадқиқот ишларини молиялаштириш, маҳаллий аҳолини ижтимоий-иқтисодий жиҳатдан қўллаб-қувватлаш учун аввалги ҳисобот даврлари бўйича амалга оширилган харажатларнинг умумий суммаси ҳақидаги.

Бундай ахборот харажатларнинг ўрнини қоплаш учун номинал тўлов эвазига тақдим этилади.

Давлат органлари томонидан олинган ҳисоботлардаги ва бошқа ҳужжатлардаги мавжуд геологик ахборот рухсатноманинг, шу жумладан бирор-бир кейинги рухсатноманинг амал қилиши сақланадиган вақтга қадар ер қаъридан фойдаланувчининг тижорат сири бўлиб қолади ҳамда давлат органлари унинг махфийлигини ҳимоя қилиш бўйича чоралар кўриши шарт. Давлат кончилик компанияларидан ташқари бошқа давлат органларининг талабига кўра, бундай ахборот ер қаъридан фойдаланувчи томонидан, башарти давлат органлари ушбу ахборотнинг махфийлигини ҳимоя қилиш, шу жумладан давлат кончилик компанияларидан ҳам ҳимоя қилиш бўйича чоралар кўрса, ошкор қилиниши мумкин.

Ер қаъридан фойдаланиш маркази давлат органлари томонидан олинган ҳисоботлардаги ва бошқа ҳужжатлардаги мавжуд геологик ахборотни эълон қилиш ёки ундан очиқ фойдаланиш имкониятини бериш йўли билан қуйидаги ҳолларда ошкор этади:

1) агар маълумотлар ахборот минерал хомашё базасини ривожлантиришга оид давлат дастурлари доирасида ер қаърини давлат томонидан геологик жиҳатдан ўрганиш натижасида олинган бўлса;

2) ер қаъри участкасидан фойдаланишга доир рухсатноманинг (шу жумладан қайта расмийлаштирилган рухсатноманинг) амал қилиш муддати тугаганидан кейин;

3) ер қаъридан фойдаланувчининг ёзма розилиги мавжуд бўлганда.

Бундай ахборот бошқа давлат органларининг талабига кўра, башарти ахборотнинг махфийлигини ҳимоя қилиш бўйича ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатлари талабларига мувофиқ чоралар кўрилса, ошкор этилиши мумкин.

Давлат органлари томонидан олинган ҳисоботлардаги ва бошқа ҳужжатлардаги ахборотни бошқача усул билан ошкор этиш тақиқланади.

Ер қаъридан фойдаланиш шартлари тўғрисидаги мажбуриятларнинг маҳаллий таъминотга оид қисми бажарилишига тааллуқли бўлган, ер қаъридан фойдаланувчи томонидан товарларни, ишларни ва хизматларни харид қилиш режалаштирилганлиги ва амалга оширилаётганлиги тўғрисидаги, маҳаллий кадрларни ўқитиш харажатлари ҳақидаги ҳамда Ўзбекистон Республикаси ҳудудидаги илмий-тадқиқот ишларига, шунингдек ҳудудни ижтимоий-иқтисодий жиҳатдан ривожлантиришга доир харажатларнинг ҳажмлари тўғрисидаги ахборот махфий деб топилмайди.

Ер қаъри давлат фонди таркибига киритилган ер қаъри участкаси жойлашувининг геологик таркиби тўғрисидаги янада батафсил маълумотлардан аукционлар, тендерлар ёки ушбу Қонунга мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Президентининг ёки Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг ҳужжатларига асосан рухсатномалар бериш учун фойдаланилиши мумкин.

Бундай ахборот, башарти шундай маълумотлар Ўзбекистон Республикаси томонидан молиялаштириладиган геологик қидирувларга асосланган бўлса ёки Ўзбекистон Республикасининг мулкида бўлса ва уларга ишлов берилаётган бўлса ҳамда улар махфийликка нисбатан бирор-бир мажбуриятларга тортилмаса, норматив-ҳуқуқий ҳужжатда белгиланадиган нарх бўйича реализация қилиниши мумкин. Олувчи билан махфийлик тўғрисидаги келишув тузилиши шундай батафсил маълумотларни тақдим этиш шартидир. Бундай батафсил маълумотлар бирор-бир жавобгарликдан озод қилиш асосида тақдим этилади.

27-модда. Фойдали қазилмалар захираларининг давлат баланси

Фойдали қазилмалар захираларининг давлат баланси Ўзбекистон Республикаси фойдали қазилмалари захираларининг ҳолатини ва ҳаракатланишини ҳисобга олиш мақсадида ҳар йили Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан юритилади.

Фойдали қазилмалар захираларининг давлат баланси саноат аҳамиятига эга бўлган конлар бўйича ҳар бир турдаги фойдали қазилмалар захираларининг миқдори, сифати ва ўрганилганлик даражаси, уларнинг жойлашиши тўғрисидаги, саноат йўсинида ўзлаштирилиш, қазиб олиниш, йўқотилиш ҳамда фойдали қазилмалар захиралари билан таъминланганлик даражаси ҳақидаги маълумотларни ўз ичига олиши керак.

Фойдали қазилмалар захираларининг давлат баланси қуйидаги маълумотлар асосида юритилади:

1) ер қаърини қайси геологик жиҳатдан ўрганиш натижасида муайян конлар ва техноген минерал ҳосилалар бўйича фойдали қазилмаларнинг захиралари тасдиқланган (қайта тасдиқланган) бўлса, ўша геологик жиҳатдан ўрганиш ҳақидаги;

2) конларни ўзлаштириш чоғида фойдали қазилмаларни қазиб олиш тўғрисидаги;

3) техноген минерал ҳосилалардан фойдаланиш чоғида фойдали қазилмаларни ажратиб олиш ҳақидаги.

Ер қаъридан фойдаланувчилар фойдали қазилмалар захираларини давлат балансида ҳисобга олиш учун қонунчилик ҳужжатларида белгиланган талабларга мувофиқ расмийлаштирилган қуйидаги материалларни тақдим этади:

1) ер қаърини геологик жиҳатдан ўрганишга доир ишларнинг натижалари тўғрисидаги ҳисоботни;

2) фойдали қазилмалар конининг паспортини;

3) Фойдали қазилмалар захиралари бўйича давлат комиссиясининг фойдали қазилмалар захираларини тасдиқлаш (қайта тасдиқлаш) тўғрисидаги баённомасини.

Ер қаъридан барқарор фойдаланиш учун шарт-шароитлар яратиш, ер қаъридан фойдаланганлик учун ҳақ тўлаш, фойдаланишга бериладиган ер қаъри участкаларининг чегараларини белгилаш мақсадида тегишли геологик материаллар давлат экспертизасидан ўтказилиши мумкин, ижобий хулосага асосан эса ўрганилаётган конлардаги фойдали қазилмаларнинг захиралари тасдиқланади. Ер остида сақлаш учун ажратилган ер қаъри майдони бўйича материаллар ҳам давлат экспертизасидан ўтказилиши мумкин.

Фойдали қазилмалар захираларнинг давлат балансига киритиш учун фойдали қазилмалар захираларини тасдиқлаш ер қаърини геологик жиҳатдан ўрганишнинг барча босқичларида коннинг саноат аҳамиятига молик қимматини белгилайдиган қидирув шартлари асосида амалга оширилади.

Давлат фойдали қазилмалар захираларининг ҳисоби давлат томонидан тасдиқланган фойдали қазилмалар захиралари, тасдиқланган ҳисоботлар ва ер қаъри давлат фондининг маълумотларига асосан Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан тайёрланади.

Ер қаъридан фойдаланувчилар томонидан тақдим этиладиган ер қаърини геологик жиҳатдан ўрганиш тўғрисидаги ҳисобот геологик қидирув чоғида фойдали қазилмалар захираларининг давлат балансига киритиш учун Фойдали қазилмалар захиралари бўйича давлат комиссияси томонидан кўриб чиқилади ва тасдиқланади. Ҳисобот ушбу мақсадда тасдиқланмаган тақдирда, ер қаъридан фойдаланувчи ҳисоботга ўзгартириш киритиши шарт эмас.

Фойдали қазилмалар захиралари бўйича давлат комиссиясига тақдим этиладиган геологик жиҳатдан ўрганишга доир ҳисоботларда мавжуд бўлган экспертиза натижалари ер қаърининг давлат фондига киритилади.

Фойдали қазилмалар захираларининг давлат балансини юритиш билан боғлиқ ишлар минерал хомашё базасини ривожлантиришга оид ҳар йилги давлат дастурлари доирасида Ўзбекистон Республикасининг республика бюджетидан молиялаштирилади.

28-модда. Ер қаърини давлат томонидан геологик жиҳатдан ўрганиш

Ўзбекистон Республикасининг минерал хомашё базасини ривожлантиришни таъминлаш мақсадида Ўзбекистон Республикасининг республика бюджети маблағлари ва жалб этиладиган маблағлар ҳисобидан узоқ муддатли (беш йилдан кўп бўлган муддатга), қисқа муддатли (икки йилдан беш йилгача бўлган муддатга) ва ҳар йилги давлат дастурлари амалга оширилади.

Давлат дастурида аниқ белгиланган мақсадлар, уларга эришиш бўйича зарур чоралар, шунингдек молиявий ресурсларга бўлган эҳтиёжлар акс эттирилиши керак.

Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги давлат дастурларини ишлаб чиқувчи, шунингдек ушбу дастурлар доирасида ер қаърини давлат томонидан геологик жиҳатдан ўрганиш бўйича бажариладиган ишларнинг буюртмачиси сифатида иш юритади.

Ер қаърини давлат томонидан геологик жиҳатдан ўрганиш геологик, муҳандислик-геологик, гидрогеологик ҳамда тупроқли-геологик хариталашни, шунингдек муайян геология-қидирув ишларини ўз ичига олади.

Давлат дастурларида назарда тутилган ишларни лойиҳалаштириш буюртмачи томонидан тасдиқланган геологик топшириққа мувофиқ қатъий равишда амалга оширилади.

Геология-қидирув ишларининг лойиҳа-смета ҳужжатларини тузиш бўйича йўриқнома Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги томонидан тасдиқланади.

Давлат дастурлари доирасида ер қаърини геологик жиҳатдан ўрганиш бўйича ишларни бажариш, шу жумладан углеводородларни рекогносцировка қилиш учун рухсатнома олиш талаб этилмайди.

Давлат дастурлари доирасидаги ишларни бошлаш учун қуйидагилар талаб этилади:

1) давлат экологик экспертизасининг ижобий хулосаси;

2) ер қаърини геологик жиҳатдан ўрганиш бўйича ишларни давлат ҳисобига қўйиш.

Давлат экологик экспертизаси ўтказилишини талаб этмайдиган ер қаърини геологик жиҳатдан ўрганиш ишларининг рўйхати Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги томонидан тасдиқланади.

Ер қаърини давлат томонидан геологик жиҳатдан ўрганиш ишлари Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги томонидан тасдиқланадиган йўриқномаларга мувофиқ амалга оширилади.

Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги давлат томонидан ёлланган қуйидаги шахсларга пул мукофотини тўлаш ҳуқуқига эга:

1) Ўзбекистон Республикаси ҳудудида илгари маълум бўлмаган, саноат жиҳатидан қимматга эга бўлган фойдали қазилмалар конини очган ёки уни геологик жиҳатдан ўрганишни амалга оширган шахсларга;

2) илгари маълум бўлган конда ёки коннинг участкасида унинг саноат жиҳатидан қимматини жиддий равишда оширадиган фойдали қазилмаларнинг қўшимча захираларини ёки янги фойдали қазилмаларни ва қўшилиб чиқадиган фойдали компонентларни аниқлаган шахсларга.

Ер қаърини геологик жиҳатдан ўрганиш ишларининг давлат ҳисоби Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан геологик ҳисоботларда, хариталарда ва бошқа материалларда мавжуд бўлган ер қаъри тўғрисидаги геологик ва бошқа ахборотни умумлаштириш, тизимлаштириш ҳамда ундан фойдаланиш, шунингдек ер қаърининг айнан битта участкасида ишлар асоссиз бажарилишининг олдини олиш мақсадида юритилади.

Ер қаърини давлат томонидан геологик жиҳатдан ўрганиш амалга оширилаётган кадастр квадратлари ер қаъри давлат фондининг кадастрида тегишли тарзда ҳисобга олиниши лозим бўлиб, улар очиқ ер қаъри участкалари бўлмайди. Бундай кадастр квадратлари ер қаърини давлат томонидан геологик жиҳатдан ўрганиш тугалланганидан кейин очиқ квадратлар мақомига қайтарилади.

Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги давлат дастури доирасида ер қаърини геологик жиҳатдан ўрганишни амалга ошириш учун қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ пудратчини жалб этиши мумкин.

Ер қаърини давлат томонидан геологик жиҳатдан ўрганишни амалга ошириш натижалари тўғрисидаги ахборот ер қаърини геологик жиҳатдан ўрганиш тўғрисидаги ҳисобот қабул қилиб олинган кундан эътиборан икки ойдан кечиктирмай, очиқ фойдаланиш учун тақдим этилади.

29-модда. Фойдали қазилмалар жойлашган участкалардаги қурилиш шартлари

Шаҳарлар ҳудуди доирасидан ташқаридаги аҳоли пунктларини, саноат объектларини ва бошқа объектларни жойлаштириш учун участкаларни танлаш чоғида қурилиш қилинадиган участка остидаги ер қаърида фойдали қазилмалар мавжуд эмаслиги ёки кам миқдорда мавжудлиги тўғрисида Ер қаъридан фойдаланиш марказининг хулосаси зарур бўлади.

Фойдали қазилмалар конлари (бундан қурилиш материаллари ва тўлдиргич хомашёлар мустасно) жойлашган майдонлардаги қурилишга, шунингдек фойдали қазилмалар конлари жойлашган майдонларда фойдали қазилмаларни қазиб олиш билан боғлиқ бўлмаган ер ости иншоотларини жойлаштиришга ер қаъридан фойдали қазилмаларни чиқариб олишни таъминлаш ҳисобга олинган ҳолда, Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги билан келишувга кўра, алоҳида ҳолларда йўл қўйилади.

Фойдали қазилмалар жойлашган майдонлардаги қурилишга доир рухсатнома бериш тартиби қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ белгиланади.

4-боб. Ер қаъридан фойдаланиш ва уни муҳофаза қилишга доир умумий талаблар

30-модда. Ер қаъридан фойдаланиш турлари

Ер қаъридан фойдаланиш турлари қуйидагилардан иборат:

1) қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганиш;

2) қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олиш;

3) углеводородларни рекогносцировка қилиш;

4) углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганиш;

5) углеводородларни қазиб олиш;

6) ер остида сақлаш мақсадида геологик жиҳатдан ўрганиш;

7) ер остида сақлаш;

8) олтин изловчилар усулида қазиб олиш;

9) коллекция материаллари намуналарини тўплаш.

31-модда. Ер қаъри участкаларидан фойдаланиш ҳуқуқига доир рухсатнома

Ер қаъридан фойдаланишнинг ҳар бир тури ер қаъри участкаларидан фойдаланиш ҳуқуқига доир олинган рухсатнома асосида, ушбу Қонунда назарда тутилган тартибда ва шартлар асосида амалга оширилади.

Ер қаъридан фойдаланиш маркази ер қаъри участкаларидан фойдаланишнинг ушбу Қонунда назарда тутилган барча турларига доир рухсатномани беради, бундан Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги томонидан бериладиган чиқиндиларни (углеводородларни сақлашдан ташқари) сақлаш ва кўмиб ташлаш мақсадида ер ости иншоотларини қуриш ҳамда ишлатиш учун ер қаъри маконидан фойдаланишга доир рухсатнома мустасно.

Ер қаъри участкаларидан фойдаланишга доир рухсатнома, башарти ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатлари талабларига риоя этилса, ўлчами кадастр квадратларининг миқдори билан белгиланган ер қаъри участкасидан ушбу Қонунда белгиланган айрим чекловлар ҳисобга олинган ҳолда назарда тутилган муддат ичида мутлақ фойдаланиш учун ўз эгасининг ҳуқуқини тасдиқловчи ҳужжатдир.

Рухсатнома биринчи берилган ариза принципи (бундан буён матнда «биринчи келган — биринчи олади» принципи деб юритилади) бўйича ёки рухсатнома беришнинг ушбу Қонунда белгиланган қўшимча усуллари асосида берилади.

Бир шахсга чекланмаган миқдорда рухсатномалар берилиши мумкин, бундан ушбу Қонунда назарда тутилган ҳоллар мустасно.

Айнан битта лойиҳанинг қисми бўлган, бир-бирига боғлиқ квадратлар учун берилган рухсатномалар ушбу Қонунга мувофиқ тартибга солиш, шу жумладан атроф-муҳитни муҳофаза қилиш жиҳатидан тартибга солиш мақсадлари учун битта лойиҳа сифатида қабул қилиниши мумкин.

Рухсатномалар фақат битта шахснинг номига расмийлаштирилади.

Бир кадастр квадратидан фойдаланиш ҳуқуқига доир ҳар хил турдаги рухсатномаларнинг бир неча шахсга берилишига йўл қўйилмайди, бундан ушбу Қонунда назарда тутилган ҳоллар мустасно.

Бир вақтнинг ўзида ер қаъридан фойдаланишнинг бир нечта турига доир рухсатномалар берилишига йўл қўйилади.

Қонунчиликга мувофиқ Ер қаъридан фойдаланиш маркази ёки Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги берилган рухсатномаларнинг кадастрини юритади.

Рухсатнома Ўзбекистон Республикасининг Давлат герби туширилган бланканинг белгиланган шаклини, шунингдек рухсатноманинг ажралмас таркибий қисми бўлган ва ер қаъридан фойдаланишнинг асосий шартларини белгилайдиган матнли, чизмали ҳамда бошқа иловаларни ўз ичига олган шаклда расмийлаштирилади. Рухсатномалар QR-код (матрик штрихли код) қўйилган ҳолда «Лицензия» ахборот тизими ёки Ягона интерактив давлат хизматлари портали орқали электрон шаклда берилади.

Рухсатномага Ер қаъридан фойдаланиш маркази ёки Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги томонидан тасдиқланган кадастр квадратлари акс эттирилган харита илова қилиши керак.

Рухсатнома ер қаъридан фойдаланувчига ерга бўлган мулк ҳуқуқларини бермайди.

Шахс ерга эгалик қилиши мумкин бўлган бирор-бир ҳуқуқдан қатъи назар, агар бундай шахс ушбу Қонунга мувофиқ рухсатнома олмаган ёки бошқача тарзда ҳаракат қилмаётган бўлса, ер қаъридан фойдаланиш билан боғлиқ ишларни амалга оширишга ҳақли эмас.

32-модда. Рухсатномалар олиш учун ваколатли бўлган шахслар

Ер қаъридан фойдаланиш маркази рухсатномалар (бундан Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги томонидан бериладиган углеводородлардан ташқари ер остида сақлашга доир рухсатномалар мустасно) учун фақат ваколатли шахслар томонидан берилган аризаларни кўриб чиқади ҳамда ер қаъридан фойдаланишга доир рухсатномани фақат ваколатли шахслар олишга ҳақли.

Ушбу модданинг талабларига жавоб берадиган шахс рухсатнома олиш ҳуқуқига эга бўлган ваколатли шахсдир.

Қуйидагилар рухсатнома олиш учун аризачи ва ер қаъридан фойдаланувчидир:

1) Ўзбекистон Республикаси фуқароси бўлган жисмоний шахс;

2) Ўзбекистон Республикаси резиденти;

3) Ўзбекистон Республикасининг қонунчилигига мувофиқ ташкил этилган юридик шахс.

Рухсатнома, бундан коллекция материалларининг намуналарини тўплаш учун рухсатнома мустасно, қуйидаги жисмоний шахсларга берилиши, ўтказилиши ёки тўғридан-тўғри ёки билвосита унинг эгалигида бўлиши мумкин эмас:

1) тадбиркорлик субъекти сифатида рўйхатга олинмаган жисмоний шахсга;

2) республика ижро этувчи ҳокимият органларида ишлайдиган ёки давлат номидан вазифаларни бажарадиган, ўз мавқеи, лавозими ёки мажбуриятларига кўра ер қаъридан фойдаланиш ҳуқуқларини беришда иштирок этадиган ёхуд геологик ахборотдан ёки қидириб топилган фойдали қазилмалар тўғрисидаги маълумотлардан фойдаланиш имкониятига эга бўлган жисмоний шахс. Ушбу қоида мазкур шахс ўз лавозимини эгаллашни ёки мажбуриятларини бажаришни тўхтатганидан кейин бир йил ичида амал қилишда давом этади;

3) ушбу қисмнинг 2-бандида кўрсатилган бирор-бир шахснинг эри (хотини), ота-онаси, фарзанди ёки туғишган ака-укаси ёки опа-синглиси бўлган жисмоний шахс;

4) ер қаъри тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун суднинг ҳукми билан ҳукм қилинган ёки рухсатномаси чақириб олинган жисмоний шахс. Ушбу қоида жазо ўталганидан ёки рухсатнома қайта олинганидан кейин уч йил муддатга қўлланилади;

5) фирибгарлик билан боғлиқ ҳуқуқбузарликлар содир этганлик учун суднинг ҳукми билан ҳукм қилинган жисмоний шахс. Ушбу қоида жазо ўталганидан кейин уч йил муддатга қўлланилади.

Рухсатнома қуйидаги юридик шахсга тўғридан-тўғри ёки билвосита ўтказилмаслиги, берилмаслиги ёки унинг эгалигида бўлмаслиги керак:

1) Ўзбекистон Республикасининг қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ рўйхатга олинмаган юридик шахс;

2) таркибий жиҳатдан ўзгартирилиши, шу жумладан банкротлик тартиб-таомили доирасида қайта ташкил этилиши учун талаб қилинадиган тугатилишдан фарқ қиладиган тугатиш босқичида турган юридик шахс;

3) ўзига нисбатан ваколатли юрисдикциядаги суд томонидан унинг фаолиятини тугатиш тўғрисида қарор чиқарилган юридик шахс;

4) бенефициар мулки жисмоний шахсга тегишли бўлган, ушбу моддага мувофиқ истиснога тушаётган юридик шахс;

Фойдали қазилмаларни қазиб олиш учун рухсатнома олишга учун ариза бераётган ҳар бир юридик шахс у ваколатли шахс эканлигининг далили сифатида ўзининг бенефициар эгалик қилувчи тўғрисидаги ишончли ахборотни тақдим этиши керак.

33-модда. Рухсатномалар олиш учун қулай бўлган ер қаъри участкалари

Ер қаъридан фойдаланиш учун рухсатномалар фақат очиқ кадастр квадратларига берилиши мумкин. Ер қаъридан фойдаланишга доир рухсатнома олиш учун аризалар барча очиқ кадастр квадратларига берилиши мумкин.

Барча кадастр квадратлари, агар бу бевосита ушбу модда билан тақиқланмаган бўлса, очиқ кадастр квадратлари бўлади.

Ташқи чегаралари қуйидаги ҳудудлар доирасида жойлашган кадастр квадрати очиқ кадастр квадрати бўлмайди:

1) ушбу Қонуннинг 34-моддасига мувофиқ ҳудудида ер қаъридан фойдаланиш тақиқланган кадастр квадратлари;

2) муҳофаза қилинадиган табиий ҳудудлар, геологик буюртма қўриқхоналари, табиат ёки маданият ёдгорликлари ёхуд ушбу Қонуннинг 35-моддасига мувофиқ илмий ёки ўқув мақсадда фойдаланиш учун захира қилиб қўйилган участкалар жойлашган кадастр квадратлари;

3) ушбу Қонуннинг 108-моддасига ва 169-моддаси биринчи қисмининг 4-бандига мувофиқ ер қаъридан фойдаланиш соҳасидаги фаолиятнинг асосий турлари учун бошқа рухсатнома бериб бўлинган кадастр квадратлари;

4) Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан ушбу Қонуннинг 126-моддасига мувофиқ олтин изловчилар усулида қазиб олиш учун белгиланган кадастр квадратлари;

5) Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан ушбу Қонунга мувофиқ аукцион ёки тендер ўтказиш учун захира қилиб қўйилган кадастр квадратлари;

6) Ўзбекистон Республикаси минерал хомашё базасини ривожлантиришга оид давлат дастурлари доирасида геологик жиҳатдан ўрганиш амалга оширилаётган кадастр квадратлари;

7) Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги томонидан ушбу модданинг бешинчи қисмига мувофиқ тақиқланган кадастр квадратлари сифатида белгиланган кадастр квадратлари.

Ушбу модданинг учинчи қисмида санаб ўтилган кадастр квадратларига рухсатномалар берилмайди ва бу квадратларда фаолият амалга оширилмайди, бундан ушбу Қонунда назарда тутилган ҳоллар мустасно.

Агар ушбу Қонунда бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, давлат томонидан геологик жиҳатдан ўрганилиши лозим бўлган фойдали қазилмалар конлари ушбу Қонуннинг 49-моддасида назарда тутилган қоидаларга мувофиқ уларнинг захиралари тасдиқлангунига қадар аукционга ёки тендерга қўйилиши мумкин эмас. Давлат томонидан геологик жиҳатдан ўрганилиши лозим бўлган, аукционга ёки тендерга қўйилмайдиган фойдали қазилмалар конлари очиқ кадастр квадратлари тоифасига қайтарилади.

Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ер қаъридан фойдаланиш тақиқланган қўшимча участкаларни улар жамоатчилик манфаатларига жавоб беради деб ҳисобланиши мумкин бўлган ҳар қандай пайтда, бундай жамоатчилик манфаатини тасдиқловчи тадқиқот ўтказилганидан кейин эълон қилиши мумкин. Бундай қарор қабул қилинганда кадастр квадратлари очиқ квадратлар тоифасидан ер қаъридан фойдаланиш тақиқланган участкалар тоифасига ўтказилади ҳамда Ер қаъридан фойдаланиш маркази бундай тегишли кадастр квадратлари ва уларнинг тақиқланган участкалар сифатида бўлиб турган муддати тўғрисида ер қаърининг давлат фонди кадастрига ҳисобга олиш ёзувини киритиш воситасида тегишли очиқ квадратларни тақиқланган участкалар сифатида белгилаши мумкин.

Тақиқланган участкалар ер қаърининг давлат фонди кадастрида ҳисобга олинади.

Ушбу моддада назарда тутилган тақиқлар аэрогеофизик ишларга ёки Ерни масофавий зондлаш усуллари билан тадқиқот ўтказишга нисбатан татбиқ этилмайди, бундан мудофаа эҳтиёжлари учун берилган ҳудудлар мустасно.

Қўшимча тақиқланган участка эълон қилинганлиги сабабли ўз ҳуқуқларининг чекланиши муносабати билан кўрган зарарини исботлаб бериши мумкин бўлган ер қаъридан фойдаланувчилар компенсация олиш ҳуқуқига эга.

34-модда. Ер қаъридан фойдаланиш тақиқланган ёки чекланган ҳудудлар

Ер қаъридан фойдаланиш қуйидаги ҳудудларда тақиқланади:

1) мудофаа эҳтиёжлари учун берилган ерлар ҳудудида;

2) эски қабристонлардан, дафн этиш жойларидан, шунингдек эски қабристонлар ва дафн этиш учун ажратилган ер участкаларидан юз метр радиус масофада;

3) фаолият кўрсатаётган, кон-қайта ишлаш (бойитиш) соҳасидаги ишлаб чиқаришларнинг техноген минерал ҳосилалари жойлаштириладиган объект бўлмаган гидротехник иншоот жойлашган ер участкаси ҳудудида ва унга туташ ҳудудда беш юз метр радиусли масофада.

Сув фонди ҳудудида ер қаъридан фойдаланиш тақиқланади, бундан олтин изловчилар усулида қазиб олиш, углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганиш ва қазиб олиш мустасно.

Ер қаъридан фойдаланиш қуйидаги ҳудудларда чекланади:

1) аҳоли пунктларидаги ерларнинг ҳудудида ва уларга туташ ҳудудларда беш юз метр радиусли масофада (бундан маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари билан келишувга кўра ва фойдали қазилмаларни қазиб олиш натижасида мавжуд инфратузилмага зарар етказилиши хавфи мавжуд эмаслигининг далиллари тақдим этилган ҳолларда ер ости сувларини излаш ва баҳолаш, қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни ер ости усулида қазиб олиш ишлари мустасно);

2) учинчи шахсларга тегишли бўлган ҳамда бинолар ва иншоотлар, кўп йиллик дов-дарахтлар билан банд бўлган ер участкаларининг ҳудудида ва уларга туташ ҳудудларда юз метр радиусли масофада ушбу шахсларнинг розилигисиз;

3) инфратузилма объектлари билан банд бўлган ер участкалари ҳудудида, уларга туташ ҳудудларда қонунчилик ҳужжатларида белгиланган масофаларда.

Геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномалар фақат ушбу модданинг учинчи қисмида санаб ўтилган ер участкаларига нисбатан, тегишинча маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари ёки ер эгаси билан келишувга кўра кадастр квадратларига нисбатан берилиши мумкин. Кадастр квадратларида ер қаъридан фойдаланиш соҳасидаги фаолиятнинг асосий турларига доир рухсатномалар ушбу модданинг иккинчи қисмида кўрсатилган ер участкаларига нисбатан фақат ер юзасидан анча чуқурликда, ер устидаги иншоотларга таъсир кўрсатмаган ҳолда амалга ошириладиган ер қаъридан ер остида фойдаланиш учун берилади ҳамда юзага келиши эҳтимоли бўлган зарар учун компенсацияни ҳисобга олган ҳолда, маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари ва тегишли аҳоли пунктларида яшайдиган аҳоли билан келишувга кўра берилиши мумкин.

Ер қаърини геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномалар Ўзбекистон Республикасининг Ер кодексига мувофиқ қишлоқ хўжалиги экинларининг кадастр квадратларига берилиши мумкин. Ер қаъридан фойдаланиш соҳасидаги фаолиятнинг асосий турларига доир рухсатномалар қишлоқ хўжалиги экинзорлари жойлашган кадастр квадратларига фақат ер юзасидан анча чуқурликда, қишлоқ хўжалиги фаолиятига таъсир кўрсатмаган ҳолда ҳамда етказилган зарар учун компенсация тўланишини инобатга олиб, қишлоқ хўжалиги экинзорларидан (ер участкаларидан) фойдаланувчилар билан келишувга кўра берилади.

35-модда. Алоҳида табиий, илмий ва маданий қимматга эга бўлган ер қаъри участкаларини муҳофаза қилиш

Давлат қўриқхоналари, табиат ва геология боғлари, мажмуа (ландшафт) буюртма қўриқхоналари, табиат ёдгорликлари, биосфера резерватлари, давлат буюртма қўриқхоналари ва питомниклар муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлардир ҳамда бундай ҳудудда тўлиқ ёки қисман жойлашган бирор-бир кадастр квадрати очиқ квадрат бўлмайди. Муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар ўз маконидаги чегараларига эга бўлади. Ушбу ҳудудларнинг табиий объектлари ва мажмуалари бут сақланишини бузадиган бирор-бир фаолиятни амалга ошириш тақиқланади. Муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар ер қаърининг давлат фонди кадастрида ҳисобга олиниши лозим.

Алоҳида илмий ёки маданий қимматга эга бўлган камёб геологик очиқ тоғ жинслари, минералогик ҳосилалар, палеонтологик объектлар ва бошқа ер қаъри участкалари муҳофаза этиладиган геологик объектлар, шу жумладан геологик қўриқхоналар, буюртма қўриқхоналар, табиат ва (ёки) маданият ёдгорликлари ёхуд илмий ва ўқув полигонлари деб эълон қилиниши мумкин.

Геологик объектлар, геологик қўриқхоналар, буюртма қўриқхоналар, табиат ва (ёки) маданият ёдгорликлари жумласига киритилган ёхуд илмий ёки ўқув мақсадларида фойдаланиш учун мўлжалланган ерлардаги кадастр квадратлари уларга тегишли мақом берилганидан кейин муҳофаза этиладиган геологик объектлар деб ҳисобланади. Бундай мақом ер қаъри давлат фондининг кадастрига киритилади.

Муҳофаза этиладиган геологик объектлар, геологик қўриқхоналар, буюртма қўриқхоналар, табиат ва (ёки) маданият ёдгорликлари ҳудудларида ёхуд илмий ёки ўқув мақсадлари учун захира қилиб қўйилган ҳудудларда ер қаъри участкаларидан фойдаланишга фақат Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг рухсати билан йўл қўйилади.

Муҳофаза этиладиган геологик объектлар ҳудудидаги фаолият муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар тўғрисидаги қонунчилик қоидаларига мувофиқ амалга оширилади.

Ер қаъридан фойдаланиш чоғида тарихий, илмий, бадиий ва бошқа маданий қимматга эга бўлган объектлар топилган тақдирда, ер қаъридан фойдаланувчилар ер қаърининг тегишли участкасидаги ишларни тўхтатиб туриши ва бу ҳақда Ер қаъридан фойдаланиш марказини ҳамда маҳаллий ижро этувчи ҳокимияти органларини ёзма шаклда ёки электрон почта манзили орқали хабардор қилиши шарт.

Ушбу модданинг олтинчи қисмида назарда тутилган хабарнома олинганидан кейин олтмиш кун ичида маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари ҳамда Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлиги археологик тадқиқотлар ўтказиш учун мазкур участкани захира қилиб қўйиш зарурлиги ҳақида эълон қилиши мумкин. Агар улар олтмиш кун ичида бундай баёнот бермаса, ер қаъридан фойдаланувчи ер қаърининг дахл қилинган участкасида ер қаъридан фойдаланишга доир фаолиятни қайтадан бошлаши мумкин. Агар маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари ҳамда маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш учун масъул бўлган тегишли органлар топилган объектларни олтмиш кун ичида чиқариб олмаса ёки уларнинг бут сақланишини таъминламаса, ер қаъридан фойдаланувчи устувор ҳолатларга қараб, ушбу объектларни давлат номидан ҳамда давлат ҳисобидан чиқариб олиши, уларнинг бут сақланишини ва сақланишини таъминлаши мумкин.

36-модда. Ер қаъридан фойдаланиш соҳасидаги фаолиятни амалга оширишга доир умумий талаблар

Ер қаъридан фойдаланиш соҳасидаги бутун фаолият қўлланиладиган тегишли даражадаги тармоқ амалиётига мувофиқ амалга оширилиши ва қуйидагиларни таъминлашга қаратилган бўлиши керак:

1) фойдали қазилмаларни техник ва иқтисодий жиҳатдан барқарор тарзда қазиш ва ажратиб олиш, шунингдек йўқотишларни камайтириш мақсадида тегишли даражадаги усуллар ҳамда жараёнлардан фойдаланиш ҳисобидан амалга ошириладиган ер қаъри ресурсларини сақлашга;

2) меҳнатни муҳофаза этишга ва аварияларнинг, бахтсиз ҳодисаларнинг олдини олишга риоя этилишига имкон берадиган, шунингдек ходимлар, объектлар ҳамда мавжуд инфратузилма, шу жумладан маҳаллий аҳоли ва жамоатчилик учун таваккалчиликнинг амалий жиҳатдан мақсадга мувофиқ бўлган паст даражагача камайишига олиб келадиган услублар ҳамда жараёнлардан фойдаланишни назарда тутадиган техника хавфсизлигига риоя этиш;

3) ер қаъридан фойдаланиш соҳасидаги фаолиятнинг атроф муҳитга энг кам салбий таъсир кўрсатишига олиб келадиган услублар ва жараёнлар қабул қилинишини талаб этадиган атроф-муҳитни муҳофаза қилиш.

Ер қаъридан фойдаланувчи Ер қаъридан фойдаланиш марказининг сўровига кўра муайян амалиёт, тартиб-таомил ёки таснифлаш қўлланиладиган тегишли даражадаги тармоқ амалиётига мувофиқлигини қуйидагилар орқали намойиш этади:

1) амалиёт, тартиб-таомил ёки таснифлаш халқаро даражада тан олинган ташкилот томонидан қабул қилинган стандартга мувофиқлиги ёхуд ундан мустаҳкамроқ эканлиги ҳамда Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан қўлланиладиган стандарт сифатида эътироф этилиши юзасидан далиллар тақдим этиш;

2) қабул қилинган амалиёт, тартиб-таомил ёки таснифлаш ишончли, хавфсиз, самарали ва зарур эканлиги юзасидан асосларни тақдим этиш.

37-модда. Ер қаъридан фойдаланувчига кадастр квадрати юзасининг ер участкаларини бериш

Фойдали қазилмаларни, углеводородларни қазиб олиш, ер остида сақлаш учун ер қаъридан фойдаланиш мақсадлари учун зарур бўлганда, кадастр квадратлари юзасига мос келадиган ер участкалари қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган тартибда жамоат эҳтиёжлари учун (етказилган зарарни қоплаб берган ҳолда) олиб қўйилиши мумкин.

Ер участкаси ер қаъридан фойдаланиш мақсадида жамоат эҳтиёжлари учун олиб қўйилганидан (етказилган зарарни қоплаб берган ҳолда) ҳамда мазкур ер участкаси давлат мулки сифатида давлат рўйхатидан ўтказилганидан кейин бундай ер участкаси қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда ер фондининг бошқа тоифасига ўтказилади.

Ер қаъри давлат фондининг кадастрига киритилган кадастр квадрати юзасининг ер участкалари Ер қаъридан фойдаланиш марказига ёки Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигига уларнинг сўровларига кўра доимий фойдаланишга берилади.

Ер участкаси ер қаъридан фойдаланиш мақсадида жамоат эҳтиёжлари учун олиб қўйилган тақдирда, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари ер қаъридан фойдаланиш мақсадлари учун олиб қўйилаётган ер участкаларининг ердан фойдаланувчиси, ерга эгалик қилувчиси ёки мулкдори билан компенсация тўловининг миқдори ва шартларини қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда келишиб олади.

Компенсация тўлови Ер участкалари жамоат эҳтиёжлари учун олиб қўйилиши муносабати билан зарарларнинг ўрнини жисмоний ва юридик шахсларга қоплаш бўйича марказлаштирилган жамғармалар маблағлари ҳисобидан қоплаб берилади.

Ер қаъридан фойдаланиш маркази ёки Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги компенсация миқдорини ҳамда уни тўлаш тўғрисидаги талабни рухсатномада акс эттиради, шунингдек, қўлланилишига кўра уларни электрон аукцион, тендер ҳужжатларига киритади.

Ер қаъридан фойдаланиш марказига ёки Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигига доимий фойдаланиш учун берилган ер участкаларига улар ер қаъридан фойдаланувчига ижарага берилмагунига қадар солиқ солиш объекти ҳисобланмайди.

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни ва углеводородларни қазиб олиш, шунингдек ер остида сақлаш ҳуқуқига доир рухсатномани бериш фақат тегишли ер участкаси Ер қаъридан фойдаланиш марказига ёки Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигига доимий фойдаланиш ҳуқуқи асосида берилганидан кейин амалга оширилади.

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни ва углеводородларни қазиб олиш, шунингдек ер остида сақлаш ҳуқуқига доир рухсатномани бериш билан бир вақтда Ер қаъридан фойдаланиш маркази ёки Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги ҳамда ер қаъридан фойдаланувчи ўртасида рухсатномага илова қилинадиган, ер қаъри участкасидан фойдаланиш шартларининг ажралмас қисми бўлган ер участкасининг ижара шартномаси тузилади.

Ижара шартномаси ёки ер участкасидан чекланган тарзда фойдаланиш ҳуқуқи (сервитут) у билан боғлиқ рухсатноманинг амал қилиши тугаши билан бекор қилинади.

Ер қаъридан фойдаланиш мақсадларида ер участкаларини жамоат эҳтиёжлари учун олиб қўйиш билан боғлиқ харажатлар ер қаъридан фойдаланувчи томонидан рухсатнома берилган кундан бошлаб уч кун ичида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Жамоат эҳтиёжлари учун ер участкаларининг олиб қўйилиши муносабати билан жисмоний ва юридик шахсларга етказилган зарарларни қоплаш бўйича марказлаштирилган жамғармага қоплаб берилиши лозим.

Ер қаъридан фойдаланувчи ижарага берилган ер участкаси ва амалга оширадиган фаолияти бўйича қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган солиқлар, йиғимлар ҳамда тўловларни амалга оширади.

Очиқ майдонларда ер қаърини геологик жиҳатдан ўрганиш маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларининг қарорлари асосида ер қаърини геологик ўрганиш учун тегишли рухсатнома берилганидан кейин ер тўғрисидаги қонунчиликка мувофиқ берилган ер участкаларини олиб қўймасдан амалга оширилади. Кадастр квадрати юзасининг ер участкаларида ер қаърини геологик жиҳатдан ўрганиш учун ер участкасининг фойдаланувчиси (эгаси) билан чекланган тарзда фойдаланиш ҳуқуқи (сервитут) белгиланиши ҳам мумкин.

5-боб. Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганиш

38-модда. Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни рекогносцировка қилиш ишлари

Ҳар қандай ваколатли шахс, башарти у Ер қаъридан фойдаланиш марказини хабардор қилса ҳамда ўз номи ва манзилини рўйхатдан ўтказса, шунингдек у рекогносцировка қилиш ишлари амалга оширилишини таклиф этаётган участканинг тавсифини ва жойлашган ерини тақдим этса, бундай шахс бирор-бир кадастр квадратида қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни рекогносцировка қилиш ишларини рухсатномасиз амалга ошириши мумкин, бундан мудофаа эҳтиёжлари учун берилган ер участкалари мустасно.

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни рекогносцировка қилиш ишларини амалга ошириш чоғида ер қаърининг яхлитлигини бузиш тақиқланади ҳамда рекогносцировка қилиш ишлари амалга оширилишини таклиф этаётган бирор бир шахс зарур бўлганда ер участкасига кириш учун ерга эгалик қилувчининг, ердан фойдаланувчининг ёки ер участкаси мулкдорининг рухсатномасини олиши керак.

39-модда. Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатнома беришга оид ариза

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатнома Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан аризани очиқ кадастр квадратларига оид «биринчи келган биринчи олади» принципи бўйича кўриб чиқиш орқали берилади:

Ҳар қандай ваколатли шахс «биринчи келган биринчи олади» принципига кўра қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганишни амалга оширишга доир рухсатнома берилиши учун Ер қаъридан фойдаланиш марказига очиқ кадастр квадратларининг қуйидаги энг кўп миқдори учун ариза беришга ҳақли:

1) энергетик фойдали қазилмалар учун — 2 100 кадастр квадрати;

2) рудали ва норуда фойдали қазилмалар учун — 1 575 кадастр квадрати;

3) қимматбаҳо ва ярим қимматбаҳо тошлар учун — 525 кадастр квадрати;

4) қурилиш материаллари ва тўлдиргичлар учун — 105 кадастр квадрати.

Берилган рухсатномада кўрсатилган барча кадастр квадратлари бир-бирига боғлиқ бўлиши керак.

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномани олиш учун аризачи «биринчи келган биринчи олади» принципига кўра электрон платформа орқали Ер қаъридан фойдаланиш марказига қуйидагиларни илова қилган ҳолда ариза беради:

1) аризачининг давлат рўйхатидан ўтганлик тўғрисидаги гувоҳномага мувофиқ тўлиқ номини;

2) аризачининг ваколатли шахс эканлигини тасдиқловчи ахборотни;

3) сўралаётган очиқ квадратлар тўғрисидаги батафсил ахборот, шу жумладан уларнинг жойлашган ери ва координаталари кўрсатилган тегишли масштабдаги харитани;

4) аризачи рухсатнома берилиши учун тақдим этилиши лозим бўлган кадастр квадратларининг умумий сонига доир чекловни бузмаслигини тасдиқловчи ҳужжатни;

5) зарур экологик экспертиза ўтказилгунига ҳамда давлат экологик экспертизасининг ва Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Тоғ-кон саноати ва геология соҳасини назорат қилиш инспекциясининг ижобий хулосаси олингунига қадар бирор-бир кончилик фаолиятини бошламаслик тўғрисидаги мажбурият баён қилинган хатни;

6) қонунчилик ҳужжатларга мувофиқ зарур бўлган бошқа ахборотни.

Аризалар Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан белгиланган тартибда кўриб чиқилади.

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатнома бериш учун аризани кўриб чиққанлик учун йиғим қонунчилик ҳужжатларида белгиланади. Йиғим суммаси қайтарилмайди.

Ариза олинганидан кейин Ер қаъридан фойдаланиш маркази аризани ер қаъри давлат фонди кадастрининг аризалар реестрида ариза олинган сана ва вақт кўрсатилган ҳолда рўйхатга олади ҳамда ариза берилганлигини тасдиқловчи ҳужжатни аризачига беради.

Ер қаъридан фойдаланиш маркази аризанинг тўлиқлигини тасдиқлайди.

Ариза билан бирга тақдим этилган ҳужжатларда хатолар ва камчиликлар аниқланган тақдирда, Ер қаъридан фойдаланиш маркази аризачини бу ҳақда хабардор қилади.

Аризачи хабарномада кўрсатилган санадан эътиборан ўн иш куни ичида аниқланган хатолар ва камчиликларни тузатади ҳамда янгидан ариза беради. Агар хатолар ва камчиликлар кўрсатилган муддат ичида тузатилмаса, Ер қаъридан фойдаланиш маркази рухсатнома беришни рад этади.

40-модда. Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатнома беришнинг қўшимча усуллари

Аукцион ўтказиш орқали кимошди савдоларининг зарурлиги Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги томонидан аниқланган ҳолларда, қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномалар аукцион ўтказиш йўли билан берилиши мумкин.

Алоҳида ҳолларда, қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномалар Ўзбекистон Республикаси Президентининг ёки Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг ҳужжатларига мувофиқ берилиши мумкин.

Бундай ҳолларда, аукцион ўтказиш учун тегишли кадастр квадратлари Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан захира қилиб қўйилади.

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатнома бериш учун аукционлар қонунчиликка мувофиқ четдан аралашувни истисно этадиган электрон савдо майдончасида кимошди савдоларини ўтказиш орқали амалга оширилади.

Аукцион иштирокчилари аукционда иштирок этиш ҳуқуқини олиш учун ушбу Қонуннинг 39-моддасида назарда тутилган маълумотларни тақдим этиши керак. Айрим ниҳоятда йирик ва муҳим фойдали қазилмалар ёки фойдали қазилмалар конларига нисбатан Ер қаъридан фойдаланиш маркази аукционда иштирок этиш учун қўшимча талабларни, масалан, таклиф этилаётган ишлар дастурини бажаришнинг молиявий ва техник имконияти далилларини тақдим этиш талабини белгилаши мумкин.

Ер қаъри участкаларидан қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганиш учун фойдаланиш ҳуқуқини аукционларда реализация қилишнинг бошланғич нархи фойдали қазилманинг турига қараб, қонунчилик ҳужжатларида белгиланади.

Аукцион ғолибини аниқлаш тўғрисидаги баённома ғолибга тегишли кадастр квадратларида фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномани бериш учун асос бўлади.

Аукциондан тушган маблағлар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда тақсимланади.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг ёки Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг ҳужжатларига мувофиқ берилган қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномаларга ушбу Қонунда назарда тутилган талаблардан ташқари қўшимча равишда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ва ер қаъридан фойдаланувчи ўртасида тузиладиган келишувга кўра қўшимча шартлар ва тўлов белгиланиши мумкин.

41-модда. Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномани расмийлаштириш

Берилган аризани кўриб чиқиш муддати ушбу Қонуннинг 39-моддасига мувофиқ тўлдирилган ариза олинган санадан эътиборан йигирма иш кунидан ошмаслиги керак. Ер қаъридан фойдаланиш маркази берилган аризани кўриб чиқиш учун белгиланган муддат ўтганидан ёки аукцион жараёни тугаганидан кейин уч иш куни ичида, қўлланиладиган ҳолатга қараб, қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганиш учун ер қаъри участкасидан фойдаланиш ҳуқуқига доир рухсатномани тегишинча биринчи бўлиб тегишли тарзда тўлдирилган аризани топширган, рухсатнома олиш ҳуқуқига эга бўлган шахсга ёки аукцион ғолибига беради.

Ер қаъридан фойдаланиш марказининг қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномани беришни рад этиши асослантирилган бўлиши ҳамда ушбу Қонун ва қонунчилик ҳужжатлари қоидаларига мувофиқ бўлиши керак.

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномани беришда ер қаъри давлат фонди кадастрининг рухсатномалар реестрига тегишли ёзув киритилади.

42-модда. Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатноманинг амал қилиш муддати

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатнома қуйидаги муддатларга берилади:

1) фойдали қазилмаларнинг асосий турлари бўйича — беш йилгача;

2) норуда фойдали қазилмалар бўйича — икки йилгача.

Асосий қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатноманинг амал қилиш муддати ер қаъридан фойдаланувчининг аризасига кўра икки марта тўрт йилга узайтирилиши мумкин.

Норуда фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатноманинг амал қилиш муддати ҳар бир алоҳида ҳолда ушбу Қонуннинг 110-моддасида белгиланган тартибда икки марта икки йилга узайтирилиши мумкин.

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатноманинг амал қилиш муддатини узайтиришда рухсатномага киритилган кадастр квадратларининг миқдори эллик фоизга камайтирилади.

43-модда. Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганиш бўйича ишларни амалга ошириш

Ер қаъридан фойдаланувчи бирор-бир кончилик фаолияти бошлангунига қадар зарур экологик экспертизани амалга оширади ҳамда атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва хавфсизлик соҳасидаги барча зарур маъқуллашларни, шу жумладан давлат экологик экспертизасининг ҳамда Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Тоғ-кон саноати ва геология соҳасини назорат қилиш инспекциясининг ижобий хулосасини олади. Давлат экологик экспертизаси ҳамда Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Тоғ-кон саноати ва геология соҳасини назорат қилиш инспекцияси, қўлланиладиган ҳолатга қараб, бундай маъқуллашларни ер қаъридан фойдаланувчига беради, уларнинг кўчирма нусхалари эса ушбу маъқуллашлар олинган пайтдан эътиборан беш кун ичида бевосита Ер қаъридан фойдаланиш марказига юборилади.

Ер қаъридан фойдаланувчи қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларнинг асосий турларини геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатнома берилган пайтдан эътиборан бир юз саксон кун ичида ҳамда норуда фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатнома берилган пайтдан эътиборан бир юз йигирма кун ичида Ер қаъридан фойдаланиш марказига рухсатноманинг бутун амал қилиш даври учун ишлаб чиқилган геологик жиҳатдан ўрганиш лойиҳасини, шу жумладан зарур бўлган тақдирда оқибатларни бартараф этиш режасини тақдим этиши шарт.

Агар асосий фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганиш лойиҳаси рухсатнома берилган санадан эътиборан бир юз саксон кун ичида, норуда фойдали қазилмалар учун — бир юз йигирма кун ичида тақдим этилмаса, аукцион якунларига кўра берилган қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномалар автоматик равишда бекор қилинади.

Геологик жиҳатдан ўрганиш лойиҳаси қайси фойдали қазилмаларга тааллуқли ишлар амалга ошириладиган бўлса, ўша фойдали қазилмаларнинг турлари, геологик жиҳатдан ўрганишни амалга ошириш усуллари ва воситалари, рухсатнома амал қиладиган давр учун ишларнинг тахминий ҳажмлари ва ишлар режаси, шунингдек таклиф этилаётган ишлар дастурини бажариш учун молиявий ва техник имкониятлар далиллари тўғрисидаги батафсил ахборотни ўз ичига олади. Геологик жиҳатдан ўрганиш лойиҳасига доир шакл ва махсус талаблар қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилади.

Ер қаъридан фойдаланувчи томонидан тақдим этилган геологик жиҳатдан ўрганиш лойиҳаси ер қаърини геологик геологик жиҳатдан ўрганиш бошланишидан олдин Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан тасдиқланиши лозим. Ер қаъридан фойдаланиш маркази геологик жиҳатдан ўрганиш лойиҳасини йигирма иш куни ичида кўриб чиқади. Лойиҳани тасдиқлашни рад этиш асосланган бўлиши керак. Геологик жиҳатдан ўрганиш лойиҳаси фақат ушбу Қонунга, табиатни муҳофаза қилиш тўғрисидаги қонунчиликка ёки бошқа қонунчилик ҳужжатларига мос келмайдиган ҳолларда рад этилиши мумкин. Геологик жиҳатдан ўрганиш лойиҳаси тасдиқланмаган ҳолларда, ер қаъридан фойдаланувчи Ер қаъридан фойдаланиш марказининг мулоҳазаларини ҳисобга олган ҳолда қайта кўриб чиқилган лойиҳани такроран тақдим этишга ҳақли.

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномага мувофиқ бажариладиган ишлар ер қаъридан фойдаланувчи томонидан ишлаб чиқилган геологик жиҳатдан ўрганишнинг тасдиқланган лойиҳасига мувофиқ бажарилади. Фавқулодда вазиятлардан ташқари, геологик жиҳатдан ўрганиш лойиҳасида назарда тутилмаган қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир ишларни амалга ошириш тақиқланади.

Режалаштирилган ишларнинг турлари, усуллари ва (ёки) воситалари, шунингдек ишларнинг ҳажмлари ва уларни амалга ошириш муддатлари ўзгарган тақдирда, ер қаъридан фойдаланувчи қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганиш лойиҳасига тегишли ўзгартиришлар киритади.

Агар ушбу модданинг еттинчи қисмида назарда тутилган ўзгартиришлар қўшимча келишувларни ва экспертизани талаб этса, қайта кўриб чиқилган қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганиш лойиҳаси ушбу модданинг бешинчи қисмида назарда тутилган тартибда кўриб чиқиш учун Ер қаъридан фойдаланиш марказига тақдим этилади.

Агар ушбу модданинг еттинчи қисмида назарда тутилган ўзгартиришлар бирор-бир қўшимча экологик экспертиза ўтказилишини талаб этса, бундай ўзгартиришлар экологик экспертиза тугагунига ва давлат экологик экспертизасининг ҳамда Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Тоғ-кон саноати ва геология соҳасини назорат қилиш инспекциясининг ижобий хулосаси олингунига қадар амалга оширилмайди.

Барча амалга ошириладиган геология-қидирув ишлари ва олинадиган натижалар Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги томонидан тасдиқланган норматив ҳужжатларга мувофиқ ҳужжатлаштирилиши лозим.

Ер қаъридан фойдаланувчи геологик жиҳатдан ўрганиш даврида ушбу Қонуннинг 46-моддасига мувофиқ кадастр квадрати юзасининг ер участкасига мос бўлган участкада доимий капитал иншоотларини барпо этишга, шунингдек ер қаъри участкасида кончилик фаолиятининг чиқиндилари объектларини жойлаштиришга ҳақли эмас.

Ер қаъри участкасини геологик жиҳатдан ўрганиш чоғида гидрогеологик тадқиқотлар ўтказилиши шарт. Ер қаъридан фойдаланувчи аниқланган минераллашув ресурсларини баҳолашда ер ости сувларининг физикавий ва кимёвий хоссаларини тавсифлаган ҳолда минераллашувнинг гидрогеологик хусусиятларини аниқлаши керак.

Агар геологик жиҳатдан ўрганишни ер юзасидаги сув объектларининг сувни муҳофаза қилиш зоналари доирасида амалга ошириш мўлжалланилаётган бўлса, геологик жиҳатдан ўрганиш лойиҳаси ва (ёки) тажриба-саноат усулида қазиб олиш Ўзбекистон Республикаси Сув хўжалиги вазирлигининг ва Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлигининг тегишли ҳудудий бўлинмалари билан ҳам келишилади.

Ер қаъри участкасида ўтказилаётган геологик жиҳатдан ўрганиш жараёнида ер қаърини геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномада кўрсатилмаган фойдали қазилмалар кони топилган тақдирда, ер қаъридан фойдаланувчи бу ҳақда Ер қаъридан фойдаланиш марказига хабар қилиши ҳамда аниқланган фойдали қазилмаларни ўрганиш ва қазиб олиш учун тўсиқларни юзага келтириши мумкин бўлган ҳаракатларни топилган фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномага киритилгунига қадар тўхтатиб туриши шарт. Фойдали қазилманинг ушбу қўшимча тури ер қаъридан фойдаланувчининг сўровига кўра геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномага қўшиб қўйилади, геологик жиҳатдан ўрганиш лойиҳасига тегишли ўзгартиришлар киритилади ва янгиланган лойиҳа ушбу Қонуннинг 47-моддасига мувофиқ Ер қаъридан фойдаланиш марказига тақдим этилади.

44-модда. Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганиш учун ҳар йилги энг кам харажатлар

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчи ушбу моддада белгиланган ер қаърини геологик жиҳатдан ўрганиш учун ҳар йилги энг кам харажатлар тўғрисидаги талабларга риоя этиши шарт.

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномалар доирасида кадастр квадратлари бўйича ер қаъридан фойдаланувчи учун ҳар йилги энг кам харажатлар қонунчиликда белгиланади. Геологик жиҳатдан ўрганишга доир ҳар йилги энг кам харажатларни ҳисоб-китоб қилиш Ўзбекистон Республикаси ҳудудида белгиланган ва ҳисобот йилининг 1 январдаги ҳолатга кўра амал қиладиган базавий ҳисоблаш миқдори асосида амалга оширилади.

Агар рухсатноманинг амал қилиш муддатининг биринчи ёки охирги йили тўлиқ бўлмаса, ҳар йилги энг кам харажатлар рухсатнома мазкур йилдаги амал қилиш муддатининг ҳар бир тўлиқ ойи учун мутаносиб равишда ҳисоб-китоб қилинади.

Кадастр квадратини геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатноманинг амал қилиши йил давомида тугатилган тақдирда, ҳар йилги энг кам харажатлар рухсатнома мазкур йилдаги амал қилиш муддатининг ҳар бир тўлиқ ойи учун мутаносиб равишда ҳисоб-китоб қилинади. Ер қаъридан фойдаланувчининг ҳар йилги энг кам харажатларга киритилмайдиган мақбул харажатлари ва бошқа харажатлари қонунчилик ҳужжатларда белгиланади. Ер қаърини геологик жиҳатдан ўрганишга доир энг кам харажатларни ҳисоб-китоб қилиш фақат тегишли рухсатнома доирасида қилинган харажатларга нисбатан амалга оширилади.

Ушбу моддада назарда тутилган ҳар йилги энг кам харажатлар бўйича мажбуриятлар бузилган тақдирда, ер қаъридан фойдаланувчи етишмаётган харажатларни амалга ошириши ва бу ҳақда Ер қаъридан фойдаланиш марказига ҳисобот йилидан кейинги икки ойдан кечиктирмай ҳисобот тақдим этиши шарт. Бунда ер қаъридан фойдаланувчи томонидан ушбу моддага мувофиқ амалга оширилган харажатлар жорий йил харажатларида ҳисобга олинмайди ва ҳисобот йили учун ҳисоботда акс эттирилган деб ҳисобланади.

45-модда. Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчиларнинг ҳуқуқлари

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчи ер қаърини геологик жиҳатдан ўрганиш лойиҳасида кўрсатилган фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганишни амалга ошириш ҳуқуқига эга.

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчилар қуйидаги мутлақ ҳуқуқларга эга:

1) рухсатномада назарда тутилган ер қаъри участкасида геологик жиҳатдан ўрганишни амалга ошириш;

2) кадастр квадрати юзасининг ажратилган ер участкалари доирасида ишларни бажариш учун зарур бўлган вақтинчалик саноат объектларини ва ижтимоий объектларни барпо этиш, шунингдек умумий фойдаланишдаги объектлар ва коммуникациялардан шартнома асосида фойдаланиш;

3) ушбу Қонуннинг 46-моддасида назарда тутилган тажриба-саноат усулида ишлаб чиқаришни амалга ошириш;

4) башарти ушбу Қонуннинг 6-боби талабларига риоя этилса, геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатноманинг амал қилиш муддати давомида исталган вақтда қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олиш учун рухсатномани сўраш ва олиш;

5) қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганиш учун зарур бўлган ёки улар билан боғлиқ бошқа ишларни амалга ошириш.

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчилар ушбу Қонунга мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

46-модда. Ер қаърини геологик жиҳатдан ўрганиш даврида фойдали қазилмаларни тажриба (синов) ва тажриба-саноат усулида қазиб олиш

Ер қаъридан фойдаланувчи ер қаъри участкасини геологик жиҳатдан ўрганиш даврида фойдали қазилмалар мавжудлиги тасдиқланган тақдирда, фойдали қазилмаларни бойитиш ва қайта ишлаш технологиясини ишлаб чиқиш ёки такомиллаштириш, уларнинг сифатини баҳолаш ва фойдали қазилмалар конининг геологик моделини тузиш ҳамда уларни ўзлаштиришнинг оқилона услубларини ва усулларини танлаш, шунингдек техноген минерал ҳосилалардан фойдаланиш учун зарур бўлган қўшимча маълумотларни олиш мақсадида фойдали қазилмаларни тажриба (синов) ва тажриба-саноат усулида қазиб олишни амалга оширишга ҳақли.

Фойдали қазилмаларни тажриба (синов) усулида қазиб олиш геологик жиҳатдан ўрганиш лойиҳасида асосланган ҳажмда, қуйидагиларга риоя этилган ҳолда амалга оширилади:

1) саноат хавфсизлиги нормалари ва қоидаларига;

2) атроф-муҳитни муҳофаза қилиш соҳасидаги қонунчиликка, шу жумладан ушбу Қонуннинг 15-бобида назарда тутилган тупроқнинг унумдор қатламини сақлаш, ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини бартараф этиш, шунингдек бузилган ерларни келгусида рекультивация қилиш шартларига.

Фойдали қазилмаларни тажриба-саноат усулида қазиб олиш Ер қаъридан фойдаланиш маркази ҳамда Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Тоғ-кон саноати ва геология соҳасини назорат қилиш инспекцияси хабардор қилинганидан кейин амалга оширилади.

Тажриба-саноат усулида қазиб олиш чоғида қазиб олинган фойдали қазилмалар ер қаъридан фойдаланувчининг мулки бўлади. Бундай фойдали қазилмаларни сотиш ёки бошқа шахсга ўтказиш ер қаъридан фойдаланувчи мазкур лойиҳа юзасидан қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олиш учун рухсатнома олмагунига қадар тақиқланади.

Фойдали қазилмаларни тажриба (синов) ва (ёки) тажриба-саноат усулида қазиб олиш ҳамда уларнинг тадқиқотлари натижалари ер қаъри участкасини геологик жиҳатдан ўрганиш натижалари тўғрисидаги ҳисоботда акс эттирилиши керак.

Ер қаъридан фойдаланувчи ушбу Қонуннинг 37-моддасига мувофиқ қайси ер участкасига нисбатан ер участкасига бўлган ҳуқуқларни олган бўлса, ўша ер участкасида тажриба-саноат усулида қазиб олиш билан боғлиқ капитал иншоотларни барпо этишга ҳақли.

47-модда. Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчиларнинг мажбуриятлари

Ер қаъридан фойдаланувчилар қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатноманинг амал қилиш муддати давомида:

1) геологик жиҳатдан ўрганиш режаси тасдиқланган ва ушбу Қонун 43-моддасининг биринчи қисмида кўрсатилган экологик экспертизанинг ижобий хулосаси олинган кундан эътиборан ўттиз кун ичида кончилик фаолиятини бошлаши;

2) геологик жиҳатдан ўрганиш ишлари кончилик фаолиятини амалга оширишнинг барча қўлланиладиган нормалари ва қоидаларига, шунингдек тегишли даражадаги амалиётига мувофиқлигини таъминлаши;

3) геологик жиҳатдан ўрганиш ишлари амалдаги геологик жиҳатдан ўрганиш лойиҳасига мувофиқлигини таъминлаши;

4) геологик жиҳатдан ўрганиш бўйича бутун фаолиятни ҳамда ер қаъри участкасидан бирор-бир бошқача қонуний асосда фойдаланишни ушбу барча ишлар оқилона воситалар билан йўл қўйилмаслиги мумкин бўлган жамоатчилик ёки хусусий манфаатлар бузилишига олиб келмаслигини таъминлаш мақсадида кончилик фаолиятини амалга ошириш учун зарур бўлган чоралар билан чеклаши;

5) ушбу Қонуннинг 44-моддасида кўрсатилган ҳар йилги энг кам харажатларга риоя этиши;

6) табиий ва сунъий ташувчиларнинг бут сақланишини ва тўғри тамғаланишини таъминлаши, геологик жиҳатдан ўрганиш жараёнида ишлаб чиқилган геологик, маркшейдерлик ҳужжатларини ва бошқа ҳужжатларни сақлаши;

7) ушбу Қонуннинг 48-моддасига мувофиқ зарур бўлган ҳисоботларни тақдим этиши;

8) ушбу Қонуннинг 161-моддасида кўрсатилган ҳар йилги тўловларни тўлаши;

9) қонунчиликда белгиланган тартибда фойдали қазилмалар конларини ўзлаштириш ва бошқа мақсадлар учун фойдаланилиши мумкин бўлган геологик кон қазишмалари ҳамда қудуқлар консервация қилинишини таъминлаши, шунингдек фойдаланилмайдиган кон қазишлари ва қудуқлар тугатилишини таъминлаши;

10) ушбу Қонуннинг 15-бобига мувофиқ ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини бартараф этиш режасини ишлаб чиқиши ва молиялаштириши;

11) ушбу Қонуннинг 14-бобига ва амалдаги қонунчиликка мувофиқ тасдиқланган ўқитиш дастурларини амалга ошириши ҳамда меҳнатни муҳофаза қилиш, техника хавфсизлигига ҳамда ходимлар учун қулай шарт-шароитлар яратиш бўйича нормаларга, шунингдек аварияларга ва фавқулодда вазиятларга шай ҳолатда туришни ҳамда уларнинг оқибатлари бартараф этилишини таъминлаш чораларига риоя этиши;

12) фойдали қазилмаларни қазиб олиш билан боғлиқ бўлмаган кончилик фаолияти объектларини ва ер ости иншоотларини тугатиш ҳамда ёпиш тартибига риоя этиши;

13) даврий ва танлаб олинган текширувлар ва (ёки) аудитлар ўтказиш тартибига риоя этиши;

14) Ўзбекистон Республикаси томонидан ратификация қилинган халқаро шартномаларга мувофиқ коррупцияга қарши курашиш бўйича хулқ-атвор қоидаларини ишлаб чиқиши ва уларга риоя этилишини таъминлаши;

15) Ўзбекистон Республикасида амалда бўлган қазиб олиш тармоқларининг шаффофлиги ташаббуси стандартларига (ҚТШТС) риоя этиши;

16) низо предмети бўлмаган барча божхона божларини, тўловларни, йиғимларни ва солиқларни ўз вақтида ҳамда аниқ декларация қилиши ва тўлаши;

17) ушбу Қонун ҳамда бирор-бир бошқа қўлланиладиган қонунчилик қоидаларига риоя этилиши мақсадида барча тегишли ваколатли органлар ва ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар билан ҳамкорлик қилиши шарт.

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчиларнинг зиммасида қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

48-модда. Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганишни амалга ошириш чоғида ҳисобдорлик

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганиш бўйича ер қаъридан фойдаланувчи ўтган календарь йил учун ер қаърини геологик жиҳатдан ўрганиш учун рухсатномада назарда тутилган мажбуриятларининг бажарилиши тўғрисидаги ҳисоботни ҳар йили Ер қаъридан фойдаланиш марказига кейинги йилнинг биринчи мартидан кечиктирмай тақдим этиши шарт. Тўлиқ бўлмаган календарь йил учун ҳисоботлар аниқ муддат учун, бундай муддат тугаганидан кейин икки ойдан кечиктирмай тақдим этилади.

Рухсатноманинг амал қилиши тугаганидан кейин ер қаъридан фойдаланувчи ер қаъри участкасидаги геологик жиҳатдан ўрганиш натижалари тўғрисидаги якуний ҳисоботни Ер қаъридан фойдаланиш марказига рухсатноманинг амал қилиши тугаган санадан эътиборан уч ойдан кечиктирмай тақдим этиши шарт.

Геологик жиҳатдан ўрганиш натижалари тўғрисидаги якуний ҳисобот геологик жиҳатдан ўрганишни амалга ошириш натижасида аниқланган фойдали қазилмаларнинг потенциал конлари ҳақидаги ахборотни, шу жумладан дастлабки геологик ахборот материалларига асосланган батафсил геологик маълумотларни ўз ичига олади, шунингдек геология, бурғилаш, тупроқни, тоғ жинсларини, ер ости сувларини, фойдали қазилмалар намуналарини ҳамда бошқа геологик материалларни танлаб олиш ва синаб кўриш соҳасидаги илмий тадқиқотлар, синовлар ҳамда геологик жиҳатдан ўрганишнинг ҳолати ва натижалари тўғрисидаги маълумотларни ўз ичига олади. Геологик жиҳатдан ўрганиш натижалари тўғрисидаги якуний ҳисоботнинг шакли ва унга доир талаблар қонунчилик ҳужжатларида белгиланади.

Ушбу Қонун 169-моддаси биринчи қисмининг ўн биринчи ва ўн иккинчи бандларида назарда тутилган қоидаларни ҳисобга олган ҳолда, қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганиш натижалари ҳақидаги якуний ҳисобот Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмалар захиралари тўғрисидаги халқаро ҳисобот стандартлари бўйича қўмитанинг (CRIRSCO) талабларига мувофиқ ахборотни ўз ичига олиши керак.

Ер қаърини геологик жиҳатдан ўрганиш натижалари бўйича якуний ҳисобот геологик материалларни давлат экспертизасидан ўтказиш ва фойдали қазилмалар захираларини тасдиқлаш учун Фойдали қазилмалар захиралари бўйича давлат комиссиясига тақдим этилади.

Агар ер қаърини геологик жиҳатдан ўрганиш натижалари тўғрисидаги якуний ҳисоботда фойдали қазилмаларнинг захиралари ҳисоб-китоб қилинган ҳолда аниқланган кон ҳақидаги маълумотлар мавжуд бўлмаса, ҳисобот умумлаштириш ҳамда тизимлаштириш учун фақат Ер қаъридан фойдаланиш марказига тақдим этилади.

Геологик жиҳатдан ўрганиш тўғрисидаги ҳисоботда кўрсатилган геологик жиҳатдан ўрганишга доир харажатлар ва маҳаллий таъминот улуши ҳақидаги ахборот «Аудиторлик фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни талабларига мувофиқ аудитор томонидан тасдиқланиши лозим. Бундай ахборот, агар у аудиторлик текширувидан ўтган молиявий ҳисоботда алоҳида келтирилган (акс эттирилган) бўлса, аудитор томонидан ҳам тасдиқланган ҳисобланади.

49-модда. Геологик материаллар экспертизаси ва фойдали қазилмалар захираларини давлат томонидан тасдиқлаш

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатноманинг амал қилиш муддати ичида ер қаъридан фойдаланувчи ер қаъри участкасидаги норуда фойдали қазилмалар захираларини тасдиқлаш тўғрисидаги ариза билан Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлигига мурожаат қилишга ҳақли.

Геологик материалларнинг давлат экспертизаси ва фойдали қазилмалар захираларини давлат томонидан тасдиқлаш Фойдали қазилмалар захиралари бўйича давлат комиссияси томонидан амалга оширилади. Фойдали қазилмалар захираларининг саноатга молик аҳамияти тўғрисидаги қарор уларни давлат балансига қўйиш учун асос бўлади.

Норуда фойдали қазилмалар конларининг геологик материалларини давлат экспертизасидан ўтказиш ва уларнинг захираларини тасдиқлаш учун Фойдали қазилмалар захиралари бўйича давлат комиссияси жойларда фойдали қазилмалар захиралари бўйича ҳудудий комиссияларни ташкил этади.

Фойдали қазилмалар захиралари бўйича давлат комиссияси миллий ёки халқаро қўлланиладиган стандартларга мувофиқ эътироф этилган ваколатли шахсни жалб қилишга ҳақли, бироқ мажбур эмас.

Геологик материалларнинг давлат экспертизаси ва фойдали қазилмалар захираларини тасдиқлаш бундай тасдиқлашни сўраётган ер қаъридан фойдаланувчининг маблағлари ҳисобидан амалга оширилади.

Давлат экспертизасини ўтказиш учун тақдим этиладиган геологик материалларга доир талаб ер қаъри участкаси геологик тузилишининг мураккаблиги ҳамда уларнинг сони ҳисобга олинган ҳолда, Фойдали қазилмалар захиралари бўйича давлат комиссияси томонидан белгиланади.

Ер қаъридан фойдаланувчи томонидан жалб этилган фойдали қазилмалар захираларига доир ҳисоботнинг халқаро стандартлари бўйича ваколатли шахс геология-қидирув ишлари натижалари, фойдали қазилмалар захиралари (бундан норуда фойдали қазилмалар мустасно) тўғрисида оммавий ҳисоботлар ҳам тайёрлаши мумкин. Бундай ҳолда мазкур ваколатли шахс Фойдали қазилмалар захиралари бўйича давлат комиссиясининг талабларига мувофиқ геологик материалларни давлат экспертизасидан ўтказиш ва фойдали қазилмалар захираларини тасдиқлаш учун ҳисоботларни ҳам тайёрлаши шарт.

Геологик материалларнинг давлат экспертизасини ўтказганлик учун ундириладиган тўлов миқдори Фойдали қазилмалар захиралари бўйича давлат комиссияси билан келишувга кўра Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан тасдиқланади.

Давлат экспертизасини ўтказишга доир маблағлар жалб этиладиган экспертларнинг хизматларига ҳақ тўлашга ва материалларни Фойдали қазилмалар захиралари бўйича давлат комиссиясида кўриб чиқиш учун тайёрлаш харажатларининг ўрнини қоплашга йўналтирилади.

Геологик материалларнинг давлат экспертизаси учун тўлов Ер қаъридан фойдаланиш марказининг ҳисоб-китоб варағига келиб тушади.

6-боб. Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олиш

50-модда. Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир рухсатнома олишга оид ариза

Ер қаъридан фойдаланувчи, башарти геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномада кўрсатилган бир-бирига боғлиқ кадастр квадратларидан ҳеч бўлмаганда биттасида қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмалар кони жойлашган бўлса ҳамда қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларнинг бундай конидан тижорат мақсадида фойдаланилиши зарур бўлса, бундай кадастр квадратларида рухсатноманинг амал қилиш муддати тугагунига қадар ушбу Қонуннинг 108-моддасига мувофиқ қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир рухсатнома олишга оид мутлақ ҳуқуққа эга бўлади.

Ер қаъридан фойдаланувчи қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир рухсатномани олиш учун Ер қаъридан фойдаланиш марказига қуйидаги маълумотлар кўрсатилган аризани топширади:

1) аризачининг давлат рўйхатидан ўтганлик тўғрисидаги гувоҳномага мувофиқ тўлиқ номи;

2) аризачи ваколатли шахс эканлигини тасдиқловчи ҳужжат;

3) сўралаётган кадастр квадратлари тўғрисидаги батафсил ахборот, шу жумладан уларнинг жойлашган ери ва координаталари кўрсатилган тегишли масштабдаги харита;

4) геологик жиҳатдан ўрганиш тўғрисидаги якуний ҳисобот;

5) конни ўзлаштириш лойиҳаси ёки техник-иқтисодий асос;

6) конни ўзлаштириш лойиҳасига ёки техник-иқтисодий асосга мувофиқ таклиф этилаётган кончилик фаолиятини амалга ошириш учун аризачининг молиявий, касбий ва техник имкониятлари далиллари;

7) давлат экологик экспертизасининг ижобий хулосаси.

Ариза билан бирга топшириладиган ҳужжатларга нисбатан талаблар қонунчилик ҳужжатларида белгиланади.

Агар қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатноманинг амал қилиш муддати ер қаъридан фойдаланувчи қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир рухсатнома бериш бўйича ариза топшириш учун зарур бўлган бирор-бир экологик экспертизанинг ижобий хулосасини кутаётган даврда тугаса, геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатнома экологик экспертизанинг ижобий хулосаси олингунига ёки рад этилгунига қадар амал қилишда давом этади.

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир рухсатнома бериш бўйича аризани кўриб чиққанлик учун йиғим миқдори қонунчилик ҳужжатларида белгиланади. Йиғим суммаси қайтарилмайди.

51-модда. Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир рухсатнома олишнинг қўшимча усуллари

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир рухсатномалар Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан белгиланган конлар бўйича аукцион ёки тендер ўтказиш йўли билан берилиши мумкин.

Мамлакатни ривожлантириш билан боғлиқ алоҳида ҳолларда қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир рухсатнома Ўзбекистон Республикаси Президентининг ёки Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг ҳужжатларига мувофиқ берилиши мумкин.

Ушбу модданинг биринчи ва иккинчи қисмларида кўрсатилган конлар жумласига қуйидагилар киради:

1) геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатнома доирасидаги геология-қидирув ишлари натижасида қидириб топилган, рухсатноманинг амал қилиш муддати (фойдали қазилмаларни қазиб олиш учун рухсатнома олишга доир мутлақ ҳуқуқ) тугаганидан кейин давлат балансига киритилган конлар;

2) минерал хомашё базасини ривожлантириш давлат дастурлари доирасида бюджет маблағлари ҳисобидан қидириб топилган фойдали қазилмалар конлари.

Ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган ҳолларда қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олиш учун зарур бўлган кадастр квадратлари Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан захира қилиб қўйилади.

Аукционлар ва тендерлар ўтказиш тартиби қонунчилик ҳужжатларида белгиланади.

Тендер жараёнининг асосий вазифалари қуйидагилардан иборат:

1) ер қаъри участкаларидан фойдаланиш шартларини ишлаб чиқишда вазирликлар, идоралар ва хўжалик бошқаруви органларининг самарали ҳамкорлигини ташкил этиш;

2) мавжуд бўлган геологик маълумотлар, геологик жиҳатдан ўрганиш тўғрисидаги ҳисоботлар ва бошқа тегишли ахборот асосида ишлаб чиқилган ер қаъри участкаларини бериш бўйича тендернинг бошланғич шартларини келишиш;

3) тақдим этилган конни ўзлаштириш лойиҳасининг ёки дастлабки техник-иқтисодий асоснинг ёхуд инвестициявий лойиҳалар техник-иқтисодий асосининг экспертизаси ўтказилишини ҳамда уларнинг Ўзбекистон Республикаси қонунчилигига, шунингдек ер қаъри участкаларидан фойдаланишнинг белгиланган шартларига мувофиқлиги баҳоланишини ташкил этиш;

4) мақбул бўлган танловга оид аризани ва рухсатнома берилишининг мақсадга мувофиқлиги тўғрисидаги хулосани Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига тасдиқлаш учун киритиш.

Аукцион ёки тендер иштирокчилари ушбу Қонуннинг 50-моддасида назарда тутилган ахборотни тақдим этиши керак, бундан давлат экологик экспертизасининг ижобий хулосаси мустасно, шунингдек иштирокчи техник-иқтисодий асоснинг ўрнига дастлабки техник-иқтисодий асосни тақдим этишга ҳақли. Аукцион ёки тендер жараёни иштирокчиси бирор-бир зарур экологик экспертизаси ўтказилгунига ва давлат экологик экспертизасининг ҳамда Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Тоғ-кон саноати ва геология соҳасини назорат қилиш инспекциясининг ижобий хулосаси олингунига қадар кончилик фаолиятини бошламаслик мажбуриятини тақдим этиши керак.

Аукцион ёки тендер ғолибини аниқлаш тўғрисидаги баённома тегишли кадастр квадратларида фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир рухсатномани ғолибга бериш учун асос бўлади.

Аукцион ёки тендер ғолиби, Ўзбекистон Республикаси Президентининг ёки Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг ҳужжатига асосан рухсатнома олган ер қаъридан фойдаланувчи рухсатнома берилган пайтдан эътиборан бир йил ичида Ер қаъридан фойдаланиш марказига конни ўзлаштириш лойиҳасини ёки техник-иқтисодий асосни, давлат экологик экспертизасининг ижобий хулосасини тақдим этиши керак. Тақдим этилган ҳужжатлар ушбу Қонуннинг 53-моддасига мувофиқ кўриб чиқилади.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг ёки Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг ҳужжатларига асосан бериладиган фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир рухсатномалар ушбу Қонуннинг барча талабларига мувофиқ бўлиши керак, уларга нисбатан Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ва ер қаъридан фойдаланувчи ўртасида тузиладиган шартномага кўра қўшимча шартлар ва йиғимлар ҳам қўлланилиши мумкин.

Аукциондан ёки тендердан тушган маблағлар Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланган тартибда тақсимланади.

52-модда. Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир рухсатномани расмийлаштириш

Ер қаъридан фойдаланиш маркази қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганиш бўйича ер қаъридан фойдаланувчи томонидан тақдим этилган қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир рухсатномани бериш учун ариза олинган пайтдан ёхуд аукцион ёки тендер жараёни тугаганидан кейин ёки Ўзбекистон Республикаси Президентининг ёки Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг ҳужжатларига мувофиқ берилган рухсатнома муносабати билан конни ўзлаштиришнинг якуний лойиҳаси ёки техник-иқтисодий асос олинган пайтдан эътиборан ўн иш куни ичида, қўлланиладиган ҳолатга қараб, аризани кўриб чиқади ҳамда унинг тўлиқлигини аниқлаш учун дастлабки тарзда кўздан кечиришни ўтказади.

Аризачи дастлабки тарзда кўздан кечириш босқичи тугаганидан кейин аризадаги бирор-бир камчиликлар тўғрисида хабардор қилинади. Ер қаъридан фойдаланиш маркази аризачига унча катта бўлмаган камчиликларни тузатишга рухсат беришга ёки аризани рад этишга ҳақли. Агар ариза рад этилган бўлса, аризачи такроран янги ариза беришга ҳақли.

Аризани дастлабки тарзда кўриб чиқиш Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан ариза олинган пайтдан эътиборан йигирма иш куни ичида амалга оширилади.

Аризани кўриб чиқишда Ер қаъридан фойдаланиш маркази қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олиш бўйича таклиф этилаётган фаолиятни амалга ошириш учун аризачининг молиявий, касбий ва техник имкониятларини, шунингдек конни ўзлаштириш лойиҳасининг ёки техник-иқтисодий асоснинг техник ва фойдаланиш жиҳатларини тақдим этилган ҳужжатларнинг тўлиқлиги, ижро этилиши ҳамда ушбу Қонуннинг 50 ва 53-моддаларига мувофиқлиги нуқтаи назаридан кўриб чиқади.

Таклиф этилаётган конни ўзлаштириш лойиҳасида ёки техник-иқтисодий асосда камчиликлар аниқланган тақдирда, Ер қаъридан фойдаланиш маркази аризачидан тўқсон кундан ошмайдиган оқилона муддатда камчиликлар бартараф этилишини талаб қилиши мумкин. Бундай сўров олинганидан кейин аризачи ўз аризасини қайтариб олишга, унга ўзгартиришлар киритишга ёки ўзгартиришлар киритиш мақсадга мувофиқ эмаслиги тўғрисида ёзма тушунтириш тақдим этишга ҳақли. Агар аризачи ўз аризасига ўзгартиришлар киритса ёки унга ўзгартиришлар киритиш мақсадга мувофиқ эмаслиги ҳақида ёзма тушунтириш тақдим этса, Ер қаъридан фойдаланиш маркази бундай жавобни кўриб чиқади ва ўн беш иш куни ичида ўзининг жавобини тақдим этади. Бундан ташқари аризачи ўз нуқтаи назарини баён этиш учун эшитув ўтказилишини сўрашга ҳақли, Ер қаъридан фойдаланиш маркази эса асосга тааллуқли саволларга жавоб бериш учун аризачининг шахсан ҳозир бўлишини талаб қилиш ҳуқуқига эга. Бундай ҳолда Ер қаъридан фойдаланиш маркази аризачининг далилларини кўриб чиқиш учун ўн беш иш куни ичида шундай эшитувни ўтказади. Ер қаъридан фойдаланиш маркази ўша пайтда маълум бўлиши мумкин бўлган ҳамда ушбу қисмда тавсифланган жараён доирасида унинг дастлабки тарздаги кўриб чиқишига киритилмаган янги масалаларни кўтариш ҳуқуқига эга эмас. Ушбу қисмда баён этилган жараён Ер қаъридан фойдаланиш маркази рухсатномани тасдиқлашга тайёр бўлмагунига ёки аризачи ўз аризасини узил-кесил қайтариб олмагунига қадар бир неча бор қўлланилади.

Ушбу модданинг биринчи — бешинчи қисмларида баён этилган жараён тугагач, Ер қаъридан фойдаланиш маркази конни ўзлаштириш лойиҳасини ёки техник-иқтисодий асосни қабул қилади ёхуд қайтаради.

Конни ўзлаштириш лойиҳаси ёки техник-иқтисодий асос қабул қилинган ва ариза ушбу Қонуннинг барча бошқа талабларига мувофиқ бўлган ҳолларда, Ер қаъридан фойдаланиш маркази қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир рухсатномани беради. Конни ўзлаштириш лойиҳасини ёки техник-иқтисодий асосни ўзгартириш қўшимча экологик экспертиза ўтказилишини ёки унинг қайта кўриб чиқилишини талаб этса, экологик экспертизани ўтказиш тугагунига ва давлат экологик экспертизасининг ҳамда Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Тоғ-кон саноати ва геология соҳасини назорат қилиш инспекциясининг ижобий хулосаси олингунига қадар рухсатнома берилмайди.

Агар ариза ушбу Қонуннинг 50-моддасида белгиланган талабларга мувофиқ бўлмаса, Ер қаъридан фойдаланиш маркази фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир рухсатнома беришни рад этиш ҳуқуқига эга. Рад этиш асосланган бўлиши керак. Ушбу Қонунда назарда тутилмаган асослар бўйича рад этишга йўл қўйилмайди. Ер қаъридан фойдаланиш маркази кўриб чиқиш муддати тугаганидан кейин бундай рад этиш ҳақида аризачини хабардор қилади.

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир рухсатнома берилганда ер қаъри давлат фонди кадастрининг рухсатномалар реестрига тегишли ёзув киритилади.

53-модда. Конни ўзлаштириш лойиҳаси ва техник-иқтисодий асос

Конни ўзлаштириш лойиҳаси ёки техник-иқтисодий асос кўриб чиқилаётганда Ер қаъридан фойдаланиш маркази қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир рухсатнома берилгунига қадар асоснинг техник ва фойдаланишга доир жиҳатларини кўриб чиқади. Ер қаъридан фойдаланиш маркази асоснинг молиявий жиҳатларини ўрганиш учун жавобгар бўлмайди. Ер қаъридан фойдаланиш маркази оқилона асосларга кўра қуйидаги мезонларга устуворлик бериши мумкин:

1) қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олишнинг энг яхши мавжуд вариантининг мувофиқлиги;

2) кончилик фаолияти учун барқарор, экологик жиҳатдан хавфсиз технологияларни қўллаш;

3) кончилик фаолияти натижасида фойдали қазилмаларнинг ишлатилаётган ва туташ конларига ҳамда ер қаърининг бошқа участкаларига зарар етказилишининг олдини олиш ва ер қаърида жойлашган фойдали қазилмалар захираларини консервация қилиш;

4) давлат учун энг кўп умумий даромад ва фойда олиш;

5) Ўзбекистон Республикасида кончилик фаолиятидан энг кўп қўшимча иқтисодий самара олинишини таъминлаш.

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олишни амалга ошириш чоғида қуйидагилар устувор аҳамиятга эга бўлади:

1) фойдали компонентлар барқарор, комплекс равишда чиқариб олинишини таъминлайдиган технологик схемалар;

2) қайта ишлашнинг турли босқичларида фойдали компонентлар тақсимотини ва ушбу компонентларнинг фойдали қазилмалар конларидан ажратиб олиниши даражасини ҳисобга олиш ҳамда назорат қилиш;

3) қайта ишлаш маҳсулотлари ва чиқиндиларидан, шунингдек оқова сувлардан имкон қадар хавфсиз фойдаланиш;

4) фойдали компонентларни ўз ичига олган вақтинча фойдаланилмаётган маҳсулотларни ва ишлаб чиқариш чиқиндиларини сақлаш, ҳисобга олиш ва консервация қилиш.

Фойдали қазилмаларнинг турлари ҳамда хоссаларига, конларни ўзлаштириш усулларига, қайта ишлаш технологияларининг турларига ва бошқа омилларга қараб, конларни ўзлаштиришга ҳамда минерал хомашёни қайта ишлашга доир қўшимча талаблар назарда тутилиши мумкин.

54-модда. Фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир рухсатноманинг амал қилиш муддати

Фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир рухсатноманинг амал қилиш муддати рухсатнома берилган санадан эътиборан йигирма беш йилдан ошиши мумкин эмас.

Фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир рухсатноманинг амал қилиш муддати ер қаъридан фойдаланувчининг аризасига кўра, ушбу Қонуннинг 110-моддасида назарда тутилган тартибда рухсатноманинг дастлабки амал қилиш муддатидан ошмайдиган даврга бир неча марта узайтирилиши мумкин.

55-модда. Кончилик фаолиятини амалга ошириш

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчи бирор-бир кончилик фаолияти бошлангунига қадар зарур экологик экспертизадан ўтиши ва хавфсизлик соҳасидаги барча тегишли маъқуллашларни, шу жумладан давлат экологик экспертизасининг ҳамда Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Тоғ-кон саноати ва геология соҳасини назорат қилиш инспекциясининг ижобий хулосасини олиши керак. Ер қаъридан фойдаланувчи бундай маъқуллашларни улар олинган пайтдан эътиборан беш кун ичида Ер қаъридан фойдаланиш марказига тақдим этади.

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олиш ҳуқуқини олган ер қаъридан фойдаланувчи бирор-бир кончилик фаолияти бошлангунига қадар давлат экологик экспертизасининг ижобий хулосаси олинган ҳамда Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Тоғ-кон саноати ва геология соҳасини назорат қилиш инспекцияси билан келишилган ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини бартараф этишнинг дастлабки режасини ўз ичига оладиган тегишли фойдали қазилмалар конини ўзлаштириш лойиҳасини Ер қаъридан фойдаланиш марказига киритади. Агар конларни ўзлаштириш лойиҳаси ушбу Қонуннинг 50-моддасига мувофиқ тақдим этилган дастлабки техник-иқтисодий асосга ёки техник-иқтисодий асосга киритилган бўлса, унинг такроран тақдим этилиши талаб қилинмайди.

Конни ўзлаштириш лойиҳаси ушбу Қонун талабларига мувофиқ бўлиши керак.

Конни ўзлаштириш ва (ёки) тажриба-саноат усулида қазиб олиш лойиҳаларининг мазмуни ер қаъридан фойдаланувчи томонидан Ўзбекистон Республикасининг қўлланиладиган қонунчилигига мувофиқ, дастлабки техник-иқтисодий асосга ёки техник-иқтисодий асосга киритилган тафсилотлар, шунингдек экологик ва саноат хавфсизлиги талаблари ҳисобга олинган ҳолда мустақил равишда белгиланади.

Кончилик фаолияти ер қаъридан фойдаланувчи томонидан тайёрланган конни ўзлаштиришнинг тасдиқланган жорий лойиҳасига мувофиқ амалга оширилади, бундан фавқулодда вазиятлар ҳоллари мустасно.

Агар ушбу Қонуннинг 57-моддасига мувофиқ илгари ўзгартиришлар киритилмаган бўлса, фойдали қазилмаларнинг асосий турларига доир лойиҳа учун конни ўзлаштириш лойиҳаси Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан тасдиқланган санадан эътиборан бир йил давомида, норуда фойдали қазилмаларга доир конни ўзлаштириш лойиҳаси эса икки йил давомида амал қилади. Ер қаъридан фойдаланиш маркази конни ўзлаштириш лойиҳаси ушбу қисмда кўрсатилган муддатдан узоқроқ даврни қамраб олишини, бироқ, агар ер қаъридан фойдаланиш бўйича режалаштирилаётган фаолиятнинг кенг кўламлиги, техник жиҳатдан бажарилиши ва давомийлиги уларни амалга ошириш муддатларининг кўпайтирилишини талаб этса, тўрт йилдан ошмаслигини талаб қилишга ҳақли.

Фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир барча ишлар ушбу Қонуннинг 59 ва 61-моддаларига мувофиқ ҳужжатлаштирилиши лозим.

Кончилик фаолияти давомида ер қаъри участкасида қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир рухсатномада кўрсатилмаган фойдали қазилмаларнинг йирик кони аниқланган тақдирда, ер қаъридан фойдаланувчи бу ҳақда Ер қаъридан фойдаланиш марказини ўн кунлик муддатда хабардор қилиши ва аниқланган фойдали қазилмалар конини ҳисобга олган ҳолда ўзининг конни ўзлаштириш лойиҳасига ўзгартиришлар киритиш керак.

Агар кончилик фаолиятини ер юзасидаги сув объектларининг сувни муҳофаза қилиш зоналари доирасида амалга ошириш мўлжалланилаётган бўлса, конни ўзлаштириш лойиҳаси Ўзбекистон Республикаси Сув хўжалиги вазирлигининг тегишли ҳудудий бўлинмалари билан ҳам келишилади.

56-модда. Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир ҳар йилги энг кам харажатлар

Ер қаъридан фойдаланувчи ушбу моддада ва қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган қаттиқ ҳолдаги асосий фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир ҳар йилги энг кам харажатлар тўғрисидаги талабларга риоя этиши шарт, бундан техноген минерал ҳосилалар бўйича лойиҳалар мустасно.

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир ҳар йилги энг кам харажатлар фойдали қазилмаларнинг ҳар бир тури бўйича қонунчилик ҳужжатларида белгиланади.

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олиш муддатининг биринчи ёки охирги йили тўлиқ бўлмаганда, ҳар йилги энг кам харажатлар мазкур йилдаги қазиб олиш даврининг ҳар бир тўлиқ ойи учун мутаносиб равишда ҳисоблаб чиқилади. Кадастр квадратида қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир рухсатноманинг амал қилиши бирор-бир йил давомида тугатилган тақдирда, ҳар йилги энг кам харажатлар мазкур йилдаги амал қилиш муддатининг ҳар бир тўлиқ ойи учун мутаносиб равишда ҳисоблаб чиқилади.

Ҳар йилги энг кам харажатлар жумласига киритилиши лозим бўлган кончилик фаолияти, шунингдек киритилмайдиган фаолият қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилади. Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир ҳар йилги энг кам харажатларни ҳисоб-китоб қилиш фақат тегишли рухсатномада кўрсатилган кадастр квадратларида қилинган харажатларга нисбатан амалга оширилади.

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир рухсатнома доирасида ҳар йилги энг кам харажатларни ҳисоб-китоб қилиш Ўзбекистон Республикаси ҳудудида белгиланган ва ҳисобот йилининг 1 январида амал қиладиган базавий ҳисоблаш миқдори асосида амалга оширилади.

Ушбу моддада назарда тутилган қазиб олишга доир энг кам харажатлар бўйича мажбуриятлар бузилган тақдирда, ер қаъридан фойдаланувчи етишмаётган харажатларни амалга ошириши ва бу ҳақда Ер қаъридан фойдаланиш марказига ҳисобот йилидан кейинги икки ойдан кеч бўлмаган муддатда ҳисобот тақдим этиши шарт. Бунда ер қаъридан фойдаланувчи томонидан ушбу моддага мувофиқ амалга оширилган харажатлар жорий йил харажатларида ҳисобга олинмайди ва ҳисоботда ҳисобот йили учун акс эттирилган ҳисобланади.

57-модда. Конни ўзлаштириш лойиҳасига ўзгартиришлар киритиш

Фойдали қазилмаларни қазиб олиш бўйича режалаштирилаётган ишларнинг турлари, услублари ва (ёки) усуллари, шунингдек ишларни амалга ошириш технологиялари, ҳажмлари ва муддатлари ўзгарган, ишлаб чиқариш объектларининг ҳамда инфратузилма объектларининг таркиби ўзгарган тақдирда, ер қаъридан фойдаланувчи конни ўзлаштириш лойиҳасига тегишли ўзгартиришлар киритиши ва уни келишиш учун Ер қаъридан фойдаланиш марказига тақдим этиши шарт.

Фойдали қазилмаларни қазиб олиш бўйича лойиҳаларга киритиладиган ўзгартиришлар қуйидаги ҳолларда Ер қаъридан фойдаланиш маркази билан келишилишини талаб этади:

1) лойиҳада назарда тутилган қазиб олиш бўйича ишларни амалга ошириш хавф-хатарлари кўпайганда;

2) агар фойдали қазилмаларни қазиб олиш бўйича қўшимча хавф-хатарларни келтириб чиқарувчи режалаштирилаётган ўзгартиришлар аввал келишилган лойиҳада назарда тутилмаган бўлса;

3) агар фойдали қазилмаларни қазиб олиш бўйича режалаштирилаётган ўзгартишларнинг амалга оширилиши лойиҳада кўрсатилган экологик кўрсаткичларга эришилмаслигига олиб келса;

4) агар фойдали қазилмаларни қазиб олиш бўйича режалаштирилаётган ўзгартиришлар ер қопламининг бутлигини қўшимча равишда бузиши тахмин қилинаётган бўлса;

5) агар кон қазиб олиш мажмуининг асосий объектлари сонини ва параметрларини ўзгартириш режалаштирилаётган бўлса;

6) режалаштирилаётган харажатларда жиддий ўзгартиришлар мавжуд бўлса;

7) ер қаъридан фойдаланувчининг мажбуриятларида жиддий ўзгартиришлар мавжуд бўлса.

Қайта кўриб чиқилган конни ўзлаштириш лойиҳаси Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан қайта кўриб чиқилган лойиҳа олинганидан кейин йигирма иш куни ичида кўриб чиқилади.

Ер қаъридан фойдаланиш маркази конни ўзлаштириш лойиҳасини тўлиқлиги, ижро этилиши ва ушбу Қонуннинг 53-моддасига мувофиқлиги нуқтаи назаридан кўриб чиқади. Конни ўзлаштириш лойиҳасига киритилган ўзгартиришларда камчиликлар аниқланган тақдирда, Ер қаъридан фойдаланиш маркази аризачидан ушбу Қонун 52-моддасининг тўртинчи қисмида баён этилган тартиб-таомилга мувофиқ оқилона муддатларда бундай камчиликлар бартараф этилишини талаб қилиши мумкин. Конни ўзлаштиришнинг жорий лойиҳасига киритилган ўзгартиришлар қўшимча экологик экспертиза ўтказилишини ёки унинг қайта кўриб чиқилишини талаб этган ҳолларда, бундай лойиҳани тасдиқлаш фақат экологик экспертиза ўтказилганидан кейин ва давлат экологик экспертизасининг ижобий хулосаси берилганидан кейин амалга оширилади.

Ўзгартирилган конни ўзлаштириш лойиҳаси Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан тасдиқлангунига қадар унга доир ишларни амалга ошириш тақиқланади.

Кўриб чиқиш жараёни тугаганидан кейин Ер қаъридан фойдаланиш маркази қайта кўриб чиқилган конни ўзлаштириш лойиҳасини қабул қилиши ёки уни қайтариши керак. Қайта кўриб чиқилган конни ўзлаштириш лойиҳасини қайтариш асосланган бўлиши керак. Ушбу Қонунда назарда тутилмаган асосларга кўра қайтаришга йўл қўйилмайди.

58-модда. Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчиларнинг ҳуқуқлари

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчилар тегишли рухсатномада кўрсатилган қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олиш, қайта ишлаш, сақлаш, транспортда ташиш, сотиш ва (ёки) экспорт қилиш ҳуқуқига эга.

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир рухсатнома ер қаъридан фойдаланувчига берилган ер қаъри участкалари ҳамда рухсатномада кўрсатилган ер участкаси ҳамда кадастр квадрати юзасининг ер участкалари ва бирор-бир зарур бўлган тегишли участкалар доирасида қуйидаги мутлақ ҳуқуқларни беради:

1) қўшимча геологик жиҳатдан ўрганишни амалга ошириш;

2) фойдали қазилмалар захираларини қайта баҳолаш учун қўшимча ўрганишни амалга ошириш;

3) конни ўзлаштиришнинг жорий лойиҳасига мувофиқ кончилик фаолиятини амалга ошириш;

4) қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни ишлаб чиқаришни амалга ошириш;

5) рухсатнома берилган қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни товар хомашёси сифатида бойитишни, қайта ишлашни ва уларга ишлов беришни амалга ошириш;

6) қазиб олинган фойдали қазилмаларни транспортда ташиш, сақлаш ва реализация қилиш;

7) башарти тегишли рухсатномалар, келишувлар ёки маъқуллашлар олинган бўлса, кончилик, қайта ишлаш (бойитиш), транспорт объектларини ва бошқа тегишли объектларни ҳамда техноген минерал ҳосилаларни жойлаштириш, шу жумладан:

а) конни қуришни, доимий иншоотларни барпо этишни ҳамда қазиб олинган фойдали қазилмаларни қазиб олиш, қайта ишлаш, сақлаш ва юклаб жўнатиш учун зарур бўлган асбоб-ускуналарни ўрнатишни амалга ошириш;

б) коннинг ходимлари ва уларнинг оила аъзолари учун иншоотлар ҳамда объектларни қуришни ёки ўрнатишни амалга ошириш;

в) қазиб олинган фойдали қазилмаларни кондан реализация қилиш пунктларига етказиш учун инфратузилмани қуришни амалга ошириш;

8) башарти бирор-бир қўлланиладиган рухсатномалар ёки маъқуллашлар олинган бўлса, қуйидагилардан фойдаланиш:

а) башарти фойдаланувчилар учун оқимдан пастда етарлича сув оқими мавжуд бўлса, фойдали қазилмаларни қазиб олиш билан боғлиқ мақсадлар учун ер қаъри участкаси доирасидаги ер ости сувларидан;

б) кончилик фаолиятини амалга ошириш учун ер қаъри участкаси доирасидаги бирор-бир табиий гидроэнергетик ресурслардан;

9) башарти ушбу Қонунда назарда тутилган қоидаларга риоя этилса, рухсатномада кўрсатилган участкадаги саноат объектларида аниқланган бошқа қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмалар учун рухсатноманинг амал қилиши татбиқ этилишига эришиш;

10) рухсатномадан фойдаланишга ва уни бажаришга оқилона тарзда аралашмаслик.

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчилар қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

59-модда. Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчиларнинг мажбуриятлари

Ер қаъридан фойдаланувчи қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир рухсатноманинг амал қилиш муддати давомида:

1) рухсатнома берилган санадан эътиборан қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларнинг асосий турларига доир уч йил ичида ҳамда норуда фойдали қазилмалар бўйича бир йил ичида кончилик фаолиятини амалга оширишни бошлаши;

2) кончилик фаолиятининг барча турлари, шу жумладан ишлаб чиқариш технологиялари барча қўлланиладиган стандартлар ва нормаларга, шунингдек кончилик фаолиятини юритишнинг тегишли амалиётига мувофиқлигини таъминлаши;

3) кончилик фаолияти конни ўзлаштиришнинг жорий тасдиқланган лойиҳасига маълум даражада мувофиқлигини таъминлаши;

4) Ер қаъридан фойдаланиш марказига фойдали қазилмаларнинг асосий турлари бўйича конни ўзлаштиришнинг янгиланган лойиҳасини ҳар йили, норуда фойдали қазилмалар бўйича эса ҳар икки йилда тақдим этиши;

5) кончилик фаолиятининг барча турларини ва ер қаъри участкасидан қонуний асосда бошқача фойдаланишни ушбу барча ишлар оқилона воситалар билан йўл қўйилмаслиги мумкин бўлган жамоатчиликка оид ёки хусусий манфаатлар бузилишига олиб келмаслигини таъминлаш мақсадида кончилик фаолиятини амалга ошириш учун зарур бўлган чоралар билан чеклаши;

6) кончилик фаолиятига нисбатан амалдаги қонунчиликда белгиланган барча талабларга тизимли равишда ва доимий риоя этилишини таъминлаш ҳамда уларнинг ижро этилишини таъминлаш устидан назорат қилиш учун мўлжалланган тегишли бошқарув тизимини ташкил этиши, жорий қилиши ва мунтазам равишда янгилаб бориши;

7) қазиб олинган фойдали қазилмаларнинг ҳамда ишлаб чиқариш жараёнида ҳосил бўладиган ишлаб чиқариш чиқиндиларининг аниқ ҳисобини юритиши, шу жумладан ҳар кунги ишчи журналларнинг ва маҳсулотларни ишлаб чиқариш, юклаб жўнатиш, асбоб-ускуналарни етказиб бериш, бахтсиз ҳодисалар ва объектга ташриф буюрувчилар реестрларининг юритилишини таъминлаши;

8) ушбу Қонуннинг 61 ва 62-моддаларига мувофиқ фойдали қазилмаларни қазиб олиш тўғрисидаги ҳисоботларни ўз вақтида тақдим этиши;

9) атроф-муҳитни бошқаришнинг тасдиқланган режаси унинг даврий равишда қайта кўриб чиқилишини ва янгилаб борилишини, шу жумладан мониторингини ва ҳисобдорлигини ҳисобга олган ҳолда бажарилишини амалга ошириши;

10) сувни муҳофаза қилиш чораларини кўриши, шунингдек кон қазишмасига келиб тушадиган ер ости сувларига нисбатан қонунчиликда белгиланган сув объектларини муҳофаза қилиш бўйича бошқа талабларга риоя этиши;

11) ишлаб чиқариш чиқиндиларини сақлаш ва утилизация қилиш чоғида экологик талабларга риоя этиши;

12) ушбу Қонуннинг 15-бобига мувофиқ ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини бартараф этиш режасини ишлаб чиқиши ва молиялаштириши;

13) ушбу Қонуннинг 60-моддасига мувофиқ уранни ишлаб чиқариш чиқиндиларини ҳамда уранни қайта ишлаш маҳсулотларини сақлаш ва утилизация қилиш чоғида экологик ҳамда санитария-эпидемиологик талабларга риоя этиши;

14) ушбу Қонуннинг 136-моддасига ва амалдаги қонунчиликка мувофиқ тасдиқланган ўқитиш дастурларини ҳамда меҳнатни муҳофаза қилиш, хавфсизлик техникаси ва ходимлар учун қулай меҳнат шароитларини яратиш бўйича нормаларни, шунингдек авариялар ва фавқулодда вазиятларга шай ҳолатда туришни ҳамда уларнинг оқибатлари бартараф этилишини таъминлаш чора-тадбирларини амалга ошириши;

15) ушбу Қонуннинг 159-моддасига мувофиқ инфратузилмани ривожлантириш, фойдаланиш ва техник хизмат кўрсатишнинг тасдиқланган режаларини амалга ошириши;

16) даврий ҳамда танлаб ўтказиладиган текширувлар ва (ёки) аудитлар олиб борилишига риоя этиши;

17) Ўзбекистон Республикаси томонидан ратификация қилинган халқаро шартномаларга мувофиқ коррупцияга қарши курашиш бўйича одоб-ахлоқ кодексини ишлаб чиқиши ва унга риоя этилишини таъминлаши;

18) Ўзбекистон Республикасида амалда бўлган қазиб олиш тармоқларининг шаффофлиги ташаббуси стандартларига (ҚТШТС) риоя этиши;

19) низо предмети бўлмаган ер қаъридан фойдаланиш учун барча солиқларни, ер солиқларини, божхона божларини ва бошқа солиқларни ўз вақтида ҳамда ишончли тарзда декларация қилиши ва тўлаши;

20) ушбу Қонун ва бирор-бир бошқа қўлланиладиган қонунчилик қоидаларига риоя этилиши мақсадида барча тегишли ваколатли органлар ҳамда ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ходимлари билан ҳамкорлик қилиши шарт.

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олиш бўйича ер қаъридан фойдаланувчи бирор-бир кончилик фаолияти бошлангунига қадар кончилик фаолиятининг барча турлари учун суғурта полисларини сотиб олади ва доимий равишда янгилаб боради ҳамда амалга ошириладиган кончилик фаолиятининг хусусияти ва тури ҳисобга олинган ҳолда, тегишли суғуртанинг ўрнини қоплаш лимитлари, чегирмалари ва бошқа шартлари мазкур тармоқда одатда қўлланиладиган шартлар билан таққосланишини таъминлайди.

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларнинг асосий турларини қазиб олиш учун рухсатнома олган ер қаъридан фойдаланувчи техноген минерал ҳосилаларга доир лойиҳалардан ташқари:

1) ушбу Қонуннинг 56-моддасида назарда тутилган ҳар йилги энг кам харажатлар тўғрисидаги талабга риоя этиши;

2) ушбу Қонуннинг 16-бобига мувофиқ маҳаллий ишлаб чиқариш товарларини харид қилиш режасининг бажарилишини амалга ошириши;

3) ушбу Қонуннинг 16-бобига мувофиқ маҳаллий кадрларни ёллаш, ўқитиш ва юқори лавозимга кўтариш бўйича режаларнинг бажарилишини амалга ошириши шарт.

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчиларнинг зиммасида қонунчиликка мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

60-модда. Радиоактив фойдали қазилмаларни қазиб олиш учун ер қаъри участкасидан фойдаланишнинг алоҳида шартлари

Радиоактив фойдали қазилмаларни, шу жумладан уранни қазиб олиш бўйича фаолият билан шуғулланадиган ер қаъридан фойдаланувчи ушбу моддада баён этилган қўшимча мажбуриятларга риоя этиши керак.

Уран бўйича кончилик фаолияти Атом энергиясига бўйича халқаро агентликнинг (АЭХА) радиациядан муҳофаза қилишга доир асосий хавфсизлик стандартларига ҳамда Ўзбекистон Республикасининг радиациявий хавфсизлик соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларига мувофиқ бўлиши керак.

Радиоактив фойдали қазилмаларни, шу жумладан уранни қазиб олиш бўйича фаолият билан шуғулланадиган ер қаъридан фойдаланувчи қуйидагилар учун жавобгар бўлади:

1) бутун ҳудудда, шу жумладан ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини бартараф этиш даврида ва ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини бартараф этиш даври тугаганидан кейин радиациявий хавфсизликни таъминлаш учун, шунингдек атроф-муҳитни тиклаш учун;

2) ядровий хавфсизликни ҳамда уран ишлаб чиқаришга оид бирор-бир объектнинг жисмонан муҳофаза қилинишини ва чиқиндилар утилизация қилинишини таъминлаш учун;

3) жўнатувчи ва (ёки) ташувчи сифатида радиоактив материални транспортда ташиш, шу жумладан умумий фойдаланишдаги автомобиль йўллар ва темирйўл орқали ташиш учун.

Ер қаъридан фойдаланувчи радиациявий хавфсизликни таъминлаш доирасида ўзининг барча мажбуриятларига риоя этилишини таъминлаш учун етарлича техник ва молиявий ресурсларга эга бўлиши керак.

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси томонидан берилган радиациявий хавфсизликни таъминлашга доир рухсат этувчи ҳужжатлар уран қазиб олиш билан боғлиқ фаолиятнинг муҳим циклидаги барча босқичлар учун, шу жумладан рудани геологик жиҳатдан ўрганиш, қазиб олиш, қайта ишлаш ва (ёки) ишлаб чиқариш, кончилик фаолиятининг радиоактив чиқиндилари билан боғлиқ ишларни амалга ошириш объектлари ҳамда радиоактив материалларни транспортда ташиш учун талаб этилади.

Уран қазиб олиш бўйича лойиҳа учун конни ўзлаштириш лойиҳаси кончилик фаолияти учун радиацияни бошқариш режасини ўз ичига олади. Радиацияни бошқариш режасининг шакли ва мазмуни қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ белгиланади.

Ер қаъридан фойдаланувчи радиациявий хавфсизликни таъминлашга доир рухсат этувчи ҳужжатлар бериш тартиб-таомили доирасида радиацияни бошқаришнинг биринчи дастлабки режасини Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитасига кўриб чиқиш ва тасдиқлаш учун тақдим этиши шарт. Уран бўйича бирор-бир кончилик фаолияти, шу жумладан қурилиш радиациявий хавфсизликни таъминлашга доир рухсат этувчи ҳужжатларсиз амалга оширилиши мумкин эмас.

Ер қаъридан фойдаланувчи уранни қазиб олиш бўйича фаолиятни амалга ошириш чоғида қуйидагиларни таъминлаши шарт:

1) «Радиациявий хавфсизлик тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунида белгиланган умумий принципларга мувофиқ бирор-бир уран қурилмалари лойиҳалаштирилишини;

2) объектлар, шу жумладан кончилик фаолиятининг радиоактив чиқиндилари билан боғлиқ ишларни амалга ошириш бўйича бирор-бир объект уран оксидининг концентратларини рухсатсиз олиб чиқиш ва қаршилик кўрсатиш хавфидан лозим даражада ҳимоя қилинишини;

3) жараённинг барча босқичларида ураннинг жойлашган ери, миқдори ва хусусиятлари тўғрисидаги ахборот аниқ, ўз вақтида, тўлиқ ва ишончли берилишига кўмаклашишни;

4) радиациядан муҳофаза қилиш учун асосий хавфсизлик нормаларига мувофиқ ҳисобдорликнинг барча талабларига риоя этилишини;

5) ушбу тартиб-таомиллар ва чораларга риоя этилишини текшириш мақсадида ўз ходимлари ҳамда объектлари аудитдан ўтказилишини;

6) ҳар бир объектда уран оксиди концентратларини ҳисобга олиш ҳамда назорат қилиш чораларини бошқариш учун жавоб берадиган тегишли малака ва тажрибага эга мутахассис тайинланишини;

7) уран оксиди концентратининг бирор-бир етишмаётган ҳажмлари аниқланганидан кейин икки соат ичида Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Тоғ-кон саноати ва геология соҳасини назорат қилиш инспекцияси ҳамда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси хабардор қилинишини;

8) уран оксиди концентратларини ҳисобга олиш ва назорат қилиш билан боғлиқ барча бухгалтерия ҳамда фойдаланишга оид ҳисобга олиш ёзувлари, ҳисоботлар ва дастлабки ҳужжатлар ушбу концентратлар юзага келган санадан ёки уран оксиди концентратларининг жами миқдори ишлаб чиқариш объектидан олиб чиқилган санадан эътиборан камида беш йил ичида сақланишини.

Республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари уран рудасини қазиб олиш ва (ёки) қайта ишлаш бўйича ер қаъридан фойдаланиш объектларидан хавфсиз фойдаланилишини таъминлашга имкон бериши шарт.

61-модда. Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олишда ҳисобдорлик

Бутун кончилик фаолияти фойдали қазилмаларни қазиб олиш тўғрисидаги ҳисоботларда ҳужжатлаштирилади.

Фойдали қазилмаларни қазиб олиш тўғрисидаги ҳар йилги ҳисобот қуйидагиларни ўз ичига олади:

1) кончилик фаолиятига доир ишларнинг барча турлари тавсифини, шу жумладан қуйидагилар бўйича батафсил ахборотни:

а) кончилик инфратузилмаси объектларининг қурилиши ёки ўзгартирилиши;

б) тоғ-кон ишлари, шу жумладан олиб чиқилган чиқиндилар ва уларни утилизация қилиш усуллари;

в) юклаб жўнатиш ва логистика;

г) авариялар ва хавфсизлик соҳасидаги можаролар;

2) қазиб олинган фойдали қазилмалар тавсифини (шу жумладан қазиб олиш чоғидаги йўқотишларни);

3) геологик жиҳатдан ўрганиш чоғида амалга ошириладиган бирор-бир ишлар бўйича геологик ҳисоботни;

4) реализация қилиш (сотиш) ва сарф-харажатлар тўғрисидаги маълумотларни;

5) ер қаъридан фойдаланувчининг йиллик молиявий ҳисоботининг кўчирма нусхаларини;

6) фойдали қазилмаларнинг асосий турлари бўйича лойиҳалар учун, бундан техноген минерал ҳосилалар мустасно — ушбу Қонуннинг 56-моддасига мувофиқ ҳар йилги энг кам харажатлар тўғрисидаги ҳамда ушбу Қонуннинг 16-бобига мувофиқ маҳаллий ишлаб чиқариш товарларининг харидлари бўйича, маҳаллий кадрларни ёллаш, ўқитиш ва юқори лавозимга кўтариш бўйича режаларнинг бажарилиши ҳақидаги ҳисоботни;

7) қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган бошқа маълумотларни.

Ҳар йилги ҳисоботнинг шакли қонунчилик ҳужжатларида белгиланади.

Фойдали қазилмаларни қазиб олиш тўғрисидаги ҳар йилги ҳисобот кейинги йилнинг 31 мартига қадар бўлган муддатда Ер қаъридан фойдаланиш марказига тақдим этилади. Тўлиқ бўлмаган календарь йил учун ҳисоботлар мазкур давр тугаганидан кейин икки ойдан кечиктирмай аниқ муддат учун тақдим этилади.

62-модда. Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олиш тўғрисидаги якуний ҳисобот

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олишни амалга оширган ер қаъридан фойдаланувчи рухсатнома амал қиладиган бутун давр учун қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олиш тўғрисидаги якуний ҳисоботни Ер қаъридан фойдаланиш марказига қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир рухсатноманинг амал қилиши тугаган санадан кейин уч ой ичида тақдим этиши шарт.

Фойдали қазилмаларни қазиб олиш тўғрисидаги якуний ҳисобот қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олиш тўғрисидаги ҳар йилги ҳисоботлар тўпламини ўз ичига олади ва қуйидагиларни умумлаштиради:

1) кончилик фаолиятига доир ишларнинг натижаларини, шу жумладан қазиб олинган ва қайта ишланган минерал хомашёнинг тоннадаги оғирлиги, ҳажми, таркиби, салмоғи ҳамда қиймати ҳақидаги маълумотларни;

2) олиб чиқилган чиқиндиларнинг тоннадаги оғирлиги ва ҳажми ҳамда уларни утилизация қилиш усули тўғрисидаги маълумотларни;

3) харажатлар, сарфлар ва ёлланган ходимлар ҳақидаги батафсил маълумотларни;

4) режаларда ва тегишли масштабдаги кесимларда акс эттириладиган, ер қаъри участкасида жойлашган бирор-бир қолган фойдали қазилмалар захираларининг ва ресурсларнинг ҳисоб-китобларини;

5) рухсатномага мувофиқ амалга ошириладиган фойдали қазилмаларни қазиб олиш ва қайта ишлаш билан боғлиқ бўлган меҳнатни муҳофаза қилиш ҳамда хавфсизлик техникаси, шунингдек атроф-муҳитни муҳофаза қилиш масалаларини, шу жумладан бирор-бир содир бўлган жиддий бахтсиз ҳодисаларнинг тури ва сонини;

6) ерларни рекультивация қилиш бўйича қўлланиладиган чораларни ва ер қаъри участкаси ҳудудини тиклашнинг якуний ҳолатини;

7) ишлаб чиқаришга доир умумий қилинган сарф-харажатлар тўғрисидаги маълумотларни;

8) қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган бошқа маълумотларни.

Якуний ҳисоботнинг шакли қонунчилик ҳужжатларида белгиланади.

7-боб. Углеводородларни рекогносцировка қилишга доир рухсатнома

63-модда. Углеводородларни рекогносцировка қилишга доир рухсатнома олишга оид ариза

Ҳар қандай ваколатли шахс «биринчи келган биринчи олади» принципига кўра углеводородларни рекогносцировка қилишга доир рухсатнома берилиши учун Ер қаъридан фойдаланиш марказига мурожаат қилиши мумкин. Углеводородларни рекогносцировка қилишга доир рухсатномага киритилган тахмин қилинаётган ер участкасининг ўлчами 10 500 кадастр квадратларидан ошмаслиги керак.

Аризалар қонунчиликда белгиланган тартибда бошқа давлат органлари билан келишилган ва мувофиқлаштирилган тақдирда Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан кўриб чиқилади.

Аризада қуйидаги маълумотлар кўрсатилади:

1) аризачининг давлат рўйхатидан ўтганлиги тўғрисидаги гувоҳномага мувофиқ тўлиқ номи;

2) аризачи ваколатли шахс эканлигини тасдиқловчи ахборот;

3) сўралаётган кадастр квадратларининг тафсилотлари, шу жумладан уларнинг жойлашган жойи ва координаталари кўрсатилган тегишли масштабдаги харита;

4) рекогносцировка қилиш ишларининг лойиҳаси;

5) аризачининг углеводородларни рекогносцировка қилишга доир рухсатномага мувофиқ амалга ошириш учун назарда тутилган ишлар билан таққосланиши мумкин бўлган углеводородларни рекогносцировка қилиш ишлари бўйича олдинги тажрибасини тасдиқловчи ҳужжатлар, шу жумладан аризачи охирги беш йилда углеводородларни рекогносцировка қилиш ишларини амалга оширган мамлакатлар рўйхати;

6) аризачининг молиявий, касбий ва техник салоҳияти ҳамда имкониятлари тасдиғи;

7) давлат экологик экспертизасининг ижобий хулосаси;

8) қонунчилик ҳужжатлари талабларига мувофиқ зарур бўлган ҳар қандай бошқа ахборот, шунингдек аризани кўриб чиққанлик учун йиғим тўланганлигини тасдиқловчи ҳужжат.

Углеводородларни рекогносцировка қилишга доир рухсатномани бериш тўғрисидаги аризани кўриб чиққанлик учун йиғим миқдори қонунчилик ҳужжатларида белгиланади. Йиғим суммаси қайтарилмайди.

Ариза келиб тушганда Ер қаъридан фойдаланиш маркази уни ер қаъри давлат фонди кадастрининг аризалар реестрида рўйхатга олади ва аризачини ариза берилганлиги тўғрисида хабардор қилади.

64-модда. Углеводородларни рекогносцировка қилишга доир рухсатномани расмийлаштириш

Углеводородларни рекогносцировка қилишга доир рухсатнома бериш тўғрисидаги берилган аризани кўриб чиқиш муддати тўлдирилган ариза олинган кундан эътиборан йигирма иш кунидан ошмаслиги керак. Берилган аризани кўриб чиқиш учун белгиланган муддат ўтганидан кейин уч иш куни ичида Ер қаъридан фойдаланиш маркази углеводородларни рекогносцировка қилишга доир рухсатномани биринчи бўлиб тўлиқ ариза берган ваколатли шахсга беради.

Ер қаъридан фойдаланиш марказининг углеводородларни рекогносцировка қилишга доир рухсатнома берилишини рад этиши асосланган бўлиши ҳамда ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатлари қоидаларига мувофиқ бўлиши керак. Бунда Ер қаъридан фойдаланиш маркази углеводородларни рекогносцировка қилишга доир рухсатнома доирасида назарда тутилган ишлар ҳажмини фақат рекогносцировка қилиш ишларининг айрим турларига нисбатан чеклашга ҳақли.

Углеводородларни рекогносцировка қилишга доир рухсатнома берилганда ер қаъри давлат фонди кадастрининг рухсатномалар реестрига тегишли ёзув киритилади.

65-модда. Углеводородларни рекогносцировка қилишга доир рухсатноманинг амал қилиш муддати

Углеводородларни рекогносцировка қилишга доир рухсатнома, агар у рад этилмаган ёки чақириб олинмаган бўлса ёхуд унинг амал қилиш муддати ушбу Қонун талабларига мувофиқ узайтирилмаган бўлса, рухсатнома рўйхатга олинган санадан эътиборан уч йилгача муддатга берилади.

Углеводородларни рекогносцировка қилишга доир рухсатноманинг амал қилиш муддати ер қаъридан фойдаланувчининг сўровига кўра бир йилгача муддатга узайтирилиши мумкин. Ушбу Қонуннинг 110-моддасида назарда тутилган қоидаларга мувофиқ углеводородларни рекогносцировка қилишга доир рухсатноманинг амал қилиш муддатини фақат бир марта узайтиришга йўл қўйилади.

66-модда. Углеводородларни рекогносцировка қилишга доир ҳар йилги энг кам харажатлар

Углеводородларни рекогносцировка қилишга доир рухсатнома олган ер қаъридан фойдаланувчи ушбу моддада ва қонунчиликда белгиланган углеводородларни рекогносцировка қилишга доир ҳар йилги энг кам харажатлар тўғрисидаги талабларга риоя этиши шарт.

Ер қаъридан фойдаланувчи учун углеводородларни рекогносцировка қилишга доир ҳар йилги энг кам харажатлар қонунчилик ҳужжатларида белгиланади. Углеводородларни рекогносцировка қилишга доир ҳар йилги энг кам харажатларни ҳисоб-китоб қилиш Ўзбекистон Республикаси ҳудудида белгиланган ва ҳисобот йилининг 1 январида амалда бўлган базавий ҳисоблаш миқдори асосида амалга оширилади.

Агар углеводородларни рекогносцировка қилишга доир рухсатнома амал қилиши муддатининг биринчи ёки охирги йили тўлиқ бўлмаса, ҳар йилги энг кам харажатлар рухсатноманинг тегишли йилдаги амал қилиш муддатининг ҳар бир тўлиқ ойи учун мутаносиб равишда ҳисоб-китоб қилинади.

Углеводородларни рекогносцировка қилишга доир рухсатноманинг амал қилиши бирор-бир йил давомида тугатилган тақдирда, ҳар йилги энг кам харажатлар рухсатноманинг тегишли йилдаги ҳар бир тўлиқ ойи учун мутаносиб равишда ҳисоб-китоб қилинади.

Ҳар йилги энг кам харажатларга киритилмайдиган, ер қаъридан фойдаланувчи томонидан қилинган мақбул харажатлар ва бошқа харажатлар қонунчилик ҳужжатларида белгиланади. Углеводородларни рекогносцировка қилишга доир энг кам харажатларни ҳисоб-китоб қилиш фақат тегишли рухсатнома доирасида қилинган харажатларга нисбатан амалга оширилади.

Ушбу моддада назарда тутилган ҳар йилги энг кам харажатлар бўйича мажбуриятлар бузилган тақдирда, ер қаъридан фойдаланувчи етишмаётган харажатларни амалга ошириши ва бу ҳақда Ер қаъридан фойдаланиш марказига ҳисобот йилидан кейинги икки ойдан кеч бўлмаган муддатда ҳисобот тақдим этиши шарт. Бунда ер қаъридан фойдаланувчи томонидан ушбу моддага мувофиқ амалга оширилган харажатлар жорий йил харажатларида ҳисобга олинмайди ва ҳисобот йили учун ҳисоботда акс эттирилган деб ҳисобланади.

67-модда. Углеводородларни рекогносцировка қилишга доир рухсатномани олган ер қаъридан фойдаланувчиларнинг ҳуқуқлари

Углеводородларни рекогносцировка қилишга доир рухсатнома ер қаъридан фойдаланувчиларга рухсатномага киритилган ер қаъри участкаси доирасида қуйидаги ҳуқуқларни беради:

1) углеводородларнинг бирор-бир конларини аниқлаш салоҳиятини баҳолаш мақсадида дала кузатувларини, геологик, петрофизик, геофизик, геокимёвий ва геотехник тадқиқотларни олиб бориш орқали, шу жумладан масофадан зондлаш усулларини қўллаган ҳолда геологик қатламларнинг тузилиши ва таркибини геологик жиҳатдан ўрганишни амалга ошириш;

2) кимёвий ва бошқа таҳлилни, синовларни, тадқиқотларни ёки илмий тажрибаларни амалга ошириш мақсадлари учун рухсатномада назарда тутилган ер қаъри участкасидан углеводородли намуналарни чиқариб олиш ва олиш;

3) зарур бўлган тақдирда, рухсатноманинг шартларида кўрсатилган, тупроқ юзасидан 300 метрдан ошмаслиги керак бўлган чуқурликкача унча чуқур бўлмаган бурғилашни амалга ошириш;

4) углеводородларни рекогносцировка қилиш учун зарур бўлган ва бу билан боғлиқ исталган бошқа ишларни рухсатномага мувофиқ амалга ошириш.

Агар углеводородларни рекогносцировка қилишга доир рухсатноманинг шартларида бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган ҳуқуқлар мутлақ ҳуқуқ бўлмайди. Ер қаъридан фойдаланиш маркази ушбу Қонун қоидаларига мувофиқ углеводородларни рекогносцировка қилишга доир рухсатнома доирасида ер қаъридан фойдаланувчи томонидан тўланган йиғимларни қайтариш бўйича бирор-бир жавобгарлик ёки мажбурият юзага келмаган ҳолда, углеводородларни рекогносцировка қилишга доир бериб бўлинган рухсатнома таркибига кирадиган ер участкасининг исталган қисмида углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатнома беришга ҳақли.

Ер қаъридан фойдаланувчи ушбу Қонун қоидаларига мувофиқ углеводородларни рекогносцировка қилишга доир рухсатномага киритилган ер қаъри участкаси доирасида олиб бориладиган бирор-бир геологик ёки бошқа тадқиқотларни шарҳлашга оид натижалар ва ҳисоботларни ўз маблағлари ҳамда сарф-харажатлари ҳисобидан сотиш ва тарқатиш учун тайёрлашга ҳақли.

Углеводородларни рекогносцировка қилишга доир рухсатноманинг берилиши кадастр квадрати юзаси ер участкасининг ёки углеводородларни рекогносцировка қилишга доир рухсатномага киритилган ер қаъри участкасининг бирор-бир қисмига нисбатан углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномани ёки углеводородларни қазиб олишга доир рухсатномани беришга оид бирор-бир устувор ҳуқуқни бермайди.

68-модда. Углеводородларни рекогносцировка қилишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчиларнинг мажбуриятлари

Углеводородларни рекогносцировка қилишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчилар:

1) рухсатнома берилган пайтдан эътиборан ўттиз кун ичида Ер қаъридан фойдаланиш марказига рухсатнома амал қиладиган бутун давр учун рекогносцировка қилиш ишларининг комплекс лойиҳасини тақдим этиши;

2) бирор-бир рекогносцировка қилиш ишлари бошлангунига қадар барча зарур рухсатномаларни олиши, экологик экспертизани ўтказиши ва давлат экологик экспертизасининг ҳамда Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Тоғ-кон саноати ва геология соҳасини назорат қилиш инспекциясининг ижобий хулосасини олиши шарт.

Рекогносцировка қилиш ишларининг лойиҳасида таклиф этилаётган ишлар батафсил тавсифланади ва камида қуйидагилар кўрсатилади:

а) тегишли рекогносцировка қилиш ишларининг мақсади ва хусусияти;

б) таклиф этилаётган рекогносцировка қилиш усуллари, шунингдек фойдаланилиши тахмин қилинаётган материаллар ва асбоб-ускуналар;

в) углеводородларни рекогносцировка қилиш ишлари давомида амалга оширилиши режалаштирилаётган харажатларнинг кутилаётган энг кам суммаси;

г) зарур бўлган тақдирда, фойдаланишдан чиқариш бўйича дастлабки режа.

Рекогносцировка қилиш ишлари лойиҳасининг шакли қонунчилик ҳужжатларида белгиланади.

Ер қаъридан фойдаланувчи томонидан тақдим этиладиган рекогносцировка қилиш ишларининг лойиҳаси ер қаъридан фойдаланувчи бирор-бир рекогносцировка қилиш ишларини бошлагунига қадар Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан тасдиқланиши лозим. Ер қаъридан фойдаланиш маркази лойиҳани йигирма иш куни ичида кўриб чиқади. Лойиҳанинг тасдиқланишини рад этиш асосланган бўлиши керак. Рекогносцировка қилиш ишларининг лойиҳаси фақат лойиҳа ушбу Қонун, тегишли экология тўғрисидаги қонунчилик ёки бошқа қўлланиладиган қонунчилик қоидаларига мувофиқ бўлмаган тақдирда рад этилиши мумкин.

Углеводородларни рекогносцировка қилишга доир рухсатноманинг амал қилиш муддати давомида ер қаъридан фойдаланувчи:

1) экологик экспертизанинг ушбу модда биринчи қисмининг 2-бандида кўрсатилган барча зарур бўлган ижобий хулосалари олинган санадан эътиборан ўттиз кун ичида углеводородларни рекогносцировка қилиш ишларини бошлаши;

2) тегишли даражадаги нефть-газ амалиётига мувофиқ углеводородларни рекогносцировка қилишга доир барча ишлар самарали ва натижали амалга оширилишини таъминлаши;

3) рекогносцировка қилиш ишларининг тасдиқланган лойиҳасида баён этилган ишларнинг усулларига доир нормалар ва талабларга риоя этиши;

4) углеводородларни рекогносцировка қилиш ишлари рекогносцировка қилиш ишларининг лойиҳасига жиддий равишда мувофиқлигини таъминлаши;

5) углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганиш билан боғлиқ бирор-бир ишларни амалга оширмаслиги;

6) рекогносцировка қилиш ишларининг ҳамда рухсатномада кўрсатилган кадастр квадрати юзасининг ер участкасидан бирор-бир бошқача тарзда фойдаланиш ҳажмини ушбу барча ишлар оқилона усуллар билан олдини олиш мумкин бўлган ижтимоий ёки хусусий манфаатларнинг бузилишига олиб келмаслиги учун бундай фаолият мақсадлари учун зарур бўлган чоралар билан чеклаши;

7) ҳар йилги энг кам харажатларни амалга ошириши;

8) табиий ва сунъий ташувчиларнинг бут сақланишини ҳамда тўғри тамғаланишини таъминлаши, рекогносцировка қилиш ишлари жараёнида ишлаб чиқилган геологик, маркшейдерлик ва бошқа ҳужжатларни сақлаши;

9) ушбу Қонуннинг 69-моддасига мувофиқ зарур бўлган ҳисоботларни тақдим этиши;

10) ер қаъри участкасидан бирор-бир углеводородларни ёки бошқа турдаги фойдали қазилмалар ресурсларини чиқариб олмаслиги, бундан шундай фаолият оқилона даражада ер қаъридан фойдаланувчига углеводородли намуналарни таҳлил қилиш ёки уларнинг синовларини ўтказиш имкониятини бериши учун зарур бўлган ҳоллар мустасно;

11) тасдиқланган ўқитиш дастурларини амалга ошириши ҳамда меҳнатни муҳофаза қилиш, хавфсизлик техникаси ва ходимлар учун қулай меҳнат шароитларини яратиш бўйича нормаларга риоя этиши, шунингдек ушбу Қонуннинг 14-бобига ва амалдаги қонунчиликка мувофиқ аварияларга ҳамда фавқулодда вазиятларга шай ҳолатда туришни ва уларнинг оқибатлари бартараф этилишини таъминлашга доир чораларини амалга ошириши;

12) даврий ҳамда танлаб ўтказиладиган текширувлар ва (ёки) аудитлар ўтказилишига риоя этиши;

13) Ўзбекистон Республикаси томонидан ратификация қилинган халқаро шартномаларга мувофиқ коррупцияга қарши курашиш бўйича одоб-ахлоқ кодексини ишлаб чиқиши ва унга риоя этилишини таъминлаши;

14) низо предмети бўлмаган барча божхона божларини, тўловларни, йиғимларни ва солиқларни ўз вақтида ҳамда ишончли декларация қилиши ва тўлаши;

15) ушбу Қонун ва бирор-бир бошқа қўлланиладиган қонунчилик қоидаларига риоя этилиши мақсадида барча тегишли ваколатли органлар ҳамда ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларнинг ходимлари билан ҳамкорлик қилиши шарт.

Ушбу моддада кўрсатилган мажбуриятга қўшимча сифатида углеводородларни рекогносцировка қилишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчи Ер қаъридан фойдаланиш марказини ёки исталган бошқа ваколатли органни рекогносцировка қилиш ишларининг натижаларини ва изоҳлаб берилган ҳисоботларини сотиш ёки алмашиш тўғрисида ёзма шаклда хабардор қилиши шарт.

Углеводородларни рекогносцировка қилишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчиларнинг зиммасида қонунчиликка мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

69-модда. Углеводородларни рекогносцировка қилишга доир рухсатнома доирасида ҳисобдорлик

Углеводородларни рекогносцировка қилишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчи Ер қаъридан фойдаланиш марказига ер қаъридан фойдаланувчи томонидан ўтган уч ой учун амалга оширилган углеводородларни рекогносцировка қилиш ишларининг бориши тўғрисидаги батафсил ахборотни ўз ичига олган ҳисоботни ҳар бир чорак тугаганидан кейин ўн беш кун ичида тақдим этади. Ҳисобот қуйидагиларни ўз ичига олади:

1) кадастр квадрати юзасининг ер участкаси ҳудудида олиб борилган дала кузатувлари, геологик ёки геофизик тадқиқотлар ва (ёки) масофавий зондлаш ишлари тўғрисидаги маълумотларни;

2) бирор-бир шундай олиб борилган кузатув, тадқиқот ва (ёки) ишларнинг тури, жойлашган ери ҳамда вақтини;

3) ер қаъридан фойдаланувчи томонидан олинган маълумотларнинг, ёзувларнинг, хариталарнинг, углеводородли намуналарнинг, ҳисобварақларнинг ва ахборотнинг кўчирма нусхаларини;

4) ер қаъридан фойдаланувчи томонидан бажарилган ёки олиб борилаётган бирор-бир шундай кузатувни, тадқиқотни ёки ишларни таҳлил қилиш натижаларини.

Ер қаъридан фойдаланувчи углеводородларни рекогносцировка қилишга доир рухсатноманинг амал қилиши тугаган кундан эътиборан уч ой ичида ишларни бажариш чоғида олинган барча дастлабки маълумотлар, шунингдек ишлов бериш ва шарҳлаш материаллари, керн намуналари ва бошқа ҳар қандай материаллар назарда тутилган рухсатноманинг бутун амал қилиш муддати ичида рухсатномада кўрсатилган ер участкасида амалга оширилган рекогносцировка қилиш ишларининг натижалари тўғрисидаги якуний ҳисоботни қоғозда ва электрон тарзда Ер қаъридан фойдаланиш марказига тақдим этади.

Агар углеводородларни рекогносцировка қилишга доир рухсатнома амал қиладиган якуний чоракда олинган бирор-бир маълумотларга кўра уч ойдан кўпроқ муддат ишлов бериш талаб этилса, якуний ҳисобот маълумотларга ишлов берилганидан кейин, бироқ углеводородларни рекогносцировка қилишга доир рухсатноманинг амал қилиши тугаган санадан кейин олти ойдан кечиктирмай дарҳол тақдим этилади.

Углеводородларни рекогносцировка қилиш ишлари бўйича ҳисоботнинг шакли ва унга доир талаблар қонунчилик ҳужжатлари билан белгиланади.

8-боб. Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганиш

70-модда. Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатнома бериш тўғрисидаги ариза

Исталган ваколатли шахс кўпи билан 5 250 та бир-бирига боғлиқ очиқ кадастр квадратларига нисбатан «биринчи келган биринчи олади» принципига кўра углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатнома бериш тўғрисидаги аризани Ер қаъридан фойдаланиш марказига беришга ҳақли.

Аризалар Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан кўриб чиқилади.

Манфаатдор шахс «биринчи келган биринчи олади» принципига кўра геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатнома бериш учун Ер қаъридан фойдаланиш марказига қуйидаги маълумотлар кўрсатилган аризани беради:

1) аризачининг давлат рўйхатидан ўтказилганлиги тўғрисидаги гувоҳномага мувофиқ тўлиқ номи;

2) аризачи ваколатли шахс эканлигини тасдиқловчи ахборот;

3) сўралаётган очиқ кадастр квадратлари тафсилотлари;

4) аризачи бундай рухсатнома берилаётганда ўзида бўлиши мумкин бўлган кадастр квадратларининг умумий сони бўйича чекловларни бузмаётганлигини тасдиқловчи ҳужжат;

5) таклиф этилаётган ишларнинг хусусияти ва тури ҳамда режалаштирилаётган энг кам харажатларнинг дастлабки суммаси батафсил тавсифланган углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганиш ишларининг дастлабки лойиҳаси;

6) ишларнинг дастлабки лойиҳасига биноан углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир таклиф этилаётган ишларни амалга оширишда аризачининг молиявий, касбий ва техник имкониятлари ҳамда қобилиятларини тасдиқловчи далиллар, шу жумладан ер қаъридан фойдаланувчи охирги беш йил ичида бундай фаолиятни амалга оширган мамлакатлар рўйхати;

7) экологик экспертиза ўтказилгунига ва давлат экологик экспертизасининг ҳамда Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Тоғ-кон саноати ва геология соҳасини назорат қилиш инспекциясининг ижобий хулосаси олингунига қадар углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир бирор-бир ишларни бошламаслик тўғрисидаги мажбурият кўрсатилган хат;

8) қонунчилик талабларига мувофиқ бошқа ахборот;

9) аризани кўриб чиққанлик учун йиғим тўланганлигини тасдиқловчи ҳужжат.

Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир ишларнинг дастлабки режасида таклиф этилаётган геологик тадқиқотларнинг хусусияти ва ҳажми, уларни амалга ошириш чоғида фойдаланиладиган усуллар ва асбоб-ускуналар тўғрисидаги батафсил ахборот, шунингдек таклиф этилаётган ишлар жадвали ҳамда аризачи сарфлашни режалаштираётган харажатларнинг энг кам суммалари бўлиши керак.

Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатнома бериш тўғрисидаги аризани кўриб чиққанлик учун йиғим миқдори қонунчилик ҳужжатларида белгиланади. Йиғим суммаси қайтарилмайди.

Ариза келиб тушганда Ер қаъридан фойдаланиш маркази ариза келиб тушган сана ва вақтни кўрсатган ҳолда уни ер қаъри давлат фонди кадастрининг аризалар реестрида рўйхатга олади ҳамда аризачига ариза берилганлигини тасдиқловчи ҳужжатни беради.

Ер қаъридан фойдаланиш маркази аризанинг тўлиқлигини, шу жумладан углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганиш ишларига оид дастлабки лойиҳанинг шакли ва мазмуни тўғри эканлигини беш иш куни ичида тасдиқлайди. Ариза ушбу моддада белгиланган талабларга номувофиқ бўлган тақдирда, Ер қаъридан фойдаланиш маркази аризачини аниқланган хатолар тўғрисида хабардор қилади. Аризачи аниқланган хатоларни хабарномада кўрсатилган санадан эътиборан ўн иш куни ичида тузатади. Агар хатолар бундай ўн кунлик муддат ичида тузатилса, дастлабки ариза топширилган сана ариза топширилган сана деб ҳисобланади. Агар хатолар кўрсатилган муддатда тузатилмаса, Ер қаъридан фойдаланиш маркази углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатнома берилишини рад этади.

71-модда. Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатнома беришнинг қўшимча усуллари

Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги аукцион ёки тендер орқали танловга оид кимошди савдоларини ўтказиш зарурлигини белгилаган ҳолларда углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномалар аукцион ёки тендер ўтказиш йўли билан берилиши мумкин.

Алоҳида ҳолларда углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатнома Ўзбекистон Республикаси Президентининг ёки Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг ҳужжатларига мувофиқ берилиши мумкин. Бундай ҳолларда аукцион ёки тендер учун қулай бўлган кадастр квадратлари Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан захира қилиб қўйилади.

Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатнома бериш учун аукционлар Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланган Ер қаъри участкаларидан фойдаланиш ҳуқуқига доир рухсатномалар бериш тўғрисидаги низомга мувофиқ, четдан аралашувни истисно этадиган электрон савдо майдончасида кимошди савдоларини ўтказиш орқали амалга оширилади.

Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатнома бериш учун тендер Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланган Ер қаъри участкаларидан фойдаланиш ҳуқуқига доир рухсатномалар бериш тўғрисидаги низомда назарда тутилган тартибга мувофиқ ўтказилади.

Тендер жараёнининг асосий вазифалари қуйидагилардан иборат:

1) ер қаъри участкаларидан фойдаланиш шартларини ишлаб чиқишда республика ижро этувчи ҳокимият органларининг ва хўжалик бошқаруви органларининг самарали ҳамкорлигини ташкил этиш;

2) мавжуд бўлган геологик маълумотлар, геологик жиҳатдан ўрганиш тўғрисидаги ҳисоботлар ва бошқа тегишли ахборот асосида ишлаб чиқилган ер қаъри участкаларини бериш бўйича тендернинг бошланғич шартларини келишиш;

3) тақдим этилган геологик жиҳатдан ўрганиш лойиҳаларининг экспертизасини ва уларнинг Ўзбекистон Республикаси қонунчилигига, шунингдек ер қаъри участкаларидан фойдаланишнинг белгиланган шартларига мувофиқлигини баҳолашни ташкил этиш;

4) Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига мақбул бўлган танловга оид аризани тасдиқлаш учун тақдим этиш.

Аукцион ёки тендер иштирокчилари аукционда ёки тендерда иштирок этиш ҳуқуқини олиш учун ушбу Қонуннинг 70-моддасида назарда тутилган ахборотни тақдим этиши керак, танлов иштирокчиси эса геологик жиҳатдан ўрганишнинг дастлабки лойиҳаси ўрнига углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишнинг тахминий режасини тақдим этиши мумкин.

Аукцион ёки тендер ғолибини аниқлаш тўғрисидаги баённома тегишли кадастр квадратларида углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномани ғолибга бериш учун асос бўлади.

Аукциондан ёки тендердан тушган маблағлар қонунчиликда белгиланган тартибда тақсимланади.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг ёки Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг ҳужжатларига мувофиқ бериладиган углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномалар ушбу Қонуннинг барча талабларига мувофиқ бўлиши керак, шунингдек уларга нисбатан Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ва ер қаъридан фойдаланувчи ўртасида тузилган келишувга мувофиқ қўшимча шартлар ва йиғимлар қўлланилиши мумкин.

72-модда. Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномани расмийлаштириш

Берилган аризани кўриб чиқиш муддати ушбу Қонуннинг 70-моддасига мувофиқ тўлдирилган ариза олинган санадан эътиборан йигирма иш кунидан ошмаслиги керак. Ер қаъридан фойдаланиш маркази берилган аризани кўриб чиқиш учун белгиланган муддат ўтганидан ёки аукцион жараёни тугаганидан кейин уч иш куни ичида, қўлланиладиган ҳолатга қараб, углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномани тегишли тарзда тўлдирилган аризани тегишинча биринчи бўлиб берган ваколатли шахсга ёхуд аукцион ёки тендер ғолибига беради.

Ер қаъридан фойдаланиш марказининг углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатнома берилишини рад этиши асосланган бўлиши ҳамда ушбу Қонун ва қонунчилик ҳужжатлари қоидаларига мувофиқ бўлиши керак.

Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатнома берилаётганда ер қаъри давлат фонди кадастрининг рухсатномалар реестрига тегишли ёзув киритилади.

73-модда. Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатноманинг амал қилиш муддати

Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатнома, агар у рад этилмаган ёки чақириб олинмаган ёхуд унинг амал қилиш муддати ушбу Қонун қоидаларига мувофиқ узайтирилмаган бўлса, рухсатнома рўйхатга олинган санадан эътиборан беш йилгача муддатга берилади.

Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатноманинг амал қилиш муддати ер қаъридан фойдаланувчининг сўровига кўра бир марта тўрт йил муддатгача узайтирилиши мумкин. Рухсатноманинг амал қилиш муддатини узайтиришда рухсатномага киритилган кадастр квадратларининг сони эллик фоизга камайтирилади.

74-модда. Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганиш ишларини амалга оширишга доир талаблар

Ер қаъридан фойдаланувчи углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганиш бўйича ишлар бошлангунига қадар бирор-бир зарур экологик экспертизаларни амалга оширади, шунингдек хавфсизлик техникаси соҳасидаги барча зарур маъқуллашларни, шу жумладан давлат экологик экспертизасининг ҳамда Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Тоғ-кон саноати ва геология соҳасини назорат қилиш инспекциясининг ижобий хулосасини олади. Давлат экологик экспертизаси ҳамда Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Тоғ-кон саноати ва геология соҳасини назорат қилиш инспекцияси, қўлланиладиган ҳолатга қараб, бундай маъқуллашларни ер қаъридан фойдаланувчига беради, уларнинг кўчирма нусхаси эса ушбу маъқуллашлар олинган пайтдан эътиборан беш кун ичида бевосита Ер қаъридан фойдаланиш марказига юборилади.

Ер қаъридан фойдаланувчи углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатнома берилган пайтдан эътиборан тўқсон кун ичида Ер қаъридан фойдаланиш марказига рухсатноманинг бутун амал қилиш даври учун углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишнинг якуний лойиҳасини, шу жумладан зарур бўлган тақдирда, ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини бартараф этиш режасини тақдим этиши шарт.

Агар геологик жиҳатдан ўрганиш режаси рухсатнома берилган санадан эътиборан тўқсон кун ичида тақдим этилмаган бўлса, аукцион якунларига кўра берилган углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномалар автоматик равишда бекор қилинади.

Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганиш лойиҳаси геологик жиҳатдан ўрганишни амалга ошириш турлари, усуллари ва воситалари, ишларнинг энг кам ҳажмлари тўғрисидаги батафсил ахборотни ҳамда рухсатноманинг амал қиладиган даври учун ишлар режасини, шунингдек таклиф этилаётган ишлар дастурини бажариш учун молиявий ва техник имкониятлар далилларини ўз ичига олади. Геологик жиҳатдан ўрганиш лойиҳасининг шакли ва унга доир махсус талаблар қонунчилик ҳужжатларида белгиланади.

Ер қаъридан фойдаланувчи тақдим этган углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганиш лойиҳаси ер қаъридан фойдаланувчи геологик жиҳатдан ўрганишни бошлагунига қадар Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан тасдиқланиши лозим. Ер қаъридан фойдаланиш маркази углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганиш лойиҳасини йигирма иш куни ичида кўриб чиқади. Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганиш лойиҳасининг тасдиқланишини рад этиш асосланган бўлиши керак. Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганиш лойиҳаси фақат ушбу Қонун қоидаларига, табиатни муҳофаза қилиш тўғрисидаги қонунчиликка ёки бошқа қўлланиладиган қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ бўлмаган ҳолларда рад этилиши мумкин.

Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганиш лойиҳаси тасдиқланмаган ҳолларда ер қаъридан фойдаланувчи Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан кўрсатилган масалалар кўриб чиқилган лойиҳанинг маромига етказилган версиясини такроран тақдим этишга ҳақли.

Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномага мувофиқ бажариладиган ишлар ер қаъридан фойдаланувчи томонидан ишлаб чиқилган углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишнинг якуний лойиҳасига мувофиқ бажарилади. Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишнинг тасдиқланган лойиҳасида назарда тутилмаган углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир ишларни амалга ошириш тақиқланади, бундан фавқулодда вазиятлар ҳоллари мустасно.

Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир режалаштириладиган ишларнинг турлари, усуллари ва (ёки) воситалари, шунингдек ишларни амалга ошириш ҳажми ва муддатлари ўзгарган тақдирда, ер қаъридан фойдаланувчи углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганиш лойиҳасига тегишли ўзгартиришлар киритиши шарт. Агар бу ўзгартиришлар қўшимча келишув ва экспертизани талаб этса, углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир ишларнинг қайта кўриб чиқилган лойиҳаси Ер қаъридан фойдаланиш марказига кўриб чиқиш учун тақдим этилади. Агар ўн иш куни ичида Ер қаъридан фойдаланиш маркази эътирозларини тақдим этмаса, ер қаъридан фойдаланувчи киритилган ўзгартиришларни ҳисобга олган ҳолда ишларни амалга оширишни давом эттириши мумкин.

Агар ўзгартиришлар бирор-бир қўшимча экологик экспертиза ўтказилишини талаб этса, бундай ўзгартиришлар шундай экологик экспертиза тугагунига қадар ва давлат экологик экспертизасининг ҳамда Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Тоғ-кон саноати ва геология соҳасини назорат қилиш инспекциясининг ижобий хулосаси берилгунига қадар амалга оширилмайди.

75-модда. Геологик жиҳатдан ўрганиш чоғида углеводородларни рекогносцировка қилиш ишларини амалга оширишга доир талаблар

Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганиш бўйича ер қаъридан фойдаланувчи углеводородларни рекогносцировка қилишга доир бирор-бир ишларни фақат Ер қаъридан фойдаланиш маркази ёзма равишда хабардор қилинганидан кейин ҳамда бирор-бир зарур рухсатнома ёки маъқуллаш ёхуд қўлланиладиган қонунчиликка мувофиқ зарур бўлган бирор-бир экологик экспертизанинг ижобий хулосаси олинганидан кейин амалга оширишга ҳақли.

Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганиш бўйича ер қаъридан фойдаланувчи томонидан Ер қаъридан фойдаланиш марказига углеводородларни рекогносцировка қилишга доир бирор-бир режалаштирилаётган ишларни тасдиқлашга доир аризада тақдим этиладиган маълумотлар қонунчилик ҳужжатларида белгиланади.

Геологик жиҳатдан ўрганишга доир тасдиқланган ишлар дастурида назарда тутилган рекогносцировка қилиш ишларининг ҳажми ўзгартирилишини ифода этадиган углеводородларни рекогносцировка қилишга доир бирор-бир режалаштирилган ишларга киритиладиган исталган ўзгартиришлар Ер қаъридан фойдаланиш маркази билан дастлабки ёзма келишувни талаб этади.

76-модда. Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганиш чоғида углеводородларни бурғилаш ишларини амалга оширишга доир талаблар

Агар углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганиш бўйича ер қаъридан фойдаланувчи томонидан амалга оширилган ишлар углеводородлар келгусида топилишига ишора берса, ер қаъридан фойдаланувчи барча геологик-техник тавсияларни тайёрлайди ва тегишли ваколатли органлар билан келишади ҳамда бурғилаш ишларининг режасини Ер қаъридан фойдаланиш марказига маълумот учун тақдим этади. Бурғилаш ишларининг режасига доир геологик-техник ҳужжатларнинг мазмуни ва шакли қонунчилик ҳужжатларида белгиланади.

Қудуқларни бошқариш, шу жумладан қудуқларни назорат қилиш ва ташландиқ чиқитларнинг олдини олиш, углеводородларни бурғилаш ишларида фойдаланиладиган асбоб-ускуналарни кўздан кечириш ва синаш, бурғилаш устунида туширилган қатламни синовчи ёрдамида қудуқнинг синовларини ёки текширувларини ўтказиш, қудуқларни тугатиш ва тўхтатиб туриш, бурғилаш қурилмаларини демонтаж қилиш ҳамда углеводородларни бурғилаш ишларини тўхтатиб туриш тизимлари учун тартиб-таомиллар қонунчилик ҳужжатларида белгиланади.

77-модда. Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир ҳар йилги энг кам харажатлар

Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчилар ушбу моддада белгиланган ҳар йилги энг кам харажатларга оид талабларга риоя этиши шарт.

Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганиш бўйича ер қаъридан фойдаланувчи учун ҳар йилги энг кам харажатлар қонунчилик ҳужжатларида белгиланади. Углеводородларни рекогносцировка қилишга ва геологик жиҳатдан ўрганишга доир ҳар йилги энг кам харажатларни ҳисоб-китоб қилиш Ўзбекистон Республикаси ҳудудида белгиланган ҳамда ҳисобот йилининг 1 январида амал қиладиган базавий ҳисоблаш миқдори асосида амалга оширилади.

Агар углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатнома амал қиладиган муддатнинг биринчи ёки охирги йили тўлиқ бўлмаса, ҳар йилги энг кам харажатлар рухсатноманинг тегишли йилдаги амал қилиш муддатининг ҳар бир тўлиқ ойи учун мутаносиб равишда ҳисоб-китоб қилинади.

Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатноманинг амал қилиши бир йил ичида тугатилган тақдирда, ҳар йилги энг кам харажатлар рухсатноманинг мазкур йилдаги ҳар бир тўлиқ ойи учун мутаносиб равишда ҳисоб-китоб қилинади.

Ер қаъридан фойдаланувчи томонидан қилинган, ҳар йилги энг кам харажатларга киритилмайдиган мақбул харажатлар ва бошқа харажатлар қонунчилик ҳужжатларида белгиланади. Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир энг кам харажатларни ҳисоб-китоб қилиш фақат тегишли рухсатнома доирасида қилинган харажатларга нисбатан амалга оширилади.

Ушбу моддада назарда тутилган ҳар йилги энг кам харажатлар бўйича мажбуриятлар бузилган тақдирда, ер қаъридан фойдаланувчи етишмаётган харажатларни амалга ошириши ва бу ҳақда Ер қаъридан фойдаланиш марказига ҳисобот йилидан кейинги икки ойдан кечиктирмай ҳисобот тақдим этиши шарт. Бунда ўз мажбуриятлари бузилишини бартараф этиш учун ер қаъридан фойдаланувчи томонидан қилинган харажатлар жорий йил харажатлари таркибига киритилмайди ва ҳисобот йили учун ҳисоботда акс эттирилган деб ҳисобланади.

78-модда. Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчиларнинг ҳуқуқлари

Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчилар қуйидаги мутлақ ҳуқуқларга эга бўлади:

1) углеводородлар конларини топиш ҳамда бундай қидириб топилган конларнинг сифатини, масштабларини ва ишлов берилганлик даражасини ўрганиш мақсадида геологик қатламларнинг тузилишини ва таркибини ўрганиш ҳамда тадқиқ этиш, шунингдек бошқа рекогносцировка қилиш ва геология-қидирув ишларини амалга ошириш;

2) таҳлил қилиш, тадқиқотлар, синовлар ёки тажрибалар ўтказиш мақсадида ер қаъри участкасида бурғилашни ва тажриба-саноат усулида фойдаланишни амалга ошириш;

3) участкадан олинган углеводородларнинг исталган намуналарини, шунингдек сувнинг намуналарини ер қаъри участкасидан чиқариб олиш ва олиб чиқиш;

4) нефть-газ операцияларини самарали тарзда амалга ошириш учун зарур бўлган исталган ходимлар билан биргаликда ер қаъри участкасида ёки кадастр квадрати юзасининг ер участкасида вақтинчалик иншоотлар ҳамда асбоб-ускуналарни барпо этиш ёки кўчириш;

5) углеводородларни рекогносцировка қилиш ишларини ва геологик жиҳатдан ўрганишни амалга ошириш мақсадида ер қаъри участкасида ёки кадастр квадрати юзасининг ер участкасида нефть-газ инфратузилмасининг вақтинчалик объектларини қуриш, барпо этиш, жойлаштириш ҳамда ишлатиш;

6) углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганиш ёки улар билан боғлиқ ёрдамчи ишлар учун зарур бўлган бошқа ишларни амалга ошириш;

7) ушбу Қонуннинг 9-бобида белгиланган талабларга риоя этилган тақдирда, углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатноманинг амал қилиш муддати ичида исталган вақтда углеводородларни қазиб олишга доир рухсатномани сўраш ва олиш.

Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчилар ушбу Қонунга ҳамда қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

79-модда. Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчиларнинг мажбуриятлари

Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчилар:

1) рухсатнома берилган кундан эътиборан тўқсон кун ичида Ер қаъридан фойдаланиш марказига рухсатнома амал қиладиган бутун давр учун геологик жиҳатдан ўрганишга доир ишларнинг комплекс лойиҳасини, шу жумладан тахмин қилинаётган нефть-газ операцияларининг оқибатларини бартараф этиш чоралари кўрсатилган ҳолда ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича дастлабки режани тақдим этиши;

2) углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир ишлар бошлангунига қадар экологик экспертиза ўтказиши ва давлат экологик экспертизасининг ҳамда Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Тоғ-кон саноати ва геология соҳасини назорат қилиш инспекциясининг ижобий хулосасини олиши шарт.

Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир ишлар лойиҳаси амалга оширилиши таклиф этилаётган ишлар, геологик жиҳатдан ўрганишни амалга ошириш усуллари ва воситалари тўғрисидаги батафсил ахборотни ҳамда углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатноманинг амал қилиш даври учун ишларни бажариш жадвалини ўз ичига олиши керак.

Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганиш лойиҳасининг мазмуни ва шакли қонунчилик ҳужжатларида белгиланади.

Ер қаъридан фойдаланувчи углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатноманинг амал қилиш муддати ичида:

1) ушбу модда биринчи қисмининг 2-бандида кўрсатилган барча зарур ижобий экологик хулосалар олинган санадан эътиборан ўттиз кун ичида геологик жиҳатдан ўрганишга доир ишлар лойиҳасига мувофиқ углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишни бошлаши;

2) геологик жиҳатдан ўрганишга доир ишларнинг барча амалдаги стандартлар ва нормаларга, шунингдек тегишли даражадаги нефть-газ амалиётига мувофиқлигини таъминлаши;

3) геологик жиҳатдан ўрганиш ишларининг углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишнинг жорий лойиҳасига аниқ мувофиқ келишини таъминлаши;

4) геологик жиҳатдан ўрганиш бўйича бутун фаолиятни ҳамда ер қаъри участкасидан бирор-бир бошқача тарзда қонуний асосда фойдаланишни ушбу барча ишлар оқилона воситалар билан йўл қўйилмаслиги мумкин бўлган ижтимоий ёки хусусий манфаатлар бузилишига олиб келмаслигини таъминлаш мақсадида нефть-газ операцияларини амалга ошириш учун зарур бўлган чоралар билан чеклаши;

5) ҳар йилги энг кам харажатларни амалга ошириши;

6) табиий ва сунъий ташувчиларнинг бут сақланишини ва тўғри тамғаланишини таъминлаши, геологик жиҳатдан ўрганиш жараёнида ишлаб чиқилган геологик, маркшейдерлик ҳужжатларини ва бошқа ҳужжатларни сақлаши;

7) ушбу Қонуннинг 15-бобига мувофиқ ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш жамғармасини ташкил этиши ҳамда ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатишнинг дастлабки режасини ишлаб чиқиши;

8) углеводородлар конларини излаш чоғида геологик ва бошқа ҳужжатларни юритиши;

9) ҳисоботлар тақдим этишга доир ушбу Қонуннинг 80 ва 81-моддаларида назарда тутилган мажбуриятларга риоя этиши;

10) саноат хавфсизлиги ҳамда ер қаъри участкасидан фойдаланиш билан боғлиқ ишларнинг таъсир кўрсатиш зонасидаги ишчилар (ходимлар) ва аҳолининг хавфсизлигини таъминлаш соҳасидаги қўлланиладиган қонунчиликка риоя этиши;

11) тасдиқланган ўқитиш дастурларини амалга ошириши ҳамда меҳнатни муҳофаза қилиш, хавфсизлик техникаси ва ходимлар учун қулай меҳнат шароитларини яратиш бўйича нормаларга, шунингдек ушбу Қонуннинг 14-бобига ва қўлланиладиган қонунчиликка мувофиқ аварияларга ҳамда фавқулодда вазиятларга шай ҳолатда туришни ва уларнинг оқибатлари тугатилишини таъминлаш бўйича чораларга риоя этиши;

12) ер қаъри участкасидан фойдаланиш билан боғлиқ ишларнинг хавфсиз амалга оширилишини, фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ва аварияларни тугатиш режаларини ишлаб чиқиш бўйича чоралар кўрилишини таъминлаши;

13) қўлланиладиган қонунчиликка ҳамда Ўзбекистон Республикаси халқаро шартномаларига мувофиқ коррупцияга қарши курашиш бўйича хулқ-атвор кодексини амалга киритиши ва унга риоя этилишини таъминлаши;

14) низо предмети бўлмаган барча божхона божларини, тўловларни, йиғимларни ва солиқларни ўз вақтида ҳамда тўғри декларациялаши ва тўлаши;

15) рухсатноманинг шартларига, ушбу Қонун, шунингдек бошқа қўлланиладиган қонунчилик қоидаларига риоя этилиши мақсадида ваколатли органлар ва ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар билан ҳамкорлик қилиши шарт.

Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчининг зиммасида қонунчиликка мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

80-модда. Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатнома доирасида ҳисобдорлик

Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчи йигирма тўрт соатдан ошмайдиган, агар ҳисобот қудуқ бўйича биринчи ҳисобот бўлмаса, бевосита бурғилаш ишлари тўғрисидаги аввалги ҳар кунги ҳисоботда кўрсатилган давр тугаши билан ҳисобланадиган даврга тааллуқли бўлган углеводородлар бўйича бирор-бир бурғилаш ишлари бажарилишининг бориши ҳақидаги ҳар кунги ҳисоботларни Ер қаъридан фойдаланиш марказига тақдим этиши шарт. Бурғилаш ишлари тўғрисидаги ҳар бир ҳисобот қайси кунга тегишли бўлса, ўша кун тугаганидан кейин беш кун ичида тақдим этилади.

Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчи амалга оширилган ишлар тўғрисидаги ҳар ойлик ҳисоботларни Ер қаъридан фойдаланиш марказига ҳар бир ой тугаганидан кейин ўн беш кун ичида тақдим этиши шарт.

Ҳар бир ойлик ҳисобот ўтган ойда ишларнинг турларига кўра, шу жумладан геологик ва геофизик тадқиқотлар, бошланғич маълумотларни шарҳлаш, уларга ишлов бериш, қўшимча равишда шарҳлаш, бурғилаш, қурилиш турларига ҳамда улар билан боғлиқ бирор-бир бошқа ишларга бўлинган ҳолда амалга оширилган ишларнинг батафсил тавсифини ва баҳоланишини ўз ичига олади.

Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчи ҳар бир чорак тугаган пайтдан эътиборан ўттиз кун ичида Ер қаъридан фойдаланиш марказига ишлар бажарилишининг бориши тўғрисида қуйидаги чораклик ҳисоботларни тақдим этади:

1) ўтказилган геологик ва геофизик тадқиқотларнинг тавсифи келтирилган геологик жиҳатдан ўрганиш тўғрисидаги ҳисоботни;

2) қудуқ қурилишининг бориши ҳақидаги ҳисоботни — агар ер қаъридан фойдаланувчи қидирув қудуғининг қурилишини амалга ошираётган бўлса;

3) объектнинг қурилиши тўғрисидаги ҳисоботни — ер қаъридан фойдаланувчи томонидан нефть-газ инфратузилмасининг бирор-бир объекти қурилган тақдирда.

Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчи геологик жиҳатдан ўрганишга доир ишлар бошланган санадан эътиборан бир йил тўлганда тугайдиган ҳар бир ўн икки ойлик даврдан кейин ўттиз кун ичида Ер қаъридан фойдаланиш марказига тегишли ўн икки ойлик давр учун йиллик ҳисоботни тақдим этади.

Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчи Ер қаъридан фойдаланиш марказига қуйидаги ҳолларда махсус ҳисоботларни ҳам тақдим этиши шарт, агар:

1) нефть-газ инфратузилмаси объектининг қурилиши тугалланган бўлса;

2) нефть-газ инфратузилмасининг бирор-бир объекти ўзгартирилган ёки модификация қилинган бўлса;

3) қудуқ учун бирор-бир ускуна ўрнатилган ёки ўзгартирилган бўлса;

4) углеводородли қатлам суюқлигининг, шу жумладан сувнинг намуналари олинаётган бўлса;

5) углеводородли қатлам босимини, қатламга оид ёки гидродинамика хусусиятларини аниқлаш мақсадида қудуқнинг синовлари ўтказилаётган бўлса;

6) қудуқ тугатилган ёки йўқ қилинган бўлса.

Рухсатноманинг амал қилиши тугатилганидан кейин ер қаъридан фойдаланувчи ишларни бажариш чоғида олинган барча дастлабки маълумотлар, шунингдек ишлов бериш ва шарҳлаш материаллари, керн намуналари ва бошқа материаллар назарда тутилиши керак бўлган, ер қаъри участкасида амалга оширилган углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир ишларнинг натижалари тўғрисидаги якуний ҳисоботни Ер қаъридан фойдаланиш марказига рухсатноманинг амал қилиши тугаган кундан эътиборан уч ойдан кечиктирмай қоғозда ва электрон тарзда тақдим этади.

Ушбу Қонун қоидаларига мувофиқ углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганиш тўғрисидаги якуний ҳисоботга зарур бўлганда амалдаги А+B+C1 ва C2 тоифалари бўйича назарда тутилган ахборот углеводород хомашёсини ҳисобга олиш ва ресурсларни бошқариш тизимидаги (PRMS) мавжуд ҳисоботларга қўшимча сифатида киритилади.

Якуний геологик ҳисоботда углеводородлар аниқланганлиги тўғрисидаги ахборот ёки фойдали қазилмалар захираларининг ҳисоб-китоби мавжуд бўлмаган тақдирда, ер қаъридан фойдаланувчи якуний ҳисоботни Ер қаъридан фойдаланиш марказига умумлаштириш ва тизимлаштириш учун тақдим этади.

Ер қаъридан фойдаланувчи тақдим этиши зарур бўлган барча ҳисоботлар Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан белгиланадиган шакл бўйича тайёрланади. Ҳар бир ҳисоботнинг махсус шакли ва унга доир талаблар қонунчилик ҳужжатларда белгиланади.

Ҳисоботларда тақдим этиладиган, ер қаъридан фойдаланувчи томонидан амалга ошириладиган харажатлар тўғрисидаги ахборот «Аудиторлик фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига мувофиқ аудитор томонидан тасдиқланиши лозим. Бундай харажатлар ҳақидаги маълумотлар, агар улар аудиторлик текширувидан ўтган бухгалтерия ҳисоботида алоҳида келтирилган (очиб берилган) бўлса, аудитор томонидан тасдиқланган деб топилади.

81-модда. Углеводородларнинг топилмалари тўғрисида хабардор қилиш

Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчи углеводородларнинг ҳар қандай топилмаси ҳақида Ер қаъридан фойдаланиш марказини йигирма тўрт соат ичида ёзма шаклда хабардор қилиши шарт.

Ер қаъридан фойдаланувчи углеводородлар топилишига олиб келган геологик жиҳатдан ўрганишга доир ишлар натижасида олинган жами ахборотни бундай хабарнома тақдим этилганидан кейин ўттиз кундан кечиктирмай Ер қаъридан фойдаланиш марказига тақдим этади ҳамда Ер қаъридан фойдаланиш марказига бундай углеводородларнинг топилмасини баҳолашдан ўтказишнинг мақсадга мувофиқлиги ёки мувофиқ эмаслиги тўғрисида хабар қилади.

Агар углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчи углеводородларнинг топилмасини баҳолашдан ўтказишга арзийди деб ҳисобласа, ер қаъридан фойдаланувчи ушбу модданинг биринчи қисмига мувофиқ хабарнома юборилган санадан кейин тўқсон кун ичида Ер қаъридан фойдаланиш марказига баҳолаш ишларининг тахмин қилинаётган режасини тасдиқлаш учун тақдим этади. Баҳолаш ишларининг режаси углеводородлар топилмаси алоҳида ёки ер қаъри участкасининг исталган қисмида аниқланган бошқа углеводородлар топилмалари билан бирга тижоратбоп топилма эканлигини ёки тижоратбоп эмаслигини аниқлаш учун бажарилиши зарур бўлган ишларнинг тавсифини ўз ичига олиши керак.

Ер қаъридан фойдаланувчи углеводородларни баҳолаш бўйича фаолиятни амалга ошириши мумкин бўлган муддат ер қаъридан фойдаланувчи тақдим этган баҳолаш ишларининг режаси Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан тасдиқланган санадан эътиборан икки йилдан ошмаслиги керак. Агар ер қаъридан фойдаланувчи баҳолаш ишлари тасдиқланган баҳолаш ишларининг режасига мувофиқ амалга оширилганлигини ҳамда углеводородлар топилмаси тижоратбоп топилма эканлигини ёки тижоратбоп эмаслигини аниқлаш учун келгусида баҳолаш ишларини ўтказиш зарурлигини Ер қаъридан фойдаланиш марказига лозим даражада намойиш этса, Ер қаъридан фойдаланиш маркази мазкур икки йиллик муддатни узайтиришга ҳақли.

Баҳолаш ишларининг режаси ҳар йили янгиланади ва барча ўзгартиришлар Ер қаъридан фойдаланиш марказига тақдим этилади.

Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчи топилма тижоратбоп эканлиги ёки тижоратбоп эмаслиги кўрсатиладиган қонунчилик ҳужжатларида белгиланадиган шаклдаги ҳисоботни Ер қаъридан фойдаланиш марказига тасдиқланган баҳолаш ишларининг режасини амалга ошириш тугалланганидан кейин бир юз саксон кундан кечиктирмай тақдим этади. Мазкур ҳисобот Фойдали қазилмалар захиралари бўйича давлат комиссияси томонидан тасдиқланиши лозим.

Агар углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчи ушбу моддага мувофиқ углеводородларнинг тижоратбоп топилмаси тўғрисида эълон қилса, бундай ер қаъридан фойдаланувчи углеводородларни қазиб олишга доир рухсатнома олишга оид мутлақ ҳуқуққа эга бўлади.

9-боб. Углеводородларни қазиб олишга доир рухсатнома

82-модда. Углеводородларни қазиб олишга доир рухсатнома бериш тўғрисидаги ариза

Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчи углеводородларнинг ястанганлиги эҳтимоли ва бўлиши мумкин бўлган тижоратбоп топилмаларни, шу жумладан бундай кондан тижорат мақсадида фойдаланиш учун зарур бўлган туташ кадастр квадратларини қамраб оладиган, углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир бундай рухсатномага киритилган чегарадош кадастр квадратларида ҳамда бирор-бир чегарадош очиқ квадратларда ёки, башарти ушбу Қонуннинг 108-моддаси қоидаларига риоя этилса, амалдаги рухсатнома доирасидаги чегарадош квадратларда углеводородларни қазиб олишга доир рухсатнома бериш бўйича мутлақ ҳуқуққа эга бўлади.

Агар таркибида тижоратбоп топилма мавжуд бўлган углеводородлар кони углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир амалдаги рухсатномада кўрсатилган ер қаъри участкасидан ташқарига чиқиб кетса, ер қаъридан фойдаланувчи ястанган тегишли қатламни ёки нефть-газ конини қамраб оладиган очиқ квадратларни қўшган ҳолда, углеводородларни қазиб олишга доир рухсатнома доирасида ер қаъри участкасининг периметрини кенгайтириш ҳақидаги аризани Ер қаъридан фойдаланиш марказига бериш бўйича мутлақ ҳуқуққа эга бўлади.

Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчи углеводородларни қазиб олишга доир рухсатнома бериш учун Ер қаъридан фойдаланиш марказига қуйидаги маълумотлар кўрсатилган тегишли аризани беради:

1) аризачининг тўлиқ номи;

2) аризачи ваколатли шахс эканлигини тасдиқловчи ахборот;

3) сўралаётган кадастр квадратлари тўғрисидаги батафсил ахборот;

4) тижоратбоп топилма ҳақидаги эълондан аввалги жараёнда тайёрланган ва тақдим этилган геологик жиҳатдан ўрганиш тўғрисидаги барча ахборот;

5) углеводородлар конини ўзлаштиришнинг дастлабки лойиҳаси;

6) углеводородлар конини ўзлаштириш лойиҳасига мувофиқ углеводородларни қазиб олишга доир таклиф этиладиган ишларни амалга ошириш учун аризачининг молиявий, касбий ва техник қобилиятлари ҳамда имкониятларининг тасдиғи;

7) экологик экспертизанинг ижобий хулосаси;

8) ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича дастлабки режа;

9) аризани кўриб чиққанлик учун йиғим тўланганлигини тасдиқловчи ҳужжат.

Санаб ўтилган ҳужжатларга доир талаблар қонунчилик ҳужжатларида белгиланади.

Агар углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатноманинг амал қилиш муддати ер қаъридан фойдаланувчи углеводородларни қазиб олишга доир рухсатнома беришга доир ариза бериши учун зарур бўлган бирор-бир экологик экспертизанинг ижобий хулосасини олиши керак бўлган даврда тугайдиган бўлса, геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатнома экологик экспертизанинг барча ижобий хулосалари олингунига қадар амал қилади.

Углеводородларни қазиб олишга доир рухсатнома бериш тўғрисидаги аризани кўриб чиққанлик учун йиғим миқдори қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган қоидаларга мувофиқ белгиланади. Йиғим суммаси қайтарилмайди.

83-модда. Углеводородларни қазиб олишга доир рухсатнома беришнинг қўшимча усуллари

Углеводородларни қазиб олишга доир рухсатномалар Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги аукцион ёки тендер йўли билан танлов савдоларини ўтказиш зарурлигини белгилаган ҳолларда аукцион ёки тендер ўтказиш йўли билан берилиши мумкин. Бу қуйидаги ҳоллар бўлиши мумкин:

1) углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчи ўзи қидирув ўтказган ер қаъри участкасида углеводородларни қазиб олишга доир рухсатнома олишга оид ўз ҳуқуқидан воз кечганда;

2) Ер қаъридан фойдаланиш маркази аукцион ёки тендер ўтказиш йўли билан очиқ квадратларда углеводородларни қазиб олишга доир рухсатнома бериш заруриятини аниқлаганда.

Углеводородларни қазиб олишга доир рухсатномалар миллий ривожланиш билан боғлиқ алоҳида ҳолларда Ўзбекистон Республикаси Президентининг ёки Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг ҳужжатларига мувофиқ берилиши мумкин.

Бундай ҳолларда углеводородлар конини ўзлаштириш учун зарур бўлган кадастр квадратлари Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан аукцион ёки тендер учун захира қилиб қўйилади.

Углеводородларни қазиб олишга доир рухсатнома бериш учун аукционлар четдан туриб аралашувни истисно этадиган электрон савдо майдончасида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланган Ер қаъри участкасидан фойдаланиш ҳуқуқига доир рухсатномалар бериш тўғрисидаги низомга мувофиқ савдолар ўтказиш йўли билан амалга оширилади.

Углеводородни қазиб олишга доир рухсатнома бериш учун тендер Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланган Ер қаъри участкаларидан фойдаланиш ҳуқуқига доир рухсатномалар бериш тўғрисидаги низомда назарда тутилган тартибга мувофиқ ўтказилади.

Тендер жараёнининг асосий вазифалари қуйидагилардан иборат:

1) ер қаъри участкаларидан фойдаланиш шартларини ишлаб чиқишда вазирликлар, идоралар ва хўжалик бошқаруви органларининг самарали ҳамкорлигини ташкил этиш;

2) ер қаъри участкаларини бериш бўйича тендернинг мавжуд геологик маълумотлар, геологик жиҳатдан ўрганиш тўғрисидаги ҳисоботлар ва бошқа тегишли ахборот асосида ишлаб чиқилган бошланғич шартларини келишиб олиш;

3) нефть ва газ конларини ўзлаштириш билан боғлиқ тақдим этилган лойиҳаларнинг экспертизасини ҳамда уларнинг Ўзбекистон Республикаси қонунчилигига, шунингдек ер қаъри участкаларидан фойдаланишнинг белгиланган шартларига мувофиқлигини баҳолашни ташкил этиш;

4) афзалликка эга бўлган танлов талабномасини тасдиқлаш учун Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига тақдим этиш.

Аукцион ёки тендер иштирокчилари аукционда ёки тендерда иштирок этиш ҳуқуқини олиш учун ушбу Қонуннинг 82-моддасига мувофиқ зарур бўлган ҳужжатларни, бундан экологик экспертиза мустасно, тақдим этади ҳамда савдолар иштирокчиси нефть-газ конини ўзлаштиришнинг дастлабки лойиҳаси ўрнига нефть-газ конини ўзлаштиришнинг тахминий лойиҳасини тақдим этишга ҳақлидир. Аукцион ёки тендер иштирокчиси экологик экспертиза ўтказилгунига ва давлат экологик экспертизасининг ҳамда Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Тоғ-кон саноати ва геология соҳасини назорат қилиш инспекциясининг ижобий хулосаси олингунига қадар ишни бошламаслик мажбуриятини тақдим этади.

Аукцион ёки тендер ғолибини аниқлаш тўғрисидаги баённома тегишли кадастр участкаларида углеводородларни қазиб олишга доир рухсатномани ғолибга бериш учун асос бўлади. Ушбу Қонуннинг барча талабларига риоя этишдан ташқари, Ўзбекистон Республикаси Президентининг ёки Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг ҳужжатларига мувофиқ бериладиган углеводородларни қазиб олишга доир рухсатномалар учун қўшимча шартлар ва тўловлар белгиланиши мумкин, улар Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ва ер қаъридан фойдаланувчи томонидан тузиладиган келишувда белгиланади.

Аукциондан ёки тендердан тушган маблағлар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда тақсимланади.

84-модда. Углеводородларни қазиб олишга доир рухсатномани расмийлаштириш

Углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчининг углеводородларни қазиб олишга доир рухсатномани бериш тўғрисидаги аризаси олинган ёки аукцион ёхуд тендер жараёни тугаганидан кейин нефть-газ конини ўзлаштиришнинг якуний лойиҳаси олинган пайтдан эътиборан беш иш куни ичида, қўлланиладиган ҳолга қараб, Ер қаъридан фойдаланиш маркази аризани кўриб чиқади ва тақдим этилган аризанинг тўлиқлигини аниқлаш учун дастлабки ўрганишни амалга оширади.

Аризачи дастлабки кўздан кечириш босқичи тугалланганидан кейин аризадаги бирор-бир камчиликлар ҳақида хабардор қилинади. Ер қаъридан фойдаланиш маркази аризачига арзимас камчиликларни тузатиш учун рухсат беришга ёки тўлиқ бўлмаган аризани қайтаришга ҳақли. Агар ариза қайтарилган бўлса, аризачи такроран янги ариза беришга ҳақли.

Тўлдирилган аризани дастлабки тарзда кўриб чиқиш тўлдирилган ариза олинган пайтдан эътиборан йигирма иш куни ичида Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан амалга оширилади.

Аризани кўриб чиқиш чоғида Ер қаъридан фойдаланиш маркази углеводородларни қазиб олиш ишлари бўйича таклиф қилинаётган ишларни амалга ошириш учун аризачининг молиявий, касбий ва техник лаёқати ва имкониятларини, шунингдек таклиф этилаётган нефть-газ конини ўзлаштириш лойиҳасининг тўлиқлиги, бажара олиниши мумкинлиги нуқтаи назаридан техник ва фойдаланишга оид жиҳатларини ҳамда тақдим этилган ҳужжатлар ушбу Қонуннинг 82 ва 85-моддаларида назарда тутилган қоидаларга мувофиқлигини ўрганади. Нефть-газ конини ўзлаштиришнинг таклиф этилаётган лойиҳасида камчиликлар аниқланган ҳолларда, Ер қаъридан фойдаланиш маркази аризачидан камчиликларни тўқсон кундан ошмайдиган оқилона муддатда бартараф этишни талаб қилиши мумкин.

Аризачи бундай сўров олинганидан кейин ўз аризасини чақириб олишга, унга ўзгартиришлар киритишга ёки ўзгартиришлар киритиш мақсадга мувофиқ эмаслиги ҳақида ёзма тушунтириш тақдим этишга ҳақли. Агар аризачи ўз аризасига ўзгартиришлар киритса ёки унга ўзгартиришлар киритиш мақсадга мувофиқ эмаслиги ҳақида ёзма тушунтириш тақдим этса, Ер қаъридан фойдаланиш маркази бундай жавобни кўриб чиқади ва ўз жавобини йигирма иш куни ичида тақдим этади. Бундан ташқари аризачи ўз нуқтаи назарини баён қилиш учун эшитув ўтказилишини талаб қилишга ҳақли, Ер қаъридан фойдаланиш маркази эса нефть-газ конини ўзлаштиришнинг таклиф қилинаётган лойиҳаси хусусидаги саволларга жавоб бериш учун аризачининг шахсан ҳозир бўлишини талаб қилиш ҳуқуқига эга. Бу ҳолда Ер қаъридан фойдаланиш маркази аризачининг важларини кўриб чиқиш учун бундай эшитувни ўн беш иш куни ичида чақиради. Ер қаъридан фойдаланиш маркази ўша пайтда маълум бўлиши мумкин бўлган ва ушбу қисмда баён қилинган жараён доирасида уни дастлабки тарзда кўриб чиқишга киритилмаган янги масалаларни кўтариш ҳуқуқига эга эмас. Ушбу қисмда баён қилинган жараён Ер қаъридан фойдаланиш маркази рухсатнома берилишини тасдиқлашга тайёр бўлгунига ёки аризачи ўз аризасини узил-кесил чақириб олгунига қадар бир неча марта қўлланилади.

Олдинги қисмларда баён қилинган жараён тугаллангач Ер қаъридан фойдаланиш маркази нефть-газ конини ўзлаштириш лойиҳасини маъқуллайди ёки рад этади.

Нефть-газ конини ўзлаштиришнинг таклиф этилаётган лойиҳаси тасдиқланган тақдирда ва, башарти ариза ушбу Қонуннинг барча бошқа талабларига жавоб берса, Ер қаъридан фойдаланиш маркази углеводородларни қазиб олишга доир рухсатнома беради.

Нефть-газ конини ўзлаштиришнинг таклиф этилаётган лойиҳасидаги ўзгартиришлар қўшимча экологик экспертиза ўтказишни ёки уни қайта кўриб чиқишни талаб қилган ҳолларда экологик экспертиза ўтказилмагунига қадар ва давлат экологик экспертизасининг ҳамда Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Тоғ-кон саноати ва геология соҳасини назорат қилиш инспекциясининг ижобий хулосаси олинмагунига қадар рухсатнома берилмайди.

Ер қаъридан фойдаланиш маркази, агар ариза ушбу Қонуннинг 82 ёки 83-моддаларида назарда тутилган талабларга мувофиқ бўлмаса, углеводородларни қазиб олишга доир рухсатнома беришни рад этиш ҳуқуқига эга. Рад этиш асосланган бўлиши керак. Ушбу Қонунда назарда тутилмаган шартларга асосан рад этишга йўл қўйилмайди. Ер қаъридан фойдаланиш маркази аризани кўриб чиқиш муддати тугагач аризачини бундай рад этиш тўғрисида хабардор қилади.

Углеводородларни қазиб олишга доир рухсатнома берилганда углеводородлар кадастрининг рухсатномалар реестрига тегишли ёзув киритилади.

85-модда. Углеводородлар конини ўзлаштириш лойиҳаси

Ушбу Қонуннинг 82-моддасига мувофиқ ер қаъридан фойдаланувчи томонидан тақдим этиладиган углеводородлар конини ўзлаштириш лойиҳаси иқтисодий, техник, экологик жиҳатларнинг батафсил тавсифини, шунингдек қазиб олиш бўйича режалаштирилаётган ишларга доир ресурслар ҳамда хавфсизлик билан боғлиқ жиҳатларни назарда тутади ва камида қуйидагиларни ўз ичига олиши керак:

1) рухсатномага киритилган ер қаъри участкасининг тавсифини, шу жумладан унинг геологик тузилиши, таҳлили ва шарҳланишининг қисқача тавсифини;

2) геологик жиҳатдан ўрганиш ва баҳолаш бўйича амалга оширилган ишларнинг қисқача тавсифини;

3) углеводородларни қазиб олишнинг мақбул вариантлари тўғрисидаги маълумотларни, шунингдек таклиф этилаётган вариант мавжуд муқобил вариантлардан энг яхшиси эканлигини асословчи техник-иқтисодий жиҳатдан баҳолашни;

4) углеводородларни қазиб олишнинг энг яхши мақбул вариантидан келиб чиққан ҳолда амалга оширилиши таклиф этилаётган ишларнинг батафсил тавсифини, шу жумладан:

а) ишларнинг тахминий жадвалини;

б) режалаштирилаётган кончилик фаолияти муносабати билан қурилиши ёки фойдаланилиши режалаштирилаётган углеводородларни қазиб олишнинг ҳар қандай вақтинчалик ёки доимий объектларини ёки бошқа инфратузилма объектларини;

в) мазкур ишларни амалга ошириш жараёнида жорий этилиши режалаштирилаётган ташкилий тизимлар ва бошқарув тизимларини;

5) ер қаъри участкасида ёки унинг бир қисмида углеводородлар конини бошқариш режасини, шу жумладан тижоратбоп топилмани ўзлаштириш иқтисодий жараёнининг конни ўзлаштиришнинг тасдиқланган лойиҳасига ўзгартиришлар киритилган тақдирда тақдим этилиши керак бўлган дастлабки муддатини;

6) углеводородларни қазиб олиш бўйича ишларни молиялаштириш усулининг тавсифини;

7) фойдаланишдан чиқариш бўйича дастлабки режани, шу жумладан углеводородларни қазиб олиш бўйича ишларнинг оқибатларини тугатиш режасини (тугатиш режасини).

Углеводородлар конларини ўзлаштириш лойиҳасининг махсус шакли ва мазмуни қонунчилик ҳужжатларида белгиланади.

Углеводородлар конини ўзлаштириш лойиҳасини кўриб чиқиш чоғида Ер қаъридан фойдаланиш маркази углеводородларни қазиб олишга доир рухсатнома берилгунига қадар режанинг техник ва фойдаланишга оид жиҳатларини ўрганади. Ер қаъридан фойдаланиш маркази режанинг молиявий жиҳатлари кўриб чиқилганлиги учун жавобгар бўлмайди. Ер қаъридан фойдаланиш маркази оқилона асослар мавжуд бўлган тақдирда қуйидаги мезонларга устуворлик беришга ҳақли:

1) углеводородларни қазиб олиш энг самарали мақбул вариантининг ва қазиб олиш бўйича таклиф этилаётган ишларнинг лозим даражадаги нефть-газ амалиётига мувофиқ бўлишига;

2) углеводородларни қазиб олишнинг барқарор ва экологик жиҳатдан хавфсиз технологиялари қўлланилишига;

3) углеводородлар конига зарар етказилишига йўл қўйилмаслигига;

4) углеводородларни қазиб олиш бўйича ишларни амалга ошириш натижасида ишлатилаётган қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмалар конларига ва уларга туташ ҳамда бошқа ер қаъри участкаларига зарар етказилишининг олди олинишига;

5) давлат учун энг кўп умумий даромад ва фойда олинишини таъминлашга.

Топилган углеводородлар конини ўзлаштириш ва углеводородларни қайта ишлашга доир қўшимча талаблар углеводородларнинг турлари ҳамда хоссаларига, углеводородлар конини ўзлаштириш усулларига, қайта ишлаш технологияларининг турларига ва бошқа омилларга қараб қонунчилик ҳужжатларида белгиланиши мумкин.

Нефть ва газ конини ўзлаштиришнинг тасдиқланган лойиҳаси, агар унга ушбу Қонуннинг 91-моддасига мувофиқ ўзгартиришлар киритилмаган бўлса, ўз кучини сақлаб қолади ва у Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан тасдиқланган кундан эътиборан беш йил ичида бажарилиши керак.

Истисно тартибида Ер қаъридан фойдаланиш маркази, агар углеводородларни қазиб олиш бўйича режалаштирилаётган ишларнинг йирик миқёслилиги, техник жиҳатдан бажарилиши ва давомийлиги каби алоҳида ҳолатларга боғлиқ ҳолда амалга ошириш муддатларининг узайтирилишини талаб қилса, углеводородлар конини ўзлаштириш лойиҳаси ушбу модданинг учинчи қисмида кўрсатилган, ўн йилдан ошмайдиган анча узоқ даврни қамраб олишини талаб қилиши мумкин.

Углеводородлар конини ўзлаштиришнинг тасдиқланган лойиҳасидан четга чиқишга фақат фавқулодда вазиятларда йўл қўйилади.

86-модда. Углеводородларни қазиб олишга доир рухсатноманинг амал қилиш муддати

Углеводородларни қазиб олишга доир рухсатнома, агар у илгари рад этилмаган ёки чақириб олинмаган бўлса ёхуд унинг амал қилиш муддати ушбу Қонун қоидаларига мувофиқ узайтирилмаган бўлса, рухсатнома рўйхатдан ўтказилган кундан эътиборан кетма-кет йигирма беш йилгача муддатга берилади.

Углеводородларни қазиб олишга доир рухсатноманинг амал қилиш муддати ер қаъридан фойдаланувчининг аризасига кўра бир марта йигирма беш йилгача муддатга узайтирилиши мумкин.

87-модда. Углеводородларни қазиб олиш бўйича ишларни амалга оширишга доир талаблар

Ер қаъридан фойдаланувчи углеводородларни қазиб олиш бўйича бирор-бир фаолият бошлангунига қадар барча талаб қилинадиган экологик экспертизаларни ўтказади ва хавфсизлик техникаси соҳасидаги барча зарур бўлган рухсатномаларни, шу жумладан давлат экологик экспертизасининг ҳамда Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Тоғ-кон саноати ва геология соҳасини назорат қилиш инспекциясининг ижобий хулосасини олади. Бундай маъқуллашлар олинган пайтдан эътиборан беш кун ичида Ер қаъридан фойдаланиш марказига тақдим этилади.

Углеводородларни қазиб олиш:

1) углеводородларнинг ҳар бир алоҳида конида ёки бир нечта конда углеводородлар захираларининг энг кўп ҳажми қазиб олиниши таъминланадиган тарзда;

2) илғор қулай технологиялардан фойдаланган ҳолда ва оқилона иқтисодий принципларга мувофиқ;

3) Ўзбекистон Республикаси қонунчилигига ва лозим даражадаги нефть-газ амалиётига мувофиқ амалга оширилади.

Ер қаъридан фойдаланувчи углеводородларни қазиб олишни амалга ошириш чоғида қуйидагиларни таъминлаши шарт:

1) қазиб олишнинг қўлланиладиган техник воситаларининг мақбуллиги ва хавфсизлигини;

2) углеводородларни қазиб олишда мураккабликка, углеводородларни қазиб олишнинг иқтисодий самарадорлиги пасайишига олиб келадиган хавфли техноген жараёнлар кўринишларидан углеводородлар конининг муҳофаза қилинишини;

3) қазиб олинган, шу жумладан нефть-газ операциялари жараёнида йўқотилган ёки фойдаланилган ва ер қаърида қолган углеводородлар захираларининг, уларни қайта ишлаш маҳсулотларининг ва қазиб олиш жараёнида ҳосил бўлган ишлаб чиқариш чиқиндиларининг тўғри ҳисобга олинишини;

4) углеводородларни қазиб олиш чиқиндиларини ва қайта ишлаш маҳсулотларини омборларга жойлашда ҳамда жойлаштиришда уларнинг сув олиш иншоотлари майдонларида ва углеводородлар йиғиладиган жойларда тўпланиб қолишининг олдини олиш мақсадида экологик ҳамда санитария-эпидемиологик талабларга риоя этилишини;

5) қазиб олишнинг қўлланиладиган усуллари ҳамда воситаларининг нормаларига ва стандартларига риоя этилишини;

6) конни ўзлаштириш лойиҳасида назарда тутилган тартибда углеводородлар ажратиб олинишини.

Углеводородлар конини ўзлаштириш чоғида ер қаъридан фойдаланувчи бутун нефть-газ кони бўйича, шунингдек углеводородларнинг ҳар бир алоҳида қатлами бўйича қазиб олишни, қудуқларнинг технологик ишлаш режимини (босимни, оқим режимини, қазиб олинаётган ёки ҳар бир қудуққа насос билан ҳайдалаётган углеводородлар ва бошқа флюидлар миқдорини), шу жумладан компонентлар таркибини ва қазиб олинган углеводородлар миқдорини мунтазам назорат қилиши шарт. Ер қаъридан фойдаланувчи ҳар бир алоҳида қудуқ бўйича қазиб олинаётган ва насос билан ҳайдалаётган углеводородларнинг умумий ҳар ойлик миқдори ҳисобини юритади.

Углеводородларни қазиб олишни турли рухсатномалар бўйича амалга оширадиган ер қаъридан фойдаланувчилар ушбу Қонунда назарда тутилган ҳолларда, қатлам босимини сақлаб туриш мақсадида ер қаъридан фойдаланувчининг бири тайёрлаган қатлам сувини бошқа ер қаъридан фойдаланувчи конининг қатламига насос билан ҳайдашни амалга ошириши мумкин.

Ер қаъридан фойдаланувчилар қатлам босимини сақлаб туриш мақсадида зарур инфратузилма объектларига эга бўлган шахсларни қўшилиб чиққан сувни кейинчалик кон қатламига ҳайдашга тайёрлаш учун жалб этиши мумкин.

Углеводородларни қазиб олиш чоғида ер ости сувларини бир йўла ажратиб олиш қонунчиликка мувофиқ бериладиган сувдан махсус фойдаланишга ёки махсус сув истеъмолига доир рухсатномалар олинмаган ҳолда амалга оширилади. Бир йўла қазиб чиқарилган ер ости сувларидан (бундан саноат аҳамиятига молик ер ости сувлари мустасно) кейинчалик фойдаланиш қонунчиликка мувофиқ амалга оширилади.

88-модда. Нефть-газ инфратузилмаси объектлари

Углеводородларни қазиб олиш бўйича ер қаъридан фойдаланувчи Ўзбекистон Республикаси Энергетика вазирлигини ёзма шаклда хабардор қилади ва вазирликнинг қуйидагиларга доир дастлабки маъқуллашини олади:

1) нефть-газ инфратузилмаси объектини ёки унинг бир қисмини ўрнатишга;

2) нефть-газ инфратузилмаси объектини дастлабки тарзда фойдаланишга топшириш муддатига;

3) нефть-газ инфратузилмаси объектининг ҳар қандай йирик реконструкциясига ёки модификациясига ва объект реконструкция ёки модификациядан кейин ўз ишини қайтадан бошлайдиган муддатларга;

4) нефть-газ конини ўзлаштириш режасига мувофиқ дастлаб нефть-газ инфратузилмаси объекти қайси мақсадда тасдиқланган бўлса, ўша мақсаднинг ҳар қандай ўзгартирилишига;

5) белгиланган объектдан у конни ўзлаштириш лойиҳасида дастлаб назарда тутилган муддатдан ортиқча фойдаланилишига ва белгиланган муддат ўтганидан кейин унинг самарали ишлашини таъминлаш учун амалга оширилиши зарур бўлган чора-тадбирларга;

6) ер қаъридан фойдаланувчининг нефть-газ инфратузилмаси объектидан фойдаланишни тугатиш, уни утилизация қилиш ва тугатиш тўғрисидаги қарорига.

Ушбу моддада назарда тутилган мажбуриятлар углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатнома олган ер қаъридан фойдаланувчиларга нисбатан ҳам татбиқ этилади.

89-модда. Углеводородларни қазиб олишга доир рухсатнома доирасида геологик жиҳатдан ўрганишни амалга ошириш

Углеводородларни қазиб олиш даврида ер қаъридан фойдаланувчилар топилган коннинг геологик тузилмасини ва захираларини ёки углеводородлар қатламларини янада аниқлаштириш мақсадида ер қаъри участкасида геологик жиҳатдан ўрганишни углеводородларни қазиб олишга доир амалдаги рухсатнома доирасида амалга оширишга ҳақли. Конни ҳар қандай бундай геологик жиҳатдан ўрганиш ва геологик жиҳатдан суратга олиш углеводородлар конини ўзлаштириш лойиҳасига ҳамда лозим даражадаги нефть-газ амалиётига мувофиқ амалга оширилади.

Ер қаъридан фойдаланувчилар Ер қаъридан фойдаланиш марказини ўзи амалга ошириш ниятида бўлган конни геологик жиҳатдан ўрганиш тўғрисида бундай ишлар бошланишидан бир ҳафта олдин ёзма шаклда хабардор қилади. Бундай хабарноманинг шакли қонунчилик ҳужжатлари билан белгиланади.

Агар қазиб олиш участкасида геологик жиҳатдан ўрганиш давомида ер қаъридан фойдаланувчи томонидан янги қатлам топилган бўлса, уни баҳолаш конни ўзлаштириш лойиҳасига доир қўшимчага мувофиқ амалга оширилади.

Ер қаъри участкасида углеводородларнинг янги қатламлари топилганлиги углеводородларни қазиб олиш даврини узайтириш учун асос бўлмайди.

Ер қаъридан фойдаланувчи бундай ишларни амалга ошириш тугалланганидан кейин бир ой ичида Ер қаъридан фойдаланиш марказига конни ишлатишга оид бирор-бир геологик жиҳатдан ўрганиш ва суратга олиш натижалари тўғрисидаги барча ахборотни тақдим этади.

90-модда. Қўшилиб чиқадиган газни ёқиш ва газни совуқ ҳолида чиқариб юбориш

Қазиб олинган углеводородларни ёқишга ёки совуқ ҳолида чиқариб юборишга фақат зарурат бўлган тақдирда хавфсизликни таъминлаш мақсадида ёки углеводородларни баҳолаш жараёнида ёхуд углеводородларни қазиб олиш бўйича ишларни амалга ошириш жараёнида фойдаланиладиган объектни фойдаланишга топшириш чоғида йўл қўйилади.

Ер қаъридан фойдаланувчилар қазиб олинган углеводородларни ёқиш ёки совуқ ҳолида чиқариб юбориш, шу жумладан ёқилғи сифатида ёки углеводородларни чиқариб олишни яхшилаш, чиқариб юбориш учун насос билан ҳайдаб киритиш воситаси сифатида фойдаланиш, сақлаш ёки бирор бир керагидан ортиқча углеводородларни мақбул иқтисодий шартларда маиший мақсадларда фойдаланиш учун давлат тасарруфига бериш бўйича барча оқилона тижоратга ёки фойдаланишга оид муқобил имкониятларни кўриб чиқиши шарт.

Ер қаъридан фойдаланувчи углеводородларни режалаштирилган тарзда ёқиш ёки совуқ ҳолида чиқариб юбориш бошланишидан олдин Ер қаъридан фойдаланиш марказига ариза беради, шунингдек бирор-бир зарур экологик экспертиза юзасидан давлат экологик экспертизасининг ҳамда Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Тоғ-кон саноати ва геология соҳасини назорат қилиш инспекциясининг ижобий хулосасини ёки бошқа маъқуллашларни олади.

Қазиб олинган углеводородларни машъалда ёқиш ёки совуқ ҳолида чиқариб юборишга доир аризада аризани бериш сабаблари ва тегишли нефть-газ инфратузилмаси объектининг тавсифи, шунингдек углеводородларнинг ҳажмлари, таркиби ва уларни ёқиш ёки совуқ ҳолида чиқариб юбориш муддатлари кўрсатилади.

Ер қаъридан фойдаланиш маркази қазиб олиш бўйича ишлар давомида ер қаъридан фойдаланувчи томонидан насос билан ҳайдалиши, совуқ ҳолида чиқариб юборилиши ёки машъалда ёқилиши лозим бўлган қазиб олинаётган углеводородларнинг муайян вақт даври учун энг кўп ҳажмларини белгилайди. Ушбу ҳажмларни белгилашда Ер қаъридан фойдаланиш маркази ер қаъридан фойдаланувчи билан яқин ҳамкорлик қилади ва:

1) кон, углеводород қатламининг ҳар бир қатлами бўйича ва ҳар бир алоҳида қудуқ бўйича насос билан ҳайдалиши, чиқариб юборилиши ва машъалда ёқилиши лозим бўлган қазиб олинаётган углеводородларнинг умумий ойлик ҳажмларини тақсимлайди;

2) агар коннинг хусусиятлари ҳақидаги янги ахборот ёки бошқа ҳолатлар ўзгача қоидани талаб қилмаса, конни ўзлаштириш режаси асосланадиган қазиб олиш жадвалини инобатга олади.

Қазиб олинган углеводородларни машъалда ёқиш ва совуқ ҳолида чиқариб юборишга доир талаблар қонунчилик ҳужжатларида белгиланади.

Ер қаъридан фойдаланувчи Ер қаъридан фойдаланиш марказига ўзининг ҳар ойлик ҳисоботларида углеводородлардан фойдаланиш, уларни насос билан ҳайдаш, совуқ ҳолида чиқариб юбориш, машъалга юбориш ва ёқишга доир барча маълумотларни ҳамда ахборотни тақдим этади.

91-модда. Нефть-газ конини ўзлаштиришнинг тасдиқланган режасига ўзгартиришлар киритиш

Углеводородларни қазиб олиш ишлари бўйича режалаштирилаётган ишларнинг турларига, усулларига ва (ёки) технологияларига ва (ёки) ишларни бажариш технологияларига, ҳажмларига ва муддатларига ўзгартиришлар киритиш зарур бўлган, шу жумладан ишлаб чиқариш ва инфратузилма объектлари таркибида бирор бир ўзгариш бўлган тақдирда, ер қаъридан фойдаланувчи углеводородлар конини ўзлаштиришнинг тасдиқланган лойиҳасига тегишли ўзгартиришлар киритади ҳамда режанинг ўзгартирилган таҳририни Ер қаъридан фойдаланиш марказига тақдим этади.

Ер қаъридан фойдаланувчи углеводородлар конини ўзлаштириш лойиҳасидаги ўзгартиришларни қуйидаги ҳолларда Ер қаъридан фойдаланиш маркази билан келишиб олади:

1) углеводородлар конини ўзлаштиришнинг амалдаги лойиҳасида назарда тутилган қазиб олиш бўйича ишлар билан боғлиқ хавф-хатарлар кўпайганда;

2) қазиб олиш усуллари ва (ёки) технологияларига углеводородлар конини ўзлаштиришнинг амалдаги лойиҳасида назарда тутилмаган қўшимча хавф-хатарлар пайдо бўлишига олиб келадиган ўзгартиришлар киритилганда;

3) қазиб олиш бўйича ишларга амалга оширилиши углеводородлар конини ўзлаштиришнинг амалдаги лойиҳасида кўрсатилган экологик ва иқтисодий кўрсаткичларга эришиб бўлмаслигига олиб келадиган ўзгартиришлар киритилганда;

4) қазиб олиш бўйича ишларга амалга оширилиши учун экологик экспертизанинг ижобий хулосасини олиш талаб қилинадиган ва углеводородлар конини ўзлаштиришнинг амалдаги лойиҳасида назарда тутилмаган ўзгартиришлар киритилганда;

5) қазиб олиш бўйича ишларга тупроқ устки қатламининг бутунлиги қўшимча равишда бузилишига олиб келиши мумкин бўлган ўзгартиришлар киритилганда;

6) углеводородларни қазиб олиш бўйича асосий қурилмаларнинг ва (ёки) инфратузилма объектларининг сони ҳамда параметрларига ўзгартиришлар киритилганда.

Углеводородлар конини ўзлаштиришнинг қайта кўриб чиқилган лойиҳаси Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан бундай ўзгартирилган лойиҳа олинган пайтдан эътиборан йигирма иш куни ичида кўриб чиқилиши лозим.

Ер қаъридан фойдаланиш маркази углеводородлар конини ўзлаштириш лойиҳасини унинг тўлиқлиги, амалга оширилиши мумкинлиги ва тақдим этилган ҳужжатлар ушбу Қонуннинг 85-моддасига мувофиқлиги нуқтаи назаридан кўриб чиқади.

Углеводородлар конини ўзлаштириш лойиҳасида камчиликлар аниқланган тақдирда, Ер қаъридан фойдаланиш маркази аризачидан бундай камчиликларни тўқсон кундан ошмайдиган оқилона муддатда бартараф этишни талаб қилишга ҳақли. Углеводородлар конини ўзлаштириш лойиҳага киритилган ўзгартиришлар бирорта қўшимча экологик экспертиза ўтказилишини ёки унинг қайтадан кўриб чиқилишини талаб қилган ҳолларда, бундай лойиҳани тасдиқлаш фақат шундай экологик экспертиза ўтказилганидан ва давлат экологик экспертизаси ҳамда Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Тоғ-кон саноати ва геология соҳасини назорат қилиш инспекциясининг ижобий хулосаси олинганидан кейин амалга оширилади.

Кўриб чиқиш жараёни якунланганидан кейин Ер қаъридан фойдаланиш маркази углеводородлар конини ўзлаштиришнинг ўзгартирилган лойиҳасини тасдиқлаш учун қабул қилади ёки ер қаъридан фойдаланувчи риоя этиши зарур бўлган асослантирилган шартларни қўяди.

Углеводородлар конини ўзлаштиришнинг ўзгартирилган лойиҳаси Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан тасдиқлангунига қадар ишларни ушбу лойиҳага мувофиқ амалга ошириш тақиқланади.

92-модда. Углеводородларни қазиб олишга доир ҳар йилги энг кам харажатлар

Углеводородларни қазиб олишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчилар углеводородларни қазиб олиш бўйича ушбу моддада ва қонунчилик ҳужжатларида белгиланган ҳар йилги энг кам харажатларга оид талабларга риоя этиши шарт.

Углеводородларни қазиб олишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчи учун ҳар йилги энг кам харажатлар қонунчилик ҳужжатлари билан белгиланади. Углеводородларни қазиб олиш учун ҳар йилги энг кам харажатларнинг ҳисоб-китоби Ўзбекистон Республикаси ҳудудида белгиланган ва ҳисобот йилининг 1 январида амалда бўлган базавий ҳисоблаш миқдори асосида амалга оширилади.

Агар углеводородларни қазиб олишга доир рухсатнома амал қилиш муддатининг биринчи ёки охирги йили тўлиқ бўлмаса, ҳар йилги энг кам харажатлар тегишли йилдаги рухсатнома амал қилиш муддатининг ҳар бир тўлиқ ойи учун мутаносиб равишда ҳисоб-китоб қилинади.

Углеводородларни қазиб олишга доир рухсатноманинг амал қилиши йил давомида тугаган тақдирда ҳар йилги энг кам харажатлар мазкур йилдаги рухсатнома амал қилиш муддатининг ҳар бир тўлиқ ойи учун мутаносиб равишда ҳисоб-китоб қилинади.

Углеводородларни қазиб олишга доир ҳар йилги энг кам харажатларга киритилиши лозим бўлган ва лозим бўлмаган нефть-газ операцияларининг турлари қонунчиликда белгиланади. Углеводородларни қазиб олишга доир энг кам харажатларнинг ҳисоб-китоби рухсатномада кўрсатилган кадастр квадратларида қилинган харажатларга нисбатангина амалга оширилади.

Углеводородларни қазиб олиш учун ушбу моддада назарда тутилган ҳар йилги энг кам харажатлар тўғрисидаги мажбуриятлар бузилган тақдирда, ер қаъридан фойдаланувчи етишмаётган харажатларни амалга ошириши ва бу ҳақда ҳисобот йилидан кейинги уч ойдан кеч бўлмаган муддатда Ер қаъридан фойдаланиш марказига ҳисобот тақдим этиши шарт. Бунда ўз мажбуриятлари бузилишини бартараф этиш учун ер қаъридан фойдаланувчи томонидан амалга оширилган харажатлар жорий йилдаги харажатлар таркибига киритилмайди ва ҳисобот йили учун ҳисоботда акс эттирилган деб ҳисобланади.

93-модда. Углеводородларни қазиб олишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчиларнинг ҳуқуқлари

Углеводородларни қазиб олишга доир рухсатнома ер қаъридан фойдаланувчига рухсатномага киритилган ер қаъри участкасидан чиқариб олинадиган ҳар қандай турдаги углеводородларни қазиб олиш ва қайта ишлаш учун мутлақ ҳуқуқ беради.

Углеводородларни қазиб олиш бўйича ишлар углеводородларни қазиб олишга доир рухсатнома шартларига ва нефть-газ конини ўзлаштиришнинг тасдиқланган лойиҳаси қоидаларига мувофиқ амалга оширилади.

Углеводородларни қазиб олишга доир рухсатнома ер қаъридан фойдаланувчига кадастр квадрати юзасининг ер участкаси ва рухсатномага киритилган ер қаъри участкаси доирасида қуйидаги ҳуқуқларни беради:

1) рухсатномага киритилган ер қаъри участкасини тижоратбоп топилмадан фойдаланиш сифатини, миқёсини ва даражасини аниқ баҳолаш учун қўшимча равишда геологик жиҳатдан ўрганишни амалга ошириш;

2) қонунчиликка мувофиқ углеводородларни тажриба-саноат усулида қазиб олишни амалга ошириш;

3) углеводородлар захираларини қайтадан баҳолаш бўйича қўшимча тадқиқотлар ўтказиш;

4) углеводородларни қазиб олиш бўйича ишларни амалга ошириш;

5) рухсатномада кўрсатилган ер қаъри участкасида ҳар қандай турдаги углеводородларни қазиб олишни амалга ошириш;

6) углеводородларнинг қазиб олинган ҳажмларини товар маҳсулотлари этиб ва табиий газни чуқур қайта ишлаш маҳсулоти этиб қайта ишлаш;

7) қазиб олинган углеводородларни транспортда ташиш, сақлаш ва реализация қилиш;

8) башарти тегишли рухсатномалар, келишувлар ва маъқуллашлар олинган бўлса, углеводородларни қазиб олиш ишлари, уларни қайта ишлаш, транспортда ташиш бўйича инфратузилма объектларини ҳамда улар билан боғлиқ бошқа объектларни жойлаштириш, шу жумладан:

а) углеводородларни қазиб олиш ишларини ўтказиш учун рухсатномада кўрсатилган ер қаъри участкасида инфратузилма объектларини қуришни, монтаж қилишни, жойлаштиришни ёки кўчиришни ва улардан фойдаланишни амалга ошириш;

б) ходимлар учун углеводородларни қазиб олиш бўйича ишларни самарали ўтказиш учун зарур бўлган вақтинчалик ёки доимий иншоотларни ва жиҳозларни қуришни ёки ўрнатишни амалга ошириш;

в) бирор-бир инфратузилма объектларини, шу жумладан қазиб олинаётган углеводородларни, нефть маҳсулотларини, табиий газни чуқур қайта ишлаш маҳсулотларини ва бошқа маҳсулотларни юклаш, транспортда ташиш, тушириш, сақлаш (доимий асосда ва бошқача тарзда) ҳамда қайта ишлаш бўйича инфратузилма объектларини қуришни, монтаж қилишни, жойлаштиришни ва улардан фойдаланишни, башарти бундай фаолият углеводородларни қазиб олиш ишлари билан бевосита боғлиқ бўлса, амалга ошириш;

9) башарти рухсатномага киритилган ер қаъри участкаси доирасида бирор-бир табиий гидроэнергетика ресурсларидан фойдаланиш учун тегишли рухсатномалар ёки маъқуллашлар олинган бўлса, бундай табиий гидроэнергетика ресурсларидан углеводородларни қазиб олишга доир фаолият билан боғлиқ бўлган мақсадлар учун фойдаланиш;

10) ўз ҳуқуқларидан рухсатнома доирасида, аралашувларсиз фойдаланиш ва бу ҳуқуқларни амалга ошириш;

11) зарур бўлган ёки углеводородларни қазиб олишга доир ишлар билан боғлиқ бошқа фаолиятни амалга ошириш.

94-модда. Углеводородларни қазиб олишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчиларнинг мажбуриятлари

Углеводородларни қазиб олишга доир рухсатноманинг амал қилиш муддати давомида ер қаъридан фойдаланувчи:

1) рухсатнома берилган санадан эътиборан олти ой ичида углеводородларни қазиб олиш бўйича ишларни бошлаши;

2) барча турдаги нефть-газ операцияларининг, шу жумладан қазиб олиш технологиясининг барча қўлланиладиган стандартлар ва нормаларга, усуллар ҳамда технологияларга, шунингдек тегишли нефть-газ амалиётига мувофиқ бўлишини таъминлаши;

3) нефть-газ операцияларининг углеводородлар конини ўзлаштиришнинг амалдаги тасдиқланган лойиҳасига жиддий мувофиқ бўлишини таъминлаши;

4) углеводородлар конини ўзлаштиришнинг амалдаги лойиҳаси ўзгартирилган тақдирда Ер қаъридан фойдаланиш марказига углеводородлар конини ўзлаштиришнинг янгиланган лойиҳасини тақдим этиши;

5) углеводородларни қазиб олишга доир бутун фаолиятни ва ер қаъри участкасидан қандайдир бошқача тарзда қонуний равишда фойдаланишни ижтимоий ёки хусусий манфаатларнинг оқилона воситалар билан олдини олиш мумкин бўлган бузилишига олиб келмаслигини таъминлаш мақсадида углеводородлар қазиб олинишини амалга ошириш учун зарур бўлган чора-тадбирлар орқали чеклаши;

6) углеводородларнинг мумкин қадар кўпроқ чиқариб олинишини таъминлаш мақсадида углеводородлар қатламининг маҳсулдорлиги ва углеводород конининг ўзлаштирилиши устидан доимий назоратни амалга ошириши;

7) ер қаъридан фойдаланиш соҳасидаги фаолиятга нисбатан амалдаги қонунчиликда белгиланган барча талабларга тизимли ва доимий равишда риоя этилишини таъминлаш учун мўлжалланган тегишли бошқарув тизимини яратиши, жорий этиши ҳамда мунтазам янгилаб туриши ва уларнинг ижроси устидан назоратни таъминлаши;

8) ушбу Қонуннинг 92-моддасида назарда тутилган углеводородларни қазиб олишга доир ҳар йилги энг кам харажатларни амалга ошириши;

9) нефть-газ операцияларининг барча турлари учун суғурта полисларини олиши ҳамда амалга оширилаётган нефть-газ операцияларининг хусусиятини ва турларини ҳисобга олган ҳолда доимий асосда янгилаб туриши ҳамда лимитларнинг, чегириб ташланадиган франшизларнинг ва тегишли суғурта қопламаси бошқа шартларининг одатда мазкур нефть-газ соҳасида қўлланиладиган амалиётга мувофиқ бўлишини таъминлаши;

10) амалдаги қонунчиликка ҳамда тегишли нефть-газ амалиётига ва тегишли асбоб-ускунанинг ишлаб чиқарувчиси томонидан тақдим этилган йўриқномаларга мувофиқ қайта ишлаш, тижорат мақсадида ҳисобга олиш ва солиқ солиш мақсадлари учун углеводородларнинг аниқ ҳисобини, ўлчовини юритиши ва синовларини ўтказиши;

11) қазиб олинган углеводородларнинг, қазиб олиш чоғида ҳосил бўлган чиқиндиларнинг ишончли ҳисобини юритиши, шу жумладан ўзлаштириш бўйича ҳар кунги иш журналларини ва қазиб олинган маҳсулотни, унинг юклаб жўнатилишини, асбоб-ускуналар етказиб берилиши ва юклаб жўнатилишини, аварияларни ва объектларга ташриф буюрувчиларни ҳисобга олиш реестрларини юритиши;

12) углеводородларни қазиб олиш ишларининг барча жиҳатлари тўғрисида ушбу Қонун қоидаларига ва бошқа қўлланиладиган қонунчиликка мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Энергетика вазирлигини ҳамда исталган бошқа ваколатли органни хабардор қилиши;

13) ушбу Қонуннинг 97 ва 98-моддаларида белгиланган ҳисоботлар бўйича мажбуриятларни ўз вақтида бажариши;

14) тасдиқланган экологик ва ижтимоий бошқарув режасини амалга ошириши, шунингдек вақти-вақти билан уни қайта кўриб чиқиши ва янгилаши, шу жумладан мониторинг ўтказиши ҳамда ҳисобдорликка риоя этиши;

15) чиқиндиларни сақлаш ва утилизация қилишда экологик талабларга риоя этиши;

16) углеводородларни қайта ишлаш ва реализация қилишни тартибга солувчи қонунчилик талабларига риоя этиши;

17) нефть-газ қурилмаларини фойдаланишдан чиқаришни ва углеводородларни қазиб олишга доир рухсатномага киритилган ер участкасини тиклашни амалга ошириш учун фойдаланишдан чиқариш фондига ушбу Қонуннинг 15-бобига мувофиқ чегирмаларни амалга ошириши;

18) ушбу Қонуннинг 16-бобига мувофиқ маҳаллий товарлар ва хизматларни харид қилиш режасини амалга ошириши;

19) ушбу Қонуннинг 16-бобига мувофиқ маҳаллий кадрлар учун ишга ёллаш, ўқитиш ва хизматда кўтарилиш режасини амалга ошириши;

20) ушбу Қонуннинг 16-бобига ва бошқа қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ, тасдиқланган ўқув дастурларини амалга ошириши ҳамда меҳнатни муҳофаза қилиш, хавфсизлик техникаси ва ходимлар сиҳат-саломатлигига доир нормаларга, шунингдек аварияларга ва фавқулодда вазиятларга шайликни таъминлашга ҳамда уларнинг оқибатларини тугатишга доир чора-тадбирларга риоя этиши;

21) Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномаларига мувофиқ коррупцияга қарши хулқ-атвор кодексини амалга киритиши ва унга риоя этилишини таъминлаши;

22) даврий ҳамда танлаб текширишлар ва (ёки) аудитлар ўтказиши;

23) ер қаъридан фойдаланганлик учун барча солиқларни, ер солиғини, божхона божларини, тўловларини, йиғимларини ҳамда низо предмети бўлмаган солиқларни ўз вақтида ва ишончли тарзда декларациялаши ҳамда тўлаши;

24) барча тегишли ваколатли органлар ҳамда ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларнинг ходимлари билан ушбу Қонун ва бошқа бирор бир қўлланиладиган қонунчилик қоидаларига риоя этиш мақсадида ҳамкорлик қилиши шарт.

Углеводородларни қазиб олишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчиларнинг зиммасида қонунчиликка мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

95-модда. Углеводородларни қазиб олишни биргаликда амалга ошириш

Агар тижоратбоп топилмани ўз ичига олган бирор бир углеводородлар кони қисман углеводородларни қазиб олишга доир битта рухсатномага киритилган ер қаъри участкаси доирасида ва қисман углеводородларни қазиб олишга доир бошқа рухсатномага тааллуқли ўзга ер қаъри участкаси доирасида жойлашган бўлса, Ўзбекистон Республикаси Энергетика вазирлиги бундай ер қаъридан фойдаланувчиларга углеводородларни қазиб олиш бўйича биргаликдаги ишларни амалга ошириш мақсадида биргаликда ўзлаштириш тўғрисида ўзаро шартнома тузиш зарурати тўғрисида ёзма шаклда сўров юбориши мумкин.

Ер қаъри участкасини биргаликда ўзлаштириш тўғрисидаги шартномага мувофиқ углеводородларни қазиб олишга доир рухсатномаларда кўрсатилган ер қаъри участкаларига тегишли конни ўзлаштиришнинг техник-иқтисодий кўрсаткичларини яхшилаш ва углеводородларнинг янада самаралироқ ҳамда мақбуллаштирилган ҳолда қазиб олинишини таъминлаш мақсадида яхлит ер қаъри участкаси сифатида қаралади.

Агар ер қаъридан фойдаланувчилар ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган ёзма хабар олинган пайтдан эътиборан ўн саккиз ой ичида биргаликда ўзлаштириш тўғрисидаги шартнома шартларини келишиб олмаса, Ўзбекистон Республикаси Энергетика вазирлиги биргаликда ўзлаштириш тўғрисидаги келишув шартлари хусусида қарор қабул қилиши мумкин.

Кўриб чиқилиши лозим бўлган масалалар қаторини чекламаган ҳолда биргаликда ўзлаштириш тўғрисидаги шартномада:

1) конни биргаликда ўзлаштириш бўйича ишлар амалга ошириладиган ер қаъри участкаси белгиланади;

2) биргаликда ўзлаштириш тўғрисидаги шартнома доирасида ҳар бир ер қаъридан фойдаланувчининг иштирок этиш улуши кўрсатилади;

3) ер қаъридан фойдаланувчилар ўртасида биргаликда фойдаланиладиган ишлаб чиқариш объектлари, инфратузилма объектлари ва ёрдамчи тизимлар, шу жумладан электр энергияси, асбоб-ускуналар ҳамда материаллар санаб ўтилади;

4) биргаликда ўзлаштириш ва қазиб олиш билан боғлиқ нефть-газ операцияларининг турлари, шу жумладан тегишли ишлар дастурлари ва бюджетлар назарда тутилади;

5) қарорлар қабул қилиш жараёни ёзиб қўйилади;

6) углеводородларни қазиб олиш бўйича жорий биргаликдаги ишларга раҳбарлик қиладиган операторни тайинлаш тартиб-таомили назарда тутилади ҳамда унинг истеъфога чиқиши ва алмаштирилиши тартиби белгиланади;

7) қазиб олинган углеводородлар ҳажмларини ер қаъридан фойдаланувчилар ўртасида бўлиш ва тақсимлаш тартиби, шу жумладан солиқ солишга оид тегишли масалалар белгиланади;

8) тўловларни тўламаганликка, шартномани узайтиришга, ўтказишга, рад этишга ва бекор қилишга, шунингдек нефть-газ инфратузилмаси объектларини фойдаланишдан чиқаришга доир қоидалар ёзиб қўйилади.

Ушбу модданинг олтинчи қисмини инобатга олган ҳолда, углеводородлар конини биргаликда ўзлаштириш амалга оширилган тақдирда, Ер қаъридан фойдаланиш маркази ўзи мақсадга мувофиқ деб топган тегишли рухсатномаларни углеводородлар конини режалаштирилаётган биргаликда ўзлаштиришни инобатга олган ҳолда қайта расмийлаштиради.

Биргаликда ўзлаштириш тўғрисидаги шартнома тарафлари биргаликда ўзлаштириш тўғрисидаги шартнома Ер қаъридан фойдаланиш марказида маъқулланганидан кейин углеводородлар конини ўзлаштиришнинг янги лойиҳасини тузиши ва тасдиқлаш учун тақдим этиши шарт бўлиб, унда биргаликда ўзлаштириш зарурати ҳамда самарадорлиги, шунингдек уни амалга ошириш схемаси асослаб берилади.

Биргаликда ўзлаштириш тўғрисидаги шартномадаги ҳар қандай ўзгартириш Ер қаъридан фойдаланиш маркази билан олдиндан келишиб олишни талаб қилади.

96-модда. Ер қаърининг чегараолди участкаларида углеводородларни қазиб олиш

Ер қаъридан фойдаланувчи углеводородларни қазиб олиш бўйича ишларни амалга ошириш натижасида ер қаърининг чегараолди участкасида Ўзбекистон Республикаси ҳудудида жойлашган ва чегарадош давлат ҳудудига қадар ястанган углеводородлар қатламларини (қатламлари мажмуини) топган тақдирда, у Ер қаъридан фойдаланиш марказини ва Ўзбекистон Республикаси Энергетика вазирлигини бу ҳақда зудлик билан ёзма ёки электрон шаклда хабардор қилиши шарт.

Топилган углеводородлар қатламининг (қатламлари мажмуининг) бир қисми қайси давлатнинг ер қаърида жойлашган бўлса, ўша давлат билан Ўзбекистон Республикасининг тегишли халқаро шартномалари мавжуд бўлмаган тақдирда, Ер қаъридан фойдаланиш маркази бундай давлат билан келишувга эришилгунига қадар ер қаърининг чегараолди участкасида углеводородларни қазиб олишга доир ишларни тўхтатиб туриш тўғрисида қарор қабул қилишга ҳақли.

Ер қаъридан фойдаланиш маркази ер қаърининг чегараолди участкасида углеводородларни қазиб олиш бўйича ишларни тўхтатиб туриш тўғрисида қарор қабул қилинган кундан эътиборан уч иш куни ичида бу ҳақда ер қаъридан фойдаланувчини ёзма ёки электрон шаклда хабардор қилади ҳамда ўттиз календарь куни ичида Ўзбекистон Республикаси ва қўшни давлат ўртасида ер қаърининг чегараолди участкасида жойлашган углеводородлар конини ўзлаштириш тартиби ва шартларини тартибга соладиган халқаро шартномани ишлаб чиқиш ташаббуси билан чиқади.

Ер қаърининг чегараолди участкасида углеводородларни қазиб олиш бўйича ишларни тўхтатиб туриш тўғрисида Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан қарор қабул қилинган тақдирда, углеводородларни қазиб олишга доир рухсатноманинг амал қилиш муддати ишларни қайта тиклаш учун рухсатнома берилгунига қадар тўхтатиб турилган деб ҳисобланади.

97-модда. Углеводородларни қазиб олишга доир рухсатнома доирасидаги ҳисобдорлик

Углеводородларни қазиб олишга доир барча ишлар углеводородлар бўйича ҳисоботларда ҳужжатлаштирилади.

Углеводородларни қазиб олишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчи Ўзбекистон Республикаси Энергетика вазирлигига қуйидаги ҳисоботларни тақдим этади:

1) агар углеводородлар ер қаъри участкасидан чиқариб олинаётган бўлса:

а) тегишли кун тугаганидан кейин икки кундан кечиктирмай — ҳар бир кун учун углеводородларни қазиб олиш тўғрисидаги ҳар кунги ҳисоботни;

б) углеводородларни амалда қазиб олиш бошланганидан кейин ҳар бир ой тугаганидан кейин ўн кундан кечиктирмай — қазиб олиш тўғрисидаги ҳар ойлик ҳисобот ўтган ойдаги қазиб олишга доир ишлар ҳақидаги маълумотлар кўрсатилган ҳолда;

2) ҳар бир чорак тугаганидан кейин ўттиз кун ичида:

а) углеводородлар конининг маҳсулдорлиги тўғрисидаги ҳар чораклик ҳисобот;

б) ўтган чоракдаги қазиб олинган углеводородларни реализация қилиш тўғрисидаги ҳисобот.

Ер қаъридан фойдаланувчи углеводородларни қазиб олиш ишлари бошланган ойдан эътиборан ҳар бир йил тугаганидан кейин ўттиз кундан кечиктирмай Ўзбекистон Республикаси Энергетика вазирлигига ҳамда Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлигига йиллик ҳисобот тақдим этади, унда қуйидагилар назарда тутилади:

1) ўтган йилда ер қаъри участкасида амалга оширилган углеводородларни қазиб олиш бўйича барча турдаги умумий ишларнинг тавсифи, ҳар бир қатлам ёки унинг қисми бўйича углеводородлар захираларининг, шунингдек ҳар бир топилган объект бўйича уни ер қаъри участкасида ўзлаштириш учун углеводородлар ҳажмларининг дастлабки ҳисоб-китоби;

2) углеводородларни қазиб олиш ҳажмларига (қазиб олиш чоғидаги йўқотишларни қўшган ҳолда) доир маълумотлар, шу жумладан углеводородлар конини бошқариш ва уни ўзлаштириш самарадорлигини таъминлашга доир долзарб маълумотлар;

3) углеводородларни қазиб олиш, юклаб жўнатиш ва реализация қилиш учун харажатлар тўғрисидаги маълумотлар;

4) харид қилинган товарлар, ишлар ва хизматлар тўғрисидаги, шунингдек уларнинг таркибидаги маҳаллий товарлар, ишлар ва хизматлар улуши ҳақидаги, шу жумладан маҳаллий ишчи кучини ўқитиш ва илмий-тадқиқот фаолияти учун харажатлар тўғрисидаги маълумотлар;

5) қонунчилик талабларига мувофиқ бошқа маълумотлар.

Углеводородларни қазиб олиш бўйича ер қаъридан фойдаланувчи қуйидаги ҳолларда Ўзбекистон Республикаси Энергетика вазирлигига махсус ҳисоботларни ҳам тақдим этади:

1) углеводородларни қазиб олиш жараёнида фойдаланиладиган инфратузилма объектининг қурилиши тугалланганда;

2) инфратузилма объекти ўзгартирилганда ёки модификация қилинганда;

3) қудуқ ичида асбоб-ускуналар ўрнатилганда ёки ўзгартирилганда;

4) қатлам босимини, углеводородларнинг қатлами хусусиятларини ёки оқими хусусиятларини аниқлаш мақсадида фойдаланиладиган қудуқнинг синовлари ўтказилганда;

5) фойдаланиладиган ёки чиқариб олиш қудуқлари тугалланганда ва тугатилганда.

Агар углеводородларни қазиб олишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчи рекогносцировка қилиш ишларини ёки углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганиш бўйича ишларни амалга ошираётган бўлса, у тегишинча ушбу Қонуннинг 69 ва 80-моддаларида назарда тутилган ҳисоботларни тақдим этади.

Ҳар бир бундай ҳисоботнинг шакли ва мазмуни қонунчилик ҳужжатлари билан белгиланади.

98-модда. Углеводородларни қазиб олишга доир рухсатнома доирасидаги якуний ҳисобот

Углеводородларни қазиб олишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчилар рухсатноманинг амал қилиши тугаган кундан эътиборан уч ой ичида Ўзбекистон Республикаси Энергетика вазирлигига ҳамда Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлигига рухсатнома амал қилган бутун давр учун қонунчилик ҳужжатларида белгиланган шакл бўйича якуний ҳисобот тақдим этиши шарт.

Якуний ҳисобот углеводородлар бўйича йиллик ҳисоботлар тўпламини ўз ичига олади, шунингдек қуйидагиларни тавсифлайди:

1) қазиб олиш ва қайта ишлаш бўйича амалга оширилган ишларнинг натижаларини, шу жумладан қазиб олинган углеводородларнинг, ишлаб чиқарилган нефть маҳсулотларининг ҳамда табиий газни чуқур қайта ишлаш маҳсулотларининг тоннадаги оғирлиги, ҳажмлари, таркиби, салмоғи ва қиймати ҳақидаги маълумотларни;

2) олиб чиқилган чиқиндиларнинг тоннадаги оғирлиги ва ҳажми ҳамда уларни утилизация қилиш усуллари ҳақидаги маълумотларни;

3) харажатлар, чиқимлар ва ишга жойлаштирилган ходимлар ҳақидаги батафсил маълумотларни;

4) режаларда ҳамда тегишли масштабдаги кесимларда акс эттирилган, ер қаъри участкасида жойлашган углеводородларнинг қолган захиралари ва ресурсларининг дастлабки ҳисобини;

5) меҳнатни муҳофаза қилиш ва хавфсизлик техникаси масалаларини, шунингдек рухсатнома доирасида амалга оширилаётган қазиб олиш ва қайта ишлаш билан боғлиқ экологик масалаларни, шу жумладан бирор-бир содир бўлган жиддий авариялар ва бахтсиз ҳодисаларнинг тури ҳамда сонини;

6) фойдаланишдан чиқариш режасига ва ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш режасига мувофиқ ер участкасини тиклаш бўйича, ер участкасининг узил-кесил тикланишини таъминловчи амалга оширилган ҳамда режалаштирилаётган чора-тадбирларни;

7) углеводородларни қазиб олиш ишлари жараёнида ер қаъридан фойдаланувчи қилган умумий харажатларни.

99-модда. Углеводородларни қазиб олишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчиларга бериладиган кафолатлар

Янги конни ўзлаштиришда углеводородларни қазиб олувчи ер қаъридан фойдаланувчиларга ушбу модданинг иккинчи қисми ҳисобга олинган ҳолда қуйидагилар кафолатланади:

1) қазиб олинган углеводородларнинг бир қисмини тегишли давлат органлари ёки давлат корхоналари томонидан алоҳида келишувларга мувофиқ харид қилиш;

2) углеводородларни транспортда ташиш ва қайта ишлаш объектларига ҳамда ер қаъри участкасида қазиб олинган углеводородларнинг барча ҳажмлари учун бошқа тегишли инфратузилмага кириш;

3) қазиб олинган табиий газнинг бир қисмини тарафларнинг манфаатдор эмаслиги принципига кўра халқаро бозор нархлари бўйича алоҳида келишувларга мувофиқ учинчи шахсларга экспорт қилиш ҳуқуқи.

Форс-мажор ҳолатлари юзага келган тақдирда ушбу кафолатнинг тақдим этилиши Ўзбекистон Республикаси Президентининг ёки Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг ҳужжатларига мувофиқ ҳар қандай содир бўлган ҳодиса тугагунига қадар тўхтатиб турилиши мумкин. Ушбу модда мақсадлари учун форс-мажор ҳолатлари деганда рухсатнома эгаси ва (ёки) бирор бир ваколатли давлат органлари назоратидан ташқарида бўлган ва кутилмаган ёки олдиндан айтиб бўлмайдиган ҳар қандай фавқулодда ҳодиса тушунилади.

Бундай ҳодиса жумласига фақат зилзилалар каби табиий офатлар, эълон қилинган ёки эълон қилинмаган урушлар, хорижий давлатлар билан ҳарбий ҳаракатлар, босқинлар, оммавий тартибсизликлар, ўта совуқ об-ҳаво шароитлари ҳамда умумий иш ташлашлар сингари кенг кўламли фуқаролар тартибсизликлари кириши мумкин.

10-боб. Ер остида сақлаш

100-модда. Ер остида сақлаш учун фойдаланиш мумкин бўлган ер қаъри макони

Геотехник, геологик, иқтисодий ва экологик омилларни ҳисобга олган ҳолда, ишлаб чиқариш, илмий ёки бошқа фаолият объектларини жойлаштириш учун муҳит сифатида фойдаланилиши мумкин бўлган ер қаърининг уч ўлчамли маконга оид хусусияти ер остида сақлаш учун фойдаланиш мумкин бўлган ер қаъри маконидир.

Табиий ёки сунъий равишда яратилган ер қаъри бўшлиқлари, шунингдек одамларнинг туриши, ишлаб чиқариш объектларини, илмий ва бошқа фаолият объектларини жойлаштириш учун муҳит сифатида фойдаланишга яроқли бўлган бошқа ер қаъри участкалари ер қаъри макони объектлари бўлиши мумкин.

Ер қаъри макони участкаси доирасида жойлашган бошқа ер қаъри ресурслари, шу жумладан фойдали қазилмалар ушбу участканинг таркибий қисми деб тан олинмайди.

101-модда. Ер остида сақлаш учун ер қаъри маконининг ҳудудлари

Табиий геологик шароитлари фойдали қазилмаларни қазиб олиш билан боғлиқ бўлмаган мақсадларда фойдаланиш имконини берадиган ер қаъри макони аниқ мақсадга йўналтирилган геология-қидирув ишларининг натижалари бўйича, шунингдек мавжуд геологик материалларнинг таҳлилига кўра танланади.

Танланган ер қаъри макони участкасининг геологик материаллари қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда давлат экспертизасидан ўтказилади.

Фойдали қазилмалар кони жойлашган кадастр квадратлари, шунингдек хўжалик ер ости ичимлик сувлари кадастр квадрати юзасининг ер участкасида жойлашган кадастр участкалари ер остида сақлаш учун фойдаланишга берилиши мумкин эмас.

Ер қаъри макони участкасини фойдали қазилмаларни қазиб олиш билан боғлиқ бўлмаган мақсадларда фойдаланиш учун танлашнинг асосланганлиги тўғрисидаги қарор Фойдали қазилмалар захиралари бўйича давлат комиссияси томонидан қабул қилинади.

Ер остида сақлаш учун фойдаланилиши мумкин бўлган кадастр квадратлари давлат ер қаъри фонди кадастрида ҳисобга олиниши керак. Бундай кадастр квадратлари ҳам, агар бошқача қоида кўрсатилмаган ва рухсат этилмаган бўлса, очиқ бўлиши керак.

102-модда. Сақлаш учун ер қаърини геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатнома

Ушбу Қонуннинг 101-моддасига мувофиқ ажратилган айрим ер қаъри участкалари ушбу Қонунда белгиланган тартибда сақлаш учун геологик жиҳатдан ўрганишга берилиши мумкин.

Сақлаш учун геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатнома ваколатли шахсларга «биринчи келган биринчи олади» принципига кўра қирқта очиқ чегарадош кадастр квадратлари учун берилади.

Сақлаш учун ер қаърини геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатнома олиш учун ваколатли шахс Ер қаъридан фойдаланиш марказига ариза беради, унда қуйидаги ахборот кўрсатилади:

1) аризачининг давлат рўйхатига олинганлик тўғрисидаги гувоҳномага мувофиқ тўлиқ номи;

2) аризачи ваколатли шахс эканлигини тасдиқловчи ҳужжат;

3) сўралаётган очиқ кадастр квадратлари тўғрисидаги батафсил ахборот, шу жумладан улар жойлашган ер ва координаталар кўрсатилган ҳолдаги тегишли масштабдаги харита;

4) тегишли ер қаъри участкасини ўрганиш зарурлигининг асослари мавжуд бўлган геологик жиҳатдан ўрганиш лойиҳаси;

5) зарур бўлган экологик экспертиза ўтказилгунига ва давлат экологик экспертизасининг ҳамда Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Тоғ-кон саноати ва геология соҳасини назорат қилиш инспекциясининг ижобий хулосаси олингунига қадар бирор-бир фаолиятни бошламаслик мажбурияти кўрсатилган хат.

Сақлаш учун ер қаърини геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатнома беришга оид аризани кўриб чиққанлик учун йиғим қонунчилик ҳужжатларида белгиланади. Йиғим суммаси қайтарилмайди.

Ер қаъридан фойдаланиш маркази, агар аризачи ушбу моддада назарда тутилган талабларни бажармаган бўлса, шунингдек агар унинг геологик жиҳатдан ўрганиш лойиҳасида ер қаъри маконини ўрганиш ва ундан фойдаланиш зарурлиги кўрсатилмаган бўлса, сақлаш учун ер қаърини геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатнома беришни рад этишга ҳақли.

Ер қаъридан фойдаланиш марказининг сақлаш учун ер қаърини геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатнома беришни рад этиши асослантирилган бўлиши ва ушбу Қонун ҳамда қонунчилик ҳужжатлари қоидаларига мувофиқ бўлиши керак.

Сақлаш учун ер қаърини геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатнома давлат ер қаъри фонди кадастрида ҳисобга олиниши лозим.

103-модда. Ер остида сақлаш учун ер қаъри маконидан фойдаланишга доир рухсатнома

Ер остида сақлаш учун ер қаъри маконидан фойдаланишга доир рухсатнома фойдали қазилмалар конлари мавжуд бўлмаган ёки фойдали қазилмаларнинг, шу жумладан норуда фойдали қазилмаларнинг кам аҳамиятли ресурслари мавжуд бўлган ер қаъри участкасидан фойдаланиш учун берилади.

Ер остида сақлаш учун ер қаъри маконидан фойдаланишга доир рухсатнома фақат юридик шахсларга «биринчи келган биринчи олади» принципига кўра берилади. Устуворлик тегишли кадастр квадратларида сақлаш учун ер қаърини геологик жиҳатдан ўрганишни амалга оширувчи ер қаъридан фойдаланувчига берилади.

Манфаатдор шахс ер остида сақлашга доир рухсатномани олиш учун Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигига, углеводородларни сақлашни ёки бошқа ер остида сақлашнинг турларини амалга оширишни режалаштираётган шахс эса Ер қаъридан фойдаланиш марказига ариза беради.

Аризада қуйидаги маълумотлар бўлиши керак:

1) аризачининг давлат рўйхатига олинганлик тўғрисидаги гувоҳномага мувофиқ тўлиқ номи;

2) аризачи ваколатли юридик шахс эканлигини тасдиқловчи ҳужжат;

3) сақлаш учун ер қаърини геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномада кўрсатилган очиқ кадастр квадратлари ёки аризачи томонидан сўралаётган очиқ кадастр квадратлари бўйича батафсил ахборот, шу жумладан уларнинг жойлашган ери ва координаталари кўрсатилган тегишли масштабдаги харита;

4) ер ости иншооти объектининг тавсифини, унинг изоляцияси тавсифини, тоғ жинсларининг турини, коллектор қатламининг жойлашиш чуқурлигини ва самарали қувватини, унинг майдонини, ғоваклилик коэффициентини, тўшалган ва сувга бардошли тўсувчи қатламнинг тавсифини, ер ости сувларининг табиий оқими тезлигини, сифат ва миқдор кўрсаткичларини, кўмиб ташлаш, тўплаш ва оқизиб юборишнинг кончилик техник, махсус муҳандислик-геологик, гидрогеологик ва экологик шарт-шароитларини ўз ичига олган геологик ҳисобот;

5) зарарли, заҳарли моддалар, қаттиқ ва суюқ ҳолдаги чиқиндиларнинг, оқова ва саноат сувларининг маҳсулот номи кўрсатилган тавсифлари, ушбу маҳсулот ҳосил бўладиган техник ишлаб чиқариш ёки жараён, унинг физикавий тавсифи, тўлиқ кимёвий таркиби, заҳарли компонентлар, ёнғин хавфи, портлаш хавфи мавжудлиги, эрувчанлиги, сақлаш чоғида бошқа моддалар билан бир-бирига мослиги, асосий ифлослантирувчи радионуклидлар, уларнинг фаоллиги, шунингдек транспортда ташиш тизимининг хусусиятлари;

6) Фойдали қазилмалар захиралари бўйича давлат комиссиясининг сўралаётган ер қаъри участкасидан кўрсатилган мақсадга мувофиқ фойдаланиш учун уни танлашнинг асосли эканлиги тўғрисидаги қарори;

7) давлат экология ва санитария-эпидемиологик экспертизаларидан ўтган ер остида сақлаш лойиҳаси;

8) ер остида сақлаш лойиҳасига мувофиқ аризачининг молиявий, касбий ва техник қобилияти ҳамда имкониятлари тўғрисидаги маълумотлар;

9) ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш режаси;

10) аризани кўриб чиққанлик учун йиғим тўланганлигини тасдиқловчи ҳужжат.

Аризани кўриб чиқиш ва ер қаъридан фойдаланишга доир рухсатномани бериш жараёни йигирма кунлик муддатдан ошмаслиги керак.

Ер остида сақлашга доир рухсатнома бериш тўғрисидаги аризани кўриб чиққанлик учун йиғим қонунчилик ҳужжатларда белгиланади. Йиғим суммаси қайтарилмайди.

Аризани кўриб чиқиш чоғида Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги ҳамда Ер қаъридан фойдаланиш маркази қўлланиладиган ҳолга қараб, аризачининг ер остида сақлаш бўйича таклиф этилаётган фаолиятни амалга ошириш учун молиявий, касбий ва техник имкониятлари ҳамда қобилиятини, шунингдек ер остида сақлашнинг тўлиқлиги, бажарилиши мумкинлиги ва ушбу моддага мувофиқлиги нуқтаи назаридан техник ва фойдаланишга оид жиҳатларини кўриб чиқади.

Ушбу модда тўртинчи қисмининг 7-бандига мувофиқ тақдим этилган ер остида сақлаш лойиҳасида камчиликлар аниқланган ҳолларда Ер қаъридан фойдаланиш маркази, Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги, Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ёки Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Тоғ-кон саноати ва геология соҳасини назорат қилиш инспекцияси тегишли ҳолларда аризачидан камчиликларни оқилона муддатда бартараф этишни талаб қилиши мумкин.

Бундай сўров олинганидан кейин аризачи ўз аризасини чақириб олишга, унга ўзгартиришлар киритишга ёки ўзгартиришлар киритишнинг мақсадга мувофиқ эмаслиги ҳақида ёзма тушунтириш тақдим этишга ҳақли. Агар аризачи ўз аризасига ўзгартиришлар киритса ёки унга ўзгартиришлар киритишнинг мақсадга мувофиқ эмаслиги ҳақида ёзма тушунтириш тақдим этса, давлат органи бундай жавобни кўриб чиқади ва йигирма кун ичида ўз жавобини беради.

Аризачи ўз нуқтаи назарини баён этиш учун эшитув ўтказилишини сўрашга ҳақли, давлат органи эса асослаш бўйича саволларга жавоб олиш учун аризачининг шахсан ҳозир бўлишини талаб қилиш ҳуқуқига эга. Бу ҳолда Ер қаъридан фойдаланиш маркази аризачининг важларини кўриб чиқиш учун ўн беш иш куни ичида аризачи ва тегишли давлат органи иштирокида эшитув ўтказади. Давлат органи ўша пайтда маълум бўлиши мумкин бўлган ва ушбу моддада тавсифланган жараён доирасида уни дастлабки кўриб чиқишда киритилмаган янги масалаларни кўтариш ҳуқуқига эга эмас. Ушбу қисмда баён этилган жараён Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги ёки Ер қаъридан фойдаланиш маркази, қўлланиладиган ҳолга қараб, рухсатномани тасдиқлашга тайёр бўлгунига ёки аризачи ўз талабномасини узил-кесил чақириб олгунига қадар бир неча марта қўлланилади.

Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги ёки Ер қаъридан фойдаланиш маркази, агар ариза ёки унга илова қилинган ҳужжатлар ушбу моддада назарда тутилган талабларга мувофиқ бўлмаса, ер остида сақлашга доир рухсатнома беришни рад этишга ҳақли.

Ер остида сақлашга доир рухсатнома бериш чоғида давлат ер қаъри фонди кадастрига тегишли ҳисобга олиш ёзуви киритилади.

104-модда. Ер остида сақлашга доир рухсатномаларнинг амал қилиш муддати

Сақлаш учун геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатнома икки йилдан ошмайдиган муддатга берилади. Сақлаш учун геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатноманинг амал қилиш муддати ушбу Қонуннинг 110-моддасида баён этилган тартиб-таомилга мувофиқ бир марта икки йилга узайтирилиши мумкин.

Ер остида сақлашга доир рухсатнома йигирма беш йилдан кўп бўлмаган муддатга берилади.

Ер остида сақлашга доир рухсатноманинг амал қилиш муддати ушбу Қонуннинг 110-моддасида назарда тутилган тартиб-таомилга мувофиқ, рухсатноманинг дастлабки амал қилиш муддатидан ошмайдиган даврга бир неча марта узайтирилиши мумкин. Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги томонидан ер остида сақлашга доир рухсатнома берилган тақдирда, ушбу вазирлик ушбу Қонуннинг 11-бобига мувофиқ Ер қаъридан фойдаланиш маркази вазифасини бажаради.

105-модда. Ер остида сақлаш лойиҳаси

Ер остида сақлаш лойиҳаси ер қаъри маконидан фойдаланиш шартлари ва параметрларини белгилайди.

Ер остида сақлаш лойиҳасини тузишга доир йўриқнома Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги томонидан Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги билан келишилган ҳолда ишлаб чиқилади ҳамда тасдиқланади.

Ер остида сақлаш лойиҳаси қуйидагиларни ўз ичига олади:

1) ер қаъри маконидан фойдаланиш мақсади;

2) сўралаётган ер қаъри участкасидан фойдаланиш муддати;

3) объектнинг тавсифи;

4) сақланиши лозим бўлган маҳсулотларнинг, шу жумладан эҳтимолдаги бирор-бир хавфли ёки заҳарли моддалар, қаттиқ ёки суюқ ҳолдаги чиқиндилар ва техник сувларнинг тавсифи — маҳсулотнинг, технологиянинг ёки маҳсулот ҳосил бўладиган жараённинг номи, унинг физикавий тавсифлари, тўлиқ кимёвий таркиби ва бирор-бир заҳарли компонентлар мавжудлиги, эрувчанлиги, сақлаш чоғида бошқа моддалар билан мос келиши, асосий ва бирор-бир ифлослантирувчи радионуклидлар ҳамда уларнинг фаоллиги кўрсатилган ҳолда;

5) таклиф этилаётган ер қаъридан фойдаланиш тўғрисидаги маълумотлар, шу жумладан сақлашнинг геотехник шароитлари, босим, ёнғин хавфи, портлаш хавфи, ер ости сувларининг ифлосланганлиги, чўкиш ҳамда транспортда ташиш тизимининг тавсифи.

Ер остида сақлаш лойиҳасининг шакли ва уни тузиш учун махсус шартлар қонунчилик ҳужжатларида белгиланади.

Ер остида сақлаш лойиҳасидаги ҳар қандай ўзгартиришлар давлат экологик ва санитария-эпидемиологик экспертизаларидан ўтказилиши лозим.

106-модда. Ер остида сақлашга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчиларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Ер остида сақлаш учун геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномасиз ёки ер остида сақлашга доир рухсатномасиз ер остида сақлаш учун ер қаъри маконидан фойдаланиш тақиқланади.

Ер остида сақлаш учун геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчи зарур экологик экспертизани ўтказганидан ва давлат экологик экспертизасининг ҳамда Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Тоғ-кон саноати ва геология соҳасини назорат қилиш инспекциясининг ижобий хулосасини олганидан кейин ушбу Қонуннинг 102-моддасига мувофиқ тақдим этилган геологик жиҳатдан ўрганиш лойиҳасида назарда тутилган фаолиятни амалга оширишга ҳақли.

Ер остида сақлашга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчи қуйидагиларни таъминлаши шарт:

1) қўлланиладиган техник воситаларнинг мақбуллиги ва хавфсизлигини;

2) ер қаъри хавфли техноген жараёнларнинг кўринишларидан муҳофаза қилинишини;

3) қаттиқ, суюқ ҳолдаги ва радиоактив чиқиндиларни, зарарли заҳарли моддаларни сақлаш ёки кўмиб ташлашда, оқова сувларни, саноат сувларини ва техник сувларни оқизиб юборишда (насос билан ҳайдашда) ишончли ҳисобга олишни;

4) геологик ахборотнинг, шу жумладан лаборатория тадқиқотлари ҳамда таҳлилларининг тўғрилигини ва бут сақланишини.

Сақлаш бўйича ер қаъридан фойдаланувчи ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатишга доир ўз режасини тузиш, янгилаш ва унга амал қилиш юзасидан ушбу Қонуннинг 15-боби талабларига риоя этиши шарт.

Ер остида сақлашга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчи ер қаъри участкасидан қуйидаги ишларни амалга ошириш учун фойдаланиш ҳуқуқига эга:

1) нефть ва газ, газ ва нефть маҳсулотларининг ер ости омборларини жойлаштириш ҳамда улардан фойдаланиш;

2) қаттиқ, суюқ ҳолдаги ва радиоактив чиқиндиларни, зарарли заҳарли моддаларни сақлаш ёки кўмиб ташлаш, ер қаърига оқова сувларни, кончилик фаолияти чиқиндиларини, саноат аҳамиятидаги сувларни ва техник сувларни оқизиб юбориш (насос билан ҳайдаш) учун ер ости иншоотларини жойлаштириш ва (ёки) улардан фойдаланиш;

3) ер ости сувларининг захираларини сунъий равишда тўлдириш учун ер қаърига сувни насос билан ҳайдаб киритиш, шу жумладан шу мақсадлар учун мўлжалланган ер ости иншоотларини қуриш ва (ёки) улардан фойдаланиш.

Ушбу модданинг бешинчи қисмида назарда тутилган ишларнинг турлари ер остида сақлашнинг тасдиқланган режасига мувофиқ амалга оширилиши керак.

107-модда. Ер остида сақлаш бўйича ҳисобдорлик

Ер остида сақлаш бўйича ишларнинг бутун жараёни ер остида сақлаш режасида батафсил тавсифланган ҳолда ҳужжатлаштирилади.

Ер қаъри маконидан фойдаланишда Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигига ёки Ер қаъридан фойдаланиш марказига ер остида сақлаш лойиҳаси талабларининг бажарилиши тўғрисидаги ҳамда ер қаъри маконида жойлаштирилган объектнинг ҳолати ва унда кузатилаётган ўзгаришлар тўғрисидаги ҳисоботлар тақдим этилади.

Бундай ҳисоботларнинг шакли ва мазмуни қонунчилик ҳужжатларида белгиланади.

11-боб. Ер қаъридан фойдаланиш соҳасидаги фаолиятнинг асосий турларига доир рухсатномалар бўйича асосий қоидалар

108-модда. Бир ҳудудда турли ер қаъридан фойдаланувчилар томонидан ер қаъридан фойдаланиш

Ер қаърининг турли фойдаланувчилари, агар ушбу Қонунда бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, айни бир кадастр квадратлари (бундан буён матнда бирлаштирилган ҳудуд деб юритилади) доирасида ер қаъридан фойдаланиш ишларини амалга оширишга ҳақли эмас.

Ер қаъри участкасидан фойдаланиш ҳуқуқига доир рухсатнома айни бир кадастр квадратларига ер қаъридан фойдаланишнинг бошқа турига доир ўзга рухсатнома сифатида берилиши мумкин бўлиб, бунда иккинчи рухсатнома доирасида амалга ошириладиган фаолият мавжуд рухсатнома доирасида амалга ошириладиган фаолиятга таъсир кўрсатмайдиган чуқурликда амалга оширилиши шарт. Ҳар қандай ҳолда, бирор-бир ер ости иншоотларидан (қудуқлар, шурфлардан) ва уларнинг коммуникация йўлакларидан беш юз метр радиусда жойлашган участкаларда ер қаъридан фойдаланишга доир мавжуд рухсатномада назарда тутилган кадастр квадратларига оид бошқа рухсатнома бериш тақиқланади.

Бошқа рухсатномада кўрсатилган айни бир кадастр участкаларига ер қаъридан фойдаланишга доир рухсатнома, агар иккинчи рухсатнома бўйича амалга оширилаётган фаолият фақат бундай рухсатнома бўйича фаолият мавжуд рухсатномага таъсир қилмайдиган чуқурликда амалга оширилса, берилиши мумкин. Ер ости иншоотларидан (қудуқлар, шурфлардан) ва уларнинг коммуникация йўлакларидан беш юз метр радиусда жойлашган участкаларда ҳар қандай ҳолларда, илгари амалда бўлган рухсатномада ҳам назарда тутилган айни ўша кадастр майдонларини қамраб олувчи бошқа рухсатнома бериш тақиқланади.

Бундай ҳолларда аризачи илгари берилган рухсатнома амал қилаётган кадастр участкаларига доир рухсатнома олиш учун Ер қаъридан фойдаланиш марказига ва фаолият кўрсатаётган ер қаъридан фойдаланувчига амалдаги рухсатномада назарда тутилган кадастр участкасига бундай янги рухсатномани бериш мавжуд ер қаъридан фойдаланувчининг фаолиятига монелик қилмаслигининг оқилона таъминотини бериши керак.

Бирлаштирилган ҳудудда ер қаъридан фойдаланувчилар учун фаолиятни амалга ошириш тартиби улар ўртасида тузилган келишувда белгиланади. Келишувда бирлаштирилган ҳудудда ер қаъридан фойдаланиш бўйича барча ёки айрим турлардаги ишларни олиб бориш шартлари ва тартиби белгиланади.

Келишув оддий қоғозда тузилади ҳамда ер қаъридан фойдаланувчилар томонидан Ер қаъридан фойдаланиш марказига ва тегишли маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларига келишув тузилган кундан эътиборан беш иш куни ичида тақдим этилади.

Келишувда ер қаъридан фойдаланувчиларнинг бири томонидан сарфланган харажатларнинг оқилона ва мутаносиб компенсация қилиниши назарда тутилиши мумкин.

Агар ушбу Қонунда бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, бирлаштирилган ҳудуддаги фаолият тартиби тўғрисида ер қаъридан фойдаланувчилар томонидан келишувга эришилмаган тақдирда, бундай ҳудудда ишларни олиб боришда устуворлик илгари берилган рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчига берилади.

109-модда. Ер қаъри участкаларидан фойдаланиш ҳуқуқига доир рухсатномани қайта расмийлаштириш

Ер қаъри участкаларидан фойдаланиш ҳуқуқига доир рухсатнома қуйидаги ҳолларда қайта расмийлаштирилиши мумкин:

1) ер қаъридан фойдаланувчининг номи ўзгарганда ёки у қайта ташкил этилганда;

2) рухсатномада кўрсатилган фойдали қазилмалар ўзгарганда;

3) рухсатноманинг амал қилиш муддати узайтирилганда;

4) рухсатномада кўрсатилган кадастр квадратлари ўзгарганда;

5) ер қаъридан фойдаланувчи рухсатномада назарда тутилган ҳуқуқларидан бошқа ваколатли шахс фойдасига воз кечганда, шу жумладан гаров ёки бошқа таъминот тарзида бериш йўли билан воз кечганда.

Рухсатнома зарур тасдиқловчи ҳужжатлар билан бирга ариза келиб тушган кундан эътиборан йигирма иш кунидан ошмайдиган муддатда Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан қайта расмийлаштирилади.

Рухсатномани қайта расмийлаштирганлик учун Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан рухсатнома олишга доир аризани кўриб чиққанлик учун тўланган сумманинг эллик фоизи миқдорида йиғим ундирилади. Йиғим суммаси қайтарилмайди.

Ер қаъри участкаларидан фойдаланиш ҳуқуқига доир рухсатнома қайта расмийлаштирилганда давлат ер фонди кадастрининг рухсатномалар кадастрига тегишли ёзув киритилади.

110-модда. Ер қаъри участкаларидан фойдаланиш ҳуқуқига доир рухсатноманинг амал қилиш муддатини узайтириш

Ер қаъри участкаларидан фойдаланиш ҳуқуқига доир рухсатноманинг амал қилиш муддатини узайтириш тўғрисидаги ариза Ер қаъридан фойдаланиш марказига рухсатноманинг амал қилиш муддати тугагунига қадар охирги йил ичида берилади.

Рухсатноманинг амал қилиш муддатини узайтириш тўғрисидаги аризада ер қаъридан фойдаланувчи ваколатли шахс эканлигини тасдиқловчи ҳужжатни тақдим этиши керак. Аризанинг шакли Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан белгиланади.

Геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатноманинг амал қилиш муддатини узайтириш тўғрисидаги аризада рухсатномада кўрсатилган кадастр квадратларини эллик фоизга камайтиришга доир ахборот, шу жумладан рухсатномага киритилган, ер қаъридан фойдаланувчи воз кечаётган кадастр квадратлари, шунингдек унинг фойдаланишида қоладиган кадастр квадратлари аниқ белгилаб қўйилган йирик масштабли харита назарда тутилган бўлиши керак.

Фойдали қазилмаларни ёки углеводородларни қазиб олишга доир рухсатноманинг амал қилиш муддатини узайтириш тўғрисидаги аризада қуйидагилар кўрсатилиши зарур:

1) лойиҳа асосий параметрларининг жорий долзарблигини тасдиқловчи далиллар;

2) тегишли ва тасдиқланган ишлар режасида назарда тутилган ер қаъридан фойдаланиш соҳасидаги фаолият амалга оширилганлигини ёки амалга оширилишини тасдиқловчи далиллар;

3) қуйидагиларни тасдиқловчи далиллар;

а) кончилик фаолияти амалга оширилган тақдирда, бундай фаолият рухсатнома амал қилган охирги ўн йилдан камида икки йили мобайнида амалга оширилганлигининг далили;

б) углеводородлар қазиб олинган тақдирда, бундай фаолият рухсатнома амал қилган охирги ўн йилдан камида саккиз йил мобайнида амалга оширилганлигининг далили;

4) конни ўзлаштиришнинг янгиланган лойиҳаси (зарур бўлса), шунингдек ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатишнинг янгиланган дастлабки режаси ёки ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш режаси;

5) аризачи сарфлашни режалаштираётган, тахмин қилинаётган энг кам харажатлар суммаси.

Ер қаъридан фойдаланиш маркази рухсатноманинг амал қилиш муддати узайтирилганлиги ёки узайтириш рад этилганлиги тўғрисида ер қаъридан фойдаланувчини рухсатноманинг амал қилиш муддатини узайтириш ҳақидаги ариза олинган кундан эътиборан ўн беш иш куни ичида хабардор қилади.

Агар ер қаъридан фойдаланиш соҳасидаги фаолиятнинг асосий турларига доир рухсатномани узайтириш ҳақидаги аризани кўриб чиқиш даврида рухсатноманинг амал қилиш муддати тугаса, рухсатнома бундай кўриб чиқиш муддати мобайнида амал қилишда давом этади. Рухсатномани узайтириш муддатини ҳисоблаш рухсатнома амал қилишининг охирги кунидан кейинги кундан эътиборан бошланади.

Ер қаъридан фойдаланишга доир рухсатноманинг амал қилиш муддатини узайтириш ер қаъридан фойдаланувчига ушбу Қонуннинг 109-моддасига мувофиқ янги рухсатномани расмийлаштириш ва бериш орқали амалга оширилади.

Ер қаъридан фойдаланишга доир рухсатноманинг амал қилиш муддатини узайтиришни рад этиш асослантирилган бўлиши керак. Ушбу модда қоидаларида назарда тутилмаган шартларга асосан рад этиш тақиқланади.

Ер қаъри участкаларидан фойдаланишга доир рухсатноманинг амал қилиш муддатини узайтириш қуйидаги ҳолларда рад этилади, агар:

1) рухсатноманинг амал қилишини узайтиришнинг сўралган муддати тегишинча Қонун 42 , 54 , 65 , 73 ёки 86-моддаларининг талабларига мувофиқ бўлмаса;

2) рухсатноманинг амал қилиш муддатини узайтириш тўғрисидаги аризани беришнинг ушбу моддада назарда тутилган муддати бузилган бўлса;

3) ушбу моддада белгиланган талаблар бажарилмаётган бўлса;

4) ер қаъри участкаларидан фойдаланиш ҳуқуқига доир рухсатноманинг амал қилиш муддатини узайтириш тўғрисидаги ариза берилгунига қадар ер қаъридан фойдаланувчи томонидан бартараф этилмаган ер қаъри участкасидан фойдаланиш шартларининг жиддий бузилишлари мавжуд бўлса.

Агар ер қаъри участкаларидан фойдаланиш ҳуқуқига доир рухсатноманинг амал қилиш муддатини узайтиришга оид ариза рад этилса, рухсатноманинг дастлабки амал қилиш муддати унинг амал қилиши тугагунига қадар ўз кучида қолади.

111-модда. Ер қаъридан фойдаланиш соҳасидаги фаолиятнинг асосий турларига доир рухсатномада назарда тутилган ҳуқуқлардан бошқа шахс фойдасига воз кечиш

Ер қаърини геологик жиҳатдан ўрганишга доир ва фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир рухсатномага эга бўлган шахс рухсатномада назарда тутилган ўз ҳуқуқларини бошқа шахсга беришга, агар бу шахс рухсатномада назарда тутилган шартларни бажариш бўйича мажбуриятларни ўз зиммасига олса, шу жумладан гаров ёки бошқа таъминот сифатида тақдим этишга ҳақли.

Ер қаъридан фойдаланиш соҳасидаги фаолиятнинг асосий турларига доир бўлган, аукцион якунларига кўра олинган рухсатномада назарда тутилган ҳуқуқларни бундай рухсатнома берилган санадан эътиборан икки йил ичида ўзга шахсга ўтказиш тақиқланади.

Ер қаъридан фойдаланувчи рухсатномада назарда тутилган (тўлиқ ёки қисман) ҳуқуқлардан бошқа шахс фойдасига воз кечиш мўлжалланган ёки ер қаъридан фойдаланувчининг назорати ёки унинг бенефициар эгаси ўзгарган ёхуд ер қаъридан фойдаланувчи ўзининг рухсатномада назарда тутилган ҳуқуқларини гаров ёки бошқа таъминот сифатида бериш ниятида бўлган тақдирда, ер қаъридан фойдаланувчи Ер қаъридан фойдаланиш марказига ўзи мўлжаллаётган ҳуқуқларидан бошқа шахс фойдасига воз кечгунига ёки назорат ёки унинг бенефициар эгаси ўзгаргунига ёхуд ҳуқуқларни гаров ёки бошқа таъминот сифатида бергунига қадар камида ўттиз кун олдин ҳуқуқлардан бошқа шахс фойдасига воз кечиш ўзига нисбатан амалга оширилаётган шахс ёки назоратни ўз зиммасига олаётган шахс ёки унинг бенефициар эгаси ёхуд гаров ёки бошқа таъминот берилаётган шахс тўғрисидаги маълумотларни рухсатнома беришга доир аризага оид талабларга мувофиқ тақдим этиши керак.

Ер қаъридан фойдаланиш маркази маълумотлар олинган санадан эътиборан йигирма иш куни ичида янги ер қаъридан фойдаланувчи маъқулланганлиги ёки рад этилганлиги тўғрисида ер қаъридан фойдаланувчини хабардор қилади.

Агар Ер қаъридан фойдаланиш маркази ҳуқуқни қўлга киритувчи, янги назорат қилувчи шахс ёки унинг бенефициар эгаси, гаров эгаси ёки бошқа таъминот эгаси ушбу Қонуннинг бирор-бир қоидасига асосан бундай рухсатномага эга бўлиш ҳуқуқидан маҳрум этилмаган бўлса ва рухсатнома бўйича ўз мажбуриятларини бажариш учун зарур молиявий ҳамда техник имкониятларга эга бўлса, ҳуқуқлардан воз кечиш, назоратнинг ёки унинг бенефициар эгасининг ўзгариши, гаров ёки бошқа таъминот сифатида бериш қабул қилинади ҳамда рухсатнома ушбу Қонуннинг 109-моддасида белгиланган тартибда, Ер қаъридан фойдаланиш маркази ҳуқуқлардан бошқа шахс фойдасига воз кечиш, назорат ёки унинг бенефициар эгаси ўзгариши ёки гаров ёхуд бошқа таъминот сифатида бериш тугалланганлиги ҳақида хабардор қилинган санадан эътиборан беш иш куни ичида қайта расмийлаштирилади.

Гаров ёки бошқа таъминот берилган тақдирда қайта расмийлаштирилган рухсатномада тасдиқланган гаровга олувчининг ёки бошқа таъминот олувчининг номи кўрсатилади. Гаров ёки бошқа таъминот рухсатномада назарда тутилган ўз мажбуриятларини бажариш учун зарур техник имкониятлари бўлмаган банкка ёки ўзга кредиторга берилган ҳолларда Ер қаъридан фойдаланиш маркази банк ёки ўзга кредитор обрўли муассаса эканлигига ишонч ҳосил қилиши керак. Ер қаъридан фойдаланувчининг ҳуқуқларини ўз зиммасига олиш банк ёки ўзга кредитор томонидан фақат у рухсатномада назарда тутилган мажбуриятларни бажариш учун зарур молиявий ва техник имкониятларга эга бўлган тақдирда, бевосита амалга оширилиши мумкин.

Банк ёки бошқа кредитор томонидан унинг номидан ер қаъридан фойдаланувчи ҳуқуқларини қабул қилиш (ўзининг аралашувга бўлган ҳуқуқини амалга ошириш) учун шахсни тайинлаш таклиф қилинган тақдирда, бундай шахс ушбу модданинг бешинчи , олтинчи ва еттинчи қисмларида назарда тутилган тартибда маъқулланилиши лозим. Ушбу моддага мувофиқ тасдиқланган гаров ёки бошқа таъминот ҳуқуқлари гаровга олувчи ёки таъминот олувчи томонидан амалга оширилган тақдирда, рухсатнома тасдиқланган гаровга олувчининг ёки ўзга таъминот олувчисининг номига қайта расмийлаштирилади.

Ер қаъридан фойдаланиш марказининг ҳуқуқдан ўзганинг фойдасига воз кечишни, назоратни ёки унинг бенефициар эгасини ўзгартиришни, гаровни ёки бошқа таъминотни қабул қилишни рад этиши асослантирилган бўлиши ҳамда ушбу Қонун ва қонунчилик ҳужжатлари қоидаларига мувофиқ бўлиши керак.

Ер қаъридан фойдаланиш соҳасидаги фаолиятнинг асосий турларига доир рухсатномани қайта расмийлаштиришда янги ер қаъридан фойдаланувчи рухсатнома билан боғлиқ барча ҳуқуқ ва мажбуриятларни, шу жумладан геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатномаларга оид барча ҳуқуқ ва мажбуриятларни ўз зиммасига олади, фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир рухсатнома олишда мутлақ ҳуқуққа эга бўлади, аввалги ер қаъридан фойдаланувчининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари эса тугатилади.

112-модда. Ер қаъридан фойдаланиш соҳасидаги фаолиятнинг асосий турларига доир рухсатномадан ёки унинг бир қисмидан воз кечиш

Ер қаъридан фойдаланувчи ушбу Қонуннинг қоидаларини инобатга олган ҳолда, ер қаъридан фойдаланиш соҳасидаги фаолиятнинг асосий турларига доир рухсатноманинг амал қилиш муддати тугагунига қадар исталган вақтда Ер қаъридан фойдаланиш марказига хабарнома юбориш орқали бутун рухсатномадан воз кечишга ҳақли.

Ер қаъридан фойдаланувчи Ер қаъридан фойдаланиш марказидан ер қаърининг қолган кадастр квадратлари чегарадош бўлиб қолиши ва томонларидан лоақал бири бутун узунлиги бўйича умумий боғланиш нуқтасига эга бўладиган тарзда бирор-бир кадастр квадратларини рухсатномадан чиқариб ташлашни ҳам сўраши мумкин.

Ер қаъридан фойдаланувчининг ер қаъри участкасининг бир қисмидан воз кечиш тўғрисидаги аризасига қуйидагилар илова қилинади:

1) ер қаъридан фойдаланувчи воз кечаётган кадастр квадратлари ва у ўзида олиб қоладиган кадастр квадратлари тўғрисидаги маълумотлар, агар шундай маълумотлар мавжуд бўлса, шу жумладан рухсатномага киритилган, ер қаъридан фойдаланувчи воз кечаётган, шунингдек унинг ўзида қоладиган ер қаъри участкасининг ҳудуди аниқ кўрсатилган етарлича йирик масштабли геологик харита;

2) ер қаъридан фойдаланувчининг сўровига кўра воз кечиш кучга кирадиган сана;

3) ер қаъридан фойдаланувчи воз кечаётган тегишли кадастр квадратларидаги қазиб олиш оқибатларини тугатиш тўғрисидаги далолатнома.

Ер қаъри участкасининг бир қисмидан воз кечиш ер қаъри участкасининг чегаралари ўзгариши муносабати билан рухсатнома ушбу Қонуннинг 109-моддасида белгиланган тартибда қайта расмийлаштирилишига сабаб бўлади.

Ер қаъридан фойдаланиш марказининг ер қаъридан фойдаланувчи воз кечаётган кадастр квадратларини қабул қилишни рад этиши асослантирилган ҳамда ушбу Қонун ва қонунчилик ҳужжатлари қоидаларига мувофиқ бўлиши керак.

113-модда. Ер қаъри участкаларидан фойдаланиш ҳуқуқига доир рухсатноманинг чекланиши ёки тўхтатиб турилиши

Ер қаъридан фойдаланувчи рухсатнома доирасида коллекция материалларининг намуналарини тўплаш бўйича фаолиятдан ташқари ер қаъридан фойдаланишга доир ишларни вақтинча тўхтатиб туришга ҳақли. Тўхтатиб туриш даври рухсатноманинг умумий амал қилиш муддатига киритилади. Ишларнинг тўхтатиб турилиши ер қаъридан фойдаланиш бўйича мажбуриятларнинг бажарилишини тўхтатиб туриш учун асос ҳисобланмайди, бундан кончилик соҳасидаги ишлаб чиқаришларни ёки нефть-газ операцияларини вақтинчалик консервация қилиш мустасно.

Ер қаъри участкасидан фойдаланиш ҳуқуқи ушбу Қонуннинг 14 ва 15-моддаларида назарда тутилган ваколатларга мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Тоғ-кон саноати ва геология соҳасини назорат қилиш инспекцияси ёки Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигининг инспекторлари томонидан рухсатнома доирасида қуйидаги ҳолларда чекланиши ёки тўхтатиб турилиши мумкин:

1) ер қаъридан фойдаланиш натижасидаги ишлар таъсир этадиган зонада аҳолининг ҳаётига ёки соғлиғига ёхуд атроф-муҳитга таҳдид юзага келганда;

2) ер қаъридан фойдаланиш соҳасидаги фаолият билан бевосита боғлиқ ишлар лойиҳаси ёки ушбу Қонун қоидалари ҳақида ер қаъридан фойдаланувчи хабардор қилинганидан кейин ушбу лойиҳа ёки қоидалар фойдаланувчи томонидан жиддий равишда бузилганда ва уларни муайян вақт ичида бартараф этиш ер қаъридан фойдаланиш билан боғлиқ ишларни кейинчалик давом эттириш имкониятини берганда;

3) ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини бартараф этиш учун захира етарли бўлмай қолганда ва захира ушбу Қонуннинг 151-моддасига мувофиқ алмаштирилмаганда.

Ер қаъридан фойдаланиш соҳасидаги фаолиятнинг асосий турларига доир рухсатнома чекланиши ёхуд тўхтатиб турилиши мумкин.

Ер қаъридан фойдаланиш соҳасидаги фаолиятнинг асосий турларига доир рухсатномалар ушбу модданинг иккинчи қисмида кўрсатилган давлат органларининг тақдимномаларига асосан кўпи билан ўн кун муддатга чекланади ёки тўхтатиб турилади.

Бузилишларни бартараф этиш бўйича ишларнинг тугалланиши билан боғлиқ бўлган алоҳида ҳолларда ер қаъридан фойдаланиш ҳуқуқини тўхтатиб туриш ўттиз кундан ошмаган муддатга, ушбу модда иккинчи қисмининг 3-бандида назарда тутилган ҳолларда эса олтмиш кундан ошмаган муддатга узайтирилиши мумкин.

114-модда. Ер қаъри участкаларидан фойдаланиш ҳуқуқига доир рухсатноманинг амал қилишини тугатиш

Ер қаъри участкаларидан фойдаланиш ҳуқуқига доир рухсатноманинг амал қилиши қуйидаги ҳолларда тугатилади:

1) рухсатноманинг амал қилиш муддати тугаганда;

2) ер қаъридан фойдаланувчи ушбу Қонуннинг 112-моддасига мувофиқ рухсатномадан воз кечганда;

3) рухсатнома ушбу Қонуннинг 115-моддасига мувофиқ бекор қилинганда;

4) жисмоний шахс вафот этганда ёки ўзига рухсатнома берилган юридик шахс ушбу модданинг тўртинчи қисми инобатга олинган ҳолда тугатилганда.

Ер қаъри участкаларидан фойдаланиш ҳуқуқига доир рухсатнома амал қилишининг тугатилиши ер қаъридан фойдаланувчининг бажарилмаган мажбуриятлари тугатилишига, шу жумладан ушбу Қонунда белгиланган тартиб-таомилга мувофиқ ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш бўйича бажарилмаган мажбуриятлари тугатилишига ёхуд рухсатноманинг амал қилиши муддати мобайнидаги бирор-бир ҳаракатлар ёки ҳаракатсизлик учун жавобгарлик тугатилишига сабаб бўлмайди.

Рухсатнома амал қилишининг тугатилиши ер қаъридан фойдаланувчига нисбатан рухсатноманинг амал қилиш муддати тугагунига қадар юзага келган жавобгарлик масалалари юзасидан ёки ер қаъридан фойдаланувчига нисбатан рухсатнома бекор қилинган пайтга қадар бошланган ёки давом этаётган суд муҳокамасига таъсир этмайди.

Юридик шахс бўлган ер қаъридан фойдаланувчининг тугатилишига фақат Ер қаъридан фойдаланиш марказига ёки Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигига ер қаъридан фойдаланиш оқибатлари тугатилганлигига доир далолатнома тақдим этилганидан кейин йўл қўйилади.

Ер қаъридан фойдаланувчи фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир рухсатномадан воз кечганда ер қаърида қолган фойдали қазилмалар захиралари ва техноген минерал ҳосилалар ер қаъридан фойдаланувчи, Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Тоғ-кон саноати ва геология соҳасини назорат қилиш инспекциясининг ҳамда Ер қаъридан фойдаланиш марказининг вакиллари томонидан имзоланадиган тегишли далолатномани расмийлаштириш орқали давлат балансига қайтарилади.

Ер қаъридан фойдаланиш соҳасидаги фаолиятнинг асосий турларига доир рухсатноманинг амал қилиши тугатилганда ер қаъри давлат фонди кадастрининг рухсатномалар реестрига тегишли ёзув киритилади.

115-модда. Ер қаъридан фойдаланиш соҳасидаги фаолиятнинг асосий турларига доир рухсатномани бекор қилиш

Ер қаъридан фойдаланиш соҳасидаги фаолиятнинг асосий турларига доир рухсатнома қуйидаги ҳолларда бекор қилинади:

1) аукцион натижаларига кўра ёки Ўзбекистон Республикаси Президенти ёхуд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳужжатига асосан берилган рухсатномага биноан геологик жиҳатдан ўрганиш лойиҳаси ва конни ўзлаштириш лойиҳаси белгиланган муддатларда тақдим этилмаганда;

2) ер қаъридан фойдаланувчи ушбу Қонунда назарда тутилган ҳисоботларни кетма-кет икки йил тақдим этмаганда;

3) ер қаъридан фойдаланувчи геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатнома учун ушбу Қонуннинг 161-моддасида кўрсатилган мунтазам йиллик тўловни камида икки йил мобайнида тўламаганда;

4) ер қаъридан фойдаланувчи ҳар йилги энг кам харажатлар бўйича мажбуриятларни кетма-кет икки йил мобайнида бажармаганда;

5) ер қаъридан фойдаланувчи ўзининг геологик жиҳатдан ўрганиш лойиҳасини, конни ўзлаштириш лойиҳасини, ишлар режасини ёки ер остида сақлаш лойиҳасини ер қаъридан фойдаланиш соҳасидаги тегишли фаолият билан бевосита боғлиқ ҳолда жиддий равишда бузганда, уларни бартараф этиш мумкин бўлмаса ёки бартараф этиш мумкин бўлса-ю, бу ҳақда хабардор қилинган пайтдан эътиборан тўқсон кун ичида бартараф этилмаган бўлса;

6) ер қаъридан фойдаланувчи ўз экологик мажбуриятларини жиддий равишда бузганда, уларни бартараф этиш мумкин бўлмаса ёки бартараф этиш мумкин бўлса-ю, уларни бартараф этиш ҳақида хабардор қилинган пайтдан эътиборан тўқсон кун ичида улар бартараф этилмаган бўлса;

7) ушбу Қонуннинг 151 ва 153-моддаларида назарда тутилган ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатишни молиялаштириш бўйича мажбуриятларни бажариш бузилганда, уларни бартараф этиш ҳақида хабардор қилинган пайтдан эътиборан ўттиз кун ичида улар бартараф этилмаганда;

8) қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олиш ёки қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларнинг асосий турларини қазиб олиш бўйича нефть-газ операцияларини амалга ошириш чоғида фойдаланиладиган ишлар ва хизматларда маҳаллий имкониятларни ишга солишнинг энг кам улуши тўғрисидаги талабларга ер қаъридан фойдаланувчи томонидан кетма-кет икки йил давомида риоя этилмаганда, бундан техноген минерал ҳосилаларга доир рухсатномалар ёки углеводородларни қазиб олишга доир рухсатномалар мустасно;

9) қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларнинг асосий турларини қазиб олишга доир рухсатномалар доирасида Ўзбекистон Республикаси ҳудудида маҳаллий кадрларни ўқитиш ҳамда илмий-тадқиқот, илмий-техник ва (ёки) тажриба-конструкторлик ишларини молиялаштириш бўйича мажбуриятлар ер қаъридан фойдаланувчи томонидан кетма-кет икки йил давомида бажарилмаганда, бундан ушбу Қонуннинг 16-бобига мувофиқ техноген минерал ҳосилаларга доир рухсатномалар ёки углеводородларни қазиб олишга доир рухсатномалар мустасно;

10) рухсатнома фирибгарлик йўли билан, шу жумладан била туриб ёлғон маълумотлар тақдим этиш орқали олинганда;

11) қазиб олинган фойдали қазилмаларнинг миқдорига ёки сифатига нисбатан ер қаъридан фойдаланувчи томонидан ёлғон ҳисоботлар ёки ахборот тақдим этилганда;

12) ер қаъридан фойдаланувчи томонидан рухсатнома доирасида ундирилиши ва тўланиши лозим бўлган, низо предмети бўлмаган бож, тўловлар, йиғимлар, жарима ёки ер қаъридан фойдаланганлик учун солиқ тўланмаганда ва уларни тўлаш тўғрисида хабардор қилинганидан кейин ўттиз кун ичида тўланмаганда.

Агар ҳуқуқбузар ўзига нисбатан қўлланилган жазони ўтаган бўлса, ушбу Қонун 163-моддасининг учинчи қисмида назарда тутилган ҳуқуқбузарликларни содир этганлик учун рухсатнома бекор қилиниши мумкин эмас.

Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Тоғ-кон саноати ва геология соҳасини назорат қилиш инспекцияси ёки бошқа назорат қилувчи орган томонидан Ер қаъридан фойдаланиш марказига тақдимнома киритилиши ер қаъридан фойдаланиш соҳасидаги фаолиятнинг асосий турларига доир рухсатномани муддатидан илгари бекор қилиш юзасидан қонунчиликка мувофиқ чоралар кўриш учун асос бўлиб хизмат қилади.

Ер қаъридан фойдаланиш соҳасидаги фаолиятнинг асосий турларига доир рухсатномани муддатидан илгари бекор қилиш тўғрисидаги қарор ушбу моддада назарда тутилган асосларга кўра тегишинча Ер қаъридан фойдаланиш маркази ёки Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги томонидан қабул қилинади. Ер қаъридан фойдаланиш соҳасидаги фаолиятнинг асосий турларига доир рухсатномани ушбу моддада назарда тутилмаган бошқа асосларга кўра бекор қилинишига йўл қўйилмайди.

Ер қаъридан фойдаланиш соҳасидаги фаолиятнинг асосий турларига доир рухсатномани бекор қилиш тўғрисида қарор қабул қилинган тақдирда Ер қаъридан фойдаланиш маркази ёки Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги ер қаъридан фойдаланувчига бир иш куни ичида тегишли хабарнома юборади ҳамда рухсатномалар реестрига тегишли ёзув киритилади.

Ер қаъридан фойдаланиш соҳасидаги фаолиятнинг асосий турларига доир рухсатноманинг бекор қилиниши ер қаъридан фойдаланувчининг бажарилмаган мажбуриятларини, шу жумладан ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини ушбу Қонунда белгиланган тартибда тугатиш бўйича мажбуриятларини тугатиш учун асос бўлмайди.

Рухсатноманинг бекор қилиниши ер қаъридан фойдаланувчида бекор рухсатнома қилингунига қадар юзага келган бирор-бир мажбуриятларга ва ер қаъридан фойдаланувчига нисбатан рухсатнома бекор қилингунига қадар бошланган ёки давом этаётган бирор-бир суд муҳокамаларига таъсир кўрсатмайди.

Ер қаъридан фойдаланувчи кон ишланмаларини консервация қилишни ва ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини бартараф этишни ушбу Қонунда белгиланган тартибда амалга ошириши шарт.

Ер қаъридан фойдаланувчилар рухсатномаларни бекор қилиш тўғрисидаги қарорлар устидан суд тартибида шикоят қилишга ҳақли.

12-боб. Олтин изловчилар усулида ва кичик миқёсли усулда қазиб олиш

116-модда. Олтин изловчилар усулида қазиб олиш учун бериладиган ер қаъри участкасининг ҳудуди

Фойдали қазилмаларни олтин изловчилар усулида қазиб олиш учун ер қаъри участкасининг (олтин изловчилар усулида қазиб олиш участкаси) ташқи чегаралари тўғрибурчакни ҳосил қилиши керак. Агар бошқа ер қаъри участкасининг табиий хусусиятлари ёки чегаралари тўғрибурчак шаклидаги тегишли олтин изловчилар усулида қазиб олиш участкаси ҳудудининг ташқи чегараларини аниқлаш имконини бермаса, бундай ер қаъри участкасининг ҳудуди учбурчак (кадастр квадратларининг тўғри тўртбурчак шаклини ҳисобга олган ҳолда) ёки тўртбурчак шаклга эга бўлиши мумкин, унинг камида икки қарама-қарши томони бир-бирига параллель бўлиши керак.

Фойдали қазилмаларни олтин изловчилар усулида қазиб олиш учун ер қаъри участкаси ҳудудининг майдони камида бир гектарни ва кўпи билан беш гектарни ташкил этиши керак. Бунда бир нафар ер қаъридан фойдаланувчига тегишли бўлган ёки битта лойиҳа доирасида фойдаланиладиган ер қаъри участкасининг майдони кўпи билан бир кадастр квадратини ташкил этиши керак.

Олтин изловчилар усулида қазиб олиш учун бериладиган ер қаъри участкаси Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши ва вилоятлар ҳокимликлари билан келишувга кўра белгиланади.

Фойдали қазилмаларни олтин изловчилар усулида қазиб олиш учун таклиф этиладиган ер қаъри участкаларининг рўйхати ҳар йили Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан тасдиқланади.

Олтин изловчилар усулида қазиб олиш учун ажратилган ҳудуд давлат ер фонди кадастрида ҳисобга олинади.

117-модда. Олтин изловчилар усулида қазиб олиш учун ваколатлилик

Фойдали қазилмаларни олтин изловчилар усулида қазиб олиш учун рухсатномалар фақат ваколатли шахсларга, шу жумладан Ўзбекистон Республикаси фуқаролари бўлган, якка тартибдаги тадбиркор мақомига эга бўлган жисмоний шахсларга ҳамда Ўзбекистон Республикаси фуқароси бўлган жисмоний шахснинг улуши устав фондида (устав капиталида) етмиш ва ундан ортиқ фоизни ташкил этадиган юридик шахсларга берилади.

Битта шахс олтин изловчилар усулида қазиб олиш учун ер қаъри участкасидан фойдаланиш ҳуқуқига доир биттадан ортиқ рухсатномага бевосита ёки билвосита эгалик қилиши мумкин эмас.

Олтин изловчилар усулида қазиб олиш фаолиятини амалга ошириш учун ер қаъридан фойдаланувчи юридик шахси ходимларининг камида етмиш фоизи Ўзбекистон Республикаси фуқаролари бўлиши керак.

118-модда. Олтин изловчилар усулида қазиб олишга доир рухсатнома

Фойдали қазилмаларни олтин изловчилар усулида қазиб олиш олтин изловчилар усулида қазиб олишга доир рухсатнома асосида амалга оширилади.

Олтин изловчилар усулида қазиб олишга доир рухсатнома фақат электрон савдо майдончасида ўтказиладиган аукцион натижаларига кўра берилади.

Олтин изловчилар усулида қазиб олишга доир рухсатномани бериш учун аризачилар аукционда иштирок этиш учун қуйидаги ахборотни тақдим этади:

1) аризачининг давлат рўйхатидан ўтказилганлиги тўғрисидаги гувоҳномага мувофиқ тўлиқ номи;

2) аризачи ушбу Қонуннинг 117-моддаси талабларига мувофиқ эканлигини тасдиқловчи ҳужжат;

3) ушбу Қонуннинг 116-моддасига мувофиқ олтин изловчилар усулида қазиб олиш учун ажратиладиган участкадаги сўралаётган очиқ кадастр квадратининг тафсилотлари.

Ер қаъри участкаларидан олтин изловчилар усулида қазиб олиш учун фойдаланиш ҳуқуқини реализация қилишдан тушган пул маблағлари қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда тақсимланади.

Олтин изловчилар усулида қазиб олишга доир ҳужжатларни кўриб чиқиш ва рухсатнома бериш муддати йигирма иш кунидан ошмаслиги керак.

Олтин изловчилар усулида қазиб олишга доир рухсатноманинг шакли қонунчилик ҳужжатларида белгиланади. Олтин изловчилар усулида қазиб олишга доир рухсатнома участканинг жойлашувига қараб Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан белгиланадиган, фаолиятга нисбатан қўлланиладиган фойдаланиш шартларини ўз ичига олади. Фойдаланиш шартлари рухсатномага иловада назарда тутилади.

Олтин изловчилар усулида қазиб олишга доир ҳуқуқларни бошқа шахсларга беришга (шу жумладан иккиламчи ижара ёки бошқа шахс фойдасига воз кечиш йўли билан беришга) йўл қўйилмайди.

Олтин изловчилар усулида қазиб олишга доир рухсатномани бериш чоғида давлат ер фонди кадастрига тегишли ҳисобга олиш ёзуви киритилади.

119-модда. Олтин изловчилар усулида қазиб олишга доир рухсатноманинг амал қилиш муддати ва уни узайтириш тартиби

Олтин изловчилар усулида қазиб олишга доир рухсатнома уч йил муддатга берилади.

Олтин изловчилар усулида қазиб олишга доир рухсатноманинг амал қилиш муддати маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари билан келишувга кўра бир марта уч йилга узайтирилиши мумкин. Олтин изловчилар усулида қазиб олишга доир рухсатноманинг амал қилиш муддатини узайтириш тўғрисидаги ариза Ер қаъридан фойдаланиш марказига олтин изловчилар усулида қазиб олишга доир рухсатноманинг амал қилиш муддати тугашига қадар охирги йил мобайнида берилади.

Олтин изловчилар усулида қазиб олишга доир рухсатноманинг амал қилиш муддатини узайтириш тўғрисидаги ариза дастлабки аризадаги айни ўша ахборотни ўз ичига олган бўлиши керак.

Олтин изловчилар усулида қазиб олишга доир рухсатноманинг амал қилиш муддатини узайтириш тўғрисидаги ариза йигирма иш куни ичида кўриб чиқилади.

Агар олтин изловчилар усулида қазиб олишга доир рухсатноманинг амал қилиш муддатини узайтириш тўғрисидаги аризани кўриб чиқиш даврида рухсатноманинг муддати ўтган бўлса, бундай кўриб чиқиш даврида рухсатнома амал қилишда давом этади. Рухсатноманинг амал қилишини узайтириш муддатини ҳисоблаш рухсатнома амал қиладиган муддатнинг охирги кунидан кейинги кундан эътиборан бошланади.

Олтин изловчилар усулида қазиб олишга доир рухсатноманинг амал қилиш муддати ер қаъридан фойдаланувчига янги рухсатномани расмийлаштириш ва бериш орқали узайтирилади.

Олтин изловчилар усулида қазиб олишга доир рухсатноманинг амал қилиш муддати қуйидаги ҳолларда узайтирилмайди, агар:

1) узайтирилиши сўралаётган муддат ушбу модданинг талабларига мувофиқ бўлмаса;

2) рухсатноманинг амал қилиш муддатини узайтириш тўғрисида ариза беришнинг ушбу моддада назарда тутилган муддати бузилган бўлса;

3) олтин изловчилар усулида қазиб олиш билан боғлиқ қўшимча ишларни бажариш зарурати мавжуд бўлмаса;

4) ер қаъридан фойдаланиш шартларининг бузилишлари бу ҳақда хабарнома олинганидан кейин ер қаъридан фойдаланувчи томонидан дарҳол бартараф этилмаган бўлса;

5) ер қаъридан фойдаланувчи қазиб олинган қимматбаҳо металлар ва қимматбаҳо тошларни реализация қилиш бўйича ушбу Қонуннинг 121-моддасида назарда тутилган мажбуриятларни бажармаган бўлса.

120-модда. Олтин изловчилар усулида қазиб олиш ишларини амалга ошириш

Олтин изловчилар усулида қазиб олишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчилар рухсатномада назарда тутилган шартларга риоя этиши шарт. Олтин изловчилар усулида қазиб олиш ишлари, шу жумладан очиш ишлари, қум ва тупроқни ювиш ишлари ва бу билан боғлиқ бўлган бошқа ишлар қўлда бажарилади ёки кам қувватли асбоб-ускуналар қўлланилган ҳолда олиб борилади.

Олтин изловчилар усулида қазиб олишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчидан ўз ер қаъри участкалари учун олтин изловчилар усулида қазиб олиш лойиҳасини ишлаб чиқиш ёки уни бошқача тарзда келишиш ва тасдиқлашдан ўтказиш талаб этилмайди.

Ер қаъридан фойдаланувчи олтин изловчилар усулида қазиб олишни амалга ошираётганда қуйидагиларга ҳақли:

1) ер қаъридан фойдаланувчига мулк ҳуқуқи асосида тегишли бўлган, ўн тоннадан ортиқ бўлмаган юк кўтариш қувватига эга битта юк машинаси, бурғилаш ускунаси, чўмичининг ҳажми жами икки куб метрдан кўп бўлмаган экскаватор ва (ёки) бульдозер тарзидаги механизация воситаларидан фойдаланишга;

2) олтин изловчилар усулида қазиб олишни (ер ости кон қазишмаларини қазиб бормасдан) қуйидаги хавфсиз (йўл қўйиладиган) чуқурликкача амалга оширишга:

а) сочма участкаларда — ер ости кон қазишмаларини қазиб бормаган ҳолда туб тоғ жинсларига қадар;

б) туб тоғ жинслари участкаларида — икки метр чуқурликкача. Агар тоғ-кон лаҳмлари зинасимон шаклга эга бўлса, бу ҳолда олти метргача бўлган умумий чуқурликка йўл қўйилади. Бунда ҳар бир зинанинг баландлиги икки метрдан ошмаслиги, эни эса ярим метрдан ошмаслиги керак;

3) қимматбаҳо металларни ажратиб олишнинг фақат рудани майдалаш ва гравитация усулини қўллашга.

Сув фонди ва сув объектлари ерларида олтин изловчилар усулида қазиб олиш фақат қўлда амалга оширилиши керак.

Олтин изловчилар усулида қазиб олишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчи:

1) олтин изловчилар усулида қазиб олиш ишлари жараёнида бузилган ерларни рекультивация қилиши ва уларни келгусида фойдаланиш учун яроқли ҳолатга келтириши;

2) механизация воситаларидан фойдаланишга доир ушбу моддада назарда тутилган чекловларга риоя этиши шарт.

Олтин изловчилар усулида қазиб олишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчиларга қуйидагилар тақиқланади:

1) сув ресурслари олтин изловчилар усулида қазиб олиш учун фойдаланиладиган сув ҳавзалари ва дарёлар қирғоқларининг табиий рельефини бузиш;

2) олтин изловчилар усулида қазиб олиш участкасида жойлашган сув объектларида ва сув фонди ерларида экскаваторлардан ҳамда бульдозерлардан фойдаланиш;

3) кимёвий реагентларни ва портловчи моддаларни қўллаш;

4) капитал иншоотларни барпо этиш ва қуриш;

5) тупроқни ва ажратиб олинган тоғ массасини олтин изловчилар усулида қазиб олиш участкасидан ташқарига олиб чиқиш.

Ер қаъридан фойдаланувчилар сув ресурсларидан фойдаланган тақдирда, сувни муҳофаза қилиш тадбирларини бажариши, шунингдек қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган сув объектларини муҳофаза қилишга доир бошқа талабларга риоя этиши шарт.

Янги кон қазишмаларини кавлаб боришга фақат аввалги ишлар участкаси (ташландиқ) бирор нарса ташлаб тўлдирилганидан кейин рухсат берилади.

Экологик зарар етказилиши мумкин бўлган бирор-бир участкада олтин изловчилар усулида қазиб олиш бошланишидан олдин ер қаъридан фойдаланувчилар атроф-муҳитга етказилган шикастларни тасдиқлаш учун мазкур участкада Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигининг инспектори томонидан инспекция ўтказилишини сўрайди. Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги инспекция ўтказилиши учун ўзига нисбатан бундай сўровни олмаган ҳар қандай зона шикастланмаган деб ҳисобланади.

Олтин изловчилар усулида қазиб олишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчи рухсатноманинг амал қилиш муддати тугаган кундан эътиборан ўттиз кун ичида иншоотларни, вақтинчалик иморатларни ва ускуналарни демонтаж қилиши ҳамда Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Тоғ-кон саноати ва геология соҳасини назорат қилиш инспекциясининг талабларига мувофиқ ер участкасини рекультивация қилишни амалга ошириши шарт.

121-модда. Олтин изловчилар усулида қазиб олиш учун ер қаъри участкаларидан фойдаланишнинг алоҳида шартлари

Қимматбаҳо металлар ва қимматбаҳо тошларнинг муомалада бўлиши, шу жумладан уларни қазиб олиш, ишлаб чиқариш ҳамда реализация қилиш бўйича фаолият қимматбаҳо металлар ва қимматбаҳо тошлар тўғрисидаги қонунчилик билан тартибга солинади.

Олтин изловчилар усулида қазиб олиш натижасида қазиб олинган қимматбаҳо металларни сотиш ёки бошқача тарзда топшириш фақат қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ очиладиган ва фаолият кўрсатадиган ихтисослаштирилган қабул қилувчи кассалар орқали амалга оширилиши мумкин, шунингдек қимматбаҳо металлардан ва қимматбаҳо тошлардан заргарлик буюмларини ҳамда бошқа буюмларни ясаш бўйича фаолиятни амалга оширадиган юридик шахсларга ва якка тартибдаги тадбиркорларга сотилиши мумкин.

122-модда. Олтин изловчилар усулида қазиб олиш бўйича ҳисобдорлик

Фойдали қазилмаларни олтин изловчилар усулида қазиб олишда Ер қаъридан фойдаланиш марказига тегишинча йил тугаганидан кейин ёки рухсатноманинг амал қилиши тугатилганидан кейин ўттиз кун ичида ер қаъри участкаларидан фойдаланиш шартларига риоя этилганлиги ва қазиб олинган ҳамда реализация қилинган қимматбаҳо металлар ва қимматбаҳо тошларнинг ҳажмлари тўғрисидаги ҳисоботлар тақдим этилади. Олтин изловчилар усулида қазиб олиш тўғрисидаги ҳар йилги ҳисоботнинг шакли қонунчилик ҳужжатларида белгиланиши мумкин.

123-модда. Олтин изловчилар усулида қазиб олишга доир рухсатноманинг амал қилишини тугатиш

Олтин изловчилар усулида қазиб олишга доир рухсатнома қуйидаги ҳолда тугатилади:

1) олтин изловчилар усулида қазиб олиш бўйича ишларни амалга ошириш чоғидаги талаблар жиддий равишда бузилганда;

2) ушбу Қонуннинг 120-моддасида белгиланган олтин изловчилар усулида қазиб олишни олиб бориш услубларига доир чекловлар ер қаъридан фойдаланувчи томонидан бузилганда;

3) қазиб олинган қимматбаҳо металлар яширилганда, шу жумладан улар бир йил мобайнида реализация қилинмаганда ёхуд қимматбаҳо металлар ва қимматбаҳо тошларни реализация қилиш ҳамда топширишнинг ушбу Қонуннинг 121-моддасида назарда тутилган шартлари бузилганда, шу жумладан қимматбаҳо металлар ва қимматбаҳо тошлар тўғрисидаги қонунчилик бузилганда;

4) ер қаъридан фойдаланувчи ушбу Қонунга мувофиқ зарур бўлган ҳисоботларни кетма-кет икки йил мобайнида тақдим этмаганда;

5) ер қаъридан фойдаланувчи ўзининг экологик мажбуриятларини жиддий равишда бузганда, қоидабузарликларни бартараф этиб бўлмаса ёки уларни бартараф этиш мумкин бўлса-ю, бироқ уларни бартараф этиш тўғрисидаги хабарнома олинган пайтдан эътиборан тўқсон кун ичида улар бартараф этилмаганда;

6) рухсатнома фирибгарлик йўли билан, шу жумладан била туриб ёлғон маълумотлар тақдим этиш орқали олинганда;

7) ер қаъридан фойдаланувчи ер қаъридан фойдаланганлик учун рухсатнома доирасида ундириладиган ва тўланиши лозим бўлган йиғимларни, жаримани ёки солиқни тўламаганда ва уларни тўлаш тўғрисидаги хабарнома олинганидан кейин ўттиз кун ичида уларни тўламаганда.

Олтин изловчилар усулида қазиб олишга доир рухсатноманинг амал қилиши муддатидан илгари тугатилган ҳолларда ер қаъридан фойдаланувчига бир йил мобайнида олтин изловчилар усулида қазиб олишга доир рухсатнома олиш ёки олтин изловчилар усулида қазиб олишни амалга ошириш тақиқланади.

Олтин изловчилар усулида қазиб олишга доир рухсатноманинг амал қилишини муддатидан илгари тугатиш ушбу моддада назарда тутилган асосларга кўра Ер қаъридан фойдаланиш марказининг қарори билан амалга оширилади. Рухсатноманинг амал қилишини ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилмаган бошқа асослар бўйича муддатидан илгари тугатишга йўл қўйилмайди. Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан қарор қабул қилингунига қадар олтин изловчилар усулида қазиб олиш бўйича фаолият Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Тоғ-кон саноати ва геология соҳасини назорат қилиш инспекциясининг талабига кўра тўхтатиб турилади.

Ер қаъридан фойдаланувчилар, агар олтин изловчилар усулида қазиб олишга доир рухсатноманинг амал қилишини муддатидан илгари тугатиш тўғрисидаги қарорга рози бўлмаса, судга мурожаат қилиши мумкин.

Агар суд олтин изловчилар усулида қазиб олишга доир рухсатноманинг амал қилишини муддатидан илгари тугатиш ҳақидаги даъвони қаноатлантиришни рад этиш тўғрисида қарор қабул қилса, ер қаъридан фойдаланувчи олтин изловчилар усулида қазиб олиш фаолиятини давом эттириш ҳуқуқига эга бўлади. Бу ҳолда олтин изловчилар усулида қазиб олишга доир рухсатноманинг амал қилиш муддати ушбу моддага мувофиқ олтин изловчилар усулида қазиб олиш вақтинча тўхтатиб турилган даврга тенг муддатга узайтирилади.

124-модда. Тадбиркорлик фаолияти билан боғлиқ бўлмаган мақсадлар учун қурилишбоп фойдали қазилмаларни ва тўлдиргичларни қазиб олиш учун махсус қоидалар

Ер эгалари, ердан фойдаланувчилар ва ер участкаларининг мулкдорлари тадбиркорлик фаолиятини амалга ошириш билан боғлиқ бўлмаган шахсий, маиший ҳамда бошқа хўжалик эҳтиёжларини қаноатлантириш учун ўзига тегишли бўлган ер участкалари доирасида қурилишбоп фойдали қазилмаларни ва тўлдиргичларни қазиб олишга ҳақли.

Агар ер участкасидан фойдаланиш мақсади қурилишбоп фойдали қазилмалар ва тўлдиргичларни чиқариб олишдан ҳамда мазкур ер участкаси ҳудудидан ташқарига олиб чиқишдан иборат бўлса, уларни жойлаштириш ва (ёки) улардан фойдаланиш маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари ва Ер қаъридан фойдаланиш маркази билан келишувга кўра амалга оширилади.

Ушбу моддага мувофиқ қурилишбоп фойдали қазилмаларни ва тўлдиргичларни қазиб олиш портловчи моддаларни, кимёвий реагентлар ҳамда заҳарли моддаларни қўлламасдан амалга оширилади.

Ер участкаси доирасида жойлашган ҳамда ер эгалари, ердан фойдаланувчилар ёки ер участкаларининг мулкдорлари томонидан тадбиркорлик фаолиятини амалга ошириш билан боғлиқ бўлмаган шахсий, маиший ва бошқа эҳтиёжларни қаноатлантириш учун фойдаланиладиган қурилишбоп фойдали қазилмалар ҳамда тўлдиргичлар бошқа шахсга берилиши мумкин эмас.

Қурилишбоп фойдали қазилмаларни ва тўлдиргичларни қазиб олишга доир ушбу моддага мувофиқ юзага келадиган ҳуқуқ ер участкасига бўлган ҳуқуқдан ажралмасдир.

Ер участкаларининг мулкдорларида, ер эгаларида ҳамда ердан фойдаланувчиларда қурилишбоп фойдали қазилмаларни ва тўлдиргичларни қазиб олиш ҳуқуқи ушбу моддага мувофиқ ер участкасига бўлган мулк ҳуқуқи ёки ер участкасига эгалик қилиш ёки ундан фойдаланиш ҳуқуқи билан бир вақтда юзага келади ҳамда тугатилади.

Ушбу моддага мувофиқ қурилишбоп фойдали қазилмаларни ва тўлдиргичларни қазиб олиш учун рухсатнома асосида ер қаъридан фойдаланадиган шахслар учун мажбурий бўлган рухсатномани олиш, шунингдек ҳисоботлар ва бошқа ҳужжатларни тақдим этиш талаб қилинмайди.

13-боб. Нодир тош хомашёсининг, палеонтологик қолдиқларнинг ва бошқа геологик коллекция материалларининг намуналарини тўплаш

125-модда. Нодир тош хомашёсининг, палеонтологик қолдиқларнинг ва бошқа геологик коллекция материалларининг намуналарини тўплаш ҳамда бундай тўплашни амалга ошириш учун ҳудудни аниқлаш

Нодир тош хомашёсининг, палеонтологик қолдиқларнинг ва бошқа геологик коллекция материалларининг намуналарини тўплаш (бундан буён матнда коллекция материалларининг намуналарини тўплаш деб юритилади) деганда нодир тош хомашёсининг, палеонтологик қолдиқларнинг ва бошқа геологик коллекция материалларининг бирламчи намуналарини табиий тоғ жинсларидан, табиий ер ости бўшлиқларидан (ғорлардан), ишлатиб бўлинган очиқ конлардан, кон қазиб олиш ишлаб чиқаришларининг тўкинди уюмларидан чиқариб олиш, шунингдек ер қаърининг яхлитлигини бузадиган кончилик ишларини ва ишларнинг бошқа махсус турларини амалга оширмасдан туриб дарёлар қайирларида коллекция материалларининг намуналарини тўплаш тушунилади.

Коллекция материалларининг намуналарини тўплаш алоҳида участкаларда ва асбоб-ускуналарни қўлламасдан амалга оширилади, бундан қўлда ишлатиладиган асбоблар мустасно.

Коллекция материалларининг тўпланган намуналари қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ юридик ва жисмоний шахсларнинг мулки ҳисобланади ҳамда улар томонидан илмий, илмий-маърифий, тижорат, бадиий ҳунармандчилик ва бошқа мақсадларда фойдаланилиши мумкин.

Коллекция материалларининг намуналарини тўплаш учун ер қаъри участкасининг ўлчами тўртта ёнма-ён кадастр квадратларидан ошмаслиги керак бўлиб, улар шундай жойлашган бўлиши керакки, токи умумий туташ нуқтага эга бўлган томонлар бутун узунлик бўйича ўз томонларининг лоақал биттаси билан бирлашади.

126-модда. Коллекция материалларининг намуналарини тўплашга доир рухсатнома

Коллекция материалларининг намуналарини тўплаш рухсатнома асосида амалга оширилади.

Коллекция материалларининг намуналарини тўплашга доир рухсатнома Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан юридик ёки жисмоний шахсга «биринчи келган биринчи олади» принципи бўйича берилади.

Манфаатдор шахснинг аризасида қуйидагилар кўрсатилиши керак:

1) аризачининг тўлиқ номи;

2) коллекция материалларининг намуналарини тўплаш учун сўралаётган очиқ квадратлар.

Коллекция материалларининг намуналарини тўплашга доир рухсатнома икки йил муддатга берилади. Коллекция материалларини тўплашга доир рухсатноманинг амал қилиш муддати узайтирилмайди.

Ариза ушбу Қонунда назарда тутилган талабларга мувофиқ бўлмаган тақдирда, Ер қаъридан фойдаланиш маркази коллекция материалларининг намуналарини тўплашга доир рухсатнома беришни рад этишга ҳақли.

Коллекция материалларининг намуналарини тўплашга доир рухсатномани бериш чоғида давлат ер қаъри фонди кадастрига тегишли ҳисобга олиш ёзуви киритилади.

127-модда. Коллекция материалларининг намуналарини тўплаш бўйича ишларни амалга ошириш

Коллекция материалларининг намуналарини тўплаш қуйидаги мақсадларда амалга оширилади:

1) геология, минералогия, палеонтология ва ўлкашунослик музейларининг илмий коллекцияларини бутлаш ҳамда тўлдириш;

2) таълим муассасаларининг ўқув коллекцияларини бутлаш ва тўлдириш;

3) илмий-маърифий ва эстетик мақсад учун мўлжалланган хусусий геология ҳамда палеонтология коллекцияларини бутлаш ҳамда тўлдириш (бундан таркибида қимматбаҳо металлар ва тошлар мавжуд бўлган намуналар мустасно).

Ер қаъридан фойдаланувчидан коллекция материалларининг намуналарини тўплаш учун лойиҳа тақдим этиш талаб қилинмайди.

Коллекция материалларининг намуналарини тўплаш учун кадастр квадрати юзасининг ер участкалари берилишига йўл қўйилмайди.

Коллекция материалларининг намуналарини тўплаш чоғида кон-бурғилаш ишларини амалга ошириш ҳамда ер қаърининг яхлитлигини бузадиган турли асбоб-ускуналардан фойдаланиш тақиқланади.

Коллекция материалларининг намуналарини тўплаш, агар қонунчилик ҳужжатларида бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, давлат экологик экспертизасини ҳамда Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Тоғ-кон саноати ва геология соҳасини назорат қилиш инспекцияси билан келишишни талаб этмайди.

Коллекция материалларининг намуналарини тўплаш учун ер қаъри участкасидан фойдаланиш тугатилганда ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини бартараф этиш ишларини амалга ошириш талаб қилинмайди.

Коллекция материалларининг намуналарини тўплашга доир рухсатномадан бошқа шахс фойдасига воз кечилмайди. Коллекция материалларининг намуналарини тўплашга доир рухсатноманинг амал қилиш муддати тугагунига қадар ер қаъридан фойдаланувчи исталган вақтда Ер қаъридан фойдаланиш марказини бу ҳақда ёзма ёки электрон шаклда хабардор қилиб кадастр квадратларидан воз кечиш ҳуқуқига эга.

Рухсатнома берилган ер қаъри участкасининг бир қисмини қайтариб бериш қолган ёнма-ён бўлиши керак бўлган кадастр квадратларига коллекция материалларининг намуналарини тўплашга доир рухсатномани қайта расмийлаштириш орқали амалга оширилади.

128-модда. Коллекция материалларининг намуналарини тўплаш бўйича ҳисобдорлик

Коллекция материалларининг намуналарини тўплашда Ер қаъридан фойдаланиш марказига ер қаъри участкаларидан фойдаланиш шартларининг бажарилиши тўғрисидаги ҳисобот коллекция материалларининг намуналарини тўплашга доир рухсатномага эга бўлган шахс томонидан мазкур рухсатноманинг амал қилиши тугаган пайтдан эътиборан олтмиш кун ичида тақдим этилади.

14-боб. Ер қаъридан фойдаланиш чоғида атроф-муҳитни муҳофаза қилиш, меҳнатни муҳофаза қилиш ва хавфсизлик техникаси

129-модда. Ер қаъридан фойдаланиш чоғида экологик хавфсизликни таъминлаш бўйича умумий қоидалар

Ер қаъридан фойдаланиш, шу жумладан ишлаб чиқариш объектларини ва бошқа объектларни режалаштириш ҳамда лойиҳалаштириш экология тўғрисидаги ҳамда бошқа қонунчилик талабларига мувофиқ амалга оширилиши керак.

Ер қаърининг экологик ҳолати энг юқори йўл қўйиладиган ташланмаларни, чиқиндиларни нормалаштириш, шунингдек ер қаъридан фойдаланиш бўйича фаолиятнинг айрим турларини чеклаш ёхуд тақиқлаш орқали таъминланади.

Ер қаъридан фойдаланишга фақат тегишли экологик экспертиза ўтказилганидан кейин йўл қўйилади. Ер қаъри участкасида фаолиятни амалга ошираётган ҳар қандай шахс атроф-муҳитга қасддан ёки эҳтиётсизлик туфайли бирор-бир моддий ёхуд жиддий зарар етказмаслиги ёки ер қаъри участкасида ёхуд унинг доирасида атроф-муҳитнинг муҳофаза қилинишини таъминлаш мақсадида берилган бирор-бир материаллар ёки ускуналардан белгиланганидан бошқача мақсадда фойдаланмаслиги керак.

Ер қаъридан ва фойдали қазилмалар ресурсларидан фойдаланишга фақат қуйидаги шарт билан йўл қўйилади:

1) қазиб олиш чоғида ер қаъридан ва фойдали қазилмалардан ҳамда улар билан боғлиқ табиий ресурслардан комплекс ва тежамли фойдаланилишини таъминлаш, шунингдек атроф-муҳит ва ер қаъри ифлосланишининг олдини олиш;

2) фойдали қазилмаларни қазиб олиш чоғида бузилган ерларни рекультивация қилиш;

3) қоплама тоғ жинслари ва аралашма тоғ жинсларининг тўкинди уюмларини, чиқинди сақлаш жойларини, терриконларни атроф-муҳитга энг кам зарарли таъсир кўрсатилишини таъминлайдиган ҳолда жойлаштириш;

4) сувдан махсус фойдаланишга ёки махсус сув истеъмолига доир рухсатномалар олиш.

Барча ер қаъридан фойдаланувчилар ўзлари томонидан ер қаъридан фойдаланиш чоғида бузилган кадастр квадрати юзасидаги ер участкаларини кейинчалик фойдаланиш учун яроқли ҳолатга келтириши шарт.

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни ёки углеводородларни қазиб олиш чоғида ер ости сувларининг кон қазишмаларига ёки инфратузилма объектларига технологик жиҳатдан муқаррар равишда киришига қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ берилган сувдан махсус фойдаланиш ёки махсус сув истеъмолига доир рухсатномалар талаб қилинмайди.

Кон қазишмаларига ёки инфратузилма объектларига кираётган ер ости сувларидан фойдаланиш қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ амалга оширилади.

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмалар ёки углеводородларни қазиб олиш жараёнида қўшилиб чиқиб қазиб олинган ер ости сувларидан фойдаланиш ва уларни бошқа ўзанга солиб юбориш қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ амалга оширилади.

Углеводородларни қазиб олиш билан боғлиқ бўлган ер ости сувларидан ва қатламнинг сув таъсирида ёрилиши чоғида ҳосил бўлган суюқликнинг тескари оқимидан қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ фойдаланилиши керак.

Ушбу Қонунда назарда тутилган ҳолларда, ер қаъридан давлат экологик экспертизасининг ижобий хулосасисиз фойдаланиш тақиқланади.

130-модда. Ер қаъридан фойдаланиш бўйича фаолиятни текшириш

Ер қаърини ва атроф-муҳитни геологик жиҳатдан ўрганиш, ундан фойдаланиш ҳамда уни муҳофаза қилиш устидан давлат назорати Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Тоғ-кон саноати ва геология соҳасини назорат қилиш инспекцияси ҳамда Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигининг экологик инспекторлари томонидан амалга оширилади.

Инспектор кундузи ёки кечаси мақбул вақтда ва тегишли рухсатнома мавжуд бўлган тақдирда ер қаъридан фойдаланиш лойиҳасининг ишлаши учун кераксиз монеликлар ёки тўсиқларни вужудга келтирмасдан кириш, мазкур лойиҳани кўздан кечириш ва текшириш ҳуқуқига эга.

Инспектор ер қаъридан фойдаланиш лойиҳасининг ҳолати ва мақоми ўрганилишини ҳамда аниқланишини ўтказишга ва ер қаъридан фойдаланувчи томонидан мажбуриятларга риоя этилишини, шу жумладан меҳнатни муҳофаза қилиш, хавфсизлик техникаси, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш бўйича нормаларга, шунингдек ҳисобдорликка ва молиявий мажбуриятларга риоя этилишини текширишга ҳақли.

Инспектор текшириш ўтказиш мақсадида ер қаъридан фойдаланиш лойиҳасининг раҳбари ёки бошқа юқори мансабдор шахс, шунингдек инспектор зарур деб ҳисоблаган бирор-бир бошқа мансабдор шахс ёки ходим текширишни ўтказиш жараёнида унга ҳамроҳ бўлишини талаб қилиши мумкин.

Текшириш доирасида инспектор ер қаъридан фойдаланиш лойиҳасидан фойдали қазилмалар ва бошқа моддаларнинг намуналарини танлаб олиши, ҳужжатлардан кўчирмалар ёки кўчирма нусхалар олиши, шунингдек ер қаъридан фойдаланиш объектини фотосуратга олиши мумкин. Инспектор ўз хизмат мажбуриятларини бажариши жараёнида олинган ёки олиб чиқиб кетилган бирор-бир ашё ёхуд ҳужжат учун тилхат беради.

131-модда. Ер қаъри ҳолатининг давлат мониторинги

Ер қаъри ҳолатининг давлат мониторинги ундаги ўзгаришларни ўз вақтида аниқлаш, баҳолаш, салбий жараёнларнинг олдини олиш ва оқибатларини бартараф этиш учун ер қаъри ҳолатининг кузатувлари тизимидан иборатдир. Ер қаъри ҳолатининг давлат мониторинги давлат атроф-муҳит мониторинги комплекс тизимининг таркибий қисмидир.

Ер қаъри ҳолатининг давлат мониторинги қуйидагилар бўйича юритилади:

1) хавфли экзоген геологик жараёнлар;

2) эндоген геологик жараёнлар;

3) фойдали қазилмалар конлари;

4) фойдали қазилмаларни қазиб олиш билан боғлиқ бўлмаган мақсадлар учун фойдаланилаётган ер қаъри маконлари.

Ер қаъри ҳолатининг давлат мониторинги республика, минтақавий ва маҳаллий даражаларда амалга оширилади.

Ер қаъри ҳолатининг республика ва минтақавий даражалардаги давлат мониторинги:

1) Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги томонидан — экзоген геологик жараёнларга ва қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмалар конларига оид қисмида;

2) Ўзбекистон Республикаси Энергетика вазирлиги томонидан — углеводородлар конларига оид қисмида;

3) Ўзбекистон Республикаси Фанлар академиясининг Сейсмология институти томонидан — эндоген геологик жараёнларга оид қисмида;

4) Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги томонидан — фойдали қазилмаларни қазиб олиш билан боғлиқ бўлмаган мақсадлар учун фойдаланилаётган ер қаъри маконига оид қисмида юритилади.

Ер қаъри ҳолатининг республика ва минтақавий даражалардаги давлат мониторингини юритиш услубияти ҳамда даврийлиги тегишли вазирликлар ва Ўзбекистон Республикаси Фанлар Академияси томонидан тасдиқланади.

Ер қаъри ҳолатининг маҳаллий даражадаги давлат мониторинги ер қаъридан фойдаланувчи томонидан ер қаърининг фойдаланилаётган участкасидаги фаолиятни тартибга солувчи ҳужжатларга мувофиқ тақдим этилган контурлар доирасида геологик муҳитни кузатишлар асосида юритилади.

Ер қаъри ҳолатининг давлат мониторинги, шунингдек маҳаллий мониторинги натижалари мониторингни ўтказувчи тегишли орган томонидан ер қаъри давлат фондининг кадастрига киритиш учун Ер қаъридан фойдаланиш марказига ер қаъри участкасининг ҳолатини ҳисобга олиш учун киритилади.

Ушбу моддада кўрсатилган ваколатли органлар ва ташкилотлар томонидан ер қаъри ҳолатининг давлат мониторинги давомида олинган ахборот бир йилда камида бир марта Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигига ҳамда Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлигига тақдим этилади.

Геологик муҳит ҳолати ўзгаришларининг ўта хавфли жараёнлари аниқланган ва йўл қўйиладиган энг кўп жараёнлари ошиб кетган тақдирда, ахборот Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигига ҳамда Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлигига тезкорлик билан тақдим этилади.

Ер қаъри ҳолатининг республика ва минтақавий даражалардаги давлат мониторингини юритиш Ўзбекистон Республикасининг республика бюджети маблағлари ҳисобидан, маҳаллий даражада эса ер қаъридан фойдаланувчининг маблағлари ҳисобидан молиялаштирилади.

132-модда. Ер қаъридан фойдаланувчининг экологик экспертизани ўтказишга ва унинг юзасидан ер қаъридан фойдаланиш бўйича муайян ишларни бажариш учун ижобий хулоса олишга доир мажбуриятлари

Ер қаъридан фойдаланувчи «Экологик экспертиза тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунида белгиланган давлат экологик экспертизасини ўтказишга доир талабларга қўшимча равишда ер қаъридан фойдаланиш бўйича қуйидаги ишларга нисбатан экологик экспертиза ўтказиши шарт:

1) ер қаърини ерларнинг бутунлиги тасодифийдан кўра кўпроқ бузилишини тақозо этувчи геологик жиҳатдан ўрганиш (масалан, зовурлар қазиш, бошлама қудуқларни бурғилаш ва сейсмик тадқиқотлар);

2) фойдали қазилмаларнинг асосий турларини қазиб олиш ва қайта ишлаш;

3) норуда фойдали қазилмаларни қазиб олиш ва қайта ишлаш;

4) углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганиш ва қазиб олиш бўйича қатламнинг, шу жумладан у билан боғланган қудуқларнинг гидравлик ёрилишини назарда тутувчи ишлар, шунингдек илмий синовлар;

5) углеводородлар учун қудуқларни бурғилашга доир ишларнинг барча турлари;

6) нефть-газ операцияларини амалга ошириш чоғида геоген сувларни бошқа ўзанга буриб юбориш, шу жумладан қудуқлар орқали буриб юбориш, агар бундай ишлар ушбу моддада назарда тутилмаган бўлса;

7) углеводородларни қайта ишлаш ва ташиш объектларини қуриш, монтаж қилиш ҳамда улардан фойдаланиш;

8) майдони беш гектардан ортиқ бўлган кончилик фаолияти чиқиндилари объектлари;

9) майдони икки гектардан ортиқ бўлган кукунлар тўплагичларни ва сув қуйиладиган ҳовузларни шакллантириш;

10) ифлосланган тупроқни ёки бошқа зарарли материални жойлаштириш, кончилик саноати чиқиндиларидан ёки кукунлар тўплагичлардан ташқари;

11) одамлар ҳалок бўлиши эҳтимолини, инсон соғлиғи учун жиддий хавфни ёки атроф-муҳит учун жиддий таҳдидни келтириб чиқариши мумкин бўлган чиқиндилар жойлаштириладиган объектлар;

12) фойдали қазилмаларни қазиб олиш билан боғлиқ бўлмаган, хавфли ва заҳарли моддаларни сақлашни кўзда тутувчи мақсадларда ер қаъри участкаларидан фойдаланиш;

13) радиоактив моддаларни кўмиб ташлаш учун ер ости омборларини қуриш ва улардан фойдаланиш.

133-модда. Экологик экспертизани ўтказишга доир талаблар

Экологик экспертизани ўтказиш чоғида ер қаъридан фойдаланувчи «Экологик экспертиза тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни нормалари ва талабларига риоя этиши шарт, шунингдек, агар қўлланиладиган бўлса:

1) ер қаъридан фойдаланиш бўйича ишларни амалга ошириш чоғида режалаштиришнинг экологик жиҳатдан хавфсиз тартиб-таомиллари қўлланилишини ва тегишли технологиялардан фойдаланилишини таъминлаши;

2) фойдали қазилмаларни қазиб олиш участкасида ва (ёки) тегишли қайта ишловчи корхоналарда экологик назорат, ёнғин хавфсизлиги ва, зарур бўлган ҳолларда, радиация хавфсизлиги учун тегишли мониторинг тизимини ўрнатиши ҳамда жорий этиши;

3) бахтсиз ҳодисалар ва аварияларнинг олдини олиш режасини ишлаб чиқиши;

4) атмосфера ҳавосини муҳофаза қилиш тўғрисидаги қонунчилик талабларига мувофиқлик даражасининг таҳлилини амалга ошириши;

5) ер қаъри участкасида ва қайта ишловчи корхоналарда шовқин ҳамда тебранишлар даражасини аниқлаши ва назорат қилиши;

6) ер қаъридан фойдаланишнинг ва қайта ишлаш бўйича ишларнинг ер участкаси билан ёнма-ён жойлашган табиий объектларга ҳамда муҳофаза қилинадиган табиий ҳудудлар мажмуаларига таъсирини аниқлаши;

7) тегишли малакали ходимларни жалб этган ҳолда ер қаъри участкасида ҳайвонот ва ўсимлик дунёсини ўрганиши ҳамда уларнинг мониторингини амалга ошириши;

8) қишлоқ хўжалиги ерларида тупроқнинг унумдор қатламини аниқлаш, зарур бўлган ҳолларда эса бундай тупроқни олиш ва махсус ажратилган жойларга олиб чиқиш мақсадида ер қаъридан фойдаланиш участкаси тупроғининг агрокимёвий тадқиқотларини ўтказиши;

9) Ўзбекистон Республикасининг Қизил китобига киритилган ўсимликларнинг бирор-бир турларини ёки йўқолиб кетиш хавфи остида қолган ёввойи ҳолда ўсувчи ўсимликларнинг турларини аниқлаш мақсадида ер қаъри участкасидаги ўсимликларни ўрганиши;

10) фойдали қазилмалар қазиб олинганидан (ёки бошқа кончилик фаолиятидан) кейин ушбу Қонунга мувофиқ ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш бўйича батафсил режани, шу жумладан бузилган ерларни тиклаш режасини тузиши;

11) ер қаъридан фойдаланилаётган туманда ёки ер қаъридан фойдаланиш участкасининг бевосита яқинида яшовчи аҳолининг соғлиғига ҳар қандай эҳтимолий салбий ва (ёки) зарарли таъсирини аниқлаши керак.

Экологик экспертиза натижалари баҳолашдан ўтказилаётганда Ер қаъридан фойдаланиш маркази:

1) экологик экспертиза ўтказилиши тўғрисида жамоатчиликни хабардор қилиши;

2) агар экологик экспертиза ўтказилиши жамоатчиликнинг иштирок этишини талаб қилса, бу ҳақда ер қаъридан фойдаланиш участкасининг бевосита яқинида яшовчи жамоатчилик вакилларини оммавий эълонлар орқали ўз вақтида хабардор қилиши ҳамда мазкур масала юзасидан асосли равишда ва ўз вақтида берилган бирор-бир таклифларни инобатга олиши шарт.

Ер қаъридан фойдаланувчи экологик экспертиза натижаларини махсус ҳисоботда батафсил баён қилади. Давлат экологик экспертизасининг ҳамда Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Тоғ-кон саноати ва геология соҳасини назорат қилиш инспекциясининг ижобий хулосаси олинганидан кейин ер қаъридан фойдаланувчи атроф-муҳитни бошқариш режасини ишлаб чиқади ҳамда уни тегишли ишлар режасини тасдиқлаш доирасида Ер қаъридан фойдаланиш марказига тақдим этади.

Ушбу модданинг учинчи қисмида назарда тутилган атроф-муҳитни бошқариш режаси экологик экспертиза натижаларига мувофиқ бўлиши ҳамда унда эҳтимолий хавф-хатарлар ва ер қаъридан фойдаланиш бўйича таклиф этилаётган ишларнинг атроф-муҳитга таъсири, шу жумладан ер қаъридан фойдаланиш оқибатларининг олдини олиш, уларни мониторинг қилиш, юмшатиш бўйича чора-тадбирлар тавсифланиши ҳамда экологик оқибатлар билан боғлиқ бирор-бир ҳодиса юзага келишининг олдини олиш ёки унга чек қўйиш учун амалга оширилиши режалаштирилаётган тузатишга доир чора-тадбирларга мувофиқ бўлиши керак.

Атроф-муҳитни бошқариш режасининг мазмуни ва шакли қонунчилик ҳужжатлари билан белгиланади.

Ер қаъридан фойдаланиш бўйича ишларнинг таркиби ва ҳажмларидаги бирор-бир ўзгаришларга қараб ер қаъридан фойдаланувчи томонидан атроф-муҳитни бошқариш режасига ўзгартиришлар киритилиши мумкин.

134-модда. Уран бўйича кончилик фаолиятини амалга ошириш учун экологик экспертизани ўтказиш ва унинг юзасидан ижобий хулоса олиш бўйича алоҳида мажбуриятлар

Уран бўйича кончилик фаолияти учун экологик экспертизани ўтказиш радиологик экологик экспертизани ҳам ўз ичига олади, ушбу экспертиза уран бўйича кончилик фаолиятига доир барча радиологик жиҳатдан боғланган ишларнинг босқичларини, шу жумладан кончилик фаолиятининг радиоактив чиқиндилари билан боғлиқ ишларни амалга ошириш ва ер қаъридан фойдаланиш участкасини тиклаш бўйича бирор-бир объектдан фойдаланишни тўхтатишга тааллуқли ишларнинг босқичларини қамраб олади.

Ер қаъридан фойдаланувчи экологик экспертиза натижаларини махсус ҳисоботда батафсил тавсифлайди, унинг шакли ва мазмуни қонунчилик ҳужжатлари билан белгиланади.

Аҳоли ва атроф-муҳитнинг ҳимояланганлик даражасини кўрсатиш ҳамда қўлланиладиган хавфсизлик талаблари тўлиқ бажарилиши ҳақида радиациявий хавфсизликни таъминлаш соҳасидаги давлат назоратини амалга оширувчи ваколатли органга ва ҳар қандай бошқа манфаатдор тарафларга зарур кафолатларни бериш учун уран рудасини қайта ишловчи бирор-бир янги корхонани ёки кончилик фаолиятининг радиоактив чиқиндилари билан боғлиқ ишларни амалга оширувчи корхонани қуришга ёки шундай турдаги бирор-бир мавжуд корхонани реконструкция қилишга доир махсус рухсатнома олиш истагида бўлган ҳар қандай шахс радиациявий хавфсизлик асосини ва радиациявий хавфсизликнинг тасдиқловчи баҳосини ишлаб чиқиши ҳамда радиациявий хавфсизликни таъминлаш соҳасидаги давлат назоратини амалга оширувчи ваколатли органларга тасдиқлаш учун тақдим этиши керак.

Ушбу модданинг учинчи қисмида кўрсатилган радиациявий хавфсизлик асосида ва радиациявий хавфсизлик баҳосида ер қаъри участкасидаги радиациявий хавфсизлик билан боғлиқ бўлган барча жиҳатлар, тегишли объектни лойиҳалаштириш ва ундан фойдаланиш, шунингдек бошқарув ва назоратга доир чора-тадбирлар батафсил тавсифланган бўлиши керак.

Уран рудасини қайта ишловчи бирор-бир янги ишлаб чиқариш объектини ёки кончилик саноатининг радиоактив чиқиндилари билан боғлиқ ишларни амалга оширувчи ишлаб чиқариш объектини қуриш ёки бирор-бир мавжуд бўлган шундай объектни реконструкция қилиш учун фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир рухсатнома олиш истагида бўлган ҳар қандай шахс қуйидагиларни таъминлаши керак:

1) қилинган хулосаларни тасдиқлашга ва тартибга солувчи органлар томонидан мустақил текшириш ҳамда кўриб чиқиш учун тегишли асосни таъминлашга етарли бўлган радиациявий хавфсизликнинг батафсил баҳоланишини;

2) тегишли ишлаб чиқариш объектидаги бирор-бир жиддий ўзгартириш режалаштирилган тақдирда, янги радиациявий хавфсизлик асоси ва радиациявий хавфсизлик баҳоси тақдим этилишини;

3) хавфсизлик асоси ва хавфсизлик баҳоси радиациявий хавфсизликни таъминлаш соҳасидаги давлат назоратини амалга оширувчи ваколатли органларга тақдим этилишидан олдин ишонч даражасини ошириш мақсадида уларнинг мустақил эксперт баҳоланиши ва текшируви ўтказилишини.

Ер қаъридан фойдаланувчи:

1) фойдаланиш тажрибаси тўғрисидаги барча мавжуд маълумотларни ҳисобга олган ҳолда ҳар уч йилда хавфсизлик асосини ва хавфсизлик баҳосини қайта кўриб чиқиши ҳамда зарур бўлганда унга ўзгартириш ва қўшимчалар киритиши;

2) тегишли объектда жиддий ўзгартириш режалаштирилган ҳар бир ҳолда янги хавфсизлик асосини ва хавфсизлик баҳосини тақдим этиши шарт.

Ер қаъридан фойдаланувчи радиациявий хавфсизликни таъминлаш соҳасидаги давлат назоратини амалга оширувчи ваколатли органга радиациявий хавфсизлик асосига ва радиациявий хавфсизлик баҳосига доир бирор-бир ўзгартиришларни кўриб чиқиш ҳамда тасдиқлаш учун тақдим этади.

Ер қаъридан фойдаланувчи уран бўйича ишларнинг тугатилиши режалаштирилаётган санага қадар бир йилдан кечиктирмай унинг мазмунида тегишли объектнинг ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш босқичларидаги ҳамда ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш бўйича чора-тадбирлар амалга оширилганидан кейинги шароитлари мутаносиб акс эттирилишини таъминлаш мақсадида радиациявий хавфсизлик асосини ва радиациявий хавфсизлик баҳосини қайта кўриб чиқиши шарт.

Лойиҳанинг босқичма-босқич тикланиши лозим бўлган қисмлари учун ер қаъридан фойдаланувчи радиациявий хавфсизлик асосига ва радиациявий хавфсизлик баҳосига, унинг мазмуни ўзгартирилган шароитларни мутаносиб акс эттириши учун, тегишли тарзда тузатишлар киритади.

Ер қаъридан фойдаланувчи радиациявий хавфсизлик асосини ва радиациявий хавфсизлик баҳосини ишлаб чиқариш объекти фойдаланишдан тўлиқ чиқарилмагунига, участкани экологик жиҳатдан тиклаш тугалланмагунига ва тегишли объект тартибга солувчи чоралар назоратидан чиқарилмагунига қадар сақлаши шарт.

Ер қаъридан фойдаланувчи кончилик фаолиятининг радиоактив чиқиндилари билан боғлиқ ишларни амалга ошириш бўйича объектлар борасида радиациявий хавфсизлик асосини ва радиациявий хавфсизлик баҳосини тегишли объект ёпилган ҳамда ер участкаси тикланган санадан кейин камида ўттиз йил мобайнида сақлайди.

135-модда. Ифлослантириш натижасида етказилган зарар учун ер қаъридан фойдаланувчининг жавобгарлиги

Ер қаъридан фойдаланувчи, ифлослантириш натижасида етказилган зарар учун жавобгар бўлади.

Бепарволик ёки айб ҳолларини истисно этганда, ушбу моддада назарда тутилган ифлослантириш натижасида етказилган зарар учун қонунда белгиланган жавобгарлик қуйидаги бирон-бир жисмоний ёки юридик шахсга нисбатан эълон қилиниши мумкин эмас:

1) ер қаъридан фойдаланувчи ёки унинг пудратчилари ёхуд иккиламчи пудратчилари билан келишувга кўра ер қаъридан фойдаланиш соҳасидаги фаолият билан боғлиқ вазифаларни ёки ишларни бажарган шахсга;

2) ер қаъридан фойдаланиш бўйича ишда фойдаланиш учун ускуна тайёрлаган ёки етказиб берган шахсга;

3) ифлосланиш натижасидаги зарарнинг олдини олиш ёки уни чеклаш ёхуд ер қаъридан фойдаланиш бўйича ишлар сабабли таҳдид остида қолган ҳаётни сақлаб қолиш чора-тадбирларини кўрган шахсга, агар фақат бундай чора-тадбирларни амалга ошириш ваколатли органларнинг бевосита ёзма йўриқномаларига ёки бирор-бир қўлланиладиган қонунчилик қоидаларига зид бўлмаса.

Ер қаъридан фойдаланувчи барча қўлланилаётган экологик қонунчилик нормаларига риоя этилганлигини ва ифлосланиш натижасидаги зарардан сақланиш юзасидан барча оқилона ҳаракатлар амалга оширилганлигини исботлай олса, жавобгар бўлмайди.

Ер қаъридан фойдаланувчининг жавобгарлиги тўғрисидаги қарор ушбу моддада назарда тутилган асосларни ҳисобга олган ҳолда суд томонидан қабул қилинади.

Ифлосланиш натижасида етказилган зарар учун ер қаъридан фойдаланувчининг жавобгарлиги ер қаъридан фойдаланиш бўйича тегишли ишларнинг миқёслари, зарар кўрган тарафнинг аҳволи ва иккала тарафдан суғурта қопламасини олиш имконияти эътиборга олинганидан кейин, шунингдек форс-мажор ҳолатлар ёки учинчи тарафнинг ҳаракати туфайли келиб чиққан ифлосланишдан зарар юзага келган тақдирда фақат оқилона даражада камайтирилиши мумкин.

136-модда. Ер қаъридан фойдаланиш чоғида саноат хавфсизлиги

Ер қаъридан фойдаланиш, шу жумладан ишлаб чиқариш объектларини ва бошқа объектларни режалаштириш ҳамда лойиҳалаштириш саноат хавфсизлиги талабларига мувофиқ бўлиши керак.

Ер қаъридан фойдаланувчилар томонидан ишларни хавфсиз амалга ошириш бўйича қонунчиликда назарда тутилган қоидалар ва нормаларга риоя этилиши, шунингдек аварияларнинг олдини олиш ва оқибатларини бартараф этиш, ишлаб чиқаришдаги бахтсиз ҳодисалар юзага келишининг олдини олиш ҳамда касб касалликлари профилактикаси бўйича тадбирлар ўтказилиши таъминланиши керак.

Одамларнинг ҳаёти ва соғлиғига хавф соладиган, юридик ва жисмоний шахсларга моддий зарар етказадиган ер қаъридан фойдаланишга доир фаолият тақиқланади.

Ер қаъридан фойдаланувчи ташкилотларда саноат хавфсизлиги талабларига риоя этилишини таъминлаш учун жавобгарлик уларнинг раҳбарлари зиммасига юклатилади, улар таркибий бўлинмаларда саноат хавфсизлиги талабларига риоя этилиши устидан назоратни амалга оширувчи шахсларни белгилайди.

Ушбу Қонунда назарда тутилган ҳолларда ер қаъридан Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Тоғ-кон саноати ва геология соҳасини назорат қилиш инспекцияси билан келишилмаган ҳолда фойдаланиш тақиқланади.

137-модда. Тоғ-кон қутқарув қисмлари ҳамда очиқ нефть ва газ фаввораларининг олдини олиш ҳамда уларни тугатиш хизматлари

Ер ости тоғ-кон ишларини олиб бораётган ер қаъридан фойдаланувчиларга тоғ-кон қутқарув қисмлари томонидан, углеводородлар конларини аниқлаш, қидириш ва ўзлаштириш чоғида бурғилаш ишларини олиб бораётган ер қаъридан фойдаланувчиларга эса очиқ нефть ва газ фаввораларининг олдини олиш ҳамда уларни бартараф этиш хизматлари томонидан хизмат кўрсатилиши керак.

Тоғ-кон қутқарув қисмларининг, очиқ нефть ва газ фаввораларининг олдини олиш ҳамда уларни бартараф этиш хизматларининг фаолияти ушбу Қонунга мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланган тартибда амалга оширилади.

15-боб. Ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш

138-модда. Ер қаъридан фойдаланиш соҳасидаги фаолиятнинг асосий турларига доир рухсатноманинг амал қилиши тугатилганидан кейин ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш, ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш ва ер участкасини тиклашга доир умумий қоидалар

Барча ер қаъридан фойдаланувчилар ер қаъридан фойдаланиш бўйича фаолият тугатилганидан кейин қуйидагиларни таъминлаш учун барча зарур чора-тадбирлар бажарилишини таъминлаши шарт:

1) ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш ёки ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш токи кадастр квадратининг устидаги ер участкасининг юзаси, шунингдек унга туташ ҳудудлар, ҳеч бўлмаганда, улар ер қаъридан фойдаланиш бўйича фаолият бошлангунига қадар бўлган ўша кўринишга ва сифатга келтириладиган ёки, агар бунинг имкони бўлмаса, қанчалик мумкин бўлса, шунчалик яқин ҳолатга келтириладиган тарзда амалга оширилишини;

2) кадастр квадрати юзасидаги ер участкасининг ва унга туташ ҳудудларнинг рекультивацияси, токи уларнинг ердан фойдаланишга нисбатан бўлган аввалги қобилияти тикланиши таъминлайдиган ва, агар ерларни бундай тиклашнинг имкони бўлмаса, бундай участкалар учун ердан энг самаралироқ фойдаланилишига эришиладиган тарзда ўтказилишини;

3) амалга оширилиши таклиф қилинаётган чора-тадбирлар биологик хилма-хилликнинг бирор-бир йўқолиб кетишига олиб келмаслигини;

4) кўрилаётган чора-тадбирларнинг узоқ муддатли истиқболда барқарорлигини таъминлаш учун ер қаъридан фойдаланувчи томонидан етарлича молиялаштириш таъминланишини.

Ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш ишларининг ҳажмини қисқартириш мақсадида тегишли рухсатноманинг амал қилиши тугагунига қадар ер қаъридан фойдаланишга оид фаолиятни қисман тугатиш амалга оширилиши мумкин.

Тегишли рухсатноманинг амал қилиши тугатилиши ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш бўйича мажбуриятларнинг тугатилишига олиб келмайди. Агар рухсатноманинг амал қилиши тугатилганидан кейин ўттиз йилдан сўнг ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш тўлиқ ва муваффақиятли охирига етказилса ҳамда янги экологик мажбуриятлар юзага келмаса, ер қаъридан фойдаланувчининг мажбурияти тугайди.

139-модда. Кончилик фаолияти, нефть-газ операциялари ва ер қаърида сақлаш учун ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатишнинг дастлабки режаси

Ер қаъридан фойдаланиш бўйича бирор-бир режалаштирилаётган фаолият бошланишидан олдин фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчи ёки ер қаърида сақлашга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчи ер қаъридан фойдаланишга оид фаолиятни тугатиш учун ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқаришнинг дастлабки режасини тайёрлаши керак, у ҳолатларга қараб қуйидаги ахборотни ўз ичига олиши керак:

1) ер қаъридан фойдаланишга оид фаолият тугатилганидан кейин ёпилиши лозим бўлган ер қаъри участкасининг тавсифи;

2) кончилик объектларини, нефт-газ инфратузилмаси объектларини фойдаланишдан чиқаришнинг, конни ёки ер қаърида сақлаш объектларини ёпишнинг тахмин қилинаётган сабаблари;

3) ер қаъридан фойдаланишга оид фаолиятни тугатишнинг кутилаётган давомийлиги;

4) қазиб олиниши ёки ер қаърида сақланиши лозим бўлган фойдали қазилмаларнинг тури ва миқдори;

5) ер қаъридан фойдаланиш тугатилганидан кейин ер қаъри участкасида қолиши тахмин қилинган бирор-бир фойдали қазилмалар захираларининг тури ва миқдори;

6) зарур бўлган тақдирда ер қаъридан фойдаланиш бўйича, шу жумладан кон қазишмаларини қайтадан тўлдириш чора-тадбирларини қўллаш бўйича кадастр квадрати юзасидаги ер участкасида ёки ер қаъри участкасида илгари бажарилган ишлар ҳақидаги ҳужжатлар;

7) ер усти ёки ер ости ҳудудида ўрнатилиши керак бўлган ёки аллақачон ўрнатилган ёки фойдаланилаётган кончилик объектлари ва ускуналарини ёки омборларини тугатиш, ер қаърида сақлаш, демонтаж қилиш, бузиб ташлаш ва улардан такроран фойдаланиш учун амалга оширилиши режалаштирилаётган чора-тадбирлар;

8) чиқиндиларни бошқаришнинг дастлабки режаси, кончилик ва бошқа чиқиндиларни қисқартириш, қайта ишлаш, рекуперация ҳамда чиқариб ташлашга оид таклиф этилаётган чора-тадбирлар кўрсатилган ҳолда;

9) сув учун хавфли бўлган бирор-бир моддалар билан боғлиқ ишларни амалга оширишнинг таклиф этилаётган усуллари;

10) хавфсизликни таъминлаш ва ер қаъри участкасини тиклаш бўйича хавф-хатарларни, жорий ҳамда режалаштирилаётган тадбирларни баҳолаш юзасидан амалга оширилиши зарур бўлган таклиф этилаётган тадбирлар;

11) ёнбағирнинг тузилиши ва эрозияга ҳамда, зарур бўлган тақдирда, сув оқимлари эрозиясига нисбатан барқарорлиги юзасидан амалга оширилиши зарур бўлган таклиф этилаётган чора-тадбирлар;

12) ерлардан такроран фойдаланиш турларига ва ердан фойдаланишнинг амалдаги режаси талабларига мувофиқ ер участкасининг баланси;

13) махсус техник зичлаш конструкциялари талаб қилинадиган ишларнинг, жумладан шахталарнинг ва хавфли моддалар ер ости омборларининг герметизация қилинишини таъминлаш бўйича ишларнинг бирор-бир зарур бўлган махсус режалари;

14) ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш режасини амалга оширишнинг техник маслаҳатчи томонидан тайёрланган смета қиймати;

15) ер участкасини тиклашнинг дастлабки режаси.

Рухсатнома олиш учун аризачи томонидан тақдим этилган ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатишнинг дастлабки режаси, қўлланиладиган ҳолга қараб, геологик жиҳатдан ўрганиш лойиҳасининг, конни ўзлаштириш лойиҳасининг ёки ер қаърида сақлаш бўйича лойиҳанинг бир қисми бўлади.

Ер қаъридан фойдаланувчи ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш режасини ушбу Қонунда назарда тутилган тартиб-таомилга мувофиқ унга ўзгартиришлар киритиш доирасида янгилайди.

140-модда. Нефть-газ операциялари учун ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича дастлабки режа

Бирор-бир мўлжалланаётган нефть-газ операцияларининг бошланишидан олдин ер қаъридан фойдаланувчи бундай ишларни тугатиш учун ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича дастлабки режани тузади, режа қуйидаги маълумотларни ўз ичига олади:

1) рухсатномага киритилган нефть-газ операциялари тамомланганидан кейин объектларни тугатиш ёки консервация қилиш амалга ошириладиган ер участкасининг тавсифи;

2) тегишли рухсатномага киритилган кадастр квадратининг ер юзасида ёки ер қаъри участкасида амалга оширилган нефть-газ операцияларининг ҳужжатлари;

3) ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича режани амалга оширишга тааллуқли маълумот берадиган ахборот, унга қуйидагиларни ўз ичига олувчи диаграммалар, чизмалар ва, зарур бўлганда, тегишли фотосуратлар илова қилинади:

а) кадастр квадрати юзасининг ер участкаси жойлашган ер ва асосий инфратузилма объектлари кўрсатилган харита (хариталар);

б) эътиборга олиниши керак бўлган бошқа бирор-бир туташ объектларнинг (телефон кабеллари, бошқа қувурлар ва платформалар кабилар) тегишли жойлашуви, тури ҳамда ҳолати;

в) мазкур участкада амалга оширилаётган бирор-бир тижорат фаолияти ҳақидаги ахборот;

г) ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича режани кўриб чиқишга алоқадор бўлган ҳар қандай бошқа маълумот берадиган ахборот;

4) нефть-газ инфратузилмаси объектларини фойдаланишдан чиқариш сабаблари;

5) ер қаъри участкасида ўрнатиладиган ёки ўрнатилган ёхуд фойдаланилаётган нефть-газ инфратузилмаси объектларини фойдаланишдан чиқариш, демонтаж қилиш, утилизация қилиш, бузиб ташлаш, такроран қайта ишлаш ёки такроран фойдаланиш учун қўллаш таклиф қилинаётган усуллар ва чоралар, шунингдек таклиф этилаётган усулни танлаш сабаблари, шу жумладан таклиф этилаётган усулни ҳамда чораларни қўллаш натижасида юзага келиши мумкин бўлган таъсирнинг баҳоланиши;

6) фойдаланишдан чиқариладиган объектларда ўрнатилган ёки ўрнатишга таклиф қилинаётган объектларнинг тавсифи, шу жумладан қуйидагиларни ҳам назарда тутадиган диаграммалар:

а) фойдаланишдан чиқариш мўлжалланаётган пайтдаги нефть-газ инфратузилмаси объектларининг барча таянч конструкциялари (тури, ўлчами, ташқи кўриниши ва оғирлиги);

б) нефть-газ операцияларининг ҳар бир объекти билан бевосита боғланган барча (ишлаб турган, консервация қилинган ёки тугатилган) қудуқлар рўйхати;

в) дастурга алоқадор бўлган барча сақлаш, юклаш ва ташиш объектлари;

г) ҳар қандай бошқа ўрнатилган объектлар;

7) таклиф этилаётган чора-тадбирлар қийматининг харажатлар тоифаларининг батафсил тавсифини ўз ичига олган ҳисоб-китоби (энг аниқ баҳолаш асосида ва баҳолашдан бирор-бир эҳтимол тутилган четга чиқишлар кўрсатилган ҳолда, улар режани амалга ошириш жараёнида пировард натижаларда бирор-бир тафовут юзага келишининг сабабини изоҳлаши мумкин);

8) агар бирор-бир нефть-газ инфратузилмаси объектини ёки асосий ускунани қолдириш ёки қисман демонтаж қилиш ва ер қаъри участкасидан олиб чиқиш таклиф қилинаётган бўлса, мониторинг ҳамда техник жиҳатдан хизмат кўрсатиш бўйича таклиф этилаётган чора-тадбирлар;

9) нефть-газ операцияларини тугатишнинг кутилаётган давомийлиги, ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича таклиф этилаётган чора-тадбирларни амалга ошириш муддатларини қўшган ҳолда ва бундай муддатларни аниқлаш механизми;

10) зарур бўлган тақдирда, қазиб олинган углеводород ресурсларининг тури ва миқдори;

11) зарур бўлган тақдирда, захираларнинг чиқариб олинувчанлигини ҳисоблаш баҳолашдаги ёки конда углеводородлар қазиб олишнинг муддатидан илгари тугатилишини баҳолашдаги бирор-бир ўзгаришлар муносабати билан қўлланиладиган таклиф этилаётган чора-тадбирлар;

12) зарур бўлган тақдирда, нефть-газ операциялари тугатилганидан кейин ер қаъридан фойдаланиш участкасида қолиши кутилаётган ҳар қандай углеводород ресурсларининг тури ва миқдори;

13) участкани тиклаш бўйича дастлабки режа.

Ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича дастлабки режа, қўлланиладиган ҳолатга қараб, углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганиш лойиҳасининг ёки нефть-газ конини ўзлаштириш лойиҳасининг бир қисми бўлиб, у аризачи томонидан рухсатнома олиш учун тақдим этилади. Ушбу дастлабки режа ушбу Қонунда назарда тутилган тартиб-таомилга мувофиқ тегишли режага янгилашларни тақдим этиш доирасида ер қаъридан фойдаланувчи томонидан янгиланади.

141-модда. Кончилик фаолияти учун оқибатларни тугатиш бўйича якуний режа

Ушбу модданинг иккинчи қисмини инобатга олган ҳолда ер қаъридан фойдаланувчи коннинг режалаштирилаётган ёпилишидан олдин бир йил ичида Ер қаъридан фойдаланиш марказига ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш бўйича якуний режани тасдиқлаш учун тақдим этади.

Агар ер қаъридан фойдаланувчи тегишли рухсатномадан воз кечса ёки рухсатнома унинг амал қилиш муддати тугагунига қадар бекор қилинса, ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш бўйича охирги тасдиқланган дастлабки режанинг қоидалари қўлланилади.

Ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш бўйича якуний режа Ер қаъридан фойдаланиш марказига киритилган тақдирда, бундай режа зарур бўлган тақдирда қуйидагиларни ўз ичига олади:

1) ер қаъридан фойдаланувчининг номи ва манзилини;

2) дахл қилинган кадастр квадратлари доирасида кончилик фаолияти нефть-газ операциялари учун фойдаланиладиган участканинг тавсифини;

3) қазиб олинган фойдали қазилмаларнинг тавсифини ва ер қаъридан фойдаланиш бўйича фаолият давомида олинган бошқа ахборотни, хусусан, техник жиҳатлар ва бундай ишларни амалга ошириш чоғидаги хавфсизлик нуқтаи назаридан юзага келадиган қийинчиликлар ҳақидаги ахборотни;

4) хўжалик юритувчи субъект сифатида кондаги техник-эксплуатация вазиятининг тавсифини ва конни ўзлаштириш харитаси бўлмаган тақдирда — ишларни амалга ошириш схемасини;

5) кончилик фаолиятининг бошланиш санасини ва уни тугатишнинг дастлабки санасини, шунингдек бундай тугатишнинг сабабларини;

6) фойдали қазилмалар конининг геологик тавсифини ва қазиб олинган фойдали қазилмаларнинг, шу жумладан кончилик фаолияти тўкинди уюмларининг инвентаризациясини;

7) қайта ишловчи қувватларнинг тавсифини (тайёр маҳсулотнинг тури, унумдорлиги ва чиқариб олиниши ҳамда мавжуд бўлган кимёвий таҳлиллар натижаларини, шу жумладан қолдиқлардаги металлар таркиби);

8) ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича ишлар жараёнида ҳосил бўладиган чиқиндиларни малакали ва ваколатли юридик шахслар ҳамда ходимлар томонидан барча шундай чиқиндиларнинг қонуний равишда ташилиши, қайта ишланиши, такроран фойдаланилиши ёки хавфсиз утилизация қилинишини таъминлаш мақсадида самарали бошқариш бўйича режалаштирилаётган чора-тадбирларни;

9) транспорт вазиятининг ва асосий қазиб олиш жиҳатларининг, реализация қилиниши лозим бўлган қайта ишланган фойдали қазилмалар ҳамда улар билан боғлиқ маҳсулотларни олиб чиқиш ва кейинги ташишларнинг тавсифини;

10) ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича тегишли мавжуд муқобил тавсифларни, улар хавфсизликни, экологик, техник, ижтимоий ҳамда иқтисодий жиҳатларни инобатга олувчи баҳолашнинг миқдорий мезонлари асосидаги қиёсий таъсир таҳлилининг ва кўриб чиқилаётган муқобил хавф-хатарларни, ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича танланган вариантнинг асосини ўз ичига олади;

11) ер қаъридан фойдаланувчи амалга оширилишини тавсия этаётган ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича қарорни, ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқаришнинг таклиф этилган схемаси муайян ҳолатларда мақбул эканлигининг сабаблари тушунтирилган ҳолда, шу жумладан уни амалга оширишнинг таклиф этилаётган жадвалини;

12) ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқаришдан кейинги мониторинг, техник жиҳатдан хизмат кўрсатиш, хавфсизлик ва ҳисобдорлик бўйича таклиф этилаётган, ер қаъридан фойдаланиш бўйича фаолият тугатилганидан кейин ҳар қандай салбий таъсир мумкин қадар энг паст даражага туширилишини тасдиқлаш учун қўллаш таклиф қилинадиган чора-тадбирларни;

13) ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш бўйича режани бажариш жараёнида амалга оширилиши таклиф этилаётган, ҳар бир тоифадаги харажатларнинг батафсил тавсифини ўз ичига олиши керак бўлган барча чора-тадбирлар қийматининг баҳоланишини;

14) келишувларнинг тафсилотларини, ер қаъридан фойдаланувчи уларга мувофиқ Ер қаъридан фойдаланиш марказини ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича ишларнинг амалга оширилиши жараёни ҳақида хабардор қилади;

15) амалдаги қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ талаб этиладиган ҳар қандай бошқа ахборотни;

16) ер участкасини тиклаш режасини.

Фойдаланишга доир журнални тақдим этиш талаби қурилишбоп фойдали қазилмалар ва очиқ усулдаги тўлдиргичлар бўйича кончилик фаолиятига нисбатан татбиқ этилмайди.

142-модда. Нефть-газ операциялари учун ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича якуний режа

Ушбу модданинг иккинчи қисмини инобатга олган ҳолда ер қаъридан фойдаланувчи нефть-газ операцияларининг режалаштирилаётган тугатилишидан олдин бир йил ичида Ер қаъридан фойдаланиш марказига ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича якуний режани тасдиқлаш учун тақдим этиши шарт.

Агар ер қаъридан фойдаланувчи тегишли рухсатномадан воз кечса ёки рухсатнома ўзининг амал қилиш муддати тугашидан олдин Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан бекор қилинса, ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича охирги тасдиқланган дастлабки режанинг қоидалари қўлланилади.

Ер қаъридан фойдаланиш марказига тақдим этиладиган ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича якуний режа, зарур бўлган тақдирда, қуйидагиларни ўз ичига олади:

1) ер қаъридан фойдаланувчининг номи ва почта манзилини;

2) дахл қилинган кадастр квадратлари доирасидаги нефть-газ операциялари учун фойдаланиладиган ер қаъри участкасининг тавсифини;

3) қазиб олинган углеводород ресурсларининг тавсифини ҳамда геологик, геофизик ва геологик жиҳатдан ўрганиш билан боғлиқ бошқа бирор-бир мавжуд маълумотларни, шунингдек ер қаъридан фойдаланиш бўйича ишлар жараёнида олинган ҳар қандай бошқа тегишли ахборотни, хусусан, техник қийинчиликлар тўғрисидаги, шунингдек хавфсизлик ва экология соҳасидаги бундай ишларни амалга ошириш жараёнида юзага келадиган қийинчиликлар ҳақидаги ахборотни;

4) ер қаъридан фойдаланиш бўйича фаолият рухсатномага мувофиқ бошланадиган санани ва уни тугатиш режалаштирилаётган санани, шунингдек бундай тугатиш сабабларини;

5) агар нефть-газ операциялари бирор-бир фойдаланилаётган нефть-газ конига ёки бошқа конга дахл қилса:

а) углеводородлар конининг батафсил тарихий ахборотини, шу жумладан қазиб олинган углеводородлар миқдорини;

б) нефть-газ операциялари тугатилганидан кейин конда қоладиган углеводородлар миқдорининг баҳоланишини;

6) фойдаланишдан чиқарилиши лозим бўлган нефть-газ инфратузилмаси объектларининг турларини, шу жумладан уларнинг жойлашув схемасини, жойлашиш тартибини, чуқурлигини, материаллар турини ҳамда хариталар ва диаграммаларда акс эттириладиган бошқа материалларни;

7) ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича тегишли мавжуд муқобиллар тавсифини, улар:

а) хавфсизликни, экологик, техник, ижтимоий ҳамда иқтисодий жиҳатларни инобатга олувчи баҳолашнинг миқдорий мезонлари асосидаги қиёсий таъсир таҳлилини ва кўриб чиқилаётган муқобилларнинг хавф-хатарларини ифодалайди;

б) ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича танланган вариантнинг асосини аниқ ифодалайди;

8) ер қаъридан фойдаланувчи амалга оширилишини таклиф қилаётган ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича қарорни, фойдаланишдан чиқаришнинг таклиф этилган схемаси муайян ҳолатларда мақбул эканлигининг сабаблари тушунтирилган ҳолда, шу жумладан уни амалга оширишнинг таклиф этилаётган жадвалини;

9) ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича ишлар жараёнида ҳосил бўладиган бирор-бир чиқиндиларни малакали ва ваколатли компаниялар ҳамда ходимлар томонидан барча шундай чиқиндиларнинг қонуний равишда ташилиши, қайта ишланиши, такроран фойдаланилиши ёки хавфсиз утилизация қилинишини таъминлаш мақсадида самарали бошқариш бўйича режалаштирилаётган чора-тадбирларни;

10) ер қаъридан фойдаланиш бўйича фаолият тугатилганидан кейин ҳар қандай салбий таъсир мумкин қадар энг кам даражага туширилганини тасдиқлаш учун қўллаш таклиф қилинаётган, ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқаришдан кейинги мониторинг, техник жиҳатдан хизмат кўрсатиш, хавфсизлик ва ҳисобдорлик бўйича таклиф қилинаётган чора-тадбирларни;

11) ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича режани рўёбга чиқариш жараёнида амалга оширилиши таклиф қилинаётган, ҳар бир тоифадаги харажатларнинг батафсил тавсифини ўз ичига олган барча чора-тадбирлар қийматининг баҳоланишини;

12) ер қаъридан фойдаланувчи ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича ишларнинг амалга оширилиши жараёни ҳақида Ер қаъридан фойдаланиш марказини қайси келишувларга мувофиқ тўлиқ хабардор қилса, ўша келишувлар тафсилотларини;

13) агар нефть-газ операциялари амалдаги нефть-газ конига ёки бошқа конга таъсир қилса, углеводородлар кони тўғрисидаги батафсил тарихий ахборотни, шу жумладан қазиб олинган углеводородлар миқдорини, шунингдек нефть ва газ операциялари якунланганидан кейин конда қолган углеводородлар миқдорининг баҳоланишини;

14) фойдаланишдан чиқарилиши лозим бўлган нефть-газ инфратузилмаси объектларининг турларини, шу жумладан уларнинг жойлашув схемасини, жойлашиш тартибини, чуқурлигини, материаллар турини ҳамда хариталар ва схемаларда кўрсатилган бошқа материалларни;

15) бирор-бир қўлланиладиган қонунчиликка мувофиқ талаб қилинадиган ҳар қандай бошқа ахборотни.

Агар ер қаъридан фойдаланувчининг фикрига кўра бирор-бир нефть-газ инфратузилмаси объектини рухсатномага киритилган ер участкасида қолдириш ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича энг афзал қарор бўлса, ер қаъридан фойдаланувчи ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш, демонтаж қилиш ва ер қаъри участкасидан олиб чиқиш бўйича барча вариантлар тўлиқ кўриб чиқилганини ҳамда қиёсий баҳолаш ўтказилганини, унда атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва хавфсизлик билан боғлиқ барча турдаги таъсирлар ҳамда хавф-хатарлар, шунингдек барча тегишли ижтимоий ва иқтисодий оқибатлар инобатга олинганини асослаши керак.

143-модда. Ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш бўйича якуний режани ёки ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича режани тасдиқлаш тартиби

Ер қаъридан фойдаланувчи ер қаъридан фойдаланиш соҳасидаги фаолиятнинг асосий турлари бўйича ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш бўйича якуний режани ёки ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича режани тақдим этган санадан эътиборан тўқсон кун ичида Ер қаъридан фойдаланиш маркази бундай режа тасдиқланганлиги тўғрисида ёки кўриб чиқилаётган режа Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан тасдиқланишидан олдин бажарилиши лозим бўлган шартлар мавжуд бўлса, улар ҳақида ер қаъридан фойдаланувчини ёзма тарзда хабардор қилади.

Ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш бўйича режада ёки ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича режада тавсифланган ишлар бошқа давлат органларининг ваколатлари ва жавобгарлигига дахл қилган тақдирда, ушбу органлар режани тасдиқлаш жараёнига жалб этилади.

Шартлар Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан қуйидаги ҳолда белгиланиши мумкин:

1) ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш бўйича якуний режадаги ёки ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича режадаги муддатларда ва ишлар турларида, шунингдек ишлар режасида, шу жумладан ерни тиклаш ишлари жадвалида жиддий ўзгаришлар мавжуд бўлганда;

2) ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш ёки ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича ишларнинг муайян қисмига ёки ер қаъридан фойдаланиш оқибатлари тугатилганидан ёхуд ер қаъри участкаси фойдаланишдан чиқарилганидан кейинги фаолиятга нисбатан табиатни муҳофаза қилиш тўғрисидаги қонунчиликка мувофиқ экологик экспертиза ўтказиш ва ижобий хулоса олиш зарур деб ҳисобланганда;

3) агар ер қаъридан фойдаланувчи зарур бўлган экологик экспертизани ўтказиш жараёнида жамоатчиликнинг иштирок этишига нисбатан бошқа қонунчиликда назарда тутилган талабларга риоя этиш ниятида бўлмаса.

Ер қаъридан фойдаланиш маркази тикланиши лозим бўлган кадастр квадрати юзасидаги ер участкасига нисбатан ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш бўйича якуний режани ёки ер участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича режани тасдиқлаш шартларини белгилаган тақдирда, Ер қаъридан фойдаланиш маркази кадастр квадрати юзасида жойлашган ер участкасига ва унга туташ бўлган ёки шундай мақсадлар учун мўлжалланган ер участкаси юзасидан заруратга қараб бошқа ер участкаларига ҳар қандай оқилона вақтда монеликсиз кириш ҳуқуқига эга.

Ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш бўйича режани ёки ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича режани келишиш шарти сифатида Ер қаъридан фойдаланиш маркази ер қаъридан фойдаланувчидан ер юзасидаги инфратузилмага зарар етказилишининг олдини олиш ёки ер остидаги тоғ-кон ишлари натижасида хавфли моддалар сизиб чиқишининг олдини олиш мақсадида ўйилган бўшлиқларни, ер ости ковакларини ёки илгари ўрнатилган ер ости омборларини қайтадан тўлдириб кўмиб ташлашни талаб қилишга ҳақли.

Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан ўйилган бўшлиқларни, ер ости чуқурларини ёки илгари ўрнатилган ер ости омборларини тўлдириб кўмиб ташлаш бўйича шартлар белгиланган тақдирда:

1) фойдали қазилмаларни қазиб олишнинг барқарор ва экологик жиҳатдан хавфсиз усулларидан фойдаланилишига кўмаклашиш мақсадида ўйилган бўшлиқларни, ер ости чуқурларини ёки илгари ўрнатилган ер ости омборларини тўлдириб кўмиб ташлаш ер юзасига чиқариб ташлашдан (тўкинди уюмларини шакллантиришдан) кўра афзалроқ бўлиши керак;

2) Ер қаъридан фойдаланиш маркази кончилик саноати чиқиндиларидан, кончилик саноати билан боғлиқ бўлмаган чиқиндилардан ёхуд мазкур чиқиндиларнинг иккала туридан тўлдириб кўмиб ташлаш учун фойдаланилиши мумкинлиги-мумкин эмаслиги ҳақида қарор қабул қилиш ҳуқуқига эга.

Ер қаъридан фойдаланиш маркази ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш бўйича якуний режани ёки ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича режани тасдиқлашга оид шартларни белгилаган тақдирда, ер қаъридан фойдаланувчи барча ана шу шартларга мувофиқ янги режани ушбу модданинг учинчи қисмига мувофиқ ер қаъридан фойдаланувчи Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан хабардор қилинган санадан эътиборан олтмиш кун ичида тақдим этиши шарт.

Ер қаъридан фойдаланиш маркази ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш бўйича якуний режани ёки ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича режани тасдиқлашни фақат қуйидаги ҳолларда рад этиш ҳуқуқига эга, агар:

1) ер қаъридан фойдаланувчи ушбу Қонунга ва бошқа қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ зарур бўладиган, ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш ёки ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича режалаштирилаётган тадбирлар билан, шунингдек ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш ва ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш якунланганидан кейин амалга оширилиши лозим бўлган тадбирлар билан боғлиқ бўлган барча ахборотни ва ҳисобга олиш ёзувларини режага киритмаган бўлса;

2) ер қаъридан фойдаланувчи зарур бўладиган келишувларни, рухсатномаларни ва (ёки) ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш ёки ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш билан боғлиқ бўлган барча тадбирларни, шунингдек ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш ёки ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш якунланганидан кейин амалга оширилиши лозим бўлган тадбирларни бажариш учун қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ зарур бўладиган рухсатномаларни олиш учун кўрмоқчи бўлган чоралар ҳақидаги тасдиқни ёки батафсил ахборотни тақдим этмаган бўлса;

3) Ер қаъридан фойдаланиш маркази ўзининг асосли фикрига кўра қуйидагиларга рози бўлмаса:

а) ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатишнинг ёки ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқаришнинг барча мумкин бўлган вариантлари кўриб чиқилганлигига ва қониқарли қиёсий баҳолаш ўтказилганлигига;

б) ер қаъридан фойдаланиш бўйича фаолият натижасида ҳосил бўлган ҳар қандай чиқиндилар тўғри фойдаланилганлигига, сақланганлигига ёки ер қаъри участкасидан хавфсиз олиб чиқиб кетилганлигига;

в) ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш ёки ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича режалаштирилган ишлар вақтида ва улар амалга оширилганидан кейин учинчи тарафларни уларнинг соғлиғига ёки ҳаётига бўлган хавф-хатардан ҳимоя қилиш учун барча зарур бўлган эҳтиёткорлик чоралари кўрилганлигига;

г) ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш ва ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича ишлардан кейин амалга ошириладиган, атроф-муҳитга бўлган салбий таъсирни назорат қилиш бўйича ер қаъридан фойдаланувчи томонидан таклиф этиладиган чора-тадбирлар самарали ва асосли эканлигига;

д) кадастр квадрати юзасидаги ер участкасини тиклаш бўйича режалаштирилган тадбирлар зарур бўлган ҳажмда амалга оширилганлигига;

е) кадастр квадрати юзасида жойлашган ер участкасида одамларнинг хавфсизлиги ва жамоат транспортининг муҳофазаси таъминланганлигига;

ж) кончилик фаолияти оқибатлари тугатилган тақдирда коннинг режалаштирилган ёпилиши кейинчалик ишларни давом эттириш, илғор тармоққа оид амалиётга, шунингдек атроф-муҳитни муҳофаза қилиш тўғрисидаги қонунчилик талабларига ва хавфсизликни таъминлаш воситаларига риоя этиш имконини беришига, шунингдек инфратузилма объектлари ва ускуналар ер ости участкасидан тўлиқ олиб чиқиб кетилганлигига;

з) режалаштирилаётган ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш ва фаолият тугатилганидан кейинги ишлар илғор нефть-газ амалиётини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилишига ҳамда мақсадга мувофиқлигига ва атроф муҳитни муҳофаза қилиш тўғрисидаги қонунчиликнинг барча талабларига ҳамда хавфсизлик техникасига мувофиқ эканлигига, ҳар қандай транспорт объектидан нефть-газ инфратузилмасининг бошқа мавжуд объектлари билан бирга такроран фойдаланиш имконияти келгусида бундан кейинги нефть-газ операцияларини амалга ошириш учун тўлиқ кўриб чиқилганлигига ҳамда ер қаъри участкаси фойдаланишдан чиқарилишига қадар баҳоланганлигига.

Агар ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш бўйича режа ёки ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича режа тасдиқланмаган бўлса, ер қаъридан фойдаланувчи Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан режани тасдиқлашни рад этиш ёки уни тасдиқлаш учун шартлар белгилаш тўғрисида қарор қабул қилинган санадан эътиборан олтмиш кун ичида янги ёки ўзгартирилган режани такроран тақдим этади.

144-модда. Ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш бўйича режанинг ёки ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича режанинг амал қилиш муддати ва уларга ўзгартиришлар киритиш

Ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш бўйича режа ёки ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича режа амалдаги режа ҳисобланади, агар у;

1) қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатноманинг бутун амал қилиш даври учун қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганиш лойиҳасининг бир қисми бўлса;

2) қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмалар конини ўзлаштириш лойиҳасининг бир қисми бўлиб, ушбу лойиҳа Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан тасдиқланган санадан эътиборан камида икки йил ўтган бўлса;

3) рухсатноманинг бутун амал қилиш даври учун углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганиш лойиҳасининг бир қисми бўлса;

4) Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан тасдиқланган санадан эътиборан беш йил мобайнида углеводородлар конини ўзлаштириш лойиҳасининг бир қисми бўлса.

Ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш бўйича режанинг ёки ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича режанинг мазмунига жиддий ўзгартиришлар киритилган тақдирда, ер қаъридан фойдаланувчи режага тегишли ўзгартиришлар киритилганлиги ҳақида Ер қаъридан фойдаланиш марказини ёзма равишда хабардор қилиши шарт.

Ер қаъридан фойдаланиш маркази ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш бўйича режага ёки ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича режага ер қаъридан фойдаланувчи томонидан таклиф этган барча ўзгартиришларни ушбу Қонун 57-моддасининг иккинчи қисмида ёки 91-моддасида белгиланган тартибда кўриб чиқади.

145-модда. Ер қаъридан фойдаланувчининг ер участкасини тиклаш бўйича дастлабки режани тузишга доир мажбурияти

Ер қаъридан фойдаланувчи ер қаъридан фойдаланишга доир бирор-бир ишлар бошлангунига қадар Ер қаъридан фойдаланиш маркази билан келишиш учун геологик жиҳатдан ўрганиш лойиҳасини ёки конни ўзлаштириш лойиҳасини тайёрлаш жараёнида конни ёпиш режасини тайёрлаш бўйича мажбуриятлар доирасида ер қаъридан фойдаланилган ер участкасини тиклаш бўйича дастлабки режани тузади.

Ер участкасини тиклаш бўйича дастлабки режа, агар қўллаш мумкин бўлса, қуйидагиларни ўз ичига олади:

1) ер участкасини тиклаш бўйича таклиф этилаётган ишларни бажаришнинг дастлабки жадвалини;

2) режани бажариш учун таклиф этилаётган барча чора-тадбирлар қийматининг баҳоланишини;

3) кончилик фаолияти (нефть-газ операциялари) таклиф этилаётган босқичларининг ер участкасига ҳамда атроф-муҳитга ва (ёки) параллел тиклаш чора-тадбирлари учун тўкинди уюмларини жойлаштириш майдончаларига ва (ёки) ер ости қазишмаларини қайтадан тўлдириб кўмиб ташлашга бўлган эҳтимолий таъсирининг баҳоланишини;

4) ер участкасини тиклаш бўйича чора-тадбирларни бажариш учун фойдаланишга таклиф этилаётган техника ва транспорт ускуналарнинг тавсифини;

5) ер қаъри участкасидан режалаштирилаётган қайта фойдаланишни ва ундан такроран фойдаланиш учун таклиф этилаётган чекловларни;

6) кончилик инфратузилма объектларини демонтаж қилишнинг дастлабки режасини;

7) тўкинди уюмлари участкасига дарахт кўчатлари ўтқазиш ва уни кўкаламзорлаштиришнинг дастлабки режасини;

8) рекультивация қилишнинг дастлабки режасини (кўчат экиш, тупроқдан фойдаланиш, юзани шакллантириш режаларини, ўсимлик ва ҳайвонотнинг ҳаёти қайта тикланишини рағбатлантириш чора-тадбирларини ўз ичига олади);

9) хизмат ва жамоат эҳтиёжлари учун йўллар қурилишини назарда тутувчи инфратузилманинг, шунингдек уй-жой ва рекреация инфратузилмасининг дастлабки режасини;

10) конлар карьер усулда ўзлаштирилган тақдирда — кон қазиб олинадиган участкада ер қаъридан фойдаланиш бўйича ишлар натижасида ландшафтга салбий таъсирнинг ўрнини қоплаш юзасидан таклиф этилаётган чора-тадбирларни ва унинг ҳудудидан ташқаридаги ўрнини қоплаш чора-тадбирларини;

11) тупроқни ўғитлаш бўйича таклиф этилаётган чора-тадбирларни;

12) тиклаш бўйича таклиф этилаётган чора-тадбирлар амалга оширилганидан кейинги ландшафт шакли тавсифланган ҳолда рельефнинг дастлабки моделини;

13) устки дренаж тизимларининг таклиф этилаётган конструкциясини, шу жумладан қўлланиладиган жойларда фойдали қазилмалар қазиб олинганидан кейин ер устки сувларининг ва кўлларнинг режалаштирилаётган иншоотларини;

14) ер ости сувларининг кутилаётган келгусидаги сатҳини ва сув балансини моделлаштиришни;

15) ер ости сувларини мониторинг қилишнинг қўлланилиши таклиф этилаётган чора-тадбирларини;

16) ер участкасини тиклаш бўйича таклиф этилаётган ишлар амалга оширилганидан кейин қўлланилиши таклиф қилинаётган мониторинг, сифатни бошқариш ва ҳисобдорлик чора-тадбирларини.

Ер участкасини тиклаш бўйича дастлабки режа ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини бартараф этиш бўйича дастлабки режанинг қисми ҳисобланади.

Агар қазиб олиш шароитлари ўзгарганлиги ёки атроф-муҳитга салбий таъсир кўрсатиши мумкин бўлган бошқа ўзгаришлар муносабати билан ер участкасини тиклаш бўйича мавжуд режани амалга ошириш қонунчиликка мувофиқ янги экологик экспертиза ўтказилишини ва унинг юзасидан ижобий хулоса олинишини талаб қилса, ер қаъридан фойдаланувчи ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини бартараф этиш бўйича ёки ер участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича янги режани тузиши ва тасдиқлаш учун Ер қаъридан фойдаланиш марказига тақдим этиши шарт.

146-модда. Нефть-газ операцияларини амалга ошираётган ер қаъридан фойдаланувчининг ер участкасини тиклаш бўйича дастлабки режани тузишга доир мажбурияти

Нефть-газ операциялари бўйича бирор-бир ишлар бошлангунига қадар углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганиш лойиҳасини ёки углеводородлар конини ўзлаштириш лойиҳасини тайёрлаши ва тасдиқлаш учун Ер қаъридан фойдаланиш марказига тақдим этиши зарур бўлган ер қаъридан фойдаланувчи нефть-газ операцияларини амалга ошириш режалаштирилаётган, ер қаъридан фойдаланилган ер участкасини тиклаш бўйича дастлабки режани тузади.

Ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган, ер участкасини тиклаш бўйича дастлабки режа, агар қўллаш мумкин бўлса, қуйидагиларни ўз ичига олади:

1) ер участкасини тиклаш бўйича таклиф этилаётган ишларни бажаришнинг дастлабки жадвалини;

2) режани бажариш учун таклиф этилаётган барча чора-тадбирлар қийматининг баҳоланишини;

3) таклиф этилаётган нефть-газ операциялари босқичларининг ер участкасига ва атроф-муҳитга тахмин қилинаётган таъсирининг баҳоланишини;

4) ер участкасини тиклаш бўйича чора-тадбирларни бажариш учун фойдаланилишига таклиф қилинаётган техника ва транспорт ускуналарининг тавсифини;

5) ер қаъри участкасидан режалаштирилаётган такроран фойдаланишни ва ундан такроран фойдаланиш учун таклиф этилаётган чекловларни.

Ер участкасини тиклаш бўйича бирламчи ишлаб чиқилган дастлабки режа ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича дастлабки режанинг бир қисми ҳисобланади.

Агар нефть-газ операцияларини ўтказиш жараёнида атроф-муҳитга салбий таъсир кўрсатиши мумкин бўлган шароитлар ўзгарганлиги муносабати билан атроф-муҳитни муҳофаза қилиш тўғрисидаги қонунчиликка мувофиқ экологик экспертиза ўтказилишини ва унинг юзасидан ижобий хулоса олинишини талаб қилса, ер қаъридан фойдаланувчи ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича янги режани тузиши ва тасдиқлаш учун Ер қаъридан фойдаланиш марказига тақдим этиши шарт.

147-модда. Ер қаъридан фойдаланувчининг ер участкасини тиклаш бўйича якуний режани тақдим этишга доир мажбурияти

Зиммасида ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш бўйича якуний режани ёки ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича режани тақдим этиш мажбурияти бўлган ер қаъридан фойдаланувчи ер қаъридан фойдаланишга доир фаолият якунлангунига қадар бир йил ичида Ер қаъридан фойдаланиш марказига ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш бўйича якуний режа ёки ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича режа таркибида ер участкасини тиклаш бўйича якуний режани тасдиқлаш учун тақдим этиши шарт.

Ер участкасини тиклаш бўйича якуний режанинг мазмуни табиатни муҳофаза қилиш тўғрисидаги қонунчиликка мувофиқ экологик экспертиза ўтказиш ва унинг юзасидан ижобий хулоса олиш талабларига мос бўлиши керак, бунда бундай давлат экологик экспертизасида бирор бир муҳофаза қилинадиган табиий ресурсларга нисбатан кўрсатилган хулосалар, тадқиқотлар ва баҳолашлар табиатга таъсирни баҳолаш ҳамда ер қаъридан фойдаланувчи ер участкасини тиклаш бўйича амалга оширишни таклиф қилаётган чора-тадбирларни баҳолаш чоғида эътиборга олинади.

Ер қаъридан фойдаланиш маркази ер участкасини тиклаш бўйича якуний режани ушбу Қонун 143-моддасининг қоидаларига мувофиқ конни ёпишнинг якуний режасини тасдиқлаш тартиб-таомили доирасида келишади.

148-модда. Ер участкасини тиклаш бўйича режанинг амал қилиш муддати ва унга ўзгартиришлар киритиш

Ушбу модданинг иккинчи қисмига мувофиқ илгари ўзгартиришлар киритилмаган ер участкасини тиклаш бўйича режа ҳақиқийдир ва у қуйидаги ҳолларда ижро этилиши лозим:

1) агар у геологик жиҳатдан ўрганиш лойиҳасининг бир қисми бўлса — геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатноманинг бутун амал қилиш даврида;

2) агар у қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмалар конини ўзлаштириш лойиҳасининг бир қисми бўлса, — тегишли режа Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан тасдиқланган кундан эътиборан икки йил ичида;

3) агар у нефть-газ конини ўзлаштириш лойиҳасининг бир қисми бўлса, — режа Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан тасдиқланган кундан эътиборан беш йил ичида.

Ер қаъридан фойдаланувчи ер участкасини тиклаш бўйича режага, унинг мазмунида бирор-бир жиддий ўзгаришлар бўлган тақдирда, ўзгартиришлар киритиш нияти ҳақида Ер қаъридан фойдаланиш марказини ёзма шаклда хабардор қилиши шарт.

Ер қаъридан фойдаланиш маркази ер участкасини тиклаш бўйича режага ер қаъридан фойдаланувчи томонидан таклиф этилган барча ўзгартиришларни йигирма иш куни ичида кўриб чиқади.

149-модда. Ер қаъридан фойдаланувчининг уран конлари ва иншоотлари оқибатларини тугатиш, шунингдек ер участкасини тиклаш бўйича мажбуриятлари

Уран бўйича кончилик фаолиятини амалга оширувчи ер қаъридан фойдаланувчи қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир рухсатнома доирасида ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш бўйича бошқа мажбуриятларга қўшимча равишда қуйидагиларга риоя этиши шарт:

1) уран бўйича кончилик фаолиятининг тугатилишини тартибга солувчи, қўлланилиши мумкин бўлган жойларда, уранни қазиб олиш, рудани қайта ишлаш, уран оксиди концентратларини ишлаб чиқариш бўйича бирор-бир инфратузилма объектини ва кончилик фаолиятининг радиоактив чиқиндилари билан боғлиқ ишлар амалга ошириладиган объектни тугатишни, у ёпилганидан кейин уни сақлаш ҳамда унга техник хизмат кўрсатишни тартибга солувчи ҳар қандай қўлланиладиган қонунчилик қоидаларига;

2) уран кони ва объектларини ёпиш, шунингдек ер участкасини тиклаш бўйича ишлар учун радиациявий хавфсизликка доир махсус рухсатнома қоидалари ҳамда шартларига.

Ер қаъридан фойдаланувчи радиациявий хавфсизликни таъминлаш соҳасидаги давлат назоратини амалга оширувчи давлат органини қуйидагилар ҳақида дарҳол ёзма шаклда хабардор қилиши шарт:

1) қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир рухсатноманинг амал қилиш муддати тугагунига қадар амалга ошириладиган уран бўйича кончилик фаолиятини тугатиш муддатлари ҳақида;

2) конни ёпишнинг тасдиқланган режасига нисбатан фактик ахборотдаги бирор-бир ўзгаришлар тўғрисида.

Ер қаъридан фойдаланувчи радиациявий хавфсизликни таъминлаш соҳасидаги давлат назоратини амалга оширувчи ваколатли органни конни ёпиш бўйича ҳамда у ёпилганидан кейин барча тасдиқланган чора-тадбирлар ва ишлар муваффақиятли тугалланганлиги тўғрисида ёзма шаклда хабардор қилади ҳамда унга ишларни амалга ошириш жараёнида қилинган харажатларни тасдиқловчи молиявий ҳисоботларни тақдим этади.

Радиациявий хавфсизликни таъминлаш соҳасидаги давлат назоратини амалга оширувчи ваколатли орган бажарилган тадбирларнинг ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш бўйича режада кўрсатилган ишларга ҳамда уран конини ва инфратузилма объектларини ёпиш учун радиациявий хавфсизликка доир рухсатнома шартларига мувофиқлигини текширади.

Ушбу модданинг учинчи қисмида кўрсатилган молиявий ҳисобот «Аудиторлик фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни қоидаларига мувофиқ аудитор томонидан тасдиқланиши ҳамда уран бўйича кончилик фаолиятини молиявий, экологик ва техник аудитдан ўтказиш борасида тегишли тажрибага эга бўлган мустақил аудитор томонидан ер қаъридан фойдаланувчининг ҳисобидан текширилиши лозим.

Ушбу Қонун 151-моддасининг талабларига қўшимча равишда ер қаъридан фойдаланувчи томонидан конни ёпиш бўйича ва у ёпилганидан кейин барча тасдиқланган чора-тадбирларни амалга оширишга доир харажатларни қопловчи таъминот гаровининг бўшатилиши мустақил аудиторнинг ижобий хулосасига боғлиқ бўлади.

Ер қаъридан фойдаланиш маркази қолдиқ радиоактив ифлосланиш туфайли ерлардан фойдаланишга доир бўлган, кон муваффақиятли ёпилганидан ва ер участкаси ёки бирор-бир уранга оид ишлаб чиқариш объекти экологик жиҳатдан тикланганидан кейин қўлланилиши давом этаётган бирор-бир чекловларни давлат ер кадастрида рўйхатга олади.

150-модда. Ер қаъридан фойдаланувчининг кадастр квадрати юзасидаги ер участкасининг мониторингини амалга ошириш бўйича мажбурияти

Ер қаъридан фойдаланувчи конни ёпишнинг тасдиқланган режасида ва ер участкасини тиклаш бўйича тегишли режада назарда тутилган барча чора-тадбирларни бажарганидан кейин ер қаъридан фойдаланувчи Ер қаъридан фойдаланиш марказини тегишли режа бажарилганлиги тўғрисида ёзма шаклда хабардор қилади.

Ер қаъридан фойдаланувчи тегишли режада назарда тутилган барча чора-тадбирлар амалга оширилган санадан эътиборан олти ой ичида Ер қаъридан фойдаланиш марказига ишлар тугалланганлиги тўғрисидаги ҳисоботни тақдим этади, ҳисобот ушбу барча чора-тадбирлар тўлиқ ҳажмда амалга оширилганлиги тўғрисидаги ахборотни ўз ичига олади. Ҳисоботда қуйидагилар назарда тутилади:

1) тегишли режанинг асосий босқичларига қай тарзда эришилганлигининг тавсифи;

2) конни ёпиш, шу жумладан ер участкасини тиклаш бўйича барча чора-тадбирлар тегишли режа шартларига мувофиқ бажарилганлиги далиллари;

3) мониторинг ва техник хизмат кўрсатиш бўйича учинчи тарафнинг мустақил текшируви билан бир вақтда кўрилган чора-тадбирларнинг натижалари;

4) фаолият тугатилганидан кейин атроф-муҳит намуналарини тадқиқ этиш натижалари;

5) рухсатномада назарда тутилган ер участкасида қолган, бирор-бир кончилик ёки нефть-газ инфратузилмаси объектлари билан боғлиқ равишда юзага келадиган потенциал хавфларни бошқариш учун кўрилган чора-тадбирлар;

6) амалда қилинган харажатларнинг батафсил тавсифи ва прогноз қилинган харажатларга нисбатан бирор-бир фарқнинг тушунтирилиши.

Ер участкасини тиклаш бўйича тасдиқланган чора-тадбирлар амалга оширилганидан кейин ер қаъридан фойдаланувчи Ер қаъридан фойдаланиш марказининг ёзма сўровига кўра, режа амалга оширилганидан кейин икки йил ичида ўз ҳисобидан ва назорат остида ер участкасида ер қаъридан фойдаланиш соҳасидаги фаолияти таъсирининг кутилаётган тури ва миқёсларини аниқлаш мақсадида ўлчашлар ўтказиши ҳамда қуйидаги ҳолларда ҳар қандай номақбул оқибатларнинг мониторингини амалга ошириши шарт, агар:

1) ер қаъридан фойдаланиш бўйича ишларнинг амалга оширилиши ер участкасига зарар етказган ва мавжуд физик иншоотларга салбий таъсир кўрсатган бўлса;

2) бирор-бир шундай зарар юзага келишини кутишга оқилона асослар мавжуд бўлса;

3) бундай ўлчашларнинг ўтказилиши инсоннинг ҳаёти ва соғлиғига хавфнинг ёки ҳар қандай учинчи тарафга тегишли бўлган мол-мулкка зарар етказилишининг олдини олишга таъсир кўрсатиши мумкин бўлса.

Ҳар қандай ер эгаси, ердан фойдаланувчи ёки ер қаъридан фойдаланувчи ушбу модданинг учинчи қисмида кўрсатилган ўлчашларни ўтказиши керак бўлган ер участкасининг мулкдори ер қаъридан фойдаланувчига исталган оқилона вақтда эркин кириш имкониятини беради, аммо ер қаъридан фойдаланувчи шундай ўлчашлар ўтказилиши натижасида етказилган бирор-бир зарар учун бундай ер эгасига, ердан фойдаланувчига ёки ер участкасининг мулкдорига тегишли компенсацияни тўлаши шарт.

Ер қаъридан фойдаланувчи ушбу модданинг учинчи қисмида кўрсатилган ўлчашлар натижаларини дарҳол Ер қаъридан фойдаланиш марказига тақдим этиши шарт, Марказ уларни қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ жамоатчилик танишиб чиқиши учун эълон қилади.

151-модда. Ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш учун молиявий кафолатлар

Ер қаъридан фойдаланувчи фойдали қазилмаларни қазиб олиш лойиҳаси мавжуд бўлишини талаб этадиган фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир рухсатномага асосан фойдали қазилмаларни қазиб олиш бўйича ҳар қандай фаолият бошлангунига қадар, ушбу Қонуннинг 152-моддасида белгиланган шакл бўйича қуйидаги мақсадда молиявий кафолат бериши шарт:

1) ушбу Қонуннинг қоидаларига, шу жумладан фаолият тугатилганидан кейинги ишларни амалга ошириш бўйича мажбуриятлар тўғрисидаги қоидаларга мувофиқ берилган рухсатномада кўрсатилган барча мажбуриятларни тўлиқ ҳажмда бажариш мақсадида;

2) ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш бўйича режага, ер участкасини тиклаш бўйича режага ва чиқиндилар билан боғлиқ ишларни амалга ошириш режасига биноан ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш ва кончилик фаолияти натижасида зарар кўрган ер участкасини ёки чиқиндилар билан боғлиқ ишларни амалга ошириш бўйича бирор-бир инфратузилма объектини тиклаш учун исталган пайтда маблағлар олинишини таъминлаш мақсадида.

Ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган кафолат миқдорини ҳисоб-китоб қилиш қуйидаги асосда амалга оширилади:

1) кончилик фаолиятининг ва чиқиндилар билан боғлиқ ишларни амалга ошириш бўйича инфратузилма объектларининг атроф-муҳитга ҳамда инсон соғлиғига эҳтимол тутилган таъсири асосида;

2) ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш ва ер участкасини тиклаш бўйича, шу жумладан чиқиндилар билан боғлиқ ишларни амалга ошириш бўйича бирор-бир инфратузилма объекти фойдаланилганидан кейинги ишларни аниқлаш асосида;

3) қўлланиладиган экологик стандартлар ва мақсадлар, шу жумладан чиқиндилар билан боғлиқ ишларни амалга ошириш бўйича бирор-бир инфратузилма объектининг физик жиҳатдан барқарорлиги, тупроқ ва сув ресурслари сифатининг минимал стандартлари ҳамда ифлослантирувчи моддалар чиқариб ташланишининг энг юқори даражаси асосида;

4) экологик мақсадларга эришиш учун зарур бўлган техник чора-тадбирлар, хусусан, чиқиндилар билан боғлиқ ишларни амалга ошириш бўйича инфратузилма объектининг барқарорлигини таъминлашга ва атроф-муҳитга зарарни чеклашга қаратилган чора-тадбирлар асосида;

5) конни ёпиш босқичида ва у ёпилганидан кейин, шу жумладан ер участкасининг тикланишини таъминлаш, фаолият тугатилганидан кейинги ишларни амалга ошириш ҳамда зарур бўлган тақдирда мониторинг ўтказиш мақсадларига эришиш учун зарур бўлган чора-тадбирлар ва биохилма-хилликни тиклаш бўйича чора-тадбирлар асосида;

6) тахмин қилинаётган таъсирнинг вақтинчалик миқёсига ва ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини юмшатишга доир зарур чора-тадбирлар асосида;

7) конни ёпиш босқичида ва у ёпилганидан кейин, шу жумладан кон ёпилганидан кейинги мумкин бўлган бирор мониторинг ёки ифлослантирувчи моддалардан тозалашни амалга ошириш босқичида ерлар рекультивация қилинишини таъминлаш учун зарур бўлган харажатларни баҳолаш асосида.

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларнинг асосий турларини қазиб олишга доир рухсатномалар борасида ушбу модда иккинчи қисмининг 7-бандида назарда тутилган баҳолаш мустақил ҳамда малакали учинчи тараф томонидан ўтказилиб, у Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан маъқулланиши лозим ва у фаолиятнинг режалаштирилмаган ёки муддатидан илгари тугатилиш имкониятини назарда тутади.

Бошқа ҳолларда баҳолаш ер қаъридан фойдаланувчи томонидан ўтказилиши ва Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан тасдиқланиши мумкин.

Агар Ер қаъридан фойдаланиш маркази ер қаъридан фойдаланувчи амалга оширган харажатларнинг баҳоланишига рози бўлмаса, Марказ харажатларга ўз баҳосини таклиф этиб, ер қаъридан фойдаланувчи уни қабул қилиши мумкин, ер қаъридан фойдаланувчи Ер қаъридан фойдаланиш марказининг баҳосига рози бўлмаган тақдирда эса, у мустақил ва малакали учинчи тарафни ўз ҳисобидан жалб этиши мумкин бўлиб, учинчи тараф ушбу модда иккинчи қисмининг 7-бандида кўрсатилган харажатларни баҳолаши шарт.

Кафолат миқдорига ушбу модданинг иккинчи қисмида санаб ўтилган омилларнинг ўзгариши ҳисобга олинган ҳолда ҳар йили тузатишлар киритилади.

Агар илгари берилган таъминот ер қаъридан фойдаланувчига боғлиқ бўлмаган сабабларга кўра ушбу Қонун қоидаларига мувофиқ бўлмай қолса, ер қаъридан фойдаланувчи бундай таъминотни олтмиш кун ичида алмаштириши шарт.

Агар ер қаъридан фойдаланувчи мазкур давр ичида таъминотнинг бундай алмаштирилишини бажармаган бўлса, у ҳар қандай жорий кончилик фаолиятини дарҳол тўхтатиб туриши шарт, бундан қаров ва техник жиҳатдан хизмат кўрсатиш ишлари мустасно. Кончилик фаолиятини тиклаш фақат бундай таъминот тикланганидан ёки алмаштирилганидан кейин амалга оширилади.

Агар тегишли таъминот суммаси ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатишнинг тегишли режасида назарда тутилган харажатлар ўрнини қоплаш учун етарли бўлмаса, Ер қаъридан фойдаланиш маркази етишмаётган суммани кончилик фаолиятининг оқибатларини бартараф этиши шарт бўлган ер қаъридан фойдаланувчининг мол-мулки ҳисобидан олишга ҳақли.

Агар тегишли таъминот суммаси ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш учун харажатларнинг ҳақиқий суммасидан ортиқ бўлса, ер қаъридан фойдаланувчи тегишли ер қаъри участкаси доирасида ер қаъридан фойдаланиш оқибатлари бартараф этилганлиги ҳақидаги далолатномани тақдим этиб, қолган суммани олиш ҳуқуқига эга бўлади.

152-модда. Ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш бўйича мажбуриятларнинг бажарилишини кафолат, банк омонати гарови ёки суғурта билан таъминлаш

Ер қаъридан фойдаланувчи ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатишни ва ер участкасини тиклаш учун харажатларни молиялаштириш бўйича ўз мажбуриятини кафолат, банк омонати гарови ёки суғурта билан бажариши мумкин.

Ер қаъридан фойдаланувчи ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш бўйича мажбуриятни ёки ер участкасини тиклаш бўйича мажбуриятни бажармаган тақдирда, Ўзбекистон Республикаси, қўлланилган ҳолга қараб, кафилдан банк омонати ёки суғурта полиси ҳисобидан ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш бўйича ер қаъридан фойдаланувчининг мажбуриятларини бажариш учун белгиланган энг кам пул суммаси доирасида ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш бўйича режага ва ер участкасини тиклаш бўйича режага мувофиқ тўлиқ ёки қисман бадал олишга ёхуд кафолат, банк омонати гарови ёки суғурта суммасини олишга ҳақли.

Кафолат яхши нуфузли банк томонидан берилади. Агар чет эл банки ёки акциялари қимматли қоғозлар бозорида муомалада бўлган ташкилот кафил бўлса, бундай кафиллар Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан белгиланадиган минимал кредит рейтинги бўйича шартларга мувофиқ бўлиши керак. Кафолат Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан келишилган стандарт шакл бўйича давлат тилида тақдим этилади. Чет эл шахси томонидан берилган кафолат албатта давлат тилидаги таржимаси билан чет тилда тузилиши мумкин бўлиб, таржиманинг тўғрилиги нотариал тартибда тасдиқланган бўлиши керак.

Банк омонати гаровида ушбу моддага мувофиқ фақат яхши нуфузли банкда жойлаштирилган банк омонати гаров предмети бўлиши мумкин. Омонат гаровга фақат шу мақсадда топширилади ва ер қаъридан фойдаланувчининг барча бошқа кредиторлари олдида устуворликка эга бўлади.

Ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш бўйича мажбуриятлар бажарилишининг таъминоти бўлган банк омонатининг қайта гарови тақиқланади. Банк омонати гарови миллий ёки чет эл валютасида киритилиши мумкин.

Суғуртада суғурта полисини берадиган суғурта ташкилоти Ер қаъридан фойдаланиш маркази белгилайдиган чет эл валютасида минимал кредит рейтинги талабларига жавоб берадиган етакчи компания бўлиши керак. Суғурта шартномаси туфайли ер қаъридан фойдаланувчи томонидан ушбу Қонунда назарда тутилган тартибда ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш бўйича мажбуриятларни бажармаслик ёки лозим даражада бажармаслик (суғурта ҳодисаси) Ўзбекистон Республикаси (наф олувчи) фойдасига суғурта суммаси тўланишига сабаб бўлади. Ушбу моддада назарда тутилган суғурта муносабатлари суғурта тўғрисидаги қонунчилик билан тартибга солинади.

Кафилнинг, банк омонати гарови жойлаштирилган банкнинг ёки суғурта ташкилотининг ушбу моддада назарда тутилган мажбуриятлари ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш якунлангунига қадар тугатилмайди.

Агар ер қаъридан фойдаланувчи ушбу Қонуннинг 95-моддасига мувофиқ ер қаъридан фойдаланишга доир рухсатнома бўйича ҳуқуқларининг бир қисмидан ёки барчасидан учинчи шахс фойдасига воз кечса, ҳуқуқни қабул қилиб олувчи топширувчи тарафдан кафолат, банк омонати гарови ёки суғурта бўйича мажбуриятларни ўз зиммасига олиши ёхуд ҳуқуқлардан бошқа шахс фойдасига воз кечилганидан кейин ўттиз кун ичида ушбу модданинг талабларига жавоб берадиган янги кафолат, банк омонати гарови ёки суғурта амалга киритилишини ташкил этиши керак. Бирламчи ер қаъридан фойдаланувчи кафолатининг, банк омонати гаровининг ёки суғуртасининг амал қилиши бундай алмаштириш янги ер қаъридан фойдаланувчи томонидан тасдиқланганидан кейин тугатилиши мумкин.

Юридик шахс бўлган ер қаъридан фойдаланувчи тугатилган тақдирда ёки банкрот бўлганда кафолатнинг, банк омонати гаровининг ёки суғуртанинг предмети тендер массасига киритилмайди, кафил, банк омонатини гаровга олувчи, суғурта полисини сақловчи эса ер қаъридан фойдаланувчининг мол-мулки ҳисобидан талабларни қаноатлантиришда иштирок этувчи кредиторлар ҳисобланмайди.

153-модда. Ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш бўйича мажбуриятларнинг бажарилишини молиялаштириш йўли билан таъминлаш

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни қазиб олишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчи томонидан маҳсулот реализация қилинганидан кейин биринчи йилдан эътиборан, бундай ер қаъридан фойдаланувчи ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш бўйича тасдиқланган режа, шу жумладан ер участкасини тиклаш бўйича режа юзасидан фақат ўз мажбуриятларини бажариш мақсадида мақсадли банк ҳисобварағига эга бўлган тугатиш фондини ташкил этади.

Ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган тугатиш фондининг банк ҳисобварағи:

1) ер қаъридан фойдаланувчининг номига махсус эскроу ҳисобварағи (эскроу-ҳисобварақ) тарзида очилади;

2) Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг лицензиясига эга бўлган яхши нуфузли тижорат банкида хизмат кўрсатилади;

3) фоизлар ҳисобланишини назарда тутади, бунда барча ҳисобланган фоизлар тугатиш фондининг бир қисми ҳисобланади;

4) инфляция натижасида қиймати йўқотилишининг олдини олиш учун нисбатан барқарор валютада деноминация қилинади.

Пул маблағлари тугатиш фондининг ҳисобварағига ер қаъридан фойдаланувчи томонидан ҳар йили 31 мартга қадар киритилади. Ҳар йили тўланиши лозим бўлган сумма ер қаъридан фойдаланувчи томонидан охирги йилда олинган соф даромаднинг бир фоизини ташкил этади.

Агар тўлов давридаги йил тўлиқ бўлмаса, ер қаъридан фойдаланувчининг молиялаштириш бўйича мажбурияти мазкур йилдаги шундай даврнинг ҳар бир тўлиқ ойи учун мутаносиб равишда ҳисоб-китоб қилинади.

Тўловлар ер қаъридан фойдаланувчи томонидан бир йўла ёки қисмларга бўлиб амалга оширилиши мумкин, қисмлар ҳар бир молия йили давомида тўрт қисмдан ошмаслиги керак. Тугатиш фондига киритиладиган бадаллар солиқ солинадиган базадан чегириб ташланиши лозим.

Ушбу модда бешинчи қисмининг қоидаларини инобатга олган ҳолда тугатиш фондининг пул маблағлари гаровга қўйилиши ёки бирор-бир кредит ёки кафолатнинг таъминоти сифатида таклиф қилиниши, шунингдек бошқача тарзда ундирилиши ёки бирор-бир шаклда ўзга шахсга берилиши мумкин эмас.

Агар ер қаъридан фойдаланувчи ушбу Қонуннинг 111-моддасига мувофиқ ер қаъридан фойдаланишга доир рухсатнома бўйича ҳуқуқларининг бир қисмидан ёки барчасидан учинчи шахс фойдасига воз кечса, у тегишинча тугатиш фонди пул маблағларининг бир қисмини ёки барчасини тасдиқланган ҳуқуқни қабул қилиб олувчига топшириши мумкин. Тугатиш фонди бундай бошқа шахс фойдасига воз кечишдан кейин тўлиқ ҳажмда шакллантирилади.

Ҳар йили ушбу Қонуннинг 152-моддасида назарда тутилган тегишли кафолат, банк омонати ёки суғуртанинг умумий суммаси тугатиш фондига ҳар йили ўтказилган маблағлар суммасига камайтирилади.

Тугатиш фондининг ҳисобварағидан маблағларни ечишга фақат ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш бўйича тасдиқланган режага ва ер участкасини тиклаш бўйича режага мувофиқ ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш ҳамда ер участкасини тиклаш бўйича ишлар ҳақини тўлаш учун рухсат берилади. Ер қаъридан фойдаланувчи томонидан тугатиш фондининг ҳисобварағидан маблағларни ечиб олиш учун Ер қаъридан фойдаланиш марказининг ёзма рухсатномаси олиниши зарур.

Ер қаъридан фойдаланувчи Ер қаъридан фойдаланиш марказига ҳар бир йил тугаганидан кейин ўттиз кундан кечиктирмай Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан белгиланган шаклга кўра тугатиш фондига ўзининг бадаллари бўйича ҳисобварақларидан кўчирма тақдим этади. Бундай кўчирманинг кўчирма нусхаси ер қаъридан фойдаланувчи томонидан айни ўша муддатда солиқ органларига тақдим этилади.

Агар ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш бўйича тасдиқланган режада ва ер участкасини тиклаш бўйича режада назарда тутилган барча чора-тадбирлар Ер қаъридан фойдаланиш маркази учун мақбул тарзда бажарилганидан кейин тугатиш фондида ортиқча маблағлар қолган бўлса, бу ортиқча маблағлар солиқ солиш мақсадлари учун даромад деб ҳисобланади, ҳар қандай солиқ ундирилганидан кейин қолган сумма эса ер қаъридан фойдаланувчига қайтарилади.

Ер қаъридан фойдаланувчи ушбу бобнинг талабларига мувофиқ ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш ва ер участкасини тиклаш бўйича ўз мажбуриятларини бажармаган тақдирда, Ер қаъридан фойдаланиш маркази ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш бўйича амалга оширилмаган ишлар ҳақини тўлаш учун талаб қилинадиган суммани тугатиш фондидан ечиб олади, тугатиш фондида етарлича маблағлар мавжуд бўлмаган тақдирда эса кафолат, банк омонати гарови ёки суғурта ҳисобидан етишмаётган маблағлар тақдим этилишини талаб қилади.

Ер қаъридан фойдаланиш маркази ер қаъридан фойдаланувчига у талабларга риоя этмаганлиги тўғрисида ёзма хабарнома тақдим этганидан ва ер қаъридан фойдаланувчи бундай номувофиқликни бартараф этмаганидан ёки оқибатларни тугатиш тадбирларини ёзма хабарни олган пайтдан эътиборан олтмиш кун ичида бартараф этмаганидан кейин Марказ тугатиш фондидан фойдаланиш имкониятини қўлга киритиши мумкин. Агар тадбирлар бошланган бўлса-ю, бироқ якунланмаган бўлса, узайтирилиши мумкин бўлмаган мажбурий жадвал тақдим этилиши зарур.

Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан ер қаъридан фойдаланувчининг оқибатларини тугатиш бўйича бажарилмаган ишларини амалга ошириш учун тугатиш фондидан фойдаланиш тўғрисида қарор қабул қилинган тақдирда, Марказ фондни бошқариш учун амалдаги қонунчиликка мувофиқ жавобгар бўлади, бундай ишларни бажариш учун зарур бўлган ҳар қандай товарларни, ишларни ёки хизматларни харид қилиш давлат харидлари тўғрисидаги қонунчилик билан тартибга солинади.

154-модда. Нефть-газ операциялари оқибатларини тугатиш бўйича мажбуриятларнинг бажарилишини таъминлаш

Тасдиқланган нефть-газ операцияларининг биринчи йили тугайдиган санадан кечиктирмай ер қаъридан фойдаланувчи томонидан ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича тасдиқланган режага ва ер участкасини тиклаш бўйича режага доир фақат ўз мажбуриятларини бажариш мақсадида аниқ мақсадли банк ҳисобварағига эга бўлган ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш фонди ташкил этилади.

Ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш фондининг ҳисобварағи:

1) ер қаъридан фойдаланувчининг номига махсус эскроу ҳисобварағи (эскроу-ҳисобварақ) тарзида очилади;

2) Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг лицензиясига эга бўлган ва Ер қаъридан фойдаланиш маркази учун мақбул бўлган яхши нуфузли тижорат банкида туради;

3) фоизлар ҳисобланишини назарда тутади, бунда барча ҳисобланган фоизлар ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш фондининг бир қисми ҳисобланади;

4) инфляция натижасида қиймати йўқотилишининг олдини олиш учун нисбатан барқарор валютада деноминация қилинади.

Пул маблағлари ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш фондининг ҳисобварағига ер қаъридан фойдаланувчи томонидан ҳар йили 31 мартга қадар киритилади. Агар тўлов давридаги йил тўлиқ бўлмаса, ер қаъридан фойдаланувчининг молиялаштириш бўйича мажбурияти мазкур йилдаги даврнинг ҳар бир тўлиқ ойи учун мутаносиб равишда ҳисоб-китоб қилинади.

Геологик жиҳатдан ўрганишни ва баҳолашни амалга оширишда ер қаъридан фойдаланувчининг ҳар йилги бадали ўтган йилги капитал харажатларнинг ноль бутун ўндан беш фоизини ташкил этади, углеводородларни қазиб олишда эса капитал харажатларнинг икки фоизини ташкил этади.

Тўловлар ер қаъридан фойдаланувчи томонидан бир йўла ёки қисмларга бўлиб амалга оширилиши мумкин, қисмлар бир молия йилида тўрт қисмдан ошмаслиги керак. Ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш фондига киритиладиган бадаллар солиқ солинадиган базадан чегириб ташланиши лозим.

Ушбу модда бешинчи қисмининг қоидаларини инобатга олган ҳолда, ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш фондининг пул маблағлари гаровга қўйилиши ёки бирор-бир қарзнинг ёки кафолатнинг таъминоти сифатида таклиф қилиниши ва фойдаланилиши ёхуд бирор-бир бошқа усулда ёки ҳар қандай бошқа шаклда ундирилиши ёки ўзга шахсга берилиши мумкин эмас.

Агар ер қаъридан фойдаланувчи ушбу Қонуннинг 111-моддасига мувофиқ рухсатнома бўйича ҳуқуқларининг бир қисмидан ёки барчасидан учинчи тараф фойдасига воз кечса, ер қаъридан фойдаланувчи тегишинча ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш фонди пул маблағларининг бир қисмини ёки барчасини тасдиқланган ҳуқуқни қабул қилиб олувчига топшириши мумкин. Фонд бундай бошқа шахс фойдасига воз кечишдан кейин тўлиқ ҳажмда шакллантирилади.

Ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш фондининг ҳисобварағидан маблағларни ечиб олишга фақат ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича тасдиқланган режага ва ер участкасини тиклаш бўйича режага мувофиқ нефть-газ операцияларининг оқибатларини тугатиш ҳамда ер участкасини тиклаш бўйича ишлар ҳақини тўлаш учун рухсат берилади. Ер қаъридан фойдаланувчи томонидан фонд ҳисобварағидан маблағларни ечиб олиш учун Ер қаъридан фойдаланиш марказининг ёзма рухсатномаси олиниши зарур.

Ер қаъридан фойдаланувчи Ер қаъридан фойдаланиш марказига ҳар бир йил тугаганидан кейин ўттиз кундан кечиктирмай Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан белгиланган шаклга кўра ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш фондига ўзининг бадаллари бўйича ҳисобварақларидан кўчирма тақдим этади. Бундай кўчирманинг кўчирма нусхаси ер қаъридан фойдаланувчи томонидан айни ўша муддатда ваколатли солиқ органларига тақдим этилади.

Агар ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича тасдиқланган режада ва ер участкасини тиклаш бўйича режада назарда тутилган барча чора-тадбирлар Ер қаъридан фойдаланиш маркази учун мақбул тарзда бажарилганидан кейин ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш фондида ортиқча маблағлар қолган бўлса, бу ортиқча маблағлар солиқ солиш мақсадлари учун даромад деб ҳисобланади, ҳар қандай солиқ ундирилганидан кейин қолган сумма эса ер қаъридан фойдаланувчига қайтарилади.

Ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш фонди ташкил этилгунига қадар бўлган даврда, шунингдек ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш фондининг маблағлари ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича тасдиқланган режада ва ер участкасини тиклаш бўйича режада баён этилган барча таклиф қилинаётган чора-тадбирлар учун харажатлар ўрнини қоплаш учун етарли бўлмаган ҳолларда, ер қаъридан фойдаланувчи бундай фарқнинг ўрнини ушбу Қонуннинг 152-моддасида ўз мажбуриятларини тўлиқ ҳажмда бажариш учун назарда тутилган кафолат, банк омонати гарови ёки суғурта ҳисобидан қоплайди.

Ер қаъридан фойдаланувчи нефть-газ операциялари оқибатларини тугатиш ва ер участкаларини тиклаш бўйича ўз мажбуриятларини бажармаган тақдирда ёхуд ер қаъридан фойдаланувчи тугатилган ёки банкрот бўлган тақдирда, Ер қаъридан фойдаланиш маркази ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича амалга оширилмаган ишлар ҳақини тўлаш учун ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш фондидан зарур бўлган суммани ечиб олади.

Ер қаъридан фойдаланиш маркази фақат ер қаъридан фойдаланувчига талабларга риоя этмаганлиги тўғрисида ёзма хабарнома юборганидан кейин, ер қаъридан фойдаланувчи эса бундай риоя этмасликни ёзма хабарнома олинганидан кейин олтмиш кун ичида бартараф этмаганда ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш фонди маблағларидан фойдаланиш имкониятини олади.

Агар Ер қаъридан фойдаланиш маркази ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш ва ер участкасини тиклаш бўйича ер қаъридан фойдаланувчи томонидан бажарилмаган ишларни амалга ошириш учун ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш фондининг маблағларидан фойдаланиш тўғрисида қарор қабул қилса, у қўлланиладиган қонунчиликка мувофиқ фонд маблағларини бошқариш учун жавобгар бўлади, бундай ишларни амалга ошириш учун зарур бўладиган бирор-бир товарлар, ишлар ёки хизматларни сотиб олиш эса давлат харидлари тўғрисидаги қўлланиладиган қонунчилик билан тартибга солинади.

Агар ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш фондида маблағлар етарли бўлмаса, Ер қаъридан фойдаланиш маркази ушбу модданинг ўн биринчи қисмида кўрсатилган кафолат, банк омонати гарови ёки суғурта ҳисобидан етишмаётган маблағлар берилишини талаб қилади.

16-боб. Ривожланишни таъминлашда қўллаб-қувватлаш

155-модда. Ер қаъридан фойдаланувчи томонидан маҳаллий кадрлар қамровини таъминлаш

Бирор-бир рухсатнома бўйича фойдаланиладиган, малака талаб этилмайдиган касблар учун барча малакасиз ишчи кучи фақат Ўзбекистон Республикаси фуқаролари орасидан жалб этилади.

Ҳар қандай ер қаъридан фойдаланувчи ва унинг пудратчилари, иккиламчи пудратчилари ҳамда миллий етказиб берувчилар маҳаллий ишчи кучига афзаллик бериши керак.

Ер қаъридан фойдаланувчи томонидан чет эл ишчи кучини жалб этиш фақат Ўзбекистон Республикаси ҳудудида кадрлар етишмаган тақдирда, қонунчиликда белгиланган тартибда амалга оширилади.

Раҳбарлар ва мутахассислар таркибида чет эл фуқароларининг сони ҳар бир тегишли тоифадаги раҳбарлар ҳамда мутахассислар умумий сонининг йигирма фоизидан ошмаслиги керак.

Агар ер қаъридан фойдаланувчи Ўзбекистон Республикаси фуқаролари орасида малакали кадрлар йўқлигини исботлай олса, ер қаъридан фойдаланувчи чет эл мутахассисларини ушбу модданинг тўртинчи қисмида назарда тутилган лимитли чекловлардан ташқари жалб этиши ва ёллаши, шу жумладан раҳбарлик лавозимларига жалб этиш ва ёллаши мумкин.

Фойдали қазилмаларнинг асосий турлари бўйича лойиҳа қурилиши босқичида Ўзбекистон Республикасининг тегишли кадрлар етишмаслиги кузатилаётган ҳудудларида ушбу модданинг тўртинчи қисмида назарда тутилган лимитли чеклов қўлланилмайди.

Ер қаъридан фойдаланувчи ўзининг ҳар йилги ҳисоботига маҳаллий кадрлар қамрови, шу жумладан раҳбарлар ва мутахассислар таркибидаги маҳаллий кадрлар қамрови тўғрисидаги маълумотларни киритиши шарт.

156-модда. Фан ва ўқитишга оид талаблар

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларнинг асосий турлари бўйича ер қаъридан фойдаланувчи ёки углеводородлар бўйича ер қаъридан фойдаланувчи қазиб олиш бўйича фаолият бошланганидан эътиборан ўн икки ойдан кейин Ўзбекистон Республикаси фуқаролари учун ўқитиш дастурини ишлаб чиқади. Ер қаъридан фойдаланувчи ўзининг Ўзбекистон Республикаси фуқароларини ўқитишга оид батафсил дастурини дастурни амалга ошириш бошлангунига қадар камида бир ой олдин Ер қаъридан фойдаланиш марказига келишиши учун тақдим этиши шарт.

Ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган дастурда қуйидагилар назарда тутилади:

1) фаннинг, ўқитишнинг ва таълимнинг ривожланишини ер қаъридан фойдаланиш бўйича тегишли фаолиятнинг барча босқичларида таъминлашни;

2) Ўзбекистон Республикаси фуқароларига уларнинг бошқарувга оид ва техник имкониятларини кенгайтириш, шунингдек техник ишларни бажариш учун, шу жумладан маълумотларни талқин қилиш бўйича зарур бўлган бирор-бир воситаларни кенгайтириш йўли билан энг кўп даражада билимлар беришни;

3) Ўзбекистон Республикаси фуқаролари орасидан ходимларни ва Ўзбекистон Республикаси ҳудудида таълимга оид фаолият билан шуғулланувчи таълим ташкилотларининг талабаларини амалиётда ўқитиш учун тегишли имкониятларни захира қилишни;

4) этник, маданий ва гендер тенгликни ҳамда инсон ҳуқуқларининг, шу жумладан Ўзбекистон Республикаси ҳудудида яшайдиган миллатлар ва халқларга ҳамда аҳолининг ижтимоий жиҳатдан эҳтиёжманд тоифаларига мансуб бўлган шахсларнинг ҳуқуқлари ҳурмат қилиниши таъминланишини.

Фойдали қазилмаларнинг асосий турлари бўйича ер қаъридан фойдаланувчи ўзининг ўқитиш дастури ўтган йилги натижалар бўйича фойдали қазилмаларни ёки углеводородларни қазиб олишдан олинган ўз соф тушумининг камида бир фоизи миқдорида молиялаштирилишини таъминлаши шарт.

Фойдали қазилмаларнинг асосий турлари бўйича ер қаъридан фойдаланувчи ўзининг ҳар йилги ҳисоботига ўқитиш дастури доирасида амалга ошириладиган ўқитиш тадбирлари тўғрисидаги батафсил ахборотни киритиши шарт.

157-модда. Ўзбекистон Республикасида товарлар (ишлар, хизматлар) харидлари бўйича маҳаллий қамровни таъминлаш

Ер қаъридан фойдаланиш бўйича ишларни амалга ошириш чоғида ер қаъридан фойдаланиш соҳасидаги фаолиятнинг асосий турлари бўйича ҳар қандай ер қаъридан фойдаланувчи ёки унинг пудратчилари ва иккиламчи пудратчилари бутун саъй-ҳаракатларини қуйидагиларга афзаллик беришга қаратади:

1) Ўзбекистон Республикасида ишлаб чиқарилган ёки мавжуд бўлган товарлар, материаллар ва ускуналарга, агар улар ўз тавсифларига кўра миқдори, сифати, нархи ва етказиб берилиш муддатлари бўйича хорижий товарларга мувофиқ бўлса;

2) Ўзбекистон Республикасининг жисмоний ва юридик шахслари томонидан кўрсатиладиган хизматларга.

Ўзбекистон Республикасида ишлаб чиқариладиган товарлар, материаллар, ишлар ва хизматларни етказиб бериш ҳамда улардан фойдаланиш билан боғлиқ бўлган ер қаъридан фойдаланиш бўйича фаолиятни амалга оширишда, башарти улар ўз тавсифларига кўра миқдори, сифати, нархи ва етказиб берилиши муддатлари бўйича хорижий товарларга мувофиқ бўлса, ер қаъридан фойдаланувчига нисбатан маҳаллий қамров талабларининг муайян улуши қонунчилик ҳужжатларида белгиланиши мумкин.

Ер қаъридан фойдаланувчи ўзининг ҳар йилги ҳисоботига харидлардаги маҳаллий қамров тўғрисидаги батафсил ахборотни киритиши шарт.

158-модда. Ҳудудларни ижтимоий-иқтисодий жиҳатдан ривожлантиришга доир мажбуриятлар

Қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларнинг асосий турларини қазиб олишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчи фойдали қазилмаларни қазиб олиш даври мобайнида, фойдали қазилмаларни қазиб олиш бўйича ишлар бошланишининг иккинчи йилидан эътиборан углеводородларни қазиб олишга доир рухсатномага эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчи ёки ер қаъри участкасидан фойдаланишни фойдали қазилмаларни қазиб олиш билан боғлиқ бўлмаган мақсадларда амалга оширадиган ер қаъридан фойдаланувчи ҳар йили ер қаъридан фойдаланиш учун сотиб олинадиган товарлар (ишлар, хизматлар) маҳаллий қамрови улуши сотиб олинган товарлар (ишлар, хизматлар) умумий ҳажмининг камида эллик фоизи даражасида бўлишини таъминлаши шарт (бундан инвестиция киритиш даврида ёки кейинги кенгайтириш даврида тоғ-кон қайта ишлаш (бойитиш) соҳасидаги ишлаб чиқаришларни ва тегишли инфратузилмани қуриш учун сотиб олинадиган товарлар, ишлар ҳамда хизматлар мустасно).

Агар ер қаъридан фойдаланувчи Ўзбекистон Республикасида ресурслар мавжуд эмаслиги сабабли эллик фоизли мақсадли кўрсаткични бажара олмаса, ер қаъридан фойдаланувчи ва Ер қаъридан фойдаланиш маркази муайян вақт даври учун пастроқ мақсадли кўрсаткични келишиб олиши мумкин.

Ҳудудларни ижтимоий-иқтисодий жиҳатдан ривожлантиришни молиялаштиришнинг белгиланган минимумдан ортиқча ҳажми ер қаъридан фойдаланувчининг кейинги йилдаги тегишли мажбуриятларининг бажарилиши ҳисобига ўтказилиши лозим.

Ер қаъридан фойдаланувчи ўзининг ҳар йилги ҳисоботига ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш тўғрисидаги батафсил ахборотни киритиши шарт.

159-модда. Инфратузилма

Ер қаъридан фойдаланувчи тегишли рухсатномалар билан боғлиқ фаолиятни амалга ошириш учун зарур бўлган ва давлат экологик экспертизадан ўтказилиши лозим бўлган инфратузилмани қуриш ҳамда таъминлаш ҳуқуқига эга.

Ер қаъридан фойдаланувчининг тегишли фаолияти жараёнида қурилган, ўрнатилган ва фойдаланилаётган инфратузилма қуйидаги талабларга мувофиқ бўлиши керак:

1) қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган стандартларга, техник шартларга ва хавфсизлик талабларига тўлиқ мувофиқ ҳолда лойиҳалаштириш, тайёрлаш, етказиб бериш, ўрнатиш ва уларга хизмат кўрсатиш;

2) инфратузилма қайси мақсадда фойдаланилаётган бўлса ёки фойдаланиладиган бўлса, ўша мақсадга мувофиқ бўлиши;

3) ер қаъридан фойдаланиш бўйича тегишли фаолиятнинг хавфсиз амалга оширилишини таъминлаши;

4) ер қаъридан фойдаланишга доир фаолиятни амалга ошириш жараёнида дуч келиниши тахмин қилинаётган муайян фойдаланишга оид ва экологик шароитлар инобатга олиниши;

5) тасдиқланган тегишли ишлар режасига мувофиқ бўлиши.

Ер қаъридан фойдаланувчи томонидан қурилган ҳар қандай инфратузилма учун дастлаб режа тузилиб, у фуқаролар ўзини ўзи бошқариш органларининг розилиги олинганидан кейин тасдиқлаш учун ваколатли органга тақдим этилади.

Ер қаъридан фойдаланувчи инфратузилма ёки объект қўлланилган стандартлар ва талабларга мувофиқ эканлигига ишонч ҳосил қилиш учун кончилик ёки нефть-газ инфратузилмаси ҳамда объектларининг мунтазам синовларини, кўрикларини ва текширувларини ўтказиши шарт, шунингдек бундай ҳар қандай синовлар, кўриклар ва текширувлар натижаларининг ҳисобини юритиши шарт.

Кончилик ёки нефть-газ инфратузилмаси ва объектларининг синовлари, кўриклари ҳамда текширувлари тўғрисидаги ёзувлар сўровга кўра Ер қаъридан фойдаланиш марказига, Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлигига ёки Ўзбекистон Республикаси Энергетика вазирлигига, қўлланиладиган ҳолга қараб, шунингдек ер қаъридан фойдаланувчидан тегишли синов, кўрик ёки текширув ўтказилиши хусусида ҳисобот тайёрлаш ва тақдим этишни талаб қилиши мумкин бўлган ҳар қандай бошқа ваколатли давлат органларига тақдим этилади.

Ер қаъридан фойдаланувчи томонидан кадастр квадрати юзасидаги ер участкаси доирасида барпо этилган коммуникация каналларидан бошқа қўшни кончилик, саноат ва тижорат корхоналарининг эҳтиёжлари учун уларнинг сўровига кўра фойдаланилиши мумкин, шунингдек, башарти ер қаъридан фойдаланувчи томонидан уларнинг фойдаланилишига тўсиқлар мавжуд бўлмаса, унинг розилигига кўра, тарафлар келишувида белгиланган компенсацияни тўлаш шарти билан жамоатчилик фойдаланиши учун очиқ бўлиши мумкин.

Ер қаъридан фойдаланувчи томонидан кадастр квадрати юзасидаги ер участкасидан ташқари барпо этилган коммуникация каналлари, башарти фойдаланиш доирасида ер қаъридан фойдаланувчи томонидан берилган техник шартлар ва хавфсизлик талабларига риоя этилса, умумий фойдаланиш учун берилиши мумкин.

Ер қаъридан фойдаланувчи томонидан қурилган, рухсатноманинг амал қилиш муддати тугаганидан кейин ер участкасида қоладиган инфратузилма умумий фойдаланишда бўлади.

17-боб. Ер қаъридан фойдаланганлик учун тўловлар

160-модда. Ер қаъридан фойдаланганлик учун тўловларнинг турлари

Ер қаъридан фойдаланиш қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган ҳоллар учун пулли асосда амалга оширилади.

Ер қаъридан фойдаланувчилар барча қўлланиладиган солиқларни ва бошқа махсус тўловларни тўлайди.

Ер қаъридан фойдаланувчиларга солиқ солиш солиқ тўғрисидаги қонунчиликка мувофиқ амалга оширилади. Ер қаъридан фойдаланганлик учун солиқ қазиб олинган фойдали қазилмаларга нисбатан қўлланилади.

Ер қаъридан фойдаланганлик учун солиққа қўшимча равишда махсус тўловлар жумласига қуйидагилар киради:

1) рухсатнома бериш ёки унинг амал қилиш муддатини узайтириш учун ариза билан бирга тўланадиган, аризани кўриб чиққанлик учун йиғим;

2) аукцион, тендер натижаларига кўра, шунингдек Ўзбекистон Республикаси Президентининг ёки Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг ҳужжатларига мувофиқ (агар қўллаш мумкин бўлса) тўланадиган тўловлар;

3) ушбу Қонуннинг 161-моддасига мувофиқ қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганиш, углеводородларни рекогносцировка қилиш бўйича ишлар, углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганиш ёки ер остида сақлаш учун геологик жиҳатдан ўрганиш бўйича ҳар йилги лицензия тўлови.

Ушбу модда тўртинчи қисмининг 1-бандида кўрсатилган йиғим ариза бериш чоғида тўланади.

Ушбу модда тўртинчи қисмининг 2-бандида кўрсатилган тўловлар аукцион ёки тендер муваффақиятли якунланганда ёки Ўзбекистон Республикаси Президентининг ёки Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг ҳужжати қабул қилинганидан кейин тўланади.

Ушбу модда тўртинчи қисмининг 3-бандида кўрсатилган тўловлар рухсатнома берилган кунда ва рухсатнома берилган кундан эътиборан ҳар йили тўланади.

Ер солиғи амалдаги қонунчиликка мувофиқ тўланади.

161-модда. Фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатнома доирасидаги ҳар йилги лицензия тўлови

Геологик жиҳатдан ўрганиш учун ер қаъридан фойдаланганлик учун ҳар йилги лицензия тўлови тегишли рухсатномада кўрсатилган ҳар бир кадастр квадратлари бўйича фойдали қазилмаларни излаш ва қидириш фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқи учун ҳар йилги тўловдир.

Геологик жиҳатдан ўрганиш учун ер қаъридан фойдаланганлик учун лицензия тўлови ер қаъри участкасидан геологик жиҳатдан ўрганиш учун фойдаланишнинг ҳар бир йили учун рухсатномада кўрсатилган муддатга мувофиқ тўланади.

Геологик жиҳатдан ўрганиш учун ер қаъридан фойдаланганлик учун лицензия тўловининг миқдори:

1) асосий фойдали қазилмалар турлари бўйича геологик жиҳатдан ўрганилиши лозим бўлган ер қаъри участкасининг бир гектари учун қонунчиликда белгиланган базавий ҳисоблаш миқдорининг ўн фоизини;

2) норуда фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганишнинг бир гектари учун қонунчиликда белгиланган базавий ҳисоблаш миқдорининг ўн беш фоизини ташкил этади.

Рухсатнома амал қилишининг биринчи ва охирги йили учун ҳар йилги тўлов йилнинг рухсатноманинг амал қилиши татбиқ этиладиган даврига мутаносиб равишда тўланади.

Фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганишга доир рухсатнома учун ҳар йилги тўлов ер қаъридан фойдаланувчи томонидан биринчи йил учун рухсатнома олинган санадан эътиборан ўттиз кун ичида, солиқ бўйича ҳисобга олиш жойидаги солиқ органларига тўланади. Ҳар бир кейинги йил учун тўловлар ҳар йили 31 мартдан кечиктирмай тўланади.

Ер қаъридан геологик жиҳатдан ўрганиш учун фойдаланганлик учун ҳар йилги лицензия тўлови қуйидагиларга йўналтирилади:

етмиш фоизи — Ўзбекистон Республикасининг республика бюджетига;

ўн беш фоизи — Қорақалпоғистон Республикасининг ҳамда вилоятларнинг маҳаллий бюджетларига;

ўн беш фоизи — туманларнинг (шаҳарларнинг) маҳаллий бюджетларига.

18-боб. Низолар ва жавобгарлик

162-модда. Ер қаъридан фойдаланувчилар ҳуқуқларининг кафолати

Давлат органларининг ер қаъридан фойдаланувчилар фаолиятига аралашувига йўл қўйилмайди.

Ер қаъридан фойдаланувчиларнинг бузилган ҳуқуқлари қонунчиликда назарда тутилган тартибда тикланиши лозим.

163-модда. Ер қаъри тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик

Ер қаъри тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.

Ер қаъридан белгиланган нормалар ва талабларни бузган ҳолда фойдаланганлик натижасида давлатга етказилган зарарнинг ўрни қонунчиликда назарда тутилган тартибда қопланади.

Қуйидагилар ер қаъридан фойдаланиш соҳасидаги ҳуқуқбузарликлар ҳисобланади:

1) агар ер қаъридан фойдаланувчи қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганиш лойиҳасини, рекогносцировка қилиш ишлари лойиҳасини, углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганиш лойиҳасини, қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмалар конини ўзлаштириш лойиҳасини, углеводородлар конини ўзлаштириш лойиҳасини, ер остида сақлаш лойиҳасини, ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш бўйича режани, ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича режани, ер участкасини тиклаш бўйича режани, муайян ҳолга қараб, ушбу Қонунда белгиланган муддатда тақдим этмаган бўлса;

2) агар қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмаларни геологик жиҳатдан ўрганиш лойиҳаси, рекогносцировка қилиш ишлари лойиҳаси, углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганиш режаси, қаттиқ ҳолдаги фойдали қазилмалар конини ўзлаштириш лойиҳаси, углеводородлар конини ўзлаштириш лойиҳаси, ер остида сақлаш лойиҳаси, ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш бўйича режа, ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш бўйича режа, ер участкасини тиклаш бўйича режа юзасидан, муайян ҳолга қараб, ер қаъридан фойдаланиш бўйича тегишли фаолият билан бевосита боғлиқ жиддий бузилишлар мавжуд бўлса, уларни бартараф этиб бўлмаса ёки, агар уларни бартараф этиш мумкин бўлса-ю, лекин бу ҳақда хабардор қилинган пайтдан эътиборан тўқсон кун ичида бартараф этилмаган бўлса ёхуд, агар ер қаъридан фойдаланувчи қоидабузарликларни бартараф этиш устида астойдил ишлай бошлаган бўлса-ю, лекин уларни бартараф этиш учун тўқсон кундан ортиқ вақт талаб қилинса;

3) агар ер қаъридан фойдаланувчида ўз экологик мажбуриятларининг жиддий бузилишлари мавжуд бўлиб, уларни бартараф этиб бўлмаса ёки, агар уларни бартараф этиш мумкин бўлса-ю, лекин бу ҳақда хабардор қилинган пайтдан эътиборан тўқсон кун ичида бартараф этилмаган бўлса ёхуд, агар ер қаъридан фойдаланувчи қоидабузарликларни бартараф этиш бўйича астойдил ишлай бошлаган бўлса-ю, лекин уларни тугатиш учун тўқсон кундан ортиқ вақт талаб қилинса;

4) агар ер қаъридан фойдаланувчи ер қаъридан фойдаланиш бўйича тартибга солинадиган фаолиятни тегишли рухсатномасиз амалга ошираётган бўлса;

5) агар ер қаъридан фойдаланувчи ер қаъридан фойдаланиш бўйича тартибга солинадиган фаолиятни ердан фойдаланувчининг ёки тегишли рухсатномада кўрсатилган кадастр квадрати юзасидаги ер участкаси мулкдорининг розилигисиз амалга ошираётган бўлса;

6) агар ер қаъридан фойдаланувчи ер қаъридан фойдаланиш бўйича тартибга солинадиган фаолиятни зарур бўлган рухсатномаларсиз ва келишувларсиз амалга ошираётган бўлса;

7) агар тартибга солинадиган фаолият бундай фаолият тақиқланган ёки чекланган соҳаларда ер қаъридан фойдаланувчи томонидан амалга оширилаётган бўлса;

8) агар ер қаъридан фойдаланувчи ер қаъридан фойдаланишга доир бошқа рухсатнома эгасининг фаолиятига қонунга хилоф равишда аралашаётган бўлса;

9) ер қаъридан фойдаланувчи рухсатнома берилган кадастр квадрати юзасидаги ер участкасида жойлашган инфратузилмага ёки ердан фойдаланувчининг ёхуд бундай ер участкаси мулкдорининг мулкида ёки фойдаланишида ёхуд унга туташ бўлган ер участкасида жойлашган мол-мулкка қонунга хилоф равишда аралашаётган бўлса;

10) агар ер қаъридан фойдаланувчи Ер қаъридан фойдаланиш марказига ёки бошқа ваколатли органга тегишли хабарномани ушбу Қонунда белгиланган муддатда тақдим этмаган бўлса;

11) агар ер қаъри участкасидан фойдаланиб бўлинган материалларни ёки ифлослантирувчи моддаларни олиб чиқиш ваколатли органлар билан келишилмаган ҳолда ер қаъридан фойдаланувчи томонидан амалга оширилаётган бўлса;

12) агар ер қаъридан фойдаланувчи ушбу Қонунга ва бошқа қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ назарда тутилган тўловларни тўламаган бўлса;

13) агар ер қаъридан фойдаланувчи рухсатномасиз қазиб олинган фойдали қазилмаларни сотишни ёки улардан бошқача тарзда фойдаланишни амалга ошираётган бўлса ёхуд уларни ўзга шахсга бераётган бўлса;

14) агар ер қаъридан фойдаланувчи ушбу Қонунда белгиланган ҳисобдорликка доир талабларни бажармаётган бўлса ва бундай қоидабузарликлар ҳақида тегишли хабарнома олинган пайтдан эътиборан ўттиз кун ичида уларни бартараф этмаётган бўлса;

15) агар ер қаъридан фойдаланувчи ер қаъридан фойдаланиш бўйича ишларни амалга ошириш чоғида олинган махфий ахборотни ушбу Қонунни бузган ҳолда учинчи шахсларга ошкор этган бўлса;

16) агар ер қаъридан фойдаланувчи геологик намуналар, бурғилаш керни ёки кукунлари ҳисобини юритмаётган бўлса ва (ёки) ушбу Қонунни бузган ҳолда уларни утилизация қилаётган бўлса;

17) ер қаъридан фойдаланувчи Ер қаъридан фойдаланиш марказига ёки бошқа ваколатли органга сўралган ахборотни, статистика маълумотларини ёки ер қаъридан фойдаланиш бўйича кўрилган чоралар тўғрисидаги ахборотни тақдим этмаган тақдирда, шунингдек бундай қоидабузарликни ушбу сўров олинган кундан эътиборан ўттиз кун ичида бартараф этмаган тақдирда;

18) агар ер қаъридан фойдаланувчи Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Тоғ-кон саноати ва геология соҳасини назорат қилиш инспекциясининг текширувни амалга ошираётган мансабдор шахсларига ахборот беришда тўсиқларни, узилишларни ёки кечиктиришларни қасддан юзага келтираётган бўлса, шунингдек ёлғон ёки чалғитувчи ахборот тақдим этаётган бўлса;

19) агар ер қаъридан фойдаланувчи Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Тоғ-кон саноати ва геология соҳасини назорат қилиш инспекциясининг текширувни амалга ошираётган мансабдор шахсларининг қонуний талабини, кўрсатмасини ёки фармойишини бажаришни рад этаётган бўлса;

20) агар ер қаъридан фойдаланувчи, ҳолатларга қараб, ер қаъри участкасини фойдаланишдан чиқариш фондини ёки тугатиш фондини ушбу Қонуннинг 15-бобида назарда тутилган тартибда ташкил этмаётган бўлса ва (ёки) ушбу фондга бадалларни киритмаётган бўлса.

Ер қаъри тўғрисидаги қонунчиликни бузганлиги натижасида ер қаърига зарар етказган шахслар зарарнинг ўрнини ихтиёрий равишда ёки суд тартибида қоплайди.

164-модда. Ер қаъридан фойдаланувчига етказилган зарарнинг ўрнини қоплаш

Ер қаъридан фойдаланувчига бошқа шахслар томонидан етказилган зарарнинг ўрни қонунчиликка мувофиқ қопланиши лозим.

Ер қаъридан фойдаланувчиларга ер қаъри участкаларидан фойдаланиш ҳуқуқи давлат томонидан асоссиз равишда чекланганлиги, тўхтатиб турилганлиги ёки тугатилганлиги сабабли етказилган зарарларнинг ўрни қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган тартибда қопланиши лозим.

165-модда. Суд тартибида шикоят қилиш ҳуқуқи

Ер қаъридан фойдаланиш марказининг ёки бирор-бир бошқа давлат органининг ушбу Қонунга мувофиқ қабул қилинган ҳар қандай қарори, шу жумладан бирор-бир рухсатномани беришни ёки уни узайтиришни рад этиш ҳақидаги қарори ёхуд рухсатномани бекор қилиш тўғрисидаги қарори устидан судга шикоят қилиниши мумкин.

166-модда. Низоларни ҳал этиш

Ер қаъридан фойдаланиш билан боғлиқ масалаларга доир низолар қонунчиликда белгиланган тартибда ҳал этилади.

Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида ва (ёки) инвестор ҳамда Ўзбекистон Республикаси ўртасида тузилган шартномада тегишли ва ҳақиқий арбитраж шарҳи назарда тутилган бўлса, ер қаъридан фойдаланувчи низоларни ҳал этиш учун халқаро арбитражга мурожаат қилиши мумкин.

167-модда. Барқарорлик кафолатлари

Ер қаъридан фойдаланувчи ер қаъридан фойдаланувчига нисбатан қўлланиладиган фискал, солиқ, божхона ва валюта режимларининг барқарорлигини таъминлаш масалалари юзасидан Ер қаъридан фойдаланиш марказига мурожаат қилиши мумкин. Барқарорлик кафолатини таъминлаш усуллари, шу жумладан иштирок этиш ҳуқуқи, малака чегаралари, аризалар бериш тартиб-таомиллари, давомийлик, янгилаш шартлари, қўлланилиши, шартлари, чекловлари ва истиснолари қонунчилик ҳужжатлари билан белгиланади.

Барқарорлик кафолати берилган ер қаъридан фойдаланувчи барқарорлик кафолати берилган пайтда қўлланилган қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган иқтисодий шартларнинг амал қилишини сақлаб қолиш ҳуқуқига эга. Агар барқарорлик кафолати берилган кунда амалда бўлган Ўзбекистон Республикаси қонунчилигига ўзгартиришлар киритилиши ер қаъридан фойдаланувчининг харажатлари кўпайишига ёки ер қаъридан фойдаланиш лойиҳаси доирасида унинг даромадлари камайишига бевосита олиб келса, ер қаъридан фойдаланувчи давлатдан компенсация талаб қилишга ёки барқарорлик кафолати берилган кунда амалда бўлган қонунчилик ҳужжатининг амал қилиши, сақланишини талаб қилиш ҳуқуқига эга. Қонунчилик ҳужжатларининг амал қилишда давом этишини ёки ер қаъридан фойдаланувчига компенсация тўланишини аниқлаш тартиби ва бундай тўлов шартлари, шу жумладан суммаларни ҳисоб-китоб қилиш, тўловларнинг хусусияти ва даврийлиги қонунчилик ҳужжатлари билан белгиланади.

Ер қаъридан фойдаланувчи барқарорлик кафолатини рад этиши ва барқарорлик кафолати берилган санадан кейин жорий этилиши мумкин бўлган янада қулайроқ чора-тадбирлар қўлланилишини талаб қилиши мумкин, аммо бу ҳолда ер қаърига эгалик қилувчи янги режимни (режимларни) фақат, агар у буни тўлиқ қабул қилса, танлаши мумкин. Барқарорлик кафолатини рад этиш усуллари қонунчилик ҳужжатлари билан белгиланади.

Ер қаъридан фойдаланувчига нисбатан барқарорлик кафолатининг аниқ қоидалари инобатга олинган ҳолда ушбу Қонун ва Ўзбекистон Республикаси қонунчилигининг қоидаларини татбиқ этиш давом этади, хусусан, ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган кафолатлар мудофаа, миллий хавфсизлик, жамоат тартиби, меҳнатни муҳофаза қилиш ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш тўғрисидаги қонунчиликка доир бирор-бир ўзгартиришларга нисбатан татбиқ этилмайди, башарти меҳнатни муҳофаза қилишга, хавфсизлик техникасига ва атроф-муҳитни муҳофаза қилишга нисбатан Ер қаъридан фойдаланиш маркази ер қаъридан фойдаланувчи томонидан соғлиқ, хавфсизлик ва (ёки) атроф-муҳитни муҳофаза қилиш манфаатларини кўзлаб қабул қилиниши учун зарур бўлган ҳар қандай қўшимча чора-тадбирлар тармоққа оид илғор амалиётга мувофиқ бўлишини таъминласа.

19-боб. Якунловчи қоидалар

168-модда. Ўтиш қоидалари

Ушбу Қонун кучга киргунига қадар бошланган жараёнлар ўша пайтда ер қаъри тўғрисидаги амалдаги қонунчиликда назарда тутилган қоидаларга мувофиқ қуйидаги тартибда тугалланиши лозим:

1) кадастр квадратлари тизимини яратиш учун беш йил ажратилади;

2) ушбу модданинг қоидалари инобатга олинган ҳолда, ер қаъридан фойдаланишга доир фаолиятни тартибга солувчи мавжуд рухсатномалар, маҳсулот тақсимоти тўғрисидаги келишувлар ва инвестиция келишувлари ўз кучида қолади ҳамда ўзида назарда тутилган шартларга мувофиқ бажарилиши лозим;

3) барча рухсатномалар, шунингдек кадастр квадратлари тизими яратилгунига қадар тузилган маҳсулот тақсимоти тўғрисидаги келишувлар ёки инвестиция келишувлари мавжуд тизим доирасида берилади;

4) ушбу Қонун кучга кирган кунга қадар ер қаъридан фойдаланишга доир рухсатнома берилган, шунингдек ўзига нисбатан маҳсулот тақсимоти тўғрисида келишувлар ёки инвестиция келишувлари тузилган барча ер қаъри участкалари учун ер участкаларининг аввалги мавжуд чегаралари ўз кучини сақлаб қолади. Бундай рухсатномалар ёки келишувлар доирасида банд бўлган кадастр квадратлари очиқ квадратлар деб ҳисобланмайди. Бундай рухсатномалар, маҳсулот тақсимоти тўғрисидаги келишувлар ёки инвестиция келишувлари Ер қаъридан фойдаланиш маркази томонидан кадастр квадратлари тизими яратилганидан кейин бундай рухсатномаларнинг амал қилиши биринчи марта қайта узайтирилаётганда кадастр квадратлари тизимига ўтказилади;

5) Ер қаъридан фойдаланиш маркази амалдаги рухсатномаларни шундай рухсатномалар қайта расмийлаштирилгунига қадар ер қаъридан фойдаланувчининг розилиги билан кадастр тизимига ўтказиши мумкин;

6) ер қаъридан фойдаланиш ҳуқуқини реализация қилиш бўйича электрон савдо майдончаларига жойлаштирилган ер қаъри участкаларининг ҳудуди ва уларнинг геометрик шакли аукцион ўтказилган пайтда амалда бўлган қонунчиликка мувофиқ сақланиб қолади ҳамда унга асосан тегишли рухсатномалар берилади;

7) ушбу Қонун кучга киргунига қадар рухсатномалар олишга доир берилган аризалар улар берилган кунда амалда бўлган қонунчиликка мувофиқ кўриб чиқилади ва расмийлаштирилади;

8) геология-қидирув ишлари учун имзоли бонус тўланган ер қаъри участкасига геологик жиҳатдан ўрганиш учун илгари берилган тегишли рухсатноманинг амал қилиш муддати тугагунига қадар ер қаъри участкасидан геологик жиҳатдан ўрганиш учун фойдаланганлик учун лицензия тўлови ундирилмайди;

9) ер қаъридан фойдаланувчилар учун минимал талаблар ушбу Қонун кучга кирган санада тегишли рухсатнома асосида фаолият юритаётган ер қаъридан фойдаланувчиларга нисбатан кейинги йилнинг 1 январидан эътиборан татбиқ этилади;

10) фойдали қазилмалар конларини ўзлаштириш учун берилган кон ажратиш далолатномалари ва ер участкаларининг чегаралари ушбу Қонун қабул қилинган кундан эътиборан уч йилгача бўлган муддатда ўз кучида қолади. Бу даврда ер қаъридан фойдаланувчилар чегараларни Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳузуридаги Тоғ-кон саноати ва геология соҳасини назорат қилиш инспекцияси билан келишилган ҳолда конни ўзлаштириш (жиҳозлаш) чоғида назарда тутилган чегаралар билан мувофиқлаштириши керак;

11) амалдаги рухсатномаларга эга бўлган ер қаъридан фойдаланувчилар ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш бўйича режани ушбу Қонун кучга кирган санадан эътиборан икки йилдан ошмаган муддатда тақдим этиши шарт, агар улар ушбу муддатгача янги ёки янгиланган конни ўзлаштириш лойиҳасини тақдим этмаган бўлса;

12) қисман ўзлаштириладиган конларнинг ва фойдали қазилмаларнинг қолдиқ захираларини қазиб олиш учун қонунчиликка мувофиқ бериладиган тегишли рухсатномаларга асосан ер қаъридан фойдаланувчи томонидан ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатиш бўйича лойиҳа ва унинг таъминоти унга рухсатнома асосида тақдим этилган ер қаъри участкасининг тегишли қисми учун амалга оширилади;

13) давлат ер қаъри фондини ушбу Қонун кучга кирган йилнинг 31 декабридан эътиборан янгилашда давлат томонидан фойдаланиш учун ўн йил мобайнида қаттиқ фойдали қазилмаларни геологик ўрганиш бўйича CRIRSCO форматидаги якуний ҳисоботда ёки углеводородларни ҳисобга олиш ва ресурсларни бошқариш тизими (PRMS) форматидаги углеводородларни геологик жиҳатдан ўрганиш бўйича якуний ҳисоботда тегишинча қуйидаги ахборот мавжуд бўлиши керак: А, Б, C1 ва C2 захиралари ҳамда П1, П2, П3 потенциал ресурслари тоифаларига кўра минерал ресурслар ва захиралар тўғрисида ҳисобот бериш тизими, шунингдек ушбу Қонуннинг 49-моддасига мувофиқ давлат томонидан тасдиқланган захиралар, шу жумладан баланс ва балансдан ташқари захиралар тоифалари;

14) ер қаъридан фойдаланиш оқибатларини тугатишни молиялаштиришга нисбатан талаблар ушбу Қонун кучга кирган санадан эътиборан икки йилдан кейин эллик фоиз, уч йилдан кейин етмиш беш фоиз миқдорида ва тўртинчи йилдан эътиборан тўлиқ ҳажмда қўлланилади.

169-модда. Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларини ўз кучини йўқотган деб топиш

Қуйидагилар ўз кучини йўқотган деб топилсин:

1) Ўзбекистон Республикасининг 1994 йил 23 сентябрда қабул қилинган «Ер ости бойликлари тўғрисида»ги 2018-XII-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг Ахборотномаси, 1994 йил, № 10, 252-модда);

2) Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг 1994 йил 23 сентябрда қабул қилинган «Ер ости бойликлари тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунини амалга киритиш ҳақида»ги 2019-XII-сонли Қарори (Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг Ахборотномаси, 1994 йил, № 10, 253-модда);

3) Ўзбекистон Республикасининг 1996 йил 27 декабрда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги 357-I-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1997 йил, № 2, 56-модда) XIII-бўлими ;

4) Ўзбекистон Республикасининг 1998 йил 1 майда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги 621-I-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1998 йил, № 5-6, 102-модда) 11-банди;

5) Ўзбекистон Республикасининг 1998 йил 29 августда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги 681-I-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1998 йил, № 9, 181-модда) XI-бўлими ;

6) Ўзбекистон Республикасининг 2000 йил 31 августда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги 125-II-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 2000 йил, № 7-8, 217-модда) VII-бўлими ;

7) Ўзбекистон Республикасининг 2002 йил 13 декабрда қабул қилинган «Ер ости бойликлари тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига ўзгартишлар ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги 444-II-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 2003 йил, № 1, 5-модда);

8) Ўзбекистон Республикасининг 2007 йил 18 декабрда қабул қилинган «Саноат, газ таъминоти ва кон назорати соҳасидаги бошқарув такомиллаштирилганлиги муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар ва қўшимча киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-133-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2007 йил, № 12, 604-модда) 3-моддаси ;

9) Ўзбекистон Республикасининг 2011 йил 4 январда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-278-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2011 йил, № 1, 1-модда) 5-моддаси ;

10) Ўзбекистон Республикасининг 2011 йил 9 сентябрда қабул қилинган «Геология-қидирув ишларини ташкил этиш ва олиб бориш тизими такомиллаштирилганлиги муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-294-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2011 йил, № 9, 247-модда) 4-моддаси ;

11) Ўзбекистон Республикасининг 2011 йил 21 декабрда қабул қилинган «Ер ости бойликлари тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 26 ва 27-моддаларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги ЎРҚ-310-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2011 йил, № 12/2, 362-модда);

12) Ўзбекистон Республикасининг 2013 йил 30 апрелда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-352-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2013 йил, № 4, 98-модда) 12-моддаси ;

13) Ўзбекистон Республикасининг 2016 йил 25 апрелда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-405-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2016 йил, № 4, 125-модда) 6-моддаси ;

14) Ўзбекистон Республикасининг 2017 йил 14 сентябрда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш, шунингдек айрим қонун ҳужжатларини ўз кучини йўқотган деб топиш тўғрисида»ги ЎРҚ-446-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2017 йил, № 9, 510-модда) 22-моддаси ;

15) Ўзбекистон Республикасининг 2018 йил 18 апрелда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-476-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2018 йил, № 4, 224-модда) 15-моддаси ;

16) Ўзбекистон Республикасининг 2018 йил 23 июлда қабул қилинган «Баъзи давлат органлари ва ташкилотларининг фаолияти такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-486-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2018 йил, № 7, 431-модда) 14-моддаси ;

17) Ўзбекистон Республикасининг 2019 йил 10 майда қабул қилинган «Баъзи давлат органлари ва ташкилотларининг фаолияти такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-536-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2019 йил, № 5, 261-модда) 6-моддаси ;

18) Ўзбекистон Республикасининг 2020 йил 7 январда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг Солиқ кодекси қабул қилиниши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар ва қўшимча киритиш, шунингдек айрим қонун ҳужжатларини ўз кучини йўқотган деб топиш тўғрисида»ги ЎРҚ-601-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2020 йил, № 1, 2-модда) 1-моддаси ;

19) Ўзбекистон Республикасининг 2020 йил 3 декабрда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-653-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2020 йил, № 12, 691-модда) 6-моддаси ;

20) Ўзбекистон Республикасининг 2021 йил 21 апрелда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-683-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2021 йил, 4-сонга илова) 50-моддаси ;

21) Ўзбекистон Республикасининг 2021 йил 12 октябрда қабул қилинган «Лицензиялаш, рухсат бериш ва хабардор қилиш тартиб-таомиллари тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни қабул қилинганлиги муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги ЎРҚ-721-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2021 йил, № 10, 968-модда) 7-моддаси .

170-модда. Ушбу Қонуннинг ижросини, етказилишини, моҳияти ва аҳамияти тушунтирилишини таъминлаш

Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ҳамда бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.

171-модда. Қонунчиликни ушбу Қонунга мувофиқлаштириш

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;

республика ижро этувчи ҳокимият органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.

172-модда. Ушбу Қонуннинг кучга кириши

Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ой ўтгач кучга киради.

Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2024 йил 31 октябрь,

ЎРҚ-987-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 01.11.2024 й., 03/24/987/0873-сон; 27.07.2026 й., 03/26/1160/0786-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni

Yer qaʼri toʻgʻrisida

Qonunchilik palatasi tomonidan 2024-yil 27-avgustda qabul qilingan Senat tomonidan 2024-yil 20-sentabrda maʼqullangan

1-bob. Umumiy qoidalar

1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi va qoʻllanilish sohasi

Ushbu Qonunning maqsadi yer osti boyliklariga egalik qilish va ularni tasarruf etish, shuningdek yer qaʼridan foydalanish hamda uni muhofaza qilish chogʻida yuzaga keladigan munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

Ushbu Qonunning amal qilishi yer qaʼridan foydalanishda yuzaga keladigan, yer, suv (bundan sanoat ahamiyatiga molik yer osti suvlari mustasno), oʻsimlik va hayvonot dunyosidan, atmosfera havosidan foydalanish hamda ularni muhofaza qilish bilan bogʻliq boʻlgan munosabatlarga nisbatan tatbiq etilmaydi.

Ushbu Qonun va sohaga oid qonunchilik tegishli salohiyatga ega boʻlgan institutlar koʻmagida bozorga yoʻnaltirilgan investitsiyalarni jalb etish vositasida Oʻzbekiston Respublikasining foydali qazilmalarini barqaror oʻzlashtirish uchun geologik maʼlumotlarni tartibga solish va boshqarishning zamonaviy usullariga asoslangan huquqiy asosni taʼminlaydi.

2-modda. Yer qaʼri toʻgʻrisidagi qonunchilik

Yer qaʼri toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining yer qaʼri toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

3-modda. Asosiy tushunchalar

Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

benefitsiar egalik qiluvchi — yuridik shaxsni bevosita yoki bilvosita nazorat qiluvchi yoki unga egalik qiluvchi shaxs. Agar bunday shaxs shunday yuridik shaxsning yigirma besh foiz va undan ortiq foiz miqdordagi ulushiga bevosita yoxud bitta yoki oʻzaro bir-biri bilan bogʻlangan bir necha yuridik shaxs orqali egalik qilsa, bunday shaxs biror-bir boshqa malaka mezonlariga qoʻshimcha tarzda avtomatik ravishda benefitsiar egalik qiluvchi deb hisoblanadi;

vakolatli shaxs — yer qaʼridan foydalanish sohasida maxsus bilimlarga ega boʻlgan, qoʻllaniladigan milliy va (yoki) xalqaro standartlarga muvofiq vakolatli shaxs deb eʼtirof etilgan shaxs;

yer ostida saqlash — yer qaʼri makonidan foydali qazilmalarni qazib olish bilan bogʻliq boʻlmagan maqsadlarda, shu jumladan neftni, gazni, gaz kondensatini, sanoat ahamiyatiga molik yer osti suvlarini, boshqa moddalar va materiallarni yer ostida saqlash, chiqindilarni saqlash va koʻmish maqsadida foydalanish;

yer qaʼri — yer qobigʻining tuproq qatlamidan quyida joylashgan, tuproq qatlami mavjud boʻlmaganda esa yer yuzasidan yoki suv obyektlari tubidan quyida joylashgan, geologik jihatdan oʻrganish va oʻzlashtirish mumkin boʻlgan chuqurlikka qadar yastangan qismi;

yer qaʼri uchastkalaridan foydalanish huquqiga doir ruxsatnoma — vakolatli organ tomonidan beriladigan va muayyan chegaradagi yer qaʼri uchastkasidan ushbu Qonunning 30-moddasida nazarda tutilgan yer qaʼridan belgilangan muddat mobaynida foydalanish turlariga muvofiq foydalanish huquqini tasdiqlaydigan hamda yer qaʼri uchastkalaridan foydalanish shartlarini belgilaydigan hujjat;

yer qaʼri uchastkasi — ruxsatnomada koʻrsatilgan bir yoki bir necha kadastr kvadratidan iborat boʻlgan yer qaʼri uchastkasi;

yer qaʼridan foydalanish sohasidagi asosiy faoliyat turi — ushbu Qonun bilan tartibga solinadigan faoliyatning quyidagi biror-bir turi: qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganish, qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olish, uglevodorodlarni rekognossirovka qilish ishlari, uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganish, uglevodorodlarni qazib olish, yer osti omborlarini geologik jihatdan oʻrganish, yer ostida saqlash;

yer qaʼridan foydalanuvchi — ushbu Qonunga muvofiq yer qaʼri uchastkalaridan foydalanish huquqiga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yuridik yoki jismoniy shaxs;

yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish — Oʻzbekiston Respublikasi hududini mintaqaviy geologik jihatdan oʻrganishni, foydali qazilmalar konlarini izlash, baholash hamda qidirishni, ulardagi foydali qazilmalar zaxiralarining miqdori va sifatini, ularning texnologik xossalarini hamda iqtisodiy qimmatini, shuningdek yer qaʼrining boshqa xossalarini belgilashni oʻz ichiga oladigan, yer qobigʻi geologik tuzilishining oʻziga xos xususiyatlarini aniqlashga doir maxsus tadqiqot ishlari majmui;

ish kuni — shanba va yakshanbadan hamda Oʻzbekiston Respublikasining Mehnat kodeksiga muvofiq belgilanadigan, ishlanmaydigan bayram kunlaridan tashqari har qanday kalendar kun;

kadastr kvadrati — kadastr setkasidagi eng kam maydon birligi boʻlib, uning har bir tomoni geografik koordinatalar tizimidagi oʻnta oltmishtalik soniyaga teng boʻladi;

kadastr kvadrati yuzasining yer uchastkasi — kadastr kvadratlari yuzasidagi, ruxsatnomaga kiritilgan hudud;

kolleksiya materiallarining namunalarini toʻplash — nodir tosh xomashyosining, paleontologik qoldiqlarning va boshqa geologik kolleksiya materiallarining namunalarini toʻplash;

konni oʻzlashtirish loyihasi — konchilik faoliyatining butun davri uchun texnik maslahatchi tomonidan tasdiqlangan ishlar (xizmatlar) loyihasi. Loyiha qazib olish uchastkasini oʻrnatish, ishlatish va yopish tavsifini oʻz ichiga oladi, shuningdek unda taklif etilayotgan loyiha, uni texnik jihatdan amalga oshirish va kutilayotgan muddatlar toʻgʻrisidagi umumiy axborot mavjud boʻladi. Unda cheklangan vaqt davri uchun qabul qilinadigan ishlatish rejasi nazarda tutilib, ushbu rejada butun tegishli texnik faoliyat, shu jumladan ishchi kuchiga boʻlgan talab, mehnatni muhofaza qilishga va texnika xavfsizligiga, shuningdek atrof muhitni muhofaza qilishga rioya etilishi boʻyicha talablar har tomonlama tavsiflanadi;

konchilik faoliyati — konni oʻzlashtirish bilan bogʻliq faoliyat, shu jumladan, qidiruv, geologik jihatdan oʻrganish, konchilik faoliyatining infratuzilma obyektlarini qurish va ularga xizmat koʻrsatish, qazib olish, konsentratsiya, boyitish yoki qayta ishlash, ishlov berish, separatsiya hamda transportda tashish, shuningdek qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganish oʻtkazish, oʻzlashtirish, ishlab chiqarish yoki qayta ishlash maqsadida amalga oshiriladigan boshqa yordamchi faoliyat turlari;

konchilik faoliyati infratuzilmasi obyektlari — konchilik faoliyatini amalga oshirish maqsadida qurilgan yoki foydalanilayotgan har qanday imorat, qurilma, zavod va boshqa asosiy uskunalar;

konchilik faoliyati chiqindilari — foydali qazilmalarni, shu jumladan uglevodorodlarni qidirish yoki qazib olish natijasida, shuningdek qayta ishlash, shu jumladan affinaj va eritish jarayonida bevosita hosil boʻladigan chiqindilar (qattiq holdagi, yarim qattiq holdagi va suyuq), jumladan boyitish fabrikalarining qoldigʻi, affinaj va eritish chiqindilari, affinaj va eritish jarayonidagi chiqindilar, qoplama togʻ jinslari, chiqindilarni qayta ishlash chogʻida tuproqning yuqori qatlami va shlaklari, texnologik materiallar hamda utilizatsiya qilish uchun yaroqli boʻlgan, ular bilan bogʻliq mahsulotlar;

lozim darajadagi neft-gaz amaliyoti — jahon neft-gaz tarmoqlarida neft-gaz operatsiyalarining tegishli jihatlari bilan bogʻliq holda yuzaga keladigan oʻxshash holatlar hamda sharoitlarda ehtiyotkor va insofli operatorlar tomonidan foydalaniladigan texnologiyalar, usullar va tartib-taomillar;

mineral xomashyo — qazib olingan va birlamchi ishlov berishdan oʻtkazilgan foydali qazilmalar;

neft va gaz koni — uglevodorodlar qazib olinishi mumkin boʻlgan bitta geologik tuzilma yoki stratigrafik sharoitlar bilan guruh hosil qilgan yoki bogʻliq boʻlgan uglevodorodlar qatlami yoki uglevodorodlarning bir necha qatlami;

neft mahsulotlari — qayta ishlash yoki ishlov berish jarayonida xom neftdan yoki tabiiy gazdan fraksiyalarga ajratilgan yoki boshqacha tarzda olingan mahsulotlar;

neft-gaz infratuzilmasi obyekti — neft-gaz operatsiyalarini amalga oshirish uchun qurilgan yoki foydalaniladigan har qanday konstruksiya, qurilma, zavod va boshqa asosiy asbob-uskuna;

neft-gaz operatsiyalari — uglevodorodlarni rekognossirovka qilish, geologik jihatdan oʻrganish va qazib olish bilan bogʻliq ishlar, shu jumladan oʻzlashtirish, saqlash, tayyorlash, qayta ishlash, transportda tashish bilan bogʻliq faoliyat yoki uglevodorodlarni rekognossirovka qilish, geologik jihatdan oʻrganish va qazib olish maqsadida amalga oshiriladigan boshqa ishlar;

noruda foydali qazilmalar — tarkibida metallar mavjud boʻlmagan, tabiiy holatda yoki tozalangan va ishlov berilgan holda foydalaniladigan foydali qazilmalar;

tabiiy gazni chuqur qayta ishlash mahsulotlari — xom tabiiy gazni tozalash hamda taqsimlash va pirovardida undan foydalanish uchun uning yaroqliligini taʼminlash maqsadida tabiiy gazni qayta ishlash natijasida olinadigan mahsulotlar;

tajriba-sanoat usulida qazib olish — foydali qazilmalarni boyitish va qayta ishlash texnologiyalarini ishlab chiqish yoki takomillashtirish, foydali qazilmalar konlarini sanoat usulida oʻzlashtirishning, shuningdek texnogen mineral hosilalardan foydalanishning oqilona usullari va uslublarini tanlash maqsadida yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish jarayonida amalga oshiriladigan foydali qazilmalarni qazib olish;

texnik maslahatchi — ariza berish uchun texnik-iqtisodiy asosnoma, konni oʻzlashtirish rejasi, yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini bartaraf etish rejasi kabi hujjatlarni, shuningdek konchilik faoliyatini amalga oshirish uchun zarur boʻlgan rejalashtirish sohasidagi boshqa hujjatlarni texnik jihatdan tayyorlashga layoqatli boʻlgan shaxs;

texnogen mineral hosilalar — konchilik, kon-qayta ishlash (boyitish) va energetika sohasidagi ishlab chiqarishlarning tarkibida keyinchalik foydalanish uchun yaroqli foydali komponentlar mavjud boʻlgan chiqindilari toʻplamlari;

tijoratbop topilma — joriy texnik va texnologik darajani hisobga olgan holda oʻzlashtirish chogʻida iqtisodiy jihatdan rentabelli boʻlgan kon;

uglevodorodlar koni — yer qaʼrida bitta tuzilma yoki qatlam doirasida hosil boʻlgan, miqdori, sifati va zaxiralari aniqlangan, uglevodorodlarning bitta yoki bir necha qatlami;

uglevodorodlar topilmasi — miqdori, sifati yoki iqtisodiy jihatdan maqsadga muvofiqligidan qatʼi nazar, uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaga kiritilgan yer qaʼri uchastkasining istalgan qismidagi uglevodorodlar hajmlarining biror-bir topilmasi;

uglevodorodlar qatlami — uglevodorodlarning alohida va yakka holdagi tabiiy (suyuq yoki gaz holatidagi) uyumlarini oʻz ichiga olgan, oʻtkazmaydigan jinslar va (yoki) suv toʻsiqlari bilan chegaralangan hamda yagona tabiiy bosim tizimi xususiyatiga ega boʻlgan gʻovak va oʻtkazuvchan geologik hosila;

uglevodorodlarni baholash — uglevodorodlar topilganidan keyin uglevodorodlarning potensial qatlamidan chiqarib olinayotgan uglevodorodlar zaxiralarining miqdori va sifatini, shuningdek uglevodorodlarning potensial qatlami uglevodorodlar koni boʻla olishi mumkinligini yoki mumkin emasligini aniqlash uchun bitta yoki bir necha shunday potensial qatlamning oʻlchamini, koʻlamini hamda undan tijorat maqsadida foydalanish imkoniyatini aniqlash maqsadida uglevodorodlarni yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan geologik jihatdan oʻrganish doirasida amalga oshiriladigan barcha ishlar;

uglevodorodlarni birgalikda oʻzlashtirish — uglevodorodlarni qazib olishga doir turli ruxsatnomalarga taalluqli boʻlgan yer qaʼri uchastkalaridagi bitta neft-gaz koni chegaralarida joylashgan uglevodorodlarning bitta yoki bir necha qatlamiga nisbatan uglevodorodlarni qazib olishga oid birgalikdagi ishlarni bir necha yer qaʼridan foydalanuvchilar tomonidan shartnoma asosida, shu jumladan tegishli konni oʻzlashtirish uchun umumiy infratuzilmadan foydalangan holda amalga oshirish;

uglevodorodlarni rekognossirovka qilish ishlari — biror-bir usuldan foydalanish vositasida yer qaʼrining muayyan uchastkasida uglevodorodlarni izlash chogʻida bajariladigan geologik, geokimyoviy va geofizik qidiruv ishlari: seysmik, gravimetrik, magnit, elektr, elektromagnit, geokimyoviy tadqiqotlar, shu jumladan uch yuz metr chuqurlikka qadar uncha chuqur boʻlmagan burgʻilash ishlari;

uglevodorodlarni qazib olish ishlari — neft va gaz konini yoki uglevodorodlar qatlamini oʻzlashtirish, uglevodorodlarni qazib olish, chiqarib olish, transportda tashish, tayyorlash va ajratish yoxud neft-gaz infratuzilmasi obyektlarini qurish, oʻrnatish, ishlatish yoki unga xizmat koʻrsatish bilan bogʻliq har qanday ishlar;

foydali komponent — foydali qazilmaning tijoratda foydalanish maqsadida qazib olish texnologik jihatdan mumkin boʻlgan va iqtisodiy jihatdan maqsadga muvofiq boʻlgan tarkibiy qismi;

foydali qazilmalar — yer qaʼridagi kelib chiqishi noorganik va organik boʻlgan qattiq, suyuq yoki gazsimon holatdagi tabiiy mineral hosilalar, shu jumladan sanoat ahamiyatiga molik yer osti suvlari, shoʻr koʻllarning tuz eritmalari;

foydali qazilmalar koni — miqdori va sifati jihatidan oʻzlashtirish obyekti boʻlishi mumkin boʻlgan, tarkibida foydali qazilmalar mavjud yer qaʼri uchastkasi;

foydali qazilmalarni oltin izlovchilar usulida qazib olish — yer qaʼri uchastkalaridan, shu jumladan sochma oltin konlari uchastkalaridan tadbirkorlik tavakkalchiligi asosida qimmatbaho metallarni va qimmatbaho toshlarni nosanoat usulida qazib olish;

foydali qazilmalarni qazib olish — foydali qazilmalarni yer qaʼridan yuzaga chiqarib olish bilan bogʻliq ishlar majmui;

ekologik ekspertiza — rejalashtirilayotgan yoki amalga oshirilayotgan xoʻjalik faoliyatining va boshqa faoliyatning ekologik talablarga muvofiqligini “Ekologik ekspertiza toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq belgilash hamda ekologik ekspertiza obyektini roʻyobga chiqarishga yoʻl qoʻyilishi mumkinligini aniqlash;

elektron auksion — elektron savdolarni auksion shaklida oʻtkazish usuli boʻlib, bunda yer qaʼri uchastkasidan foydalanish huquqi Internet jahon axborot tarmogʻidagi ixtisoslashgan elektron savdo maydonchasida onlayn rejimda, auksiondan teng foydalanish asosida amalga oshiriladi;

qattiq holdagi foydali qazilmalar — yer osti qatlamlarida yoki yer yuzasida qattiq shaklda joylashgan tabiiy mineral hosilalar, organik moddalar va ularning aralashmalari, rudali va noruda foydali qazilmalar;

qattiq holdagi foydali qazilmalarning asosiy turlari — noruda foydali qazilmalardan farq qiluvchi qattiq holdagi foydali qazilmalar.

4-modda. Yer osti boyliklariga egalik qilish va ularni tasarruf etishning, shuningdek yer qaʼridan foydalanish hamda uni muhofaza qilishning asosiy prinsiplari

Yer osti boyliklariga egalik qilish va ularni tasarruf etishning, shuningdek yer qaʼridan foydalanish va uni muhofaza qilishning asosiy prinsiplari quyidagilardan iborat:

qonuniylik va yer qaʼridan foydalanish shartlarining barqarorligi;

yer qaʼridan oqilona foydalanish;

ekologik xavfsizlikni taʼminlash;

axborotning ochiqligi va shaffofligi;

adolatlilik va raqobatbardoshlik;

yer qaʼridan foydalanuvchilarning insofliligi.

Yer qaʼridan foydalanish shartlarining qonuniyligi va barqarorligi ushbu faoliyatni Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga, ushbu Qonunga va boshqa qonunchilik hujjatlariga muvofiq amalga oshirish orqali taʼminlanadi.

Yer qaʼridan oqilona foydalanishga xalqning va investorlarning manfaatlarini koʻzlab barqaror iqtisodiy taraqqiyotni taʼminlash maqsadida yer qaʼridan foydalanish huquqini berish orqali erishiladi.

Ekologik xavfsizlik talablarini taʼminlash yer qaʼridan ekologik xavfsiz usullar orqali foydalanish hamda yer qaʼrini ifloslantirishning oldini olish va atrof-muhitga salbiy taʼsirni kamaytirishga qaratilgan chora-tadbirlarni qoʻllash hisobidan amalga oshiriladi.

Axborotning ochiqligi va shaffofligi qonunchilikka muvofiq yer qaʼridan foydalanishdagi axborot erkinligini anglatadi.

Adolatlilik va raqobatbardoshlikka yer qaʼridan foydalanuvchilarga, shu jumladan chet el investorlariga teng va kamsitilmaydigan munosabatni taʼminlash hamda monopoliyaning va bozorga taʼsir oʻtkazishni suiisteʼmol qilishning oldini olish orqali erishiladi.

Yer qaʼridan foydalanuvchilarning insofliligi yer qaʼridan foydalanish faoliyati ustidan davlat nazoratini amalga oshirish jarayonida yer qaʼridan foydalanuvchilar tomonidan ularga berilgan huquqlarni amalga oshirishda va ushbu Qonunda nazarda tutilgan majburiyatlarni bajarishda yer qaʼridan foydalanuvchilarning halolligi hisobidan taʼminlanadi.

5-modda. Foydali qazilmalarning tasnifi

Foydali qazilmalar iqtisodiy ahamiyatiga va yer qaʼri uchastkalarini foydalanishga berish shartlariga koʻra, ushbu Qonunga muvofiq asosiy va noruda foydali qazilmalarga boʻlinadi.

Foydali qazilmalarning asosiy turlari jumlasiga quyidagilar kiradi:

a) rudali foydali qazilmalar — tarkibida metallar mavjud boʻlgan foydali qazilmalar. Ular jumlasiga aluminiy, surma, margimush, berilliy, vismut, bor, kadmiy, seziy, selestin, xrom, kinovar, kobalt, mis, galenit, galliy, germaniy, oltin, gafniy, ilmenit, indiy, temir, temir oksidi, qoʻrgʻoshin, litiy, magniy, marganets, simob, molibden, nikel, niobiy, platina guruhidagi metallar, piritlar, radiy, noyob yer elementlari (lantanoidlar va aktinoidlar), reniy, rubidiy, skandiy, selen, kumush, stronsiy, tantal, tellur, talliy, toriy, qalay, titan, volfram va uning rudalari, vanadiy, vulfenit, ittriy, rux hamda sirkon kiradi. Rudali foydali qazilmalar suvda erigan rudali foydali qazilmalarni oʻz ichiga oladi;

b) radioaktiv foydali qazilmalar — tarkibida radioaktiv izotoplar mavjud boʻlgan minerallar. Ular uranni, toriyni va boshqa radioaktiv minerallarni oʻz ichiga oladi, bundan radiy va kaliy mustasno;

v) energetik foydali qazilmalar — uglevodorodlardan farq qiladigan, energiyani hosil qilishda foydalaniladigan foydali qazilmalar. Ular jumlasiga koʻmirning barcha turlari, shu jumladan toshkoʻmir va kul rang koʻmir, antratsit, torf va radioaktiv minerallar kiradi;

g) uglevodorodlar — odatda energiya ishlab chiqarish uchun foydalaniladigan, suyuq yoki gazsimon holatda boʻladigan foydali qazilmalarning uglevodorod birikmalari. Ular jumlasiga xom neft, tabiiy gaz, eritilgan gaz, gaz kondensatlari, yonuvchi slanetslar va slanetsli neft hamda ular bilan bogʻliq komponentlar, noanʼanaviy uglevodorodlar, shuningdek neft mahsulotlari va tabiiy gazni chuqur qayta ishlash mahsulotlari kiradi.

Tarkibida metallar mavjud boʻlmagan minerallar noruda foydali qazilmalardir. Noruda foydali qazilmalar jumlasiga quyidagilar kiradi:

a) kon-kimyo xom ashyosi — mineral pigmentlar, mineral tuzlar (inson isteʼmol qilishi uchun foydalaniladigan), kaliy tuzi, natriy sulfat, karbonatli togʻ jinslari (ohaktosh, dolomitlar), mineral oʻgʻitlar (glaukonitlar, fosforitlar va boshqalar), shuningdek boshqa kon-kimyo xom ashyosi;

b) kon-ruda xom ashyosi — eruvchan shpat, dala shpati xom ashyosi, kvars va kvarsit, tabiiy grafit, shisha xom ashyosi, kvars qum, brusit marmar, talk va talk toshi, talkli magnezit, vollastonit, asbest, barit, vermikulit, qoliplash xom ashyosi, felzit, serpentinit va boshqa kon-ruda xomashyosi;

v) qimmatbaho va yarim qimmatbaho toshlar — har qanday ishlov berilmagan, sochilgan holdagi, ora-sira joylashgan toshlar (olmos, zumrad, berill, opal, rubin, sapfir, feruza, xrizoberill, shpinel, topaz, turmalin, sirkon, obsidian, peridot, oytosh, xrizopraz, ametist, kvars, yoqut, soizit, kordiyerit, skapolit va boshqa xomashyo);

g) qurilish materiallari va toʻldirgichlar — odatda qurilish sanoatida shagʻal yoki blokli tosh sifatida foydalaniladigan foydali qazilmalar va ular bilan bogʻliq materiallar (gil, qum, shagʻal, ohaktosh va boshqa magmatik jinslar, loy, mergel, gips, boʻr, andezit, tuf, kristalli slanets, gilli slanets, tom yopishda ishlatiladigan slanets, qumtosh, kvars, toʻldirgichlar va qurilish toshi, serpentin, peridotit, dunit, diorit, diabaz, bazalt, gabbro, siyenit, gneys, kvarsit va boshqa xom ashyo).

Qimmatbaho metallar va qimmatbaho toshlar yuqori qimmatli minerallar jumlasiga kiradi. Ular oltin va qimmatbaho toshlar kabi qimmatbaho metall minerallarni oʻz ichiga oladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligining qarorlari bilan foydali qazilmalar roʻyxati hali foydalanilmagan moddalar bilan toʻldirilishi mumkin.

Sanoat ahamiyatiga molik yer osti suvlari ichimlik va mineral ichimlik suv sifatida yaroqsiz boʻlgan va balneologik maqsadlarda foydalanilishi mumkin boʻlmagan, biroq sanoat maqsadlarida foydalanilishi mumkin boʻlgan tabiiy yer osti suvlaridan iboratdir. Suvning tarkibidagi minerallarga qarab minerallar asosiy va noruda minerallarga tasniflanadi.

6-modda. Yer qaʼriga boʻlgan mulkchilik huquqi

Yer qaʼri va yer qaʼrida tabiiy yoʻl bilan joylashgan barcha foydali qazilmalar Oʻzbekiston Respublikasining davlat mulki boʻlib, undan oqilona foydalanish lozim va u davlat tomonidan muhofaza qilinadi. Ushbu mulk huquqi har qanday shaxsning yerga va suvga boʻlgan biror-bir huquqiga yoki mulkchiligiga qaramay qoʻllaniladi.

Davlat yer qaʼrini ushbu Qonunda nazarda tutilgan asoslar, shartlar va chegaralarda foydalanishga beradi.

Yer qaʼri uchastkalari oldi-sotdi, hadya, meros qilib qoldirish, omonat, garov predmeti boʻlishi yoki har qanday boshqacha shaklda oʻzga shaxsga oʻtkazilishi mumkin emas.

Davlat ushbu Qonunning hamda qonunchilik hujjatlarining qoidalari va shartlariga muvofiq yer qaʼri uchastkalaridan foydalanishga doir, shu jumladan foydali qazilmalarni rekognossirovka qilish ishlarini, geologik jihatdan oʻrganishni, qazib olishni (qayta ishlashni) amalga oshirishga doir ruxsatnomalar berish huquqiga ega.

7-modda. Yer qaʼridan foydalanishga doir ruxsatnomaga va qazib olingan foydali qazilmalarga boʻlgan mulk huquqi

Yer qaʼridan foydalanishga doir ruxsatnomaga boʻlgan mulk huquqi qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa shaxsga oʻtkazilishi, shu jumladan sotish, garov yoki boshqacha taʼminot orqali boshqa shaxsga oʻtkazilishi mumkin.

Qonunchilikda belgilangan tartibda qazib olingan foydali qazilmalarga boʻlgan mulk huquqi yer qaʼri uchastkasidan foydalanish huquqiga ega boʻlgan jismoniy va yuridik shaxslarga tegishlidir.

Qonunga xilof ravishda qazib olingan foydali qazilmalarga boʻlgan mulk huquqi Oʻzbekiston Respublikasiga tegishlidir.

Ushbu Qonunda nazarda tutilgan tartibda qazib olingan foydali qazilmalarga boʻlgan mulk huquqi davlat tomonidan muhofaza qilinadi.

8-modda. Texnogen mineral hosilalarga boʻlgan mulk huquqi

Yer qaʼri uchastkasining chegarasida joylashgan texnogen mineral hosilalar mazkur uchastkaga tegishlidir.

Yer qaʼridan foydalanuvchining foydalanishida boʻlgan yer qaʼri uchastkasida mazkur foydalanuvchining faoliyati natijasida yuzaga kelgan texnogen mineral hosilalarga boʻlgan mulk huquqi yer qaʼri uchastkasidan foydalanish huquqining amal qilish muddatida ushbu foydalanuvchida saqlanib qoladi. Texnogen mineral hosilalarning mulkdorlari boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchilar ushbu Qonunga muvofiq ularga egalik qilishga, ulardan foydalanishga va ularni tasarruf etishga, shu jumladan uchinchi shaxslarga berishga haqli.

Yer qaʼri uchastkasida u bilan bogʻliq ruxsatnomaning amal qilish muddati tugaganidan keyin qolgan texnogen mineral hosilalar davlat mulki hisoblanadi va ular davlat yer qaʼri fondi tarkibiga kiritiladi.

Ochiq maydonlarda texnogen mineral hosilalarni joylashtirishga ushbu Qonun qoidalariga muvofiq ruxsat berilishi mumkin.

Texnogen mineral hosilalarning berilishi yer qaʼridan foydalanuvchining yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini bartaraf etish boʻyicha amaldagi majburiyatlariga taʼsir etmaydi.

2-bob. Yer qaʼridan foydalanish va uni muhofaza qilish sohasini davlat tomonidan tartibga solish

9-modda. Davlatning yer qaʼridan foydalanish va uni muhofaza qilish sohasidagi roli

Davlat yer qaʼridan foydalanish va uni muhofaza qilish sohasida quyidagi vazifalarni bajaradi:

1) konchilik tarmogʻiga investitsiyalar kiritilishiga koʻmaklashish va ularni tartibga solish, yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganishni tashkil etish, foydali qazilmalarni qazib olishni, yer qaʼrining boshqa obyektlarini oʻzlashtirishni va yer qaʼridan foydalanishni tartibga solish;

2) foydali qazilmalarni oʻzlashtirish va tasarruf qilishda qonuniylikni, ochiqlik va shaffoflikni, xolislikni hamda ekologik xavfsizlikni taʼminlash, yer qaʼridan foydalanishni monitoring qilish va maʼlumotlarni muntazam ravishda eʼlon qilish, shuningdek investitsiya loyihalari doirasida ijtimoiy himoyani amalga oshirish;

3) berilgan ruxsatnomalar doirasida yer qaʼridan foydalanish shartlari bajarilishini taʼminlash, yer qaʼridan foydalanish va uni muhofaza qilish sohasida davlat nazoratini amalga oshirish, shuningdek qonunchilikka zid boʻlgan harakatlarga yoʻl quymaslik choralarini koʻrish.

10-modda. Yer qaʼridan foydalanish va uni muhofaza qilish sohasidagi davlat siyosatini amalga oshiruvchi organlar

Yer qaʼridan foydalanish va uni muhofaza qilish sohasidagi davlat siyosatini amalga oshiruvchi organlar quyidagilardan iborat:

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi;

Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi;

Oʻzbekiston Respublikasi Energetika vazirligi;

Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi;

Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi;

Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi “Yer qaʼridan foydalanish markazi” davlat muassasasi;

mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari.

11-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining yer qaʼridan foydalanish va uni muhofaza qilish sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

yer qaʼridan foydalanish va uni muhofaza qilish sohasida yagona davlat siyosati amalga oshirilishini taʼminlaydi;

yer qaʼrini davlat mulki obyekti sifatida boshqarishni amalga oshiradi, milliy xavfsizlikni, aholi xavfsizligini, uning hayoti va sogʻligʻi saqlanishini, shuningdek atrof-muhitning muhofaza qilinishini taʼminlash maqsadida, yer qaʼridan foydalanishga doir cheklovlar va taqiqlarni belgilaydi;

mineral xomashyo bazasini rivojlantirishga hamda qayta toʻldirishga oid uzoq muddatli va oʻrta muddatli davlat dasturlarini tasdiqlaydi hamda ularning bajarilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi;

yer qaʼri uchastkalarini foydalanishga berish hamda yer qaʼri holatining davlat monitoringini amalga oshirish tartibini belgilaydi;

yer qaʼrining davlat fondi kadastrini yuritish tartibini belgilaydi;

foydali qazilmalar konlarini oʻzlashtirish va mineral xomashyoni qayta ishlashda Yer qaʼrini muhofaza qilishning yagona qoidalarini tasdiqlaydi;

yer qaʼrining geologik jihatdan oʻrganilishi, undan foydalanilishi va uning muhofaza qilinishi ustidan davlat nazoratini amalga oshirish tartibini belgilaydi;

qimmatbaho metallarni va qimmatbaho toshlarni oltin izlovchilar usulida qazib olishga doir faoliyatni amalga oshirish tartibini belgilaydi;

Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasi tarkibini tasdiqlaydi;

mineral xomashyo bazasini rivojlantirishga va qayta toʻldirishga oid davlat dasturlari doirasida amalga oshirilgan, sanoat ahamiyatiga molik boʻlgan foydali qazilmalarning yangi konlarini ochganlik yoki ilgari maʼlum boʻlgan konlarni (konlar uchastkalarini) tubdan qayta baholaganlik uchun pulli mukofotlar miqdorlarini belgilaydi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

12-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligining yer qaʼridan foydalanish va uni muhofaza qilish sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi:

Oʻzbekiston Respublikasi Energetika vazirligi bilan uglevodorodlar sohasida, Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi bilan atrof-muhitni muhofaza qilishda yer qaʼridan foydalanish va uni muhofaza qilish sohasida yagona davlat siyosatini amalga oshiradi;

boshqa vazirliklar va davlat idoralari bilan yer qaʼridan foydalanish sohasida, shu jumladan Oʻzbekiston Respublikasi Energetika vazirligi bilan uglevodorodlar boʻyicha hamda Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi bilan atrof muhitni muhofaza qilish yuzasidan sektorning rivojlanishini muvofiqlashtiradi;

mineral xomashyo bazasini rivojlantirishga va uni toʻldirishga oid har yilgi davlat dasturlarini shakllantiradi hamda amalga oshiradi;

yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish, undan foydalanish hamda uni muhofaza qilish ustidan davlat nazoratining yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish normativlari va talablariga rioya etilishiga, mineral xomashyoni qazib olish va qayta ishlashning oqilona usullarini qoʻllashga, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Energetika vazirligi bilan uglevodorodlar yuzasidan kelishuvga koʻra foydali qazilmalar zaxiralari hisobga olinishini taʼminlashga taalluqli qismini tashkil etadi;

yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish, undan foydalanish va uni muhofaza qilish sohasidagi yoʻriqnomalarni hamda uslubiy qoʻllanmalarni oʻz vakolatlari doirasida ishlab chiqadi va tasdiqlaydi;

Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasining ishini tashkil etadi;

foydali qazilmalar zaxiralarining davlat balansini yuritish tartibini tasdiqlaydi.

Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

13-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Energetika vazirligining yer qaʼridan foydalanish va uni muhofaza qilish sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Energetika vazirligi:

yoqilgʻi-energetika tarmogʻida Oʻzbekiston Respublikasining energetika xavfsizligini taʼminlashga, iqtisodiyot tarmoqlarini va mamlakat aholisini yoqilgʻi-energetika resurslari bilan barqaror taʼminlashga qaratilgan yagona davlat siyosatini ishlab chiqadi hamda amalga oshiradi;

uglevodorodlarning qazib olinishi, qayta ishlanishi, transportda tashilishi, taqsimlanishi hamda ulardan foydalanilishi davlat tomonidan tartibga solinishini amalga oshiradi;

yer qaʼri uchastkalaridan foydalanish shartlarining uglevodorodlarga oid qismini ishlab chiqishda ishtirok etadi va ularni kelishadi;

uglevodorodlarning resurs bazasini rivojlantirishga va qayta toʻldirishga oid davlat dasturlarini ishlab chiqishda hamda amalga oshirishda ishtirok etadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Energetika vazirligi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

14-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligining yer qaʼridan foydalanish hamda uni muhofaza qilish sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi:

yer qaʼridan foydalanish va uni muhofaza qilish sohasidagi yagona davlat siyosatining ekologik masalalarga oid qismini amalga oshirishda ishtirok etadi;

yer qaʼridan foydalanish sohasidagi loyihalarni davlat ekologik ekspertizasidan oʻtkazadi va xulosalar beradi;

ushbu Qonunda nazarda tutilgan hollarda, yer ostida saqlashga doir ruxsatnomalar berilishini, ularni berish rad etilishini, ularning qaytarib olinishini, amal qilishi uzaytirilishini, toʻxtatib turilishini yoki tugatilishini amalga oshiradi;

yer qaʼrini muhofaza qilishga doir dasturlar va loyihalarni amalga oshirish yuzasidan takliflar kiritadi;

yer qaʼridan foydalanish faoliyatiga taalluqli boʻlgan atrof-muhitni muhofaza qilish sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni ushbu Qonun va boshqa qonun hujjatlari talablariga muvofiq ishlab chiqadi;

yer qaʼrining davlat ekologik nazoratini amalga oshiradi, yer qaʼrini muhofaza qilishga oid ekologik talablarni buzgan holda bajarilayotgan yer qaʼridan foydalanishga doir ishlarni cheklash va (yoki) toʻxtatib turish yuzasidan qonunchilik hujjatlariga muvofiq choralar koʻradi;

Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

15-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasining yer qaʼridan foydalanish va uni muhofaza qilish sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi:

yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish, undan foydalanish va uni muhofaza qilishda sanoat xavfsizligi taʼminlanishi ustidan davlat nazoratini amalga oshiradi;

yer qaʼridan foydalanuvchilar uchastkalarining inspeksiyasini oʻtkazadi;

jarima sanksiyalarini solish, yer qaʼridan foydalanish sohasidagi ishlarni cheklash va (yoki) toʻxtatib turish yuzasidan qonunchilikka muvofiq choralar koʻradi;

sanoat xavfsizligini taʼminlash bilan bogʻliq boʻlgan yer qaʼri toʻgʻrisidagi qonunchilik va yer qaʼridan foydalanishni texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar talablariga rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi;

yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish, undan foydalanish va uni muhofaza qilish bilan bogʻliq loyihalarning sanoat xavfsizligi toʻgʻrisidagi qonunchilik hamda texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlar talablariga rioya etilishiga oid qismini muvofiqlashtiradi;

sanoat xavfsizligi talablarini buzgan holda amalga oshirilayotgan yer qaʼridan foydalanishga doir ishlarni cheklash va (yoki) toʻxtatib turish yuzasidan qonunchilik hujjatlariga muvofiq choralar koʻradi.

Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

16-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi “Yer qaʼridan foydalanish markazi” davlat muassasasining yer qaʼridan foydalanish va uni muhofaza qilish sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi “Yer qaʼridan foydalanish markazi” davlat muassasasi (bundan buyon matnda Yer qaʼridan foydalanish markazi deb yuritiladi):

yer qaʼri davlat fondining, foydali qazilmalarning zaxiralari boʻyicha davlat balansini, yer qaʼri kadastr tizimining, shu jumladan qattiq holdagi foydali qazilmalar konlari va belgilari kadastrining hamda uglevodorodlar kadastrining hisobini yuritadi va ularni boshqarishni amalga oshiradi;

mineral xomashyo bazasini rivojlantirishga oid davlat dasturlari doirasida yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganishga oid loyiha-smeta hujjatlarini ekspertizadan oʻtkazadi;

kadastr kvadratlarining axborot bazasini yuritadi;

yer qaʼri uchastkalaridan foydalanish huquqiga doir ruxsatnomalar berilishini, ularni berish rad etilishini, amal qilishi uzaytirilishini, toʻxtatib turilishini yoki tugatilishini amalga oshiradi;

ruxsatnoma berishga doir arizani va ruxsatnomani berish jarayonlarini ishlab chiqadi hamda joriy etadi;

ushbu Qonunga muvofiq ruxsatnomalar berishning qoʻshimcha usullari uchun kadastr kvadratlarini zaxira qiladi;

ochiq kvadratlar boʻlmagan kadastr kvadratlarini belgilaydi;

foydali qazilmalar zaxiralari toʻgʻrisidagi hisobotlarning hisobini yuritadi;

yer qaʼridan foydalanuvchilardan hisobotlarni qabul qiladi va ularning davlat nazoratining tegishli organlariga taqdim etilishini muvofiqlashtiradi;

foydali qazilmalar zaxiralarining davlat balansini yuritish va hisobga olish tartibini belgilaydi;

Yer qaʼrining davlat fondi hisobini yuritadi va uni boshqaradi;

yer qaʼri kadastr tizimini, shu jumladan qattiq foydali qazilmalar konlari kadastrini hamda uglevodorodlar kadastri hisobini yuritadi va ularni boshqaradi;

mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari va boshqa foydalanuvchilar bilan hamkorlik qilish uchun yer qaʼri uchastkalari toʻgʻrisidagi kadastr axborotini oʻz ichiga olgan elektron xaritani ishlab chiqadi.

Yer qaʼridan foydalanish markazi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

17-modda. Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining yer qaʼridan foydalanish va uni muhofaza qilish sohasidagi vakolatlari

Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari:

tegishli hududda mineral xomashyo bazasini rivojlantirish va qayta toʻldirishga hamda yer qaʼrini muhofaza qilishga oid davlat dasturlarini ishlab chiqishda va amalga oshirishda ishtirok etadi;

hududiy dasturlarni tasdiqlaydi va amalga oshiradi;

yer qaʼridan foydalanish va uni muhofaza qilish ustidan davlat nazoratini amalga oshiradi.

Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

3-bob. Yer qaʼrining kadastr tizimi va maʼlumotlarni boshqarish

18-modda. Yer qaʼrining kadastr tizimi

Yer qaʼrining kadastr tizimi yer qaʼri davlat fondining kadastridan hamda birlamchi geologik axborot reyestridan iborat.

Yer qaʼrining kadastr tizimini yaratish hamda uning barqaror ishlab turishini taʼminlash Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan yer qaʼridan foydalanuvchilarning maʼlumotlari asosida amalga oshiriladi.

Yer qaʼri kadastr tizimining tarkibi, mazmuni, talablari, undan foydalanish shartlari qonunchilik hujjatlari bilan belgilanadi.

Yer qaʼrining kadastr tizimini yuritish bilan bogʻliq ishlar mineral xomashyo bazasini rivojlantirish va uni toʻldirishning har yilgi davlat dasturlari doirasida Oʻzbekiston Respublikasining respublika budjetidan moliyalashtiriladi.

19-modda. Kadastr kvadrati

Kadastr setkasi kadastr kvadratlaridan iborat boʻladi. Har bir kadastr kvadrati toʻliq graduslar va daqiqalarga hamda zarur boʻlganda oʻn karrali soniyalarga toʻgʻri kelishi kerak boʻlgan oʻnta oltmishtalik soniyani tashkil etadigan ikki parallel va ikki meridian oʻrtasida yuzasining asosi joylashgan noaniq chuqurlikdagi yer qaʼri uchastkasidan iboratdir.

Kadastr kvadrati ajralmas boʻlishi kerak, bundan milliy hudud chegaralari bilan ajratilgan kadastr kvadratlari hamda qonunchilik hujjatlariga muvofiq aynan bitta kadastr kvadratiga doir ikki ruxsatnoma mavjud boʻlgan hollar mustasno.

Ushbu Qonun maqsadlari uchun yer qaʼri uchastkasi makon chegaralarining oʻlchovlari koordinatalar boʻyicha Jahon geodeziya tizimiga (WGS-84) bogʻlanadi, chuqurliklar mutlaq chuqurliklar belgilari bilan koʻrsatiladi.

Yer qaʼri uchastkasining ustki makon chegarasi tuproq qatlamidan pastda, ushbu qatlam mavjud boʻlmaganda esa yer yuzasidan yoki suv havzalari, suv oqimlari tubidan pastda joylashadi. Yer qaʼri uchastkasining pastki makon chegarasi geologik jihatdan oʻrganish va oʻzlashtirish uchun qulay boʻlgan chuqurliklarda joylashadi. Ushbu Qonunda nazarda tutilgan hollarda, yer qaʼri uchastkasining ustki va pastki makon chegaralari har xil chuqurlikda joylashishi mumkin.

Ruxsatnoma har doim umumiy nuqtaga ega boʻlgan uchastkalar hech boʻlmaganda tomonlaridan birining butun uzunligi boʻyicha birlashgan tarzdagi yonma-yon kadastr kvadratlarining muayyan miqdoriga nisbatan beriladi yoki uzaytiriladi, bundan ushbu Qonunning 169-moddasida nazarda tutilgan oʻtuvchi qoidalarda koʻrsatilganidan oshib ketish hollari mustasno.

Ruxsatnomalar doirasida yer qaʼri uchastkasi perimetrlari yer yuzasi bir yoki bir necha kvadratlar orqali hosil boʻladigan tarzda perimetrning biror-bir choʻqqisidan biriga muvofiq boʻlgan parallel bilan meridian kesishadigan joyni tayanch nuqta sifatida qabul qilgan holda, geografik koordinatalar yordamida soʻrab olinishi hamda belgilanishi kerak.

20-modda. Yer qaʼrining davlat fondi

Yer qaʼrining davlat fondi Oʻzbekiston Respublikasining yer qaʼrida joylashgan foydali qazilma resurslarining potensial qimmati toʻgʻrisidagi axborot davlat tomonidan saqlanadigan joydir. U foydalanilayotgan va foydalanilmayotgan yer qaʼri uchastkalari toʻgʻrisidagi, shuningdek texnogen mineral hosilalar haqidagi maʼlumotlardan iborat boʻladi.

Yer qaʼrining foydalanilayotgan uchastkalari belgilangan maqsadidan qatʼi nazar, ruxsatnoma berilgan uchastkalarni oʻz ichiga oladi.

Yer qaʼrining davlat fondini hisobga olish Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan quyidagilar orqali amalga oshiriladi:

1) yer qaʼrining davlat fondi kadastrini yuritish;

2) yer qaʼri holatining davlat monitoringini amalga oshirish;

3) yer qaʼrining davlat fondiga taalluqli boʻlgan geologik axborotni yigʻish, saqlash, tizimlashtirish, umumlashtirish va tahlil qilish.

Yer qaʼri va uning obyektlari toʻgʻrisidagi geologik, gidrogeologik, geofizik, geokimyoviy hamda boshqa axborot Oʻzbekiston Respublikasining butun hududida yagona tizim boʻyicha qabul qilinadi, ishlov beriladi, saqlanadi va foydalaniladi.

Yer qaʼri va uning obyektlari toʻgʻrisidagi axborot yer qaʼri davlat fondi kadastrining, yer qaʼri holati davlat monitoringining, foydali qazilmalar zaxiralari davlat balansining materiallarida, shuningdek xaritalash, yer qaʼridan foydalanish va uni muhofaza qilish sohasidagi davlat hisobi hamda statistika hisoboti materiallarida qayd etiladi. Materiallar bir-biriga toʻgʻri kelishi hamda yer qaʼridan foydalanish va uni muhofaza qilish sohasidagi yagona axborot tizimining asosini tashkil etishi kerak.

Yer qaʼrining davlat fondiga kiritilishi lozim boʻlgan axborotning turi va mazmuni qonunchilik hujjatlarida nazarda tutiladi.

21-modda. Yer qaʼrining davlat fondi kadastri

Yer qaʼrining davlat fondi kadastri Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan yuritiladi va yangilanib boriladi hamda quyidagilardan iborat boʻladi:

1) qattiq holdagi foydali qazilmalar konlarining va belgilarining kadastri;

2) uglevodorodlar kadastri;

3) yer qaʼri makonining kadastri;

4) qattiq holdagi foydali qazilmalarga, yer ostida saqlashga doir ruxsatnomalar va boshqa ruxsatnomalar kadastri;

5) texnogen mineral hosilalar kadastri;

Qattiq holdagi foydali qazilmalar konlari va belgilarining kadastri har bir qattiq holdagi foydali qazilmalar koni hamda belgisi boʻyicha ham asosiy foydali qazilmalarning, ham ular bilan birga joylashgan foydali qazilmalarning miqdori va sifati, foydali komponentlar, qattiq holdagi foydali qazilmalar konlarini yoki yer qaʼri uchastkalarini oʻzlashtirishning kon-ruda, texnologik, gidrogeologik, ekologik hamda boshqa shartlari toʻgʻrisidagi, shuningdek qattiq holdagi foydali qazilmalar konlarining geologik-iqtisodiy jihatdan baholanishi haqidagi barcha mavjud axborotni oʻz ichiga oladi.

Qattiq holdagi foydali qazilmalar konlari va belgilarining kadastri qarovsiz qolgan, ishlatilayotgan va yopiq konlar yoki qazib olish uchastkalari toʻgʻrisidagi, ularning maqomi, joylashgan yeri, mulk huquqi, oʻlchami, iqtisodiy va ishlab chiqarishga oid maʼlumotlar, maxsus ruxsatnomalar, foydalanishga doir rejalar, har yilgi hisobotlar kabi axborotni hamda boshqa tegishli axborotni oʻz ichiga oladi.

Uglevodorodlar kadastri neft-gaz operatsiyalarining oʻziga xos xususiyatlari bilan bogʻliq holda alohida kadastr tarzida yuritiladi va quyidagilardan iborat boʻladi:

1) uglevodorodlar konlari va belgilarining kadastridan;

2) uglevodorodlar konlari boʻyicha ruxsatnomalar kadastridan;

3) uglevodorodlar quduqlarining kadastridan.

Uglevodorodlar konlari va belgilarining kadastri har bir uglevodorodlar koni boʻyicha asosiy foydali qazilmalarning hamda boshqa foydali qazilmalarning va ular bilan birga joylashgan foydali qazilmalarning miqdori hamda sifati, uglevodorodlar konlarini yoki yer qaʼri uchastkalarini oʻzlashtirishning kon-ruda, texnologik, gidrogeologik, ekologik hamda boshqa shartlari, shuningdek har bir uglevodorodlar konining geologik-iqtisodiy jihatdan baholanishi toʻgʻrisidagi barcha mavjud axborotni oʻz ichiga oladi. Uglevodorodlar konlari va belgilarining kadastri qazib olish uchastkalari toʻgʻrisidagi, ularning maqomi, joylashgan yeri, mulk huquqi, miqdori haqidagi, iqtisodiy va ishlab chiqarishga oid maʼlumotlar, maʼqullash, foydalanishga doir rejalarni, har yilgi hisobotlar kabi axborotni hamda boshqa tegishli axborotni, shuningdek qarovsiz qolgan, ishlatilayotgan va yopiq (konservatsiya qilingan) quduqlarning koordinatalarini oʻz ichiga oladi.

Uglevodorodlar konlari boʻyicha ruxsatnomalar kadastri qattiq holdagi foydali qazilmalar, uglevodorodlar, saqlashga doir ruxsatnomalar va boshqa ruxsatnomalar kadastrining tarkibiy qismi sifatida amaldagi, amal qilishi toʻxtatib turilgan yoki tugatilgan rekognossirovka qilish ishlariga doir ruxsatnomalar, uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomalar, uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnomalar toʻgʻrisidagi, ularning maqomi, joylashgan yeri, mulk huquqi, toʻlangan yigʻimlar va toʻlovlar kabi maʼlumotlarni hamda boshqa tegishli axborotni oʻz ichiga oladi.

Uglevodorodlar quduqlarining kadastri uglevodorodlarni rekognossirovka qilish ishlari, geologik jihatdan oʻrganish va qazib olish chogʻida burgʻilangan barcha quduqlar, shu jumladan utilizatsiya qilingan quduqlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi. Uglevodorodlar quduqlarining kadastri geotexnik va ekologik jihatdan baholash uchun quduqlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olmaydi. Mazkur kadastr uglevodorodlarning makondagi joylashgan yeri, chuqurligi, burgʻilash obyekti, geologik-geofizik karotaj, oʻtkazilgan kolonnaning qoldiqlari, olingan namunalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni va quduq haqidagi boshqa tegishli maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi.

Yer qaʼri makonining kadastri yer qaʼri makonining hisobga olinadigan har bir birligi, ularning koordinatalari, hajmi va shakli (konfiguratsiyasi), ishlab chiqarish, xoʻjalik obyektlarini hamda boshqa obyektlar va moddalarni joylashtirish, texnologik va boshqa jarayonlarni amalga oshirish imkoniyati, vaqt oʻzgarishi bilan dastlabki shaklni hamda hajmni saqlash qobiliyati, foydalanishning ekologik, geologik, konchilik-texnik, gidrogeologik va boshqa shartlari, geologik-iqtisodiy jihatdan baholash toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarga, uglevodorodlarga, saqlashga doir ruxsatnomalar va boshqa ruxsatnomalar kadastri amaldagi, amal qilishi toʻxtatib turilgan yoki tugatilgan qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomalar, qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnomalar, uglevodorodlarni rekognossirovka qilish ishlariga doir ruxsatnomalar, uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomalar, uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnomalar, saqlash uchun yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomalar, yer ostida saqlashga doir ruxsatnomalar, radiatsiyaviy xavfsizlik sohasidagi biror-bir ruxsatnoma, oltin izlovchilar usulida qazib olishga doir ruxsatnomalar, kolleksiya materiallarini toʻplashga doir ruxsatnomalar toʻgʻrisidagi, maqomi, joylashgan yeri, mulk huquqi, toʻlangan yigʻimlar va toʻlovlar kabi maʼlumotlarni hamda boshqa tegishli axborotni oʻz ichiga oladi.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarga, uglevodorodlarga, saqlashga doir ruxsatnomalar va boshqa ruxsatnomalar kadastri barcha berilgan ruxsatnomalar boʻyicha maʼlumotlarni, shu jumladan quyidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi:

1) har bir ruxsatnoma toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni, shu jumladan: roʻyxatga olish raqami va berilgan sana; yer qaʼridan foydalanuvchining nomi; ruxsatnoma berilgan foydali qazilmalar koni; ruxsatnomaning turi va uning joriy maqomi; ruxsatnoma berish uchun biror-bir asos; ruxsatnomada koʻrsatilgan kadastr kvadratlari; ruxsatnomaning amal qilish muddati; tuzatishlar, huquqdan voz kechish, ruxsatnomaning amal qilishini tugatish yoki uni chaqirib olish;

2) har bir yer qaʼridan foydalanuvchi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni, shu jumladan: uning nomi va manzili; uning ruxsatnomaning amal qilish muddati ichida tegishli toʻlovlar toʻlanganligi toʻgʻrisidagi tasdigʻi, shu jumladan biror-bir toʻlanmagan soliqlar haqidagi axborot; yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan taqdim etilgan hisobotlar va biror-bir boshqa hisobot; uning sugʻurta polislari; ruxsatnoma doirasida oʻzi sodir etgan biror-bir qoidabuzarlikka nisbatan vakolatli organning qarori;

3) har bir ruxsatnomada koʻrsatilgan yer qaʼri uchastkasi va kadastr kvadrati yuzasining yer uchastkasi toʻgʻrisidagi makonga oid axborotni, shu jumladan: uning atrofi, transport jihatdan qulayligi, yer qaʼri uchastkasidagi mavjud inshootlar va infratuzilma, shuningdek ushbu Qonunning 34-moddasiga muvofiq yer qaʼridan foydalanish taqiqlangan yer qaʼri uchastkalari;

4) uglevodorodlar boʻyicha: biror-bir ishlatilayotgan yoki tugatilgan quduqlarning turlari, shu jumladan utilizatsiya qilingan quduqlar hamda burgʻilash qorishmalarini, kukunni, qatlamning gidravlik uzilish suyuqligini yoki qatlam suvini saqlash uchun chuqurchalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni, shu jumladan konchilik sanoati suyuqliklari va chiqindilarining makondagi joylashgan yeri, egallagan hajmi (maydoni), miqdori va sifati haqidagi mavjud axborotni, foydali qazilmalar toʻgʻrisidagi axborotni hamda suyuq chiqindilarni takroran nasos bilan haydash uchun togʻ jinslarining geologik qalinligi haqidagi axborotni;

5) Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi yoki boshqa davlat nazorati organlari tomonidan ruxsatnomalarga nisbatan tayyorlangan hisobotlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni, shu jumladan: ruxsatnomaning maqomi, yer qaʼridan foydalanish uchastkasida yerdan foydalanish toʻgʻrisidagi va foydalanish boʻyicha tasdiqlangan rejalarning hamda ishlar dasturlarining bajarilish darajasi haqidagi hisobotlar; mehnatni muhofaza qilish va texnika xavfsizligi toʻgʻrisidagi hisobotlar; atrof-muhitni muhofaza qilish, chiqindilarni monitoring qilish va boshqarish haqidagi hisobotlar;

6) qarovsiz qolgan yer ostidagi va yer yuzasidagi kon qazishmalari, kavaklar va yer osti omborlari, togʻ-kon ishlari sababli yuzaga kelgan yoriqlari boʻlgan maydonchadagi, hududlardagi inshootlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni.

Texnogen mineral hosilalar kadastri foydali qazilmalarni qazib olish yoki qayta ishlash natijasida hosil boʻlgan hamda yer qaʼrining ishlab boʻlingan makonlarida yoki Yer yuzasida (karyerlarda, yer osti boʻshliqlarida, togʻ jinslari uyumlarida, qoldiqlarni saqlash joylarida va boshqa joylarda) joylashgan mineral xomashyoning har bir yirik toʻplanishi boʻyicha tuziladi.

Texnogen mineral hosilalar kadastri foydali qazilmalarning makondagi joylashgan yeri, egallagan hajmi (maydoni), miqdori va sifati, ularning tarkibidagi foydali komponentlar hamda taqsimlanishi va konsentratsiyasi xususiyati, geologik jihatdan oʻrganish jarayonida olingan maʼlumotlarning oʻrganilganligi va ishonchliligi darajasi, texnogen mineral hosilalarning konchilik-texnologik, gidrogeologik va geologik-iqtisodiy jihatdan baholanishi, boshqa tavsiflari hamda koʻrsatkichlari toʻgʻrisidagi mavjud axborotni oʻz ichiga oladi.

Quduqlar kadastri foydali qazilmalar konlarini, shu jumladan texnogen hosilalarni, yer osti suvlarini, yer qaʼri makonlarini va geotermal energiyani geologik jihatdan oʻrganish uchun burgʻilangan barcha quduqlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi. Quduqlar kadastri geotexnik va ekologik jihatdan baholash, uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganish hamda qazib olish uchun quduqlar haqidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olmaydi. Mazkur kadastr burgʻilash obyektining makondagi joylashgan yeri, chuqurligi, geologik va geofizik karotaj, oʻtkazilgan kolonna qoldiqlari, olingan namunalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni va quduq haqidagi boshqa tegishli maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi.

Yer qaʼrining davlat fondi kadastri yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish va yer qaʼri holatining davlat monitoringi natijalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarning kelib tushishi hisobidan, shuningdek yer qaʼridan foydalanuvchilar tomonidan ushbu Qonunga hamda boshqa qonunchilik hujjatlariga muvofiq taqdim etiladigan hisobotlar va oʻzga maʼlumotlar asosida shakllantiriladi.

22-modda. Birlamchi geologik axborot reyestri

Yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish chogʻida olingan birlamchi geologik axborotning yagona hisobini yuritish va uni lozim darajada saqlash maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi tomonidan birlamchi geologik axborot reyestri yuritiladi.

Birlamchi geologik axborot reyestri yer qaʼri davlat fondining boshqa tizimlari bilan oʻzaro bogʻlanadigan, yer qaʼri toʻgʻrisidagi birlamchi geologik axborotni toʻplash, hisobga olish, tizimlashtirish va saqlash yoʻli bilan tashkil etiladigan maxsus axborot-qidiruv tizimidan iboratdir.

Birlamchi geologik axborot reyestri yer qaʼri toʻgʻrisidagi geologik axborotning egalari tomonidan taqdim etiladigan axborotga asosan yuritiladi.

Yer qaʼri toʻgʻrisidagi birlamchi geologik axborot reyestrida tabiiy va sunʼiy tashuvchilardagi geologik axborot hisobga olinadi.

Geologik axborotning tabiiy tashuvchilarini saqlash Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi tomonidan hududlarda tashkil etilgan davlat ixtisoslashtirilgan saqlash joylarida amalga oshiriladi.

Birlamchi geologik axborot reyestriga kiritiladigan geologik axborotning tarkibi, uni avtomatlashtirish, yozuvlarni kiritish shakli, ushbu axborotni saqlash va undan foydalanish imkoniyatini taʼminlash, shuningdek birlamchi geologik axborotning tabiiy tashuvchilarini davlat ixtisoslashtirilgan saqlash joylariga taqdim etish, ularga ishlov berish, ularni tavsiflash hamda saqlash Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi tomonidan belgilanadigan talablarga muvofiq amalga oshiriladi.

23-modda. Geologik axborot

Yer qaʼrining va uning uchastkalarining, foydali qazilmalar konlari hamda belgilarining moddiy tarkibi, geologik tuzilishi va tarixi, geologik, geokimyoviy, geofizik, gidrogeologik, geomorfologik hamda tektonik xususiyatlari toʻgʻrisidagi har qanday tashuvchida qayd etilgan va identifikatsiya qilish imkonini beradigan rekvizitlarga ega boʻlgan maʼlumotlar geologik axborotdir.

Geologik axborotni tashuvchilar landshaft, togʻ jinslarining namunalari kabi tabiiy tashuvchilarga, (foydali qazilmalar, karbonat angidrid gazlari, merkaptanlar, suvlar namunalari, togʻ jinslari va minerallar namunalari, burgʻilangan quduqlar kernlari, tosh materiallarining namunalari hamda kolleksiyalari, shliflar, anshliflar, mineral eritmalar va kukunlar) hamda sunʼiy tashuvchilarga (dala kuzatuvlari, namunalar olish, namunalarning tahlillari, geofizik kuzatuvlarni roʻyxatga olish jurnallari, geologik hisobotlar, birlamchi dala maʼlumotlarining qogʻozdagi va elektron tashuvchilar) boʻlinadi.

Agar geologik axborot budjet mablagʻlari hisobidan olingan yoki ushbu Qonunga muvofiq davlat mulkiga topshirilgan boʻlsa, u davlat mulkida boʻladi. Yer qaʼridan foydalanuvchining mablagʻlari hisobidan olingan geologik axborot yer qaʼridan foydalanuvchining mulki boʻladi. Ushbu Qonunda nazarda tutilgan tartibda Yer qaʼridan foydalanish markaziga taqdim etiladigan geologik hisobotlardagi va boshqa hujjatlardagi xususiy geologik axborot davlatga muddatsiz egalik qilishga hamda foydalanishga beriladi.

Davlat mulkida boʻlgan geologik axborotni, shuningdek davlatning egaligida va foydalanishida boʻlgan axborotni hisobga olish, saqlash, tizimlashtirish, umumlashtirish hamda taqdim etish Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi tomonidan amalga oshiriladi.

Yer qaʼridan foydalanuvchilar oʻzi tomonidan olingan geologik axborotning hisobga olinishi va saqlanishini, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi vakillarining ushbu axborotdan oʻrganish yoki tekshirish uchun moneliksiz foydalanishi imkoniyatini, basharti qonunchilik hujjatlarida belgilangan maxfiylikka hamda boshqa oqilona cheklovlarga rioya etilsa, qonunchilikda belgilangan tartibda taʼminlashi shart.

Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi yer qaʼridan foydalanuvchidan hisobotlardagi tegishli geologik axborotni vazirlikka mulk qilib bepul topshirilishini talab qilishga haqli.

Yer qaʼridan foydalanuvchilar bir oydan kechiktirmay Yer qaʼridan foydalanish markazini — geologik axborotni tabiiy tashuvchilar kelgusida boshqa shaxslarga oʻtkazilishi yoki yoʻq qilinishi toʻgʻrisida hamda yer qaʼridan foydalanish tugatilguniga qadar — geologik axborotning mavjud tabiiy tashuvchilari boshqa shaxslarga oʻtkazilishi va sunʼiy tashuvchilar tiklanishi lozim boʻlmagan tarzda yoʻq qilinishi toʻgʻrisida yozma shaklda xabardor qilishi shart.

Geologik axborotni tabiiy tashuvchilarni Oʻzbekiston Respublikasidan tashqariga olib chiqish faqat tadqiqot oʻtkazish va tahlil qilish maqsadlarida Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligining ruxsati bilan amalga oshiriladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi geologik axborotni tabiiy tashuvchilarni Oʻzbekiston Respublikasidan tashqariga olib chiqishga ruxsat berilishini quyidagi asoslarga koʻra rad etishga haqli:

1) ruxsat berishga doir ariza ushbu moddaning sakkizinchi qismida koʻrsatilgan maqsadlarga mos kelmasa;

2) olib chiqiladigan namunalarning hajmi taxmin qilinayotgan tadqiqotning xususiyatiga mos kelmasa.

Agar davlat sirlarini saqlash toʻgʻrisidagi qonunchilikda boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, sunʼiy tashuvchilardagi geologik axborotni Oʻzbekiston Respublikasidan tashqariga olib chiqish cheklovlarsiz amalga oshiriladi.

Ushbu moddaning sakkizinchi va toʻqqizinchi qismlarida nazarda tutilgan cheklovlar yer qaʼri makonlaridan foydali qazilmalarni qazib olish bilan bogʻliq boʻlmagan maqsadlarda foydalanishni amalga oshiradigan yer qaʼridan foydalanuvchilarga nisbatan qoʻllanilmaydi.

24-modda. Yer qaʼri kadastr tizimining maʼlumotlar bazasi

Yer qaʼri kadastr tizimining maʼlumotlar bazasi Oʻzbekiston Respublikasining butun hududida foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganish, qazib olish sohasidagi, shuningdek ularni qazib olish tugaganidan keyingi faoliyat toʻgʻrisidagi barcha maʼlumotlar birlashtiriladigan, saqlanadigan, yuritiladigan va muntazam ravishda yangilab boriladigan maʼlumotlar bazasidan iborat.

Yer qaʼri kadastr tizimining maʼlumotlar bazasi quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

1) potensial, amaldagi hamda toʻxtatib turilgan qattiq foydali qazilmalarni va uglevodorodlarni qazib olish uchastkalari, shuningdek minerallashtirish zonalari toʻgʻrisidagi geologik, gidrogeologik, geofizik, geokimyoviy va boshqa axborotni;

2) yer qaʼri davlat fondi materiallarida qayd etilgan yer qaʼri va u bilan bogʻliq inshootlar haqidagi axborotni;

3) yer qaʼridan foydalanishga doir amaldagi va ilgari berilgan barcha ruxsatnomalar uchun geografik maʼlumotlarni, geologik maʼlumotlarni hamda tegishli iqtisodiy maʼlumotlarni oʻz ichiga oladigan maʼlumotlarni va yer qaʼridan foydalanish boʻyicha boshqa huquqlarni;

4) yer qaʼri holatining davlat monitoringi, foydali qazilmalar zaxiralarining davlat balansi toʻgʻrisidagi axborotni, shuningdek yer qaʼridan foydalanish va uni muhofaza qilish sohasidagi kartografik materiallarni, davlat hisobini hamda davlat statistika hisobotini.

Ilgari olingan barcha maʼlumotlar ularning butligini taʼminlash maqsadida tarixiy maʼlumotlar boʻyicha maʼlumotlar bazasi boʻlimida hisobga olinishi lozim.

Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligining kartografik maʼlumotlari bilan birga yer qaʼri kadastr tizimining maʼlumotlar bazasi ushbu Qonunning 25-moddasida nazarda tutilgan geologik axborot tizimiga (bundan buyon matnda GAT deb yuritiladi) asosan geologik maʼlumotlar bazasi uchun asosni taʼminlaydi.

25-modda. Interaktiv geologik portal

Interaktiv geologik portal yer qaʼridan foydalanish sohasidagi maʼlumotlardan yer qaʼri kadastr tizimi maʼlumotlar bazasining va GAT asosidagi geologik maʼlumotlar bazasining axboroti asosida foydalanish imkonini beradi.

Yer qaʼri davlat fondi kadastrining maʼlumotlaridan foydalanish va ushbu maʼlumotlarni koʻz bilan koʻrishdan tashqari, GAT asosidagi geologik maʼlumotlar bazasi maxfiy boʻlmagan mavjud maʼlumotlarni hamda foydali qazilmalarni qazib olishning mavjud boʻlgan va qarovsiz qolgan uchastkalari; ifloslangan uchastkalar; foydali qazilmalar belgilari va konlar zaxiralari; tuproqshunoslik, eroziya, geologiya, geokimyo, tektonika, geofizika, gidrogeologiya va muhandislik geologiyasi; iqlim sharoitlari hamda, agar qoʻllaniladigan boʻlsa, geotermal energiya toʻgʻrisidagi axborotni oʻz ichiga oladi.

GAT asosidagi geologik maʼlumotlar bazasi GAT portali, axborot tizimlari orqali toʻgʻridan-toʻgʻri yoki veb-saytlar orqali axborot almashishni amalga oshirish imkonini beradi.

Interaktiv geologik portal maʼlumotlari ushbu Qonunning qoidalariga muvofiq foydalanish uchun ochiqdir.

26-modda. Yer qaʼridan foydalanish sohasidagi axborotdan foydalanish imkoniyatini berish

Yer qaʼridan foydalanish markazi ushbu Qonunga muvofiq jamoatchilikni asosiy axborotdan, shu jumladan kamida quyidagi axborotdan foydalanish imkoniyatini taʼminlaydi:

1) yer qaʼri uchastkasidan foydalanish huquqiga doir berilgan ruxsatnomalar toʻgʻrisidagi, shu jumladan yer qaʼridan foydalanish huquqidan boshqa shaxs foydasiga voz kechish, uni boshqa shaxsga oʻtkazish, shuningdek ruxsatnomalarni qayta rasmiylashtirish, ularning amal qilishini toʻxtatib turish, tugatish va ularni bekor qilish haqidagi;

2) taʼminotning turini va summasini, amal qilish muddatini va taʼminotni bergan tashkilotning nomini oʻz ichiga olgan yer qaʼridan foydalanish oqibatlari bartaraf etilishini taʼminlash toʻgʻrisidagi;

3) yer qaʼridan foydalanuvchi taqdim etilgan hisobotga binoan amalga oshirgan xarajatlarning yillar boʻyicha umumiy summasi haqidagi;

4) agar tovarlar, ishlar va xizmatlardagi mahalliy ulush miqdorini taʼminlash yer qaʼri uchastkalaridan foydalanishning tegishli shartlarida nazarda tutilgan boʻlsa, yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan yer qaʼri uchastkasidan foydalanishga doir ishlarni amalga oshirish uchun avvalgi hisobot davrida olingan tovarlar, ishlar va xizmatlardagi mahalliy ulush miqdori toʻgʻrisidagi;

5) agar koʻrsatilgan xarajatlar tegishli ruxsatnomaning shartlariga koʻra majburiy boʻlsa, yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan mahalliy kadrlarni oʻqitish va Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi ilmiy-tadqiqot ishlarini moliyalashtirish, mahalliy aholini ijtimoiy-iqtisodiy jihatdan qoʻllab-quvvatlash uchun avvalgi hisobot davrlari boʻyicha amalga oshirilgan xarajatlarning umumiy summasi haqidagi.

Bunday axborot xarajatlarning oʻrnini qoplash uchun nominal toʻlov evaziga taqdim etiladi.

Davlat organlari tomonidan olingan hisobotlardagi va boshqa hujjatlardagi mavjud geologik axborot ruxsatnomaning, shu jumladan biror-bir keyingi ruxsatnomaning amal qilishi saqlanadigan vaqtga qadar yer qaʼridan foydalanuvchining tijorat siri boʻlib qoladi hamda davlat organlari uning maxfiyligini himoya qilish boʻyicha choralar koʻrishi shart. Davlat konchilik kompaniyalaridan tashqari boshqa davlat organlarining talabiga koʻra, bunday axborot yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan, basharti davlat organlari ushbu axborotning maxfiyligini himoya qilish, shu jumladan davlat konchilik kompaniyalaridan ham himoya qilish boʻyicha choralar koʻrsa, oshkor qilinishi mumkin.

Yer qaʼridan foydalanish markazi davlat organlari tomonidan olingan hisobotlardagi va boshqa hujjatlardagi mavjud geologik axborotni eʼlon qilish yoki undan ochiq foydalanish imkoniyatini berish yoʻli bilan quyidagi hollarda oshkor etadi:

1) agar maʼlumotlar axborot mineral xomashyo bazasini rivojlantirishga oid davlat dasturlari doirasida yer qaʼrini davlat tomonidan geologik jihatdan oʻrganish natijasida olingan boʻlsa;

2) yer qaʼri uchastkasidan foydalanishga doir ruxsatnomaning (shu jumladan qayta rasmiylashtirilgan ruxsatnomaning) amal qilish muddati tugaganidan keyin;

3) yer qaʼridan foydalanuvchining yozma roziligi mavjud boʻlganda.

Bunday axborot boshqa davlat organlarining talabiga koʻra, basharti axborotning maxfiyligini himoya qilish boʻyicha ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlari talablariga muvofiq choralar koʻrilsa, oshkor etilishi mumkin.

Davlat organlari tomonidan olingan hisobotlardagi va boshqa hujjatlardagi axborotni boshqacha usul bilan oshkor etish taqiqlanadi.

Yer qaʼridan foydalanish shartlari toʻgʻrisidagi majburiyatlarning mahalliy taʼminotga oid qismi bajarilishiga taalluqli boʻlgan, yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan tovarlarni, ishlarni va xizmatlarni xarid qilish rejalashtirilganligi va amalga oshirilayotganligi toʻgʻrisidagi, mahalliy kadrlarni oʻqitish xarajatlari haqidagi hamda Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi ilmiy-tadqiqot ishlariga, shuningdek hududni ijtimoiy-iqtisodiy jihatdan rivojlantirishga doir xarajatlarning hajmlari toʻgʻrisidagi axborot maxfiy deb topilmaydi.

Yer qaʼri davlat fondi tarkibiga kiritilgan yer qaʼri uchastkasi joylashuvining geologik tarkibi toʻgʻrisidagi yanada batafsil maʼlumotlardan auksionlar, tenderlar yoki ushbu Qonunga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining hujjatlariga asosan ruxsatnomalar berish uchun foydalanilishi mumkin.

Bunday axborot, basharti shunday maʼlumotlar Oʻzbekiston Respublikasi tomonidan moliyalashtiriladigan geologik qidiruvlarga asoslangan boʻlsa yoki Oʻzbekiston Respublikasining mulkida boʻlsa va ularga ishlov berilayotgan boʻlsa hamda ular maxfiylikka nisbatan biror-bir majburiyatlarga tortilmasa, normativ-huquqiy hujjatda belgilanadigan narx boʻyicha realizatsiya qilinishi mumkin. Oluvchi bilan maxfiylik toʻgʻrisidagi kelishuv tuzilishi shunday batafsil maʼlumotlarni taqdim etish shartidir. Bunday batafsil maʼlumotlar biror-bir javobgarlikdan ozod qilish asosida taqdim etiladi.

27-modda. Foydali qazilmalar zaxiralarining davlat balansi

Foydali qazilmalar zaxiralarining davlat balansi Oʻzbekiston Respublikasi foydali qazilmalari zaxiralarining holatini va harakatlanishini hisobga olish maqsadida har yili Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan yuritiladi.

Foydali qazilmalar zaxiralarining davlat balansi sanoat ahamiyatiga ega boʻlgan konlar boʻyicha har bir turdagi foydali qazilmalar zaxiralarining miqdori, sifati va oʻrganilganlik darajasi, ularning joylashishi toʻgʻrisidagi, sanoat yoʻsinida oʻzlashtirilish, qazib olinish, yoʻqotilish hamda foydali qazilmalar zaxiralari bilan taʼminlanganlik darajasi haqidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olishi kerak.

Foydali qazilmalar zaxiralarining davlat balansi quyidagi maʼlumotlar asosida yuritiladi:

1) yer qaʼrini qaysi geologik jihatdan oʻrganish natijasida muayyan konlar va texnogen mineral hosilalar boʻyicha foydali qazilmalarning zaxiralari tasdiqlangan (qayta tasdiqlangan) boʻlsa, oʻsha geologik jihatdan oʻrganish haqidagi;

2) konlarni oʻzlashtirish chogʻida foydali qazilmalarni qazib olish toʻgʻrisidagi;

3) texnogen mineral hosilalardan foydalanish chogʻida foydali qazilmalarni ajratib olish haqidagi.

Yer qaʼridan foydalanuvchilar foydali qazilmalar zaxiralarini davlat balansida hisobga olish uchun qonunchilik hujjatlarida belgilangan talablarga muvofiq rasmiylashtirilgan quyidagi materiallarni taqdim etadi:

1) yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganishga doir ishlarning natijalari toʻgʻrisidagi hisobotni;

2) foydali qazilmalar konining pasportini;

3) Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasining foydali qazilmalar zaxiralarini tasdiqlash (qayta tasdiqlash) toʻgʻrisidagi bayonnomasini.

Yer qaʼridan barqaror foydalanish uchun shart-sharoitlar yaratish, yer qaʼridan foydalanganlik uchun haq toʻlash, foydalanishga beriladigan yer qaʼri uchastkalarining chegaralarini belgilash maqsadida tegishli geologik materiallar davlat ekspertizasidan oʻtkazilishi mumkin, ijobiy xulosaga asosan esa oʻrganilayotgan konlardagi foydali qazilmalarning zaxiralari tasdiqlanadi. Yer ostida saqlash uchun ajratilgan yer qaʼri maydoni boʻyicha materiallar ham davlat ekspertizasidan oʻtkazilishi mumkin.

Foydali qazilmalar zaxiralarning davlat balansiga kiritish uchun foydali qazilmalar zaxiralarini tasdiqlash yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganishning barcha bosqichlarida konning sanoat ahamiyatiga molik qimmatini belgilaydigan qidiruv shartlari asosida amalga oshiriladi.

Davlat foydali qazilmalar zaxiralarining hisobi davlat tomonidan tasdiqlangan foydali qazilmalar zaxiralari, tasdiqlangan hisobotlar va yer qaʼri davlat fondining maʼlumotlariga asosan Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan tayyorlanadi.

Yer qaʼridan foydalanuvchilar tomonidan taqdim etiladigan yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish toʻgʻrisidagi hisobot geologik qidiruv chogʻida foydali qazilmalar zaxiralarining davlat balansiga kiritish uchun Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasi tomonidan koʻrib chiqiladi va tasdiqlanadi. Hisobot ushbu maqsadda tasdiqlanmagan taqdirda, yer qaʼridan foydalanuvchi hisobotga oʻzgartirish kiritishi shart emas.

Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasiga taqdim etiladigan geologik jihatdan oʻrganishga doir hisobotlarda mavjud boʻlgan ekspertiza natijalari yer qaʼrining davlat fondiga kiritiladi.

Foydali qazilmalar zaxiralarining davlat balansini yuritish bilan bogʻliq ishlar mineral xomashyo bazasini rivojlantirishga oid har yilgi davlat dasturlari doirasida Oʻzbekiston Respublikasining respublika budjetidan moliyalashtiriladi.

28-modda. Yer qaʼrini davlat tomonidan geologik jihatdan oʻrganish

Oʻzbekiston Respublikasining mineral xomashyo bazasini rivojlantirishni taʼminlash maqsadida Oʻzbekiston Respublikasining respublika budjeti mablagʻlari va jalb etiladigan mablagʻlar hisobidan uzoq muddatli (besh yildan koʻp boʻlgan muddatga), qisqa muddatli (ikki yildan besh yilgacha boʻlgan muddatga) va har yilgi davlat dasturlari amalga oshiriladi.

Davlat dasturida aniq belgilangan maqsadlar, ularga erishish boʻyicha zarur choralar, shuningdek moliyaviy resurslarga boʻlgan ehtiyojlar aks ettirilishi kerak.

Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi davlat dasturlarini ishlab chiquvchi, shuningdek ushbu dasturlar doirasida yer qaʼrini davlat tomonidan geologik jihatdan oʻrganish boʻyicha bajariladigan ishlarning buyurtmachisi sifatida ish yuritadi.

Yer qaʼrini davlat tomonidan geologik jihatdan oʻrganish geologik, muhandislik-geologik, gidrogeologik hamda tuproqli-geologik xaritalashni, shuningdek muayyan geologiya-qidiruv ishlarini oʻz ichiga oladi.

Davlat dasturlarida nazarda tutilgan ishlarni loyihalashtirish buyurtmachi tomonidan tasdiqlangan geologik topshiriqqa muvofiq qatʼiy ravishda amalga oshiriladi.

Geologiya-qidiruv ishlarining loyiha-smeta hujjatlarini tuzish boʻyicha yoʻriqnoma Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi tomonidan tasdiqlanadi.

Davlat dasturlari doirasida yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish boʻyicha ishlarni bajarish, shu jumladan uglevodorodlarni rekognossirovka qilish uchun ruxsatnoma olish talab etilmaydi.

Davlat dasturlari doirasidagi ishlarni boshlash uchun quyidagilar talab etiladi:

1) davlat ekologik ekspertizasining ijobiy xulosasi;

2) yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish boʻyicha ishlarni davlat hisobiga qoʻyish.

Davlat ekologik ekspertizasi oʻtkazilishini talab etmaydigan yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish ishlarining roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi tomonidan tasdiqlanadi.

Yer qaʼrini davlat tomonidan geologik jihatdan oʻrganish ishlari Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi tomonidan tasdiqlanadigan yoʻriqnomalarga muvofiq amalga oshiriladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi davlat tomonidan yollangan quyidagi shaxslarga pul mukofotini toʻlash huquqiga ega:

1) Oʻzbekiston Respublikasi hududida ilgari maʼlum boʻlmagan, sanoat jihatidan qimmatga ega boʻlgan foydali qazilmalar konini ochgan yoki uni geologik jihatdan oʻrganishni amalga oshirgan shaxslarga;

2) ilgari maʼlum boʻlgan konda yoki konning uchastkasida uning sanoat jihatidan qimmatini jiddiy ravishda oshiradigan foydali qazilmalarning qoʻshimcha zaxiralarini yoki yangi foydali qazilmalarni va qoʻshilib chiqadigan foydali komponentlarni aniqlagan shaxslarga.

Yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish ishlarining davlat hisobi Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan geologik hisobotlarda, xaritalarda va boshqa materiallarda mavjud boʻlgan yer qaʼri toʻgʻrisidagi geologik va boshqa axborotni umumlashtirish, tizimlashtirish hamda undan foydalanish, shuningdek yer qaʼrining aynan bitta uchastkasida ishlar asossiz bajarilishining oldini olish maqsadida yuritiladi.

Yer qaʼrini davlat tomonidan geologik jihatdan oʻrganish amalga oshirilayotgan kadastr kvadratlari yer qaʼri davlat fondining kadastrida tegishli tarzda hisobga olinishi lozim boʻlib, ular ochiq yer qaʼri uchastkalari boʻlmaydi. Bunday kadastr kvadratlari yer qaʼrini davlat tomonidan geologik jihatdan oʻrganish tugallanganidan keyin ochiq kvadratlar maqomiga qaytariladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi davlat dasturi doirasida yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganishni amalga oshirish uchun qonunchilik hujjatlariga muvofiq pudratchini jalb etishi mumkin.

Yer qaʼrini davlat tomonidan geologik jihatdan oʻrganishni amalga oshirish natijalari toʻgʻrisidagi axborot yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish toʻgʻrisidagi hisobot qabul qilib olingan kundan eʼtiboran ikki oydan kechiktirmay, ochiq foydalanish uchun taqdim etiladi.

29-modda. Foydali qazilmalar joylashgan uchastkalardagi qurilish shartlari

Shaharlar hududi doirasidan tashqaridagi aholi punktlarini, sanoat obyektlarini va boshqa obyektlarni joylashtirish uchun uchastkalarni tanlash chogʻida qurilish qilinadigan uchastka ostidagi yer qaʼrida foydali qazilmalar mavjud emasligi yoki kam miqdorda mavjudligi toʻgʻrisida Yer qaʼridan foydalanish markazining xulosasi zarur boʻladi.

Foydali qazilmalar konlari (bundan qurilish materiallari va toʻldirgich xomashyolar mustasno) joylashgan maydonlardagi qurilishga, shuningdek foydali qazilmalar konlari joylashgan maydonlarda foydali qazilmalarni qazib olish bilan bogʻliq boʻlmagan yer osti inshootlarini joylashtirishga yer qaʼridan foydali qazilmalarni chiqarib olishni taʼminlash hisobga olingan holda, Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi bilan kelishuvga koʻra, alohida hollarda yoʻl qoʻyiladi.

Foydali qazilmalar joylashgan maydonlardagi qurilishga doir ruxsatnoma berish tartibi qonunchilik hujjatlariga muvofiq belgilanadi.

4-bob. Yer qaʼridan foydalanish va uni muhofaza qilishga doir umumiy talablar

30-modda. Yer qaʼridan foydalanish turlari

Yer qaʼridan foydalanish turlari quyidagilardan iborat:

1) qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganish;

2) qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olish;

3) uglevodorodlarni rekognossirovka qilish;

4) uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganish;

5) uglevodorodlarni qazib olish;

6) yer ostida saqlash maqsadida geologik jihatdan oʻrganish;

7) yer ostida saqlash;

8) oltin izlovchilar usulida qazib olish;

9) kolleksiya materiallari namunalarini toʻplash.

31-modda. Yer qaʼri uchastkalaridan foydalanish huquqiga doir ruxsatnoma

Yer qaʼridan foydalanishning har bir turi yer qaʼri uchastkalaridan foydalanish huquqiga doir olingan ruxsatnoma asosida, ushbu Qonunda nazarda tutilgan tartibda va shartlar asosida amalga oshiriladi.

Yer qaʼridan foydalanish markazi yer qaʼri uchastkalaridan foydalanishning ushbu Qonunda nazarda tutilgan barcha turlariga doir ruxsatnomani beradi, bundan Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi tomonidan beriladigan chiqindilarni (uglevodorodlarni saqlashdan tashqari) saqlash va koʻmib tashlash maqsadida yer osti inshootlarini qurish hamda ishlatish uchun yer qaʼri makonidan foydalanishga doir ruxsatnoma mustasno.

Yer qaʼri uchastkalaridan foydalanishga doir ruxsatnoma, basharti ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlari talablariga rioya etilsa, oʻlchami kadastr kvadratlarining miqdori bilan belgilangan yer qaʼri uchastkasidan ushbu Qonunda belgilangan ayrim cheklovlar hisobga olingan holda nazarda tutilgan muddat ichida mutlaq foydalanish uchun oʻz egasining huquqini tasdiqlovchi hujjatdir.

Ruxsatnoma birinchi berilgan ariza prinsipi (bundan buyon matnda “birinchi kelgan — birinchi oladi” prinsipi deb yuritiladi) boʻyicha yoki ruxsatnoma berishning ushbu Qonunda belgilangan qoʻshimcha usullari asosida beriladi.

Bir shaxsga cheklanmagan miqdorda ruxsatnomalar berilishi mumkin, bundan ushbu Qonunda nazarda tutilgan hollar mustasno.

Aynan bitta loyihaning qismi boʻlgan, bir-biriga bogʻliq kvadratlar uchun berilgan ruxsatnomalar ushbu Qonunga muvofiq tartibga solish, shu jumladan atrof-muhitni muhofaza qilish jihatidan tartibga solish maqsadlari uchun bitta loyiha sifatida qabul qilinishi mumkin.

Ruxsatnomalar faqat bitta shaxsning nomiga rasmiylashtiriladi.

Bir kadastr kvadratidan foydalanish huquqiga doir har xil turdagi ruxsatnomalarning bir necha shaxsga berilishiga yoʻl qoʻyilmaydi, bundan ushbu Qonunda nazarda tutilgan hollar mustasno.

Bir vaqtning oʻzida yer qaʼridan foydalanishning bir nechta turiga doir ruxsatnomalar berilishiga yoʻl qoʻyiladi.

Qonunchilikga muvofiq Yer qaʼridan foydalanish markazi yoki Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi berilgan ruxsatnomalarning kadastrini yuritadi.

Ruxsatnoma Oʻzbekiston Respublikasining Davlat gerbi tushirilgan blankaning belgilangan shaklini, shuningdek ruxsatnomaning ajralmas tarkibiy qismi boʻlgan va yer qaʼridan foydalanishning asosiy shartlarini belgilaydigan matnli, chizmali hamda boshqa ilovalarni oʻz ichiga olgan shaklda rasmiylashtiriladi. Ruxsatnomalar QR-kod (matrik shtrixli kod) qoʻyilgan holda “Litsenziya” axborot tizimi yoki Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali orqali elektron shaklda beriladi.

Ruxsatnomaga Yer qaʼridan foydalanish markazi yoki Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi tomonidan tasdiqlangan kadastr kvadratlari aks ettirilgan xarita ilova qilishi kerak.

Ruxsatnoma yer qaʼridan foydalanuvchiga yerga boʻlgan mulk huquqlarini bermaydi.

Shaxs yerga egalik qilishi mumkin boʻlgan biror-bir huquqdan qatʼi nazar, agar bunday shaxs ushbu Qonunga muvofiq ruxsatnoma olmagan yoki boshqacha tarzda harakat qilmayotgan boʻlsa, yer qaʼridan foydalanish bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirishga haqli emas.

32-modda. Ruxsatnomalar olish uchun vakolatli boʻlgan shaxslar

Yer qaʼridan foydalanish markazi ruxsatnomalar (bundan Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi tomonidan beriladigan uglevodorodlardan tashqari yer ostida saqlashga doir ruxsatnomalar mustasno) uchun faqat vakolatli shaxslar tomonidan berilgan arizalarni koʻrib chiqadi hamda yer qaʼridan foydalanishga doir ruxsatnomani faqat vakolatli shaxslar olishga haqli.

Ushbu moddaning talablariga javob beradigan shaxs ruxsatnoma olish huquqiga ega boʻlgan vakolatli shaxsdir.

Quyidagilar ruxsatnoma olish uchun arizachi va yer qaʼridan foydalanuvchidir:

1) Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosi boʻlgan jismoniy shaxs;

2) Oʻzbekiston Respublikasi rezidenti;

3) Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligiga muvofiq tashkil etilgan yuridik shaxs.

Ruxsatnoma, bundan kolleksiya materiallarining namunalarini toʻplash uchun ruxsatnoma mustasno, quyidagi jismoniy shaxslarga berilishi, oʻtkazilishi yoki toʻgʻridan-toʻgʻri yoki bilvosita uning egaligida boʻlishi mumkin emas:

1) tadbirkorlik subyekti sifatida roʻyxatga olinmagan jismoniy shaxsga;

2) respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarida ishlaydigan yoki davlat nomidan vazifalarni bajaradigan, oʻz mavqeyi, lavozimi yoki majburiyatlariga koʻra yer qaʼridan foydalanish huquqlarini berishda ishtirok etadigan yoxud geologik axborotdan yoki qidirib topilgan foydali qazilmalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlardan foydalanish imkoniyatiga ega boʻlgan jismoniy shaxs. Ushbu qoida mazkur shaxs oʻz lavozimini egallashni yoki majburiyatlarini bajarishni toʻxtatganidan keyin bir yil ichida amal qilishda davom etadi;

3) ushbu qismning 2-bandida koʻrsatilgan biror-bir shaxsning eri (xotini), ota-onasi, farzandi yoki tugʻishgan aka-ukasi yoki opa-singlisi boʻlgan jismoniy shaxs;

4) yer qaʼri toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun sudning hukmi bilan hukm qilingan yoki ruxsatnomasi chaqirib olingan jismoniy shaxs. Ushbu qoida jazo oʻtalganidan yoki ruxsatnoma qayta olinganidan keyin uch yil muddatga qoʻllaniladi;

5) firibgarlik bilan bogʻliq huquqbuzarliklar sodir etganlik uchun sudning hukmi bilan hukm qilingan jismoniy shaxs. Ushbu qoida jazo oʻtalganidan keyin uch yil muddatga qoʻllaniladi.

Ruxsatnoma quyidagi yuridik shaxsga toʻgʻridan-toʻgʻri yoki bilvosita oʻtkazilmasligi, berilmasligi yoki uning egaligida boʻlmasligi kerak:

1) Oʻzbekiston Respublikasining qonunchilik hujjatlariga muvofiq roʻyxatga olinmagan yuridik shaxs;

2) tarkibiy jihatdan oʻzgartirilishi, shu jumladan bankrotlik tartib-taomili doirasida qayta tashkil etilishi uchun talab qilinadigan tugatilishdan farq qiladigan tugatish bosqichida turgan yuridik shaxs;

3) oʻziga nisbatan vakolatli yurisdiksiyadagi sud tomonidan uning faoliyatini tugatish toʻgʻrisida qaror chiqarilgan yuridik shaxs;

4) benefitsiar mulki jismoniy shaxsga tegishli boʻlgan, ushbu moddaga muvofiq istisnoga tushayotgan yuridik shaxs;

Foydali qazilmalarni qazib olish uchun ruxsatnoma olishga uchun ariza berayotgan har bir yuridik shaxs u vakolatli shaxs ekanligining dalili sifatida oʻzining benefitsiar egalik qiluvchi toʻgʻrisidagi ishonchli axborotni taqdim etishi kerak.

33-modda. Ruxsatnomalar olish uchun qulay boʻlgan yer qaʼri uchastkalari

Yer qaʼridan foydalanish uchun ruxsatnomalar faqat ochiq kadastr kvadratlariga berilishi mumkin. Yer qaʼridan foydalanishga doir ruxsatnoma olish uchun arizalar barcha ochiq kadastr kvadratlariga berilishi mumkin.

Barcha kadastr kvadratlari, agar bu bevosita ushbu modda bilan taqiqlanmagan boʻlsa, ochiq kadastr kvadratlari boʻladi.

Tashqi chegaralari quyidagi hududlar doirasida joylashgan kadastr kvadrati ochiq kadastr kvadrati boʻlmaydi:

1) ushbu Qonunning 34-moddasiga muvofiq hududida yer qaʼridan foydalanish taqiqlangan kadastr kvadratlari;

2) muhofaza qilinadigan tabiiy hududlar, geologik buyurtma qoʻriqxonalari, tabiat yoki madaniyat yodgorliklari yoxud ushbu Qonunning 35-moddasiga muvofiq ilmiy yoki oʻquv maqsadda foydalanish uchun zaxira qilib qoʻyilgan uchastkalar joylashgan kadastr kvadratlari;

3) ushbu Qonunning 108-moddasiga va 169-moddasi birinchi qismining 4-bandiga muvofiq yer qaʼridan foydalanish sohasidagi faoliyatning asosiy turlari uchun boshqa ruxsatnoma berib boʻlingan kadastr kvadratlari;

4) Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan ushbu Qonunning 126-moddasiga muvofiq oltin izlovchilar usulida qazib olish uchun belgilangan kadastr kvadratlari;

5) Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan ushbu Qonunga muvofiq auksion yoki tender oʻtkazish uchun zaxira qilib qoʻyilgan kadastr kvadratlari;

6) Oʻzbekiston Respublikasi mineral xomashyo bazasini rivojlantirishga oid davlat dasturlari doirasida geologik jihatdan oʻrganish amalga oshirilayotgan kadastr kvadratlari;

7) Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi tomonidan ushbu moddaning beshinchi qismiga muvofiq taqiqlangan kadastr kvadratlari sifatida belgilangan kadastr kvadratlari.

Ushbu moddaning uchinchi qismida sanab oʻtilgan kadastr kvadratlariga ruxsatnomalar berilmaydi va bu kvadratlarda faoliyat amalga oshirilmaydi, bundan ushbu Qonunda nazarda tutilgan hollar mustasno.

Agar ushbu Qonunda boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, davlat tomonidan geologik jihatdan oʻrganilishi lozim boʻlgan foydali qazilmalar konlari ushbu Qonunning 49-moddasida nazarda tutilgan qoidalarga muvofiq ularning zaxiralari tasdiqlanguniga qadar auksionga yoki tenderga qoʻyilishi mumkin emas. Davlat tomonidan geologik jihatdan oʻrganilishi lozim boʻlgan, auksionga yoki tenderga qoʻyilmaydigan foydali qazilmalar konlari ochiq kadastr kvadratlari toifasiga qaytariladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi yer qaʼridan foydalanish taqiqlangan qoʻshimcha uchastkalarni ular jamoatchilik manfaatlariga javob beradi deb hisoblanishi mumkin boʻlgan har qanday paytda, bunday jamoatchilik manfaatini tasdiqlovchi tadqiqot oʻtkazilganidan keyin eʼlon qilishi mumkin. Bunday qaror qabul qilinganda kadastr kvadratlari ochiq kvadratlar toifasidan yer qaʼridan foydalanish taqiqlangan uchastkalar toifasiga oʻtkaziladi hamda Yer qaʼridan foydalanish markazi bunday tegishli kadastr kvadratlari va ularning taqiqlangan uchastkalar sifatida boʻlib turgan muddati toʻgʻrisida yer qaʼrining davlat fondi kadastriga hisobga olish yozuvini kiritish vositasida tegishli ochiq kvadratlarni taqiqlangan uchastkalar sifatida belgilashi mumkin.

Taqiqlangan uchastkalar yer qaʼrining davlat fondi kadastrida hisobga olinadi.

Ushbu moddada nazarda tutilgan taqiqlar aerogeofizik ishlarga yoki Yerni masofaviy zondlash usullari bilan tadqiqot oʻtkazishga nisbatan tatbiq etilmaydi, bundan mudofaa ehtiyojlari uchun berilgan hududlar mustasno.

Qoʻshimcha taqiqlangan uchastka eʼlon qilinganligi sababli oʻz huquqlarining cheklanishi munosabati bilan koʻrgan zararini isbotlab berishi mumkin boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchilar kompensatsiya olish huquqiga ega.

34-modda. Yer qaʼridan foydalanish taqiqlangan yoki cheklangan hududlar

Yer qaʼridan foydalanish quyidagi hududlarda taqiqlanadi:

1) mudofaa ehtiyojlari uchun berilgan yerlar hududida;

2) eski qabristonlardan, dafn etish joylaridan, shuningdek eski qabristonlar va dafn etish uchun ajratilgan yer uchastkalaridan yuz metr radius masofada;

3) faoliyat koʻrsatayotgan, kon-qayta ishlash (boyitish) sohasidagi ishlab chiqarishlarning texnogen mineral hosilalari joylashtiriladigan obyekt boʻlmagan gidrotexnik inshoot joylashgan yer uchastkasi hududida va unga tutash hududda besh yuz metr radiusli masofada.

Suv fondi hududida yer qaʼridan foydalanish taqiqlanadi, bundan oltin izlovchilar usulida qazib olish, uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganish va qazib olish mustasno.

Yer qaʼridan foydalanish quyidagi hududlarda cheklanadi:

1) aholi punktlaridagi yerlarning hududida va ularga tutash hududlarda besh yuz metr radiusli masofada (bundan mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari bilan kelishuvga koʻra va foydali qazilmalarni qazib olish natijasida mavjud infratuzilmaga zarar yetkazilishi xavfi mavjud emasligining dalillari taqdim etilgan hollarda yer osti suvlarini izlash va baholash, qattiq holdagi foydali qazilmalarni yer osti usulida qazib olish ishlari mustasno);

2) uchinchi shaxslarga tegishli boʻlgan hamda binolar va inshootlar, koʻp yillik dov-daraxtlar bilan band boʻlgan yer uchastkalarining hududida va ularga tutash hududlarda yuz metr radiusli masofada ushbu shaxslarning roziligisiz;

3) infratuzilma obyektlari bilan band boʻlgan yer uchastkalari hududida, ularga tutash hududlarda qonunchilik hujjatlarida belgilangan masofalarda.

Geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomalar faqat ushbu moddaning uchinchi qismida sanab oʻtilgan yer uchastkalariga nisbatan, tegishincha mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari yoki yer egasi bilan kelishuvga koʻra kadastr kvadratlariga nisbatan berilishi mumkin. Kadastr kvadratlarida yer qaʼridan foydalanish sohasidagi faoliyatning asosiy turlariga doir ruxsatnomalar ushbu moddaning ikkinchi qismida koʻrsatilgan yer uchastkalariga nisbatan faqat yer yuzasidan ancha chuqurlikda, yer ustidagi inshootlarga taʼsir koʻrsatmagan holda amalga oshiriladigan yer qaʼridan yer ostida foydalanish uchun beriladi hamda yuzaga kelishi ehtimoli boʻlgan zarar uchun kompensatsiyani hisobga olgan holda, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari va tegishli aholi punktlarida yashaydigan aholi bilan kelishuvga koʻra berilishi mumkin.

Yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomalar Oʻzbekiston Respublikasining Yer kodeksiga muvofiq qishloq xoʻjaligi ekinlarining kadastr kvadratlariga berilishi mumkin. Yer qaʼridan foydalanish sohasidagi faoliyatning asosiy turlariga doir ruxsatnomalar qishloq xoʻjaligi ekinzorlari joylashgan kadastr kvadratlariga faqat yer yuzasidan ancha chuqurlikda, qishloq xoʻjaligi faoliyatiga taʼsir koʻrsatmagan holda hamda yetkazilgan zarar uchun kompensatsiya toʻlanishini inobatga olib, qishloq xoʻjaligi ekinzorlaridan (yer uchastkalaridan) foydalanuvchilar bilan kelishuvga koʻra beriladi.

35-modda. Alohida tabiiy, ilmiy va madaniy qimmatga ega boʻlgan yer qaʼri uchastkalarini muhofaza qilish

Davlat qoʻriqxonalari, tabiat va geologiya bogʻlari, majmua (landshaft) buyurtma qoʻriqxonalari, tabiat yodgorliklari, biosfera rezervatlari, davlat buyurtma qoʻriqxonalari va pitomniklar muhofaza etiladigan tabiiy hududlardir hamda bunday hududda toʻliq yoki qisman joylashgan biror-bir kadastr kvadrati ochiq kvadrat boʻlmaydi. Muhofaza etiladigan tabiiy hududlar oʻz makonidagi chegaralariga ega boʻladi. Ushbu hududlarning tabiiy obyektlari va majmualari but saqlanishini buzadigan biror-bir faoliyatni amalga oshirish taqiqlanadi. Muhofaza etiladigan tabiiy hududlar yer qaʼrining davlat fondi kadastrida hisobga olinishi lozim.

Alohida ilmiy yoki madaniy qimmatga ega boʻlgan kamyob geologik ochiq togʻ jinslari, mineralogik hosilalar, paleontologik obyektlar va boshqa yer qaʼri uchastkalari muhofaza etiladigan geologik obyektlar, shu jumladan geologik qoʻriqxonalar, buyurtma qoʻriqxonalar, tabiat va (yoki) madaniyat yodgorliklari yoxud ilmiy va oʻquv poligonlari deb eʼlon qilinishi mumkin.

Geologik obyektlar, geologik qoʻriqxonalar, buyurtma qoʻriqxonalar, tabiat va (yoki) madaniyat yodgorliklari jumlasiga kiritilgan yoxud ilmiy yoki oʻquv maqsadlarida foydalanish uchun moʻljallangan yerlardagi kadastr kvadratlari ularga tegishli maqom berilganidan keyin muhofaza etiladigan geologik obyektlar deb hisoblanadi. Bunday maqom yer qaʼri davlat fondining kadastriga kiritiladi.

Muhofaza etiladigan geologik obyektlar, geologik qoʻriqxonalar, buyurtma qoʻriqxonalar, tabiat va (yoki) madaniyat yodgorliklari hududlarida yoxud ilmiy yoki oʻquv maqsadlari uchun zaxira qilib qoʻyilgan hududlarda yer qaʼri uchastkalaridan foydalanishga faqat Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining ruxsati bilan yoʻl qoʻyiladi.

Muhofaza etiladigan geologik obyektlar hududidagi faoliyat muhofaza etiladigan tabiiy hududlar toʻgʻrisidagi qonunchilik qoidalariga muvofiq amalga oshiriladi.

Yer qaʼridan foydalanish chogʻida tarixiy, ilmiy, badiiy va boshqa madaniy qimmatga ega boʻlgan obyektlar topilgan taqdirda, yer qaʼridan foydalanuvchilar yer qaʼrining tegishli uchastkasidagi ishlarni toʻxtatib turishi va bu haqda Yer qaʼridan foydalanish markazini hamda mahalliy ijro etuvchi hokimiyati organlarini yozma shaklda yoki elektron pochta manzili orqali xabardor qilishi shart.

Ushbu moddaning oltinchi qismida nazarda tutilgan xabarnoma olinganidan keyin oltmish kun ichida mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari hamda Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi arxeologik tadqiqotlar oʻtkazish uchun mazkur uchastkani zaxira qilib qoʻyish zarurligi haqida eʼlon qilishi mumkin. Agar ular oltmish kun ichida bunday bayonot bermasa, yer qaʼridan foydalanuvchi yer qaʼrining daxl qilingan uchastkasida yer qaʼridan foydalanishga doir faoliyatni qaytadan boshlashi mumkin. Agar mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari hamda madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish uchun masʼul boʻlgan tegishli organlar topilgan obyektlarni oltmish kun ichida chiqarib olmasa yoki ularning but saqlanishini taʼminlamasa, yer qaʼridan foydalanuvchi ustuvor holatlarga qarab, ushbu obyektlarni davlat nomidan hamda davlat hisobidan chiqarib olishi, ularning but saqlanishini va saqlanishini taʼminlashi mumkin.

36-modda. Yer qaʼridan foydalanish sohasidagi faoliyatni amalga oshirishga doir umumiy talablar

Yer qaʼridan foydalanish sohasidagi butun faoliyat qoʻllaniladigan tegishli darajadagi tarmoq amaliyotiga muvofiq amalga oshirilishi va quyidagilarni taʼminlashga qaratilgan boʻlishi kerak:

1) foydali qazilmalarni texnik va iqtisodiy jihatdan barqaror tarzda qazish va ajratib olish, shuningdek yoʻqotishlarni kamaytirish maqsadida tegishli darajadagi usullar hamda jarayonlardan foydalanish hisobidan amalga oshiriladigan yer qaʼri resurslarini saqlashga;

2) mehnatni muhofaza etishga va avariyalarning, baxtsiz hodisalarning oldini olishga rioya etilishiga imkon beradigan, shuningdek xodimlar, obyektlar hamda mavjud infratuzilma, shu jumladan mahalliy aholi va jamoatchilik uchun tavakkalchilikning amaliy jihatdan maqsadga muvofiq boʻlgan past darajagacha kamayishiga olib keladigan uslublar hamda jarayonlardan foydalanishni nazarda tutadigan texnika xavfsizligiga rioya etish;

3) yer qaʼridan foydalanish sohasidagi faoliyatning atrof muhitga eng kam salbiy taʼsir koʻrsatishiga olib keladigan uslublar va jarayonlar qabul qilinishini talab etadigan atrof-muhitni muhofaza qilish.

Yer qaʼridan foydalanuvchi Yer qaʼridan foydalanish markazining soʻroviga koʻra muayyan amaliyot, tartib-taomil yoki tasniflash qoʻllaniladigan tegishli darajadagi tarmoq amaliyotiga muvofiqligini quyidagilar orqali namoyish etadi:

1) amaliyot, tartib-taomil yoki tasniflash xalqaro darajada tan olingan tashkilot tomonidan qabul qilingan standartga muvofiqligi yoxud undan mustahkamroq ekanligi hamda Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan qoʻllaniladigan standart sifatida eʼtirof etilishi yuzasidan dalillar taqdim etish;

2) qabul qilingan amaliyot, tartib-taomil yoki tasniflash ishonchli, xavfsiz, samarali va zarur ekanligi yuzasidan asoslarni taqdim etish.

37-modda. Yer qaʼridan foydalanuvchiga kadastr kvadrati yuzasining yer uchastkalarini berish

Foydali qazilmalarni, uglevodorodlarni qazib olish, yer ostida saqlash uchun yer qaʼridan foydalanish maqsadlari uchun zarur boʻlganda, kadastr kvadratlari yuzasiga mos keladigan yer uchastkalari qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan tartibda jamoat ehtiyojlari uchun (yetkazilgan zararni qoplab bergan holda) olib qoʻyilishi mumkin.

Yer uchastkasi yer qaʼridan foydalanish maqsadida jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyilganidan (yetkazilgan zararni qoplab bergan holda) hamda mazkur yer uchastkasi davlat mulki sifatida davlat roʻyxatidan oʻtkazilganidan keyin bunday yer uchastkasi qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda yer fondining boshqa toifasiga oʻtkaziladi.

Yer qaʼri davlat fondining kadastriga kiritilgan kadastr kvadrati yuzasining yer uchastkalari Yer qaʼridan foydalanish markaziga yoki Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligiga ularning soʻrovlariga koʻra doimiy foydalanishga beriladi.

Yer uchastkasi yer qaʼridan foydalanish maqsadida jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyilgan taqdirda, mahalliy davlat hokimiyati organlari yer qaʼridan foydalanish maqsadlari uchun olib qoʻyilayotgan yer uchastkalarining yerdan foydalanuvchisi, yerga egalik qiluvchisi yoki mulkdori bilan kompensatsiya toʻlovining miqdori va shartlarini qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda kelishib oladi.

Kompensatsiya toʻlovi Yer uchastkalari jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyilishi munosabati bilan zararlarning oʻrnini jismoniy va yuridik shaxslarga qoplash boʻyicha markazlashtirilgan jamgʻarmalar mablagʻlari hisobidan qoplab beriladi.

Yer qaʼridan foydalanish markazi yoki Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi kompensatsiya miqdorini hamda uni toʻlash toʻgʻrisidagi talabni ruxsatnomada aks ettiradi, shuningdek, qoʻllanilishiga koʻra ularni elektron auksion, tender hujjatlariga kiritadi.

Yer qaʼridan foydalanish markaziga yoki Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligiga doimiy foydalanish uchun berilgan yer uchastkalariga ular yer qaʼridan foydalanuvchiga ijaraga berilmaguniga qadar soliq solish obyekti hisoblanmaydi.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni va uglevodorodlarni qazib olish, shuningdek yer ostida saqlash huquqiga doir ruxsatnomani berish faqat tegishli yer uchastkasi Yer qaʼridan foydalanish markaziga yoki Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligiga doimiy foydalanish huquqi asosida berilganidan keyin amalga oshiriladi.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni va uglevodorodlarni qazib olish, shuningdek yer ostida saqlash huquqiga doir ruxsatnomani berish bilan bir vaqtda Yer qaʼridan foydalanish markazi yoki Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi hamda yer qaʼridan foydalanuvchi oʻrtasida ruxsatnomaga ilova qilinadigan, yer qaʼri uchastkasidan foydalanish shartlarining ajralmas qismi boʻlgan yer uchastkasining ijara shartnomasi tuziladi.

Ijara shartnomasi yoki yer uchastkasidan cheklangan tarzda foydalanish huquqi (servitut) u bilan bogʻliq ruxsatnomaning amal qilishi tugashi bilan bekor qilinadi.

Yer qaʼridan foydalanish maqsadlarida yer uchastkalarini jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyish bilan bogʻliq xarajatlar yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan ruxsatnoma berilgan kundan boshlab uch kun ichida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Jamoat ehtiyojlari uchun yer uchastkalarining olib qoʻyilishi munosabati bilan jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan zararlarni qoplash boʻyicha markazlashtirilgan jamgʻarmaga qoplab berilishi lozim.

Yer qaʼridan foydalanuvchi ijaraga berilgan yer uchastkasi va amalga oshiradigan faoliyati boʻyicha qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan soliqlar, yigʻimlar hamda toʻlovlarni amalga oshiradi.

Ochiq maydonlarda yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining qarorlari asosida yer qaʼrini geologik oʻrganish uchun tegishli ruxsatnoma berilganidan keyin yer toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq berilgan yer uchastkalarini olib qoʻymasdan amalga oshiriladi. Kadastr kvadrati yuzasining yer uchastkalarida yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish uchun yer uchastkasining foydalanuvchisi (egasi) bilan cheklangan tarzda foydalanish huquqi (servitut) belgilanishi ham mumkin.

5-bob. Qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganish

38-modda. Qattiq holdagi foydali qazilmalarni rekognossirovka qilish ishlari

Har qanday vakolatli shaxs, basharti u Yer qaʼridan foydalanish markazini xabardor qilsa hamda oʻz nomi va manzilini roʻyxatdan oʻtkazsa, shuningdek u rekognossirovka qilish ishlari amalga oshirilishini taklif etayotgan uchastkaning tavsifini va joylashgan yerini taqdim etsa, bunday shaxs biror-bir kadastr kvadratida qattiq holdagi foydali qazilmalarni rekognossirovka qilish ishlarini ruxsatnomasiz amalga oshirishi mumkin, bundan mudofaa ehtiyojlari uchun berilgan yer uchastkalari mustasno.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni rekognossirovka qilish ishlarini amalga oshirish chogʻida yer qaʼrining yaxlitligini buzish taqiqlanadi hamda rekognossirovka qilish ishlari amalga oshirilishini taklif etayotgan biror bir shaxs zarur boʻlganda yer uchastkasiga kirish uchun yerga egalik qiluvchining, yerdan foydalanuvchining yoki yer uchastkasi mulkdorining ruxsatnomasini olishi kerak.

39-modda. Qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma berishga oid ariza

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan arizani ochiq kadastr kvadratlariga oid “birinchi kelgan birinchi oladi” prinsipi boʻyicha koʻrib chiqish orqali beriladi:

Har qanday vakolatli shaxs “birinchi kelgan birinchi oladi” prinsipiga koʻra qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishni amalga oshirishga doir ruxsatnoma berilishi uchun Yer qaʼridan foydalanish markaziga ochiq kadastr kvadratlarining quyidagi eng koʻp miqdori uchun ariza berishga haqli:

1) energetik foydali qazilmalar uchun — 2 100 kadastr kvadrati;

2) rudali va noruda foydali qazilmalar uchun — 1 575 kadastr kvadrati;

3) qimmatbaho va yarim qimmatbaho toshlar uchun — 525 kadastr kvadrati;

4) qurilish materiallari va toʻldirgichlar uchun — 105 kadastr kvadrati.

Berilgan ruxsatnomada koʻrsatilgan barcha kadastr kvadratlari bir-biriga bogʻliq boʻlishi kerak.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomani olish uchun arizachi “birinchi kelgan birinchi oladi” prinsipiga koʻra elektron platforma orqali Yer qaʼridan foydalanish markaziga quyidagilarni ilova qilgan holda ariza beradi:

1) arizachining davlat roʻyxatidan oʻtganlik toʻgʻrisidagi guvohnomaga muvofiq toʻliq nomini;

2) arizachining vakolatli shaxs ekanligini tasdiqlovchi axborotni;

3) soʻralayotgan ochiq kvadratlar toʻgʻrisidagi batafsil axborot, shu jumladan ularning joylashgan yeri va koordinatalari koʻrsatilgan tegishli masshtabdagi xaritani;

4) arizachi ruxsatnoma berilishi uchun taqdim etilishi lozim boʻlgan kadastr kvadratlarining umumiy soniga doir cheklovni buzmasligini tasdiqlovchi hujjatni;

5) zarur ekologik ekspertiza oʻtkazilguniga hamda davlat ekologik ekspertizasining va Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasining ijobiy xulosasi olinguniga qadar biror-bir konchilik faoliyatini boshlamaslik toʻgʻrisidagi majburiyat bayon qilingan xatni;

6) qonunchilik hujjatlarga muvofiq zarur boʻlgan boshqa axborotni.

Arizalar Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan belgilangan tartibda koʻrib chiqiladi.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma berish uchun arizani koʻrib chiqqanlik uchun yigʻim qonunchilik hujjatlarida belgilanadi. Yigʻim summasi qaytarilmaydi.

Ariza olinganidan keyin Yer qaʼridan foydalanish markazi arizani yer qaʼri davlat fondi kadastrining arizalar reyestrida ariza olingan sana va vaqt koʻrsatilgan holda roʻyxatga oladi hamda ariza berilganligini tasdiqlovchi hujjatni arizachiga beradi.

Yer qaʼridan foydalanish markazi arizaning toʻliqligini tasdiqlaydi.

Ariza bilan birga taqdim etilgan hujjatlarda xatolar va kamchiliklar aniqlangan taqdirda, Yer qaʼridan foydalanish markazi arizachini bu haqda xabardor qiladi.

Arizachi xabarnomada koʻrsatilgan sanadan eʼtiboran oʻn ish kuni ichida aniqlangan xatolar va kamchiliklarni tuzatadi hamda yangidan ariza beradi. Agar xatolar va kamchiliklar koʻrsatilgan muddat ichida tuzatilmasa, Yer qaʼridan foydalanish markazi ruxsatnoma berishni rad etadi.

40-modda. Qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma berishning qoʻshimcha usullari

Auksion oʻtkazish orqali kimoshdi savdolarining zarurligi Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi tomonidan aniqlangan hollarda, qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomalar auksion oʻtkazish yoʻli bilan berilishi mumkin.

Alohida hollarda, qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomalar Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining hujjatlariga muvofiq berilishi mumkin.

Bunday hollarda, auksion oʻtkazish uchun tegishli kadastr kvadratlari Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan zaxira qilib qoʻyiladi.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma berish uchun auksionlar qonunchilikka muvofiq chetdan aralashuvni istisno etadigan elektron savdo maydonchasida kimoshdi savdolarini oʻtkazish orqali amalga oshiriladi.

Auksion ishtirokchilari auksionda ishtirok etish huquqini olish uchun ushbu Qonunning 39-moddasida nazarda tutilgan maʼlumotlarni taqdim etishi kerak. Ayrim nihoyatda yirik va muhim foydali qazilmalar yoki foydali qazilmalar konlariga nisbatan Yer qaʼridan foydalanish markazi auksionda ishtirok etish uchun qoʻshimcha talablarni, masalan, taklif etilayotgan ishlar dasturini bajarishning moliyaviy va texnik imkoniyati dalillarini taqdim etish talabini belgilashi mumkin.

Yer qaʼri uchastkalaridan qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganish uchun foydalanish huquqini auksionlarda realizatsiya qilishning boshlangʻich narxi foydali qazilmaning turiga qarab, qonunchilik hujjatlarida belgilanadi.

Auksion gʻolibini aniqlash toʻgʻrisidagi bayonnoma gʻolibga tegishli kadastr kvadratlarida foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomani berish uchun asos boʻladi.

Auksiondan tushgan mablagʻlar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda taqsimlanadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining hujjatlariga muvofiq berilgan qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomalarga ushbu Qonunda nazarda tutilgan talablardan tashqari qoʻshimcha ravishda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi va yer qaʼridan foydalanuvchi oʻrtasida tuziladigan kelishuvga koʻra qoʻshimcha shartlar va toʻlov belgilanishi mumkin.

41-modda. Qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomani rasmiylashtirish

Berilgan arizani koʻrib chiqish muddati ushbu Qonunning 39-moddasiga muvofiq toʻldirilgan ariza olingan sanadan eʼtiboran yigirma ish kunidan oshmasligi kerak. Yer qaʼridan foydalanish markazi berilgan arizani koʻrib chiqish uchun belgilangan muddat oʻtganidan yoki auksion jarayoni tugaganidan keyin uch ish kuni ichida, qoʻllaniladigan holatga qarab, qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganish uchun yer qaʼri uchastkasidan foydalanish huquqiga doir ruxsatnomani tegishincha birinchi boʻlib tegishli tarzda toʻldirilgan arizani topshirgan, ruxsatnoma olish huquqiga ega boʻlgan shaxsga yoki auksion gʻolibiga beradi.

Yer qaʼridan foydalanish markazining qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomani berishni rad etishi asoslantirilgan boʻlishi hamda ushbu Qonun va qonunchilik hujjatlari qoidalariga muvofiq boʻlishi kerak.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomani berishda yer qaʼri davlat fondi kadastrining ruxsatnomalar reyestriga tegishli yozuv kiritiladi.

42-modda. Qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma quyidagi muddatlarga beriladi:

1) foydali qazilmalarning asosiy turlari boʻyicha — besh yilgacha;

2) noruda foydali qazilmalar boʻyicha — ikki yilgacha.

Asosiy qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati yer qaʼridan foydalanuvchining arizasiga koʻra ikki marta toʻrt yilga uzaytirilishi mumkin.

Noruda foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati har bir alohida holda ushbu Qonunning 110-moddasida belgilangan tartibda ikki marta ikki yilga uzaytirilishi mumkin.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddatini uzaytirishda ruxsatnomaga kiritilgan kadastr kvadratlarining miqdori ellik foizga kamaytiriladi.

43-modda. Qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganish boʻyicha ishlarni amalga oshirish

Yer qaʼridan foydalanuvchi biror-bir konchilik faoliyati boshlanguniga qadar zarur ekologik ekspertizani amalga oshiradi hamda atrof-muhitni muhofaza qilish va xavfsizlik sohasidagi barcha zarur maʼqullashlarni, shu jumladan davlat ekologik ekspertizasining hamda Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasining ijobiy xulosasini oladi. Davlat ekologik ekspertizasi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi, qoʻllaniladigan holatga qarab, bunday maʼqullashlarni yer qaʼridan foydalanuvchiga beradi, ularning koʻchirma nusxalari esa ushbu maʼqullashlar olingan paytdan eʼtiboran besh kun ichida bevosita Yer qaʼridan foydalanish markaziga yuboriladi.

Yer qaʼridan foydalanuvchi qattiq holdagi foydali qazilmalarning asosiy turlarini geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma berilgan paytdan eʼtiboran bir yuz sakson kun ichida hamda noruda foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma berilgan paytdan eʼtiboran bir yuz yigirma kun ichida Yer qaʼridan foydalanish markaziga ruxsatnomaning butun amal qilish davri uchun ishlab chiqilgan geologik jihatdan oʻrganish loyihasini, shu jumladan zarur boʻlgan taqdirda oqibatlarni bartaraf etish rejasini taqdim etishi shart.

Agar asosiy foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganish loyihasi ruxsatnoma berilgan sanadan eʼtiboran bir yuz sakson kun ichida, noruda foydali qazilmalar uchun — bir yuz yigirma kun ichida taqdim etilmasa, auksion yakunlariga koʻra berilgan qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomalar avtomatik ravishda bekor qilinadi.

Geologik jihatdan oʻrganish loyihasi qaysi foydali qazilmalarga taalluqli ishlar amalga oshiriladigan boʻlsa, oʻsha foydali qazilmalarning turlari, geologik jihatdan oʻrganishni amalga oshirish usullari va vositalari, ruxsatnoma amal qiladigan davr uchun ishlarning taxminiy hajmlari va ishlar rejasi, shuningdek taklif etilayotgan ishlar dasturini bajarish uchun moliyaviy va texnik imkoniyatlar dalillari toʻgʻrisidagi batafsil axborotni oʻz ichiga oladi. Geologik jihatdan oʻrganish loyihasiga doir shakl va maxsus talablar qonunchilik hujjatlarida nazarda tutiladi.

Yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan taqdim etilgan geologik jihatdan oʻrganish loyihasi yer qaʼrini geologik geologik jihatdan oʻrganish boshlanishidan oldin Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan tasdiqlanishi lozim. Yer qaʼridan foydalanish markazi geologik jihatdan oʻrganish loyihasini yigirma ish kuni ichida koʻrib chiqadi. Loyihani tasdiqlashni rad etish asoslangan boʻlishi kerak. Geologik jihatdan oʻrganish loyihasi faqat ushbu Qonunga, tabiatni muhofaza qilish toʻgʻrisidagi qonunchilikka yoki boshqa qonunchilik hujjatlariga mos kelmaydigan hollarda rad etilishi mumkin. Geologik jihatdan oʻrganish loyihasi tasdiqlanmagan hollarda, yer qaʼridan foydalanuvchi Yer qaʼridan foydalanish markazining mulohazalarini hisobga olgan holda qayta koʻrib chiqilgan loyihani takroran taqdim etishga haqli.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaga muvofiq bajariladigan ishlar yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan ishlab chiqilgan geologik jihatdan oʻrganishning tasdiqlangan loyihasiga muvofiq bajariladi. Favqulodda vaziyatlardan tashqari, geologik jihatdan oʻrganish loyihasida nazarda tutilmagan qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ishlarni amalga oshirish taqiqlanadi.

Rejalashtirilgan ishlarning turlari, usullari va (yoki) vositalari, shuningdek ishlarning hajmlari va ularni amalga oshirish muddatlari oʻzgargan taqdirda, yer qaʼridan foydalanuvchi qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganish loyihasiga tegishli oʻzgartirishlar kiritadi.

Agar ushbu moddaning yettinchi qismida nazarda tutilgan oʻzgartirishlar qoʻshimcha kelishuvlarni va ekspertizani talab etsa, qayta koʻrib chiqilgan qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganish loyihasi ushbu moddaning beshinchi qismida nazarda tutilgan tartibda koʻrib chiqish uchun Yer qaʼridan foydalanish markaziga taqdim etiladi.

Agar ushbu moddaning yettinchi qismida nazarda tutilgan oʻzgartirishlar biror-bir qoʻshimcha ekologik ekspertiza oʻtkazilishini talab etsa, bunday oʻzgartirishlar ekologik ekspertiza tugaguniga va davlat ekologik ekspertizasining hamda Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasining ijobiy xulosasi olinguniga qadar amalga oshirilmaydi.

Barcha amalga oshiriladigan geologiya-qidiruv ishlari va olinadigan natijalar Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi tomonidan tasdiqlangan normativ hujjatlarga muvofiq hujjatlashtirilishi lozim.

Yer qaʼridan foydalanuvchi geologik jihatdan oʻrganish davrida ushbu Qonunning 46-moddasiga muvofiq kadastr kvadrati yuzasining yer uchastkasiga mos boʻlgan uchastkada doimiy kapital inshootlarini barpo etishga, shuningdek yer qaʼri uchastkasida konchilik faoliyatining chiqindilari obyektlarini joylashtirishga haqli emas.

Yer qaʼri uchastkasini geologik jihatdan oʻrganish chogʻida gidrogeologik tadqiqotlar oʻtkazilishi shart. Yer qaʼridan foydalanuvchi aniqlangan minerallashuv resurslarini baholashda yer osti suvlarining fizikaviy va kimyoviy xossalarini tavsiflagan holda minerallashuvning gidrogeologik xususiyatlarini aniqlashi kerak.

Agar geologik jihatdan oʻrganishni yer yuzasidagi suv obyektlarining suvni muhofaza qilish zonalari doirasida amalga oshirish moʻljallanilayotgan boʻlsa, geologik jihatdan oʻrganish loyihasi va (yoki) tajriba-sanoat usulida qazib olish Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligining va Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligining tegishli hududiy boʻlinmalari bilan ham kelishiladi.

Yer qaʼri uchastkasida oʻtkazilayotgan geologik jihatdan oʻrganish jarayonida yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomada koʻrsatilmagan foydali qazilmalar koni topilgan taqdirda, yer qaʼridan foydalanuvchi bu haqda Yer qaʼridan foydalanish markaziga xabar qilishi hamda aniqlangan foydali qazilmalarni oʻrganish va qazib olish uchun toʻsiqlarni yuzaga keltirishi mumkin boʻlgan harakatlarni topilgan foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaga kiritilguniga qadar toʻxtatib turishi shart. Foydali qazilmaning ushbu qoʻshimcha turi yer qaʼridan foydalanuvchining soʻroviga koʻra geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaga qoʻshib qoʻyiladi, geologik jihatdan oʻrganish loyihasiga tegishli oʻzgartirishlar kiritiladi va yangilangan loyiha ushbu Qonunning 47-moddasiga muvofiq Yer qaʼridan foydalanish markaziga taqdim etiladi.

44-modda. Qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganish uchun har yilgi eng kam xarajatlar

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchi ushbu moddada belgilangan yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish uchun har yilgi eng kam xarajatlar toʻgʻrisidagi talablarga rioya etishi shart.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomalar doirasida kadastr kvadratlari boʻyicha yer qaʼridan foydalanuvchi uchun har yilgi eng kam xarajatlar qonunchilikda belgilanadi. Geologik jihatdan oʻrganishga doir har yilgi eng kam xarajatlarni hisob-kitob qilish Oʻzbekiston Respublikasi hududida belgilangan va hisobot yilining 1-yanvardagi holatga koʻra amal qiladigan bazaviy hisoblash miqdori asosida amalga oshiriladi.

Agar ruxsatnomaning amal qilish muddatining birinchi yoki oxirgi yili toʻliq boʻlmasa, har yilgi eng kam xarajatlar ruxsatnoma mazkur yildagi amal qilish muddatining har bir toʻliq oyi uchun mutanosib ravishda hisob-kitob qilinadi.

Kadastr kvadratini geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaning amal qilishi yil davomida tugatilgan taqdirda, har yilgi eng kam xarajatlar ruxsatnoma mazkur yildagi amal qilish muddatining har bir toʻliq oyi uchun mutanosib ravishda hisob-kitob qilinadi. Yer qaʼridan foydalanuvchining har yilgi eng kam xarajatlarga kiritilmaydigan maqbul xarajatlari va boshqa xarajatlari qonunchilik hujjatlarda belgilanadi. Yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganishga doir eng kam xarajatlarni hisob-kitob qilish faqat tegishli ruxsatnoma doirasida qilingan xarajatlarga nisbatan amalga oshiriladi.

Ushbu moddada nazarda tutilgan har yilgi eng kam xarajatlar boʻyicha majburiyatlar buzilgan taqdirda, yer qaʼridan foydalanuvchi yetishmayotgan xarajatlarni amalga oshirishi va bu haqda Yer qaʼridan foydalanish markaziga hisobot yilidan keyingi ikki oydan kechiktirmay hisobot taqdim etishi shart. Bunda yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan ushbu moddaga muvofiq amalga oshirilgan xarajatlar joriy yil xarajatlarida hisobga olinmaydi va hisobot yili uchun hisobotda aks ettirilgan deb hisoblanadi.

45-modda. Qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchilarning huquqlari

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchi yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish loyihasida koʻrsatilgan foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishni amalga oshirish huquqiga ega.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchilar quyidagi mutlaq huquqlarga ega:

1) ruxsatnomada nazarda tutilgan yer qaʼri uchastkasida geologik jihatdan oʻrganishni amalga oshirish;

2) kadastr kvadrati yuzasining ajratilgan yer uchastkalari doirasida ishlarni bajarish uchun zarur boʻlgan vaqtinchalik sanoat obyektlarini va ijtimoiy obyektlarni barpo etish, shuningdek umumiy foydalanishdagi obyektlar va kommunikatsiyalardan shartnoma asosida foydalanish;

3) ushbu Qonunning 46-moddasida nazarda tutilgan tajriba-sanoat usulida ishlab chiqarishni amalga oshirish;

4) basharti ushbu Qonunning 6-bobi talablariga rioya etilsa, geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati davomida istalgan vaqtda qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olish uchun ruxsatnomani soʻrash va olish;

5) qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganish uchun zarur boʻlgan yoki ular bilan bogʻliq boshqa ishlarni amalga oshirish.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchilar ushbu Qonunga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

46-modda. Yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish davrida foydali qazilmalarni tajriba (sinov) va tajriba-sanoat usulida qazib olish

Yer qaʼridan foydalanuvchi yer qaʼri uchastkasini geologik jihatdan oʻrganish davrida foydali qazilmalar mavjudligi tasdiqlangan taqdirda, foydali qazilmalarni boyitish va qayta ishlash texnologiyasini ishlab chiqish yoki takomillashtirish, ularning sifatini baholash va foydali qazilmalar konining geologik modelini tuzish hamda ularni oʻzlashtirishning oqilona uslublarini va usullarini tanlash, shuningdek texnogen mineral hosilalardan foydalanish uchun zarur boʻlgan qoʻshimcha maʼlumotlarni olish maqsadida foydali qazilmalarni tajriba (sinov) va tajriba-sanoat usulida qazib olishni amalga oshirishga haqli.

Foydali qazilmalarni tajriba (sinov) usulida qazib olish geologik jihatdan oʻrganish loyihasida asoslangan hajmda, quyidagilarga rioya etilgan holda amalga oshiriladi:

1) sanoat xavfsizligi normalari va qoidalariga;

2) atrof-muhitni muhofaza qilish sohasidagi qonunchilikka, shu jumladan ushbu Qonunning 15-bobida nazarda tutilgan tuproqning unumdor qatlamini saqlash, yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini bartaraf etish, shuningdek buzilgan yerlarni kelgusida rekultivatsiya qilish shartlariga.

Foydali qazilmalarni tajriba-sanoat usulida qazib olish Yer qaʼridan foydalanish markazi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi xabardor qilinganidan keyin amalga oshiriladi.

Tajriba-sanoat usulida qazib olish chogʻida qazib olingan foydali qazilmalar yer qaʼridan foydalanuvchining mulki boʻladi. Bunday foydali qazilmalarni sotish yoki boshqa shaxsga oʻtkazish yer qaʼridan foydalanuvchi mazkur loyiha yuzasidan qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olish uchun ruxsatnoma olmaguniga qadar taqiqlanadi.

Foydali qazilmalarni tajriba (sinov) va (yoki) tajriba-sanoat usulida qazib olish hamda ularning tadqiqotlari natijalari yer qaʼri uchastkasini geologik jihatdan oʻrganish natijalari toʻgʻrisidagi hisobotda aks ettirilishi kerak.

Yer qaʼridan foydalanuvchi ushbu Qonunning 37-moddasiga muvofiq qaysi yer uchastkasiga nisbatan yer uchastkasiga boʻlgan huquqlarni olgan boʻlsa, oʻsha yer uchastkasida tajriba-sanoat usulida qazib olish bilan bogʻliq kapital inshootlarni barpo etishga haqli.

47-modda. Qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchilarning majburiyatlari

Yer qaʼridan foydalanuvchilar qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati davomida:

1) geologik jihatdan oʻrganish rejasi tasdiqlangan va ushbu Qonun 43-moddasining birinchi qismida koʻrsatilgan ekologik ekspertizaning ijobiy xulosasi olingan kundan eʼtiboran oʻttiz kun ichida konchilik faoliyatini boshlashi;

2) geologik jihatdan oʻrganish ishlari konchilik faoliyatini amalga oshirishning barcha qoʻllaniladigan normalari va qoidalariga, shuningdek tegishli darajadagi amaliyotiga muvofiqligini taʼminlashi;

3) geologik jihatdan oʻrganish ishlari amaldagi geologik jihatdan oʻrganish loyihasiga muvofiqligini taʼminlashi;

4) geologik jihatdan oʻrganish boʻyicha butun faoliyatni hamda yer qaʼri uchastkasidan biror-bir boshqacha qonuniy asosda foydalanishni ushbu barcha ishlar oqilona vositalar bilan yoʻl qoʻyilmasligi mumkin boʻlgan jamoatchilik yoki xususiy manfaatlar buzilishiga olib kelmasligini taʼminlash maqsadida konchilik faoliyatini amalga oshirish uchun zarur boʻlgan choralar bilan cheklashi;

5) ushbu Qonunning 44-moddasida koʻrsatilgan har yilgi eng kam xarajatlarga rioya etishi;

6) tabiiy va sunʼiy tashuvchilarning but saqlanishini va toʻgʻri tamgʻalanishini taʼminlashi, geologik jihatdan oʻrganish jarayonida ishlab chiqilgan geologik, marksheyderlik hujjatlarini va boshqa hujjatlarni saqlashi;

7) ushbu Qonunning 48-moddasiga muvofiq zarur boʻlgan hisobotlarni taqdim etishi;

8) ushbu Qonunning 161-moddasida koʻrsatilgan har yilgi toʻlovlarni toʻlashi;

9) qonunchilikda belgilangan tartibda foydali qazilmalar konlarini oʻzlashtirish va boshqa maqsadlar uchun foydalanilishi mumkin boʻlgan geologik kon qazishmalari hamda quduqlar konservatsiya qilinishini taʼminlashi, shuningdek foydalanilmaydigan kon qazishlari va quduqlar tugatilishini taʼminlashi;

10) ushbu Qonunning 15-bobiga muvofiq yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini bartaraf etish rejasini ishlab chiqishi va moliyalashtirishi;

11) ushbu Qonunning 14-bobiga va amaldagi qonunchilikka muvofiq tasdiqlangan oʻqitish dasturlarini amalga oshirishi hamda mehnatni muhofaza qilish, texnika xavfsizligiga hamda xodimlar uchun qulay shart-sharoitlar yaratish boʻyicha normalarga, shuningdek avariyalarga va favqulodda vaziyatlarga shay holatda turishni hamda ularning oqibatlari bartaraf etilishini taʼminlash choralariga rioya etishi;

12) foydali qazilmalarni qazib olish bilan bogʻliq boʻlmagan konchilik faoliyati obyektlarini va yer osti inshootlarini tugatish hamda yopish tartibiga rioya etishi;

13) davriy va tanlab olingan tekshiruvlar va (yoki) auditlar oʻtkazish tartibiga rioya etishi;

14) Oʻzbekiston Respublikasi tomonidan ratifikatsiya qilingan xalqaro shartnomalarga muvofiq korrupsiyaga qarshi kurashish boʻyicha xulq-atvor qoidalarini ishlab chiqishi va ularga rioya etilishini taʼminlashi;

15) Oʻzbekiston Respublikasida amalda boʻlgan qazib olish tarmoqlarining shaffofligi tashabbusi standartlariga (QTSHTS) rioya etishi;

16) nizo predmeti boʻlmagan barcha bojxona bojlarini, toʻlovlarni, yigʻimlarni va soliqlarni oʻz vaqtida hamda aniq deklaratsiya qilishi va toʻlashi;

17) ushbu Qonun hamda biror-bir boshqa qoʻllaniladigan qonunchilik qoidalariga rioya etilishi maqsadida barcha tegishli vakolatli organlar va huquqni muhofaza qiluvchi organlar bilan hamkorlik qilishi shart.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchilarning zimmasida qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

48-modda. Qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishni amalga oshirish chogʻida hisobdorlik

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganish boʻyicha yer qaʼridan foydalanuvchi oʻtgan kalendar yil uchun yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish uchun ruxsatnomada nazarda tutilgan majburiyatlarining bajarilishi toʻgʻrisidagi hisobotni har yili Yer qaʼridan foydalanish markaziga keyingi yilning birinchi martidan kechiktirmay taqdim etishi shart. Toʻliq boʻlmagan kalendar yil uchun hisobotlar aniq muddat uchun, bunday muddat tugaganidan keyin ikki oydan kechiktirmay taqdim etiladi.

Ruxsatnomaning amal qilishi tugaganidan keyin yer qaʼridan foydalanuvchi yer qaʼri uchastkasidagi geologik jihatdan oʻrganish natijalari toʻgʻrisidagi yakuniy hisobotni Yer qaʼridan foydalanish markaziga ruxsatnomaning amal qilishi tugagan sanadan eʼtiboran uch oydan kechiktirmay taqdim etishi shart.

Geologik jihatdan oʻrganish natijalari toʻgʻrisidagi yakuniy hisobot geologik jihatdan oʻrganishni amalga oshirish natijasida aniqlangan foydali qazilmalarning potensial konlari haqidagi axborotni, shu jumladan dastlabki geologik axborot materiallariga asoslangan batafsil geologik maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi, shuningdek geologiya, burgʻilash, tuproqni, togʻ jinslarini, yer osti suvlarini, foydali qazilmalar namunalarini hamda boshqa geologik materiallarni tanlab olish va sinab koʻrish sohasidagi ilmiy tadqiqotlar, sinovlar hamda geologik jihatdan oʻrganishning holati va natijalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi. Geologik jihatdan oʻrganish natijalari toʻgʻrisidagi yakuniy hisobotning shakli va unga doir talablar qonunchilik hujjatlarida belgilanadi.

Ushbu Qonun 169-moddasi birinchi qismining oʻn birinchi va oʻn ikkinchi bandlarida nazarda tutilgan qoidalarni hisobga olgan holda, qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganish natijalari haqidagi yakuniy hisobot Qattiq holdagi foydali qazilmalar zaxiralari toʻgʻrisidagi xalqaro hisobot standartlari boʻyicha qoʻmitaning (CRIRSCO) talablariga muvofiq axborotni oʻz ichiga olishi kerak.

Yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish natijalari boʻyicha yakuniy hisobot geologik materiallarni davlat ekspertizasidan oʻtkazish va foydali qazilmalar zaxiralarini tasdiqlash uchun Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasiga taqdim etiladi.

Agar yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganish natijalari toʻgʻrisidagi yakuniy hisobotda foydali qazilmalarning zaxiralari hisob-kitob qilingan holda aniqlangan kon haqidagi maʼlumotlar mavjud boʻlmasa, hisobot umumlashtirish hamda tizimlashtirish uchun faqat Yer qaʼridan foydalanish markaziga taqdim etiladi.

Geologik jihatdan oʻrganish toʻgʻrisidagi hisobotda koʻrsatilgan geologik jihatdan oʻrganishga doir xarajatlar va mahalliy taʼminot ulushi haqidagi axborot “Auditorlik faoliyati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni talablariga muvofiq auditor tomonidan tasdiqlanishi lozim. Bunday axborot, agar u auditorlik tekshiruvidan oʻtgan moliyaviy hisobotda alohida keltirilgan (aks ettirilgan) boʻlsa, auditor tomonidan ham tasdiqlangan hisoblanadi.

49-modda. Geologik materiallar ekspertizasi va foydali qazilmalar zaxiralarini davlat tomonidan tasdiqlash

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati ichida yer qaʼridan foydalanuvchi yer qaʼri uchastkasidagi noruda foydali qazilmalar zaxiralarini tasdiqlash toʻgʻrisidagi ariza bilan Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligiga murojaat qilishga haqli.

Geologik materiallarning davlat ekspertizasi va foydali qazilmalar zaxiralarini davlat tomonidan tasdiqlash Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasi tomonidan amalga oshiriladi. Foydali qazilmalar zaxiralarining sanoatga molik ahamiyati toʻgʻrisidagi qaror ularni davlat balansiga qoʻyish uchun asos boʻladi.

Noruda foydali qazilmalar konlarining geologik materiallarini davlat ekspertizasidan oʻtkazish va ularning zaxiralarini tasdiqlash uchun Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasi joylarda foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha hududiy komissiyalarni tashkil etadi.

Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasi milliy yoki xalqaro qoʻllaniladigan standartlarga muvofiq eʼtirof etilgan vakolatli shaxsni jalb qilishga haqli, biroq majbur emas.

Geologik materiallarning davlat ekspertizasi va foydali qazilmalar zaxiralarini tasdiqlash bunday tasdiqlashni soʻrayotgan yer qaʼridan foydalanuvchining mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi.

Davlat ekspertizasini oʻtkazish uchun taqdim etiladigan geologik materiallarga doir talab yer qaʼri uchastkasi geologik tuzilishining murakkabligi hamda ularning soni hisobga olingan holda, Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasi tomonidan belgilanadi.

Yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan jalb etilgan foydali qazilmalar zaxiralariga doir hisobotning xalqaro standartlari boʻyicha vakolatli shaxs geologiya-qidiruv ishlari natijalari, foydali qazilmalar zaxiralari (bundan noruda foydali qazilmalar mustasno) toʻgʻrisida ommaviy hisobotlar ham tayyorlashi mumkin. Bunday holda mazkur vakolatli shaxs Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasining talablariga muvofiq geologik materiallarni davlat ekspertizasidan oʻtkazish va foydali qazilmalar zaxiralarini tasdiqlash uchun hisobotlarni ham tayyorlashi shart.

Geologik materiallarning davlat ekspertizasini oʻtkazganlik uchun undiriladigan toʻlov miqdori Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasi bilan kelishuvga koʻra Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan tasdiqlanadi.

Davlat ekspertizasini oʻtkazishga doir mablagʻlar jalb etiladigan ekspertlarning xizmatlariga haq toʻlashga va materiallarni Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasida koʻrib chiqish uchun tayyorlash xarajatlarining oʻrnini qoplashga yoʻnaltiriladi.

Geologik materiallarning davlat ekspertizasi uchun toʻlov Yer qaʼridan foydalanish markazining hisob-kitob varagʻiga kelib tushadi.

6-bob. Qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olish

50-modda. Qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnoma olishga oid ariza

Yer qaʼridan foydalanuvchi, basharti geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomada koʻrsatilgan bir-biriga bogʻliq kadastr kvadratlaridan hech boʻlmaganda bittasida qattiq holdagi foydali qazilmalar koni joylashgan boʻlsa hamda qattiq holdagi foydali qazilmalarning bunday konidan tijorat maqsadida foydalanilishi zarur boʻlsa, bunday kadastr kvadratlarida ruxsatnomaning amal qilish muddati tugaguniga qadar ushbu Qonunning 108-moddasiga muvofiq qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnoma olishga oid mutlaq huquqqa ega boʻladi.

Yer qaʼridan foydalanuvchi qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnomani olish uchun Yer qaʼridan foydalanish markaziga quyidagi maʼlumotlar koʻrsatilgan arizani topshiradi:

1) arizachining davlat roʻyxatidan oʻtganlik toʻgʻrisidagi guvohnomaga muvofiq toʻliq nomi;

2) arizachi vakolatli shaxs ekanligini tasdiqlovchi hujjat;

3) soʻralayotgan kadastr kvadratlari toʻgʻrisidagi batafsil axborot, shu jumladan ularning joylashgan yeri va koordinatalari koʻrsatilgan tegishli masshtabdagi xarita;

4) geologik jihatdan oʻrganish toʻgʻrisidagi yakuniy hisobot;

5) konni oʻzlashtirish loyihasi yoki texnik-iqtisodiy asos;

6) konni oʻzlashtirish loyihasiga yoki texnik-iqtisodiy asosga muvofiq taklif etilayotgan konchilik faoliyatini amalga oshirish uchun arizachining moliyaviy, kasbiy va texnik imkoniyatlari dalillari;

7) davlat ekologik ekspertizasining ijobiy xulosasi.

Ariza bilan birga topshiriladigan hujjatlarga nisbatan talablar qonunchilik hujjatlarida belgilanadi.

Agar qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati yer qaʼridan foydalanuvchi qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnoma berish boʻyicha ariza topshirish uchun zarur boʻlgan biror-bir ekologik ekspertizaning ijobiy xulosasini kutayotgan davrda tugasa, geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma ekologik ekspertizaning ijobiy xulosasi olinguniga yoki rad etilguniga qadar amal qilishda davom etadi.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnoma berish boʻyicha arizani koʻrib chiqqanlik uchun yigʻim miqdori qonunchilik hujjatlarida belgilanadi. Yigʻim summasi qaytarilmaydi.

51-modda. Qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnoma olishning qoʻshimcha usullari

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnomalar Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan belgilangan konlar boʻyicha auksion yoki tender oʻtkazish yoʻli bilan berilishi mumkin.

Mamlakatni rivojlantirish bilan bogʻliq alohida hollarda qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnoma Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining hujjatlariga muvofiq berilishi mumkin.

Ushbu moddaning birinchi va ikkinchi qismlarida koʻrsatilgan konlar jumlasiga quyidagilar kiradi:

1) geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma doirasidagi geologiya-qidiruv ishlari natijasida qidirib topilgan, ruxsatnomaning amal qilish muddati (foydali qazilmalarni qazib olish uchun ruxsatnoma olishga doir mutlaq huquq) tugaganidan keyin davlat balansiga kiritilgan konlar;

2) mineral xomashyo bazasini rivojlantirish davlat dasturlari doirasida budjet mablagʻlari hisobidan qidirib topilgan foydali qazilmalar konlari.

Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan hollarda qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olish uchun zarur boʻlgan kadastr kvadratlari Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan zaxira qilib qoʻyiladi.

Auksionlar va tenderlar oʻtkazish tartibi qonunchilik hujjatlarida belgilanadi.

Tender jarayonining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:

1) yer qaʼri uchastkalaridan foydalanish shartlarini ishlab chiqishda vazirliklar, idoralar va xoʻjalik boshqaruvi organlarining samarali hamkorligini tashkil etish;

2) mavjud boʻlgan geologik maʼlumotlar, geologik jihatdan oʻrganish toʻgʻrisidagi hisobotlar va boshqa tegishli axborot asosida ishlab chiqilgan yer qaʼri uchastkalarini berish boʻyicha tenderning boshlangʻich shartlarini kelishish;

3) taqdim etilgan konni oʻzlashtirish loyihasining yoki dastlabki texnik-iqtisodiy asosning yoxud investitsiyaviy loyihalar texnik-iqtisodiy asosining ekspertizasi oʻtkazilishini hamda ularning Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligiga, shuningdek yer qaʼri uchastkalaridan foydalanishning belgilangan shartlariga muvofiqligi baholanishini tashkil etish;

4) maqbul boʻlgan tanlovga oid arizani va ruxsatnoma berilishining maqsadga muvofiqligi toʻgʻrisidagi xulosani Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga tasdiqlash uchun kiritish.

Auksion yoki tender ishtirokchilari ushbu Qonunning 50-moddasida nazarda tutilgan axborotni taqdim etishi kerak, bundan davlat ekologik ekspertizasining ijobiy xulosasi mustasno, shuningdek ishtirokchi texnik-iqtisodiy asosning oʻrniga dastlabki texnik-iqtisodiy asosni taqdim etishga haqli. Auksion yoki tender jarayoni ishtirokchisi biror-bir zarur ekologik ekspertizasi oʻtkazilguniga va davlat ekologik ekspertizasining hamda Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasining ijobiy xulosasi olinguniga qadar konchilik faoliyatini boshlamaslik majburiyatini taqdim etishi kerak.

Auksion yoki tender gʻolibini aniqlash toʻgʻrisidagi bayonnoma tegishli kadastr kvadratlarida foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnomani gʻolibga berish uchun asos boʻladi.

Auksion yoki tender gʻolibi, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining hujjatiga asosan ruxsatnoma olgan yer qaʼridan foydalanuvchi ruxsatnoma berilgan paytdan eʼtiboran bir yil ichida Yer qaʼridan foydalanish markaziga konni oʻzlashtirish loyihasini yoki texnik-iqtisodiy asosni, davlat ekologik ekspertizasining ijobiy xulosasini taqdim etishi kerak. Taqdim etilgan hujjatlar ushbu Qonunning 53-moddasiga muvofiq koʻrib chiqiladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining hujjatlariga asosan beriladigan foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnomalar ushbu Qonunning barcha talablariga muvofiq boʻlishi kerak, ularga nisbatan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi va yer qaʼridan foydalanuvchi oʻrtasida tuziladigan shartnomaga koʻra qoʻshimcha shartlar va yigʻimlar ham qoʻllanilishi mumkin.

Auksiondan yoki tenderdan tushgan mablagʻlar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda taqsimlanadi.

52-modda. Qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnomani rasmiylashtirish

Yer qaʼridan foydalanish markazi qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganish boʻyicha yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan taqdim etilgan qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnomani berish uchun ariza olingan paytdan yoxud auksion yoki tender jarayoni tugaganidan keyin yoki Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining hujjatlariga muvofiq berilgan ruxsatnoma munosabati bilan konni oʻzlashtirishning yakuniy loyihasi yoki texnik-iqtisodiy asos olingan paytdan eʼtiboran oʻn ish kuni ichida, qoʻllaniladigan holatga qarab, arizani koʻrib chiqadi hamda uning toʻliqligini aniqlash uchun dastlabki tarzda koʻzdan kechirishni oʻtkazadi.

Arizachi dastlabki tarzda koʻzdan kechirish bosqichi tugaganidan keyin arizadagi biror-bir kamchiliklar toʻgʻrisida xabardor qilinadi. Yer qaʼridan foydalanish markazi arizachiga uncha katta boʻlmagan kamchiliklarni tuzatishga ruxsat berishga yoki arizani rad etishga haqli. Agar ariza rad etilgan boʻlsa, arizachi takroran yangi ariza berishga haqli.

Arizani dastlabki tarzda koʻrib chiqish Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan ariza olingan paytdan eʼtiboran yigirma ish kuni ichida amalga oshiriladi.

Arizani koʻrib chiqishda Yer qaʼridan foydalanish markazi qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olish boʻyicha taklif etilayotgan faoliyatni amalga oshirish uchun arizachining moliyaviy, kasbiy va texnik imkoniyatlarini, shuningdek konni oʻzlashtirish loyihasining yoki texnik-iqtisodiy asosning texnik va foydalanish jihatlarini taqdim etilgan hujjatlarning toʻliqligi, ijro etilishi hamda ushbu Qonunning 50 va 53-moddalariga muvofiqligi nuqtai nazaridan koʻrib chiqadi.

Taklif etilayotgan konni oʻzlashtirish loyihasida yoki texnik-iqtisodiy asosda kamchiliklar aniqlangan taqdirda, Yer qaʼridan foydalanish markazi arizachidan toʻqson kundan oshmaydigan oqilona muddatda kamchiliklar bartaraf etilishini talab qilishi mumkin. Bunday soʻrov olinganidan keyin arizachi oʻz arizasini qaytarib olishga, unga oʻzgartirishlar kiritishga yoki oʻzgartirishlar kiritish maqsadga muvofiq emasligi toʻgʻrisida yozma tushuntirish taqdim etishga haqli. Agar arizachi oʻz arizasiga oʻzgartirishlar kiritsa yoki unga oʻzgartirishlar kiritish maqsadga muvofiq emasligi haqida yozma tushuntirish taqdim etsa, Yer qaʼridan foydalanish markazi bunday javobni koʻrib chiqadi va oʻn besh ish kuni ichida oʻzining javobini taqdim etadi. Bundan tashqari arizachi oʻz nuqtai nazarini bayon etish uchun eshituv oʻtkazilishini soʻrashga haqli, Yer qaʼridan foydalanish markazi esa asosga taalluqli savollarga javob berish uchun arizachining shaxsan hozir boʻlishini talab qilish huquqiga ega. Bunday holda Yer qaʼridan foydalanish markazi arizachining dalillarini koʻrib chiqish uchun oʻn besh ish kuni ichida shunday eshituvni oʻtkazadi. Yer qaʼridan foydalanish markazi oʻsha paytda maʼlum boʻlishi mumkin boʻlgan hamda ushbu qismda tavsiflangan jarayon doirasida uning dastlabki tarzdagi koʻrib chiqishiga kiritilmagan yangi masalalarni koʻtarish huquqiga ega emas. Ushbu qismda bayon etilgan jarayon Yer qaʼridan foydalanish markazi ruxsatnomani tasdiqlashga tayyor boʻlmaguniga yoki arizachi oʻz arizasini uzil-kesil qaytarib olmaguniga qadar bir necha bor qoʻllaniladi.

Ushbu moddaning birinchi — beshinchi qismlarida bayon etilgan jarayon tugagach, Yer qaʼridan foydalanish markazi konni oʻzlashtirish loyihasini yoki texnik-iqtisodiy asosni qabul qiladi yoxud qaytaradi.

Konni oʻzlashtirish loyihasi yoki texnik-iqtisodiy asos qabul qilingan va ariza ushbu Qonunning barcha boshqa talablariga muvofiq boʻlgan hollarda, Yer qaʼridan foydalanish markazi qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnomani beradi. Konni oʻzlashtirish loyihasini yoki texnik-iqtisodiy asosni oʻzgartirish qoʻshimcha ekologik ekspertiza oʻtkazilishini yoki uning qayta koʻrib chiqilishini talab etsa, ekologik ekspertizani oʻtkazish tugaguniga va davlat ekologik ekspertizasining hamda Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasining ijobiy xulosasi olinguniga qadar ruxsatnoma berilmaydi.

Agar ariza ushbu Qonunning 50-moddasida belgilangan talablarga muvofiq boʻlmasa, Yer qaʼridan foydalanish markazi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnoma berishni rad etish huquqiga ega. Rad etish asoslangan boʻlishi kerak. Ushbu Qonunda nazarda tutilmagan asoslar boʻyicha rad etishga yoʻl qoʻyilmaydi. Yer qaʼridan foydalanish markazi koʻrib chiqish muddati tugaganidan keyin bunday rad etish haqida arizachini xabardor qiladi.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnoma berilganda yer qaʼri davlat fondi kadastrining ruxsatnomalar reyestriga tegishli yozuv kiritiladi.

53-modda. Konni oʻzlashtirish loyihasi va texnik-iqtisodiy asos

Konni oʻzlashtirish loyihasi yoki texnik-iqtisodiy asos koʻrib chiqilayotganda Yer qaʼridan foydalanish markazi qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnoma berilguniga qadar asosning texnik va foydalanishga doir jihatlarini koʻrib chiqadi. Yer qaʼridan foydalanish markazi asosning moliyaviy jihatlarini oʻrganish uchun javobgar boʻlmaydi. Yer qaʼridan foydalanish markazi oqilona asoslarga koʻra quyidagi mezonlarga ustuvorlik berishi mumkin:

1) qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishning eng yaxshi mavjud variantining muvofiqligi;

2) konchilik faoliyati uchun barqaror, ekologik jihatdan xavfsiz texnologiyalarni qoʻllash;

3) konchilik faoliyati natijasida foydali qazilmalarning ishlatilayotgan va tutash konlariga hamda yer qaʼrining boshqa uchastkalariga zarar yetkazilishining oldini olish va yer qaʼrida joylashgan foydali qazilmalar zaxiralarini konservatsiya qilish;

4) davlat uchun eng koʻp umumiy daromad va foyda olish;

5) Oʻzbekiston Respublikasida konchilik faoliyatidan eng koʻp qoʻshimcha iqtisodiy samara olinishini taʼminlash.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishni amalga oshirish chogʻida quyidagilar ustuvor ahamiyatga ega boʻladi:

1) foydali komponentlar barqaror, kompleks ravishda chiqarib olinishini taʼminlaydigan texnologik sxemalar;

2) qayta ishlashning turli bosqichlarida foydali komponentlar taqsimotini va ushbu komponentlarning foydali qazilmalar konlaridan ajratib olinishi darajasini hisobga olish hamda nazorat qilish;

3) qayta ishlash mahsulotlari va chiqindilaridan, shuningdek oqova suvlardan imkon qadar xavfsiz foydalanish;

4) foydali komponentlarni oʻz ichiga olgan vaqtincha foydalanilmayotgan mahsulotlarni va ishlab chiqarish chiqindilarini saqlash, hisobga olish va konservatsiya qilish.

Foydali qazilmalarning turlari hamda xossalariga, konlarni oʻzlashtirish usullariga, qayta ishlash texnologiyalarining turlariga va boshqa omillarga qarab, konlarni oʻzlashtirishga hamda mineral xomashyoni qayta ishlashga doir qoʻshimcha talablar nazarda tutilishi mumkin.

54-modda. Foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati

Foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati ruxsatnoma berilgan sanadan eʼtiboran yigirma besh yildan oshishi mumkin emas.

Foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati yer qaʼridan foydalanuvchining arizasiga koʻra, ushbu Qonunning 110-moddasida nazarda tutilgan tartibda ruxsatnomaning dastlabki amal qilish muddatidan oshmaydigan davrga bir necha marta uzaytirilishi mumkin.

55-modda. Konchilik faoliyatini amalga oshirish

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchi biror-bir konchilik faoliyati boshlanguniga qadar zarur ekologik ekspertizadan oʻtishi va xavfsizlik sohasidagi barcha tegishli maʼqullashlarni, shu jumladan davlat ekologik ekspertizasining hamda Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasining ijobiy xulosasini olishi kerak. Yer qaʼridan foydalanuvchi bunday maʼqullashlarni ular olingan paytdan eʼtiboran besh kun ichida Yer qaʼridan foydalanish markaziga taqdim etadi.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olish huquqini olgan yer qaʼridan foydalanuvchi biror-bir konchilik faoliyati boshlanguniga qadar davlat ekologik ekspertizasining ijobiy xulosasi olingan hamda Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi bilan kelishilgan yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini bartaraf etishning dastlabki rejasini oʻz ichiga oladigan tegishli foydali qazilmalar konini oʻzlashtirish loyihasini Yer qaʼridan foydalanish markaziga kiritadi. Agar konlarni oʻzlashtirish loyihasi ushbu Qonunning 50-moddasiga muvofiq taqdim etilgan dastlabki texnik-iqtisodiy asosga yoki texnik-iqtisodiy asosga kiritilgan boʻlsa, uning takroran taqdim etilishi talab qilinmaydi.

Konni oʻzlashtirish loyihasi ushbu Qonun talablariga muvofiq boʻlishi kerak.

Konni oʻzlashtirish va (yoki) tajriba-sanoat usulida qazib olish loyihalarining mazmuni yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan Oʻzbekiston Respublikasining qoʻllaniladigan qonunchiligiga muvofiq, dastlabki texnik-iqtisodiy asosga yoki texnik-iqtisodiy asosga kiritilgan tafsilotlar, shuningdek ekologik va sanoat xavfsizligi talablari hisobga olingan holda mustaqil ravishda belgilanadi.

Konchilik faoliyati yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan tayyorlangan konni oʻzlashtirishning tasdiqlangan joriy loyihasiga muvofiq amalga oshiriladi, bundan favqulodda vaziyatlar hollari mustasno.

Agar ushbu Qonunning 57-moddasiga muvofiq ilgari oʻzgartirishlar kiritilmagan boʻlsa, foydali qazilmalarning asosiy turlariga doir loyiha uchun konni oʻzlashtirish loyihasi Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan tasdiqlangan sanadan eʼtiboran bir yil davomida, noruda foydali qazilmalarga doir konni oʻzlashtirish loyihasi esa ikki yil davomida amal qiladi. Yer qaʼridan foydalanish markazi konni oʻzlashtirish loyihasi ushbu qismda koʻrsatilgan muddatdan uzoqroq davrni qamrab olishini, biroq, agar yer qaʼridan foydalanish boʻyicha rejalashtirilayotgan faoliyatning keng koʻlamligi, texnik jihatdan bajarilishi va davomiyligi ularni amalga oshirish muddatlarining koʻpaytirilishini talab etsa, toʻrt yildan oshmasligini talab qilishga haqli.

Foydali qazilmalarni qazib olishga doir barcha ishlar ushbu Qonunning 59 va 61-moddalariga muvofiq hujjatlashtirilishi lozim.

Konchilik faoliyati davomida yer qaʼri uchastkasida qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnomada koʻrsatilmagan foydali qazilmalarning yirik koni aniqlangan taqdirda, yer qaʼridan foydalanuvchi bu haqda Yer qaʼridan foydalanish markazini oʻn kunlik muddatda xabardor qilishi va aniqlangan foydali qazilmalar konini hisobga olgan holda oʻzining konni oʻzlashtirish loyihasiga oʻzgartirishlar kiritish kerak.

Agar konchilik faoliyatini yer yuzasidagi suv obyektlarining suvni muhofaza qilish zonalari doirasida amalga oshirish moʻljallanilayotgan boʻlsa, konni oʻzlashtirish loyihasi Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligining tegishli hududiy boʻlinmalari bilan ham kelishiladi.

56-modda. Qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir har yilgi eng kam xarajatlar

Yer qaʼridan foydalanuvchi ushbu moddada va qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan qattiq holdagi asosiy foydali qazilmalarni qazib olishga doir har yilgi eng kam xarajatlar toʻgʻrisidagi talablarga rioya etishi shart, bundan texnogen mineral hosilalar boʻyicha loyihalar mustasno.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir har yilgi eng kam xarajatlar foydali qazilmalarning har bir turi boʻyicha qonunchilik hujjatlarida belgilanadi.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olish muddatining birinchi yoki oxirgi yili toʻliq boʻlmaganda, har yilgi eng kam xarajatlar mazkur yildagi qazib olish davrining har bir toʻliq oyi uchun mutanosib ravishda hisoblab chiqiladi. Kadastr kvadratida qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnomaning amal qilishi biror-bir yil davomida tugatilgan taqdirda, har yilgi eng kam xarajatlar mazkur yildagi amal qilish muddatining har bir toʻliq oyi uchun mutanosib ravishda hisoblab chiqiladi.

Har yilgi eng kam xarajatlar jumlasiga kiritilishi lozim boʻlgan konchilik faoliyati, shuningdek kiritilmaydigan faoliyat qonunchilik hujjatlarida nazarda tutiladi. Qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir har yilgi eng kam xarajatlarni hisob-kitob qilish faqat tegishli ruxsatnomada koʻrsatilgan kadastr kvadratlarida qilingan xarajatlarga nisbatan amalga oshiriladi.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnoma doirasida har yilgi eng kam xarajatlarni hisob-kitob qilish Oʻzbekiston Respublikasi hududida belgilangan va hisobot yilining 1-yanvarida amal qiladigan bazaviy hisoblash miqdori asosida amalga oshiriladi.

Ushbu moddada nazarda tutilgan qazib olishga doir eng kam xarajatlar boʻyicha majburiyatlar buzilgan taqdirda, yer qaʼridan foydalanuvchi yetishmayotgan xarajatlarni amalga oshirishi va bu haqda Yer qaʼridan foydalanish markaziga hisobot yilidan keyingi ikki oydan kech boʻlmagan muddatda hisobot taqdim etishi shart. Bunda yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan ushbu moddaga muvofiq amalga oshirilgan xarajatlar joriy yil xarajatlarida hisobga olinmaydi va hisobotda hisobot yili uchun aks ettirilgan hisoblanadi.

57-modda. Konni oʻzlashtirish loyihasiga oʻzgartirishlar kiritish

Foydali qazilmalarni qazib olish boʻyicha rejalashtirilayotgan ishlarning turlari, uslublari va (yoki) usullari, shuningdek ishlarni amalga oshirish texnologiyalari, hajmlari va muddatlari oʻzgargan, ishlab chiqarish obyektlarining hamda infratuzilma obyektlarining tarkibi oʻzgargan taqdirda, yer qaʼridan foydalanuvchi konni oʻzlashtirish loyihasiga tegishli oʻzgartirishlar kiritishi va uni kelishish uchun Yer qaʼridan foydalanish markaziga taqdim etishi shart.

Foydali qazilmalarni qazib olish boʻyicha loyihalarga kiritiladigan oʻzgartirishlar quyidagi hollarda Yer qaʼridan foydalanish markazi bilan kelishilishini talab etadi:

1) loyihada nazarda tutilgan qazib olish boʻyicha ishlarni amalga oshirish xavf-xatarlari koʻpayganda;

2) agar foydali qazilmalarni qazib olish boʻyicha qoʻshimcha xavf-xatarlarni keltirib chiqaruvchi rejalashtirilayotgan oʻzgartirishlar avval kelishilgan loyihada nazarda tutilmagan boʻlsa;

3) agar foydali qazilmalarni qazib olish boʻyicha rejalashtirilayotgan oʻzgartishlarning amalga oshirilishi loyihada koʻrsatilgan ekologik koʻrsatkichlarga erishilmasligiga olib kelsa;

4) agar foydali qazilmalarni qazib olish boʻyicha rejalashtirilayotgan oʻzgartirishlar yer qoplamining butligini qoʻshimcha ravishda buzishi taxmin qilinayotgan boʻlsa;

5) agar kon qazib olish majmuining asosiy obyektlari sonini va parametrlarini oʻzgartirish rejalashtirilayotgan boʻlsa;

6) rejalashtirilayotgan xarajatlarda jiddiy oʻzgartirishlar mavjud boʻlsa;

7) yer qaʼridan foydalanuvchining majburiyatlarida jiddiy oʻzgartirishlar mavjud boʻlsa.

Qayta koʻrib chiqilgan konni oʻzlashtirish loyihasi Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan qayta koʻrib chiqilgan loyiha olinganidan keyin yigirma ish kuni ichida koʻrib chiqiladi.

Yer qaʼridan foydalanish markazi konni oʻzlashtirish loyihasini toʻliqligi, ijro etilishi va ushbu Qonunning 53-moddasiga muvofiqligi nuqtai nazaridan koʻrib chiqadi. Konni oʻzlashtirish loyihasiga kiritilgan oʻzgartirishlarda kamchiliklar aniqlangan taqdirda, Yer qaʼridan foydalanish markazi arizachidan ushbu Qonun 52-moddasining toʻrtinchi qismida bayon etilgan tartib-taomilga muvofiq oqilona muddatlarda bunday kamchiliklar bartaraf etilishini talab qilishi mumkin. Konni oʻzlashtirishning joriy loyihasiga kiritilgan oʻzgartirishlar qoʻshimcha ekologik ekspertiza oʻtkazilishini yoki uning qayta koʻrib chiqilishini talab etgan hollarda, bunday loyihani tasdiqlash faqat ekologik ekspertiza oʻtkazilganidan keyin va davlat ekologik ekspertizasining ijobiy xulosasi berilganidan keyin amalga oshiriladi.

Oʻzgartirilgan konni oʻzlashtirish loyihasi Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan tasdiqlanguniga qadar unga doir ishlarni amalga oshirish taqiqlanadi.

Koʻrib chiqish jarayoni tugaganidan keyin Yer qaʼridan foydalanish markazi qayta koʻrib chiqilgan konni oʻzlashtirish loyihasini qabul qilishi yoki uni qaytarishi kerak. Qayta koʻrib chiqilgan konni oʻzlashtirish loyihasini qaytarish asoslangan boʻlishi kerak. Ushbu Qonunda nazarda tutilmagan asoslarga koʻra qaytarishga yoʻl qoʻyilmaydi.

58-modda. Qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchilarning huquqlari

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchilar tegishli ruxsatnomada koʻrsatilgan qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olish, qayta ishlash, saqlash, transportda tashish, sotish va (yoki) eksport qilish huquqiga ega.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnoma yer qaʼridan foydalanuvchiga berilgan yer qaʼri uchastkalari hamda ruxsatnomada koʻrsatilgan yer uchastkasi hamda kadastr kvadrati yuzasining yer uchastkalari va biror-bir zarur boʻlgan tegishli uchastkalar doirasida quyidagi mutlaq huquqlarni beradi:

1) qoʻshimcha geologik jihatdan oʻrganishni amalga oshirish;

2) foydali qazilmalar zaxiralarini qayta baholash uchun qoʻshimcha oʻrganishni amalga oshirish;

3) konni oʻzlashtirishning joriy loyihasiga muvofiq konchilik faoliyatini amalga oshirish;

4) qattiq holdagi foydali qazilmalarni ishlab chiqarishni amalga oshirish;

5) ruxsatnoma berilgan qattiq holdagi foydali qazilmalarni tovar xomashyosi sifatida boyitishni, qayta ishlashni va ularga ishlov berishni amalga oshirish;

6) qazib olingan foydali qazilmalarni transportda tashish, saqlash va realizatsiya qilish;

7) basharti tegishli ruxsatnomalar, kelishuvlar yoki maʼqullashlar olingan boʻlsa, konchilik, qayta ishlash (boyitish), transport obyektlarini va boshqa tegishli obyektlarni hamda texnogen mineral hosilalarni joylashtirish, shu jumladan:

a) konni qurishni, doimiy inshootlarni barpo etishni hamda qazib olingan foydali qazilmalarni qazib olish, qayta ishlash, saqlash va yuklab joʻnatish uchun zarur boʻlgan asbob-uskunalarni oʻrnatishni amalga oshirish;

b) konning xodimlari va ularning oila aʼzolari uchun inshootlar hamda obyektlarni qurishni yoki oʻrnatishni amalga oshirish;

v) qazib olingan foydali qazilmalarni kondan realizatsiya qilish punktlariga yetkazish uchun infratuzilmani qurishni amalga oshirish;

8) basharti biror-bir qoʻllaniladigan ruxsatnomalar yoki maʼqullashlar olingan boʻlsa, quyidagilardan foydalanish:

a) basharti foydalanuvchilar uchun oqimdan pastda yetarlicha suv oqimi mavjud boʻlsa, foydali qazilmalarni qazib olish bilan bogʻliq maqsadlar uchun yer qaʼri uchastkasi doirasidagi yer osti suvlaridan;

b) konchilik faoliyatini amalga oshirish uchun yer qaʼri uchastkasi doirasidagi biror-bir tabiiy gidroenergetik resurslardan;

9) basharti ushbu Qonunda nazarda tutilgan qoidalarga rioya etilsa, ruxsatnomada koʻrsatilgan uchastkadagi sanoat obyektlarida aniqlangan boshqa qattiq holdagi foydali qazilmalar uchun ruxsatnomaning amal qilishi tatbiq etilishiga erishish;

10) ruxsatnomadan foydalanishga va uni bajarishga oqilona tarzda aralashmaslik.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchilar qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

59-modda. Qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchilarning majburiyatlari

Yer qaʼridan foydalanuvchi qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati davomida:

1) ruxsatnoma berilgan sanadan eʼtiboran qattiq holdagi foydali qazilmalarning asosiy turlariga doir uch yil ichida hamda noruda foydali qazilmalar boʻyicha bir yil ichida konchilik faoliyatini amalga oshirishni boshlashi;

2) konchilik faoliyatining barcha turlari, shu jumladan ishlab chiqarish texnologiyalari barcha qoʻllaniladigan standartlar va normalarga, shuningdek konchilik faoliyatini yuritishning tegishli amaliyotiga muvofiqligini taʼminlashi;

3) konchilik faoliyati konni oʻzlashtirishning joriy tasdiqlangan loyihasiga maʼlum darajada muvofiqligini taʼminlashi;

4) Yer qaʼridan foydalanish markaziga foydali qazilmalarning asosiy turlari boʻyicha konni oʻzlashtirishning yangilangan loyihasini har yili, noruda foydali qazilmalar boʻyicha esa har ikki yilda taqdim etishi;

5) konchilik faoliyatining barcha turlarini va yer qaʼri uchastkasidan qonuniy asosda boshqacha foydalanishni ushbu barcha ishlar oqilona vositalar bilan yoʻl qoʻyilmasligi mumkin boʻlgan jamoatchilikka oid yoki xususiy manfaatlar buzilishiga olib kelmasligini taʼminlash maqsadida konchilik faoliyatini amalga oshirish uchun zarur boʻlgan choralar bilan cheklashi;

6) konchilik faoliyatiga nisbatan amaldagi qonunchilikda belgilangan barcha talablarga tizimli ravishda va doimiy rioya etilishini taʼminlash hamda ularning ijro etilishini taʼminlash ustidan nazorat qilish uchun moʻljallangan tegishli boshqaruv tizimini tashkil etishi, joriy qilishi va muntazam ravishda yangilab borishi;

7) qazib olingan foydali qazilmalarning hamda ishlab chiqarish jarayonida hosil boʻladigan ishlab chiqarish chiqindilarining aniq hisobini yuritishi, shu jumladan har kungi ishchi jurnallarning va mahsulotlarni ishlab chiqarish, yuklab joʻnatish, asbob-uskunalarni yetkazib berish, baxtsiz hodisalar va obyektga tashrif buyuruvchilar reyestrlarining yuritilishini taʼminlashi;

8) ushbu Qonunning 61 va 62-moddalariga muvofiq foydali qazilmalarni qazib olish toʻgʻrisidagi hisobotlarni oʻz vaqtida taqdim etishi;

9) atrof-muhitni boshqarishning tasdiqlangan rejasi uning davriy ravishda qayta koʻrib chiqilishini va yangilab borilishini, shu jumladan monitoringini va hisobdorligini hisobga olgan holda bajarilishini amalga oshirishi;

10) suvni muhofaza qilish choralarini koʻrishi, shuningdek kon qazishmasiga kelib tushadigan yer osti suvlariga nisbatan qonunchilikda belgilangan suv obyektlarini muhofaza qilish boʻyicha boshqa talablarga rioya etishi;

11) ishlab chiqarish chiqindilarini saqlash va utilizatsiya qilish chogʻida ekologik talablarga rioya etishi;

12) ushbu Qonunning 15-bobiga muvofiq yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini bartaraf etish rejasini ishlab chiqishi va moliyalashtirishi;

13) ushbu Qonunning 60-moddasiga muvofiq uranni ishlab chiqarish chiqindilarini hamda uranni qayta ishlash mahsulotlarini saqlash va utilizatsiya qilish chogʻida ekologik hamda sanitariya-epidemiologik talablarga rioya etishi;

14) ushbu Qonunning 136-moddasiga va amaldagi qonunchilikka muvofiq tasdiqlangan oʻqitish dasturlarini hamda mehnatni muhofaza qilish, xavfsizlik texnikasi va xodimlar uchun qulay mehnat sharoitlarini yaratish boʻyicha normalarni, shuningdek avariyalar va favqulodda vaziyatlarga shay holatda turishni hamda ularning oqibatlari bartaraf etilishini taʼminlash chora-tadbirlarini amalga oshirishi;

15) ushbu Qonunning 159-moddasiga muvofiq infratuzilmani rivojlantirish, foydalanish va texnik xizmat koʻrsatishning tasdiqlangan rejalarini amalga oshirishi;

16) davriy hamda tanlab oʻtkaziladigan tekshiruvlar va (yoki) auditlar olib borilishiga rioya etishi;

17) Oʻzbekiston Respublikasi tomonidan ratifikatsiya qilingan xalqaro shartnomalarga muvofiq korrupsiyaga qarshi kurashish boʻyicha odob-axloq kodeksini ishlab chiqishi va unga rioya etilishini taʼminlashi;

18) Oʻzbekiston Respublikasida amalda boʻlgan qazib olish tarmoqlarining shaffofligi tashabbusi standartlariga (QTSHTS) rioya etishi;

19) nizo predmeti boʻlmagan yer qaʼridan foydalanish uchun barcha soliqlarni, yer soliqlarini, bojxona bojlarini va boshqa soliqlarni oʻz vaqtida hamda ishonchli tarzda deklaratsiya qilishi va toʻlashi;

20) ushbu Qonun va biror-bir boshqa qoʻllaniladigan qonunchilik qoidalariga rioya etilishi maqsadida barcha tegishli vakolatli organlar hamda huquqni muhofaza qiluvchi organlar xodimlari bilan hamkorlik qilishi shart.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olish boʻyicha yer qaʼridan foydalanuvchi biror-bir konchilik faoliyati boshlanguniga qadar konchilik faoliyatining barcha turlari uchun sugʻurta polislarini sotib oladi va doimiy ravishda yangilab boradi hamda amalga oshiriladigan konchilik faoliyatining xususiyati va turi hisobga olingan holda, tegishli sugʻurtaning oʻrnini qoplash limitlari, chegirmalari va boshqa shartlari mazkur tarmoqda odatda qoʻllaniladigan shartlar bilan taqqoslanishini taʼminlaydi.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarning asosiy turlarini qazib olish uchun ruxsatnoma olgan yer qaʼridan foydalanuvchi texnogen mineral hosilalarga doir loyihalardan tashqari:

1) ushbu Qonunning 56-moddasida nazarda tutilgan har yilgi eng kam xarajatlar toʻgʻrisidagi talabga rioya etishi;

2) ushbu Qonunning 16-bobiga muvofiq mahalliy ishlab chiqarish tovarlarini xarid qilish rejasining bajarilishini amalga oshirishi;

3) ushbu Qonunning 16-bobiga muvofiq mahalliy kadrlarni yollash, oʻqitish va yuqori lavozimga koʻtarish boʻyicha rejalarning bajarilishini amalga oshirishi shart.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchilarning zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

60-modda. Radioaktiv foydali qazilmalarni qazib olish uchun yer qaʼri uchastkasidan foydalanishning alohida shartlari

Radioaktiv foydali qazilmalarni, shu jumladan uranni qazib olish boʻyicha faoliyat bilan shugʻullanadigan yer qaʼridan foydalanuvchi ushbu moddada bayon etilgan qoʻshimcha majburiyatlarga rioya etishi kerak.

Uran boʻyicha konchilik faoliyati Atom energiyasiga boʻyicha xalqaro agentlikning (AEXA) radiatsiyadan muhofaza qilishga doir asosiy xavfsizlik standartlariga hamda Oʻzbekiston Respublikasining radiatsiyaviy xavfsizlik sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlariga muvofiq boʻlishi kerak.

Radioaktiv foydali qazilmalarni, shu jumladan uranni qazib olish boʻyicha faoliyat bilan shugʻullanadigan yer qaʼridan foydalanuvchi quyidagilar uchun javobgar boʻladi:

1) butun hududda, shu jumladan yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini bartaraf etish davrida va yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini bartaraf etish davri tugaganidan keyin radiatsiyaviy xavfsizlikni taʼminlash uchun, shuningdek atrof-muhitni tiklash uchun;

2) yadroviy xavfsizlikni hamda uran ishlab chiqarishga oid biror-bir obyektning jismonan muhofaza qilinishini va chiqindilar utilizatsiya qilinishini taʼminlash uchun;

3) joʻnatuvchi va (yoki) tashuvchi sifatida radioaktiv materialni transportda tashish, shu jumladan umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻllar va temiryoʻl orqali tashish uchun.

Yer qaʼridan foydalanuvchi radiatsiyaviy xavfsizlikni taʼminlash doirasida oʻzining barcha majburiyatlariga rioya etilishini taʼminlash uchun yetarlicha texnik va moliyaviy resurslarga ega boʻlishi kerak.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi tomonidan berilgan radiatsiyaviy xavfsizlikni taʼminlashga doir ruxsat etuvchi hujjatlar uran qazib olish bilan bogʻliq faoliyatning muhim siklidagi barcha bosqichlar uchun, shu jumladan rudani geologik jihatdan oʻrganish, qazib olish, qayta ishlash va (yoki) ishlab chiqarish, konchilik faoliyatining radioaktiv chiqindilari bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirish obyektlari hamda radioaktiv materiallarni transportda tashish uchun talab etiladi.

Uran qazib olish boʻyicha loyiha uchun konni oʻzlashtirish loyihasi konchilik faoliyati uchun radiatsiyani boshqarish rejasini oʻz ichiga oladi. Radiatsiyani boshqarish rejasining shakli va mazmuni qonunchilik hujjatlariga muvofiq belgilanadi.

Yer qaʼridan foydalanuvchi radiatsiyaviy xavfsizlikni taʼminlashga doir ruxsat etuvchi hujjatlar berish tartib-taomili doirasida radiatsiyani boshqarishning birinchi dastlabki rejasini Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasiga koʻrib chiqish va tasdiqlash uchun taqdim etishi shart. Uran boʻyicha biror-bir konchilik faoliyati, shu jumladan qurilish radiatsiyaviy xavfsizlikni taʼminlashga doir ruxsat etuvchi hujjatlarsiz amalga oshirilishi mumkin emas.

Yer qaʼridan foydalanuvchi uranni qazib olish boʻyicha faoliyatni amalga oshirish chogʻida quyidagilarni taʼminlashi shart:

1) “Radiatsiyaviy xavfsizlik toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunida belgilangan umumiy prinsiplarga muvofiq biror-bir uran qurilmalari loyihalashtirilishini;

2) obyektlar, shu jumladan konchilik faoliyatining radioaktiv chiqindilari bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirish boʻyicha biror-bir obyekt uran oksidining konsentratlarini ruxsatsiz olib chiqish va qarshilik koʻrsatish xavfidan lozim darajada himoya qilinishini;

3) jarayonning barcha bosqichlarida uranning joylashgan yeri, miqdori va xususiyatlari toʻgʻrisidagi axborot aniq, oʻz vaqtida, toʻliq va ishonchli berilishiga koʻmaklashishni;

4) radiatsiyadan muhofaza qilish uchun asosiy xavfsizlik normalariga muvofiq hisobdorlikning barcha talablariga rioya etilishini;

5) ushbu tartib-taomillar va choralarga rioya etilishini tekshirish maqsadida oʻz xodimlari hamda obyektlari auditdan oʻtkazilishini;

6) har bir obyektda uran oksidi konsentratlarini hisobga olish hamda nazorat qilish choralarini boshqarish uchun javob beradigan tegishli malaka va tajribaga ega mutaxassis tayinlanishini;

7) uran oksidi konsentratining biror-bir yetishmayotgan hajmlari aniqlanganidan keyin ikki soat ichida Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi xabardor qilinishini;

8) uran oksidi konsentratlarini hisobga olish va nazorat qilish bilan bogʻliq barcha buxgalteriya hamda foydalanishga oid hisobga olish yozuvlari, hisobotlar va dastlabki hujjatlar ushbu konsentratlar yuzaga kelgan sanadan yoki uran oksidi konsentratlarining jami miqdori ishlab chiqarish obyektidan olib chiqilgan sanadan eʼtiboran kamida besh yil ichida saqlanishini.

Respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari uran rudasini qazib olish va (yoki) qayta ishlash boʻyicha yer qaʼridan foydalanish obyektlaridan xavfsiz foydalanilishini taʼminlashga imkon berishi shart.

61-modda. Qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishda hisobdorlik

Butun konchilik faoliyati foydali qazilmalarni qazib olish toʻgʻrisidagi hisobotlarda hujjatlashtiriladi.

Foydali qazilmalarni qazib olish toʻgʻrisidagi har yilgi hisobot quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

1) konchilik faoliyatiga doir ishlarning barcha turlari tavsifini, shu jumladan quyidagilar boʻyicha batafsil axborotni:

a) konchilik infratuzilmasi obyektlarining qurilishi yoki oʻzgartirilishi;

b) togʻ-kon ishlari, shu jumladan olib chiqilgan chiqindilar va ularni utilizatsiya qilish usullari;

v) yuklab joʻnatish va logistika;

g) avariyalar va xavfsizlik sohasidagi mojarolar;

2) qazib olingan foydali qazilmalar tavsifini (shu jumladan qazib olish chogʻidagi yoʻqotishlarni);

3) geologik jihatdan oʻrganish chogʻida amalga oshiriladigan biror-bir ishlar boʻyicha geologik hisobotni;

4) realizatsiya qilish (sotish) va sarf-xarajatlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni;

5) yer qaʼridan foydalanuvchining yillik moliyaviy hisobotining koʻchirma nusxalarini;

6) foydali qazilmalarning asosiy turlari boʻyicha loyihalar uchun, bundan texnogen mineral hosilalar mustasno — ushbu Qonunning 56-moddasiga muvofiq har yilgi eng kam xarajatlar toʻgʻrisidagi hamda ushbu Qonunning 16-bobiga muvofiq mahalliy ishlab chiqarish tovarlarining xaridlari boʻyicha, mahalliy kadrlarni yollash, oʻqitish va yuqori lavozimga koʻtarish boʻyicha rejalarning bajarilishi haqidagi hisobotni;

7) qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa maʼlumotlarni.

Har yilgi hisobotning shakli qonunchilik hujjatlarida belgilanadi.

Foydali qazilmalarni qazib olish toʻgʻrisidagi har yilgi hisobot keyingi yilning 31-martiga qadar boʻlgan muddatda Yer qaʼridan foydalanish markaziga taqdim etiladi. Toʻliq boʻlmagan kalendar yil uchun hisobotlar mazkur davr tugaganidan keyin ikki oydan kechiktirmay aniq muddat uchun taqdim etiladi.

62-modda. Qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olish toʻgʻrisidagi yakuniy hisobot

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishni amalga oshirgan yer qaʼridan foydalanuvchi ruxsatnoma amal qiladigan butun davr uchun qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olish toʻgʻrisidagi yakuniy hisobotni Yer qaʼridan foydalanish markaziga qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnomaning amal qilishi tugagan sanadan keyin uch oy ichida taqdim etishi shart.

Foydali qazilmalarni qazib olish toʻgʻrisidagi yakuniy hisobot qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olish toʻgʻrisidagi har yilgi hisobotlar toʻplamini oʻz ichiga oladi va quyidagilarni umumlashtiradi:

1) konchilik faoliyatiga doir ishlarning natijalarini, shu jumladan qazib olingan va qayta ishlangan mineral xomashyoning tonnadagi ogʻirligi, hajmi, tarkibi, salmogʻi hamda qiymati haqidagi maʼlumotlarni;

2) olib chiqilgan chiqindilarning tonnadagi ogʻirligi va hajmi hamda ularni utilizatsiya qilish usuli toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni;

3) xarajatlar, sarflar va yollangan xodimlar haqidagi batafsil maʼlumotlarni;

4) rejalarda va tegishli masshtabdagi kesimlarda aks ettiriladigan, yer qaʼri uchastkasida joylashgan biror-bir qolgan foydali qazilmalar zaxiralarining va resurslarning hisob-kitoblarini;

5) ruxsatnomaga muvofiq amalga oshiriladigan foydali qazilmalarni qazib olish va qayta ishlash bilan bogʻliq boʻlgan mehnatni muhofaza qilish hamda xavfsizlik texnikasi, shuningdek atrof-muhitni muhofaza qilish masalalarini, shu jumladan biror-bir sodir boʻlgan jiddiy baxtsiz hodisalarning turi va sonini;

6) yerlarni rekultivatsiya qilish boʻyicha qoʻllaniladigan choralarni va yer qaʼri uchastkasi hududini tiklashning yakuniy holatini;

7) ishlab chiqarishga doir umumiy qilingan sarf-xarajatlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni;

8) qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa maʼlumotlarni.

Yakuniy hisobotning shakli qonunchilik hujjatlarida belgilanadi.

7-bob. Uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir ruxsatnoma

63-modda. Uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir ruxsatnoma olishga oid ariza

Har qanday vakolatli shaxs “birinchi kelgan birinchi oladi” prinsipiga koʻra uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir ruxsatnoma berilishi uchun Yer qaʼridan foydalanish markaziga murojaat qilishi mumkin. Uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir ruxsatnomaga kiritilgan taxmin qilinayotgan yer uchastkasining oʻlchami 10 500 kadastr kvadratlaridan oshmasligi kerak.

Arizalar qonunchilikda belgilangan tartibda boshqa davlat organlari bilan kelishilgan va muvofiqlashtirilgan taqdirda Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan koʻrib chiqiladi.

Arizada quyidagi maʼlumotlar koʻrsatiladi:

1) arizachining davlat roʻyxatidan oʻtganligi toʻgʻrisidagi guvohnomaga muvofiq toʻliq nomi;

2) arizachi vakolatli shaxs ekanligini tasdiqlovchi axborot;

3) soʻralayotgan kadastr kvadratlarining tafsilotlari, shu jumladan ularning joylashgan joyi va koordinatalari koʻrsatilgan tegishli masshtabdagi xarita;

4) rekognossirovka qilish ishlarining loyihasi;

5) arizachining uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir ruxsatnomaga muvofiq amalga oshirish uchun nazarda tutilgan ishlar bilan taqqoslanishi mumkin boʻlgan uglevodorodlarni rekognossirovka qilish ishlari boʻyicha oldingi tajribasini tasdiqlovchi hujjatlar, shu jumladan arizachi oxirgi besh yilda uglevodorodlarni rekognossirovka qilish ishlarini amalga oshirgan mamlakatlar roʻyxati;

6) arizachining moliyaviy, kasbiy va texnik salohiyati hamda imkoniyatlari tasdigʻi;

7) davlat ekologik ekspertizasining ijobiy xulosasi;

8) qonunchilik hujjatlari talablariga muvofiq zarur boʻlgan har qanday boshqa axborot, shuningdek arizani koʻrib chiqqanlik uchun yigʻim toʻlanganligini tasdiqlovchi hujjat.

Uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir ruxsatnomani berish toʻgʻrisidagi arizani koʻrib chiqqanlik uchun yigʻim miqdori qonunchilik hujjatlarida belgilanadi. Yigʻim summasi qaytarilmaydi.

Ariza kelib tushganda Yer qaʼridan foydalanish markazi uni yer qaʼri davlat fondi kadastrining arizalar reyestrida roʻyxatga oladi va arizachini ariza berilganligi toʻgʻrisida xabardor qiladi.

64-modda. Uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir ruxsatnomani rasmiylashtirish

Uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir ruxsatnoma berish toʻgʻrisidagi berilgan arizani koʻrib chiqish muddati toʻldirilgan ariza olingan kundan eʼtiboran yigirma ish kunidan oshmasligi kerak. Berilgan arizani koʻrib chiqish uchun belgilangan muddat oʻtganidan keyin uch ish kuni ichida Yer qaʼridan foydalanish markazi uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir ruxsatnomani birinchi boʻlib toʻliq ariza bergan vakolatli shaxsga beradi.

Yer qaʼridan foydalanish markazining uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir ruxsatnoma berilishini rad etishi asoslangan boʻlishi hamda ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlari qoidalariga muvofiq boʻlishi kerak. Bunda Yer qaʼridan foydalanish markazi uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir ruxsatnoma doirasida nazarda tutilgan ishlar hajmini faqat rekognossirovka qilish ishlarining ayrim turlariga nisbatan cheklashga haqli.

Uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir ruxsatnoma berilganda yer qaʼri davlat fondi kadastrining ruxsatnomalar reyestriga tegishli yozuv kiritiladi.

65-modda. Uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati

Uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir ruxsatnoma, agar u rad etilmagan yoki chaqirib olinmagan boʻlsa yoxud uning amal qilish muddati ushbu Qonun talablariga muvofiq uzaytirilmagan boʻlsa, ruxsatnoma roʻyxatga olingan sanadan eʼtiboran uch yilgacha muddatga beriladi.

Uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati yer qaʼridan foydalanuvchining soʻroviga koʻra bir yilgacha muddatga uzaytirilishi mumkin. Ushbu Qonunning 110-moddasida nazarda tutilgan qoidalarga muvofiq uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddatini faqat bir marta uzaytirishga yoʻl qoʻyiladi.

66-modda. Uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir har yilgi eng kam xarajatlar

Uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir ruxsatnoma olgan yer qaʼridan foydalanuvchi ushbu moddada va qonunchilikda belgilangan uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir har yilgi eng kam xarajatlar toʻgʻrisidagi talablarga rioya etishi shart.

Yer qaʼridan foydalanuvchi uchun uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir har yilgi eng kam xarajatlar qonunchilik hujjatlarida belgilanadi. Uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir har yilgi eng kam xarajatlarni hisob-kitob qilish Oʻzbekiston Respublikasi hududida belgilangan va hisobot yilining 1-yanvarida amalda boʻlgan bazaviy hisoblash miqdori asosida amalga oshiriladi.

Agar uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir ruxsatnoma amal qilishi muddatining birinchi yoki oxirgi yili toʻliq boʻlmasa, har yilgi eng kam xarajatlar ruxsatnomaning tegishli yildagi amal qilish muddatining har bir toʻliq oyi uchun mutanosib ravishda hisob-kitob qilinadi.

Uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir ruxsatnomaning amal qilishi biror-bir yil davomida tugatilgan taqdirda, har yilgi eng kam xarajatlar ruxsatnomaning tegishli yildagi har bir toʻliq oyi uchun mutanosib ravishda hisob-kitob qilinadi.

Har yilgi eng kam xarajatlarga kiritilmaydigan, yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan qilingan maqbul xarajatlar va boshqa xarajatlar qonunchilik hujjatlarida belgilanadi. Uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir eng kam xarajatlarni hisob-kitob qilish faqat tegishli ruxsatnoma doirasida qilingan xarajatlarga nisbatan amalga oshiriladi.

Ushbu moddada nazarda tutilgan har yilgi eng kam xarajatlar boʻyicha majburiyatlar buzilgan taqdirda, yer qaʼridan foydalanuvchi yetishmayotgan xarajatlarni amalga oshirishi va bu haqda Yer qaʼridan foydalanish markaziga hisobot yilidan keyingi ikki oydan kech boʻlmagan muddatda hisobot taqdim etishi shart. Bunda yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan ushbu moddaga muvofiq amalga oshirilgan xarajatlar joriy yil xarajatlarida hisobga olinmaydi va hisobot yili uchun hisobotda aks ettirilgan deb hisoblanadi.

67-modda. Uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir ruxsatnomani olgan yer qaʼridan foydalanuvchilarning huquqlari

Uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir ruxsatnoma yer qaʼridan foydalanuvchilarga ruxsatnomaga kiritilgan yer qaʼri uchastkasi doirasida quyidagi huquqlarni beradi:

1) uglevodorodlarning biror-bir konlarini aniqlash salohiyatini baholash maqsadida dala kuzatuvlarini, geologik, petrofizik, geofizik, geokimyoviy va geotexnik tadqiqotlarni olib borish orqali, shu jumladan masofadan zondlash usullarini qoʻllagan holda geologik qatlamlarning tuzilishi va tarkibini geologik jihatdan oʻrganishni amalga oshirish;

2) kimyoviy va boshqa tahlilni, sinovlarni, tadqiqotlarni yoki ilmiy tajribalarni amalga oshirish maqsadlari uchun ruxsatnomada nazarda tutilgan yer qaʼri uchastkasidan uglevodorodli namunalarni chiqarib olish va olish;

3) zarur boʻlgan taqdirda, ruxsatnomaning shartlarida koʻrsatilgan, tuproq yuzasidan 300 metrdan oshmasligi kerak boʻlgan chuqurlikkacha uncha chuqur boʻlmagan burgʻilashni amalga oshirish;

4) uglevodorodlarni rekognossirovka qilish uchun zarur boʻlgan va bu bilan bogʻliq istalgan boshqa ishlarni ruxsatnomaga muvofiq amalga oshirish.

Agar uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir ruxsatnomaning shartlarida boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan huquqlar mutlaq huquq boʻlmaydi. Yer qaʼridan foydalanish markazi ushbu Qonun qoidalariga muvofiq uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir ruxsatnoma doirasida yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan toʻlangan yigʻimlarni qaytarish boʻyicha biror-bir javobgarlik yoki majburiyat yuzaga kelmagan holda, uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir berib boʻlingan ruxsatnoma tarkibiga kiradigan yer uchastkasining istalgan qismida uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma berishga haqli.

Yer qaʼridan foydalanuvchi ushbu Qonun qoidalariga muvofiq uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir ruxsatnomaga kiritilgan yer qaʼri uchastkasi doirasida olib boriladigan biror-bir geologik yoki boshqa tadqiqotlarni sharhlashga oid natijalar va hisobotlarni oʻz mablagʻlari hamda sarf-xarajatlari hisobidan sotish va tarqatish uchun tayyorlashga haqli.

Uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir ruxsatnomaning berilishi kadastr kvadrati yuzasi yer uchastkasining yoki uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir ruxsatnomaga kiritilgan yer qaʼri uchastkasining biror-bir qismiga nisbatan uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomani yoki uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnomani berishga oid biror-bir ustuvor huquqni bermaydi.

68-modda. Uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchilarning majburiyatlari

Uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchilar:

1) ruxsatnoma berilgan paytdan eʼtiboran oʻttiz kun ichida Yer qaʼridan foydalanish markaziga ruxsatnoma amal qiladigan butun davr uchun rekognossirovka qilish ishlarining kompleks loyihasini taqdim etishi;

2) biror-bir rekognossirovka qilish ishlari boshlanguniga qadar barcha zarur ruxsatnomalarni olishi, ekologik ekspertizani oʻtkazishi va davlat ekologik ekspertizasining hamda Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasining ijobiy xulosasini olishi shart.

Rekognossirovka qilish ishlarining loyihasida taklif etilayotgan ishlar batafsil tavsiflanadi va kamida quyidagilar koʻrsatiladi:

a) tegishli rekognossirovka qilish ishlarining maqsadi va xususiyati;

b) taklif etilayotgan rekognossirovka qilish usullari, shuningdek foydalanilishi taxmin qilinayotgan materiallar va asbob-uskunalar;

v) uglevodorodlarni rekognossirovka qilish ishlari davomida amalga oshirilishi rejalashtirilayotgan xarajatlarning kutilayotgan eng kam summasi;

g) zarur boʻlgan taqdirda, foydalanishdan chiqarish boʻyicha dastlabki reja.

Rekognossirovka qilish ishlari loyihasining shakli qonunchilik hujjatlarida belgilanadi.

Yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan taqdim etiladigan rekognossirovka qilish ishlarining loyihasi yer qaʼridan foydalanuvchi biror-bir rekognossirovka qilish ishlarini boshlaguniga qadar Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan tasdiqlanishi lozim. Yer qaʼridan foydalanish markazi loyihani yigirma ish kuni ichida koʻrib chiqadi. Loyihaning tasdiqlanishini rad etish asoslangan boʻlishi kerak. Rekognossirovka qilish ishlarining loyihasi faqat loyiha ushbu Qonun, tegishli ekologiya toʻgʻrisidagi qonunchilik yoki boshqa qoʻllaniladigan qonunchilik qoidalariga muvofiq boʻlmagan taqdirda rad etilishi mumkin.

Uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati davomida yer qaʼridan foydalanuvchi:

1) ekologik ekspertizaning ushbu modda birinchi qismining 2-bandida koʻrsatilgan barcha zarur boʻlgan ijobiy xulosalari olingan sanadan eʼtiboran oʻttiz kun ichida uglevodorodlarni rekognossirovka qilish ishlarini boshlashi;

2) tegishli darajadagi neft-gaz amaliyotiga muvofiq uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir barcha ishlar samarali va natijali amalga oshirilishini taʼminlashi;

3) rekognossirovka qilish ishlarining tasdiqlangan loyihasida bayon etilgan ishlarning usullariga doir normalar va talablarga rioya etishi;

4) uglevodorodlarni rekognossirovka qilish ishlari rekognossirovka qilish ishlarining loyihasiga jiddiy ravishda muvofiqligini taʼminlashi;

5) uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganish bilan bogʻliq biror-bir ishlarni amalga oshirmasligi;

6) rekognossirovka qilish ishlarining hamda ruxsatnomada koʻrsatilgan kadastr kvadrati yuzasining yer uchastkasidan biror-bir boshqacha tarzda foydalanish hajmini ushbu barcha ishlar oqilona usullar bilan oldini olish mumkin boʻlgan ijtimoiy yoki xususiy manfaatlarning buzilishiga olib kelmasligi uchun bunday faoliyat maqsadlari uchun zarur boʻlgan choralar bilan cheklashi;

7) har yilgi eng kam xarajatlarni amalga oshirishi;

8) tabiiy va sunʼiy tashuvchilarning but saqlanishini hamda toʻgʻri tamgʻalanishini taʼminlashi, rekognossirovka qilish ishlari jarayonida ishlab chiqilgan geologik, marksheyderlik va boshqa hujjatlarni saqlashi;

9) ushbu Qonunning 69-moddasiga muvofiq zarur boʻlgan hisobotlarni taqdim etishi;

10) yer qaʼri uchastkasidan biror-bir uglevodorodlarni yoki boshqa turdagi foydali qazilmalar resurslarini chiqarib olmasligi, bundan shunday faoliyat oqilona darajada yer qaʼridan foydalanuvchiga uglevodorodli namunalarni tahlil qilish yoki ularning sinovlarini oʻtkazish imkoniyatini berishi uchun zarur boʻlgan hollar mustasno;

11) tasdiqlangan oʻqitish dasturlarini amalga oshirishi hamda mehnatni muhofaza qilish, xavfsizlik texnikasi va xodimlar uchun qulay mehnat sharoitlarini yaratish boʻyicha normalarga rioya etishi, shuningdek ushbu Qonunning 14-bobiga va amaldagi qonunchilikka muvofiq avariyalarga hamda favqulodda vaziyatlarga shay holatda turishni va ularning oqibatlari bartaraf etilishini taʼminlashga doir choralarini amalga oshirishi;

12) davriy hamda tanlab oʻtkaziladigan tekshiruvlar va (yoki) auditlar oʻtkazilishiga rioya etishi;

13) Oʻzbekiston Respublikasi tomonidan ratifikatsiya qilingan xalqaro shartnomalarga muvofiq korrupsiyaga qarshi kurashish boʻyicha odob-axloq kodeksini ishlab chiqishi va unga rioya etilishini taʼminlashi;

14) nizo predmeti boʻlmagan barcha bojxona bojlarini, toʻlovlarni, yigʻimlarni va soliqlarni oʻz vaqtida hamda ishonchli deklaratsiya qilishi va toʻlashi;

15) ushbu Qonun va biror-bir boshqa qoʻllaniladigan qonunchilik qoidalariga rioya etilishi maqsadida barcha tegishli vakolatli organlar hamda huquqni muhofaza qiluvchi organlarning xodimlari bilan hamkorlik qilishi shart.

Ushbu moddada koʻrsatilgan majburiyatga qoʻshimcha sifatida uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchi Yer qaʼridan foydalanish markazini yoki istalgan boshqa vakolatli organni rekognossirovka qilish ishlarining natijalarini va izohlab berilgan hisobotlarini sotish yoki almashish toʻgʻrisida yozma shaklda xabardor qilishi shart.

Uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchilarning zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

69-modda. Uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir ruxsatnoma doirasida hisobdorlik

Uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchi Yer qaʼridan foydalanish markaziga yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan oʻtgan uch oy uchun amalga oshirilgan uglevodorodlarni rekognossirovka qilish ishlarining borishi toʻgʻrisidagi batafsil axborotni oʻz ichiga olgan hisobotni har bir chorak tugaganidan keyin oʻn besh kun ichida taqdim etadi. Hisobot quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

1) kadastr kvadrati yuzasining yer uchastkasi hududida olib borilgan dala kuzatuvlari, geologik yoki geofizik tadqiqotlar va (yoki) masofaviy zondlash ishlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni;

2) biror-bir shunday olib borilgan kuzatuv, tadqiqot va (yoki) ishlarning turi, joylashgan yeri hamda vaqtini;

3) yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan olingan maʼlumotlarning, yozuvlarning, xaritalarning, uglevodorodli namunalarning, hisobvaraqlarning va axborotning koʻchirma nusxalarini;

4) yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan bajarilgan yoki olib borilayotgan biror-bir shunday kuzatuvni, tadqiqotni yoki ishlarni tahlil qilish natijalarini.

Yer qaʼridan foydalanuvchi uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir ruxsatnomaning amal qilishi tugagan kundan eʼtiboran uch oy ichida ishlarni bajarish chogʻida olingan barcha dastlabki maʼlumotlar, shuningdek ishlov berish va sharhlash materiallari, kern namunalari va boshqa har qanday materiallar nazarda tutilgan ruxsatnomaning butun amal qilish muddati ichida ruxsatnomada koʻrsatilgan yer uchastkasida amalga oshirilgan rekognossirovka qilish ishlarining natijalari toʻgʻrisidagi yakuniy hisobotni qogʻozda va elektron tarzda Yer qaʼridan foydalanish markaziga taqdim etadi.

Agar uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir ruxsatnoma amal qiladigan yakuniy chorakda olingan biror-bir maʼlumotlarga koʻra uch oydan koʻproq muddat ishlov berish talab etilsa, yakuniy hisobot maʼlumotlarga ishlov berilganidan keyin, biroq uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir ruxsatnomaning amal qilishi tugagan sanadan keyin olti oydan kechiktirmay darhol taqdim etiladi.

Uglevodorodlarni rekognossirovka qilish ishlari boʻyicha hisobotning shakli va unga doir talablar qonunchilik hujjatlari bilan belgilanadi.

8-bob. Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganish

70-modda. Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma berish toʻgʻrisidagi ariza

Istalgan vakolatli shaxs koʻpi bilan 5 250 ta bir-biriga bogʻliq ochiq kadastr kvadratlariga nisbatan “birinchi kelgan birinchi oladi” prinsipiga koʻra uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma berish toʻgʻrisidagi arizani Yer qaʼridan foydalanish markaziga berishga haqli.

Arizalar Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan koʻrib chiqiladi.

Manfaatdor shaxs “birinchi kelgan birinchi oladi” prinsipiga koʻra geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma berish uchun Yer qaʼridan foydalanish markaziga quyidagi maʼlumotlar koʻrsatilgan arizani beradi:

1) arizachining davlat roʻyxatidan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi guvohnomaga muvofiq toʻliq nomi;

2) arizachi vakolatli shaxs ekanligini tasdiqlovchi axborot;

3) soʻralayotgan ochiq kadastr kvadratlari tafsilotlari;

4) arizachi bunday ruxsatnoma berilayotganda oʻzida boʻlishi mumkin boʻlgan kadastr kvadratlarining umumiy soni boʻyicha cheklovlarni buzmayotganligini tasdiqlovchi hujjat;

5) taklif etilayotgan ishlarning xususiyati va turi hamda rejalashtirilayotgan eng kam xarajatlarning dastlabki summasi batafsil tavsiflangan uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganish ishlarining dastlabki loyihasi;

6) ishlarning dastlabki loyihasiga binoan uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir taklif etilayotgan ishlarni amalga oshirishda arizachining moliyaviy, kasbiy va texnik imkoniyatlari hamda qobiliyatlarini tasdiqlovchi dalillar, shu jumladan yer qaʼridan foydalanuvchi oxirgi besh yil ichida bunday faoliyatni amalga oshirgan mamlakatlar roʻyxati;

7) ekologik ekspertiza oʻtkazilguniga va davlat ekologik ekspertizasining hamda Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasining ijobiy xulosasi olinguniga qadar uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir biror-bir ishlarni boshlamaslik toʻgʻrisidagi majburiyat koʻrsatilgan xat;

8) qonunchilik talablariga muvofiq boshqa axborot;

9) arizani koʻrib chiqqanlik uchun yigʻim toʻlanganligini tasdiqlovchi hujjat.

Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ishlarning dastlabki rejasida taklif etilayotgan geologik tadqiqotlarning xususiyati va hajmi, ularni amalga oshirish chogʻida foydalaniladigan usullar va asbob-uskunalar toʻgʻrisidagi batafsil axborot, shuningdek taklif etilayotgan ishlar jadvali hamda arizachi sarflashni rejalashtirayotgan xarajatlarning eng kam summalari boʻlishi kerak.

Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma berish toʻgʻrisidagi arizani koʻrib chiqqanlik uchun yigʻim miqdori qonunchilik hujjatlarida belgilanadi. Yigʻim summasi qaytarilmaydi.

Ariza kelib tushganda Yer qaʼridan foydalanish markazi ariza kelib tushgan sana va vaqtni koʻrsatgan holda uni yer qaʼri davlat fondi kadastrining arizalar reyestrida roʻyxatga oladi hamda arizachiga ariza berilganligini tasdiqlovchi hujjatni beradi.

Yer qaʼridan foydalanish markazi arizaning toʻliqligini, shu jumladan uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganish ishlariga oid dastlabki loyihaning shakli va mazmuni toʻgʻri ekanligini besh ish kuni ichida tasdiqlaydi. Ariza ushbu moddada belgilangan talablarga nomuvofiq boʻlgan taqdirda, Yer qaʼridan foydalanish markazi arizachini aniqlangan xatolar toʻgʻrisida xabardor qiladi. Arizachi aniqlangan xatolarni xabarnomada koʻrsatilgan sanadan eʼtiboran oʻn ish kuni ichida tuzatadi. Agar xatolar bunday oʻn kunlik muddat ichida tuzatilsa, dastlabki ariza topshirilgan sana ariza topshirilgan sana deb hisoblanadi. Agar xatolar koʻrsatilgan muddatda tuzatilmasa, Yer qaʼridan foydalanish markazi uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma berilishini rad etadi.

71-modda. Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma berishning qoʻshimcha usullari

Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi auksion yoki tender orqali tanlovga oid kimoshdi savdolarini oʻtkazish zarurligini belgilagan hollarda uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomalar auksion yoki tender oʻtkazish yoʻli bilan berilishi mumkin.

Alohida hollarda uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining hujjatlariga muvofiq berilishi mumkin. Bunday hollarda auksion yoki tender uchun qulay boʻlgan kadastr kvadratlari Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan zaxira qilib qoʻyiladi.

Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma berish uchun auksionlar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlangan Yer qaʼri uchastkalaridan foydalanish huquqiga doir ruxsatnomalar berish toʻgʻrisidagi nizomga muvofiq, chetdan aralashuvni istisno etadigan elektron savdo maydonchasida kimoshdi savdolarini oʻtkazish orqali amalga oshiriladi.

Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma berish uchun tender Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlangan Yer qaʼri uchastkalaridan foydalanish huquqiga doir ruxsatnomalar berish toʻgʻrisidagi nizomda nazarda tutilgan tartibga muvofiq oʻtkaziladi.

Tender jarayonining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:

1) yer qaʼri uchastkalaridan foydalanish shartlarini ishlab chiqishda respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarining va xoʻjalik boshqaruvi organlarining samarali hamkorligini tashkil etish;

2) mavjud boʻlgan geologik maʼlumotlar, geologik jihatdan oʻrganish toʻgʻrisidagi hisobotlar va boshqa tegishli axborot asosida ishlab chiqilgan yer qaʼri uchastkalarini berish boʻyicha tenderning boshlangʻich shartlarini kelishish;

3) taqdim etilgan geologik jihatdan oʻrganish loyihalarining ekspertizasini va ularning Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligiga, shuningdek yer qaʼri uchastkalaridan foydalanishning belgilangan shartlariga muvofiqligini baholashni tashkil etish;

4) Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga maqbul boʻlgan tanlovga oid arizani tasdiqlash uchun taqdim etish.

Auksion yoki tender ishtirokchilari auksionda yoki tenderda ishtirok etish huquqini olish uchun ushbu Qonunning 70-moddasida nazarda tutilgan axborotni taqdim etishi kerak, tanlov ishtirokchisi esa geologik jihatdan oʻrganishning dastlabki loyihasi oʻrniga uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishning taxminiy rejasini taqdim etishi mumkin.

Auksion yoki tender gʻolibini aniqlash toʻgʻrisidagi bayonnoma tegishli kadastr kvadratlarida uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomani gʻolibga berish uchun asos boʻladi.

Auksiondan yoki tenderdan tushgan mablagʻlar qonunchilikda belgilangan tartibda taqsimlanadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining hujjatlariga muvofiq beriladigan uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomalar ushbu Qonunning barcha talablariga muvofiq boʻlishi kerak, shuningdek ularga nisbatan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi va yer qaʼridan foydalanuvchi oʻrtasida tuzilgan kelishuvga muvofiq qoʻshimcha shartlar va yigʻimlar qoʻllanilishi mumkin.

72-modda. Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomani rasmiylashtirish

Berilgan arizani koʻrib chiqish muddati ushbu Qonunning 70-moddasiga muvofiq toʻldirilgan ariza olingan sanadan eʼtiboran yigirma ish kunidan oshmasligi kerak. Yer qaʼridan foydalanish markazi berilgan arizani koʻrib chiqish uchun belgilangan muddat oʻtganidan yoki auksion jarayoni tugaganidan keyin uch ish kuni ichida, qoʻllaniladigan holatga qarab, uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomani tegishli tarzda toʻldirilgan arizani tegishincha birinchi boʻlib bergan vakolatli shaxsga yoxud auksion yoki tender gʻolibiga beradi.

Yer qaʼridan foydalanish markazining uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma berilishini rad etishi asoslangan boʻlishi hamda ushbu Qonun va qonunchilik hujjatlari qoidalariga muvofiq boʻlishi kerak.

Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma berilayotganda yer qaʼri davlat fondi kadastrining ruxsatnomalar reyestriga tegishli yozuv kiritiladi.

73-modda. Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati

Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma, agar u rad etilmagan yoki chaqirib olinmagan yoxud uning amal qilish muddati ushbu Qonun qoidalariga muvofiq uzaytirilmagan boʻlsa, ruxsatnoma roʻyxatga olingan sanadan eʼtiboran besh yilgacha muddatga beriladi.

Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati yer qaʼridan foydalanuvchining soʻroviga koʻra bir marta toʻrt yil muddatgacha uzaytirilishi mumkin. Ruxsatnomaning amal qilish muddatini uzaytirishda ruxsatnomaga kiritilgan kadastr kvadratlarining soni ellik foizga kamaytiriladi.

74-modda. Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganish ishlarini amalga oshirishga doir talablar

Yer qaʼridan foydalanuvchi uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganish boʻyicha ishlar boshlanguniga qadar biror-bir zarur ekologik ekspertizalarni amalga oshiradi, shuningdek xavfsizlik texnikasi sohasidagi barcha zarur maʼqullashlarni, shu jumladan davlat ekologik ekspertizasining hamda Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasining ijobiy xulosasini oladi. Davlat ekologik ekspertizasi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi, qoʻllaniladigan holatga qarab, bunday maʼqullashlarni yer qaʼridan foydalanuvchiga beradi, ularning koʻchirma nusxasi esa ushbu maʼqullashlar olingan paytdan eʼtiboran besh kun ichida bevosita Yer qaʼridan foydalanish markaziga yuboriladi.

Yer qaʼridan foydalanuvchi uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma berilgan paytdan eʼtiboran toʻqson kun ichida Yer qaʼridan foydalanish markaziga ruxsatnomaning butun amal qilish davri uchun uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishning yakuniy loyihasini, shu jumladan zarur boʻlgan taqdirda, yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini bartaraf etish rejasini taqdim etishi shart.

Agar geologik jihatdan oʻrganish rejasi ruxsatnoma berilgan sanadan eʼtiboran toʻqson kun ichida taqdim etilmagan boʻlsa, auksion yakunlariga koʻra berilgan uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomalar avtomatik ravishda bekor qilinadi.

Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganish loyihasi geologik jihatdan oʻrganishni amalga oshirish turlari, usullari va vositalari, ishlarning eng kam hajmlari toʻgʻrisidagi batafsil axborotni hamda ruxsatnomaning amal qiladigan davri uchun ishlar rejasini, shuningdek taklif etilayotgan ishlar dasturini bajarish uchun moliyaviy va texnik imkoniyatlar dalillarini oʻz ichiga oladi. Geologik jihatdan oʻrganish loyihasining shakli va unga doir maxsus talablar qonunchilik hujjatlarida belgilanadi.

Yer qaʼridan foydalanuvchi taqdim etgan uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganish loyihasi yer qaʼridan foydalanuvchi geologik jihatdan oʻrganishni boshlaguniga qadar Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan tasdiqlanishi lozim. Yer qaʼridan foydalanish markazi uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganish loyihasini yigirma ish kuni ichida koʻrib chiqadi. Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganish loyihasining tasdiqlanishini rad etish asoslangan boʻlishi kerak. Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganish loyihasi faqat ushbu Qonun qoidalariga, tabiatni muhofaza qilish toʻgʻrisidagi qonunchilikka yoki boshqa qoʻllaniladigan qonunchilik hujjatlariga muvofiq boʻlmagan hollarda rad etilishi mumkin.

Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganish loyihasi tasdiqlanmagan hollarda yer qaʼridan foydalanuvchi Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan koʻrsatilgan masalalar koʻrib chiqilgan loyihaning maromiga yetkazilgan versiyasini takroran taqdim etishga haqli.

Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaga muvofiq bajariladigan ishlar yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan ishlab chiqilgan uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishning yakuniy loyihasiga muvofiq bajariladi. Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishning tasdiqlangan loyihasida nazarda tutilmagan uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ishlarni amalga oshirish taqiqlanadi, bundan favqulodda vaziyatlar hollari mustasno.

Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir rejalashtiriladigan ishlarning turlari, usullari va (yoki) vositalari, shuningdek ishlarni amalga oshirish hajmi va muddatlari oʻzgargan taqdirda, yer qaʼridan foydalanuvchi uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganish loyihasiga tegishli oʻzgartirishlar kiritishi shart. Agar bu oʻzgartirishlar qoʻshimcha kelishuv va ekspertizani talab etsa, uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ishlarning qayta koʻrib chiqilgan loyihasi Yer qaʼridan foydalanish markaziga koʻrib chiqish uchun taqdim etiladi. Agar oʻn ish kuni ichida Yer qaʼridan foydalanish markazi eʼtirozlarini taqdim etmasa, yer qaʼridan foydalanuvchi kiritilgan oʻzgartirishlarni hisobga olgan holda ishlarni amalga oshirishni davom ettirishi mumkin.

Agar oʻzgartirishlar biror-bir qoʻshimcha ekologik ekspertiza oʻtkazilishini talab etsa, bunday oʻzgartirishlar shunday ekologik ekspertiza tugaguniga qadar va davlat ekologik ekspertizasining hamda Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasining ijobiy xulosasi berilguniga qadar amalga oshirilmaydi.

75-modda. Geologik jihatdan oʻrganish chogʻida uglevodorodlarni rekognossirovka qilish ishlarini amalga oshirishga doir talablar

Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganish boʻyicha yer qaʼridan foydalanuvchi uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir biror-bir ishlarni faqat Yer qaʼridan foydalanish markazi yozma ravishda xabardor qilinganidan keyin hamda biror-bir zarur ruxsatnoma yoki maʼqullash yoxud qoʻllaniladigan qonunchilikka muvofiq zarur boʻlgan biror-bir ekologik ekspertizaning ijobiy xulosasi olinganidan keyin amalga oshirishga haqli.

Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganish boʻyicha yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan Yer qaʼridan foydalanish markaziga uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir biror-bir rejalashtirilayotgan ishlarni tasdiqlashga doir arizada taqdim etiladigan maʼlumotlar qonunchilik hujjatlarida belgilanadi.

Geologik jihatdan oʻrganishga doir tasdiqlangan ishlar dasturida nazarda tutilgan rekognossirovka qilish ishlarining hajmi oʻzgartirilishini ifoda etadigan uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga doir biror-bir rejalashtirilgan ishlarga kiritiladigan istalgan oʻzgartirishlar Yer qaʼridan foydalanish markazi bilan dastlabki yozma kelishuvni talab etadi.

76-modda. Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganish chogʻida uglevodorodlarni burgʻilash ishlarini amalga oshirishga doir talablar

Agar uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganish boʻyicha yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan amalga oshirilgan ishlar uglevodorodlar kelgusida topilishiga ishora bersa, yer qaʼridan foydalanuvchi barcha geologik-texnik tavsiyalarni tayyorlaydi va tegishli vakolatli organlar bilan kelishadi hamda burgʻilash ishlarining rejasini Yer qaʼridan foydalanish markaziga maʼlumot uchun taqdim etadi. Burgʻilash ishlarining rejasiga doir geologik-texnik hujjatlarning mazmuni va shakli qonunchilik hujjatlarida belgilanadi.

Quduqlarni boshqarish, shu jumladan quduqlarni nazorat qilish va tashlandiq chiqitlarning oldini olish, uglevodorodlarni burgʻilash ishlarida foydalaniladigan asbob-uskunalarni koʻzdan kechirish va sinash, burgʻilash ustunida tushirilgan qatlamni sinovchi yordamida quduqning sinovlarini yoki tekshiruvlarini oʻtkazish, quduqlarni tugatish va toʻxtatib turish, burgʻilash qurilmalarini demontaj qilish hamda uglevodorodlarni burgʻilash ishlarini toʻxtatib turish tizimlari uchun tartib-taomillar qonunchilik hujjatlarida belgilanadi.

77-modda. Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir har yilgi eng kam xarajatlar

Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchilar ushbu moddada belgilangan har yilgi eng kam xarajatlarga oid talablarga rioya etishi shart.

Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganish boʻyicha yer qaʼridan foydalanuvchi uchun har yilgi eng kam xarajatlar qonunchilik hujjatlarida belgilanadi. Uglevodorodlarni rekognossirovka qilishga va geologik jihatdan oʻrganishga doir har yilgi eng kam xarajatlarni hisob-kitob qilish Oʻzbekiston Respublikasi hududida belgilangan hamda hisobot yilining 1-yanvarida amal qiladigan bazaviy hisoblash miqdori asosida amalga oshiriladi.

Agar uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma amal qiladigan muddatning birinchi yoki oxirgi yili toʻliq boʻlmasa, har yilgi eng kam xarajatlar ruxsatnomaning tegishli yildagi amal qilish muddatining har bir toʻliq oyi uchun mutanosib ravishda hisob-kitob qilinadi.

Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaning amal qilishi bir yil ichida tugatilgan taqdirda, har yilgi eng kam xarajatlar ruxsatnomaning mazkur yildagi har bir toʻliq oyi uchun mutanosib ravishda hisob-kitob qilinadi.

Yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan qilingan, har yilgi eng kam xarajatlarga kiritilmaydigan maqbul xarajatlar va boshqa xarajatlar qonunchilik hujjatlarida belgilanadi. Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir eng kam xarajatlarni hisob-kitob qilish faqat tegishli ruxsatnoma doirasida qilingan xarajatlarga nisbatan amalga oshiriladi.

Ushbu moddada nazarda tutilgan har yilgi eng kam xarajatlar boʻyicha majburiyatlar buzilgan taqdirda, yer qaʼridan foydalanuvchi yetishmayotgan xarajatlarni amalga oshirishi va bu haqda Yer qaʼridan foydalanish markaziga hisobot yilidan keyingi ikki oydan kechiktirmay hisobot taqdim etishi shart. Bunda oʻz majburiyatlari buzilishini bartaraf etish uchun yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan qilingan xarajatlar joriy yil xarajatlari tarkibiga kiritilmaydi va hisobot yili uchun hisobotda aks ettirilgan deb hisoblanadi.

78-modda. Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchilarning huquqlari

Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchilar quyidagi mutlaq huquqlarga ega boʻladi:

1) uglevodorodlar konlarini topish hamda bunday qidirib topilgan konlarning sifatini, masshtablarini va ishlov berilganlik darajasini oʻrganish maqsadida geologik qatlamlarning tuzilishini va tarkibini oʻrganish hamda tadqiq etish, shuningdek boshqa rekognossirovka qilish va geologiya-qidiruv ishlarini amalga oshirish;

2) tahlil qilish, tadqiqotlar, sinovlar yoki tajribalar oʻtkazish maqsadida yer qaʼri uchastkasida burgʻilashni va tajriba-sanoat usulida foydalanishni amalga oshirish;

3) uchastkadan olingan uglevodorodlarning istalgan namunalarini, shuningdek suvning namunalarini yer qaʼri uchastkasidan chiqarib olish va olib chiqish;

4) neft-gaz operatsiyalarini samarali tarzda amalga oshirish uchun zarur boʻlgan istalgan xodimlar bilan birgalikda yer qaʼri uchastkasida yoki kadastr kvadrati yuzasining yer uchastkasida vaqtinchalik inshootlar hamda asbob-uskunalarni barpo etish yoki koʻchirish;

5) uglevodorodlarni rekognossirovka qilish ishlarini va geologik jihatdan oʻrganishni amalga oshirish maqsadida yer qaʼri uchastkasida yoki kadastr kvadrati yuzasining yer uchastkasida neft-gaz infratuzilmasining vaqtinchalik obyektlarini qurish, barpo etish, joylashtirish hamda ishlatish;

6) uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganish yoki ular bilan bogʻliq yordamchi ishlar uchun zarur boʻlgan boshqa ishlarni amalga oshirish;

7) ushbu Qonunning 9-bobida belgilangan talablarga rioya etilgan taqdirda, uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati ichida istalgan vaqtda uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnomani soʻrash va olish.

Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchilar ushbu Qonunga hamda qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

79-modda. Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchilarning majburiyatlari

Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchilar:

1) ruxsatnoma berilgan kundan eʼtiboran toʻqson kun ichida Yer qaʼridan foydalanish markaziga ruxsatnoma amal qiladigan butun davr uchun geologik jihatdan oʻrganishga doir ishlarning kompleks loyihasini, shu jumladan taxmin qilinayotgan neft-gaz operatsiyalarining oqibatlarini bartaraf etish choralari koʻrsatilgan holda yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha dastlabki rejani taqdim etishi;

2) uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ishlar boshlanguniga qadar ekologik ekspertiza oʻtkazishi va davlat ekologik ekspertizasining hamda Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasining ijobiy xulosasini olishi shart.

Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ishlar loyihasi amalga oshirilishi taklif etilayotgan ishlar, geologik jihatdan oʻrganishni amalga oshirish usullari va vositalari toʻgʻrisidagi batafsil axborotni hamda uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaning amal qilish davri uchun ishlarni bajarish jadvalini oʻz ichiga olishi kerak.

Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganish loyihasining mazmuni va shakli qonunchilik hujjatlarida belgilanadi.

Yer qaʼridan foydalanuvchi uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati ichida:

1) ushbu modda birinchi qismining 2-bandida koʻrsatilgan barcha zarur ijobiy ekologik xulosalar olingan sanadan eʼtiboran oʻttiz kun ichida geologik jihatdan oʻrganishga doir ishlar loyihasiga muvofiq uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishni boshlashi;

2) geologik jihatdan oʻrganishga doir ishlarning barcha amaldagi standartlar va normalarga, shuningdek tegishli darajadagi neft-gaz amaliyotiga muvofiqligini taʼminlashi;

3) geologik jihatdan oʻrganish ishlarining uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishning joriy loyihasiga aniq muvofiq kelishini taʼminlashi;

4) geologik jihatdan oʻrganish boʻyicha butun faoliyatni hamda yer qaʼri uchastkasidan biror-bir boshqacha tarzda qonuniy asosda foydalanishni ushbu barcha ishlar oqilona vositalar bilan yoʻl qoʻyilmasligi mumkin boʻlgan ijtimoiy yoki xususiy manfaatlar buzilishiga olib kelmasligini taʼminlash maqsadida neft-gaz operatsiyalarini amalga oshirish uchun zarur boʻlgan choralar bilan cheklashi;

5) har yilgi eng kam xarajatlarni amalga oshirishi;

6) tabiiy va sunʼiy tashuvchilarning but saqlanishini va toʻgʻri tamgʻalanishini taʼminlashi, geologik jihatdan oʻrganish jarayonida ishlab chiqilgan geologik, marksheyderlik hujjatlarini va boshqa hujjatlarni saqlashi;

7) ushbu Qonunning 15-bobiga muvofiq yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish jamgʻarmasini tashkil etishi hamda yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatishning dastlabki rejasini ishlab chiqishi;

8) uglevodorodlar konlarini izlash chogʻida geologik va boshqa hujjatlarni yuritishi;

9) hisobotlar taqdim etishga doir ushbu Qonunning 80 va 81-moddalarida nazarda tutilgan majburiyatlarga rioya etishi;

10) sanoat xavfsizligi hamda yer qaʼri uchastkasidan foydalanish bilan bogʻliq ishlarning taʼsir koʻrsatish zonasidagi ishchilar (xodimlar) va aholining xavfsizligini taʼminlash sohasidagi qoʻllaniladigan qonunchilikka rioya etishi;

11) tasdiqlangan oʻqitish dasturlarini amalga oshirishi hamda mehnatni muhofaza qilish, xavfsizlik texnikasi va xodimlar uchun qulay mehnat sharoitlarini yaratish boʻyicha normalarga, shuningdek ushbu Qonunning 14-bobiga va qoʻllaniladigan qonunchilikka muvofiq avariyalarga hamda favqulodda vaziyatlarga shay holatda turishni va ularning oqibatlari tugatilishini taʼminlash boʻyicha choralarga rioya etishi;

12) yer qaʼri uchastkasidan foydalanish bilan bogʻliq ishlarning xavfsiz amalga oshirilishini, favqulodda vaziyatlarning oldini olish va avariyalarni tugatish rejalarini ishlab chiqish boʻyicha choralar koʻrilishini taʼminlashi;

13) qoʻllaniladigan qonunchilikka hamda Oʻzbekiston Respublikasi xalqaro shartnomalariga muvofiq korrupsiyaga qarshi kurashish boʻyicha xulq-atvor kodeksini amalga kiritishi va unga rioya etilishini taʼminlashi;

14) nizo predmeti boʻlmagan barcha bojxona bojlarini, toʻlovlarni, yigʻimlarni va soliqlarni oʻz vaqtida hamda toʻgʻri deklaratsiyalashi va toʻlashi;

15) ruxsatnomaning shartlariga, ushbu Qonun, shuningdek boshqa qoʻllaniladigan qonunchilik qoidalariga rioya etilishi maqsadida vakolatli organlar va huquqni muhofaza qiluvchi organlar bilan hamkorlik qilishi shart.

Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchining zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

80-modda. Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma doirasida hisobdorlik

Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchi yigirma toʻrt soatdan oshmaydigan, agar hisobot quduq boʻyicha birinchi hisobot boʻlmasa, bevosita burgʻilash ishlari toʻgʻrisidagi avvalgi har kungi hisobotda koʻrsatilgan davr tugashi bilan hisoblanadigan davrga taalluqli boʻlgan uglevodorodlar boʻyicha biror-bir burgʻilash ishlari bajarilishining borishi haqidagi har kungi hisobotlarni Yer qaʼridan foydalanish markaziga taqdim etishi shart. Burgʻilash ishlari toʻgʻrisidagi har bir hisobot qaysi kunga tegishli boʻlsa, oʻsha kun tugaganidan keyin besh kun ichida taqdim etiladi.

Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchi amalga oshirilgan ishlar toʻgʻrisidagi har oylik hisobotlarni Yer qaʼridan foydalanish markaziga har bir oy tugaganidan keyin oʻn besh kun ichida taqdim etishi shart.

Har bir oylik hisobot oʻtgan oyda ishlarning turlariga koʻra, shu jumladan geologik va geofizik tadqiqotlar, boshlangʻich maʼlumotlarni sharhlash, ularga ishlov berish, qoʻshimcha ravishda sharhlash, burgʻilash, qurilish turlariga hamda ular bilan bogʻliq biror-bir boshqa ishlarga boʻlingan holda amalga oshirilgan ishlarning batafsil tavsifini va baholanishini oʻz ichiga oladi.

Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchi har bir chorak tugagan paytdan eʼtiboran oʻttiz kun ichida Yer qaʼridan foydalanish markaziga ishlar bajarilishining borishi toʻgʻrisida quyidagi choraklik hisobotlarni taqdim etadi:

1) oʻtkazilgan geologik va geofizik tadqiqotlarning tavsifi keltirilgan geologik jihatdan oʻrganish toʻgʻrisidagi hisobotni;

2) quduq qurilishining borishi haqidagi hisobotni — agar yer qaʼridan foydalanuvchi qidiruv qudugʻining qurilishini amalga oshirayotgan boʻlsa;

3) obyektning qurilishi toʻgʻrisidagi hisobotni — yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan neft-gaz infratuzilmasining biror-bir obyekti qurilgan taqdirda.

Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchi geologik jihatdan oʻrganishga doir ishlar boshlangan sanadan eʼtiboran bir yil toʻlganda tugaydigan har bir oʻn ikki oylik davrdan keyin oʻttiz kun ichida Yer qaʼridan foydalanish markaziga tegishli oʻn ikki oylik davr uchun yillik hisobotni taqdim etadi.

Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchi Yer qaʼridan foydalanish markaziga quyidagi hollarda maxsus hisobotlarni ham taqdim etishi shart, agar:

1) neft-gaz infratuzilmasi obyektining qurilishi tugallangan boʻlsa;

2) neft-gaz infratuzilmasining biror-bir obyekti oʻzgartirilgan yoki modifikatsiya qilingan boʻlsa;

3) quduq uchun biror-bir uskuna oʻrnatilgan yoki oʻzgartirilgan boʻlsa;

4) uglevodorodli qatlam suyuqligining, shu jumladan suvning namunalari olinayotgan boʻlsa;

5) uglevodorodli qatlam bosimini, qatlamga oid yoki gidrodinamika xususiyatlarini aniqlash maqsadida quduqning sinovlari oʻtkazilayotgan boʻlsa;

6) quduq tugatilgan yoki yoʻq qilingan boʻlsa.

Ruxsatnomaning amal qilishi tugatilganidan keyin yer qaʼridan foydalanuvchi ishlarni bajarish chogʻida olingan barcha dastlabki maʼlumotlar, shuningdek ishlov berish va sharhlash materiallari, kern namunalari va boshqa materiallar nazarda tutilishi kerak boʻlgan, yer qaʼri uchastkasida amalga oshirilgan uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ishlarning natijalari toʻgʻrisidagi yakuniy hisobotni Yer qaʼridan foydalanish markaziga ruxsatnomaning amal qilishi tugagan kundan eʼtiboran uch oydan kechiktirmay qogʻozda va elektron tarzda taqdim etadi.

Ushbu Qonun qoidalariga muvofiq uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganish toʻgʻrisidagi yakuniy hisobotga zarur boʻlganda amaldagi A+B+C1 va C2 toifalari boʻyicha nazarda tutilgan axborot uglevodorod xomashyosini hisobga olish va resurslarni boshqarish tizimidagi (PRMS) mavjud hisobotlarga qoʻshimcha sifatida kiritiladi.

Yakuniy geologik hisobotda uglevodorodlar aniqlanganligi toʻgʻrisidagi axborot yoki foydali qazilmalar zaxiralarining hisob-kitobi mavjud boʻlmagan taqdirda, yer qaʼridan foydalanuvchi yakuniy hisobotni Yer qaʼridan foydalanish markaziga umumlashtirish va tizimlashtirish uchun taqdim etadi.

Yer qaʼridan foydalanuvchi taqdim etishi zarur boʻlgan barcha hisobotlar Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan belgilanadigan shakl boʻyicha tayyorlanadi. Har bir hisobotning maxsus shakli va unga doir talablar qonunchilik hujjatlarda belgilanadi.

Hisobotlarda taqdim etiladigan, yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan amalga oshiriladigan xarajatlar toʻgʻrisidagi axborot “Auditorlik faoliyati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq auditor tomonidan tasdiqlanishi lozim. Bunday xarajatlar haqidagi maʼlumotlar, agar ular auditorlik tekshiruvidan oʻtgan buxgalteriya hisobotida alohida keltirilgan (ochib berilgan) boʻlsa, auditor tomonidan tasdiqlangan deb topiladi.

81-modda. Uglevodorodlarning topilmalari toʻgʻrisida xabardor qilish

Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchi uglevodorodlarning har qanday topilmasi haqida Yer qaʼridan foydalanish markazini yigirma toʻrt soat ichida yozma shaklda xabardor qilishi shart.

Yer qaʼridan foydalanuvchi uglevodorodlar topilishiga olib kelgan geologik jihatdan oʻrganishga doir ishlar natijasida olingan jami axborotni bunday xabarnoma taqdim etilganidan keyin oʻttiz kundan kechiktirmay Yer qaʼridan foydalanish markaziga taqdim etadi hamda Yer qaʼridan foydalanish markaziga bunday uglevodorodlarning topilmasini baholashdan oʻtkazishning maqsadga muvofiqligi yoki muvofiq emasligi toʻgʻrisida xabar qiladi.

Agar uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchi uglevodorodlarning topilmasini baholashdan oʻtkazishga arziydi deb hisoblasa, yer qaʼridan foydalanuvchi ushbu moddaning birinchi qismiga muvofiq xabarnoma yuborilgan sanadan keyin toʻqson kun ichida Yer qaʼridan foydalanish markaziga baholash ishlarining taxmin qilinayotgan rejasini tasdiqlash uchun taqdim etadi. Baholash ishlarining rejasi uglevodorodlar topilmasi alohida yoki yer qaʼri uchastkasining istalgan qismida aniqlangan boshqa uglevodorodlar topilmalari bilan birga tijoratbop topilma ekanligini yoki tijoratbop emasligini aniqlash uchun bajarilishi zarur boʻlgan ishlarning tavsifini oʻz ichiga olishi kerak.

Yer qaʼridan foydalanuvchi uglevodorodlarni baholash boʻyicha faoliyatni amalga oshirishi mumkin boʻlgan muddat yer qaʼridan foydalanuvchi taqdim etgan baholash ishlarining rejasi Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan tasdiqlangan sanadan eʼtiboran ikki yildan oshmasligi kerak. Agar yer qaʼridan foydalanuvchi baholash ishlari tasdiqlangan baholash ishlarining rejasiga muvofiq amalga oshirilganligini hamda uglevodorodlar topilmasi tijoratbop topilma ekanligini yoki tijoratbop emasligini aniqlash uchun kelgusida baholash ishlarini oʻtkazish zarurligini Yer qaʼridan foydalanish markaziga lozim darajada namoyish etsa, Yer qaʼridan foydalanish markazi mazkur ikki yillik muddatni uzaytirishga haqli.

Baholash ishlarining rejasi har yili yangilanadi va barcha oʻzgartirishlar Yer qaʼridan foydalanish markaziga taqdim etiladi.

Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchi topilma tijoratbop ekanligi yoki tijoratbop emasligi koʻrsatiladigan qonunchilik hujjatlarida belgilanadigan shakldagi hisobotni Yer qaʼridan foydalanish markaziga tasdiqlangan baholash ishlarining rejasini amalga oshirish tugallanganidan keyin bir yuz sakson kundan kechiktirmay taqdim etadi. Mazkur hisobot Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasi tomonidan tasdiqlanishi lozim.

Agar uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchi ushbu moddaga muvofiq uglevodorodlarning tijoratbop topilmasi toʻgʻrisida eʼlon qilsa, bunday yer qaʼridan foydalanuvchi uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnoma olishga oid mutlaq huquqqa ega boʻladi.

9-bob. Uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnoma

82-modda. Uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnoma berish toʻgʻrisidagi ariza

Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchi uglevodorodlarning yastanganligi ehtimoli va boʻlishi mumkin boʻlgan tijoratbop topilmalarni, shu jumladan bunday kondan tijorat maqsadida foydalanish uchun zarur boʻlgan tutash kadastr kvadratlarini qamrab oladigan, uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir bunday ruxsatnomaga kiritilgan chegaradosh kadastr kvadratlarida hamda biror-bir chegaradosh ochiq kvadratlarda yoki, basharti ushbu Qonunning 108-moddasi qoidalariga rioya etilsa, amaldagi ruxsatnoma doirasidagi chegaradosh kvadratlarda uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnoma berish boʻyicha mutlaq huquqqa ega boʻladi.

Agar tarkibida tijoratbop topilma mavjud boʻlgan uglevodorodlar koni uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir amaldagi ruxsatnomada koʻrsatilgan yer qaʼri uchastkasidan tashqariga chiqib ketsa, yer qaʼridan foydalanuvchi yastangan tegishli qatlamni yoki neft-gaz konini qamrab oladigan ochiq kvadratlarni qoʻshgan holda, uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnoma doirasida yer qaʼri uchastkasining perimetrini kengaytirish haqidagi arizani Yer qaʼridan foydalanish markaziga berish boʻyicha mutlaq huquqqa ega boʻladi.

Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchi uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnoma berish uchun Yer qaʼridan foydalanish markaziga quyidagi maʼlumotlar koʻrsatilgan tegishli arizani beradi:

1) arizachining toʻliq nomi;

2) arizachi vakolatli shaxs ekanligini tasdiqlovchi axborot;

3) soʻralayotgan kadastr kvadratlari toʻgʻrisidagi batafsil axborot;

4) tijoratbop topilma haqidagi eʼlondan avvalgi jarayonda tayyorlangan va taqdim etilgan geologik jihatdan oʻrganish toʻgʻrisidagi barcha axborot;

5) uglevodorodlar konini oʻzlashtirishning dastlabki loyihasi;

6) uglevodorodlar konini oʻzlashtirish loyihasiga muvofiq uglevodorodlarni qazib olishga doir taklif etiladigan ishlarni amalga oshirish uchun arizachining moliyaviy, kasbiy va texnik qobiliyatlari hamda imkoniyatlarining tasdigʻi;

7) ekologik ekspertizaning ijobiy xulosasi;

8) yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha dastlabki reja;

9) arizani koʻrib chiqqanlik uchun yigʻim toʻlanganligini tasdiqlovchi hujjat.

Sanab oʻtilgan hujjatlarga doir talablar qonunchilik hujjatlarida belgilanadi.

Agar uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati yer qaʼridan foydalanuvchi uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnoma berishga doir ariza berishi uchun zarur boʻlgan biror-bir ekologik ekspertizaning ijobiy xulosasini olishi kerak boʻlgan davrda tugaydigan boʻlsa, geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma ekologik ekspertizaning barcha ijobiy xulosalari olinguniga qadar amal qiladi.

Uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnoma berish toʻgʻrisidagi arizani koʻrib chiqqanlik uchun yigʻim miqdori qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan qoidalarga muvofiq belgilanadi. Yigʻim summasi qaytarilmaydi.

83-modda. Uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnoma berishning qoʻshimcha usullari

Uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnomalar Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi auksion yoki tender yoʻli bilan tanlov savdolarini oʻtkazish zarurligini belgilagan hollarda auksion yoki tender oʻtkazish yoʻli bilan berilishi mumkin. Bu quyidagi hollar boʻlishi mumkin:

1) uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchi oʻzi qidiruv oʻtkazgan yer qaʼri uchastkasida uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnoma olishga oid oʻz huquqidan voz kechganda;

2) Yer qaʼridan foydalanish markazi auksion yoki tender oʻtkazish yoʻli bilan ochiq kvadratlarda uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnoma berish zaruriyatini aniqlaganda.

Uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnomalar milliy rivojlanish bilan bogʻliq alohida hollarda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining hujjatlariga muvofiq berilishi mumkin.

Bunday hollarda uglevodorodlar konini oʻzlashtirish uchun zarur boʻlgan kadastr kvadratlari Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan auksion yoki tender uchun zaxira qilib qoʻyiladi.

Uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnoma berish uchun auksionlar chetdan turib aralashuvni istisno etadigan elektron savdo maydonchasida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlangan Yer qaʼri uchastkasidan foydalanish huquqiga doir ruxsatnomalar berish toʻgʻrisidagi nizomga muvofiq savdolar oʻtkazish yoʻli bilan amalga oshiriladi.

Uglevodorodni qazib olishga doir ruxsatnoma berish uchun tender Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlangan Yer qaʼri uchastkalaridan foydalanish huquqiga doir ruxsatnomalar berish toʻgʻrisidagi nizomda nazarda tutilgan tartibga muvofiq oʻtkaziladi.

Tender jarayonining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:

1) yer qaʼri uchastkalaridan foydalanish shartlarini ishlab chiqishda vazirliklar, idoralar va xoʻjalik boshqaruvi organlarining samarali hamkorligini tashkil etish;

2) yer qaʼri uchastkalarini berish boʻyicha tenderning mavjud geologik maʼlumotlar, geologik jihatdan oʻrganish toʻgʻrisidagi hisobotlar va boshqa tegishli axborot asosida ishlab chiqilgan boshlangʻich shartlarini kelishib olish;

3) neft va gaz konlarini oʻzlashtirish bilan bogʻliq taqdim etilgan loyihalarning ekspertizasini hamda ularning Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligiga, shuningdek yer qaʼri uchastkalaridan foydalanishning belgilangan shartlariga muvofiqligini baholashni tashkil etish;

4) afzallikka ega boʻlgan tanlov talabnomasini tasdiqlash uchun Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga taqdim etish.

Auksion yoki tender ishtirokchilari auksionda yoki tenderda ishtirok etish huquqini olish uchun ushbu Qonunning 82-moddasiga muvofiq zarur boʻlgan hujjatlarni, bundan ekologik ekspertiza mustasno, taqdim etadi hamda savdolar ishtirokchisi neft-gaz konini oʻzlashtirishning dastlabki loyihasi oʻrniga neft-gaz konini oʻzlashtirishning taxminiy loyihasini taqdim etishga haqlidir. Auksion yoki tender ishtirokchisi ekologik ekspertiza oʻtkazilguniga va davlat ekologik ekspertizasining hamda Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasining ijobiy xulosasi olinguniga qadar ishni boshlamaslik majburiyatini taqdim etadi.

Auksion yoki tender gʻolibini aniqlash toʻgʻrisidagi bayonnoma tegishli kadastr uchastkalarida uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnomani gʻolibga berish uchun asos boʻladi. Ushbu Qonunning barcha talablariga rioya etishdan tashqari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining hujjatlariga muvofiq beriladigan uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnomalar uchun qoʻshimcha shartlar va toʻlovlar belgilanishi mumkin, ular Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi va yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan tuziladigan kelishuvda belgilanadi.

Auksiondan yoki tenderdan tushgan mablagʻlar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda taqsimlanadi.

84-modda. Uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnomani rasmiylashtirish

Uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchining uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnomani berish toʻgʻrisidagi arizasi olingan yoki auksion yoxud tender jarayoni tugaganidan keyin neft-gaz konini oʻzlashtirishning yakuniy loyihasi olingan paytdan eʼtiboran besh ish kuni ichida, qoʻllaniladigan holga qarab, Yer qaʼridan foydalanish markazi arizani koʻrib chiqadi va taqdim etilgan arizaning toʻliqligini aniqlash uchun dastlabki oʻrganishni amalga oshiradi.

Arizachi dastlabki koʻzdan kechirish bosqichi tugallanganidan keyin arizadagi biror-bir kamchiliklar haqida xabardor qilinadi. Yer qaʼridan foydalanish markazi arizachiga arzimas kamchiliklarni tuzatish uchun ruxsat berishga yoki toʻliq boʻlmagan arizani qaytarishga haqli. Agar ariza qaytarilgan boʻlsa, arizachi takroran yangi ariza berishga haqli.

Toʻldirilgan arizani dastlabki tarzda koʻrib chiqish toʻldirilgan ariza olingan paytdan eʼtiboran yigirma ish kuni ichida Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan amalga oshiriladi.

Arizani koʻrib chiqish chogʻida Yer qaʼridan foydalanish markazi uglevodorodlarni qazib olish ishlari boʻyicha taklif qilinayotgan ishlarni amalga oshirish uchun arizachining moliyaviy, kasbiy va texnik layoqati va imkoniyatlarini, shuningdek taklif etilayotgan neft-gaz konini oʻzlashtirish loyihasining toʻliqligi, bajara olinishi mumkinligi nuqtai nazaridan texnik va foydalanishga oid jihatlarini hamda taqdim etilgan hujjatlar ushbu Qonunning 82 va 85-moddalarida nazarda tutilgan qoidalarga muvofiqligini oʻrganadi. Neft-gaz konini oʻzlashtirishning taklif etilayotgan loyihasida kamchiliklar aniqlangan hollarda, Yer qaʼridan foydalanish markazi arizachidan kamchiliklarni toʻqson kundan oshmaydigan oqilona muddatda bartaraf etishni talab qilishi mumkin.

Arizachi bunday soʻrov olinganidan keyin oʻz arizasini chaqirib olishga, unga oʻzgartirishlar kiritishga yoki oʻzgartirishlar kiritish maqsadga muvofiq emasligi haqida yozma tushuntirish taqdim etishga haqli. Agar arizachi oʻz arizasiga oʻzgartirishlar kiritsa yoki unga oʻzgartirishlar kiritish maqsadga muvofiq emasligi haqida yozma tushuntirish taqdim etsa, Yer qaʼridan foydalanish markazi bunday javobni koʻrib chiqadi va oʻz javobini yigirma ish kuni ichida taqdim etadi. Bundan tashqari arizachi oʻz nuqtai nazarini bayon qilish uchun eshituv oʻtkazilishini talab qilishga haqli, Yer qaʼridan foydalanish markazi esa neft-gaz konini oʻzlashtirishning taklif qilinayotgan loyihasi xususidagi savollarga javob berish uchun arizachining shaxsan hozir boʻlishini talab qilish huquqiga ega. Bu holda Yer qaʼridan foydalanish markazi arizachining vajlarini koʻrib chiqish uchun bunday eshituvni oʻn besh ish kuni ichida chaqiradi. Yer qaʼridan foydalanish markazi oʻsha paytda maʼlum boʻlishi mumkin boʻlgan va ushbu qismda bayon qilingan jarayon doirasida uni dastlabki tarzda koʻrib chiqishga kiritilmagan yangi masalalarni koʻtarish huquqiga ega emas. Ushbu qismda bayon qilingan jarayon Yer qaʼridan foydalanish markazi ruxsatnoma berilishini tasdiqlashga tayyor boʻlguniga yoki arizachi oʻz arizasini uzil-kesil chaqirib olguniga qadar bir necha marta qoʻllaniladi.

Oldingi qismlarda bayon qilingan jarayon tugallangach Yer qaʼridan foydalanish markazi neft-gaz konini oʻzlashtirish loyihasini maʼqullaydi yoki rad etadi.

Neft-gaz konini oʻzlashtirishning taklif etilayotgan loyihasi tasdiqlangan taqdirda va, basharti ariza ushbu Qonunning barcha boshqa talablariga javob bersa, Yer qaʼridan foydalanish markazi uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnoma beradi.

Neft-gaz konini oʻzlashtirishning taklif etilayotgan loyihasidagi oʻzgartirishlar qoʻshimcha ekologik ekspertiza oʻtkazishni yoki uni qayta koʻrib chiqishni talab qilgan hollarda ekologik ekspertiza oʻtkazilmaguniga qadar va davlat ekologik ekspertizasining hamda Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasining ijobiy xulosasi olinmaguniga qadar ruxsatnoma berilmaydi.

Yer qaʼridan foydalanish markazi, agar ariza ushbu Qonunning 82 yoki 83-moddalarida nazarda tutilgan talablarga muvofiq boʻlmasa, uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnoma berishni rad etish huquqiga ega. Rad etish asoslangan boʻlishi kerak. Ushbu Qonunda nazarda tutilmagan shartlarga asosan rad etishga yoʻl qoʻyilmaydi. Yer qaʼridan foydalanish markazi arizani koʻrib chiqish muddati tugagach arizachini bunday rad etish toʻgʻrisida xabardor qiladi.

Uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnoma berilganda uglevodorodlar kadastrining ruxsatnomalar reyestriga tegishli yozuv kiritiladi.

85-modda. Uglevodorodlar konini oʻzlashtirish loyihasi

Ushbu Qonunning 82-moddasiga muvofiq yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan taqdim etiladigan uglevodorodlar konini oʻzlashtirish loyihasi iqtisodiy, texnik, ekologik jihatlarning batafsil tavsifini, shuningdek qazib olish boʻyicha rejalashtirilayotgan ishlarga doir resurslar hamda xavfsizlik bilan bogʻliq jihatlarni nazarda tutadi va kamida quyidagilarni oʻz ichiga olishi kerak:

1) ruxsatnomaga kiritilgan yer qaʼri uchastkasining tavsifini, shu jumladan uning geologik tuzilishi, tahlili va sharhlanishining qisqacha tavsifini;

2) geologik jihatdan oʻrganish va baholash boʻyicha amalga oshirilgan ishlarning qisqacha tavsifini;

3) uglevodorodlarni qazib olishning maqbul variantlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni, shuningdek taklif etilayotgan variant mavjud muqobil variantlardan eng yaxshisi ekanligini asoslovchi texnik-iqtisodiy jihatdan baholashni;

4) uglevodorodlarni qazib olishning eng yaxshi maqbul variantidan kelib chiqqan holda amalga oshirilishi taklif etilayotgan ishlarning batafsil tavsifini, shu jumladan:

a) ishlarning taxminiy jadvalini;

b) rejalashtirilayotgan konchilik faoliyati munosabati bilan qurilishi yoki foydalanilishi rejalashtirilayotgan uglevodorodlarni qazib olishning har qanday vaqtinchalik yoki doimiy obyektlarini yoki boshqa infratuzilma obyektlarini;

v) mazkur ishlarni amalga oshirish jarayonida joriy etilishi rejalashtirilayotgan tashkiliy tizimlar va boshqaruv tizimlarini;

5) yer qaʼri uchastkasida yoki uning bir qismida uglevodorodlar konini boshqarish rejasini, shu jumladan tijoratbop topilmani oʻzlashtirish iqtisodiy jarayonining konni oʻzlashtirishning tasdiqlangan loyihasiga oʻzgartirishlar kiritilgan taqdirda taqdim etilishi kerak boʻlgan dastlabki muddatini;

6) uglevodorodlarni qazib olish boʻyicha ishlarni moliyalashtirish usulining tavsifini;

7) foydalanishdan chiqarish boʻyicha dastlabki rejani, shu jumladan uglevodorodlarni qazib olish boʻyicha ishlarning oqibatlarini tugatish rejasini (tugatish rejasini).

Uglevodorodlar konlarini oʻzlashtirish loyihasining maxsus shakli va mazmuni qonunchilik hujjatlarida belgilanadi.

Uglevodorodlar konini oʻzlashtirish loyihasini koʻrib chiqish chogʻida Yer qaʼridan foydalanish markazi uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnoma berilguniga qadar rejaning texnik va foydalanishga oid jihatlarini oʻrganadi. Yer qaʼridan foydalanish markazi rejaning moliyaviy jihatlari koʻrib chiqilganligi uchun javobgar boʻlmaydi. Yer qaʼridan foydalanish markazi oqilona asoslar mavjud boʻlgan taqdirda quyidagi mezonlarga ustuvorlik berishga haqli:

1) uglevodorodlarni qazib olish eng samarali maqbul variantining va qazib olish boʻyicha taklif etilayotgan ishlarning lozim darajadagi neft-gaz amaliyotiga muvofiq boʻlishiga;

2) uglevodorodlarni qazib olishning barqaror va ekologik jihatdan xavfsiz texnologiyalari qoʻllanilishiga;

3) uglevodorodlar koniga zarar yetkazilishiga yoʻl qoʻyilmasligiga;

4) uglevodorodlarni qazib olish boʻyicha ishlarni amalga oshirish natijasida ishlatilayotgan qattiq holdagi foydali qazilmalar konlariga va ularga tutash hamda boshqa yer qaʼri uchastkalariga zarar yetkazilishining oldi olinishiga;

5) davlat uchun eng koʻp umumiy daromad va foyda olinishini taʼminlashga.

Topilgan uglevodorodlar konini oʻzlashtirish va uglevodorodlarni qayta ishlashga doir qoʻshimcha talablar uglevodorodlarning turlari hamda xossalariga, uglevodorodlar konini oʻzlashtirish usullariga, qayta ishlash texnologiyalarining turlariga va boshqa omillarga qarab qonunchilik hujjatlarida belgilanishi mumkin.

Neft va gaz konini oʻzlashtirishning tasdiqlangan loyihasi, agar unga ushbu Qonunning 91-moddasiga muvofiq oʻzgartirishlar kiritilmagan boʻlsa, oʻz kuchini saqlab qoladi va u Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan tasdiqlangan kundan eʼtiboran besh yil ichida bajarilishi kerak.

Istisno tartibida Yer qaʼridan foydalanish markazi, agar uglevodorodlarni qazib olish boʻyicha rejalashtirilayotgan ishlarning yirik miqyosliligi, texnik jihatdan bajarilishi va davomiyligi kabi alohida holatlarga bogʻliq holda amalga oshirish muddatlarining uzaytirilishini talab qilsa, uglevodorodlar konini oʻzlashtirish loyihasi ushbu moddaning uchinchi qismida koʻrsatilgan, oʻn yildan oshmaydigan ancha uzoq davrni qamrab olishini talab qilishi mumkin.

Uglevodorodlar konini oʻzlashtirishning tasdiqlangan loyihasidan chetga chiqishga faqat favqulodda vaziyatlarda yoʻl qoʻyiladi.

86-modda. Uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati

Uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnoma, agar u ilgari rad etilmagan yoki chaqirib olinmagan boʻlsa yoxud uning amal qilish muddati ushbu Qonun qoidalariga muvofiq uzaytirilmagan boʻlsa, ruxsatnoma roʻyxatdan oʻtkazilgan kundan eʼtiboran ketma-ket yigirma besh yilgacha muddatga beriladi.

Uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati yer qaʼridan foydalanuvchining arizasiga koʻra bir marta yigirma besh yilgacha muddatga uzaytirilishi mumkin.

87-modda. Uglevodorodlarni qazib olish boʻyicha ishlarni amalga oshirishga doir talablar

Yer qaʼridan foydalanuvchi uglevodorodlarni qazib olish boʻyicha biror-bir faoliyat boshlanguniga qadar barcha talab qilinadigan ekologik ekspertizalarni oʻtkazadi va xavfsizlik texnikasi sohasidagi barcha zarur boʻlgan ruxsatnomalarni, shu jumladan davlat ekologik ekspertizasining hamda Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasining ijobiy xulosasini oladi. Bunday maʼqullashlar olingan paytdan eʼtiboran besh kun ichida Yer qaʼridan foydalanish markaziga taqdim etiladi.

Uglevodorodlarni qazib olish:

1) uglevodorodlarning har bir alohida konida yoki bir nechta konda uglevodorodlar zaxiralarining eng koʻp hajmi qazib olinishi taʼminlanadigan tarzda;

2) ilgʻor qulay texnologiyalardan foydalangan holda va oqilona iqtisodiy prinsiplarga muvofiq;

3) Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligiga va lozim darajadagi neft-gaz amaliyotiga muvofiq amalga oshiriladi.

Yer qaʼridan foydalanuvchi uglevodorodlarni qazib olishni amalga oshirish chogʻida quyidagilarni taʼminlashi shart:

1) qazib olishning qoʻllaniladigan texnik vositalarining maqbulligi va xavfsizligini;

2) uglevodorodlarni qazib olishda murakkablikka, uglevodorodlarni qazib olishning iqtisodiy samaradorligi pasayishiga olib keladigan xavfli texnogen jarayonlar koʻrinishlaridan uglevodorodlar konining muhofaza qilinishini;

3) qazib olingan, shu jumladan neft-gaz operatsiyalari jarayonida yoʻqotilgan yoki foydalanilgan va yer qaʼrida qolgan uglevodorodlar zaxiralarining, ularni qayta ishlash mahsulotlarining va qazib olish jarayonida hosil boʻlgan ishlab chiqarish chiqindilarining toʻgʻri hisobga olinishini;

4) uglevodorodlarni qazib olish chiqindilarini va qayta ishlash mahsulotlarini omborlarga joylashda hamda joylashtirishda ularning suv olish inshootlari maydonlarida va uglevodorodlar yigʻiladigan joylarda toʻplanib qolishining oldini olish maqsadida ekologik hamda sanitariya-epidemiologik talablarga rioya etilishini;

5) qazib olishning qoʻllaniladigan usullari hamda vositalarining normalariga va standartlariga rioya etilishini;

6) konni oʻzlashtirish loyihasida nazarda tutilgan tartibda uglevodorodlar ajratib olinishini.

Uglevodorodlar konini oʻzlashtirish chogʻida yer qaʼridan foydalanuvchi butun neft-gaz koni boʻyicha, shuningdek uglevodorodlarning har bir alohida qatlami boʻyicha qazib olishni, quduqlarning texnologik ishlash rejimini (bosimni, oqim rejimini, qazib olinayotgan yoki har bir quduqqa nasos bilan haydalayotgan uglevodorodlar va boshqa flyuidlar miqdorini), shu jumladan komponentlar tarkibini va qazib olingan uglevodorodlar miqdorini muntazam nazorat qilishi shart. Yer qaʼridan foydalanuvchi har bir alohida quduq boʻyicha qazib olinayotgan va nasos bilan haydalayotgan uglevodorodlarning umumiy har oylik miqdori hisobini yuritadi.

Uglevodorodlarni qazib olishni turli ruxsatnomalar boʻyicha amalga oshiradigan yer qaʼridan foydalanuvchilar ushbu Qonunda nazarda tutilgan hollarda, qatlam bosimini saqlab turish maqsadida yer qaʼridan foydalanuvchining biri tayyorlagan qatlam suvini boshqa yer qaʼridan foydalanuvchi konining qatlamiga nasos bilan haydashni amalga oshirishi mumkin.

Yer qaʼridan foydalanuvchilar qatlam bosimini saqlab turish maqsadida zarur infratuzilma obyektlariga ega boʻlgan shaxslarni qoʻshilib chiqqan suvni keyinchalik kon qatlamiga haydashga tayyorlash uchun jalb etishi mumkin.

Uglevodorodlarni qazib olish chogʻida yer osti suvlarini bir yoʻla ajratib olish qonunchilikka muvofiq beriladigan suvdan maxsus foydalanishga yoki maxsus suv isteʼmoliga doir ruxsatnomalar olinmagan holda amalga oshiriladi. Bir yoʻla qazib chiqarilgan yer osti suvlaridan (bundan sanoat ahamiyatiga molik yer osti suvlari mustasno) keyinchalik foydalanish qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi.

88-modda. Neft-gaz infratuzilmasi obyektlari

Uglevodorodlarni qazib olish boʻyicha yer qaʼridan foydalanuvchi Oʻzbekiston Respublikasi Energetika vazirligini yozma shaklda xabardor qiladi va vazirlikning quyidagilarga doir dastlabki maʼqullashini oladi:

1) neft-gaz infratuzilmasi obyektini yoki uning bir qismini oʻrnatishga;

2) neft-gaz infratuzilmasi obyektini dastlabki tarzda foydalanishga topshirish muddatiga;

3) neft-gaz infratuzilmasi obyektining har qanday yirik rekonstruksiyasiga yoki modifikatsiyasiga va obyekt rekonstruksiya yoki modifikatsiyadan keyin oʻz ishini qaytadan boshlaydigan muddatlarga;

4) neft-gaz konini oʻzlashtirish rejasiga muvofiq dastlab neft-gaz infratuzilmasi obyekti qaysi maqsadda tasdiqlangan boʻlsa, oʻsha maqsadning har qanday oʻzgartirilishiga;

5) belgilangan obyektdan u konni oʻzlashtirish loyihasida dastlab nazarda tutilgan muddatdan ortiqcha foydalanilishiga va belgilangan muddat oʻtganidan keyin uning samarali ishlashini taʼminlash uchun amalga oshirilishi zarur boʻlgan chora-tadbirlarga;

6) yer qaʼridan foydalanuvchining neft-gaz infratuzilmasi obyektidan foydalanishni tugatish, uni utilizatsiya qilish va tugatish toʻgʻrisidagi qaroriga.

Ushbu moddada nazarda tutilgan majburiyatlar uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma olgan yer qaʼridan foydalanuvchilarga nisbatan ham tatbiq etiladi.

89-modda. Uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnoma doirasida geologik jihatdan oʻrganishni amalga oshirish

Uglevodorodlarni qazib olish davrida yer qaʼridan foydalanuvchilar topilgan konning geologik tuzilmasini va zaxiralarini yoki uglevodorodlar qatlamlarini yanada aniqlashtirish maqsadida yer qaʼri uchastkasida geologik jihatdan oʻrganishni uglevodorodlarni qazib olishga doir amaldagi ruxsatnoma doirasida amalga oshirishga haqli. Konni har qanday bunday geologik jihatdan oʻrganish va geologik jihatdan suratga olish uglevodorodlar konini oʻzlashtirish loyihasiga hamda lozim darajadagi neft-gaz amaliyotiga muvofiq amalga oshiriladi.

Yer qaʼridan foydalanuvchilar Yer qaʼridan foydalanish markazini oʻzi amalga oshirish niyatida boʻlgan konni geologik jihatdan oʻrganish toʻgʻrisida bunday ishlar boshlanishidan bir hafta oldin yozma shaklda xabardor qiladi. Bunday xabarnomaning shakli qonunchilik hujjatlari bilan belgilanadi.

Agar qazib olish uchastkasida geologik jihatdan oʻrganish davomida yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan yangi qatlam topilgan boʻlsa, uni baholash konni oʻzlashtirish loyihasiga doir qoʻshimchaga muvofiq amalga oshiriladi.

Yer qaʼri uchastkasida uglevodorodlarning yangi qatlamlari topilganligi uglevodorodlarni qazib olish davrini uzaytirish uchun asos boʻlmaydi.

Yer qaʼridan foydalanuvchi bunday ishlarni amalga oshirish tugallanganidan keyin bir oy ichida Yer qaʼridan foydalanish markaziga konni ishlatishga oid biror-bir geologik jihatdan oʻrganish va suratga olish natijalari toʻgʻrisidagi barcha axborotni taqdim etadi.

90-modda. Qoʻshilib chiqadigan gazni yoqish va gazni sovuq holida chiqarib yuborish

Qazib olingan uglevodorodlarni yoqishga yoki sovuq holida chiqarib yuborishga faqat zarurat boʻlgan taqdirda xavfsizlikni taʼminlash maqsadida yoki uglevodorodlarni baholash jarayonida yoxud uglevodorodlarni qazib olish boʻyicha ishlarni amalga oshirish jarayonida foydalaniladigan obyektni foydalanishga topshirish chogʻida yoʻl qoʻyiladi.

Yer qaʼridan foydalanuvchilar qazib olingan uglevodorodlarni yoqish yoki sovuq holida chiqarib yuborish, shu jumladan yoqilgʻi sifatida yoki uglevodorodlarni chiqarib olishni yaxshilash, chiqarib yuborish uchun nasos bilan haydab kiritish vositasi sifatida foydalanish, saqlash yoki biror bir keragidan ortiqcha uglevodorodlarni maqbul iqtisodiy shartlarda maishiy maqsadlarda foydalanish uchun davlat tasarrufiga berish boʻyicha barcha oqilona tijoratga yoki foydalanishga oid muqobil imkoniyatlarni koʻrib chiqishi shart.

Yer qaʼridan foydalanuvchi uglevodorodlarni rejalashtirilgan tarzda yoqish yoki sovuq holida chiqarib yuborish boshlanishidan oldin Yer qaʼridan foydalanish markaziga ariza beradi, shuningdek biror-bir zarur ekologik ekspertiza yuzasidan davlat ekologik ekspertizasining hamda Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasining ijobiy xulosasini yoki boshqa maʼqullashlarni oladi.

Qazib olingan uglevodorodlarni mashʼalda yoqish yoki sovuq holida chiqarib yuborishga doir arizada arizani berish sabablari va tegishli neft-gaz infratuzilmasi obyektining tavsifi, shuningdek uglevodorodlarning hajmlari, tarkibi va ularni yoqish yoki sovuq holida chiqarib yuborish muddatlari koʻrsatiladi.

Yer qaʼridan foydalanish markazi qazib olish boʻyicha ishlar davomida yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan nasos bilan haydalishi, sovuq holida chiqarib yuborilishi yoki mashʼalda yoqilishi lozim boʻlgan qazib olinayotgan uglevodorodlarning muayyan vaqt davri uchun eng koʻp hajmlarini belgilaydi. Ushbu hajmlarni belgilashda Yer qaʼridan foydalanish markazi yer qaʼridan foydalanuvchi bilan yaqin hamkorlik qiladi va:

1) kon, uglevodorod qatlamining har bir qatlami boʻyicha va har bir alohida quduq boʻyicha nasos bilan haydalishi, chiqarib yuborilishi va mashʼalda yoqilishi lozim boʻlgan qazib olinayotgan uglevodorodlarning umumiy oylik hajmlarini taqsimlaydi;

2) agar konning xususiyatlari haqidagi yangi axborot yoki boshqa holatlar oʻzgacha qoidani talab qilmasa, konni oʻzlashtirish rejasi asoslanadigan qazib olish jadvalini inobatga oladi.

Qazib olingan uglevodorodlarni mashʼalda yoqish va sovuq holida chiqarib yuborishga doir talablar qonunchilik hujjatlarida belgilanadi.

Yer qaʼridan foydalanuvchi Yer qaʼridan foydalanish markaziga oʻzining har oylik hisobotlarida uglevodorodlardan foydalanish, ularni nasos bilan haydash, sovuq holida chiqarib yuborish, mashʼalga yuborish va yoqishga doir barcha maʼlumotlarni hamda axborotni taqdim etadi.

91-modda. Neft-gaz konini oʻzlashtirishning tasdiqlangan rejasiga oʻzgartirishlar kiritish

Uglevodorodlarni qazib olish ishlari boʻyicha rejalashtirilayotgan ishlarning turlariga, usullariga va (yoki) texnologiyalariga va (yoki) ishlarni bajarish texnologiyalariga, hajmlariga va muddatlariga oʻzgartirishlar kiritish zarur boʻlgan, shu jumladan ishlab chiqarish va infratuzilma obyektlari tarkibida biror bir oʻzgarish boʻlgan taqdirda, yer qaʼridan foydalanuvchi uglevodorodlar konini oʻzlashtirishning tasdiqlangan loyihasiga tegishli oʻzgartirishlar kiritadi hamda rejaning oʻzgartirilgan tahririni Yer qaʼridan foydalanish markaziga taqdim etadi.

Yer qaʼridan foydalanuvchi uglevodorodlar konini oʻzlashtirish loyihasidagi oʻzgartirishlarni quyidagi hollarda Yer qaʼridan foydalanish markazi bilan kelishib oladi:

1) uglevodorodlar konini oʻzlashtirishning amaldagi loyihasida nazarda tutilgan qazib olish boʻyicha ishlar bilan bogʻliq xavf-xatarlar koʻpayganda;

2) qazib olish usullari va (yoki) texnologiyalariga uglevodorodlar konini oʻzlashtirishning amaldagi loyihasida nazarda tutilmagan qoʻshimcha xavf-xatarlar paydo boʻlishiga olib keladigan oʻzgartirishlar kiritilganda;

3) qazib olish boʻyicha ishlarga amalga oshirilishi uglevodorodlar konini oʻzlashtirishning amaldagi loyihasida koʻrsatilgan ekologik va iqtisodiy koʻrsatkichlarga erishib boʻlmasligiga olib keladigan oʻzgartirishlar kiritilganda;

4) qazib olish boʻyicha ishlarga amalga oshirilishi uchun ekologik ekspertizaning ijobiy xulosasini olish talab qilinadigan va uglevodorodlar konini oʻzlashtirishning amaldagi loyihasida nazarda tutilmagan oʻzgartirishlar kiritilganda;

5) qazib olish boʻyicha ishlarga tuproq ustki qatlamining butunligi qoʻshimcha ravishda buzilishiga olib kelishi mumkin boʻlgan oʻzgartirishlar kiritilganda;

6) uglevodorodlarni qazib olish boʻyicha asosiy qurilmalarning va (yoki) infratuzilma obyektlarining soni hamda parametrlariga oʻzgartirishlar kiritilganda.

Uglevodorodlar konini oʻzlashtirishning qayta koʻrib chiqilgan loyihasi Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan bunday oʻzgartirilgan loyiha olingan paytdan eʼtiboran yigirma ish kuni ichida koʻrib chiqilishi lozim.

Yer qaʼridan foydalanish markazi uglevodorodlar konini oʻzlashtirish loyihasini uning toʻliqligi, amalga oshirilishi mumkinligi va taqdim etilgan hujjatlar ushbu Qonunning 85-moddasiga muvofiqligi nuqtai nazaridan koʻrib chiqadi.

Uglevodorodlar konini oʻzlashtirish loyihasida kamchiliklar aniqlangan taqdirda, Yer qaʼridan foydalanish markazi arizachidan bunday kamchiliklarni toʻqson kundan oshmaydigan oqilona muddatda bartaraf etishni talab qilishga haqli. Uglevodorodlar konini oʻzlashtirish loyihaga kiritilgan oʻzgartirishlar birorta qoʻshimcha ekologik ekspertiza oʻtkazilishini yoki uning qaytadan koʻrib chiqilishini talab qilgan hollarda, bunday loyihani tasdiqlash faqat shunday ekologik ekspertiza oʻtkazilganidan va davlat ekologik ekspertizasi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasining ijobiy xulosasi olinganidan keyin amalga oshiriladi.

Koʻrib chiqish jarayoni yakunlanganidan keyin Yer qaʼridan foydalanish markazi uglevodorodlar konini oʻzlashtirishning oʻzgartirilgan loyihasini tasdiqlash uchun qabul qiladi yoki yer qaʼridan foydalanuvchi rioya etishi zarur boʻlgan asoslantirilgan shartlarni qoʻyadi.

Uglevodorodlar konini oʻzlashtirishning oʻzgartirilgan loyihasi Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan tasdiqlanguniga qadar ishlarni ushbu loyihaga muvofiq amalga oshirish taqiqlanadi.

92-modda. Uglevodorodlarni qazib olishga doir har yilgi eng kam xarajatlar

Uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchilar uglevodorodlarni qazib olish boʻyicha ushbu moddada va qonunchilik hujjatlarida belgilangan har yilgi eng kam xarajatlarga oid talablarga rioya etishi shart.

Uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchi uchun har yilgi eng kam xarajatlar qonunchilik hujjatlari bilan belgilanadi. Uglevodorodlarni qazib olish uchun har yilgi eng kam xarajatlarning hisob-kitobi Oʻzbekiston Respublikasi hududida belgilangan va hisobot yilining 1-yanvarida amalda boʻlgan bazaviy hisoblash miqdori asosida amalga oshiriladi.

Agar uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnoma amal qilish muddatining birinchi yoki oxirgi yili toʻliq boʻlmasa, har yilgi eng kam xarajatlar tegishli yildagi ruxsatnoma amal qilish muddatining har bir toʻliq oyi uchun mutanosib ravishda hisob-kitob qilinadi.

Uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnomaning amal qilishi yil davomida tugagan taqdirda har yilgi eng kam xarajatlar mazkur yildagi ruxsatnoma amal qilish muddatining har bir toʻliq oyi uchun mutanosib ravishda hisob-kitob qilinadi.

Uglevodorodlarni qazib olishga doir har yilgi eng kam xarajatlarga kiritilishi lozim boʻlgan va lozim boʻlmagan neft-gaz operatsiyalarining turlari qonunchilikda belgilanadi. Uglevodorodlarni qazib olishga doir eng kam xarajatlarning hisob-kitobi ruxsatnomada koʻrsatilgan kadastr kvadratlarida qilingan xarajatlarga nisbatangina amalga oshiriladi.

Uglevodorodlarni qazib olish uchun ushbu moddada nazarda tutilgan har yilgi eng kam xarajatlar toʻgʻrisidagi majburiyatlar buzilgan taqdirda, yer qaʼridan foydalanuvchi yetishmayotgan xarajatlarni amalga oshirishi va bu haqda hisobot yilidan keyingi uch oydan kech boʻlmagan muddatda Yer qaʼridan foydalanish markaziga hisobot taqdim etishi shart. Bunda oʻz majburiyatlari buzilishini bartaraf etish uchun yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan amalga oshirilgan xarajatlar joriy yildagi xarajatlar tarkibiga kiritilmaydi va hisobot yili uchun hisobotda aks ettirilgan deb hisoblanadi.

93-modda. Uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchilarning huquqlari

Uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnoma yer qaʼridan foydalanuvchiga ruxsatnomaga kiritilgan yer qaʼri uchastkasidan chiqarib olinadigan har qanday turdagi uglevodorodlarni qazib olish va qayta ishlash uchun mutlaq huquq beradi.

Uglevodorodlarni qazib olish boʻyicha ishlar uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnoma shartlariga va neft-gaz konini oʻzlashtirishning tasdiqlangan loyihasi qoidalariga muvofiq amalga oshiriladi.

Uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnoma yer qaʼridan foydalanuvchiga kadastr kvadrati yuzasining yer uchastkasi va ruxsatnomaga kiritilgan yer qaʼri uchastkasi doirasida quyidagi huquqlarni beradi:

1) ruxsatnomaga kiritilgan yer qaʼri uchastkasini tijoratbop topilmadan foydalanish sifatini, miqyosini va darajasini aniq baholash uchun qoʻshimcha ravishda geologik jihatdan oʻrganishni amalga oshirish;

2) qonunchilikka muvofiq uglevodorodlarni tajriba-sanoat usulida qazib olishni amalga oshirish;

3) uglevodorodlar zaxiralarini qaytadan baholash boʻyicha qoʻshimcha tadqiqotlar oʻtkazish;

4) uglevodorodlarni qazib olish boʻyicha ishlarni amalga oshirish;

5) ruxsatnomada koʻrsatilgan yer qaʼri uchastkasida har qanday turdagi uglevodorodlarni qazib olishni amalga oshirish;

6) uglevodorodlarning qazib olingan hajmlarini tovar mahsulotlari etib va tabiiy gazni chuqur qayta ishlash mahsuloti etib qayta ishlash;

7) qazib olingan uglevodorodlarni transportda tashish, saqlash va realizatsiya qilish;

8) basharti tegishli ruxsatnomalar, kelishuvlar va maʼqullashlar olingan boʻlsa, uglevodorodlarni qazib olish ishlari, ularni qayta ishlash, transportda tashish boʻyicha infratuzilma obyektlarini hamda ular bilan bogʻliq boshqa obyektlarni joylashtirish, shu jumladan:

a) uglevodorodlarni qazib olish ishlarini oʻtkazish uchun ruxsatnomada koʻrsatilgan yer qaʼri uchastkasida infratuzilma obyektlarini qurishni, montaj qilishni, joylashtirishni yoki koʻchirishni va ulardan foydalanishni amalga oshirish;

b) xodimlar uchun uglevodorodlarni qazib olish boʻyicha ishlarni samarali oʻtkazish uchun zarur boʻlgan vaqtinchalik yoki doimiy inshootlarni va jihozlarni qurishni yoki oʻrnatishni amalga oshirish;

v) biror-bir infratuzilma obyektlarini, shu jumladan qazib olinayotgan uglevodorodlarni, neft mahsulotlarini, tabiiy gazni chuqur qayta ishlash mahsulotlarini va boshqa mahsulotlarni yuklash, transportda tashish, tushirish, saqlash (doimiy asosda va boshqacha tarzda) hamda qayta ishlash boʻyicha infratuzilma obyektlarini qurishni, montaj qilishni, joylashtirishni va ulardan foydalanishni, basharti bunday faoliyat uglevodorodlarni qazib olish ishlari bilan bevosita bogʻliq boʻlsa, amalga oshirish;

9) basharti ruxsatnomaga kiritilgan yer qaʼri uchastkasi doirasida biror-bir tabiiy gidroenergetika resurslaridan foydalanish uchun tegishli ruxsatnomalar yoki maʼqullashlar olingan boʻlsa, bunday tabiiy gidroenergetika resurslaridan uglevodorodlarni qazib olishga doir faoliyat bilan bogʻliq boʻlgan maqsadlar uchun foydalanish;

10) oʻz huquqlaridan ruxsatnoma doirasida, aralashuvlarsiz foydalanish va bu huquqlarni amalga oshirish;

11) zarur boʻlgan yoki uglevodorodlarni qazib olishga doir ishlar bilan bogʻliq boshqa faoliyatni amalga oshirish.

94-modda. Uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchilarning majburiyatlari

Uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati davomida yer qaʼridan foydalanuvchi:

1) ruxsatnoma berilgan sanadan eʼtiboran olti oy ichida uglevodorodlarni qazib olish boʻyicha ishlarni boshlashi;

2) barcha turdagi neft-gaz operatsiyalarining, shu jumladan qazib olish texnologiyasining barcha qoʻllaniladigan standartlar va normalarga, usullar hamda texnologiyalarga, shuningdek tegishli neft-gaz amaliyotiga muvofiq boʻlishini taʼminlashi;

3) neft-gaz operatsiyalarining uglevodorodlar konini oʻzlashtirishning amaldagi tasdiqlangan loyihasiga jiddiy muvofiq boʻlishini taʼminlashi;

4) uglevodorodlar konini oʻzlashtirishning amaldagi loyihasi oʻzgartirilgan taqdirda Yer qaʼridan foydalanish markaziga uglevodorodlar konini oʻzlashtirishning yangilangan loyihasini taqdim etishi;

5) uglevodorodlarni qazib olishga doir butun faoliyatni va yer qaʼri uchastkasidan qandaydir boshqacha tarzda qonuniy ravishda foydalanishni ijtimoiy yoki xususiy manfaatlarning oqilona vositalar bilan oldini olish mumkin boʻlgan buzilishiga olib kelmasligini taʼminlash maqsadida uglevodorodlar qazib olinishini amalga oshirish uchun zarur boʻlgan chora-tadbirlar orqali cheklashi;

6) uglevodorodlarning mumkin qadar koʻproq chiqarib olinishini taʼminlash maqsadida uglevodorodlar qatlamining mahsuldorligi va uglevodorod konining oʻzlashtirilishi ustidan doimiy nazoratni amalga oshirishi;

7) yer qaʼridan foydalanish sohasidagi faoliyatga nisbatan amaldagi qonunchilikda belgilangan barcha talablarga tizimli va doimiy ravishda rioya etilishini taʼminlash uchun moʻljallangan tegishli boshqaruv tizimini yaratishi, joriy etishi hamda muntazam yangilab turishi va ularning ijrosi ustidan nazoratni taʼminlashi;

8) ushbu Qonunning 92-moddasida nazarda tutilgan uglevodorodlarni qazib olishga doir har yilgi eng kam xarajatlarni amalga oshirishi;

9) neft-gaz operatsiyalarining barcha turlari uchun sugʻurta polislarini olishi hamda amalga oshirilayotgan neft-gaz operatsiyalarining xususiyatini va turlarini hisobga olgan holda doimiy asosda yangilab turishi hamda limitlarning, chegirib tashlanadigan franshizlarning va tegishli sugʻurta qoplamasi boshqa shartlarining odatda mazkur neft-gaz sohasida qoʻllaniladigan amaliyotga muvofiq boʻlishini taʼminlashi;

10) amaldagi qonunchilikka hamda tegishli neft-gaz amaliyotiga va tegishli asbob-uskunaning ishlab chiqaruvchisi tomonidan taqdim etilgan yoʻriqnomalarga muvofiq qayta ishlash, tijorat maqsadida hisobga olish va soliq solish maqsadlari uchun uglevodorodlarning aniq hisobini, oʻlchovini yuritishi va sinovlarini oʻtkazishi;

11) qazib olingan uglevodorodlarning, qazib olish chogʻida hosil boʻlgan chiqindilarning ishonchli hisobini yuritishi, shu jumladan oʻzlashtirish boʻyicha har kungi ish jurnallarini va qazib olingan mahsulotni, uning yuklab joʻnatilishini, asbob-uskunalar yetkazib berilishi va yuklab joʻnatilishini, avariyalarni va obyektlarga tashrif buyuruvchilarni hisobga olish reyestrlarini yuritishi;

12) uglevodorodlarni qazib olish ishlarining barcha jihatlari toʻgʻrisida ushbu Qonun qoidalariga va boshqa qoʻllaniladigan qonunchilikka muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Energetika vazirligini hamda istalgan boshqa vakolatli organni xabardor qilishi;

13) ushbu Qonunning 97 va 98-moddalarida belgilangan hisobotlar boʻyicha majburiyatlarni oʻz vaqtida bajarishi;

14) tasdiqlangan ekologik va ijtimoiy boshqaruv rejasini amalga oshirishi, shuningdek vaqti-vaqti bilan uni qayta koʻrib chiqishi va yangilashi, shu jumladan monitoring oʻtkazishi hamda hisobdorlikka rioya etishi;

15) chiqindilarni saqlash va utilizatsiya qilishda ekologik talablarga rioya etishi;

16) uglevodorodlarni qayta ishlash va realizatsiya qilishni tartibga soluvchi qonunchilik talablariga rioya etishi;

17) neft-gaz qurilmalarini foydalanishdan chiqarishni va uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnomaga kiritilgan yer uchastkasini tiklashni amalga oshirish uchun foydalanishdan chiqarish fondiga ushbu Qonunning 15-bobiga muvofiq chegirmalarni amalga oshirishi;

18) ushbu Qonunning 16-bobiga muvofiq mahalliy tovarlar va xizmatlarni xarid qilish rejasini amalga oshirishi;

19) ushbu Qonunning 16-bobiga muvofiq mahalliy kadrlar uchun ishga yollash, oʻqitish va xizmatda koʻtarilish rejasini amalga oshirishi;

20) ushbu Qonunning 16-bobiga va boshqa qonunchilik hujjatlariga muvofiq, tasdiqlangan oʻquv dasturlarini amalga oshirishi hamda mehnatni muhofaza qilish, xavfsizlik texnikasi va xodimlar sihat-salomatligiga doir normalarga, shuningdek avariyalarga va favqulodda vaziyatlarga shaylikni taʼminlashga hamda ularning oqibatlarini tugatishga doir chora-tadbirlarga rioya etishi;

21) Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga muvofiq korrupsiyaga qarshi xulq-atvor kodeksini amalga kiritishi va unga rioya etilishini taʼminlashi;

22) davriy hamda tanlab tekshirishlar va (yoki) auditlar oʻtkazishi;

23) yer qaʼridan foydalanganlik uchun barcha soliqlarni, yer soligʻini, bojxona bojlarini, toʻlovlarini, yigʻimlarini hamda nizo predmeti boʻlmagan soliqlarni oʻz vaqtida va ishonchli tarzda deklaratsiyalashi hamda toʻlashi;

24) barcha tegishli vakolatli organlar hamda huquqni muhofaza qiluvchi organlarning xodimlari bilan ushbu Qonun va boshqa biror bir qoʻllaniladigan qonunchilik qoidalariga rioya etish maqsadida hamkorlik qilishi shart.

Uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchilarning zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

95-modda. Uglevodorodlarni qazib olishni birgalikda amalga oshirish

Agar tijoratbop topilmani oʻz ichiga olgan biror bir uglevodorodlar koni qisman uglevodorodlarni qazib olishga doir bitta ruxsatnomaga kiritilgan yer qaʼri uchastkasi doirasida va qisman uglevodorodlarni qazib olishga doir boshqa ruxsatnomaga taalluqli oʻzga yer qaʼri uchastkasi doirasida joylashgan boʻlsa, Oʻzbekiston Respublikasi Energetika vazirligi bunday yer qaʼridan foydalanuvchilarga uglevodorodlarni qazib olish boʻyicha birgalikdagi ishlarni amalga oshirish maqsadida birgalikda oʻzlashtirish toʻgʻrisida oʻzaro shartnoma tuzish zarurati toʻgʻrisida yozma shaklda soʻrov yuborishi mumkin.

Yer qaʼri uchastkasini birgalikda oʻzlashtirish toʻgʻrisidagi shartnomaga muvofiq uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnomalarda koʻrsatilgan yer qaʼri uchastkalariga tegishli konni oʻzlashtirishning texnik-iqtisodiy koʻrsatkichlarini yaxshilash va uglevodorodlarning yanada samaraliroq hamda maqbullashtirilgan holda qazib olinishini taʼminlash maqsadida yaxlit yer qaʼri uchastkasi sifatida qaraladi.

Agar yer qaʼridan foydalanuvchilar ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan yozma xabar olingan paytdan eʼtiboran oʻn sakkiz oy ichida birgalikda oʻzlashtirish toʻgʻrisidagi shartnoma shartlarini kelishib olmasa, Oʻzbekiston Respublikasi Energetika vazirligi birgalikda oʻzlashtirish toʻgʻrisidagi kelishuv shartlari xususida qaror qabul qilishi mumkin.

Koʻrib chiqilishi lozim boʻlgan masalalar qatorini cheklamagan holda birgalikda oʻzlashtirish toʻgʻrisidagi shartnomada:

1) konni birgalikda oʻzlashtirish boʻyicha ishlar amalga oshiriladigan yer qaʼri uchastkasi belgilanadi;

2) birgalikda oʻzlashtirish toʻgʻrisidagi shartnoma doirasida har bir yer qaʼridan foydalanuvchining ishtirok etish ulushi koʻrsatiladi;

3) yer qaʼridan foydalanuvchilar oʻrtasida birgalikda foydalaniladigan ishlab chiqarish obyektlari, infratuzilma obyektlari va yordamchi tizimlar, shu jumladan elektr energiyasi, asbob-uskunalar hamda materiallar sanab oʻtiladi;

4) birgalikda oʻzlashtirish va qazib olish bilan bogʻliq neft-gaz operatsiyalarining turlari, shu jumladan tegishli ishlar dasturlari va budjetlar nazarda tutiladi;

5) qarorlar qabul qilish jarayoni yozib qoʻyiladi;

6) uglevodorodlarni qazib olish boʻyicha joriy birgalikdagi ishlarga rahbarlik qiladigan operatorni tayinlash tartib-taomili nazarda tutiladi hamda uning isteʼfoga chiqishi va almashtirilishi tartibi belgilanadi;

7) qazib olingan uglevodorodlar hajmlarini yer qaʼridan foydalanuvchilar oʻrtasida boʻlish va taqsimlash tartibi, shu jumladan soliq solishga oid tegishli masalalar belgilanadi;

8) toʻlovlarni toʻlamaganlikka, shartnomani uzaytirishga, oʻtkazishga, rad etishga va bekor qilishga, shuningdek neft-gaz infratuzilmasi obyektlarini foydalanishdan chiqarishga doir qoidalar yozib qoʻyiladi.

Ushbu moddaning oltinchi qismini inobatga olgan holda, uglevodorodlar konini birgalikda oʻzlashtirish amalga oshirilgan taqdirda, Yer qaʼridan foydalanish markazi oʻzi maqsadga muvofiq deb topgan tegishli ruxsatnomalarni uglevodorodlar konini rejalashtirilayotgan birgalikda oʻzlashtirishni inobatga olgan holda qayta rasmiylashtiradi.

Birgalikda oʻzlashtirish toʻgʻrisidagi shartnoma taraflari birgalikda oʻzlashtirish toʻgʻrisidagi shartnoma Yer qaʼridan foydalanish markazida maʼqullanganidan keyin uglevodorodlar konini oʻzlashtirishning yangi loyihasini tuzishi va tasdiqlash uchun taqdim etishi shart boʻlib, unda birgalikda oʻzlashtirish zarurati hamda samaradorligi, shuningdek uni amalga oshirish sxemasi asoslab beriladi.

Birgalikda oʻzlashtirish toʻgʻrisidagi shartnomadagi har qanday oʻzgartirish Yer qaʼridan foydalanish markazi bilan oldindan kelishib olishni talab qiladi.

96-modda. Yer qaʼrining chegaraoldi uchastkalarida uglevodorodlarni qazib olish

Yer qaʼridan foydalanuvchi uglevodorodlarni qazib olish boʻyicha ishlarni amalga oshirish natijasida yer qaʼrining chegaraoldi uchastkasida Oʻzbekiston Respublikasi hududida joylashgan va chegaradosh davlat hududiga qadar yastangan uglevodorodlar qatlamlarini (qatlamlari majmuini) topgan taqdirda, u Yer qaʼridan foydalanish markazini va Oʻzbekiston Respublikasi Energetika vazirligini bu haqda zudlik bilan yozma yoki elektron shaklda xabardor qilishi shart.

Topilgan uglevodorodlar qatlamining (qatlamlari majmuining) bir qismi qaysi davlatning yer qaʼrida joylashgan boʻlsa, oʻsha davlat bilan Oʻzbekiston Respublikasining tegishli xalqaro shartnomalari mavjud boʻlmagan taqdirda, Yer qaʼridan foydalanish markazi bunday davlat bilan kelishuvga erishilguniga qadar yer qaʼrining chegaraoldi uchastkasida uglevodorodlarni qazib olishga doir ishlarni toʻxtatib turish toʻgʻrisida qaror qabul qilishga haqli.

Yer qaʼridan foydalanish markazi yer qaʼrining chegaraoldi uchastkasida uglevodorodlarni qazib olish boʻyicha ishlarni toʻxtatib turish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran uch ish kuni ichida bu haqda yer qaʼridan foydalanuvchini yozma yoki elektron shaklda xabardor qiladi hamda oʻttiz kalendar kuni ichida Oʻzbekiston Respublikasi va qoʻshni davlat oʻrtasida yer qaʼrining chegaraoldi uchastkasida joylashgan uglevodorodlar konini oʻzlashtirish tartibi va shartlarini tartibga soladigan xalqaro shartnomani ishlab chiqish tashabbusi bilan chiqadi.

Yer qaʼrining chegaraoldi uchastkasida uglevodorodlarni qazib olish boʻyicha ishlarni toʻxtatib turish toʻgʻrisida Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan qaror qabul qilingan taqdirda, uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati ishlarni qayta tiklash uchun ruxsatnoma berilguniga qadar toʻxtatib turilgan deb hisoblanadi.

97-modda. Uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnoma doirasidagi hisobdorlik

Uglevodorodlarni qazib olishga doir barcha ishlar uglevodorodlar boʻyicha hisobotlarda hujjatlashtiriladi.

Uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchi Oʻzbekiston Respublikasi Energetika vazirligiga quyidagi hisobotlarni taqdim etadi:

1) agar uglevodorodlar yer qaʼri uchastkasidan chiqarib olinayotgan boʻlsa:

a) tegishli kun tugaganidan keyin ikki kundan kechiktirmay — har bir kun uchun uglevodorodlarni qazib olish toʻgʻrisidagi har kungi hisobotni;

b) uglevodorodlarni amalda qazib olish boshlanganidan keyin har bir oy tugaganidan keyin oʻn kundan kechiktirmay — qazib olish toʻgʻrisidagi har oylik hisobot oʻtgan oydagi qazib olishga doir ishlar haqidagi maʼlumotlar koʻrsatilgan holda;

2) har bir chorak tugaganidan keyin oʻttiz kun ichida:

a) uglevodorodlar konining mahsuldorligi toʻgʻrisidagi har choraklik hisobot;

b) oʻtgan chorakdagi qazib olingan uglevodorodlarni realizatsiya qilish toʻgʻrisidagi hisobot.

Yer qaʼridan foydalanuvchi uglevodorodlarni qazib olish ishlari boshlangan oydan eʼtiboran har bir yil tugaganidan keyin oʻttiz kundan kechiktirmay Oʻzbekiston Respublikasi Energetika vazirligiga hamda Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligiga yillik hisobot taqdim etadi, unda quyidagilar nazarda tutiladi:

1) oʻtgan yilda yer qaʼri uchastkasida amalga oshirilgan uglevodorodlarni qazib olish boʻyicha barcha turdagi umumiy ishlarning tavsifi, har bir qatlam yoki uning qismi boʻyicha uglevodorodlar zaxiralarining, shuningdek har bir topilgan obyekt boʻyicha uni yer qaʼri uchastkasida oʻzlashtirish uchun uglevodorodlar hajmlarining dastlabki hisob-kitobi;

2) uglevodorodlarni qazib olish hajmlariga (qazib olish chogʻidagi yoʻqotishlarni qoʻshgan holda) doir maʼlumotlar, shu jumladan uglevodorodlar konini boshqarish va uni oʻzlashtirish samaradorligini taʼminlashga doir dolzarb maʼlumotlar;

3) uglevodorodlarni qazib olish, yuklab joʻnatish va realizatsiya qilish uchun xarajatlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

4) xarid qilingan tovarlar, ishlar va xizmatlar toʻgʻrisidagi, shuningdek ularning tarkibidagi mahalliy tovarlar, ishlar va xizmatlar ulushi haqidagi, shu jumladan mahalliy ishchi kuchini oʻqitish va ilmiy-tadqiqot faoliyati uchun xarajatlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

5) qonunchilik talablariga muvofiq boshqa maʼlumotlar.

Uglevodorodlarni qazib olish boʻyicha yer qaʼridan foydalanuvchi quyidagi hollarda Oʻzbekiston Respublikasi Energetika vazirligiga maxsus hisobotlarni ham taqdim etadi:

1) uglevodorodlarni qazib olish jarayonida foydalaniladigan infratuzilma obyektining qurilishi tugallanganda;

2) infratuzilma obyekti oʻzgartirilganda yoki modifikatsiya qilinganda;

3) quduq ichida asbob-uskunalar oʻrnatilganda yoki oʻzgartirilganda;

4) qatlam bosimini, uglevodorodlarning qatlami xususiyatlarini yoki oqimi xususiyatlarini aniqlash maqsadida foydalaniladigan quduqning sinovlari oʻtkazilganda;

5) foydalaniladigan yoki chiqarib olish quduqlari tugallanganda va tugatilganda.

Agar uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchi rekognossirovka qilish ishlarini yoki uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganish boʻyicha ishlarni amalga oshirayotgan boʻlsa, u tegishincha ushbu Qonunning 69 va 80-moddalarida nazarda tutilgan hisobotlarni taqdim etadi.

Har bir bunday hisobotning shakli va mazmuni qonunchilik hujjatlari bilan belgilanadi.

98-modda. Uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnoma doirasidagi yakuniy hisobot

Uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchilar ruxsatnomaning amal qilishi tugagan kundan eʼtiboran uch oy ichida Oʻzbekiston Respublikasi Energetika vazirligiga hamda Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligiga ruxsatnoma amal qilgan butun davr uchun qonunchilik hujjatlarida belgilangan shakl boʻyicha yakuniy hisobot taqdim etishi shart.

Yakuniy hisobot uglevodorodlar boʻyicha yillik hisobotlar toʻplamini oʻz ichiga oladi, shuningdek quyidagilarni tavsiflaydi:

1) qazib olish va qayta ishlash boʻyicha amalga oshirilgan ishlarning natijalarini, shu jumladan qazib olingan uglevodorodlarning, ishlab chiqarilgan neft mahsulotlarining hamda tabiiy gazni chuqur qayta ishlash mahsulotlarining tonnadagi ogʻirligi, hajmlari, tarkibi, salmogʻi va qiymati haqidagi maʼlumotlarni;

2) olib chiqilgan chiqindilarning tonnadagi ogʻirligi va hajmi hamda ularni utilizatsiya qilish usullari haqidagi maʼlumotlarni;

3) xarajatlar, chiqimlar va ishga joylashtirilgan xodimlar haqidagi batafsil maʼlumotlarni;

4) rejalarda hamda tegishli masshtabdagi kesimlarda aks ettirilgan, yer qaʼri uchastkasida joylashgan uglevodorodlarning qolgan zaxiralari va resurslarining dastlabki hisobini;

5) mehnatni muhofaza qilish va xavfsizlik texnikasi masalalarini, shuningdek ruxsatnoma doirasida amalga oshirilayotgan qazib olish va qayta ishlash bilan bogʻliq ekologik masalalarni, shu jumladan biror-bir sodir boʻlgan jiddiy avariyalar va baxtsiz hodisalarning turi hamda sonini;

6) foydalanishdan chiqarish rejasiga va yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish rejasiga muvofiq yer uchastkasini tiklash boʻyicha, yer uchastkasining uzil-kesil tiklanishini taʼminlovchi amalga oshirilgan hamda rejalashtirilayotgan chora-tadbirlarni;

7) uglevodorodlarni qazib olish ishlari jarayonida yer qaʼridan foydalanuvchi qilgan umumiy xarajatlarni.

99-modda. Uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchilarga beriladigan kafolatlar

Yangi konni oʻzlashtirishda uglevodorodlarni qazib oluvchi yer qaʼridan foydalanuvchilarga ushbu moddaning ikkinchi qismi hisobga olingan holda quyidagilar kafolatlanadi:

1) qazib olingan uglevodorodlarning bir qismini tegishli davlat organlari yoki davlat korxonalari tomonidan alohida kelishuvlarga muvofiq xarid qilish;

2) uglevodorodlarni transportda tashish va qayta ishlash obyektlariga hamda yer qaʼri uchastkasida qazib olingan uglevodorodlarning barcha hajmlari uchun boshqa tegishli infratuzilmaga kirish;

3) qazib olingan tabiiy gazning bir qismini taraflarning manfaatdor emasligi prinsipiga koʻra xalqaro bozor narxlari boʻyicha alohida kelishuvlarga muvofiq uchinchi shaxslarga eksport qilish huquqi.

Fors-major holatlari yuzaga kelgan taqdirda ushbu kafolatning taqdim etilishi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining hujjatlariga muvofiq har qanday sodir boʻlgan hodisa tugaguniga qadar toʻxtatib turilishi mumkin. Ushbu modda maqsadlari uchun fors-major holatlari deganda ruxsatnoma egasi va (yoki) biror bir vakolatli davlat organlari nazoratidan tashqarida boʻlgan va kutilmagan yoki oldindan aytib boʻlmaydigan har qanday favqulodda hodisa tushuniladi.

Bunday hodisa jumlasiga faqat zilzilalar kabi tabiiy ofatlar, eʼlon qilingan yoki eʼlon qilinmagan urushlar, xorijiy davlatlar bilan harbiy harakatlar, bosqinlar, ommaviy tartibsizliklar, oʻta sovuq ob-havo sharoitlari hamda umumiy ish tashlashlar singari keng koʻlamli fuqarolar tartibsizliklari kirishi mumkin.

10-bob. Yer ostida saqlash

100-modda. Yer ostida saqlash uchun foydalanish mumkin boʻlgan yer qaʼri makoni

Geotexnik, geologik, iqtisodiy va ekologik omillarni hisobga olgan holda, ishlab chiqarish, ilmiy yoki boshqa faoliyat obyektlarini joylashtirish uchun muhit sifatida foydalanilishi mumkin boʻlgan yer qaʼrining uch oʻlchamli makonga oid xususiyati yer ostida saqlash uchun foydalanish mumkin boʻlgan yer qaʼri makonidir.

Tabiiy yoki sunʼiy ravishda yaratilgan yer qaʼri boʻshliqlari, shuningdek odamlarning turishi, ishlab chiqarish obyektlarini, ilmiy va boshqa faoliyat obyektlarini joylashtirish uchun muhit sifatida foydalanishga yaroqli boʻlgan boshqa yer qaʼri uchastkalari yer qaʼri makoni obyektlari boʻlishi mumkin.

Yer qaʼri makoni uchastkasi doirasida joylashgan boshqa yer qaʼri resurslari, shu jumladan foydali qazilmalar ushbu uchastkaning tarkibiy qismi deb tan olinmaydi.

101-modda. Yer ostida saqlash uchun yer qaʼri makonining hududlari

Tabiiy geologik sharoitlari foydali qazilmalarni qazib olish bilan bogʻliq boʻlmagan maqsadlarda foydalanish imkonini beradigan yer qaʼri makoni aniq maqsadga yoʻnaltirilgan geologiya-qidiruv ishlarining natijalari boʻyicha, shuningdek mavjud geologik materiallarning tahliliga koʻra tanlanadi.

Tanlangan yer qaʼri makoni uchastkasining geologik materiallari qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda davlat ekspertizasidan oʻtkaziladi.

Foydali qazilmalar koni joylashgan kadastr kvadratlari, shuningdek xoʻjalik yer osti ichimlik suvlari kadastr kvadrati yuzasining yer uchastkasida joylashgan kadastr uchastkalari yer ostida saqlash uchun foydalanishga berilishi mumkin emas.

Yer qaʼri makoni uchastkasini foydali qazilmalarni qazib olish bilan bogʻliq boʻlmagan maqsadlarda foydalanish uchun tanlashning asoslanganligi toʻgʻrisidagi qaror Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasi tomonidan qabul qilinadi.

Yer ostida saqlash uchun foydalanilishi mumkin boʻlgan kadastr kvadratlari davlat yer qaʼri fondi kadastrida hisobga olinishi kerak. Bunday kadastr kvadratlari ham, agar boshqacha qoida koʻrsatilmagan va ruxsat etilmagan boʻlsa, ochiq boʻlishi kerak.

102-modda. Saqlash uchun yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma

Ushbu Qonunning 101-moddasiga muvofiq ajratilgan ayrim yer qaʼri uchastkalari ushbu Qonunda belgilangan tartibda saqlash uchun geologik jihatdan oʻrganishga berilishi mumkin.

Saqlash uchun geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma vakolatli shaxslarga “birinchi kelgan birinchi oladi” prinsipiga koʻra qirqta ochiq chegaradosh kadastr kvadratlari uchun beriladi.

Saqlash uchun yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma olish uchun vakolatli shaxs Yer qaʼridan foydalanish markaziga ariza beradi, unda quyidagi axborot koʻrsatiladi:

1) arizachining davlat roʻyxatiga olinganlik toʻgʻrisidagi guvohnomaga muvofiq toʻliq nomi;

2) arizachi vakolatli shaxs ekanligini tasdiqlovchi hujjat;

3) soʻralayotgan ochiq kadastr kvadratlari toʻgʻrisidagi batafsil axborot, shu jumladan ular joylashgan yer va koordinatalar koʻrsatilgan holdagi tegishli masshtabdagi xarita;

4) tegishli yer qaʼri uchastkasini oʻrganish zarurligining asoslari mavjud boʻlgan geologik jihatdan oʻrganish loyihasi;

5) zarur boʻlgan ekologik ekspertiza oʻtkazilguniga va davlat ekologik ekspertizasining hamda Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasining ijobiy xulosasi olinguniga qadar biror-bir faoliyatni boshlamaslik majburiyati koʻrsatilgan xat.

Saqlash uchun yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma berishga oid arizani koʻrib chiqqanlik uchun yigʻim qonunchilik hujjatlarida belgilanadi. Yigʻim summasi qaytarilmaydi.

Yer qaʼridan foydalanish markazi, agar arizachi ushbu moddada nazarda tutilgan talablarni bajarmagan boʻlsa, shuningdek agar uning geologik jihatdan oʻrganish loyihasida yer qaʼri makonini oʻrganish va undan foydalanish zarurligi koʻrsatilmagan boʻlsa, saqlash uchun yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma berishni rad etishga haqli.

Yer qaʼridan foydalanish markazining saqlash uchun yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma berishni rad etishi asoslantirilgan boʻlishi va ushbu Qonun hamda qonunchilik hujjatlari qoidalariga muvofiq boʻlishi kerak.

Saqlash uchun yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma davlat yer qaʼri fondi kadastrida hisobga olinishi lozim.

103-modda. Yer ostida saqlash uchun yer qaʼri makonidan foydalanishga doir ruxsatnoma

Yer ostida saqlash uchun yer qaʼri makonidan foydalanishga doir ruxsatnoma foydali qazilmalar konlari mavjud boʻlmagan yoki foydali qazilmalarning, shu jumladan noruda foydali qazilmalarning kam ahamiyatli resurslari mavjud boʻlgan yer qaʼri uchastkasidan foydalanish uchun beriladi.

Yer ostida saqlash uchun yer qaʼri makonidan foydalanishga doir ruxsatnoma faqat yuridik shaxslarga “birinchi kelgan birinchi oladi” prinsipiga koʻra beriladi. Ustuvorlik tegishli kadastr kvadratlarida saqlash uchun yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganishni amalga oshiruvchi yer qaʼridan foydalanuvchiga beriladi.

Manfaatdor shaxs yer ostida saqlashga doir ruxsatnomani olish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligiga, uglevodorodlarni saqlashni yoki boshqa yer ostida saqlashning turlarini amalga oshirishni rejalashtirayotgan shaxs esa Yer qaʼridan foydalanish markaziga ariza beradi.

Arizada quyidagi maʼlumotlar boʻlishi kerak:

1) arizachining davlat roʻyxatiga olinganlik toʻgʻrisidagi guvohnomaga muvofiq toʻliq nomi;

2) arizachi vakolatli yuridik shaxs ekanligini tasdiqlovchi hujjat;

3) saqlash uchun yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomada koʻrsatilgan ochiq kadastr kvadratlari yoki arizachi tomonidan soʻralayotgan ochiq kadastr kvadratlari boʻyicha batafsil axborot, shu jumladan ularning joylashgan yeri va koordinatalari koʻrsatilgan tegishli masshtabdagi xarita;

4) yer osti inshooti obyektining tavsifini, uning izolyatsiyasi tavsifini, togʻ jinslarining turini, kollektor qatlamining joylashish chuqurligini va samarali quvvatini, uning maydonini, gʻovaklilik koeffitsiyentini, toʻshalgan va suvga bardoshli toʻsuvchi qatlamning tavsifini, yer osti suvlarining tabiiy oqimi tezligini, sifat va miqdor koʻrsatkichlarini, koʻmib tashlash, toʻplash va oqizib yuborishning konchilik texnik, maxsus muhandislik-geologik, gidrogeologik va ekologik shart-sharoitlarini oʻz ichiga olgan geologik hisobot;

5) zararli, zaharli moddalar, qattiq va suyuq holdagi chiqindilarning, oqova va sanoat suvlarining mahsulot nomi koʻrsatilgan tavsiflari, ushbu mahsulot hosil boʻladigan texnik ishlab chiqarish yoki jarayon, uning fizikaviy tavsifi, toʻliq kimyoviy tarkibi, zaharli komponentlar, yongʻin xavfi, portlash xavfi mavjudligi, eruvchanligi, saqlash chogʻida boshqa moddalar bilan bir-biriga mosligi, asosiy ifloslantiruvchi radionuklidlar, ularning faolligi, shuningdek transportda tashish tizimining xususiyatlari;

6) Foydali qazilmalar zaxiralari boʻyicha davlat komissiyasining soʻralayotgan yer qaʼri uchastkasidan koʻrsatilgan maqsadga muvofiq foydalanish uchun uni tanlashning asosli ekanligi toʻgʻrisidagi qarori;

7) davlat ekologiya va sanitariya-epidemiologik ekspertizalaridan oʻtgan yer ostida saqlash loyihasi;

8) yer ostida saqlash loyihasiga muvofiq arizachining moliyaviy, kasbiy va texnik qobiliyati hamda imkoniyatlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

9) yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish rejasi;

10) arizani koʻrib chiqqanlik uchun yigʻim toʻlanganligini tasdiqlovchi hujjat.

Arizani koʻrib chiqish va yer qaʼridan foydalanishga doir ruxsatnomani berish jarayoni yigirma kunlik muddatdan oshmasligi kerak.

Yer ostida saqlashga doir ruxsatnoma berish toʻgʻrisidagi arizani koʻrib chiqqanlik uchun yigʻim qonunchilik hujjatlarda belgilanadi. Yigʻim summasi qaytarilmaydi.

Arizani koʻrib chiqish chogʻida Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi hamda Yer qaʼridan foydalanish markazi qoʻllaniladigan holga qarab, arizachining yer ostida saqlash boʻyicha taklif etilayotgan faoliyatni amalga oshirish uchun moliyaviy, kasbiy va texnik imkoniyatlari hamda qobiliyatini, shuningdek yer ostida saqlashning toʻliqligi, bajarilishi mumkinligi va ushbu moddaga muvofiqligi nuqtai nazaridan texnik va foydalanishga oid jihatlarini koʻrib chiqadi.

Ushbu modda toʻrtinchi qismining 7-bandiga muvofiq taqdim etilgan yer ostida saqlash loyihasida kamchiliklar aniqlangan hollarda Yer qaʼridan foydalanish markazi, Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi yoki Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi tegishli hollarda arizachidan kamchiliklarni oqilona muddatda bartaraf etishni talab qilishi mumkin.

Bunday soʻrov olinganidan keyin arizachi oʻz arizasini chaqirib olishga, unga oʻzgartirishlar kiritishga yoki oʻzgartirishlar kiritishning maqsadga muvofiq emasligi haqida yozma tushuntirish taqdim etishga haqli. Agar arizachi oʻz arizasiga oʻzgartirishlar kiritsa yoki unga oʻzgartirishlar kiritishning maqsadga muvofiq emasligi haqida yozma tushuntirish taqdim etsa, davlat organi bunday javobni koʻrib chiqadi va yigirma kun ichida oʻz javobini beradi.

Arizachi oʻz nuqtai nazarini bayon etish uchun eshituv oʻtkazilishini soʻrashga haqli, davlat organi esa asoslash boʻyicha savollarga javob olish uchun arizachining shaxsan hozir boʻlishini talab qilish huquqiga ega. Bu holda Yer qaʼridan foydalanish markazi arizachining vajlarini koʻrib chiqish uchun oʻn besh ish kuni ichida arizachi va tegishli davlat organi ishtirokida eshituv oʻtkazadi. Davlat organi oʻsha paytda maʼlum boʻlishi mumkin boʻlgan va ushbu moddada tavsiflangan jarayon doirasida uni dastlabki koʻrib chiqishda kiritilmagan yangi masalalarni koʻtarish huquqiga ega emas. Ushbu qismda bayon etilgan jarayon Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi yoki Yer qaʼridan foydalanish markazi, qoʻllaniladigan holga qarab, ruxsatnomani tasdiqlashga tayyor boʻlguniga yoki arizachi oʻz talabnomasini uzil-kesil chaqirib olguniga qadar bir necha marta qoʻllaniladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi yoki Yer qaʼridan foydalanish markazi, agar ariza yoki unga ilova qilingan hujjatlar ushbu moddada nazarda tutilgan talablarga muvofiq boʻlmasa, yer ostida saqlashga doir ruxsatnoma berishni rad etishga haqli.

Yer ostida saqlashga doir ruxsatnoma berish chogʻida davlat yer qaʼri fondi kadastriga tegishli hisobga olish yozuvi kiritiladi.

104-modda. Yer ostida saqlashga doir ruxsatnomalarning amal qilish muddati

Saqlash uchun geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma ikki yildan oshmaydigan muddatga beriladi. Saqlash uchun geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati ushbu Qonunning 110-moddasida bayon etilgan tartib-taomilga muvofiq bir marta ikki yilga uzaytirilishi mumkin.

Yer ostida saqlashga doir ruxsatnoma yigirma besh yildan koʻp boʻlmagan muddatga beriladi.

Yer ostida saqlashga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati ushbu Qonunning 110-moddasida nazarda tutilgan tartib-taomilga muvofiq, ruxsatnomaning dastlabki amal qilish muddatidan oshmaydigan davrga bir necha marta uzaytirilishi mumkin. Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi tomonidan yer ostida saqlashga doir ruxsatnoma berilgan taqdirda, ushbu vazirlik ushbu Qonunning 11-bobiga muvofiq Yer qaʼridan foydalanish markazi vazifasini bajaradi.

105-modda. Yer ostida saqlash loyihasi

Yer ostida saqlash loyihasi yer qaʼri makonidan foydalanish shartlari va parametrlarini belgilaydi.

Yer ostida saqlash loyihasini tuzishga doir yoʻriqnoma Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi bilan kelishilgan holda ishlab chiqiladi hamda tasdiqlanadi.

Yer ostida saqlash loyihasi quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

1) yer qaʼri makonidan foydalanish maqsadi;

2) soʻralayotgan yer qaʼri uchastkasidan foydalanish muddati;

3) obyektning tavsifi;

4) saqlanishi lozim boʻlgan mahsulotlarning, shu jumladan ehtimoldagi biror-bir xavfli yoki zaharli moddalar, qattiq yoki suyuq holdagi chiqindilar va texnik suvlarning tavsifi — mahsulotning, texnologiyaning yoki mahsulot hosil boʻladigan jarayonning nomi, uning fizikaviy tavsiflari, toʻliq kimyoviy tarkibi va biror-bir zaharli komponentlar mavjudligi, eruvchanligi, saqlash chogʻida boshqa moddalar bilan mos kelishi, asosiy va biror-bir ifloslantiruvchi radionuklidlar hamda ularning faolligi koʻrsatilgan holda;

5) taklif etilayotgan yer qaʼridan foydalanish toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, shu jumladan saqlashning geotexnik sharoitlari, bosim, yongʻin xavfi, portlash xavfi, yer osti suvlarining ifloslanganligi, choʻkish hamda transportda tashish tizimining tavsifi.

Yer ostida saqlash loyihasining shakli va uni tuzish uchun maxsus shartlar qonunchilik hujjatlarida belgilanadi.

Yer ostida saqlash loyihasidagi har qanday oʻzgartirishlar davlat ekologik va sanitariya-epidemiologik ekspertizalaridan oʻtkazilishi lozim.

106-modda. Yer ostida saqlashga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchilarning huquq va majburiyatlari

Yer ostida saqlash uchun geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomasiz yoki yer ostida saqlashga doir ruxsatnomasiz yer ostida saqlash uchun yer qaʼri makonidan foydalanish taqiqlanadi.

Yer ostida saqlash uchun geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchi zarur ekologik ekspertizani oʻtkazganidan va davlat ekologik ekspertizasining hamda Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasining ijobiy xulosasini olganidan keyin ushbu Qonunning 102-moddasiga muvofiq taqdim etilgan geologik jihatdan oʻrganish loyihasida nazarda tutilgan faoliyatni amalga oshirishga haqli.

Yer ostida saqlashga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchi quyidagilarni taʼminlashi shart:

1) qoʻllaniladigan texnik vositalarning maqbulligi va xavfsizligini;

2) yer qaʼri xavfli texnogen jarayonlarning koʻrinishlaridan muhofaza qilinishini;

3) qattiq, suyuq holdagi va radioaktiv chiqindilarni, zararli zaharli moddalarni saqlash yoki koʻmib tashlashda, oqova suvlarni, sanoat suvlarini va texnik suvlarni oqizib yuborishda (nasos bilan haydashda) ishonchli hisobga olishni;

4) geologik axborotning, shu jumladan laboratoriya tadqiqotlari hamda tahlillarining toʻgʻriligini va but saqlanishini.

Saqlash boʻyicha yer qaʼridan foydalanuvchi yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatishga doir oʻz rejasini tuzish, yangilash va unga amal qilish yuzasidan ushbu Qonunning 15-bobi talablariga rioya etishi shart.

Yer ostida saqlashga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchi yer qaʼri uchastkasidan quyidagi ishlarni amalga oshirish uchun foydalanish huquqiga ega:

1) neft va gaz, gaz va neft mahsulotlarining yer osti omborlarini joylashtirish hamda ulardan foydalanish;

2) qattiq, suyuq holdagi va radioaktiv chiqindilarni, zararli zaharli moddalarni saqlash yoki koʻmib tashlash, yer qaʼriga oqova suvlarni, konchilik faoliyati chiqindilarini, sanoat ahamiyatidagi suvlarni va texnik suvlarni oqizib yuborish (nasos bilan haydash) uchun yer osti inshootlarini joylashtirish va (yoki) ulardan foydalanish;

3) yer osti suvlarining zaxiralarini sunʼiy ravishda toʻldirish uchun yer qaʼriga suvni nasos bilan haydab kiritish, shu jumladan shu maqsadlar uchun moʻljallangan yer osti inshootlarini qurish va (yoki) ulardan foydalanish.

Ushbu moddaning beshinchi qismida nazarda tutilgan ishlarning turlari yer ostida saqlashning tasdiqlangan rejasiga muvofiq amalga oshirilishi kerak.

107-modda. Yer ostida saqlash boʻyicha hisobdorlik

Yer ostida saqlash boʻyicha ishlarning butun jarayoni yer ostida saqlash rejasida batafsil tavsiflangan holda hujjatlashtiriladi.

Yer qaʼri makonidan foydalanishda Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligiga yoki Yer qaʼridan foydalanish markaziga yer ostida saqlash loyihasi talablarining bajarilishi toʻgʻrisidagi hamda yer qaʼri makonida joylashtirilgan obyektning holati va unda kuzatilayotgan oʻzgarishlar toʻgʻrisidagi hisobotlar taqdim etiladi.

Bunday hisobotlarning shakli va mazmuni qonunchilik hujjatlarida belgilanadi.

11-bob. Yer qaʼridan foydalanish sohasidagi faoliyatning asosiy turlariga doir ruxsatnomalar boʻyicha asosiy qoidalar

108-modda. Bir hududda turli yer qaʼridan foydalanuvchilar tomonidan yer qaʼridan foydalanish

Yer qaʼrining turli foydalanuvchilari, agar ushbu Qonunda boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, ayni bir kadastr kvadratlari (bundan buyon matnda birlashtirilgan hudud deb yuritiladi) doirasida yer qaʼridan foydalanish ishlarini amalga oshirishga haqli emas.

Yer qaʼri uchastkasidan foydalanish huquqiga doir ruxsatnoma ayni bir kadastr kvadratlariga yer qaʼridan foydalanishning boshqa turiga doir oʻzga ruxsatnoma sifatida berilishi mumkin boʻlib, bunda ikkinchi ruxsatnoma doirasida amalga oshiriladigan faoliyat mavjud ruxsatnoma doirasida amalga oshiriladigan faoliyatga taʼsir koʻrsatmaydigan chuqurlikda amalga oshirilishi shart. Har qanday holda, biror-bir yer osti inshootlaridan (quduqlar, shurflardan) va ularning kommunikatsiya yoʻlaklaridan besh yuz metr radiusda joylashgan uchastkalarda yer qaʼridan foydalanishga doir mavjud ruxsatnomada nazarda tutilgan kadastr kvadratlariga oid boshqa ruxsatnoma berish taqiqlanadi.

Boshqa ruxsatnomada koʻrsatilgan ayni bir kadastr uchastkalariga yer qaʼridan foydalanishga doir ruxsatnoma, agar ikkinchi ruxsatnoma boʻyicha amalga oshirilayotgan faoliyat faqat bunday ruxsatnoma boʻyicha faoliyat mavjud ruxsatnomaga taʼsir qilmaydigan chuqurlikda amalga oshirilsa, berilishi mumkin. Yer osti inshootlaridan (quduqlar, shurflardan) va ularning kommunikatsiya yoʻlaklaridan besh yuz metr radiusda joylashgan uchastkalarda har qanday hollarda, ilgari amalda boʻlgan ruxsatnomada ham nazarda tutilgan ayni oʻsha kadastr maydonlarini qamrab oluvchi boshqa ruxsatnoma berish taqiqlanadi.

Bunday hollarda arizachi ilgari berilgan ruxsatnoma amal qilayotgan kadastr uchastkalariga doir ruxsatnoma olish uchun Yer qaʼridan foydalanish markaziga va faoliyat koʻrsatayotgan yer qaʼridan foydalanuvchiga amaldagi ruxsatnomada nazarda tutilgan kadastr uchastkasiga bunday yangi ruxsatnomani berish mavjud yer qaʼridan foydalanuvchining faoliyatiga monelik qilmasligining oqilona taʼminotini berishi kerak.

Birlashtirilgan hududda yer qaʼridan foydalanuvchilar uchun faoliyatni amalga oshirish tartibi ular oʻrtasida tuzilgan kelishuvda belgilanadi. Kelishuvda birlashtirilgan hududda yer qaʼridan foydalanish boʻyicha barcha yoki ayrim turlardagi ishlarni olib borish shartlari va tartibi belgilanadi.

Kelishuv oddiy qogʻozda tuziladi hamda yer qaʼridan foydalanuvchilar tomonidan Yer qaʼridan foydalanish markaziga va tegishli mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlariga kelishuv tuzilgan kundan eʼtiboran besh ish kuni ichida taqdim etiladi.

Kelishuvda yer qaʼridan foydalanuvchilarning biri tomonidan sarflangan xarajatlarning oqilona va mutanosib kompensatsiya qilinishi nazarda tutilishi mumkin.

Agar ushbu Qonunda boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, birlashtirilgan hududdagi faoliyat tartibi toʻgʻrisida yer qaʼridan foydalanuvchilar tomonidan kelishuvga erishilmagan taqdirda, bunday hududda ishlarni olib borishda ustuvorlik ilgari berilgan ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchiga beriladi.

109-modda. Yer qaʼri uchastkalaridan foydalanish huquqiga doir ruxsatnomani qayta rasmiylashtirish

Yer qaʼri uchastkalaridan foydalanish huquqiga doir ruxsatnoma quyidagi hollarda qayta rasmiylashtirilishi mumkin:

1) yer qaʼridan foydalanuvchining nomi oʻzgarganda yoki u qayta tashkil etilganda;

2) ruxsatnomada koʻrsatilgan foydali qazilmalar oʻzgarganda;

3) ruxsatnomaning amal qilish muddati uzaytirilganda;

4) ruxsatnomada koʻrsatilgan kadastr kvadratlari oʻzgarganda;

5) yer qaʼridan foydalanuvchi ruxsatnomada nazarda tutilgan huquqlaridan boshqa vakolatli shaxs foydasiga voz kechganda, shu jumladan garov yoki boshqa taʼminot tarzida berish yoʻli bilan voz kechganda.

Ruxsatnoma zarur tasdiqlovchi hujjatlar bilan birga ariza kelib tushgan kundan eʼtiboran yigirma ish kunidan oshmaydigan muddatda Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan qayta rasmiylashtiriladi.

Ruxsatnomani qayta rasmiylashtirganlik uchun Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan ruxsatnoma olishga doir arizani koʻrib chiqqanlik uchun toʻlangan summaning ellik foizi miqdorida yigʻim undiriladi. Yigʻim summasi qaytarilmaydi.

Yer qaʼri uchastkalaridan foydalanish huquqiga doir ruxsatnoma qayta rasmiylashtirilganda davlat yer fondi kadastrining ruxsatnomalar kadastriga tegishli yozuv kiritiladi.

110-modda. Yer qaʼri uchastkalaridan foydalanish huquqiga doir ruxsatnomaning amal qilish muddatini uzaytirish

Yer qaʼri uchastkalaridan foydalanish huquqiga doir ruxsatnomaning amal qilish muddatini uzaytirish toʻgʻrisidagi ariza Yer qaʼridan foydalanish markaziga ruxsatnomaning amal qilish muddati tugaguniga qadar oxirgi yil ichida beriladi.

Ruxsatnomaning amal qilish muddatini uzaytirish toʻgʻrisidagi arizada yer qaʼridan foydalanuvchi vakolatli shaxs ekanligini tasdiqlovchi hujjatni taqdim etishi kerak. Arizaning shakli Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan belgilanadi.

Geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddatini uzaytirish toʻgʻrisidagi arizada ruxsatnomada koʻrsatilgan kadastr kvadratlarini ellik foizga kamaytirishga doir axborot, shu jumladan ruxsatnomaga kiritilgan, yer qaʼridan foydalanuvchi voz kechayotgan kadastr kvadratlari, shuningdek uning foydalanishida qoladigan kadastr kvadratlari aniq belgilab qoʻyilgan yirik masshtabli xarita nazarda tutilgan boʻlishi kerak.

Foydali qazilmalarni yoki uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddatini uzaytirish toʻgʻrisidagi arizada quyidagilar koʻrsatilishi zarur:

1) loyiha asosiy parametrlarining joriy dolzarbligini tasdiqlovchi dalillar;

2) tegishli va tasdiqlangan ishlar rejasida nazarda tutilgan yer qaʼridan foydalanish sohasidagi faoliyat amalga oshirilganligini yoki amalga oshirilishini tasdiqlovchi dalillar;

3) quyidagilarni tasdiqlovchi dalillar;

a) konchilik faoliyati amalga oshirilgan taqdirda, bunday faoliyat ruxsatnoma amal qilgan oxirgi oʻn yildan kamida ikki yili mobaynida amalga oshirilganligining dalili;

b) uglevodorodlar qazib olingan taqdirda, bunday faoliyat ruxsatnoma amal qilgan oxirgi oʻn yildan kamida sakkiz yil mobaynida amalga oshirilganligining dalili;

4) konni oʻzlashtirishning yangilangan loyihasi (zarur boʻlsa), shuningdek yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatishning yangilangan dastlabki rejasi yoki yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish rejasi;

5) arizachi sarflashni rejalashtirayotgan, taxmin qilinayotgan eng kam xarajatlar summasi.

Yer qaʼridan foydalanish markazi ruxsatnomaning amal qilish muddati uzaytirilganligi yoki uzaytirish rad etilganligi toʻgʻrisida yer qaʼridan foydalanuvchini ruxsatnomaning amal qilish muddatini uzaytirish haqidagi ariza olingan kundan eʼtiboran oʻn besh ish kuni ichida xabardor qiladi.

Agar yer qaʼridan foydalanish sohasidagi faoliyatning asosiy turlariga doir ruxsatnomani uzaytirish haqidagi arizani koʻrib chiqish davrida ruxsatnomaning amal qilish muddati tugasa, ruxsatnoma bunday koʻrib chiqish muddati mobaynida amal qilishda davom etadi. Ruxsatnomani uzaytirish muddatini hisoblash ruxsatnoma amal qilishining oxirgi kunidan keyingi kundan eʼtiboran boshlanadi.

Yer qaʼridan foydalanishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddatini uzaytirish yer qaʼridan foydalanuvchiga ushbu Qonunning 109-moddasiga muvofiq yangi ruxsatnomani rasmiylashtirish va berish orqali amalga oshiriladi.

Yer qaʼridan foydalanishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddatini uzaytirishni rad etish asoslantirilgan boʻlishi kerak. Ushbu modda qoidalarida nazarda tutilmagan shartlarga asosan rad etish taqiqlanadi.

Yer qaʼri uchastkalaridan foydalanishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddatini uzaytirish quyidagi hollarda rad etiladi, agar:

1) ruxsatnomaning amal qilishini uzaytirishning soʻralgan muddati tegishincha Qonun 42 , 54 , 65 , 73 yoki 86-moddalarining talablariga muvofiq boʻlmasa;

2) ruxsatnomaning amal qilish muddatini uzaytirish toʻgʻrisidagi arizani berishning ushbu moddada nazarda tutilgan muddati buzilgan boʻlsa;

3) ushbu moddada belgilangan talablar bajarilmayotgan boʻlsa;

4) yer qaʼri uchastkalaridan foydalanish huquqiga doir ruxsatnomaning amal qilish muddatini uzaytirish toʻgʻrisidagi ariza berilguniga qadar yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan bartaraf etilmagan yer qaʼri uchastkasidan foydalanish shartlarining jiddiy buzilishlari mavjud boʻlsa.

Agar yer qaʼri uchastkalaridan foydalanish huquqiga doir ruxsatnomaning amal qilish muddatini uzaytirishga oid ariza rad etilsa, ruxsatnomaning dastlabki amal qilish muddati uning amal qilishi tugaguniga qadar oʻz kuchida qoladi.

111-modda. Yer qaʼridan foydalanish sohasidagi faoliyatning asosiy turlariga doir ruxsatnomada nazarda tutilgan huquqlardan boshqa shaxs foydasiga voz kechish

Yer qaʼrini geologik jihatdan oʻrganishga doir va foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan shaxs ruxsatnomada nazarda tutilgan oʻz huquqlarini boshqa shaxsga berishga, agar bu shaxs ruxsatnomada nazarda tutilgan shartlarni bajarish boʻyicha majburiyatlarni oʻz zimmasiga olsa, shu jumladan garov yoki boshqa taʼminot sifatida taqdim etishga haqli.

Yer qaʼridan foydalanish sohasidagi faoliyatning asosiy turlariga doir boʻlgan, auksion yakunlariga koʻra olingan ruxsatnomada nazarda tutilgan huquqlarni bunday ruxsatnoma berilgan sanadan eʼtiboran ikki yil ichida oʻzga shaxsga oʻtkazish taqiqlanadi.

Yer qaʼridan foydalanuvchi ruxsatnomada nazarda tutilgan (toʻliq yoki qisman) huquqlardan boshqa shaxs foydasiga voz kechish moʻljallangan yoki yer qaʼridan foydalanuvchining nazorati yoki uning benefitsiar egasi oʻzgargan yoxud yer qaʼridan foydalanuvchi oʻzining ruxsatnomada nazarda tutilgan huquqlarini garov yoki boshqa taʼminot sifatida berish niyatida boʻlgan taqdirda, yer qaʼridan foydalanuvchi Yer qaʼridan foydalanish markaziga oʻzi moʻljallayotgan huquqlaridan boshqa shaxs foydasiga voz kechguniga yoki nazorat yoki uning benefitsiar egasi oʻzgarguniga yoxud huquqlarni garov yoki boshqa taʼminot sifatida berguniga qadar kamida oʻttiz kun oldin huquqlardan boshqa shaxs foydasiga voz kechish oʻziga nisbatan amalga oshirilayotgan shaxs yoki nazoratni oʻz zimmasiga olayotgan shaxs yoki uning benefitsiar egasi yoxud garov yoki boshqa taʼminot berilayotgan shaxs toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni ruxsatnoma berishga doir arizaga oid talablarga muvofiq taqdim etishi kerak.

Yer qaʼridan foydalanish markazi maʼlumotlar olingan sanadan eʼtiboran yigirma ish kuni ichida yangi yer qaʼridan foydalanuvchi maʼqullanganligi yoki rad etilganligi toʻgʻrisida yer qaʼridan foydalanuvchini xabardor qiladi.

Agar Yer qaʼridan foydalanish markazi huquqni qoʻlga kirituvchi, yangi nazorat qiluvchi shaxs yoki uning benefitsiar egasi, garov egasi yoki boshqa taʼminot egasi ushbu Qonunning biror-bir qoidasiga asosan bunday ruxsatnomaga ega boʻlish huquqidan mahrum etilmagan boʻlsa va ruxsatnoma boʻyicha oʻz majburiyatlarini bajarish uchun zarur moliyaviy hamda texnik imkoniyatlarga ega boʻlsa, huquqlardan voz kechish, nazoratning yoki uning benefitsiar egasining oʻzgarishi, garov yoki boshqa taʼminot sifatida berish qabul qilinadi hamda ruxsatnoma ushbu Qonunning 109-moddasida belgilangan tartibda, Yer qaʼridan foydalanish markazi huquqlardan boshqa shaxs foydasiga voz kechish, nazorat yoki uning benefitsiar egasi oʻzgarishi yoki garov yoxud boshqa taʼminot sifatida berish tugallanganligi haqida xabardor qilingan sanadan eʼtiboran besh ish kuni ichida qayta rasmiylashtiriladi.

Garov yoki boshqa taʼminot berilgan taqdirda qayta rasmiylashtirilgan ruxsatnomada tasdiqlangan garovga oluvchining yoki boshqa taʼminot oluvchining nomi koʻrsatiladi. Garov yoki boshqa taʼminot ruxsatnomada nazarda tutilgan oʻz majburiyatlarini bajarish uchun zarur texnik imkoniyatlari boʻlmagan bankka yoki oʻzga kreditorga berilgan hollarda Yer qaʼridan foydalanish markazi bank yoki oʻzga kreditor obroʻli muassasa ekanligiga ishonch hosil qilishi kerak. Yer qaʼridan foydalanuvchining huquqlarini oʻz zimmasiga olish bank yoki oʻzga kreditor tomonidan faqat u ruxsatnomada nazarda tutilgan majburiyatlarni bajarish uchun zarur moliyaviy va texnik imkoniyatlarga ega boʻlgan taqdirda, bevosita amalga oshirilishi mumkin.

Bank yoki boshqa kreditor tomonidan uning nomidan yer qaʼridan foydalanuvchi huquqlarini qabul qilish (oʻzining aralashuvga boʻlgan huquqini amalga oshirish) uchun shaxsni tayinlash taklif qilingan taqdirda, bunday shaxs ushbu moddaning beshinchi , oltinchi va yettinchi qismlarida nazarda tutilgan tartibda maʼqullanilishi lozim. Ushbu moddaga muvofiq tasdiqlangan garov yoki boshqa taʼminot huquqlari garovga oluvchi yoki taʼminot oluvchi tomonidan amalga oshirilgan taqdirda, ruxsatnoma tasdiqlangan garovga oluvchining yoki oʻzga taʼminot oluvchisining nomiga qayta rasmiylashtiriladi.

Yer qaʼridan foydalanish markazining huquqdan oʻzganing foydasiga voz kechishni, nazoratni yoki uning benefitsiar egasini oʻzgartirishni, garovni yoki boshqa taʼminotni qabul qilishni rad etishi asoslantirilgan boʻlishi hamda ushbu Qonun va qonunchilik hujjatlari qoidalariga muvofiq boʻlishi kerak.

Yer qaʼridan foydalanish sohasidagi faoliyatning asosiy turlariga doir ruxsatnomani qayta rasmiylashtirishda yangi yer qaʼridan foydalanuvchi ruxsatnoma bilan bogʻliq barcha huquq va majburiyatlarni, shu jumladan geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomalarga oid barcha huquq va majburiyatlarni oʻz zimmasiga oladi, foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnoma olishda mutlaq huquqqa ega boʻladi, avvalgi yer qaʼridan foydalanuvchining huquq va majburiyatlari esa tugatiladi.

112-modda. Yer qaʼridan foydalanish sohasidagi faoliyatning asosiy turlariga doir ruxsatnomadan yoki uning bir qismidan voz kechish

Yer qaʼridan foydalanuvchi ushbu Qonunning qoidalarini inobatga olgan holda, yer qaʼridan foydalanish sohasidagi faoliyatning asosiy turlariga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati tugaguniga qadar istalgan vaqtda Yer qaʼridan foydalanish markaziga xabarnoma yuborish orqali butun ruxsatnomadan voz kechishga haqli.

Yer qaʼridan foydalanuvchi Yer qaʼridan foydalanish markazidan yer qaʼrining qolgan kadastr kvadratlari chegaradosh boʻlib qolishi va tomonlaridan loaqal biri butun uzunligi boʻyicha umumiy bogʻlanish nuqtasiga ega boʻladigan tarzda biror-bir kadastr kvadratlarini ruxsatnomadan chiqarib tashlashni ham soʻrashi mumkin.

Yer qaʼridan foydalanuvchining yer qaʼri uchastkasining bir qismidan voz kechish toʻgʻrisidagi arizasiga quyidagilar ilova qilinadi:

1) yer qaʼridan foydalanuvchi voz kechayotgan kadastr kvadratlari va u oʻzida olib qoladigan kadastr kvadratlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, agar shunday maʼlumotlar mavjud boʻlsa, shu jumladan ruxsatnomaga kiritilgan, yer qaʼridan foydalanuvchi voz kechayotgan, shuningdek uning oʻzida qoladigan yer qaʼri uchastkasining hududi aniq koʻrsatilgan yetarlicha yirik masshtabli geologik xarita;

2) yer qaʼridan foydalanuvchining soʻroviga koʻra voz kechish kuchga kiradigan sana;

3) yer qaʼridan foydalanuvchi voz kechayotgan tegishli kadastr kvadratlaridagi qazib olish oqibatlarini tugatish toʻgʻrisidagi dalolatnoma.

Yer qaʼri uchastkasining bir qismidan voz kechish yer qaʼri uchastkasining chegaralari oʻzgarishi munosabati bilan ruxsatnoma ushbu Qonunning 109-moddasida belgilangan tartibda qayta rasmiylashtirilishiga sabab boʻladi.

Yer qaʼridan foydalanish markazining yer qaʼridan foydalanuvchi voz kechayotgan kadastr kvadratlarini qabul qilishni rad etishi asoslantirilgan hamda ushbu Qonun va qonunchilik hujjatlari qoidalariga muvofiq boʻlishi kerak.

113-modda. Yer qaʼri uchastkalaridan foydalanish huquqiga doir ruxsatnomaning cheklanishi yoki toʻxtatib turilishi

Yer qaʼridan foydalanuvchi ruxsatnoma doirasida kolleksiya materiallarining namunalarini toʻplash boʻyicha faoliyatdan tashqari yer qaʼridan foydalanishga doir ishlarni vaqtincha toʻxtatib turishga haqli. Toʻxtatib turish davri ruxsatnomaning umumiy amal qilish muddatiga kiritiladi. Ishlarning toʻxtatib turilishi yer qaʼridan foydalanish boʻyicha majburiyatlarning bajarilishini toʻxtatib turish uchun asos hisoblanmaydi, bundan konchilik sohasidagi ishlab chiqarishlarni yoki neft-gaz operatsiyalarini vaqtinchalik konservatsiya qilish mustasno.

Yer qaʼri uchastkasidan foydalanish huquqi ushbu Qonunning 14 va 15-moddalarida nazarda tutilgan vakolatlarga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi yoki Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligining inspektorlari tomonidan ruxsatnoma doirasida quyidagi hollarda cheklanishi yoki toʻxtatib turilishi mumkin:

1) yer qaʼridan foydalanish natijasidagi ishlar taʼsir etadigan zonada aholining hayotiga yoki sogʻligʻiga yoxud atrof-muhitga tahdid yuzaga kelganda;

2) yer qaʼridan foydalanish sohasidagi faoliyat bilan bevosita bogʻliq ishlar loyihasi yoki ushbu Qonun qoidalari haqida yer qaʼridan foydalanuvchi xabardor qilinganidan keyin ushbu loyiha yoki qoidalar foydalanuvchi tomonidan jiddiy ravishda buzilganda va ularni muayyan vaqt ichida bartaraf etish yer qaʼridan foydalanish bilan bogʻliq ishlarni keyinchalik davom ettirish imkoniyatini berganda;

3) yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini bartaraf etish uchun zaxira yetarli boʻlmay qolganda va zaxira ushbu Qonunning 151-moddasiga muvofiq almashtirilmaganda.

Yer qaʼridan foydalanish sohasidagi faoliyatning asosiy turlariga doir ruxsatnoma cheklanishi yoxud toʻxtatib turilishi mumkin.

Yer qaʼridan foydalanish sohasidagi faoliyatning asosiy turlariga doir ruxsatnomalar ushbu moddaning ikkinchi qismida koʻrsatilgan davlat organlarining taqdimnomalariga asosan koʻpi bilan oʻn kun muddatga cheklanadi yoki toʻxtatib turiladi.

Buzilishlarni bartaraf etish boʻyicha ishlarning tugallanishi bilan bogʻliq boʻlgan alohida hollarda yer qaʼridan foydalanish huquqini toʻxtatib turish oʻttiz kundan oshmagan muddatga, ushbu modda ikkinchi qismining 3-bandida nazarda tutilgan hollarda esa oltmish kundan oshmagan muddatga uzaytirilishi mumkin.

114-modda. Yer qaʼri uchastkalaridan foydalanish huquqiga doir ruxsatnomaning amal qilishini tugatish

Yer qaʼri uchastkalaridan foydalanish huquqiga doir ruxsatnomaning amal qilishi quyidagi hollarda tugatiladi:

1) ruxsatnomaning amal qilish muddati tugaganda;

2) yer qaʼridan foydalanuvchi ushbu Qonunning 112-moddasiga muvofiq ruxsatnomadan voz kechganda;

3) ruxsatnoma ushbu Qonunning 115-moddasiga muvofiq bekor qilinganda;

4) jismoniy shaxs vafot etganda yoki oʻziga ruxsatnoma berilgan yuridik shaxs ushbu moddaning toʻrtinchi qismi inobatga olingan holda tugatilganda.

Yer qaʼri uchastkalaridan foydalanish huquqiga doir ruxsatnoma amal qilishining tugatilishi yer qaʼridan foydalanuvchining bajarilmagan majburiyatlari tugatilishiga, shu jumladan ushbu Qonunda belgilangan tartib-taomilga muvofiq yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish boʻyicha bajarilmagan majburiyatlari tugatilishiga yoxud ruxsatnomaning amal qilishi muddati mobaynidagi biror-bir harakatlar yoki harakatsizlik uchun javobgarlik tugatilishiga sabab boʻlmaydi.

Ruxsatnoma amal qilishining tugatilishi yer qaʼridan foydalanuvchiga nisbatan ruxsatnomaning amal qilish muddati tugaguniga qadar yuzaga kelgan javobgarlik masalalari yuzasidan yoki yer qaʼridan foydalanuvchiga nisbatan ruxsatnoma bekor qilingan paytga qadar boshlangan yoki davom etayotgan sud muhokamasiga taʼsir etmaydi.

Yuridik shaxs boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchining tugatilishiga faqat Yer qaʼridan foydalanish markaziga yoki Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligiga yer qaʼridan foydalanish oqibatlari tugatilganligiga doir dalolatnoma taqdim etilganidan keyin yoʻl qoʻyiladi.

Yer qaʼridan foydalanuvchi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnomadan voz kechganda yer qaʼrida qolgan foydali qazilmalar zaxiralari va texnogen mineral hosilalar yer qaʼridan foydalanuvchi, Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasining hamda Yer qaʼridan foydalanish markazining vakillari tomonidan imzolanadigan tegishli dalolatnomani rasmiylashtirish orqali davlat balansiga qaytariladi.

Yer qaʼridan foydalanish sohasidagi faoliyatning asosiy turlariga doir ruxsatnomaning amal qilishi tugatilganda yer qaʼri davlat fondi kadastrining ruxsatnomalar reyestriga tegishli yozuv kiritiladi.

115-modda. Yer qaʼridan foydalanish sohasidagi faoliyatning asosiy turlariga doir ruxsatnomani bekor qilish

Yer qaʼridan foydalanish sohasidagi faoliyatning asosiy turlariga doir ruxsatnoma quyidagi hollarda bekor qilinadi:

1) auksion natijalariga koʻra yoki Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti yoxud Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi hujjatiga asosan berilgan ruxsatnomaga binoan geologik jihatdan oʻrganish loyihasi va konni oʻzlashtirish loyihasi belgilangan muddatlarda taqdim etilmaganda;

2) yer qaʼridan foydalanuvchi ushbu Qonunda nazarda tutilgan hisobotlarni ketma-ket ikki yil taqdim etmaganda;

3) yer qaʼridan foydalanuvchi geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma uchun ushbu Qonunning 161-moddasida koʻrsatilgan muntazam yillik toʻlovni kamida ikki yil mobaynida toʻlamaganda;

4) yer qaʼridan foydalanuvchi har yilgi eng kam xarajatlar boʻyicha majburiyatlarni ketma-ket ikki yil mobaynida bajarmaganda;

5) yer qaʼridan foydalanuvchi oʻzining geologik jihatdan oʻrganish loyihasini, konni oʻzlashtirish loyihasini, ishlar rejasini yoki yer ostida saqlash loyihasini yer qaʼridan foydalanish sohasidagi tegishli faoliyat bilan bevosita bogʻliq holda jiddiy ravishda buzganda, ularni bartaraf etish mumkin boʻlmasa yoki bartaraf etish mumkin boʻlsa-yu, bu haqda xabardor qilingan paytdan eʼtiboran toʻqson kun ichida bartaraf etilmagan boʻlsa;

6) yer qaʼridan foydalanuvchi oʻz ekologik majburiyatlarini jiddiy ravishda buzganda, ularni bartaraf etish mumkin boʻlmasa yoki bartaraf etish mumkin boʻlsa-yu, ularni bartaraf etish haqida xabardor qilingan paytdan eʼtiboran toʻqson kun ichida ular bartaraf etilmagan boʻlsa;

7) ushbu Qonunning 151 va 153-moddalarida nazarda tutilgan yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatishni moliyalashtirish boʻyicha majburiyatlarni bajarish buzilganda, ularni bartaraf etish haqida xabardor qilingan paytdan eʼtiboran oʻttiz kun ichida ular bartaraf etilmaganda;

8) qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olish yoki qattiq holdagi foydali qazilmalarning asosiy turlarini qazib olish boʻyicha neft-gaz operatsiyalarini amalga oshirish chogʻida foydalaniladigan ishlar va xizmatlarda mahalliy imkoniyatlarni ishga solishning eng kam ulushi toʻgʻrisidagi talablarga yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan ketma-ket ikki yil davomida rioya etilmaganda, bundan texnogen mineral hosilalarga doir ruxsatnomalar yoki uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnomalar mustasno;

9) qattiq holdagi foydali qazilmalarning asosiy turlarini qazib olishga doir ruxsatnomalar doirasida Oʻzbekiston Respublikasi hududida mahalliy kadrlarni oʻqitish hamda ilmiy-tadqiqot, ilmiy-texnik va (yoki) tajriba-konstruktorlik ishlarini moliyalashtirish boʻyicha majburiyatlar yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan ketma-ket ikki yil davomida bajarilmaganda, bundan ushbu Qonunning 16-bobiga muvofiq texnogen mineral hosilalarga doir ruxsatnomalar yoki uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnomalar mustasno;

10) ruxsatnoma firibgarlik yoʻli bilan, shu jumladan bila turib yolgʻon maʼlumotlar taqdim etish orqali olinganda;

11) qazib olingan foydali qazilmalarning miqdoriga yoki sifatiga nisbatan yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan yolgʻon hisobotlar yoki axborot taqdim etilganda;

12) yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan ruxsatnoma doirasida undirilishi va toʻlanishi lozim boʻlgan, nizo predmeti boʻlmagan boj, toʻlovlar, yigʻimlar, jarima yoki yer qaʼridan foydalanganlik uchun soliq toʻlanmaganda va ularni toʻlash toʻgʻrisida xabardor qilinganidan keyin oʻttiz kun ichida toʻlanmaganda.

Agar huquqbuzar oʻziga nisbatan qoʻllanilgan jazoni oʻtagan boʻlsa, ushbu Qonun 163-moddasining uchinchi qismida nazarda tutilgan huquqbuzarliklarni sodir etganlik uchun ruxsatnoma bekor qilinishi mumkin emas.

Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi yoki boshqa nazorat qiluvchi organ tomonidan Yer qaʼridan foydalanish markaziga taqdimnoma kiritilishi yer qaʼridan foydalanish sohasidagi faoliyatning asosiy turlariga doir ruxsatnomani muddatidan ilgari bekor qilish yuzasidan qonunchilikka muvofiq choralar koʻrish uchun asos boʻlib xizmat qiladi.

Yer qaʼridan foydalanish sohasidagi faoliyatning asosiy turlariga doir ruxsatnomani muddatidan ilgari bekor qilish toʻgʻrisidagi qaror ushbu moddada nazarda tutilgan asoslarga koʻra tegishincha Yer qaʼridan foydalanish markazi yoki Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi tomonidan qabul qilinadi. Yer qaʼridan foydalanish sohasidagi faoliyatning asosiy turlariga doir ruxsatnomani ushbu moddada nazarda tutilmagan boshqa asoslarga koʻra bekor qilinishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

Yer qaʼridan foydalanish sohasidagi faoliyatning asosiy turlariga doir ruxsatnomani bekor qilish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan taqdirda Yer qaʼridan foydalanish markazi yoki Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi yer qaʼridan foydalanuvchiga bir ish kuni ichida tegishli xabarnoma yuboradi hamda ruxsatnomalar reyestriga tegishli yozuv kiritiladi.

Yer qaʼridan foydalanish sohasidagi faoliyatning asosiy turlariga doir ruxsatnomaning bekor qilinishi yer qaʼridan foydalanuvchining bajarilmagan majburiyatlarini, shu jumladan yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini ushbu Qonunda belgilangan tartibda tugatish boʻyicha majburiyatlarini tugatish uchun asos boʻlmaydi.

Ruxsatnomaning bekor qilinishi yer qaʼridan foydalanuvchida bekor ruxsatnoma qilinguniga qadar yuzaga kelgan biror-bir majburiyatlarga va yer qaʼridan foydalanuvchiga nisbatan ruxsatnoma bekor qilinguniga qadar boshlangan yoki davom etayotgan biror-bir sud muhokamalariga taʼsir koʻrsatmaydi.

Yer qaʼridan foydalanuvchi kon ishlanmalarini konservatsiya qilishni va yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini bartaraf etishni ushbu Qonunda belgilangan tartibda amalga oshirishi shart.

Yer qaʼridan foydalanuvchilar ruxsatnomalarni bekor qilish toʻgʻrisidagi qarorlar ustidan sud tartibida shikoyat qilishga haqli.

12-bob. Oltin izlovchilar usulida va kichik miqyosli usulda qazib olish

116-modda. Oltin izlovchilar usulida qazib olish uchun beriladigan yer qaʼri uchastkasining hududi

Foydali qazilmalarni oltin izlovchilar usulida qazib olish uchun yer qaʼri uchastkasining (oltin izlovchilar usulida qazib olish uchastkasi) tashqi chegaralari toʻgʻriburchakni hosil qilishi kerak. Agar boshqa yer qaʼri uchastkasining tabiiy xususiyatlari yoki chegaralari toʻgʻriburchak shaklidagi tegishli oltin izlovchilar usulida qazib olish uchastkasi hududining tashqi chegaralarini aniqlash imkonini bermasa, bunday yer qaʼri uchastkasining hududi uchburchak (kadastr kvadratlarining toʻgʻri toʻrtburchak shaklini hisobga olgan holda) yoki toʻrtburchak shaklga ega boʻlishi mumkin, uning kamida ikki qarama-qarshi tomoni bir-biriga parallel boʻlishi kerak.

Foydali qazilmalarni oltin izlovchilar usulida qazib olish uchun yer qaʼri uchastkasi hududining maydoni kamida bir gektarni va koʻpi bilan besh gektarni tashkil etishi kerak. Bunda bir nafar yer qaʼridan foydalanuvchiga tegishli boʻlgan yoki bitta loyiha doirasida foydalaniladigan yer qaʼri uchastkasining maydoni koʻpi bilan bir kadastr kvadratini tashkil etishi kerak.

Oltin izlovchilar usulida qazib olish uchun beriladigan yer qaʼri uchastkasi Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari bilan kelishuvga koʻra belgilanadi.

Foydali qazilmalarni oltin izlovchilar usulida qazib olish uchun taklif etiladigan yer qaʼri uchastkalarining roʻyxati har yili Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan tasdiqlanadi.

Oltin izlovchilar usulida qazib olish uchun ajratilgan hudud davlat yer fondi kadastrida hisobga olinadi.

117-modda. Oltin izlovchilar usulida qazib olish uchun vakolatlilik

Foydali qazilmalarni oltin izlovchilar usulida qazib olish uchun ruxsatnomalar faqat vakolatli shaxslarga, shu jumladan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari boʻlgan, yakka tartibdagi tadbirkor maqomiga ega boʻlgan jismoniy shaxslarga hamda Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosi boʻlgan jismoniy shaxsning ulushi ustav fondida (ustav kapitalida) yetmish va undan ortiq foizni tashkil etadigan yuridik shaxslarga beriladi.

Bitta shaxs oltin izlovchilar usulida qazib olish uchun yer qaʼri uchastkasidan foydalanish huquqiga doir bittadan ortiq ruxsatnomaga bevosita yoki bilvosita egalik qilishi mumkin emas.

Oltin izlovchilar usulida qazib olish faoliyatini amalga oshirish uchun yer qaʼridan foydalanuvchi yuridik shaxsi xodimlarining kamida yetmish foizi Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari boʻlishi kerak.

118-modda. Oltin izlovchilar usulida qazib olishga doir ruxsatnoma

Foydali qazilmalarni oltin izlovchilar usulida qazib olish oltin izlovchilar usulida qazib olishga doir ruxsatnoma asosida amalga oshiriladi.

Oltin izlovchilar usulida qazib olishga doir ruxsatnoma faqat elektron savdo maydonchasida oʻtkaziladigan auksion natijalariga koʻra beriladi.

Oltin izlovchilar usulida qazib olishga doir ruxsatnomani berish uchun arizachilar auksionda ishtirok etish uchun quyidagi axborotni taqdim etadi:

1) arizachining davlat roʻyxatidan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi guvohnomaga muvofiq toʻliq nomi;

2) arizachi ushbu Qonunning 117-moddasi talablariga muvofiq ekanligini tasdiqlovchi hujjat;

3) ushbu Qonunning 116-moddasiga muvofiq oltin izlovchilar usulida qazib olish uchun ajratiladigan uchastkadagi soʻralayotgan ochiq kadastr kvadratining tafsilotlari.

Yer qaʼri uchastkalaridan oltin izlovchilar usulida qazib olish uchun foydalanish huquqini realizatsiya qilishdan tushgan pul mablagʻlari qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda taqsimlanadi.

Oltin izlovchilar usulida qazib olishga doir hujjatlarni koʻrib chiqish va ruxsatnoma berish muddati yigirma ish kunidan oshmasligi kerak.

Oltin izlovchilar usulida qazib olishga doir ruxsatnomaning shakli qonunchilik hujjatlarida belgilanadi. Oltin izlovchilar usulida qazib olishga doir ruxsatnoma uchastkaning joylashuviga qarab Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan belgilanadigan, faoliyatga nisbatan qoʻllaniladigan foydalanish shartlarini oʻz ichiga oladi. Foydalanish shartlari ruxsatnomaga ilovada nazarda tutiladi.

Oltin izlovchilar usulida qazib olishga doir huquqlarni boshqa shaxslarga berishga (shu jumladan ikkilamchi ijara yoki boshqa shaxs foydasiga voz kechish yoʻli bilan berishga) yoʻl qoʻyilmaydi.

Oltin izlovchilar usulida qazib olishga doir ruxsatnomani berish chogʻida davlat yer fondi kadastriga tegishli hisobga olish yozuvi kiritiladi.

119-modda. Oltin izlovchilar usulida qazib olishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati va uni uzaytirish tartibi

Oltin izlovchilar usulida qazib olishga doir ruxsatnoma uch yil muddatga beriladi.

Oltin izlovchilar usulida qazib olishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari bilan kelishuvga koʻra bir marta uch yilga uzaytirilishi mumkin. Oltin izlovchilar usulida qazib olishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddatini uzaytirish toʻgʻrisidagi ariza Yer qaʼridan foydalanish markaziga oltin izlovchilar usulida qazib olishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati tugashiga qadar oxirgi yil mobaynida beriladi.

Oltin izlovchilar usulida qazib olishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddatini uzaytirish toʻgʻrisidagi ariza dastlabki arizadagi ayni oʻsha axborotni oʻz ichiga olgan boʻlishi kerak.

Oltin izlovchilar usulida qazib olishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddatini uzaytirish toʻgʻrisidagi ariza yigirma ish kuni ichida koʻrib chiqiladi.

Agar oltin izlovchilar usulida qazib olishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddatini uzaytirish toʻgʻrisidagi arizani koʻrib chiqish davrida ruxsatnomaning muddati oʻtgan boʻlsa, bunday koʻrib chiqish davrida ruxsatnoma amal qilishda davom etadi. Ruxsatnomaning amal qilishini uzaytirish muddatini hisoblash ruxsatnoma amal qiladigan muddatning oxirgi kunidan keyingi kundan eʼtiboran boshlanadi.

Oltin izlovchilar usulida qazib olishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati yer qaʼridan foydalanuvchiga yangi ruxsatnomani rasmiylashtirish va berish orqali uzaytiriladi.

Oltin izlovchilar usulida qazib olishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati quyidagi hollarda uzaytirilmaydi, agar:

1) uzaytirilishi soʻralayotgan muddat ushbu moddaning talablariga muvofiq boʻlmasa;

2) ruxsatnomaning amal qilish muddatini uzaytirish toʻgʻrisida ariza berishning ushbu moddada nazarda tutilgan muddati buzilgan boʻlsa;

3) oltin izlovchilar usulida qazib olish bilan bogʻliq qoʻshimcha ishlarni bajarish zarurati mavjud boʻlmasa;

4) yer qaʼridan foydalanish shartlarining buzilishlari bu haqda xabarnoma olinganidan keyin yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan darhol bartaraf etilmagan boʻlsa;

5) yer qaʼridan foydalanuvchi qazib olingan qimmatbaho metallar va qimmatbaho toshlarni realizatsiya qilish boʻyicha ushbu Qonunning 121-moddasida nazarda tutilgan majburiyatlarni bajarmagan boʻlsa.

120-modda. Oltin izlovchilar usulida qazib olish ishlarini amalga oshirish

Oltin izlovchilar usulida qazib olishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchilar ruxsatnomada nazarda tutilgan shartlarga rioya etishi shart. Oltin izlovchilar usulida qazib olish ishlari, shu jumladan ochish ishlari, qum va tuproqni yuvish ishlari va bu bilan bogʻliq boʻlgan boshqa ishlar qoʻlda bajariladi yoki kam quvvatli asbob-uskunalar qoʻllanilgan holda olib boriladi.

Oltin izlovchilar usulida qazib olishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchidan oʻz yer qaʼri uchastkalari uchun oltin izlovchilar usulida qazib olish loyihasini ishlab chiqish yoki uni boshqacha tarzda kelishish va tasdiqlashdan oʻtkazish talab etilmaydi.

Yer qaʼridan foydalanuvchi oltin izlovchilar usulida qazib olishni amalga oshirayotganda quyidagilarga haqli:

1) yer qaʼridan foydalanuvchiga mulk huquqi asosida tegishli boʻlgan, oʻn tonnadan ortiq boʻlmagan yuk koʻtarish quvvatiga ega bitta yuk mashinasi, burgʻilash uskunasi, choʻmichining hajmi jami ikki kub metrdan koʻp boʻlmagan ekskavator va (yoki) buldozer tarzidagi mexanizatsiya vositalaridan foydalanishga;

2) oltin izlovchilar usulida qazib olishni (yer osti kon qazishmalarini qazib bormasdan) quyidagi xavfsiz (yoʻl qoʻyiladigan) chuqurlikkacha amalga oshirishga:

a) sochma uchastkalarda — yer osti kon qazishmalarini qazib bormagan holda tub togʻ jinslariga qadar;

b) tub togʻ jinslari uchastkalarida — ikki metr chuqurlikkacha. Agar togʻ-kon lahmlari zinasimon shaklga ega boʻlsa, bu holda olti metrgacha boʻlgan umumiy chuqurlikka yoʻl qoʻyiladi. Bunda har bir zinaning balandligi ikki metrdan oshmasligi, eni esa yarim metrdan oshmasligi kerak;

3) qimmatbaho metallarni ajratib olishning faqat rudani maydalash va gravitatsiya usulini qoʻllashga.

Suv fondi va suv obyektlari yerlarida oltin izlovchilar usulida qazib olish faqat qoʻlda amalga oshirilishi kerak.

Oltin izlovchilar usulida qazib olishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchi:

1) oltin izlovchilar usulida qazib olish ishlari jarayonida buzilgan yerlarni rekultivatsiya qilishi va ularni kelgusida foydalanish uchun yaroqli holatga keltirishi;

2) mexanizatsiya vositalaridan foydalanishga doir ushbu moddada nazarda tutilgan cheklovlarga rioya etishi shart.

Oltin izlovchilar usulida qazib olishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchilarga quyidagilar taqiqlanadi:

1) suv resurslari oltin izlovchilar usulida qazib olish uchun foydalaniladigan suv havzalari va daryolar qirgʻoqlarining tabiiy relyefini buzish;

2) oltin izlovchilar usulida qazib olish uchastkasida joylashgan suv obyektlarida va suv fondi yerlarida ekskavatorlardan hamda buldozerlardan foydalanish;

3) kimyoviy reagentlarni va portlovchi moddalarni qoʻllash;

4) kapital inshootlarni barpo etish va qurish;

5) tuproqni va ajratib olingan togʻ massasini oltin izlovchilar usulida qazib olish uchastkasidan tashqariga olib chiqish.

Yer qaʼridan foydalanuvchilar suv resurslaridan foydalangan taqdirda, suvni muhofaza qilish tadbirlarini bajarishi, shuningdek qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan suv obyektlarini muhofaza qilishga doir boshqa talablarga rioya etishi shart.

Yangi kon qazishmalarini kavlab borishga faqat avvalgi ishlar uchastkasi (tashlandiq) biror narsa tashlab toʻldirilganidan keyin ruxsat beriladi.

Ekologik zarar yetkazilishi mumkin boʻlgan biror-bir uchastkada oltin izlovchilar usulida qazib olish boshlanishidan oldin yer qaʼridan foydalanuvchilar atrof-muhitga yetkazilgan shikastlarni tasdiqlash uchun mazkur uchastkada Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligining inspektori tomonidan inspeksiya oʻtkazilishini soʻraydi. Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi inspeksiya oʻtkazilishi uchun oʻziga nisbatan bunday soʻrovni olmagan har qanday zona shikastlanmagan deb hisoblanadi.

Oltin izlovchilar usulida qazib olishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchi ruxsatnomaning amal qilish muddati tugagan kundan eʼtiboran oʻttiz kun ichida inshootlarni, vaqtinchalik imoratlarni va uskunalarni demontaj qilishi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasining talablariga muvofiq yer uchastkasini rekultivatsiya qilishni amalga oshirishi shart.

121-modda. Oltin izlovchilar usulida qazib olish uchun yer qaʼri uchastkalaridan foydalanishning alohida shartlari

Qimmatbaho metallar va qimmatbaho toshlarning muomalada boʻlishi, shu jumladan ularni qazib olish, ishlab chiqarish hamda realizatsiya qilish boʻyicha faoliyat qimmatbaho metallar va qimmatbaho toshlar toʻgʻrisidagi qonunchilik bilan tartibga solinadi.

Oltin izlovchilar usulida qazib olish natijasida qazib olingan qimmatbaho metallarni sotish yoki boshqacha tarzda topshirish faqat qonunchilik hujjatlariga muvofiq ochiladigan va faoliyat koʻrsatadigan ixtisoslashtirilgan qabul qiluvchi kassalar orqali amalga oshirilishi mumkin, shuningdek qimmatbaho metallardan va qimmatbaho toshlardan zargarlik buyumlarini hamda boshqa buyumlarni yasash boʻyicha faoliyatni amalga oshiradigan yuridik shaxslarga va yakka tartibdagi tadbirkorlarga sotilishi mumkin.

122-modda. Oltin izlovchilar usulida qazib olish boʻyicha hisobdorlik

Foydali qazilmalarni oltin izlovchilar usulida qazib olishda Yer qaʼridan foydalanish markaziga tegishincha yil tugaganidan keyin yoki ruxsatnomaning amal qilishi tugatilganidan keyin oʻttiz kun ichida yer qaʼri uchastkalaridan foydalanish shartlariga rioya etilganligi va qazib olingan hamda realizatsiya qilingan qimmatbaho metallar va qimmatbaho toshlarning hajmlari toʻgʻrisidagi hisobotlar taqdim etiladi. Oltin izlovchilar usulida qazib olish toʻgʻrisidagi har yilgi hisobotning shakli qonunchilik hujjatlarida belgilanishi mumkin.

123-modda. Oltin izlovchilar usulida qazib olishga doir ruxsatnomaning amal qilishini tugatish

Oltin izlovchilar usulida qazib olishga doir ruxsatnoma quyidagi holda tugatiladi:

1) oltin izlovchilar usulida qazib olish boʻyicha ishlarni amalga oshirish chogʻidagi talablar jiddiy ravishda buzilganda;

2) ushbu Qonunning 120-moddasida belgilangan oltin izlovchilar usulida qazib olishni olib borish uslublariga doir cheklovlar yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan buzilganda;

3) qazib olingan qimmatbaho metallar yashirilganda, shu jumladan ular bir yil mobaynida realizatsiya qilinmaganda yoxud qimmatbaho metallar va qimmatbaho toshlarni realizatsiya qilish hamda topshirishning ushbu Qonunning 121-moddasida nazarda tutilgan shartlari buzilganda, shu jumladan qimmatbaho metallar va qimmatbaho toshlar toʻgʻrisidagi qonunchilik buzilganda;

4) yer qaʼridan foydalanuvchi ushbu Qonunga muvofiq zarur boʻlgan hisobotlarni ketma-ket ikki yil mobaynida taqdim etmaganda;

5) yer qaʼridan foydalanuvchi oʻzining ekologik majburiyatlarini jiddiy ravishda buzganda, qoidabuzarliklarni bartaraf etib boʻlmasa yoki ularni bartaraf etish mumkin boʻlsa-yu, biroq ularni bartaraf etish toʻgʻrisidagi xabarnoma olingan paytdan eʼtiboran toʻqson kun ichida ular bartaraf etilmaganda;

6) ruxsatnoma firibgarlik yoʻli bilan, shu jumladan bila turib yolgʻon maʼlumotlar taqdim etish orqali olinganda;

7) yer qaʼridan foydalanuvchi yer qaʼridan foydalanganlik uchun ruxsatnoma doirasida undiriladigan va toʻlanishi lozim boʻlgan yigʻimlarni, jarimani yoki soliqni toʻlamaganda va ularni toʻlash toʻgʻrisidagi xabarnoma olinganidan keyin oʻttiz kun ichida ularni toʻlamaganda.

Oltin izlovchilar usulida qazib olishga doir ruxsatnomaning amal qilishi muddatidan ilgari tugatilgan hollarda yer qaʼridan foydalanuvchiga bir yil mobaynida oltin izlovchilar usulida qazib olishga doir ruxsatnoma olish yoki oltin izlovchilar usulida qazib olishni amalga oshirish taqiqlanadi.

Oltin izlovchilar usulida qazib olishga doir ruxsatnomaning amal qilishini muddatidan ilgari tugatish ushbu moddada nazarda tutilgan asoslarga koʻra Yer qaʼridan foydalanish markazining qarori bilan amalga oshiriladi. Ruxsatnomaning amal qilishini ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilmagan boshqa asoslar boʻyicha muddatidan ilgari tugatishga yoʻl qoʻyilmaydi. Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan qaror qabul qilinguniga qadar oltin izlovchilar usulida qazib olish boʻyicha faoliyat Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasining talabiga koʻra toʻxtatib turiladi.

Yer qaʼridan foydalanuvchilar, agar oltin izlovchilar usulida qazib olishga doir ruxsatnomaning amal qilishini muddatidan ilgari tugatish toʻgʻrisidagi qarorga rozi boʻlmasa, sudga murojaat qilishi mumkin.

Agar sud oltin izlovchilar usulida qazib olishga doir ruxsatnomaning amal qilishini muddatidan ilgari tugatish haqidagi daʼvoni qanoatlantirishni rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qilsa, yer qaʼridan foydalanuvchi oltin izlovchilar usulida qazib olish faoliyatini davom ettirish huquqiga ega boʻladi. Bu holda oltin izlovchilar usulida qazib olishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati ushbu moddaga muvofiq oltin izlovchilar usulida qazib olish vaqtincha toʻxtatib turilgan davrga teng muddatga uzaytiriladi.

124-modda. Tadbirkorlik faoliyati bilan bogʻliq boʻlmagan maqsadlar uchun qurilishbop foydali qazilmalarni va toʻldirgichlarni qazib olish uchun maxsus qoidalar

Yer egalari, yerdan foydalanuvchilar va yer uchastkalarining mulkdorlari tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish bilan bogʻliq boʻlmagan shaxsiy, maishiy hamda boshqa xoʻjalik ehtiyojlarini qanoatlantirish uchun oʻziga tegishli boʻlgan yer uchastkalari doirasida qurilishbop foydali qazilmalarni va toʻldirgichlarni qazib olishga haqli.

Agar yer uchastkasidan foydalanish maqsadi qurilishbop foydali qazilmalar va toʻldirgichlarni chiqarib olishdan hamda mazkur yer uchastkasi hududidan tashqariga olib chiqishdan iborat boʻlsa, ularni joylashtirish va (yoki) ulardan foydalanish mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari va Yer qaʼridan foydalanish markazi bilan kelishuvga koʻra amalga oshiriladi.

Ushbu moddaga muvofiq qurilishbop foydali qazilmalarni va toʻldirgichlarni qazib olish portlovchi moddalarni, kimyoviy reagentlar hamda zaharli moddalarni qoʻllamasdan amalga oshiriladi.

Yer uchastkasi doirasida joylashgan hamda yer egalari, yerdan foydalanuvchilar yoki yer uchastkalarining mulkdorlari tomonidan tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish bilan bogʻliq boʻlmagan shaxsiy, maishiy va boshqa ehtiyojlarni qanoatlantirish uchun foydalaniladigan qurilishbop foydali qazilmalar hamda toʻldirgichlar boshqa shaxsga berilishi mumkin emas.

Qurilishbop foydali qazilmalarni va toʻldirgichlarni qazib olishga doir ushbu moddaga muvofiq yuzaga keladigan huquq yer uchastkasiga boʻlgan huquqdan ajralmasdir.

Yer uchastkalarining mulkdorlarida, yer egalarida hamda yerdan foydalanuvchilarda qurilishbop foydali qazilmalarni va toʻldirgichlarni qazib olish huquqi ushbu moddaga muvofiq yer uchastkasiga boʻlgan mulk huquqi yoki yer uchastkasiga egalik qilish yoki undan foydalanish huquqi bilan bir vaqtda yuzaga keladi hamda tugatiladi.

Ushbu moddaga muvofiq qurilishbop foydali qazilmalarni va toʻldirgichlarni qazib olish uchun ruxsatnoma asosida yer qaʼridan foydalanadigan shaxslar uchun majburiy boʻlgan ruxsatnomani olish, shuningdek hisobotlar va boshqa hujjatlarni taqdim etish talab qilinmaydi.

13-bob. Nodir tosh xomashyosining, paleontologik qoldiqlarning va boshqa geologik kolleksiya materiallarining namunalarini toʻplash

125-modda. Nodir tosh xomashyosining, paleontologik qoldiqlarning va boshqa geologik kolleksiya materiallarining namunalarini toʻplash hamda bunday toʻplashni amalga oshirish uchun hududni aniqlash

Nodir tosh xomashyosining, paleontologik qoldiqlarning va boshqa geologik kolleksiya materiallarining namunalarini toʻplash (bundan buyon matnda kolleksiya materiallarining namunalarini toʻplash deb yuritiladi) deganda nodir tosh xomashyosining, paleontologik qoldiqlarning va boshqa geologik kolleksiya materiallarining birlamchi namunalarini tabiiy togʻ jinslaridan, tabiiy yer osti boʻshliqlaridan (gʻorlardan), ishlatib boʻlingan ochiq konlardan, kon qazib olish ishlab chiqarishlarining toʻkindi uyumlaridan chiqarib olish, shuningdek yer qaʼrining yaxlitligini buzadigan konchilik ishlarini va ishlarning boshqa maxsus turlarini amalga oshirmasdan turib daryolar qayirlarida kolleksiya materiallarining namunalarini toʻplash tushuniladi.

Kolleksiya materiallarining namunalarini toʻplash alohida uchastkalarda va asbob-uskunalarni qoʻllamasdan amalga oshiriladi, bundan qoʻlda ishlatiladigan asboblar mustasno.

Kolleksiya materiallarining toʻplangan namunalari qonunchilik hujjatlariga muvofiq yuridik va jismoniy shaxslarning mulki hisoblanadi hamda ular tomonidan ilmiy, ilmiy-maʼrifiy, tijorat, badiiy hunarmandchilik va boshqa maqsadlarda foydalanilishi mumkin.

Kolleksiya materiallarining namunalarini toʻplash uchun yer qaʼri uchastkasining oʻlchami toʻrtta yonma-yon kadastr kvadratlaridan oshmasligi kerak boʻlib, ular shunday joylashgan boʻlishi kerakki, toki umumiy tutash nuqtaga ega boʻlgan tomonlar butun uzunlik boʻyicha oʻz tomonlarining loaqal bittasi bilan birlashadi.

126-modda. Kolleksiya materiallarining namunalarini toʻplashga doir ruxsatnoma

Kolleksiya materiallarining namunalarini toʻplash ruxsatnoma asosida amalga oshiriladi.

Kolleksiya materiallarining namunalarini toʻplashga doir ruxsatnoma Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan yuridik yoki jismoniy shaxsga “birinchi kelgan birinchi oladi” prinsipi boʻyicha beriladi.

Manfaatdor shaxsning arizasida quyidagilar koʻrsatilishi kerak:

1) arizachining toʻliq nomi;

2) kolleksiya materiallarining namunalarini toʻplash uchun soʻralayotgan ochiq kvadratlar.

Kolleksiya materiallarining namunalarini toʻplashga doir ruxsatnoma ikki yil muddatga beriladi. Kolleksiya materiallarini toʻplashga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati uzaytirilmaydi.

Ariza ushbu Qonunda nazarda tutilgan talablarga muvofiq boʻlmagan taqdirda, Yer qaʼridan foydalanish markazi kolleksiya materiallarining namunalarini toʻplashga doir ruxsatnoma berishni rad etishga haqli.

Kolleksiya materiallarining namunalarini toʻplashga doir ruxsatnomani berish chogʻida davlat yer qaʼri fondi kadastriga tegishli hisobga olish yozuvi kiritiladi.

127-modda. Kolleksiya materiallarining namunalarini toʻplash boʻyicha ishlarni amalga oshirish

Kolleksiya materiallarining namunalarini toʻplash quyidagi maqsadlarda amalga oshiriladi:

1) geologiya, mineralogiya, paleontologiya va oʻlkashunoslik muzeylarining ilmiy kolleksiyalarini butlash hamda toʻldirish;

2) taʼlim muassasalarining oʻquv kolleksiyalarini butlash va toʻldirish;

3) ilmiy-maʼrifiy va estetik maqsad uchun moʻljallangan xususiy geologiya hamda paleontologiya kolleksiyalarini butlash hamda toʻldirish (bundan tarkibida qimmatbaho metallar va toshlar mavjud boʻlgan namunalar mustasno).

Yer qaʼridan foydalanuvchidan kolleksiya materiallarining namunalarini toʻplash uchun loyiha taqdim etish talab qilinmaydi.

Kolleksiya materiallarining namunalarini toʻplash uchun kadastr kvadrati yuzasining yer uchastkalari berilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

Kolleksiya materiallarining namunalarini toʻplash chogʻida kon-burgʻilash ishlarini amalga oshirish hamda yer qaʼrining yaxlitligini buzadigan turli asbob-uskunalardan foydalanish taqiqlanadi.

Kolleksiya materiallarining namunalarini toʻplash, agar qonunchilik hujjatlarida boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, davlat ekologik ekspertizasini hamda Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi bilan kelishishni talab etmaydi.

Kolleksiya materiallarining namunalarini toʻplash uchun yer qaʼri uchastkasidan foydalanish tugatilganda yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini bartaraf etish ishlarini amalga oshirish talab qilinmaydi.

Kolleksiya materiallarining namunalarini toʻplashga doir ruxsatnomadan boshqa shaxs foydasiga voz kechilmaydi. Kolleksiya materiallarining namunalarini toʻplashga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati tugaguniga qadar yer qaʼridan foydalanuvchi istalgan vaqtda Yer qaʼridan foydalanish markazini bu haqda yozma yoki elektron shaklda xabardor qilib kadastr kvadratlaridan voz kechish huquqiga ega.

Ruxsatnoma berilgan yer qaʼri uchastkasining bir qismini qaytarib berish qolgan yonma-yon boʻlishi kerak boʻlgan kadastr kvadratlariga kolleksiya materiallarining namunalarini toʻplashga doir ruxsatnomani qayta rasmiylashtirish orqali amalga oshiriladi.

128-modda. Kolleksiya materiallarining namunalarini toʻplash boʻyicha hisobdorlik

Kolleksiya materiallarining namunalarini toʻplashda Yer qaʼridan foydalanish markaziga yer qaʼri uchastkalaridan foydalanish shartlarining bajarilishi toʻgʻrisidagi hisobot kolleksiya materiallarining namunalarini toʻplashga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan shaxs tomonidan mazkur ruxsatnomaning amal qilishi tugagan paytdan eʼtiboran oltmish kun ichida taqdim etiladi.

14-bob. Yer qaʼridan foydalanish chogʻida atrof-muhitni muhofaza qilish, mehnatni muhofaza qilish va xavfsizlik texnikasi

129-modda. Yer qaʼridan foydalanish chogʻida ekologik xavfsizlikni taʼminlash boʻyicha umumiy qoidalar

Yer qaʼridan foydalanish, shu jumladan ishlab chiqarish obyektlarini va boshqa obyektlarni rejalashtirish hamda loyihalashtirish ekologiya toʻgʻrisidagi hamda boshqa qonunchilik talablariga muvofiq amalga oshirilishi kerak.

Yer qaʼrining ekologik holati eng yuqori yoʻl qoʻyiladigan tashlanmalarni, chiqindilarni normalashtirish, shuningdek yer qaʼridan foydalanish boʻyicha faoliyatning ayrim turlarini cheklash yoxud taqiqlash orqali taʼminlanadi.

Yer qaʼridan foydalanishga faqat tegishli ekologik ekspertiza oʻtkazilganidan keyin yoʻl qoʻyiladi. Yer qaʼri uchastkasida faoliyatni amalga oshirayotgan har qanday shaxs atrof-muhitga qasddan yoki ehtiyotsizlik tufayli biror-bir moddiy yoxud jiddiy zarar yetkazmasligi yoki yer qaʼri uchastkasida yoxud uning doirasida atrof-muhitning muhofaza qilinishini taʼminlash maqsadida berilgan biror-bir materiallar yoki uskunalardan belgilanganidan boshqacha maqsadda foydalanmasligi kerak.

Yer qaʼridan va foydali qazilmalar resurslaridan foydalanishga faqat quyidagi shart bilan yoʻl qoʻyiladi:

1) qazib olish chogʻida yer qaʼridan va foydali qazilmalardan hamda ular bilan bogʻliq tabiiy resurslardan kompleks va tejamli foydalanilishini taʼminlash, shuningdek atrof-muhit va yer qaʼri ifloslanishining oldini olish;

2) foydali qazilmalarni qazib olish chogʻida buzilgan yerlarni rekultivatsiya qilish;

3) qoplama togʻ jinslari va aralashma togʻ jinslarining toʻkindi uyumlarini, chiqindi saqlash joylarini, terrikonlarni atrof-muhitga eng kam zararli taʼsir koʻrsatilishini taʼminlaydigan holda joylashtirish;

4) suvdan maxsus foydalanishga yoki maxsus suv isteʼmoliga doir ruxsatnomalar olish.

Barcha yer qaʼridan foydalanuvchilar oʻzlari tomonidan yer qaʼridan foydalanish chogʻida buzilgan kadastr kvadrati yuzasidagi yer uchastkalarini keyinchalik foydalanish uchun yaroqli holatga keltirishi shart.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni yoki uglevodorodlarni qazib olish chogʻida yer osti suvlarining kon qazishmalariga yoki infratuzilma obyektlariga texnologik jihatdan muqarrar ravishda kirishiga qonunchilik hujjatlariga muvofiq berilgan suvdan maxsus foydalanish yoki maxsus suv isteʼmoliga doir ruxsatnomalar talab qilinmaydi.

Kon qazishmalariga yoki infratuzilma obyektlariga kirayotgan yer osti suvlaridan foydalanish qonunchilik hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.

Qattiq holdagi foydali qazilmalar yoki uglevodorodlarni qazib olish jarayonida qoʻshilib chiqib qazib olingan yer osti suvlaridan foydalanish va ularni boshqa oʻzanga solib yuborish qonunchilik hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.

Uglevodorodlarni qazib olish bilan bogʻliq boʻlgan yer osti suvlaridan va qatlamning suv taʼsirida yorilishi chogʻida hosil boʻlgan suyuqlikning teskari oqimidan qonunchilik hujjatlariga muvofiq foydalanilishi kerak.

Ushbu Qonunda nazarda tutilgan hollarda, yer qaʼridan davlat ekologik ekspertizasining ijobiy xulosasisiz foydalanish taqiqlanadi.

130-modda. Yer qaʼridan foydalanish boʻyicha faoliyatni tekshirish

Yer qaʼrini va atrof-muhitni geologik jihatdan oʻrganish, undan foydalanish hamda uni muhofaza qilish ustidan davlat nazorati Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligining ekologik inspektorlari tomonidan amalga oshiriladi.

Inspektor kunduzi yoki kechasi maqbul vaqtda va tegishli ruxsatnoma mavjud boʻlgan taqdirda yer qaʼridan foydalanish loyihasining ishlashi uchun keraksiz moneliklar yoki toʻsiqlarni vujudga keltirmasdan kirish, mazkur loyihani koʻzdan kechirish va tekshirish huquqiga ega.

Inspektor yer qaʼridan foydalanish loyihasining holati va maqomi oʻrganilishini hamda aniqlanishini oʻtkazishga va yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan majburiyatlarga rioya etilishini, shu jumladan mehnatni muhofaza qilish, xavfsizlik texnikasi, atrof-muhitni muhofaza qilish boʻyicha normalarga, shuningdek hisobdorlikka va moliyaviy majburiyatlarga rioya etilishini tekshirishga haqli.

Inspektor tekshirish oʻtkazish maqsadida yer qaʼridan foydalanish loyihasining rahbari yoki boshqa yuqori mansabdor shaxs, shuningdek inspektor zarur deb hisoblagan biror-bir boshqa mansabdor shaxs yoki xodim tekshirishni oʻtkazish jarayonida unga hamroh boʻlishini talab qilishi mumkin.

Tekshirish doirasida inspektor yer qaʼridan foydalanish loyihasidan foydali qazilmalar va boshqa moddalarning namunalarini tanlab olishi, hujjatlardan koʻchirmalar yoki koʻchirma nusxalar olishi, shuningdek yer qaʼridan foydalanish obyektini fotosuratga olishi mumkin. Inspektor oʻz xizmat majburiyatlarini bajarishi jarayonida olingan yoki olib chiqib ketilgan biror-bir ashyo yoxud hujjat uchun tilxat beradi.

131-modda. Yer qaʼri holatining davlat monitoringi

Yer qaʼri holatining davlat monitoringi undagi oʻzgarishlarni oʻz vaqtida aniqlash, baholash, salbiy jarayonlarning oldini olish va oqibatlarini bartaraf etish uchun yer qaʼri holatining kuzatuvlari tizimidan iboratdir. Yer qaʼri holatining davlat monitoringi davlat atrof-muhit monitoringi kompleks tizimining tarkibiy qismidir.

Yer qaʼri holatining davlat monitoringi quyidagilar boʻyicha yuritiladi:

1) xavfli ekzogen geologik jarayonlar;

2) endogen geologik jarayonlar;

3) foydali qazilmalar konlari;

4) foydali qazilmalarni qazib olish bilan bogʻliq boʻlmagan maqsadlar uchun foydalanilayotgan yer qaʼri makonlari.

Yer qaʼri holatining davlat monitoringi respublika, mintaqaviy va mahalliy darajalarda amalga oshiriladi.

Yer qaʼri holatining respublika va mintaqaviy darajalardagi davlat monitoringi:

1) Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi tomonidan — ekzogen geologik jarayonlarga va qattiq holdagi foydali qazilmalar konlariga oid qismida;

2) Oʻzbekiston Respublikasi Energetika vazirligi tomonidan — uglevodorodlar konlariga oid qismida;

3) Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Seysmologiya instituti tomonidan — endogen geologik jarayonlarga oid qismida;

4) Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi tomonidan — foydali qazilmalarni qazib olish bilan bogʻliq boʻlmagan maqsadlar uchun foydalanilayotgan yer qaʼri makoniga oid qismida yuritiladi.

Yer qaʼri holatining respublika va mintaqaviy darajalardagi davlat monitoringini yuritish uslubiyati hamda davriyligi tegishli vazirliklar va Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar Akademiyasi tomonidan tasdiqlanadi.

Yer qaʼri holatining mahalliy darajadagi davlat monitoringi yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan yer qaʼrining foydalanilayotgan uchastkasidagi faoliyatni tartibga soluvchi hujjatlarga muvofiq taqdim etilgan konturlar doirasida geologik muhitni kuzatishlar asosida yuritiladi.

Yer qaʼri holatining davlat monitoringi, shuningdek mahalliy monitoringi natijalari monitoringni oʻtkazuvchi tegishli organ tomonidan yer qaʼri davlat fondining kadastriga kiritish uchun Yer qaʼridan foydalanish markaziga yer qaʼri uchastkasining holatini hisobga olish uchun kiritiladi.

Ushbu moddada koʻrsatilgan vakolatli organlar va tashkilotlar tomonidan yer qaʼri holatining davlat monitoringi davomida olingan axborot bir yilda kamida bir marta Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligiga hamda Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligiga taqdim etiladi.

Geologik muhit holati oʻzgarishlarining oʻta xavfli jarayonlari aniqlangan va yoʻl qoʻyiladigan eng koʻp jarayonlari oshib ketgan taqdirda, axborot Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligiga hamda Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligiga tezkorlik bilan taqdim etiladi.

Yer qaʼri holatining respublika va mintaqaviy darajalardagi davlat monitoringini yuritish Oʻzbekiston Respublikasining respublika budjeti mablagʻlari hisobidan, mahalliy darajada esa yer qaʼridan foydalanuvchining mablagʻlari hisobidan moliyalashtiriladi.

132-modda. Yer qaʼridan foydalanuvchining ekologik ekspertizani oʻtkazishga va uning yuzasidan yer qaʼridan foydalanish boʻyicha muayyan ishlarni bajarish uchun ijobiy xulosa olishga doir majburiyatlari

Yer qaʼridan foydalanuvchi “Ekologik ekspertiza toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunida belgilangan davlat ekologik ekspertizasini oʻtkazishga doir talablarga qoʻshimcha ravishda yer qaʼridan foydalanish boʻyicha quyidagi ishlarga nisbatan ekologik ekspertiza oʻtkazishi shart:

1) yer qaʼrini yerlarning butunligi tasodifiydan koʻra koʻproq buzilishini taqozo etuvchi geologik jihatdan oʻrganish (masalan, zovurlar qazish, boshlama quduqlarni burgʻilash va seysmik tadqiqotlar);

2) foydali qazilmalarning asosiy turlarini qazib olish va qayta ishlash;

3) noruda foydali qazilmalarni qazib olish va qayta ishlash;

4) uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganish va qazib olish boʻyicha qatlamning, shu jumladan u bilan bogʻlangan quduqlarning gidravlik yorilishini nazarda tutuvchi ishlar, shuningdek ilmiy sinovlar;

5) uglevodorodlar uchun quduqlarni burgʻilashga doir ishlarning barcha turlari;

6) neft-gaz operatsiyalarini amalga oshirish chogʻida geogen suvlarni boshqa oʻzanga burib yuborish, shu jumladan quduqlar orqali burib yuborish, agar bunday ishlar ushbu moddada nazarda tutilmagan boʻlsa;

7) uglevodorodlarni qayta ishlash va tashish obyektlarini qurish, montaj qilish hamda ulardan foydalanish;

8) maydoni besh gektardan ortiq boʻlgan konchilik faoliyati chiqindilari obyektlari;

9) maydoni ikki gektardan ortiq boʻlgan kukunlar toʻplagichlarni va suv quyiladigan hovuzlarni shakllantirish;

10) ifloslangan tuproqni yoki boshqa zararli materialni joylashtirish, konchilik sanoati chiqindilaridan yoki kukunlar toʻplagichlardan tashqari;

11) odamlar halok boʻlishi ehtimolini, inson sogʻligʻi uchun jiddiy xavfni yoki atrof-muhit uchun jiddiy tahdidni keltirib chiqarishi mumkin boʻlgan chiqindilar joylashtiriladigan obyektlar;

12) foydali qazilmalarni qazib olish bilan bogʻliq boʻlmagan, xavfli va zaharli moddalarni saqlashni koʻzda tutuvchi maqsadlarda yer qaʼri uchastkalaridan foydalanish;

13) radioaktiv moddalarni koʻmib tashlash uchun yer osti omborlarini qurish va ulardan foydalanish.

133-modda. Ekologik ekspertizani oʻtkazishga doir talablar

Ekologik ekspertizani oʻtkazish chogʻida yer qaʼridan foydalanuvchi “Ekologik ekspertiza toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni normalari va talablariga rioya etishi shart, shuningdek, agar qoʻllaniladigan boʻlsa:

1) yer qaʼridan foydalanish boʻyicha ishlarni amalga oshirish chogʻida rejalashtirishning ekologik jihatdan xavfsiz tartib-taomillari qoʻllanilishini va tegishli texnologiyalardan foydalanilishini taʼminlashi;

2) foydali qazilmalarni qazib olish uchastkasida va (yoki) tegishli qayta ishlovchi korxonalarda ekologik nazorat, yongʻin xavfsizligi va, zarur boʻlgan hollarda, radiatsiya xavfsizligi uchun tegishli monitoring tizimini oʻrnatishi hamda joriy etishi;

3) baxtsiz hodisalar va avariyalarning oldini olish rejasini ishlab chiqishi;

4) atmosfera havosini muhofaza qilish toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga muvofiqlik darajasining tahlilini amalga oshirishi;

5) yer qaʼri uchastkasida va qayta ishlovchi korxonalarda shovqin hamda tebranishlar darajasini aniqlashi va nazorat qilishi;

6) yer qaʼridan foydalanishning va qayta ishlash boʻyicha ishlarning yer uchastkasi bilan yonma-yon joylashgan tabiiy obyektlarga hamda muhofaza qilinadigan tabiiy hududlar majmualariga taʼsirini aniqlashi;

7) tegishli malakali xodimlarni jalb etgan holda yer qaʼri uchastkasida hayvonot va oʻsimlik dunyosini oʻrganishi hamda ularning monitoringini amalga oshirishi;

8) qishloq xoʻjaligi yerlarida tuproqning unumdor qatlamini aniqlash, zarur boʻlgan hollarda esa bunday tuproqni olish va maxsus ajratilgan joylarga olib chiqish maqsadida yer qaʼridan foydalanish uchastkasi tuprogʻining agrokimyoviy tadqiqotlarini oʻtkazishi;

9) Oʻzbekiston Respublikasining Qizil kitobiga kiritilgan oʻsimliklarning biror-bir turlarini yoki yoʻqolib ketish xavfi ostida qolgan yovvoyi holda oʻsuvchi oʻsimliklarning turlarini aniqlash maqsadida yer qaʼri uchastkasidagi oʻsimliklarni oʻrganishi;

10) foydali qazilmalar qazib olinganidan (yoki boshqa konchilik faoliyatidan) keyin ushbu Qonunga muvofiq yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish boʻyicha batafsil rejani, shu jumladan buzilgan yerlarni tiklash rejasini tuzishi;

11) yer qaʼridan foydalanilayotgan tumanda yoki yer qaʼridan foydalanish uchastkasining bevosita yaqinida yashovchi aholining sogʻligʻiga har qanday ehtimoliy salbiy va (yoki) zararli taʼsirini aniqlashi kerak.

Ekologik ekspertiza natijalari baholashdan oʻtkazilayotganda Yer qaʼridan foydalanish markazi:

1) ekologik ekspertiza oʻtkazilishi toʻgʻrisida jamoatchilikni xabardor qilishi;

2) agar ekologik ekspertiza oʻtkazilishi jamoatchilikning ishtirok etishini talab qilsa, bu haqda yer qaʼridan foydalanish uchastkasining bevosita yaqinida yashovchi jamoatchilik vakillarini ommaviy eʼlonlar orqali oʻz vaqtida xabardor qilishi hamda mazkur masala yuzasidan asosli ravishda va oʻz vaqtida berilgan biror-bir takliflarni inobatga olishi shart.

Yer qaʼridan foydalanuvchi ekologik ekspertiza natijalarini maxsus hisobotda batafsil bayon qiladi. Davlat ekologik ekspertizasining hamda Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasining ijobiy xulosasi olinganidan keyin yer qaʼridan foydalanuvchi atrof-muhitni boshqarish rejasini ishlab chiqadi hamda uni tegishli ishlar rejasini tasdiqlash doirasida Yer qaʼridan foydalanish markaziga taqdim etadi.

Ushbu moddaning uchinchi qismida nazarda tutilgan atrof-muhitni boshqarish rejasi ekologik ekspertiza natijalariga muvofiq boʻlishi hamda unda ehtimoliy xavf-xatarlar va yer qaʼridan foydalanish boʻyicha taklif etilayotgan ishlarning atrof-muhitga taʼsiri, shu jumladan yer qaʼridan foydalanish oqibatlarining oldini olish, ularni monitoring qilish, yumshatish boʻyicha chora-tadbirlar tavsiflanishi hamda ekologik oqibatlar bilan bogʻliq biror-bir hodisa yuzaga kelishining oldini olish yoki unga chek qoʻyish uchun amalga oshirilishi rejalashtirilayotgan tuzatishga doir chora-tadbirlarga muvofiq boʻlishi kerak.

Atrof-muhitni boshqarish rejasining mazmuni va shakli qonunchilik hujjatlari bilan belgilanadi.

Yer qaʼridan foydalanish boʻyicha ishlarning tarkibi va hajmlaridagi biror-bir oʻzgarishlarga qarab yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan atrof-muhitni boshqarish rejasiga oʻzgartirishlar kiritilishi mumkin.

134-modda. Uran boʻyicha konchilik faoliyatini amalga oshirish uchun ekologik ekspertizani oʻtkazish va uning yuzasidan ijobiy xulosa olish boʻyicha alohida majburiyatlar

Uran boʻyicha konchilik faoliyati uchun ekologik ekspertizani oʻtkazish radiologik ekologik ekspertizani ham oʻz ichiga oladi, ushbu ekspertiza uran boʻyicha konchilik faoliyatiga doir barcha radiologik jihatdan bogʻlangan ishlarning bosqichlarini, shu jumladan konchilik faoliyatining radioaktiv chiqindilari bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirish va yer qaʼridan foydalanish uchastkasini tiklash boʻyicha biror-bir obyektdan foydalanishni toʻxtatishga taalluqli ishlarning bosqichlarini qamrab oladi.

Yer qaʼridan foydalanuvchi ekologik ekspertiza natijalarini maxsus hisobotda batafsil tavsiflaydi, uning shakli va mazmuni qonunchilik hujjatlari bilan belgilanadi.

Aholi va atrof-muhitning himoyalanganlik darajasini koʻrsatish hamda qoʻllaniladigan xavfsizlik talablari toʻliq bajarilishi haqida radiatsiyaviy xavfsizlikni taʼminlash sohasidagi davlat nazoratini amalga oshiruvchi vakolatli organga va har qanday boshqa manfaatdor taraflarga zarur kafolatlarni berish uchun uran rudasini qayta ishlovchi biror-bir yangi korxonani yoki konchilik faoliyatining radioaktiv chiqindilari bilan bogʻliq ishlarni amalga oshiruvchi korxonani qurishga yoki shunday turdagi biror-bir mavjud korxonani rekonstruksiya qilishga doir maxsus ruxsatnoma olish istagida boʻlgan har qanday shaxs radiatsiyaviy xavfsizlik asosini va radiatsiyaviy xavfsizlikning tasdiqlovchi bahosini ishlab chiqishi hamda radiatsiyaviy xavfsizlikni taʼminlash sohasidagi davlat nazoratini amalga oshiruvchi vakolatli organlarga tasdiqlash uchun taqdim etishi kerak.

Ushbu moddaning uchinchi qismida koʻrsatilgan radiatsiyaviy xavfsizlik asosida va radiatsiyaviy xavfsizlik bahosida yer qaʼri uchastkasidagi radiatsiyaviy xavfsizlik bilan bogʻliq boʻlgan barcha jihatlar, tegishli obyektni loyihalashtirish va undan foydalanish, shuningdek boshqaruv va nazoratga doir chora-tadbirlar batafsil tavsiflangan boʻlishi kerak.

Uran rudasini qayta ishlovchi biror-bir yangi ishlab chiqarish obyektini yoki konchilik sanoatining radioaktiv chiqindilari bilan bogʻliq ishlarni amalga oshiruvchi ishlab chiqarish obyektini qurish yoki biror-bir mavjud boʻlgan shunday obyektni rekonstruksiya qilish uchun foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnoma olish istagida boʻlgan har qanday shaxs quyidagilarni taʼminlashi kerak:

1) qilingan xulosalarni tasdiqlashga va tartibga soluvchi organlar tomonidan mustaqil tekshirish hamda koʻrib chiqish uchun tegishli asosni taʼminlashga yetarli boʻlgan radiatsiyaviy xavfsizlikning batafsil baholanishini;

2) tegishli ishlab chiqarish obyektidagi biror-bir jiddiy oʻzgartirish rejalashtirilgan taqdirda, yangi radiatsiyaviy xavfsizlik asosi va radiatsiyaviy xavfsizlik bahosi taqdim etilishini;

3) xavfsizlik asosi va xavfsizlik bahosi radiatsiyaviy xavfsizlikni taʼminlash sohasidagi davlat nazoratini amalga oshiruvchi vakolatli organlarga taqdim etilishidan oldin ishonch darajasini oshirish maqsadida ularning mustaqil ekspert baholanishi va tekshiruvi oʻtkazilishini.

Yer qaʼridan foydalanuvchi:

1) foydalanish tajribasi toʻgʻrisidagi barcha mavjud maʼlumotlarni hisobga olgan holda har uch yilda xavfsizlik asosini va xavfsizlik bahosini qayta koʻrib chiqishi hamda zarur boʻlganda unga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritishi;

2) tegishli obyektda jiddiy oʻzgartirish rejalashtirilgan har bir holda yangi xavfsizlik asosini va xavfsizlik bahosini taqdim etishi shart.

Yer qaʼridan foydalanuvchi radiatsiyaviy xavfsizlikni taʼminlash sohasidagi davlat nazoratini amalga oshiruvchi vakolatli organga radiatsiyaviy xavfsizlik asosiga va radiatsiyaviy xavfsizlik bahosiga doir biror-bir oʻzgartirishlarni koʻrib chiqish hamda tasdiqlash uchun taqdim etadi.

Yer qaʼridan foydalanuvchi uran boʻyicha ishlarning tugatilishi rejalashtirilayotgan sanaga qadar bir yildan kechiktirmay uning mazmunida tegishli obyektning yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish bosqichlaridagi hamda yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish boʻyicha chora-tadbirlar amalga oshirilganidan keyingi sharoitlari mutanosib aks ettirilishini taʼminlash maqsadida radiatsiyaviy xavfsizlik asosini va radiatsiyaviy xavfsizlik bahosini qayta koʻrib chiqishi shart.

Loyihaning bosqichma-bosqich tiklanishi lozim boʻlgan qismlari uchun yer qaʼridan foydalanuvchi radiatsiyaviy xavfsizlik asosiga va radiatsiyaviy xavfsizlik bahosiga, uning mazmuni oʻzgartirilgan sharoitlarni mutanosib aks ettirishi uchun, tegishli tarzda tuzatishlar kiritadi.

Yer qaʼridan foydalanuvchi radiatsiyaviy xavfsizlik asosini va radiatsiyaviy xavfsizlik bahosini ishlab chiqarish obyekti foydalanishdan toʻliq chiqarilmaguniga, uchastkani ekologik jihatdan tiklash tugallanmaguniga va tegishli obyekt tartibga soluvchi choralar nazoratidan chiqarilmaguniga qadar saqlashi shart.

Yer qaʼridan foydalanuvchi konchilik faoliyatining radioaktiv chiqindilari bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirish boʻyicha obyektlar borasida radiatsiyaviy xavfsizlik asosini va radiatsiyaviy xavfsizlik bahosini tegishli obyekt yopilgan hamda yer uchastkasi tiklangan sanadan keyin kamida oʻttiz yil mobaynida saqlaydi.

135-modda. Ifloslantirish natijasida yetkazilgan zarar uchun yer qaʼridan foydalanuvchining javobgarligi

Yer qaʼridan foydalanuvchi, ifloslantirish natijasida yetkazilgan zarar uchun javobgar boʻladi.

Beparvolik yoki ayb hollarini istisno etganda, ushbu moddada nazarda tutilgan ifloslantirish natijasida yetkazilgan zarar uchun qonunda belgilangan javobgarlik quyidagi biron-bir jismoniy yoki yuridik shaxsga nisbatan eʼlon qilinishi mumkin emas:

1) yer qaʼridan foydalanuvchi yoki uning pudratchilari yoxud ikkilamchi pudratchilari bilan kelishuvga koʻra yer qaʼridan foydalanish sohasidagi faoliyat bilan bogʻliq vazifalarni yoki ishlarni bajargan shaxsga;

2) yer qaʼridan foydalanish boʻyicha ishda foydalanish uchun uskuna tayyorlagan yoki yetkazib bergan shaxsga;

3) ifloslanish natijasidagi zararning oldini olish yoki uni cheklash yoxud yer qaʼridan foydalanish boʻyicha ishlar sababli tahdid ostida qolgan hayotni saqlab qolish chora-tadbirlarini koʻrgan shaxsga, agar faqat bunday chora-tadbirlarni amalga oshirish vakolatli organlarning bevosita yozma yoʻriqnomalariga yoki biror-bir qoʻllaniladigan qonunchilik qoidalariga zid boʻlmasa.

Yer qaʼridan foydalanuvchi barcha qoʻllanilayotgan ekologik qonunchilik normalariga rioya etilganligini va ifloslanish natijasidagi zarardan saqlanish yuzasidan barcha oqilona harakatlar amalga oshirilganligini isbotlay olsa, javobgar boʻlmaydi.

Yer qaʼridan foydalanuvchining javobgarligi toʻgʻrisidagi qaror ushbu moddada nazarda tutilgan asoslarni hisobga olgan holda sud tomonidan qabul qilinadi.

Ifloslanish natijasida yetkazilgan zarar uchun yer qaʼridan foydalanuvchining javobgarligi yer qaʼridan foydalanish boʻyicha tegishli ishlarning miqyoslari, zarar koʻrgan tarafning ahvoli va ikkala tarafdan sugʻurta qoplamasini olish imkoniyati eʼtiborga olinganidan keyin, shuningdek fors-major holatlar yoki uchinchi tarafning harakati tufayli kelib chiqqan ifloslanishdan zarar yuzaga kelgan taqdirda faqat oqilona darajada kamaytirilishi mumkin.

136-modda. Yer qaʼridan foydalanish chogʻida sanoat xavfsizligi

Yer qaʼridan foydalanish, shu jumladan ishlab chiqarish obyektlarini va boshqa obyektlarni rejalashtirish hamda loyihalashtirish sanoat xavfsizligi talablariga muvofiq boʻlishi kerak.

Yer qaʼridan foydalanuvchilar tomonidan ishlarni xavfsiz amalga oshirish boʻyicha qonunchilikda nazarda tutilgan qoidalar va normalarga rioya etilishi, shuningdek avariyalarning oldini olish va oqibatlarini bartaraf etish, ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalar yuzaga kelishining oldini olish hamda kasb kasalliklari profilaktikasi boʻyicha tadbirlar oʻtkazilishi taʼminlanishi kerak.

Odamlarning hayoti va sogʻligʻiga xavf soladigan, yuridik va jismoniy shaxslarga moddiy zarar yetkazadigan yer qaʼridan foydalanishga doir faoliyat taqiqlanadi.

Yer qaʼridan foydalanuvchi tashkilotlarda sanoat xavfsizligi talablariga rioya etilishini taʼminlash uchun javobgarlik ularning rahbarlari zimmasiga yuklatiladi, ular tarkibiy boʻlinmalarda sanoat xavfsizligi talablariga rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshiruvchi shaxslarni belgilaydi.

Ushbu Qonunda nazarda tutilgan hollarda yer qaʼridan Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi bilan kelishilmagan holda foydalanish taqiqlanadi.

137-modda. Togʻ-kon qutqaruv qismlari hamda ochiq neft va gaz favvoralarining oldini olish hamda ularni tugatish xizmatlari

Yer osti togʻ-kon ishlarini olib borayotgan yer qaʼridan foydalanuvchilarga togʻ-kon qutqaruv qismlari tomonidan, uglevodorodlar konlarini aniqlash, qidirish va oʻzlashtirish chogʻida burgʻilash ishlarini olib borayotgan yer qaʼridan foydalanuvchilarga esa ochiq neft va gaz favvoralarining oldini olish hamda ularni bartaraf etish xizmatlari tomonidan xizmat koʻrsatilishi kerak.

Togʻ-kon qutqaruv qismlarining, ochiq neft va gaz favvoralarining oldini olish hamda ularni bartaraf etish xizmatlarining faoliyati ushbu Qonunga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

15-bob. Yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish

138-modda. Yer qaʼridan foydalanish sohasidagi faoliyatning asosiy turlariga doir ruxsatnomaning amal qilishi tugatilganidan keyin yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish, yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish va yer uchastkasini tiklashga doir umumiy qoidalar

Barcha yer qaʼridan foydalanuvchilar yer qaʼridan foydalanish boʻyicha faoliyat tugatilganidan keyin quyidagilarni taʼminlash uchun barcha zarur chora-tadbirlar bajarilishini taʼminlashi shart:

1) yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish yoki yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish toki kadastr kvadratining ustidagi yer uchastkasining yuzasi, shuningdek unga tutash hududlar, hech boʻlmaganda, ular yer qaʼridan foydalanish boʻyicha faoliyat boshlanguniga qadar boʻlgan oʻsha koʻrinishga va sifatga keltiriladigan yoki, agar buning imkoni boʻlmasa, qanchalik mumkin boʻlsa, shunchalik yaqin holatga keltiriladigan tarzda amalga oshirilishini;

2) kadastr kvadrati yuzasidagi yer uchastkasining va unga tutash hududlarning rekultivatsiyasi, toki ularning yerdan foydalanishga nisbatan boʻlgan avvalgi qobiliyati tiklanishi taʼminlaydigan va, agar yerlarni bunday tiklashning imkoni boʻlmasa, bunday uchastkalar uchun yerdan eng samaraliroq foydalanilishiga erishiladigan tarzda oʻtkazilishini;

3) amalga oshirilishi taklif qilinayotgan chora-tadbirlar biologik xilma-xillikning biror-bir yoʻqolib ketishiga olib kelmasligini;

4) koʻrilayotgan chora-tadbirlarning uzoq muddatli istiqbolda barqarorligini taʼminlash uchun yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan yetarlicha moliyalashtirish taʼminlanishini.

Yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish ishlarining hajmini qisqartirish maqsadida tegishli ruxsatnomaning amal qilishi tugaguniga qadar yer qaʼridan foydalanishga oid faoliyatni qisman tugatish amalga oshirilishi mumkin.

Tegishli ruxsatnomaning amal qilishi tugatilishi yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish boʻyicha majburiyatlarning tugatilishiga olib kelmaydi. Agar ruxsatnomaning amal qilishi tugatilganidan keyin oʻttiz yildan soʻng yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish toʻliq va muvaffaqiyatli oxiriga yetkazilsa hamda yangi ekologik majburiyatlar yuzaga kelmasa, yer qaʼridan foydalanuvchining majburiyati tugaydi.

139-modda. Konchilik faoliyati, neft-gaz operatsiyalari va yer qaʼrida saqlash uchun yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatishning dastlabki rejasi

Yer qaʼridan foydalanish boʻyicha biror-bir rejalashtirilayotgan faoliyat boshlanishidan oldin foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchi yoki yer qaʼrida saqlashga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchi yer qaʼridan foydalanishga oid faoliyatni tugatish uchun yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarishning dastlabki rejasini tayyorlashi kerak, u holatlarga qarab quyidagi axborotni oʻz ichiga olishi kerak:

1) yer qaʼridan foydalanishga oid faoliyat tugatilganidan keyin yopilishi lozim boʻlgan yer qaʼri uchastkasining tavsifi;

2) konchilik obyektlarini, neft-gaz infratuzilmasi obyektlarini foydalanishdan chiqarishning, konni yoki yer qaʼrida saqlash obyektlarini yopishning taxmin qilinayotgan sabablari;

3) yer qaʼridan foydalanishga oid faoliyatni tugatishning kutilayotgan davomiyligi;

4) qazib olinishi yoki yer qaʼrida saqlanishi lozim boʻlgan foydali qazilmalarning turi va miqdori;

5) yer qaʼridan foydalanish tugatilganidan keyin yer qaʼri uchastkasida qolishi taxmin qilingan biror-bir foydali qazilmalar zaxiralarining turi va miqdori;

6) zarur boʻlgan taqdirda yer qaʼridan foydalanish boʻyicha, shu jumladan kon qazishmalarini qaytadan toʻldirish chora-tadbirlarini qoʻllash boʻyicha kadastr kvadrati yuzasidagi yer uchastkasida yoki yer qaʼri uchastkasida ilgari bajarilgan ishlar haqidagi hujjatlar;

7) yer usti yoki yer osti hududida oʻrnatilishi kerak boʻlgan yoki allaqachon oʻrnatilgan yoki foydalanilayotgan konchilik obyektlari va uskunalarini yoki omborlarini tugatish, yer qaʼrida saqlash, demontaj qilish, buzib tashlash va ulardan takroran foydalanish uchun amalga oshirilishi rejalashtirilayotgan chora-tadbirlar;

8) chiqindilarni boshqarishning dastlabki rejasi, konchilik va boshqa chiqindilarni qisqartirish, qayta ishlash, rekuperatsiya hamda chiqarib tashlashga oid taklif etilayotgan chora-tadbirlar koʻrsatilgan holda;

9) suv uchun xavfli boʻlgan biror-bir moddalar bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirishning taklif etilayotgan usullari;

10) xavfsizlikni taʼminlash va yer qaʼri uchastkasini tiklash boʻyicha xavf-xatarlarni, joriy hamda rejalashtirilayotgan tadbirlarni baholash yuzasidan amalga oshirilishi zarur boʻlgan taklif etilayotgan tadbirlar;

11) yonbagʻirning tuzilishi va eroziyaga hamda, zarur boʻlgan taqdirda, suv oqimlari eroziyasiga nisbatan barqarorligi yuzasidan amalga oshirilishi zarur boʻlgan taklif etilayotgan chora-tadbirlar;

12) yerlardan takroran foydalanish turlariga va yerdan foydalanishning amaldagi rejasi talablariga muvofiq yer uchastkasining balansi;

13) maxsus texnik zichlash konstruksiyalari talab qilinadigan ishlarning, jumladan shaxtalarning va xavfli moddalar yer osti omborlarining germetizatsiya qilinishini taʼminlash boʻyicha ishlarning biror-bir zarur boʻlgan maxsus rejalari;

14) yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish rejasini amalga oshirishning texnik maslahatchi tomonidan tayyorlangan smeta qiymati;

15) yer uchastkasini tiklashning dastlabki rejasi.

Ruxsatnoma olish uchun arizachi tomonidan taqdim etilgan yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatishning dastlabki rejasi, qoʻllaniladigan holga qarab, geologik jihatdan oʻrganish loyihasining, konni oʻzlashtirish loyihasining yoki yer qaʼrida saqlash boʻyicha loyihaning bir qismi boʻladi.

Yer qaʼridan foydalanuvchi yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish rejasini ushbu Qonunda nazarda tutilgan tartib-taomilga muvofiq unga oʻzgartirishlar kiritish doirasida yangilaydi.

140-modda. Neft-gaz operatsiyalari uchun yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha dastlabki reja

Biror-bir moʻljallanayotgan neft-gaz operatsiyalarining boshlanishidan oldin yer qaʼridan foydalanuvchi bunday ishlarni tugatish uchun yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha dastlabki rejani tuzadi, reja quyidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi:

1) ruxsatnomaga kiritilgan neft-gaz operatsiyalari tamomlanganidan keyin obyektlarni tugatish yoki konservatsiya qilish amalga oshiriladigan yer uchastkasining tavsifi;

2) tegishli ruxsatnomaga kiritilgan kadastr kvadratining yer yuzasida yoki yer qaʼri uchastkasida amalga oshirilgan neft-gaz operatsiyalarining hujjatlari;

3) yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha rejani amalga oshirishga taalluqli maʼlumot beradigan axborot, unga quyidagilarni oʻz ichiga oluvchi diagrammalar, chizmalar va, zarur boʻlganda, tegishli fotosuratlar ilova qilinadi:

a) kadastr kvadrati yuzasining yer uchastkasi joylashgan yer va asosiy infratuzilma obyektlari koʻrsatilgan xarita (xaritalar);

b) eʼtiborga olinishi kerak boʻlgan boshqa biror-bir tutash obyektlarning (telefon kabellari, boshqa quvurlar va platformalar kabilar) tegishli joylashuvi, turi hamda holati;

v) mazkur uchastkada amalga oshirilayotgan biror-bir tijorat faoliyati haqidagi axborot;

g) yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha rejani koʻrib chiqishga aloqador boʻlgan har qanday boshqa maʼlumot beradigan axborot;

4) neft-gaz infratuzilmasi obyektlarini foydalanishdan chiqarish sabablari;

5) yer qaʼri uchastkasida oʻrnatiladigan yoki oʻrnatilgan yoxud foydalanilayotgan neft-gaz infratuzilmasi obyektlarini foydalanishdan chiqarish, demontaj qilish, utilizatsiya qilish, buzib tashlash, takroran qayta ishlash yoki takroran foydalanish uchun qoʻllash taklif qilinayotgan usullar va choralar, shuningdek taklif etilayotgan usulni tanlash sabablari, shu jumladan taklif etilayotgan usulni hamda choralarni qoʻllash natijasida yuzaga kelishi mumkin boʻlgan taʼsirning baholanishi;

6) foydalanishdan chiqariladigan obyektlarda oʻrnatilgan yoki oʻrnatishga taklif qilinayotgan obyektlarning tavsifi, shu jumladan quyidagilarni ham nazarda tutadigan diagrammalar:

a) foydalanishdan chiqarish moʻljallanayotgan paytdagi neft-gaz infratuzilmasi obyektlarining barcha tayanch konstruksiyalari (turi, oʻlchami, tashqi koʻrinishi va ogʻirligi);

b) neft-gaz operatsiyalarining har bir obyekti bilan bevosita bogʻlangan barcha (ishlab turgan, konservatsiya qilingan yoki tugatilgan) quduqlar roʻyxati;

v) dasturga aloqador boʻlgan barcha saqlash, yuklash va tashish obyektlari;

g) har qanday boshqa oʻrnatilgan obyektlar;

7) taklif etilayotgan chora-tadbirlar qiymatining xarajatlar toifalarining batafsil tavsifini oʻz ichiga olgan hisob-kitobi (eng aniq baholash asosida va baholashdan biror-bir ehtimol tutilgan chetga chiqishlar koʻrsatilgan holda, ular rejani amalga oshirish jarayonida pirovard natijalarda biror-bir tafovut yuzaga kelishining sababini izohlashi mumkin);

8) agar biror-bir neft-gaz infratuzilmasi obyektini yoki asosiy uskunani qoldirish yoki qisman demontaj qilish va yer qaʼri uchastkasidan olib chiqish taklif qilinayotgan boʻlsa, monitoring hamda texnik jihatdan xizmat koʻrsatish boʻyicha taklif etilayotgan chora-tadbirlar;

9) neft-gaz operatsiyalarini tugatishning kutilayotgan davomiyligi, yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha taklif etilayotgan chora-tadbirlarni amalga oshirish muddatlarini qoʻshgan holda va bunday muddatlarni aniqlash mexanizmi;

10) zarur boʻlgan taqdirda, qazib olingan uglevodorod resurslarining turi va miqdori;

11) zarur boʻlgan taqdirda, zaxiralarning chiqarib olinuvchanligini hisoblash baholashdagi yoki konda uglevodorodlar qazib olishning muddatidan ilgari tugatilishini baholashdagi biror-bir oʻzgarishlar munosabati bilan qoʻllaniladigan taklif etilayotgan chora-tadbirlar;

12) zarur boʻlgan taqdirda, neft-gaz operatsiyalari tugatilganidan keyin yer qaʼridan foydalanish uchastkasida qolishi kutilayotgan har qanday uglevodorod resurslarining turi va miqdori;

13) uchastkani tiklash boʻyicha dastlabki reja.

Yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha dastlabki reja, qoʻllaniladigan holatga qarab, uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganish loyihasining yoki neft-gaz konini oʻzlashtirish loyihasining bir qismi boʻlib, u arizachi tomonidan ruxsatnoma olish uchun taqdim etiladi. Ushbu dastlabki reja ushbu Qonunda nazarda tutilgan tartib-taomilga muvofiq tegishli rejaga yangilashlarni taqdim etish doirasida yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan yangilanadi.

141-modda. Konchilik faoliyati uchun oqibatlarni tugatish boʻyicha yakuniy reja

Ushbu moddaning ikkinchi qismini inobatga olgan holda yer qaʼridan foydalanuvchi konning rejalashtirilayotgan yopilishidan oldin bir yil ichida Yer qaʼridan foydalanish markaziga yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish boʻyicha yakuniy rejani tasdiqlash uchun taqdim etadi.

Agar yer qaʼridan foydalanuvchi tegishli ruxsatnomadan voz kechsa yoki ruxsatnoma uning amal qilish muddati tugaguniga qadar bekor qilinsa, yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish boʻyicha oxirgi tasdiqlangan dastlabki rejaning qoidalari qoʻllaniladi.

Yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish boʻyicha yakuniy reja Yer qaʼridan foydalanish markaziga kiritilgan taqdirda, bunday reja zarur boʻlgan taqdirda quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

1) yer qaʼridan foydalanuvchining nomi va manzilini;

2) daxl qilingan kadastr kvadratlari doirasida konchilik faoliyati neft-gaz operatsiyalari uchun foydalaniladigan uchastkaning tavsifini;

3) qazib olingan foydali qazilmalarning tavsifini va yer qaʼridan foydalanish boʻyicha faoliyat davomida olingan boshqa axborotni, xususan, texnik jihatlar va bunday ishlarni amalga oshirish chogʻidagi xavfsizlik nuqtai nazaridan yuzaga keladigan qiyinchiliklar haqidagi axborotni;

4) xoʻjalik yurituvchi subyekt sifatida kondagi texnik-ekspluatatsiya vaziyatining tavsifini va konni oʻzlashtirish xaritasi boʻlmagan taqdirda — ishlarni amalga oshirish sxemasini;

5) konchilik faoliyatining boshlanish sanasini va uni tugatishning dastlabki sanasini, shuningdek bunday tugatishning sabablarini;

6) foydali qazilmalar konining geologik tavsifini va qazib olingan foydali qazilmalarning, shu jumladan konchilik faoliyati toʻkindi uyumlarining inventarizatsiyasini;

7) qayta ishlovchi quvvatlarning tavsifini (tayyor mahsulotning turi, unumdorligi va chiqarib olinishi hamda mavjud boʻlgan kimyoviy tahlillar natijalarini, shu jumladan qoldiqlardagi metallar tarkibi);

8) yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha ishlar jarayonida hosil boʻladigan chiqindilarni malakali va vakolatli yuridik shaxslar hamda xodimlar tomonidan barcha shunday chiqindilarning qonuniy ravishda tashilishi, qayta ishlanishi, takroran foydalanilishi yoki xavfsiz utilizatsiya qilinishini taʼminlash maqsadida samarali boshqarish boʻyicha rejalashtirilayotgan chora-tadbirlarni;

9) transport vaziyatining va asosiy qazib olish jihatlarining, realizatsiya qilinishi lozim boʻlgan qayta ishlangan foydali qazilmalar hamda ular bilan bogʻliq mahsulotlarni olib chiqish va keyingi tashishlarning tavsifini;

10) yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha tegishli mavjud muqobil tavsiflarni, ular xavfsizlikni, ekologik, texnik, ijtimoiy hamda iqtisodiy jihatlarni inobatga oluvchi baholashning miqdoriy mezonlari asosidagi qiyosiy taʼsir tahlilining va koʻrib chiqilayotgan muqobil xavf-xatarlarni, yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha tanlangan variantning asosini oʻz ichiga oladi;

11) yer qaʼridan foydalanuvchi amalga oshirilishini tavsiya etayotgan yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha qarorni, yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarishning taklif etilgan sxemasi muayyan holatlarda maqbul ekanligining sabablari tushuntirilgan holda, shu jumladan uni amalga oshirishning taklif etilayotgan jadvalini;

12) yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarishdan keyingi monitoring, texnik jihatdan xizmat koʻrsatish, xavfsizlik va hisobdorlik boʻyicha taklif etilayotgan, yer qaʼridan foydalanish boʻyicha faoliyat tugatilganidan keyin har qanday salbiy taʼsir mumkin qadar eng past darajaga tushirilishini tasdiqlash uchun qoʻllash taklif qilinadigan chora-tadbirlarni;

13) yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish boʻyicha rejani bajarish jarayonida amalga oshirilishi taklif etilayotgan, har bir toifadagi xarajatlarning batafsil tavsifini oʻz ichiga olishi kerak boʻlgan barcha chora-tadbirlar qiymatining baholanishini;

14) kelishuvlarning tafsilotlarini, yer qaʼridan foydalanuvchi ularga muvofiq Yer qaʼridan foydalanish markazini yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha ishlarning amalga oshirilishi jarayoni haqida xabardor qiladi;

15) amaldagi qonunchilik hujjatlariga muvofiq talab etiladigan har qanday boshqa axborotni;

16) yer uchastkasini tiklash rejasini.

Foydalanishga doir jurnalni taqdim etish talabi qurilishbop foydali qazilmalar va ochiq usuldagi toʻldirgichlar boʻyicha konchilik faoliyatiga nisbatan tatbiq etilmaydi.

142-modda. Neft-gaz operatsiyalari uchun yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha yakuniy reja

Ushbu moddaning ikkinchi qismini inobatga olgan holda yer qaʼridan foydalanuvchi neft-gaz operatsiyalarining rejalashtirilayotgan tugatilishidan oldin bir yil ichida Yer qaʼridan foydalanish markaziga yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha yakuniy rejani tasdiqlash uchun taqdim etishi shart.

Agar yer qaʼridan foydalanuvchi tegishli ruxsatnomadan voz kechsa yoki ruxsatnoma oʻzining amal qilish muddati tugashidan oldin Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan bekor qilinsa, yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha oxirgi tasdiqlangan dastlabki rejaning qoidalari qoʻllaniladi.

Yer qaʼridan foydalanish markaziga taqdim etiladigan yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha yakuniy reja, zarur boʻlgan taqdirda, quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

1) yer qaʼridan foydalanuvchining nomi va pochta manzilini;

2) daxl qilingan kadastr kvadratlari doirasidagi neft-gaz operatsiyalari uchun foydalaniladigan yer qaʼri uchastkasining tavsifini;

3) qazib olingan uglevodorod resurslarining tavsifini hamda geologik, geofizik va geologik jihatdan oʻrganish bilan bogʻliq boshqa biror-bir mavjud maʼlumotlarni, shuningdek yer qaʼridan foydalanish boʻyicha ishlar jarayonida olingan har qanday boshqa tegishli axborotni, xususan, texnik qiyinchiliklar toʻgʻrisidagi, shuningdek xavfsizlik va ekologiya sohasidagi bunday ishlarni amalga oshirish jarayonida yuzaga keladigan qiyinchiliklar haqidagi axborotni;

4) yer qaʼridan foydalanish boʻyicha faoliyat ruxsatnomaga muvofiq boshlanadigan sanani va uni tugatish rejalashtirilayotgan sanani, shuningdek bunday tugatish sabablarini;

5) agar neft-gaz operatsiyalari biror-bir foydalanilayotgan neft-gaz koniga yoki boshqa konga daxl qilsa:

a) uglevodorodlar konining batafsil tarixiy axborotini, shu jumladan qazib olingan uglevodorodlar miqdorini;

b) neft-gaz operatsiyalari tugatilganidan keyin konda qoladigan uglevodorodlar miqdorining baholanishini;

6) foydalanishdan chiqarilishi lozim boʻlgan neft-gaz infratuzilmasi obyektlarining turlarini, shu jumladan ularning joylashuv sxemasini, joylashish tartibini, chuqurligini, materiallar turini hamda xaritalar va diagrammalarda aks ettiriladigan boshqa materiallarni;

7) yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha tegishli mavjud muqobillar tavsifini, ular:

a) xavfsizlikni, ekologik, texnik, ijtimoiy hamda iqtisodiy jihatlarni inobatga oluvchi baholashning miqdoriy mezonlari asosidagi qiyosiy taʼsir tahlilini va koʻrib chiqilayotgan muqobillarning xavf-xatarlarini ifodalaydi;

b) yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha tanlangan variantning asosini aniq ifodalaydi;

8) yer qaʼridan foydalanuvchi amalga oshirilishini taklif qilayotgan yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha qarorni, foydalanishdan chiqarishning taklif etilgan sxemasi muayyan holatlarda maqbul ekanligining sabablari tushuntirilgan holda, shu jumladan uni amalga oshirishning taklif etilayotgan jadvalini;

9) yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha ishlar jarayonida hosil boʻladigan biror-bir chiqindilarni malakali va vakolatli kompaniyalar hamda xodimlar tomonidan barcha shunday chiqindilarning qonuniy ravishda tashilishi, qayta ishlanishi, takroran foydalanilishi yoki xavfsiz utilizatsiya qilinishini taʼminlash maqsadida samarali boshqarish boʻyicha rejalashtirilayotgan chora-tadbirlarni;

10) yer qaʼridan foydalanish boʻyicha faoliyat tugatilganidan keyin har qanday salbiy taʼsir mumkin qadar eng kam darajaga tushirilganini tasdiqlash uchun qoʻllash taklif qilinayotgan, yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarishdan keyingi monitoring, texnik jihatdan xizmat koʻrsatish, xavfsizlik va hisobdorlik boʻyicha taklif qilinayotgan chora-tadbirlarni;

11) yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha rejani roʻyobga chiqarish jarayonida amalga oshirilishi taklif qilinayotgan, har bir toifadagi xarajatlarning batafsil tavsifini oʻz ichiga olgan barcha chora-tadbirlar qiymatining baholanishini;

12) yer qaʼridan foydalanuvchi yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha ishlarning amalga oshirilishi jarayoni haqida Yer qaʼridan foydalanish markazini qaysi kelishuvlarga muvofiq toʻliq xabardor qilsa, oʻsha kelishuvlar tafsilotlarini;

13) agar neft-gaz operatsiyalari amaldagi neft-gaz koniga yoki boshqa konga taʼsir qilsa, uglevodorodlar koni toʻgʻrisidagi batafsil tarixiy axborotni, shu jumladan qazib olingan uglevodorodlar miqdorini, shuningdek neft va gaz operatsiyalari yakunlanganidan keyin konda qolgan uglevodorodlar miqdorining baholanishini;

14) foydalanishdan chiqarilishi lozim boʻlgan neft-gaz infratuzilmasi obyektlarining turlarini, shu jumladan ularning joylashuv sxemasini, joylashish tartibini, chuqurligini, materiallar turini hamda xaritalar va sxemalarda koʻrsatilgan boshqa materiallarni;

15) biror-bir qoʻllaniladigan qonunchilikka muvofiq talab qilinadigan har qanday boshqa axborotni.

Agar yer qaʼridan foydalanuvchining fikriga koʻra biror-bir neft-gaz infratuzilmasi obyektini ruxsatnomaga kiritilgan yer uchastkasida qoldirish yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha eng afzal qaror boʻlsa, yer qaʼridan foydalanuvchi yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish, demontaj qilish va yer qaʼri uchastkasidan olib chiqish boʻyicha barcha variantlar toʻliq koʻrib chiqilganini hamda qiyosiy baholash oʻtkazilganini, unda atrof-muhitni muhofaza qilish va xavfsizlik bilan bogʻliq barcha turdagi taʼsirlar hamda xavf-xatarlar, shuningdek barcha tegishli ijtimoiy va iqtisodiy oqibatlar inobatga olinganini asoslashi kerak.

143-modda. Yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish boʻyicha yakuniy rejani yoki yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha rejani tasdiqlash tartibi

Yer qaʼridan foydalanuvchi yer qaʼridan foydalanish sohasidagi faoliyatning asosiy turlari boʻyicha yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish boʻyicha yakuniy rejani yoki yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha rejani taqdim etgan sanadan eʼtiboran toʻqson kun ichida Yer qaʼridan foydalanish markazi bunday reja tasdiqlanganligi toʻgʻrisida yoki koʻrib chiqilayotgan reja Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan tasdiqlanishidan oldin bajarilishi lozim boʻlgan shartlar mavjud boʻlsa, ular haqida yer qaʼridan foydalanuvchini yozma tarzda xabardor qiladi.

Yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish boʻyicha rejada yoki yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha rejada tavsiflangan ishlar boshqa davlat organlarining vakolatlari va javobgarligiga daxl qilgan taqdirda, ushbu organlar rejani tasdiqlash jarayoniga jalb etiladi.

Shartlar Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan quyidagi holda belgilanishi mumkin:

1) yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish boʻyicha yakuniy rejadagi yoki yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha rejadagi muddatlarda va ishlar turlarida, shuningdek ishlar rejasida, shu jumladan yerni tiklash ishlari jadvalida jiddiy oʻzgarishlar mavjud boʻlganda;

2) yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish yoki yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha ishlarning muayyan qismiga yoki yer qaʼridan foydalanish oqibatlari tugatilganidan yoxud yer qaʼri uchastkasi foydalanishdan chiqarilganidan keyingi faoliyatga nisbatan tabiatni muhofaza qilish toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq ekologik ekspertiza oʻtkazish va ijobiy xulosa olish zarur deb hisoblanganda;

3) agar yer qaʼridan foydalanuvchi zarur boʻlgan ekologik ekspertizani oʻtkazish jarayonida jamoatchilikning ishtirok etishiga nisbatan boshqa qonunchilikda nazarda tutilgan talablarga rioya etish niyatida boʻlmasa.

Yer qaʼridan foydalanish markazi tiklanishi lozim boʻlgan kadastr kvadrati yuzasidagi yer uchastkasiga nisbatan yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish boʻyicha yakuniy rejani yoki yer uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha rejani tasdiqlash shartlarini belgilagan taqdirda, Yer qaʼridan foydalanish markazi kadastr kvadrati yuzasida joylashgan yer uchastkasiga va unga tutash boʻlgan yoki shunday maqsadlar uchun moʻljallangan yer uchastkasi yuzasidan zaruratga qarab boshqa yer uchastkalariga har qanday oqilona vaqtda moneliksiz kirish huquqiga ega.

Yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish boʻyicha rejani yoki yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha rejani kelishish sharti sifatida Yer qaʼridan foydalanish markazi yer qaʼridan foydalanuvchidan yer yuzasidagi infratuzilmaga zarar yetkazilishining oldini olish yoki yer ostidagi togʻ-kon ishlari natijasida xavfli moddalar sizib chiqishining oldini olish maqsadida oʻyilgan boʻshliqlarni, yer osti kovaklarini yoki ilgari oʻrnatilgan yer osti omborlarini qaytadan toʻldirib koʻmib tashlashni talab qilishga haqli.

Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan oʻyilgan boʻshliqlarni, yer osti chuqurlarini yoki ilgari oʻrnatilgan yer osti omborlarini toʻldirib koʻmib tashlash boʻyicha shartlar belgilangan taqdirda:

1) foydali qazilmalarni qazib olishning barqaror va ekologik jihatdan xavfsiz usullaridan foydalanilishiga koʻmaklashish maqsadida oʻyilgan boʻshliqlarni, yer osti chuqurlarini yoki ilgari oʻrnatilgan yer osti omborlarini toʻldirib koʻmib tashlash yer yuzasiga chiqarib tashlashdan (toʻkindi uyumlarini shakllantirishdan) koʻra afzalroq boʻlishi kerak;

2) Yer qaʼridan foydalanish markazi konchilik sanoati chiqindilaridan, konchilik sanoati bilan bogʻliq boʻlmagan chiqindilardan yoxud mazkur chiqindilarning ikkala turidan toʻldirib koʻmib tashlash uchun foydalanilishi mumkinligi-mumkin emasligi haqida qaror qabul qilish huquqiga ega.

Yer qaʼridan foydalanish markazi yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish boʻyicha yakuniy rejani yoki yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha rejani tasdiqlashga oid shartlarni belgilagan taqdirda, yer qaʼridan foydalanuvchi barcha ana shu shartlarga muvofiq yangi rejani ushbu moddaning uchinchi qismiga muvofiq yer qaʼridan foydalanuvchi Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan xabardor qilingan sanadan eʼtiboran oltmish kun ichida taqdim etishi shart.

Yer qaʼridan foydalanish markazi yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish boʻyicha yakuniy rejani yoki yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha rejani tasdiqlashni faqat quyidagi hollarda rad etish huquqiga ega, agar:

1) yer qaʼridan foydalanuvchi ushbu Qonunga va boshqa qonunchilik hujjatlariga muvofiq zarur boʻladigan, yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish yoki yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha rejalashtirilayotgan tadbirlar bilan, shuningdek yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish va yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish yakunlanganidan keyin amalga oshirilishi lozim boʻlgan tadbirlar bilan bogʻliq boʻlgan barcha axborotni va hisobga olish yozuvlarini rejaga kiritmagan boʻlsa;

2) yer qaʼridan foydalanuvchi zarur boʻladigan kelishuvlarni, ruxsatnomalarni va (yoki) yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish yoki yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish bilan bogʻliq boʻlgan barcha tadbirlarni, shuningdek yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish yoki yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish yakunlanganidan keyin amalga oshirilishi lozim boʻlgan tadbirlarni bajarish uchun qonunchilik hujjatlariga muvofiq zarur boʻladigan ruxsatnomalarni olish uchun koʻrmoqchi boʻlgan choralar haqidagi tasdiqni yoki batafsil axborotni taqdim etmagan boʻlsa;

3) Yer qaʼridan foydalanish markazi oʻzining asosli fikriga koʻra quyidagilarga rozi boʻlmasa:

a) yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatishning yoki yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarishning barcha mumkin boʻlgan variantlari koʻrib chiqilganligiga va qoniqarli qiyosiy baholash oʻtkazilganligiga;

b) yer qaʼridan foydalanish boʻyicha faoliyat natijasida hosil boʻlgan har qanday chiqindilar toʻgʻri foydalanilganligiga, saqlanganligiga yoki yer qaʼri uchastkasidan xavfsiz olib chiqib ketilganligiga;

v) yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish yoki yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha rejalashtirilgan ishlar vaqtida va ular amalga oshirilganidan keyin uchinchi taraflarni ularning sogʻligʻiga yoki hayotiga boʻlgan xavf-xatardan himoya qilish uchun barcha zarur boʻlgan ehtiyotkorlik choralari koʻrilganligiga;

g) yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish va yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha ishlardan keyin amalga oshiriladigan, atrof-muhitga boʻlgan salbiy taʼsirni nazorat qilish boʻyicha yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan taklif etiladigan chora-tadbirlar samarali va asosli ekanligiga;

d) kadastr kvadrati yuzasidagi yer uchastkasini tiklash boʻyicha rejalashtirilgan tadbirlar zarur boʻlgan hajmda amalga oshirilganligiga;

e) kadastr kvadrati yuzasida joylashgan yer uchastkasida odamlarning xavfsizligi va jamoat transportining muhofazasi taʼminlanganligiga;

j) konchilik faoliyati oqibatlari tugatilgan taqdirda konning rejalashtirilgan yopilishi keyinchalik ishlarni davom ettirish, ilgʻor tarmoqqa oid amaliyotga, shuningdek atrof-muhitni muhofaza qilish toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga va xavfsizlikni taʼminlash vositalariga rioya etish imkonini berishiga, shuningdek infratuzilma obyektlari va uskunalar yer osti uchastkasidan toʻliq olib chiqib ketilganligiga;

z) rejalashtirilayotgan yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish va faoliyat tugatilganidan keyingi ishlar ilgʻor neft-gaz amaliyotini hisobga olgan holda amalga oshirilishiga hamda maqsadga muvofiqligiga va atrof muhitni muhofaza qilish toʻgʻrisidagi qonunchilikning barcha talablariga hamda xavfsizlik texnikasiga muvofiq ekanligiga, har qanday transport obyektidan neft-gaz infratuzilmasining boshqa mavjud obyektlari bilan birga takroran foydalanish imkoniyati kelgusida bundan keyingi neft-gaz operatsiyalarini amalga oshirish uchun toʻliq koʻrib chiqilganligiga hamda yer qaʼri uchastkasi foydalanishdan chiqarilishiga qadar baholanganligiga.

Agar yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish boʻyicha reja yoki yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha reja tasdiqlanmagan boʻlsa, yer qaʼridan foydalanuvchi Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan rejani tasdiqlashni rad etish yoki uni tasdiqlash uchun shartlar belgilash toʻgʻrisida qaror qabul qilingan sanadan eʼtiboran oltmish kun ichida yangi yoki oʻzgartirilgan rejani takroran taqdim etadi.

144-modda. Yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish boʻyicha rejaning yoki yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha rejaning amal qilish muddati va ularga oʻzgartirishlar kiritish

Yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish boʻyicha reja yoki yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha reja amaldagi reja hisoblanadi, agar u;

1) qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaning butun amal qilish davri uchun qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganish loyihasining bir qismi boʻlsa;

2) qattiq holdagi foydali qazilmalar konini oʻzlashtirish loyihasining bir qismi boʻlib, ushbu loyiha Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan tasdiqlangan sanadan eʼtiboran kamida ikki yil oʻtgan boʻlsa;

3) ruxsatnomaning butun amal qilish davri uchun uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganish loyihasining bir qismi boʻlsa;

4) Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan tasdiqlangan sanadan eʼtiboran besh yil mobaynida uglevodorodlar konini oʻzlashtirish loyihasining bir qismi boʻlsa.

Yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish boʻyicha rejaning yoki yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha rejaning mazmuniga jiddiy oʻzgartirishlar kiritilgan taqdirda, yer qaʼridan foydalanuvchi rejaga tegishli oʻzgartirishlar kiritilganligi haqida Yer qaʼridan foydalanish markazini yozma ravishda xabardor qilishi shart.

Yer qaʼridan foydalanish markazi yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish boʻyicha rejaga yoki yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha rejaga yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan taklif etgan barcha oʻzgartirishlarni ushbu Qonun 57-moddasining ikkinchi qismida yoki 91-moddasida belgilangan tartibda koʻrib chiqadi.

145-modda. Yer qaʼridan foydalanuvchining yer uchastkasini tiklash boʻyicha dastlabki rejani tuzishga doir majburiyati

Yer qaʼridan foydalanuvchi yer qaʼridan foydalanishga doir biror-bir ishlar boshlanguniga qadar Yer qaʼridan foydalanish markazi bilan kelishish uchun geologik jihatdan oʻrganish loyihasini yoki konni oʻzlashtirish loyihasini tayyorlash jarayonida konni yopish rejasini tayyorlash boʻyicha majburiyatlar doirasida yer qaʼridan foydalanilgan yer uchastkasini tiklash boʻyicha dastlabki rejani tuzadi.

Yer uchastkasini tiklash boʻyicha dastlabki reja, agar qoʻllash mumkin boʻlsa, quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

1) yer uchastkasini tiklash boʻyicha taklif etilayotgan ishlarni bajarishning dastlabki jadvalini;

2) rejani bajarish uchun taklif etilayotgan barcha chora-tadbirlar qiymatining baholanishini;

3) konchilik faoliyati (neft-gaz operatsiyalari) taklif etilayotgan bosqichlarining yer uchastkasiga hamda atrof-muhitga va (yoki) parallel tiklash chora-tadbirlari uchun toʻkindi uyumlarini joylashtirish maydonchalariga va (yoki) yer osti qazishmalarini qaytadan toʻldirib koʻmib tashlashga boʻlgan ehtimoliy taʼsirining baholanishini;

4) yer uchastkasini tiklash boʻyicha chora-tadbirlarni bajarish uchun foydalanishga taklif etilayotgan texnika va transport uskunalarning tavsifini;

5) yer qaʼri uchastkasidan rejalashtirilayotgan qayta foydalanishni va undan takroran foydalanish uchun taklif etilayotgan cheklovlarni;

6) konchilik infratuzilma obyektlarini demontaj qilishning dastlabki rejasini;

7) toʻkindi uyumlari uchastkasiga daraxt koʻchatlari oʻtqazish va uni koʻkalamzorlashtirishning dastlabki rejasini;

8) rekultivatsiya qilishning dastlabki rejasini (koʻchat ekish, tuproqdan foydalanish, yuzani shakllantirish rejalarini, oʻsimlik va hayvonotning hayoti qayta tiklanishini ragʻbatlantirish chora-tadbirlarini oʻz ichiga oladi);

9) xizmat va jamoat ehtiyojlari uchun yoʻllar qurilishini nazarda tutuvchi infratuzilmaning, shuningdek uy-joy va rekreatsiya infratuzilmasining dastlabki rejasini;

10) konlar karyer usulda oʻzlashtirilgan taqdirda — kon qazib olinadigan uchastkada yer qaʼridan foydalanish boʻyicha ishlar natijasida landshaftga salbiy taʼsirning oʻrnini qoplash yuzasidan taklif etilayotgan chora-tadbirlarni va uning hududidan tashqaridagi oʻrnini qoplash chora-tadbirlarini;

11) tuproqni oʻgʻitlash boʻyicha taklif etilayotgan chora-tadbirlarni;

12) tiklash boʻyicha taklif etilayotgan chora-tadbirlar amalga oshirilganidan keyingi landshaft shakli tavsiflangan holda relyefning dastlabki modelini;

13) ustki drenaj tizimlarining taklif etilayotgan konstruksiyasini, shu jumladan qoʻllaniladigan joylarda foydali qazilmalar qazib olinganidan keyin yer ustki suvlarining va koʻllarning rejalashtirilayotgan inshootlarini;

14) yer osti suvlarining kutilayotgan kelgusidagi sathini va suv balansini modellashtirishni;

15) yer osti suvlarini monitoring qilishning qoʻllanilishi taklif etilayotgan chora-tadbirlarini;

16) yer uchastkasini tiklash boʻyicha taklif etilayotgan ishlar amalga oshirilganidan keyin qoʻllanilishi taklif qilinayotgan monitoring, sifatni boshqarish va hisobdorlik chora-tadbirlarini.

Yer uchastkasini tiklash boʻyicha dastlabki reja yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini bartaraf etish boʻyicha dastlabki rejaning qismi hisoblanadi.

Agar qazib olish sharoitlari oʻzgarganligi yoki atrof-muhitga salbiy taʼsir koʻrsatishi mumkin boʻlgan boshqa oʻzgarishlar munosabati bilan yer uchastkasini tiklash boʻyicha mavjud rejani amalga oshirish qonunchilikka muvofiq yangi ekologik ekspertiza oʻtkazilishini va uning yuzasidan ijobiy xulosa olinishini talab qilsa, yer qaʼridan foydalanuvchi yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini bartaraf etish boʻyicha yoki yer uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha yangi rejani tuzishi va tasdiqlash uchun Yer qaʼridan foydalanish markaziga taqdim etishi shart.

146-modda. Neft-gaz operatsiyalarini amalga oshirayotgan yer qaʼridan foydalanuvchining yer uchastkasini tiklash boʻyicha dastlabki rejani tuzishga doir majburiyati

Neft-gaz operatsiyalari boʻyicha biror-bir ishlar boshlanguniga qadar uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganish loyihasini yoki uglevodorodlar konini oʻzlashtirish loyihasini tayyorlashi va tasdiqlash uchun Yer qaʼridan foydalanish markaziga taqdim etishi zarur boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchi neft-gaz operatsiyalarini amalga oshirish rejalashtirilayotgan, yer qaʼridan foydalanilgan yer uchastkasini tiklash boʻyicha dastlabki rejani tuzadi.

Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan, yer uchastkasini tiklash boʻyicha dastlabki reja, agar qoʻllash mumkin boʻlsa, quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

1) yer uchastkasini tiklash boʻyicha taklif etilayotgan ishlarni bajarishning dastlabki jadvalini;

2) rejani bajarish uchun taklif etilayotgan barcha chora-tadbirlar qiymatining baholanishini;

3) taklif etilayotgan neft-gaz operatsiyalari bosqichlarining yer uchastkasiga va atrof-muhitga taxmin qilinayotgan taʼsirining baholanishini;

4) yer uchastkasini tiklash boʻyicha chora-tadbirlarni bajarish uchun foydalanilishiga taklif qilinayotgan texnika va transport uskunalarining tavsifini;

5) yer qaʼri uchastkasidan rejalashtirilayotgan takroran foydalanishni va undan takroran foydalanish uchun taklif etilayotgan cheklovlarni.

Yer uchastkasini tiklash boʻyicha birlamchi ishlab chiqilgan dastlabki reja yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha dastlabki rejaning bir qismi hisoblanadi.

Agar neft-gaz operatsiyalarini oʻtkazish jarayonida atrof-muhitga salbiy taʼsir koʻrsatishi mumkin boʻlgan sharoitlar oʻzgarganligi munosabati bilan atrof-muhitni muhofaza qilish toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq ekologik ekspertiza oʻtkazilishini va uning yuzasidan ijobiy xulosa olinishini talab qilsa, yer qaʼridan foydalanuvchi yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha yangi rejani tuzishi va tasdiqlash uchun Yer qaʼridan foydalanish markaziga taqdim etishi shart.

147-modda. Yer qaʼridan foydalanuvchining yer uchastkasini tiklash boʻyicha yakuniy rejani taqdim etishga doir majburiyati

Zimmasida yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish boʻyicha yakuniy rejani yoki yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha rejani taqdim etish majburiyati boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchi yer qaʼridan foydalanishga doir faoliyat yakunlanguniga qadar bir yil ichida Yer qaʼridan foydalanish markaziga yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish boʻyicha yakuniy reja yoki yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha reja tarkibida yer uchastkasini tiklash boʻyicha yakuniy rejani tasdiqlash uchun taqdim etishi shart.

Yer uchastkasini tiklash boʻyicha yakuniy rejaning mazmuni tabiatni muhofaza qilish toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq ekologik ekspertiza oʻtkazish va uning yuzasidan ijobiy xulosa olish talablariga mos boʻlishi kerak, bunda bunday davlat ekologik ekspertizasida biror bir muhofaza qilinadigan tabiiy resurslarga nisbatan koʻrsatilgan xulosalar, tadqiqotlar va baholashlar tabiatga taʼsirni baholash hamda yer qaʼridan foydalanuvchi yer uchastkasini tiklash boʻyicha amalga oshirishni taklif qilayotgan chora-tadbirlarni baholash chogʻida eʼtiborga olinadi.

Yer qaʼridan foydalanish markazi yer uchastkasini tiklash boʻyicha yakuniy rejani ushbu Qonun 143-moddasining qoidalariga muvofiq konni yopishning yakuniy rejasini tasdiqlash tartib-taomili doirasida kelishadi.

148-modda. Yer uchastkasini tiklash boʻyicha rejaning amal qilish muddati va unga oʻzgartirishlar kiritish

Ushbu moddaning ikkinchi qismiga muvofiq ilgari oʻzgartirishlar kiritilmagan yer uchastkasini tiklash boʻyicha reja haqiqiydir va u quyidagi hollarda ijro etilishi lozim:

1) agar u geologik jihatdan oʻrganish loyihasining bir qismi boʻlsa — geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnomaning butun amal qilish davrida;

2) agar u qattiq holdagi foydali qazilmalar konini oʻzlashtirish loyihasining bir qismi boʻlsa, — tegishli reja Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan tasdiqlangan kundan eʼtiboran ikki yil ichida;

3) agar u neft-gaz konini oʻzlashtirish loyihasining bir qismi boʻlsa, — reja Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan tasdiqlangan kundan eʼtiboran besh yil ichida.

Yer qaʼridan foydalanuvchi yer uchastkasini tiklash boʻyicha rejaga, uning mazmunida biror-bir jiddiy oʻzgarishlar boʻlgan taqdirda, oʻzgartirishlar kiritish niyati haqida Yer qaʼridan foydalanish markazini yozma shaklda xabardor qilishi shart.

Yer qaʼridan foydalanish markazi yer uchastkasini tiklash boʻyicha rejaga yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan taklif etilgan barcha oʻzgartirishlarni yigirma ish kuni ichida koʻrib chiqadi.

149-modda. Yer qaʼridan foydalanuvchining uran konlari va inshootlari oqibatlarini tugatish, shuningdek yer uchastkasini tiklash boʻyicha majburiyatlari

Uran boʻyicha konchilik faoliyatini amalga oshiruvchi yer qaʼridan foydalanuvchi qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnoma doirasida yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish boʻyicha boshqa majburiyatlarga qoʻshimcha ravishda quyidagilarga rioya etishi shart:

1) uran boʻyicha konchilik faoliyatining tugatilishini tartibga soluvchi, qoʻllanilishi mumkin boʻlgan joylarda, uranni qazib olish, rudani qayta ishlash, uran oksidi konsentratlarini ishlab chiqarish boʻyicha biror-bir infratuzilma obyektini va konchilik faoliyatining radioaktiv chiqindilari bilan bogʻliq ishlar amalga oshiriladigan obyektni tugatishni, u yopilganidan keyin uni saqlash hamda unga texnik xizmat koʻrsatishni tartibga soluvchi har qanday qoʻllaniladigan qonunchilik qoidalariga;

2) uran koni va obyektlarini yopish, shuningdek yer uchastkasini tiklash boʻyicha ishlar uchun radiatsiyaviy xavfsizlikka doir maxsus ruxsatnoma qoidalari hamda shartlariga.

Yer qaʼridan foydalanuvchi radiatsiyaviy xavfsizlikni taʼminlash sohasidagi davlat nazoratini amalga oshiruvchi davlat organini quyidagilar haqida darhol yozma shaklda xabardor qilishi shart:

1) qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnomaning amal qilish muddati tugaguniga qadar amalga oshiriladigan uran boʻyicha konchilik faoliyatini tugatish muddatlari haqida;

2) konni yopishning tasdiqlangan rejasiga nisbatan faktik axborotdagi biror-bir oʻzgarishlar toʻgʻrisida.

Yer qaʼridan foydalanuvchi radiatsiyaviy xavfsizlikni taʼminlash sohasidagi davlat nazoratini amalga oshiruvchi vakolatli organni konni yopish boʻyicha hamda u yopilganidan keyin barcha tasdiqlangan chora-tadbirlar va ishlar muvaffaqiyatli tugallanganligi toʻgʻrisida yozma shaklda xabardor qiladi hamda unga ishlarni amalga oshirish jarayonida qilingan xarajatlarni tasdiqlovchi moliyaviy hisobotlarni taqdim etadi.

Radiatsiyaviy xavfsizlikni taʼminlash sohasidagi davlat nazoratini amalga oshiruvchi vakolatli organ bajarilgan tadbirlarning yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish boʻyicha rejada koʻrsatilgan ishlarga hamda uran konini va infratuzilma obyektlarini yopish uchun radiatsiyaviy xavfsizlikka doir ruxsatnoma shartlariga muvofiqligini tekshiradi.

Ushbu moddaning uchinchi qismida koʻrsatilgan moliyaviy hisobot “Auditorlik faoliyati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni qoidalariga muvofiq auditor tomonidan tasdiqlanishi hamda uran boʻyicha konchilik faoliyatini moliyaviy, ekologik va texnik auditdan oʻtkazish borasida tegishli tajribaga ega boʻlgan mustaqil auditor tomonidan yer qaʼridan foydalanuvchining hisobidan tekshirilishi lozim.

Ushbu Qonun 151-moddasining talablariga qoʻshimcha ravishda yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan konni yopish boʻyicha va u yopilganidan keyin barcha tasdiqlangan chora-tadbirlarni amalga oshirishga doir xarajatlarni qoplovchi taʼminot garovining boʻshatilishi mustaqil auditorning ijobiy xulosasiga bogʻliq boʻladi.

Yer qaʼridan foydalanish markazi qoldiq radioaktiv ifloslanish tufayli yerlardan foydalanishga doir boʻlgan, kon muvaffaqiyatli yopilganidan va yer uchastkasi yoki biror-bir uranga oid ishlab chiqarish obyekti ekologik jihatdan tiklanganidan keyin qoʻllanilishi davom etayotgan biror-bir cheklovlarni davlat yer kadastrida roʻyxatga oladi.

150-modda. Yer qaʼridan foydalanuvchining kadastr kvadrati yuzasidagi yer uchastkasining monitoringini amalga oshirish boʻyicha majburiyati

Yer qaʼridan foydalanuvchi konni yopishning tasdiqlangan rejasida va yer uchastkasini tiklash boʻyicha tegishli rejada nazarda tutilgan barcha chora-tadbirlarni bajarganidan keyin yer qaʼridan foydalanuvchi Yer qaʼridan foydalanish markazini tegishli reja bajarilganligi toʻgʻrisida yozma shaklda xabardor qiladi.

Yer qaʼridan foydalanuvchi tegishli rejada nazarda tutilgan barcha chora-tadbirlar amalga oshirilgan sanadan eʼtiboran olti oy ichida Yer qaʼridan foydalanish markaziga ishlar tugallanganligi toʻgʻrisidagi hisobotni taqdim etadi, hisobot ushbu barcha chora-tadbirlar toʻliq hajmda amalga oshirilganligi toʻgʻrisidagi axborotni oʻz ichiga oladi. Hisobotda quyidagilar nazarda tutiladi:

1) tegishli rejaning asosiy bosqichlariga qay tarzda erishilganligining tavsifi;

2) konni yopish, shu jumladan yer uchastkasini tiklash boʻyicha barcha chora-tadbirlar tegishli reja shartlariga muvofiq bajarilganligi dalillari;

3) monitoring va texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha uchinchi tarafning mustaqil tekshiruvi bilan bir vaqtda koʻrilgan chora-tadbirlarning natijalari;

4) faoliyat tugatilganidan keyin atrof-muhit namunalarini tadqiq etish natijalari;

5) ruxsatnomada nazarda tutilgan yer uchastkasida qolgan, biror-bir konchilik yoki neft-gaz infratuzilmasi obyektlari bilan bogʻliq ravishda yuzaga keladigan potensial xavflarni boshqarish uchun koʻrilgan chora-tadbirlar;

6) amalda qilingan xarajatlarning batafsil tavsifi va prognoz qilingan xarajatlarga nisbatan biror-bir farqning tushuntirilishi.

Yer uchastkasini tiklash boʻyicha tasdiqlangan chora-tadbirlar amalga oshirilganidan keyin yer qaʼridan foydalanuvchi Yer qaʼridan foydalanish markazining yozma soʻroviga koʻra, reja amalga oshirilganidan keyin ikki yil ichida oʻz hisobidan va nazorat ostida yer uchastkasida yer qaʼridan foydalanish sohasidagi faoliyati taʼsirining kutilayotgan turi va miqyoslarini aniqlash maqsadida oʻlchashlar oʻtkazishi hamda quyidagi hollarda har qanday nomaqbul oqibatlarning monitoringini amalga oshirishi shart, agar:

1) yer qaʼridan foydalanish boʻyicha ishlarning amalga oshirilishi yer uchastkasiga zarar yetkazgan va mavjud fizik inshootlarga salbiy taʼsir koʻrsatgan boʻlsa;

2) biror-bir shunday zarar yuzaga kelishini kutishga oqilona asoslar mavjud boʻlsa;

3) bunday oʻlchashlarning oʻtkazilishi insonning hayoti va sogʻligʻiga xavfning yoki har qanday uchinchi tarafga tegishli boʻlgan mol-mulkka zarar yetkazilishining oldini olishga taʼsir koʻrsatishi mumkin boʻlsa.

Har qanday yer egasi, yerdan foydalanuvchi yoki yer qaʼridan foydalanuvchi ushbu moddaning uchinchi qismida koʻrsatilgan oʻlchashlarni oʻtkazishi kerak boʻlgan yer uchastkasining mulkdori yer qaʼridan foydalanuvchiga istalgan oqilona vaqtda erkin kirish imkoniyatini beradi, ammo yer qaʼridan foydalanuvchi shunday oʻlchashlar oʻtkazilishi natijasida yetkazilgan biror-bir zarar uchun bunday yer egasiga, yerdan foydalanuvchiga yoki yer uchastkasining mulkdoriga tegishli kompensatsiyani toʻlashi shart.

Yer qaʼridan foydalanuvchi ushbu moddaning uchinchi qismida koʻrsatilgan oʻlchashlar natijalarini darhol Yer qaʼridan foydalanish markaziga taqdim etishi shart, Markaz ularni qonunchilik hujjatlariga muvofiq jamoatchilik tanishib chiqishi uchun eʼlon qiladi.

151-modda. Yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish uchun moliyaviy kafolatlar

Yer qaʼridan foydalanuvchi foydali qazilmalarni qazib olish loyihasi mavjud boʻlishini talab etadigan foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnomaga asosan foydali qazilmalarni qazib olish boʻyicha har qanday faoliyat boshlanguniga qadar, ushbu Qonunning 152-moddasida belgilangan shakl boʻyicha quyidagi maqsadda moliyaviy kafolat berishi shart:

1) ushbu Qonunning qoidalariga, shu jumladan faoliyat tugatilganidan keyingi ishlarni amalga oshirish boʻyicha majburiyatlar toʻgʻrisidagi qoidalarga muvofiq berilgan ruxsatnomada koʻrsatilgan barcha majburiyatlarni toʻliq hajmda bajarish maqsadida;

2) yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish boʻyicha rejaga, yer uchastkasini tiklash boʻyicha rejaga va chiqindilar bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirish rejasiga binoan yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish va konchilik faoliyati natijasida zarar koʻrgan yer uchastkasini yoki chiqindilar bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirish boʻyicha biror-bir infratuzilma obyektini tiklash uchun istalgan paytda mablagʻlar olinishini taʼminlash maqsadida.

Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan kafolat miqdorini hisob-kitob qilish quyidagi asosda amalga oshiriladi:

1) konchilik faoliyatining va chiqindilar bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirish boʻyicha infratuzilma obyektlarining atrof-muhitga hamda inson sogʻligʻiga ehtimol tutilgan taʼsiri asosida;

2) yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish va yer uchastkasini tiklash boʻyicha, shu jumladan chiqindilar bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirish boʻyicha biror-bir infratuzilma obyekti foydalanilganidan keyingi ishlarni aniqlash asosida;

3) qoʻllaniladigan ekologik standartlar va maqsadlar, shu jumladan chiqindilar bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirish boʻyicha biror-bir infratuzilma obyektining fizik jihatdan barqarorligi, tuproq va suv resurslari sifatining minimal standartlari hamda ifloslantiruvchi moddalar chiqarib tashlanishining eng yuqori darajasi asosida;

4) ekologik maqsadlarga erishish uchun zarur boʻlgan texnik chora-tadbirlar, xususan, chiqindilar bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirish boʻyicha infratuzilma obyektining barqarorligini taʼminlashga va atrof-muhitga zararni cheklashga qaratilgan chora-tadbirlar asosida;

5) konni yopish bosqichida va u yopilganidan keyin, shu jumladan yer uchastkasining tiklanishini taʼminlash, faoliyat tugatilganidan keyingi ishlarni amalga oshirish hamda zarur boʻlgan taqdirda monitoring oʻtkazish maqsadlariga erishish uchun zarur boʻlgan chora-tadbirlar va bioxilma-xillikni tiklash boʻyicha chora-tadbirlar asosida;

6) taxmin qilinayotgan taʼsirning vaqtinchalik miqyosiga va yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini yumshatishga doir zarur chora-tadbirlar asosida;

7) konni yopish bosqichida va u yopilganidan keyin, shu jumladan kon yopilganidan keyingi mumkin boʻlgan biror monitoring yoki ifloslantiruvchi moddalardan tozalashni amalga oshirish bosqichida yerlar rekultivatsiya qilinishini taʼminlash uchun zarur boʻlgan xarajatlarni baholash asosida.

Qattiq holdagi foydali qazilmalarning asosiy turlarini qazib olishga doir ruxsatnomalar borasida ushbu modda ikkinchi qismining 7-bandida nazarda tutilgan baholash mustaqil hamda malakali uchinchi taraf tomonidan oʻtkazilib, u Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan maʼqullanishi lozim va u faoliyatning rejalashtirilmagan yoki muddatidan ilgari tugatilish imkoniyatini nazarda tutadi.

Boshqa hollarda baholash yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan oʻtkazilishi va Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan tasdiqlanishi mumkin.

Agar Yer qaʼridan foydalanish markazi yer qaʼridan foydalanuvchi amalga oshirgan xarajatlarning baholanishiga rozi boʻlmasa, Markaz xarajatlarga oʻz bahosini taklif etib, yer qaʼridan foydalanuvchi uni qabul qilishi mumkin, yer qaʼridan foydalanuvchi Yer qaʼridan foydalanish markazining bahosiga rozi boʻlmagan taqdirda esa, u mustaqil va malakali uchinchi tarafni oʻz hisobidan jalb etishi mumkin boʻlib, uchinchi taraf ushbu modda ikkinchi qismining 7-bandida koʻrsatilgan xarajatlarni baholashi shart.

Kafolat miqdoriga ushbu moddaning ikkinchi qismida sanab oʻtilgan omillarning oʻzgarishi hisobga olingan holda har yili tuzatishlar kiritiladi.

Agar ilgari berilgan taʼminot yer qaʼridan foydalanuvchiga bogʻliq boʻlmagan sabablarga koʻra ushbu Qonun qoidalariga muvofiq boʻlmay qolsa, yer qaʼridan foydalanuvchi bunday taʼminotni oltmish kun ichida almashtirishi shart.

Agar yer qaʼridan foydalanuvchi mazkur davr ichida taʼminotning bunday almashtirilishini bajarmagan boʻlsa, u har qanday joriy konchilik faoliyatini darhol toʻxtatib turishi shart, bundan qarov va texnik jihatdan xizmat koʻrsatish ishlari mustasno. Konchilik faoliyatini tiklash faqat bunday taʼminot tiklanganidan yoki almashtirilganidan keyin amalga oshiriladi.

Agar tegishli taʼminot summasi yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatishning tegishli rejasida nazarda tutilgan xarajatlar oʻrnini qoplash uchun yetarli boʻlmasa, Yer qaʼridan foydalanish markazi yetishmayotgan summani konchilik faoliyatining oqibatlarini bartaraf etishi shart boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchining mol-mulki hisobidan olishga haqli.

Agar tegishli taʼminot summasi yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish uchun xarajatlarning haqiqiy summasidan ortiq boʻlsa, yer qaʼridan foydalanuvchi tegishli yer qaʼri uchastkasi doirasida yer qaʼridan foydalanish oqibatlari bartaraf etilganligi haqidagi dalolatnomani taqdim etib, qolgan summani olish huquqiga ega boʻladi.

152-modda. Yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish boʻyicha majburiyatlarning bajarilishini kafolat, bank omonati garovi yoki sugʻurta bilan taʼminlash

Yer qaʼridan foydalanuvchi yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatishni va yer uchastkasini tiklash uchun xarajatlarni moliyalashtirish boʻyicha oʻz majburiyatini kafolat, bank omonati garovi yoki sugʻurta bilan bajarishi mumkin.

Yer qaʼridan foydalanuvchi yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish boʻyicha majburiyatni yoki yer uchastkasini tiklash boʻyicha majburiyatni bajarmagan taqdirda, Oʻzbekiston Respublikasi, qoʻllanilgan holga qarab, kafildan bank omonati yoki sugʻurta polisi hisobidan yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish boʻyicha yer qaʼridan foydalanuvchining majburiyatlarini bajarish uchun belgilangan eng kam pul summasi doirasida yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish boʻyicha rejaga va yer uchastkasini tiklash boʻyicha rejaga muvofiq toʻliq yoki qisman badal olishga yoxud kafolat, bank omonati garovi yoki sugʻurta summasini olishga haqli.

Kafolat yaxshi nufuzli bank tomonidan beriladi. Agar chet el banki yoki aksiyalari qimmatli qogʻozlar bozorida muomalada boʻlgan tashkilot kafil boʻlsa, bunday kafillar Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan belgilanadigan minimal kredit reytingi boʻyicha shartlarga muvofiq boʻlishi kerak. Kafolat Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan kelishilgan standart shakl boʻyicha davlat tilida taqdim etiladi. Chet el shaxsi tomonidan berilgan kafolat albatta davlat tilidagi tarjimasi bilan chet tilda tuzilishi mumkin boʻlib, tarjimaning toʻgʻriligi notarial tartibda tasdiqlangan boʻlishi kerak.

Bank omonati garovida ushbu moddaga muvofiq faqat yaxshi nufuzli bankda joylashtirilgan bank omonati garov predmeti boʻlishi mumkin. Omonat garovga faqat shu maqsadda topshiriladi va yer qaʼridan foydalanuvchining barcha boshqa kreditorlari oldida ustuvorlikka ega boʻladi.

Yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish boʻyicha majburiyatlar bajarilishining taʼminoti boʻlgan bank omonatining qayta garovi taqiqlanadi. Bank omonati garovi milliy yoki chet el valyutasida kiritilishi mumkin.

Sugʻurtada sugʻurta polisini beradigan sugʻurta tashkiloti Yer qaʼridan foydalanish markazi belgilaydigan chet el valyutasida minimal kredit reytingi talablariga javob beradigan yetakchi kompaniya boʻlishi kerak. Sugʻurta shartnomasi tufayli yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan ushbu Qonunda nazarda tutilgan tartibda yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish boʻyicha majburiyatlarni bajarmaslik yoki lozim darajada bajarmaslik (sugʻurta hodisasi) Oʻzbekiston Respublikasi (naf oluvchi) foydasiga sugʻurta summasi toʻlanishiga sabab boʻladi. Ushbu moddada nazarda tutilgan sugʻurta munosabatlari sugʻurta toʻgʻrisidagi qonunchilik bilan tartibga solinadi.

Kafilning, bank omonati garovi joylashtirilgan bankning yoki sugʻurta tashkilotining ushbu moddada nazarda tutilgan majburiyatlari yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish yakunlanguniga qadar tugatilmaydi.

Agar yer qaʼridan foydalanuvchi ushbu Qonunning 95-moddasiga muvofiq yer qaʼridan foydalanishga doir ruxsatnoma boʻyicha huquqlarining bir qismidan yoki barchasidan uchinchi shaxs foydasiga voz kechsa, huquqni qabul qilib oluvchi topshiruvchi tarafdan kafolat, bank omonati garovi yoki sugʻurta boʻyicha majburiyatlarni oʻz zimmasiga olishi yoxud huquqlardan boshqa shaxs foydasiga voz kechilganidan keyin oʻttiz kun ichida ushbu moddaning talablariga javob beradigan yangi kafolat, bank omonati garovi yoki sugʻurta amalga kiritilishini tashkil etishi kerak. Birlamchi yer qaʼridan foydalanuvchi kafolatining, bank omonati garovining yoki sugʻurtasining amal qilishi bunday almashtirish yangi yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan tasdiqlanganidan keyin tugatilishi mumkin.

Yuridik shaxs boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchi tugatilgan taqdirda yoki bankrot boʻlganda kafolatning, bank omonati garovining yoki sugʻurtaning predmeti tender massasiga kiritilmaydi, kafil, bank omonatini garovga oluvchi, sugʻurta polisini saqlovchi esa yer qaʼridan foydalanuvchining mol-mulki hisobidan talablarni qanoatlantirishda ishtirok etuvchi kreditorlar hisoblanmaydi.

153-modda. Yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish boʻyicha majburiyatlarning bajarilishini moliyalashtirish yoʻli bilan taʼminlash

Qattiq holdagi foydali qazilmalarni qazib olishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan mahsulot realizatsiya qilinganidan keyin birinchi yildan eʼtiboran, bunday yer qaʼridan foydalanuvchi yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish boʻyicha tasdiqlangan reja, shu jumladan yer uchastkasini tiklash boʻyicha reja yuzasidan faqat oʻz majburiyatlarini bajarish maqsadida maqsadli bank hisobvaragʻiga ega boʻlgan tugatish fondini tashkil etadi.

Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan tugatish fondining bank hisobvaragʻi:

1) yer qaʼridan foydalanuvchining nomiga maxsus eskrou hisobvaragʻi (eskrou-hisobvaraq) tarzida ochiladi;

2) Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining litsenziyasiga ega boʻlgan yaxshi nufuzli tijorat bankida xizmat koʻrsatiladi;

3) foizlar hisoblanishini nazarda tutadi, bunda barcha hisoblangan foizlar tugatish fondining bir qismi hisoblanadi;

4) inflyatsiya natijasida qiymati yoʻqotilishining oldini olish uchun nisbatan barqaror valyutada denominatsiya qilinadi.

Pul mablagʻlari tugatish fondining hisobvaragʻiga yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan har yili 31-martga qadar kiritiladi. Har yili toʻlanishi lozim boʻlgan summa yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan oxirgi yilda olingan sof daromadning bir foizini tashkil etadi.

Agar toʻlov davridagi yil toʻliq boʻlmasa, yer qaʼridan foydalanuvchining moliyalashtirish boʻyicha majburiyati mazkur yildagi shunday davrning har bir toʻliq oyi uchun mutanosib ravishda hisob-kitob qilinadi.

Toʻlovlar yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan bir yoʻla yoki qismlarga boʻlib amalga oshirilishi mumkin, qismlar har bir moliya yili davomida toʻrt qismdan oshmasligi kerak. Tugatish fondiga kiritiladigan badallar soliq solinadigan bazadan chegirib tashlanishi lozim.

Ushbu modda beshinchi qismining qoidalarini inobatga olgan holda tugatish fondining pul mablagʻlari garovga qoʻyilishi yoki biror-bir kredit yoki kafolatning taʼminoti sifatida taklif qilinishi, shuningdek boshqacha tarzda undirilishi yoki biror-bir shaklda oʻzga shaxsga berilishi mumkin emas.

Agar yer qaʼridan foydalanuvchi ushbu Qonunning 111-moddasiga muvofiq yer qaʼridan foydalanishga doir ruxsatnoma boʻyicha huquqlarining bir qismidan yoki barchasidan uchinchi shaxs foydasiga voz kechsa, u tegishincha tugatish fondi pul mablagʻlarining bir qismini yoki barchasini tasdiqlangan huquqni qabul qilib oluvchiga topshirishi mumkin. Tugatish fondi bunday boshqa shaxs foydasiga voz kechishdan keyin toʻliq hajmda shakllantiriladi.

Har yili ushbu Qonunning 152-moddasida nazarda tutilgan tegishli kafolat, bank omonati yoki sugʻurtaning umumiy summasi tugatish fondiga har yili oʻtkazilgan mablagʻlar summasiga kamaytiriladi.

Tugatish fondining hisobvaragʻidan mablagʻlarni yechishga faqat yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish boʻyicha tasdiqlangan rejaga va yer uchastkasini tiklash boʻyicha rejaga muvofiq yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish hamda yer uchastkasini tiklash boʻyicha ishlar haqini toʻlash uchun ruxsat beriladi. Yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan tugatish fondining hisobvaragʻidan mablagʻlarni yechib olish uchun Yer qaʼridan foydalanish markazining yozma ruxsatnomasi olinishi zarur.

Yer qaʼridan foydalanuvchi Yer qaʼridan foydalanish markaziga har bir yil tugaganidan keyin oʻttiz kundan kechiktirmay Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan belgilangan shaklga koʻra tugatish fondiga oʻzining badallari boʻyicha hisobvaraqlaridan koʻchirma taqdim etadi. Bunday koʻchirmaning koʻchirma nusxasi yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan ayni oʻsha muddatda soliq organlariga taqdim etiladi.

Agar yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish boʻyicha tasdiqlangan rejada va yer uchastkasini tiklash boʻyicha rejada nazarda tutilgan barcha chora-tadbirlar Yer qaʼridan foydalanish markazi uchun maqbul tarzda bajarilganidan keyin tugatish fondida ortiqcha mablagʻlar qolgan boʻlsa, bu ortiqcha mablagʻlar soliq solish maqsadlari uchun daromad deb hisoblanadi, har qanday soliq undirilganidan keyin qolgan summa esa yer qaʼridan foydalanuvchiga qaytariladi.

Yer qaʼridan foydalanuvchi ushbu bobning talablariga muvofiq yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish va yer uchastkasini tiklash boʻyicha oʻz majburiyatlarini bajarmagan taqdirda, Yer qaʼridan foydalanish markazi yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish boʻyicha amalga oshirilmagan ishlar haqini toʻlash uchun talab qilinadigan summani tugatish fondidan yechib oladi, tugatish fondida yetarlicha mablagʻlar mavjud boʻlmagan taqdirda esa kafolat, bank omonati garovi yoki sugʻurta hisobidan yetishmayotgan mablagʻlar taqdim etilishini talab qiladi.

Yer qaʼridan foydalanish markazi yer qaʼridan foydalanuvchiga u talablarga rioya etmaganligi toʻgʻrisida yozma xabarnoma taqdim etganidan va yer qaʼridan foydalanuvchi bunday nomuvofiqlikni bartaraf etmaganidan yoki oqibatlarni tugatish tadbirlarini yozma xabarni olgan paytdan eʼtiboran oltmish kun ichida bartaraf etmaganidan keyin Markaz tugatish fondidan foydalanish imkoniyatini qoʻlga kiritishi mumkin. Agar tadbirlar boshlangan boʻlsa-yu, biroq yakunlanmagan boʻlsa, uzaytirilishi mumkin boʻlmagan majburiy jadval taqdim etilishi zarur.

Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan yer qaʼridan foydalanuvchining oqibatlarini tugatish boʻyicha bajarilmagan ishlarini amalga oshirish uchun tugatish fondidan foydalanish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan taqdirda, Markaz fondni boshqarish uchun amaldagi qonunchilikka muvofiq javobgar boʻladi, bunday ishlarni bajarish uchun zarur boʻlgan har qanday tovarlarni, ishlarni yoki xizmatlarni xarid qilish davlat xaridlari toʻgʻrisidagi qonunchilik bilan tartibga solinadi.

154-modda. Neft-gaz operatsiyalari oqibatlarini tugatish boʻyicha majburiyatlarning bajarilishini taʼminlash

Tasdiqlangan neft-gaz operatsiyalarining birinchi yili tugaydigan sanadan kechiktirmay yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha tasdiqlangan rejaga va yer uchastkasini tiklash boʻyicha rejaga doir faqat oʻz majburiyatlarini bajarish maqsadida aniq maqsadli bank hisobvaragʻiga ega boʻlgan yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish fondi tashkil etiladi.

Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish fondining hisobvaragʻi:

1) yer qaʼridan foydalanuvchining nomiga maxsus eskrou hisobvaragʻi (eskrou-hisobvaraq) tarzida ochiladi;

2) Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining litsenziyasiga ega boʻlgan va Yer qaʼridan foydalanish markazi uchun maqbul boʻlgan yaxshi nufuzli tijorat bankida turadi;

3) foizlar hisoblanishini nazarda tutadi, bunda barcha hisoblangan foizlar yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish fondining bir qismi hisoblanadi;

4) inflyatsiya natijasida qiymati yoʻqotilishining oldini olish uchun nisbatan barqaror valyutada denominatsiya qilinadi.

Pul mablagʻlari yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish fondining hisobvaragʻiga yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan har yili 31-martga qadar kiritiladi. Agar toʻlov davridagi yil toʻliq boʻlmasa, yer qaʼridan foydalanuvchining moliyalashtirish boʻyicha majburiyati mazkur yildagi davrning har bir toʻliq oyi uchun mutanosib ravishda hisob-kitob qilinadi.

Geologik jihatdan oʻrganishni va baholashni amalga oshirishda yer qaʼridan foydalanuvchining har yilgi badali oʻtgan yilgi kapital xarajatlarning nol butun oʻndan besh foizini tashkil etadi, uglevodorodlarni qazib olishda esa kapital xarajatlarning ikki foizini tashkil etadi.

Toʻlovlar yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan bir yoʻla yoki qismlarga boʻlib amalga oshirilishi mumkin, qismlar bir moliya yilida toʻrt qismdan oshmasligi kerak. Yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish fondiga kiritiladigan badallar soliq solinadigan bazadan chegirib tashlanishi lozim.

Ushbu modda beshinchi qismining qoidalarini inobatga olgan holda, yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish fondining pul mablagʻlari garovga qoʻyilishi yoki biror-bir qarzning yoki kafolatning taʼminoti sifatida taklif qilinishi va foydalanilishi yoxud biror-bir boshqa usulda yoki har qanday boshqa shaklda undirilishi yoki oʻzga shaxsga berilishi mumkin emas.

Agar yer qaʼridan foydalanuvchi ushbu Qonunning 111-moddasiga muvofiq ruxsatnoma boʻyicha huquqlarining bir qismidan yoki barchasidan uchinchi taraf foydasiga voz kechsa, yer qaʼridan foydalanuvchi tegishincha yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish fondi pul mablagʻlarining bir qismini yoki barchasini tasdiqlangan huquqni qabul qilib oluvchiga topshirishi mumkin. Fond bunday boshqa shaxs foydasiga voz kechishdan keyin toʻliq hajmda shakllantiriladi.

Yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish fondining hisobvaragʻidan mablagʻlarni yechib olishga faqat yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha tasdiqlangan rejaga va yer uchastkasini tiklash boʻyicha rejaga muvofiq neft-gaz operatsiyalarining oqibatlarini tugatish hamda yer uchastkasini tiklash boʻyicha ishlar haqini toʻlash uchun ruxsat beriladi. Yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan fond hisobvaragʻidan mablagʻlarni yechib olish uchun Yer qaʼridan foydalanish markazining yozma ruxsatnomasi olinishi zarur.

Yer qaʼridan foydalanuvchi Yer qaʼridan foydalanish markaziga har bir yil tugaganidan keyin oʻttiz kundan kechiktirmay Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan belgilangan shaklga koʻra yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish fondiga oʻzining badallari boʻyicha hisobvaraqlaridan koʻchirma taqdim etadi. Bunday koʻchirmaning koʻchirma nusxasi yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan ayni oʻsha muddatda vakolatli soliq organlariga taqdim etiladi.

Agar yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha tasdiqlangan rejada va yer uchastkasini tiklash boʻyicha rejada nazarda tutilgan barcha chora-tadbirlar Yer qaʼridan foydalanish markazi uchun maqbul tarzda bajarilganidan keyin yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish fondida ortiqcha mablagʻlar qolgan boʻlsa, bu ortiqcha mablagʻlar soliq solish maqsadlari uchun daromad deb hisoblanadi, har qanday soliq undirilganidan keyin qolgan summa esa yer qaʼridan foydalanuvchiga qaytariladi.

Yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish fondi tashkil etilguniga qadar boʻlgan davrda, shuningdek yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish fondining mablagʻlari yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha tasdiqlangan rejada va yer uchastkasini tiklash boʻyicha rejada bayon etilgan barcha taklif qilinayotgan chora-tadbirlar uchun xarajatlar oʻrnini qoplash uchun yetarli boʻlmagan hollarda, yer qaʼridan foydalanuvchi bunday farqning oʻrnini ushbu Qonunning 152-moddasida oʻz majburiyatlarini toʻliq hajmda bajarish uchun nazarda tutilgan kafolat, bank omonati garovi yoki sugʻurta hisobidan qoplaydi.

Yer qaʼridan foydalanuvchi neft-gaz operatsiyalari oqibatlarini tugatish va yer uchastkalarini tiklash boʻyicha oʻz majburiyatlarini bajarmagan taqdirda yoxud yer qaʼridan foydalanuvchi tugatilgan yoki bankrot boʻlgan taqdirda, Yer qaʼridan foydalanish markazi yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha amalga oshirilmagan ishlar haqini toʻlash uchun yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish fondidan zarur boʻlgan summani yechib oladi.

Yer qaʼridan foydalanish markazi faqat yer qaʼridan foydalanuvchiga talablarga rioya etmaganligi toʻgʻrisida yozma xabarnoma yuborganidan keyin, yer qaʼridan foydalanuvchi esa bunday rioya etmaslikni yozma xabarnoma olinganidan keyin oltmish kun ichida bartaraf etmaganda yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish fondi mablagʻlaridan foydalanish imkoniyatini oladi.

Agar Yer qaʼridan foydalanish markazi yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish va yer uchastkasini tiklash boʻyicha yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan bajarilmagan ishlarni amalga oshirish uchun yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish fondining mablagʻlaridan foydalanish toʻgʻrisida qaror qabul qilsa, u qoʻllaniladigan qonunchilikka muvofiq fond mablagʻlarini boshqarish uchun javobgar boʻladi, bunday ishlarni amalga oshirish uchun zarur boʻladigan biror-bir tovarlar, ishlar yoki xizmatlarni sotib olish esa davlat xaridlari toʻgʻrisidagi qoʻllaniladigan qonunchilik bilan tartibga solinadi.

Agar yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish fondida mablagʻlar yetarli boʻlmasa, Yer qaʼridan foydalanish markazi ushbu moddaning oʻn birinchi qismida koʻrsatilgan kafolat, bank omonati garovi yoki sugʻurta hisobidan yetishmayotgan mablagʻlar berilishini talab qiladi.

16-bob. Rivojlanishni taʼminlashda qoʻllab-quvvatlash

155-modda. Yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan mahalliy kadrlar qamrovini taʼminlash

Biror-bir ruxsatnoma boʻyicha foydalaniladigan, malaka talab etilmaydigan kasblar uchun barcha malakasiz ishchi kuchi faqat Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari orasidan jalb etiladi.

Har qanday yer qaʼridan foydalanuvchi va uning pudratchilari, ikkilamchi pudratchilari hamda milliy yetkazib beruvchilar mahalliy ishchi kuchiga afzallik berishi kerak.

Yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan chet el ishchi kuchini jalb etish faqat Oʻzbekiston Respublikasi hududida kadrlar yetishmagan taqdirda, qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Rahbarlar va mutaxassislar tarkibida chet el fuqarolarining soni har bir tegishli toifadagi rahbarlar hamda mutaxassislar umumiy sonining yigirma foizidan oshmasligi kerak.

Agar yer qaʼridan foydalanuvchi Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari orasida malakali kadrlar yoʻqligini isbotlay olsa, yer qaʼridan foydalanuvchi chet el mutaxassislarini ushbu moddaning toʻrtinchi qismida nazarda tutilgan limitli cheklovlardan tashqari jalb etishi va yollashi, shu jumladan rahbarlik lavozimlariga jalb etish va yollashi mumkin.

Foydali qazilmalarning asosiy turlari boʻyicha loyiha qurilishi bosqichida Oʻzbekiston Respublikasining tegishli kadrlar yetishmasligi kuzatilayotgan hududlarida ushbu moddaning toʻrtinchi qismida nazarda tutilgan limitli cheklov qoʻllanilmaydi.

Yer qaʼridan foydalanuvchi oʻzining har yilgi hisobotiga mahalliy kadrlar qamrovi, shu jumladan rahbarlar va mutaxassislar tarkibidagi mahalliy kadrlar qamrovi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni kiritishi shart.

156-modda. Fan va oʻqitishga oid talablar

Qattiq holdagi foydali qazilmalarning asosiy turlari boʻyicha yer qaʼridan foydalanuvchi yoki uglevodorodlar boʻyicha yer qaʼridan foydalanuvchi qazib olish boʻyicha faoliyat boshlanganidan eʼtiboran oʻn ikki oydan keyin Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari uchun oʻqitish dasturini ishlab chiqadi. Yer qaʼridan foydalanuvchi oʻzining Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarini oʻqitishga oid batafsil dasturini dasturni amalga oshirish boshlanguniga qadar kamida bir oy oldin Yer qaʼridan foydalanish markaziga kelishishi uchun taqdim etishi shart.

Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan dasturda quyidagilar nazarda tutiladi:

1) fanning, oʻqitishning va taʼlimning rivojlanishini yer qaʼridan foydalanish boʻyicha tegishli faoliyatning barcha bosqichlarida taʼminlashni;

2) Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolariga ularning boshqaruvga oid va texnik imkoniyatlarini kengaytirish, shuningdek texnik ishlarni bajarish uchun, shu jumladan maʼlumotlarni talqin qilish boʻyicha zarur boʻlgan biror-bir vositalarni kengaytirish yoʻli bilan eng koʻp darajada bilimlar berishni;

3) Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari orasidan xodimlarni va Oʻzbekiston Respublikasi hududida taʼlimga oid faoliyat bilan shugʻullanuvchi taʼlim tashkilotlarining talabalarini amaliyotda oʻqitish uchun tegishli imkoniyatlarni zaxira qilishni;

4) etnik, madaniy va gender tenglikni hamda inson huquqlarining, shu jumladan Oʻzbekiston Respublikasi hududida yashaydigan millatlar va xalqlarga hamda aholining ijtimoiy jihatdan ehtiyojmand toifalariga mansub boʻlgan shaxslarning huquqlari hurmat qilinishi taʼminlanishini.

Foydali qazilmalarning asosiy turlari boʻyicha yer qaʼridan foydalanuvchi oʻzining oʻqitish dasturi oʻtgan yilgi natijalar boʻyicha foydali qazilmalarni yoki uglevodorodlarni qazib olishdan olingan oʻz sof tushumining kamida bir foizi miqdorida moliyalashtirilishini taʼminlashi shart.

Foydali qazilmalarning asosiy turlari boʻyicha yer qaʼridan foydalanuvchi oʻzining har yilgi hisobotiga oʻqitish dasturi doirasida amalga oshiriladigan oʻqitish tadbirlari toʻgʻrisidagi batafsil axborotni kiritishi shart.

157-modda. Oʻzbekiston Respublikasida tovarlar (ishlar, xizmatlar) xaridlari boʻyicha mahalliy qamrovni taʼminlash

Yer qaʼridan foydalanish boʻyicha ishlarni amalga oshirish chogʻida yer qaʼridan foydalanish sohasidagi faoliyatning asosiy turlari boʻyicha har qanday yer qaʼridan foydalanuvchi yoki uning pudratchilari va ikkilamchi pudratchilari butun saʼy-harakatlarini quyidagilarga afzallik berishga qaratadi:

1) Oʻzbekiston Respublikasida ishlab chiqarilgan yoki mavjud boʻlgan tovarlar, materiallar va uskunalarga, agar ular oʻz tavsiflariga koʻra miqdori, sifati, narxi va yetkazib berilish muddatlari boʻyicha xorijiy tovarlarga muvofiq boʻlsa;

2) Oʻzbekiston Respublikasining jismoniy va yuridik shaxslari tomonidan koʻrsatiladigan xizmatlarga.

Oʻzbekiston Respublikasida ishlab chiqariladigan tovarlar, materiallar, ishlar va xizmatlarni yetkazib berish hamda ulardan foydalanish bilan bogʻliq boʻlgan yer qaʼridan foydalanish boʻyicha faoliyatni amalga oshirishda, basharti ular oʻz tavsiflariga koʻra miqdori, sifati, narxi va yetkazib berilishi muddatlari boʻyicha xorijiy tovarlarga muvofiq boʻlsa, yer qaʼridan foydalanuvchiga nisbatan mahalliy qamrov talablarining muayyan ulushi qonunchilik hujjatlarida belgilanishi mumkin.

Yer qaʼridan foydalanuvchi oʻzining har yilgi hisobotiga xaridlardagi mahalliy qamrov toʻgʻrisidagi batafsil axborotni kiritishi shart.

158-modda. Hududlarni ijtimoiy-iqtisodiy jihatdan rivojlantirishga doir majburiyatlar

Qattiq holdagi foydali qazilmalarning asosiy turlarini qazib olishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchi foydali qazilmalarni qazib olish davri mobaynida, foydali qazilmalarni qazib olish boʻyicha ishlar boshlanishining ikkinchi yilidan eʼtiboran uglevodorodlarni qazib olishga doir ruxsatnomaga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchi yoki yer qaʼri uchastkasidan foydalanishni foydali qazilmalarni qazib olish bilan bogʻliq boʻlmagan maqsadlarda amalga oshiradigan yer qaʼridan foydalanuvchi har yili yer qaʼridan foydalanish uchun sotib olinadigan tovarlar (ishlar, xizmatlar) mahalliy qamrovi ulushi sotib olingan tovarlar (ishlar, xizmatlar) umumiy hajmining kamida ellik foizi darajasida boʻlishini taʼminlashi shart (bundan investitsiya kiritish davrida yoki keyingi kengaytirish davrida togʻ-kon qayta ishlash (boyitish) sohasidagi ishlab chiqarishlarni va tegishli infratuzilmani qurish uchun sotib olinadigan tovarlar, ishlar hamda xizmatlar mustasno).

Agar yer qaʼridan foydalanuvchi Oʻzbekiston Respublikasida resurslar mavjud emasligi sababli ellik foizli maqsadli koʻrsatkichni bajara olmasa, yer qaʼridan foydalanuvchi va Yer qaʼridan foydalanish markazi muayyan vaqt davri uchun pastroq maqsadli koʻrsatkichni kelishib olishi mumkin.

Hududlarni ijtimoiy-iqtisodiy jihatdan rivojlantirishni moliyalashtirishning belgilangan minimumdan ortiqcha hajmi yer qaʼridan foydalanuvchining keyingi yildagi tegishli majburiyatlarining bajarilishi hisobiga oʻtkazilishi lozim.

Yer qaʼridan foydalanuvchi oʻzining har yilgi hisobotiga ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish toʻgʻrisidagi batafsil axborotni kiritishi shart.

159-modda. Infratuzilma

Yer qaʼridan foydalanuvchi tegishli ruxsatnomalar bilan bogʻliq faoliyatni amalga oshirish uchun zarur boʻlgan va davlat ekologik ekspertizadan oʻtkazilishi lozim boʻlgan infratuzilmani qurish hamda taʼminlash huquqiga ega.

Yer qaʼridan foydalanuvchining tegishli faoliyati jarayonida qurilgan, oʻrnatilgan va foydalanilayotgan infratuzilma quyidagi talablarga muvofiq boʻlishi kerak:

1) qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan standartlarga, texnik shartlarga va xavfsizlik talablariga toʻliq muvofiq holda loyihalashtirish, tayyorlash, yetkazib berish, oʻrnatish va ularga xizmat koʻrsatish;

2) infratuzilma qaysi maqsadda foydalanilayotgan boʻlsa yoki foydalaniladigan boʻlsa, oʻsha maqsadga muvofiq boʻlishi;

3) yer qaʼridan foydalanish boʻyicha tegishli faoliyatning xavfsiz amalga oshirilishini taʼminlashi;

4) yer qaʼridan foydalanishga doir faoliyatni amalga oshirish jarayonida duch kelinishi taxmin qilinayotgan muayyan foydalanishga oid va ekologik sharoitlar inobatga olinishi;

5) tasdiqlangan tegishli ishlar rejasiga muvofiq boʻlishi.

Yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan qurilgan har qanday infratuzilma uchun dastlab reja tuzilib, u fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining roziligi olinganidan keyin tasdiqlash uchun vakolatli organga taqdim etiladi.

Yer qaʼridan foydalanuvchi infratuzilma yoki obyekt qoʻllanilgan standartlar va talablarga muvofiq ekanligiga ishonch hosil qilish uchun konchilik yoki neft-gaz infratuzilmasi hamda obyektlarining muntazam sinovlarini, koʻriklarini va tekshiruvlarini oʻtkazishi shart, shuningdek bunday har qanday sinovlar, koʻriklar va tekshiruvlar natijalarining hisobini yuritishi shart.

Konchilik yoki neft-gaz infratuzilmasi va obyektlarining sinovlari, koʻriklari hamda tekshiruvlari toʻgʻrisidagi yozuvlar soʻrovga koʻra Yer qaʼridan foydalanish markaziga, Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligiga yoki Oʻzbekiston Respublikasi Energetika vazirligiga, qoʻllaniladigan holga qarab, shuningdek yer qaʼridan foydalanuvchidan tegishli sinov, koʻrik yoki tekshiruv oʻtkazilishi xususida hisobot tayyorlash va taqdim etishni talab qilishi mumkin boʻlgan har qanday boshqa vakolatli davlat organlariga taqdim etiladi.

Yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan kadastr kvadrati yuzasidagi yer uchastkasi doirasida barpo etilgan kommunikatsiya kanallaridan boshqa qoʻshni konchilik, sanoat va tijorat korxonalarining ehtiyojlari uchun ularning soʻroviga koʻra foydalanilishi mumkin, shuningdek, basharti yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan ularning foydalanilishiga toʻsiqlar mavjud boʻlmasa, uning roziligiga koʻra, taraflar kelishuvida belgilangan kompensatsiyani toʻlash sharti bilan jamoatchilik foydalanishi uchun ochiq boʻlishi mumkin.

Yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan kadastr kvadrati yuzasidagi yer uchastkasidan tashqari barpo etilgan kommunikatsiya kanallari, basharti foydalanish doirasida yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan berilgan texnik shartlar va xavfsizlik talablariga rioya etilsa, umumiy foydalanish uchun berilishi mumkin.

Yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan qurilgan, ruxsatnomaning amal qilish muddati tugaganidan keyin yer uchastkasida qoladigan infratuzilma umumiy foydalanishda boʻladi.

17-bob. Yer qaʼridan foydalanganlik uchun toʻlovlar

160-modda. Yer qaʼridan foydalanganlik uchun toʻlovlarning turlari

Yer qaʼridan foydalanish qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan hollar uchun pulli asosda amalga oshiriladi.

Yer qaʼridan foydalanuvchilar barcha qoʻllaniladigan soliqlarni va boshqa maxsus toʻlovlarni toʻlaydi.

Yer qaʼridan foydalanuvchilarga soliq solish soliq toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi. Yer qaʼridan foydalanganlik uchun soliq qazib olingan foydali qazilmalarga nisbatan qoʻllaniladi.

Yer qaʼridan foydalanganlik uchun soliqqa qoʻshimcha ravishda maxsus toʻlovlar jumlasiga quyidagilar kiradi:

1) ruxsatnoma berish yoki uning amal qilish muddatini uzaytirish uchun ariza bilan birga toʻlanadigan, arizani koʻrib chiqqanlik uchun yigʻim;

2) auksion, tender natijalariga koʻra, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining hujjatlariga muvofiq (agar qoʻllash mumkin boʻlsa) toʻlanadigan toʻlovlar;

3) ushbu Qonunning 161-moddasiga muvofiq qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganish, uglevodorodlarni rekognossirovka qilish boʻyicha ishlar, uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganish yoki yer ostida saqlash uchun geologik jihatdan oʻrganish boʻyicha har yilgi litsenziya toʻlovi.

Ushbu modda toʻrtinchi qismining 1-bandida koʻrsatilgan yigʻim ariza berish chogʻida toʻlanadi.

Ushbu modda toʻrtinchi qismining 2-bandida koʻrsatilgan toʻlovlar auksion yoki tender muvaffaqiyatli yakunlanganda yoki Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining hujjati qabul qilinganidan keyin toʻlanadi.

Ushbu modda toʻrtinchi qismining 3-bandida koʻrsatilgan toʻlovlar ruxsatnoma berilgan kunda va ruxsatnoma berilgan kundan eʼtiboran har yili toʻlanadi.

Yer soligʻi amaldagi qonunchilikka muvofiq toʻlanadi.

161-modda. Foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma doirasidagi har yilgi litsenziya toʻlovi

Geologik jihatdan oʻrganish uchun yer qaʼridan foydalanganlik uchun har yilgi litsenziya toʻlovi tegishli ruxsatnomada koʻrsatilgan har bir kadastr kvadratlari boʻyicha foydali qazilmalarni izlash va qidirish faoliyatini amalga oshirish huquqi uchun har yilgi toʻlovdir.

Geologik jihatdan oʻrganish uchun yer qaʼridan foydalanganlik uchun litsenziya toʻlovi yer qaʼri uchastkasidan geologik jihatdan oʻrganish uchun foydalanishning har bir yili uchun ruxsatnomada koʻrsatilgan muddatga muvofiq toʻlanadi.

Geologik jihatdan oʻrganish uchun yer qaʼridan foydalanganlik uchun litsenziya toʻlovining miqdori:

1) asosiy foydali qazilmalar turlari boʻyicha geologik jihatdan oʻrganilishi lozim boʻlgan yer qaʼri uchastkasining bir gektari uchun qonunchilikda belgilangan bazaviy hisoblash miqdorining oʻn foizini;

2) noruda foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishning bir gektari uchun qonunchilikda belgilangan bazaviy hisoblash miqdorining oʻn besh foizini tashkil etadi.

Ruxsatnoma amal qilishining birinchi va oxirgi yili uchun har yilgi toʻlov yilning ruxsatnomaning amal qilishi tatbiq etiladigan davriga mutanosib ravishda toʻlanadi.

Foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganishga doir ruxsatnoma uchun har yilgi toʻlov yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan birinchi yil uchun ruxsatnoma olingan sanadan eʼtiboran oʻttiz kun ichida, soliq boʻyicha hisobga olish joyidagi soliq organlariga toʻlanadi. Har bir keyingi yil uchun toʻlovlar har yili 31-martdan kechiktirmay toʻlanadi.

Yer qaʼridan geologik jihatdan oʻrganish uchun foydalanganlik uchun har yilgi litsenziya toʻlovi quyidagilarga yoʻnaltiriladi:

yetmish foizi — Oʻzbekiston Respublikasining respublika budjetiga;

oʻn besh foizi — Qoraqalpogʻiston Respublikasining hamda viloyatlarning mahalliy budjetlariga;

oʻn besh foizi — tumanlarning (shaharlarning) mahalliy budjetlariga.

18-bob. Nizolar va javobgarlik

162-modda. Yer qaʼridan foydalanuvchilar huquqlarining kafolati

Davlat organlarining yer qaʼridan foydalanuvchilar faoliyatiga aralashuviga yoʻl qoʻyilmaydi.

Yer qaʼridan foydalanuvchilarning buzilgan huquqlari qonunchilikda nazarda tutilgan tartibda tiklanishi lozim.

163-modda. Yer qaʼri toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik

Yer qaʼri toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

Yer qaʼridan belgilangan normalar va talablarni buzgan holda foydalanganlik natijasida davlatga yetkazilgan zararning oʻrni qonunchilikda nazarda tutilgan tartibda qoplanadi.

Quyidagilar yer qaʼridan foydalanish sohasidagi huquqbuzarliklar hisoblanadi:

1) agar yer qaʼridan foydalanuvchi qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganish loyihasini, rekognossirovka qilish ishlari loyihasini, uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganish loyihasini, qattiq holdagi foydali qazilmalar konini oʻzlashtirish loyihasini, uglevodorodlar konini oʻzlashtirish loyihasini, yer ostida saqlash loyihasini, yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish boʻyicha rejani, yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha rejani, yer uchastkasini tiklash boʻyicha rejani, muayyan holga qarab, ushbu Qonunda belgilangan muddatda taqdim etmagan boʻlsa;

2) agar qattiq holdagi foydali qazilmalarni geologik jihatdan oʻrganish loyihasi, rekognossirovka qilish ishlari loyihasi, uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganish rejasi, qattiq holdagi foydali qazilmalar konini oʻzlashtirish loyihasi, uglevodorodlar konini oʻzlashtirish loyihasi, yer ostida saqlash loyihasi, yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish boʻyicha reja, yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish boʻyicha reja, yer uchastkasini tiklash boʻyicha reja yuzasidan, muayyan holga qarab, yer qaʼridan foydalanish boʻyicha tegishli faoliyat bilan bevosita bogʻliq jiddiy buzilishlar mavjud boʻlsa, ularni bartaraf etib boʻlmasa yoki, agar ularni bartaraf etish mumkin boʻlsa-yu, lekin bu haqda xabardor qilingan paytdan eʼtiboran toʻqson kun ichida bartaraf etilmagan boʻlsa yoxud, agar yer qaʼridan foydalanuvchi qoidabuzarliklarni bartaraf etish ustida astoydil ishlay boshlagan boʻlsa-yu, lekin ularni bartaraf etish uchun toʻqson kundan ortiq vaqt talab qilinsa;

3) agar yer qaʼridan foydalanuvchida oʻz ekologik majburiyatlarining jiddiy buzilishlari mavjud boʻlib, ularni bartaraf etib boʻlmasa yoki, agar ularni bartaraf etish mumkin boʻlsa-yu, lekin bu haqda xabardor qilingan paytdan eʼtiboran toʻqson kun ichida bartaraf etilmagan boʻlsa yoxud, agar yer qaʼridan foydalanuvchi qoidabuzarliklarni bartaraf etish boʻyicha astoydil ishlay boshlagan boʻlsa-yu, lekin ularni tugatish uchun toʻqson kundan ortiq vaqt talab qilinsa;

4) agar yer qaʼridan foydalanuvchi yer qaʼridan foydalanish boʻyicha tartibga solinadigan faoliyatni tegishli ruxsatnomasiz amalga oshirayotgan boʻlsa;

5) agar yer qaʼridan foydalanuvchi yer qaʼridan foydalanish boʻyicha tartibga solinadigan faoliyatni yerdan foydalanuvchining yoki tegishli ruxsatnomada koʻrsatilgan kadastr kvadrati yuzasidagi yer uchastkasi mulkdorining roziligisiz amalga oshirayotgan boʻlsa;

6) agar yer qaʼridan foydalanuvchi yer qaʼridan foydalanish boʻyicha tartibga solinadigan faoliyatni zarur boʻlgan ruxsatnomalarsiz va kelishuvlarsiz amalga oshirayotgan boʻlsa;

7) agar tartibga solinadigan faoliyat bunday faoliyat taqiqlangan yoki cheklangan sohalarda yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan amalga oshirilayotgan boʻlsa;

8) agar yer qaʼridan foydalanuvchi yer qaʼridan foydalanishga doir boshqa ruxsatnoma egasining faoliyatiga qonunga xilof ravishda aralashayotgan boʻlsa;

9) yer qaʼridan foydalanuvchi ruxsatnoma berilgan kadastr kvadrati yuzasidagi yer uchastkasida joylashgan infratuzilmaga yoki yerdan foydalanuvchining yoxud bunday yer uchastkasi mulkdorining mulkida yoki foydalanishida yoxud unga tutash boʻlgan yer uchastkasida joylashgan mol-mulkka qonunga xilof ravishda aralashayotgan boʻlsa;

10) agar yer qaʼridan foydalanuvchi Yer qaʼridan foydalanish markaziga yoki boshqa vakolatli organga tegishli xabarnomani ushbu Qonunda belgilangan muddatda taqdim etmagan boʻlsa;

11) agar yer qaʼri uchastkasidan foydalanib boʻlingan materiallarni yoki ifloslantiruvchi moddalarni olib chiqish vakolatli organlar bilan kelishilmagan holda yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan amalga oshirilayotgan boʻlsa;

12) agar yer qaʼridan foydalanuvchi ushbu Qonunga va boshqa qonunchilik hujjatlariga muvofiq nazarda tutilgan toʻlovlarni toʻlamagan boʻlsa;

13) agar yer qaʼridan foydalanuvchi ruxsatnomasiz qazib olingan foydali qazilmalarni sotishni yoki ulardan boshqacha tarzda foydalanishni amalga oshirayotgan boʻlsa yoxud ularni oʻzga shaxsga berayotgan boʻlsa;

14) agar yer qaʼridan foydalanuvchi ushbu Qonunda belgilangan hisobdorlikka doir talablarni bajarmayotgan boʻlsa va bunday qoidabuzarliklar haqida tegishli xabarnoma olingan paytdan eʼtiboran oʻttiz kun ichida ularni bartaraf etmayotgan boʻlsa;

15) agar yer qaʼridan foydalanuvchi yer qaʼridan foydalanish boʻyicha ishlarni amalga oshirish chogʻida olingan maxfiy axborotni ushbu Qonunni buzgan holda uchinchi shaxslarga oshkor etgan boʻlsa;

16) agar yer qaʼridan foydalanuvchi geologik namunalar, burgʻilash kerni yoki kukunlari hisobini yuritmayotgan boʻlsa va (yoki) ushbu Qonunni buzgan holda ularni utilizatsiya qilayotgan boʻlsa;

17) yer qaʼridan foydalanuvchi Yer qaʼridan foydalanish markaziga yoki boshqa vakolatli organga soʻralgan axborotni, statistika maʼlumotlarini yoki yer qaʼridan foydalanish boʻyicha koʻrilgan choralar toʻgʻrisidagi axborotni taqdim etmagan taqdirda, shuningdek bunday qoidabuzarlikni ushbu soʻrov olingan kundan eʼtiboran oʻttiz kun ichida bartaraf etmagan taqdirda;

18) agar yer qaʼridan foydalanuvchi Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasining tekshiruvni amalga oshirayotgan mansabdor shaxslariga axborot berishda toʻsiqlarni, uzilishlarni yoki kechiktirishlarni qasddan yuzaga keltirayotgan boʻlsa, shuningdek yolgʻon yoki chalgʻituvchi axborot taqdim etayotgan boʻlsa;

19) agar yer qaʼridan foydalanuvchi Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasining tekshiruvni amalga oshirayotgan mansabdor shaxslarining qonuniy talabini, koʻrsatmasini yoki farmoyishini bajarishni rad etayotgan boʻlsa;

20) agar yer qaʼridan foydalanuvchi, holatlarga qarab, yer qaʼri uchastkasini foydalanishdan chiqarish fondini yoki tugatish fondini ushbu Qonunning 15-bobida nazarda tutilgan tartibda tashkil etmayotgan boʻlsa va (yoki) ushbu fondga badallarni kiritmayotgan boʻlsa.

Yer qaʼri toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganligi natijasida yer qaʼriga zarar yetkazgan shaxslar zararning oʻrnini ixtiyoriy ravishda yoki sud tartibida qoplaydi.

164-modda. Yer qaʼridan foydalanuvchiga yetkazilgan zararning oʻrnini qoplash

Yer qaʼridan foydalanuvchiga boshqa shaxslar tomonidan yetkazilgan zararning oʻrni qonunchilikka muvofiq qoplanishi lozim.

Yer qaʼridan foydalanuvchilarga yer qaʼri uchastkalaridan foydalanish huquqi davlat tomonidan asossiz ravishda cheklanganligi, toʻxtatib turilganligi yoki tugatilganligi sababli yetkazilgan zararlarning oʻrni qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan tartibda qoplanishi lozim.

165-modda. Sud tartibida shikoyat qilish huquqi

Yer qaʼridan foydalanish markazining yoki biror-bir boshqa davlat organining ushbu Qonunga muvofiq qabul qilingan har qanday qarori, shu jumladan biror-bir ruxsatnomani berishni yoki uni uzaytirishni rad etish haqidagi qarori yoxud ruxsatnomani bekor qilish toʻgʻrisidagi qarori ustidan sudga shikoyat qilinishi mumkin.

166-modda. Nizolarni hal etish

Yer qaʼridan foydalanish bilan bogʻliq masalalarga doir nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida va (yoki) investor hamda Oʻzbekiston Respublikasi oʻrtasida tuzilgan shartnomada tegishli va haqiqiy arbitraj sharhi nazarda tutilgan boʻlsa, yer qaʼridan foydalanuvchi nizolarni hal etish uchun xalqaro arbitrajga murojaat qilishi mumkin.

167-modda. Barqarorlik kafolatlari

Yer qaʼridan foydalanuvchi yer qaʼridan foydalanuvchiga nisbatan qoʻllaniladigan fiskal, soliq, bojxona va valyuta rejimlarining barqarorligini taʼminlash masalalari yuzasidan Yer qaʼridan foydalanish markaziga murojaat qilishi mumkin. Barqarorlik kafolatini taʼminlash usullari, shu jumladan ishtirok etish huquqi, malaka chegaralari, arizalar berish tartib-taomillari, davomiylik, yangilash shartlari, qoʻllanilishi, shartlari, cheklovlari va istisnolari qonunchilik hujjatlari bilan belgilanadi.

Barqarorlik kafolati berilgan yer qaʼridan foydalanuvchi barqarorlik kafolati berilgan paytda qoʻllanilgan qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan iqtisodiy shartlarning amal qilishini saqlab qolish huquqiga ega. Agar barqarorlik kafolati berilgan kunda amalda boʻlgan Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligiga oʻzgartirishlar kiritilishi yer qaʼridan foydalanuvchining xarajatlari koʻpayishiga yoki yer qaʼridan foydalanish loyihasi doirasida uning daromadlari kamayishiga bevosita olib kelsa, yer qaʼridan foydalanuvchi davlatdan kompensatsiya talab qilishga yoki barqarorlik kafolati berilgan kunda amalda boʻlgan qonunchilik hujjatining amal qilishi, saqlanishini talab qilish huquqiga ega. Qonunchilik hujjatlarining amal qilishda davom etishini yoki yer qaʼridan foydalanuvchiga kompensatsiya toʻlanishini aniqlash tartibi va bunday toʻlov shartlari, shu jumladan summalarni hisob-kitob qilish, toʻlovlarning xususiyati va davriyligi qonunchilik hujjatlari bilan belgilanadi.

Yer qaʼridan foydalanuvchi barqarorlik kafolatini rad etishi va barqarorlik kafolati berilgan sanadan keyin joriy etilishi mumkin boʻlgan yanada qulayroq chora-tadbirlar qoʻllanilishini talab qilishi mumkin, ammo bu holda yer qaʼriga egalik qiluvchi yangi rejimni (rejimlarni) faqat, agar u buni toʻliq qabul qilsa, tanlashi mumkin. Barqarorlik kafolatini rad etish usullari qonunchilik hujjatlari bilan belgilanadi.

Yer qaʼridan foydalanuvchiga nisbatan barqarorlik kafolatining aniq qoidalari inobatga olingan holda ushbu Qonun va Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligining qoidalarini tatbiq etish davom etadi, xususan, ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan kafolatlar mudofaa, milliy xavfsizlik, jamoat tartibi, mehnatni muhofaza qilish va atrof-muhitni muhofaza qilish toʻgʻrisidagi qonunchilikka doir biror-bir oʻzgartirishlarga nisbatan tatbiq etilmaydi, basharti mehnatni muhofaza qilishga, xavfsizlik texnikasiga va atrof-muhitni muhofaza qilishga nisbatan Yer qaʼridan foydalanish markazi yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan sogʻliq, xavfsizlik va (yoki) atrof-muhitni muhofaza qilish manfaatlarini koʻzlab qabul qilinishi uchun zarur boʻlgan har qanday qoʻshimcha chora-tadbirlar tarmoqqa oid ilgʻor amaliyotga muvofiq boʻlishini taʼminlasa.

19-bob. Yakunlovchi qoidalar

168-modda. Oʻtish qoidalari

Ushbu Qonun kuchga kirguniga qadar boshlangan jarayonlar oʻsha paytda yer qaʼri toʻgʻrisidagi amaldagi qonunchilikda nazarda tutilgan qoidalarga muvofiq quyidagi tartibda tugallanishi lozim:

1) kadastr kvadratlari tizimini yaratish uchun besh yil ajratiladi;

2) ushbu moddaning qoidalari inobatga olingan holda, yer qaʼridan foydalanishga doir faoliyatni tartibga soluvchi mavjud ruxsatnomalar, mahsulot taqsimoti toʻgʻrisidagi kelishuvlar va investitsiya kelishuvlari oʻz kuchida qoladi hamda oʻzida nazarda tutilgan shartlarga muvofiq bajarilishi lozim;

3) barcha ruxsatnomalar, shuningdek kadastr kvadratlari tizimi yaratilguniga qadar tuzilgan mahsulot taqsimoti toʻgʻrisidagi kelishuvlar yoki investitsiya kelishuvlari mavjud tizim doirasida beriladi;

4) ushbu Qonun kuchga kirgan kunga qadar yer qaʼridan foydalanishga doir ruxsatnoma berilgan, shuningdek oʻziga nisbatan mahsulot taqsimoti toʻgʻrisida kelishuvlar yoki investitsiya kelishuvlari tuzilgan barcha yer qaʼri uchastkalari uchun yer uchastkalarining avvalgi mavjud chegaralari oʻz kuchini saqlab qoladi. Bunday ruxsatnomalar yoki kelishuvlar doirasida band boʻlgan kadastr kvadratlari ochiq kvadratlar deb hisoblanmaydi. Bunday ruxsatnomalar, mahsulot taqsimoti toʻgʻrisidagi kelishuvlar yoki investitsiya kelishuvlari Yer qaʼridan foydalanish markazi tomonidan kadastr kvadratlari tizimi yaratilganidan keyin bunday ruxsatnomalarning amal qilishi birinchi marta qayta uzaytirilayotganda kadastr kvadratlari tizimiga oʻtkaziladi;

5) Yer qaʼridan foydalanish markazi amaldagi ruxsatnomalarni shunday ruxsatnomalar qayta rasmiylashtirilguniga qadar yer qaʼridan foydalanuvchining roziligi bilan kadastr tizimiga oʻtkazishi mumkin;

6) yer qaʼridan foydalanish huquqini realizatsiya qilish boʻyicha elektron savdo maydonchalariga joylashtirilgan yer qaʼri uchastkalarining hududi va ularning geometrik shakli auksion oʻtkazilgan paytda amalda boʻlgan qonunchilikka muvofiq saqlanib qoladi hamda unga asosan tegishli ruxsatnomalar beriladi;

7) ushbu Qonun kuchga kirguniga qadar ruxsatnomalar olishga doir berilgan arizalar ular berilgan kunda amalda boʻlgan qonunchilikka muvofiq koʻrib chiqiladi va rasmiylashtiriladi;

8) geologiya-qidiruv ishlari uchun imzoli bonus toʻlangan yer qaʼri uchastkasiga geologik jihatdan oʻrganish uchun ilgari berilgan tegishli ruxsatnomaning amal qilish muddati tugaguniga qadar yer qaʼri uchastkasidan geologik jihatdan oʻrganish uchun foydalanganlik uchun litsenziya toʻlovi undirilmaydi;

9) yer qaʼridan foydalanuvchilar uchun minimal talablar ushbu Qonun kuchga kirgan sanada tegishli ruxsatnoma asosida faoliyat yuritayotgan yer qaʼridan foydalanuvchilarga nisbatan keyingi yilning 1-yanvaridan eʼtiboran tatbiq etiladi;

10) foydali qazilmalar konlarini oʻzlashtirish uchun berilgan kon ajratish dalolatnomalari va yer uchastkalarining chegaralari ushbu Qonun qabul qilingan kundan eʼtiboran uch yilgacha boʻlgan muddatda oʻz kuchida qoladi. Bu davrda yer qaʼridan foydalanuvchilar chegaralarni Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Togʻ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qilish inspeksiyasi bilan kelishilgan holda konni oʻzlashtirish (jihozlash) chogʻida nazarda tutilgan chegaralar bilan muvofiqlashtirishi kerak;

11) amaldagi ruxsatnomalarga ega boʻlgan yer qaʼridan foydalanuvchilar yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish boʻyicha rejani ushbu Qonun kuchga kirgan sanadan eʼtiboran ikki yildan oshmagan muddatda taqdim etishi shart, agar ular ushbu muddatgacha yangi yoki yangilangan konni oʻzlashtirish loyihasini taqdim etmagan boʻlsa;

12) qisman oʻzlashtiriladigan konlarning va foydali qazilmalarning qoldiq zaxiralarini qazib olish uchun qonunchilikka muvofiq beriladigan tegishli ruxsatnomalarga asosan yer qaʼridan foydalanuvchi tomonidan yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatish boʻyicha loyiha va uning taʼminoti unga ruxsatnoma asosida taqdim etilgan yer qaʼri uchastkasining tegishli qismi uchun amalga oshiriladi;

13) davlat yer qaʼri fondini ushbu Qonun kuchga kirgan yilning 31-dekabridan eʼtiboran yangilashda davlat tomonidan foydalanish uchun oʻn yil mobaynida qattiq foydali qazilmalarni geologik oʻrganish boʻyicha CRIRSCO formatidagi yakuniy hisobotda yoki uglevodorodlarni hisobga olish va resurslarni boshqarish tizimi (PRMS) formatidagi uglevodorodlarni geologik jihatdan oʻrganish boʻyicha yakuniy hisobotda tegishincha quyidagi axborot mavjud boʻlishi kerak: A, B, C1 va C2 zaxiralari hamda P1, P2, P3 potensial resurslari toifalariga koʻra mineral resurslar va zaxiralar toʻgʻrisida hisobot berish tizimi, shuningdek ushbu Qonunning 49-moddasiga muvofiq davlat tomonidan tasdiqlangan zaxiralar, shu jumladan balans va balansdan tashqari zaxiralar toifalari;

14) yer qaʼridan foydalanish oqibatlarini tugatishni moliyalashtirishga nisbatan talablar ushbu Qonun kuchga kirgan sanadan eʼtiboran ikki yildan keyin ellik foiz, uch yildan keyin yetmish besh foiz miqdorida va toʻrtinchi yildan eʼtiboran toʻliq hajmda qoʻllaniladi.

169-modda. Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish

Quyidagilar oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin:

1) Oʻzbekiston Respublikasining 1994-yil 23-sentabrda qabul qilingan “Yer osti boyliklari toʻgʻrisida”gi 2018-XII-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1994-yil, № 10, 252-modda);

2) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining 1994-yil 23-sentabrda qabul qilingan “Yer osti boyliklari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini amalga kiritish haqida”gi 2019-XII-sonli Qarori (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1994-yil, № 10, 253-modda);

3) Oʻzbekiston Respublikasining 1996-yil 27-dekabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi 357-I-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1997-yil, № 2, 56-modda) XIII-boʻlimi ;

4) Oʻzbekiston Respublikasining 1998-yil 1-mayda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi 621-I-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1998-yil, № 5-6, 102-modda) 11-bandi;

5) Oʻzbekiston Respublikasining 1998-yil 29-avgustda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi 681-I-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1998-yil, № 9, 181-modda) XI-boʻlimi ;

6) Oʻzbekiston Respublikasining 2000-yil 31-avgustda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi 125-II-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2000-yil, № 7-8, 217-modda) VII-boʻlimi ;

7) Oʻzbekiston Respublikasining 2002-yil 13-dekabrda qabul qilingan “Yer osti boyliklari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi 444-II-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2003-yil, № 1, 5-modda);

8) Oʻzbekiston Respublikasining 2007-yil 18-dekabrda qabul qilingan “Sanoat, gaz taʼminoti va kon nazorati sohasidagi boshqaruv takomillashtirilganligi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar va qoʻshimcha kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-133-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2007-yil, № 12, 604-modda) 3-moddasi ;

9) Oʻzbekiston Respublikasining 2011-yil 4-yanvarda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-278-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2011-yil, № 1, 1-modda) 5-moddasi ;

10) Oʻzbekiston Respublikasining 2011-yil 9-sentabrda qabul qilingan “Geologiya-qidiruv ishlarini tashkil etish va olib borish tizimi takomillashtirilganligi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-294-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2011-yil, № 9, 247-modda) 4-moddasi ;

11) Oʻzbekiston Respublikasining 2011-yil 21-dekabrda qabul qilingan “Yer osti boyliklari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 26 va 27-moddalariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi OʻRQ-310-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2011-yil, № 12/2, 362-modda);

12) Oʻzbekiston Respublikasining 2013-yil 30-aprelda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-352-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2013-yil, № 4, 98-modda) 12-moddasi ;

13) Oʻzbekiston Respublikasining 2016-yil 25-aprelda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-405-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2016-yil, № 4, 125-modda) 6-moddasi ;

14) Oʻzbekiston Respublikasining 2017-yil 14-sentabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-446-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2017-yil, № 9, 510-modda) 22-moddasi ;

15) Oʻzbekiston Respublikasining 2018-yil 18-aprelda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-476-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2018-yil, № 4, 224-modda) 15-moddasi ;

16) Oʻzbekiston Respublikasining 2018-yil 23-iyulda qabul qilingan “Baʼzi davlat organlari va tashkilotlarining faoliyati takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-486-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2018-yil, № 7, 431-modda) 14-moddasi ;

17) Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 10-mayda qabul qilingan “Baʼzi davlat organlari va tashkilotlarining faoliyati takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-536-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, № 5, 261-modda) 6-moddasi ;

18) Oʻzbekiston Respublikasining 2020-yil 7-yanvarda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining Soliq kodeksi qabul qilinishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar va qoʻshimcha kiritish, shuningdek ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-601-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2020-yil, № 1, 2-modda) 1-moddasi ;

19) Oʻzbekiston Respublikasining 2020-yil 3-dekabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-653-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2020-yil, № 12, 691-modda) 6-moddasi ;

20) Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-aprelda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-683-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2021-yil, 4-songa ilova) 50-moddasi ;

21) Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 12-oktabrda qabul qilingan “Litsenziyalash, ruxsat berish va xabardor qilish tartib-taomillari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni qabul qilinganligi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi OʻRQ-721-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2021-yil, № 10, 968-modda) 7-moddasi .

170-modda. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash

Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi hamda boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

171-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

172-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi

Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy oʻtgach kuchga kiradi.

Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2024-yil 31-oktabr,

OʻRQ-987-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 01.11.2024-y., 03/24/987/0873-son; 27.07.2026-y., 03/26/1160/0786-son)

lex.uz

Закон Республики Узбекистан

О недрах

Принят Законодательной палатой 27 августа 2024 года Одобрен Сенатом 20 сентября 2024 года

Глава 1. Общие положения

Статья 1. Цель и сфера применения настоящего Закона

Целью настоящего Закона является регулирование отношений, возникающих при владении и распоряжении богатствами недр, а также пользовании и охране недр.

Действие настоящего Закона не распространяется на отношения, связанные с использованием и охраной земель, вод (за исключением промышленных подземных вод), растительного и животного мира, атмосферного воздуха, возникающие при пользовании недрами.

Настоящий Закон и соответствующее законодательство обеспечивает правовую основу для устойчивого освоения полезных ископаемых Республики Узбекистан посредством привлечения, ориентированных на рынок инвестиций, основанной на современных методах регулирования и управления геологическими данными, при поддержке институтов с соответствующим потенциалом.

Статья 2. Законодательство о недрах

Законодательство о недрах состоит из настоящего Закона и иных актов законодательства.

Если международным договором Республики Узбекистан установлены иные правила, чем те, которые предусмотрены законодательством Республики Узбекистан о недрах, то применяются правила международного договора.

Статья 3. Основные понятия

В настоящем Законе применяются следующие основные понятия:

бенефициарный владелец — лицо, которое напрямую или косвенно контролирует или владеет юридическим лицом. В дополнение к каким-либо иным квалификационным критериям лицо автоматически считается бенефициарным владельцем, если такое лицо непосредственно или через одно или несколько взаимосвязанных юридических лиц владеет долей такого юридического лица в размере двадцати пяти процентов или более;

компетентное лицо — лицо, обладающее специальными знаниями в сфере недропользования, признанное таковым в соответствии с применимыми национальными и (или) международными стандартами;

подземное хранение — использование пространства недр в целях, не связанных с добычей полезных ископаемых, в том числе в целях подземного хранения нефти, газа, газового конденсата, промышленных подземных вод, других веществ и материалов, хранения и захоронения отходов;

недра — часть земной коры, расположенная ниже почвенного слоя, а при его отсутствии — ниже земной поверхности или дна водных объектов, простирающаяся до глубин, доступных для геологического изучения и освоения;

разрешение на право пользования участками недр — документ, выдаваемый уполномоченным органом и удостоверяющий право на пользование участком недр в соответствии с видами недропользования, предусмотренными статьей 30 настоящего Закона, в конкретных границах в течение установленного срока и определяет условия пользования участками недр;

участок недр — участок недр, состоящий из одного или нескольких кадастровых квадратов, указанных в разрешении;

основной вид деятельности в сфере недропользования — какой-либо из следующих видов деятельности, регулируемых настоящим Законом: геологическое изучение твердых полезных ископаемых, добыча твердых полезных ископаемых, рекогносцировочные работы по углеводородам, геологическое изучение углеводородов, добыча углеводородов, геологическое изучение подземных хранилищ, подземное хранение;

недропользователь — юридическое или физическое лицо, имеющее разрешение на право пользование участками недр в соответствии с настоящим Законом;

геологическое изучение недр — комплекс специальных исследовательских работ по выяснению особенностей геологического строения земной коры, включающих региональное геологическое изучение территории Республики Узбекистан, поиски, оценку и разведку месторождений полезных ископаемых, определение количества и качества содержащихся в них запасов полезных ископаемых, их технологических свойств и экономической ценности, а также иных свойств недр;

рабочий день — любой календарный день, кроме субботы и воскресенья, а также праздничных нерабочих дней, устанавливаемых в соответствии с Трудовым кодексом Республики Узбекистан;

кадастровый квадрат — наименьшая единица площади в кадастровой сетке, каждая сторона которого равна десяти шестидесятеричных секунд в географической системе координат;

земельный участок поверхности кадастрового квадрата — это территория на поверхности над кадастровыми квадратами, которые включены в разрешение;

сбор образцов коллекционных материалов — сбор образцов камнесамоцветного сырья, палеонтологических остатков и других геологических коллекционных материалов;

проект разработки месторождения — проект работ (услуг) на весь период горнодобывающей деятельности, который был утвержден техническим консультантом. Проект включает в себя описание установки, эксплуатации и закрытия участка добычи, а также содержит общую информацию о предлагаемом проекте, его технической реализации и ожидаемых сроках. В нем предусматривается план по эксплуатации, принимаемый на ограниченный период времени, в котором всесторонне описывается вся соответствующая техническая деятельность, в том числе потребности в рабочей силе, требования по соблюдению охраны труда и техники безопасности, а также охраны окружающей среды;

горнодобывающая деятельность — деятельность, связанная с разработкой рудника, в том числе поиски, геологическое изучение, строительство и обслуживание объектов инфраструктуры горнодобывающей деятельности, добыча, концентрация, обогащение или переработка, обработка, сепарация и транспортировка, а также иные вспомогательные виды деятельности, осуществляемые в целях дальнейшего проведения геологического изучения, разработки, производства или переработки твердых полезных ископаемых;

объекты инфраструктуры горнодобывающей деятельности — любое строение, установка, завод и иное основное оборудование, построенное или используемое с целью проведения горнодобывающей деятельности;

отходы горнодобывающей деятельности — отходы (твердые, полутвердые и жидкие), образующиеся непосредственно в результате поиска или добычи полезных ископаемых, в том числе углеводородов, а также в процессе переработки, в том числе аффинаж и плавление, включая, хвосты обогатительных фабрик, отходы аффинажа и плавления, выбросы в процессе аффинажа и плавления, вскрышные породы, верхний слой почвы и шлак при переработке отходов, технологические материалы и пригодные для утилизации сопутствующие продукты;

надлежащая нефтегазовая практика — технологии, методы и процедуры, которые используются в мировой нефтегазовой отрасли предусмотрительными и добросовестными операторами в обстоятельствах и условиях, аналогичных тем, которые возникают в связи с соответствующими аспектами нефтегазовых операций;

минеральное сырье — добытые и прошедшие первичную обработку полезные ископаемые;

месторождение нефти и газа — залежь углеводородов или несколько залежей углеводородов, сгруппированных или связанных с одной геологической структурой или стратиграфическими условиями, из которых могут добываться углеводороды;

нефтепродукты — продукты, фракционированные или иным образом полученные из сырой нефти или природного газа в процессе переработки или обработки;

объект нефтегазовой инфраструктуры — любая конструкция, установка, завод и другое основное оборудование, построенное или используемое для осуществления нефтегазовых операций;

нефтегазовые операции — работы, связанные с рекогносцировкой, геологическим изучением и добычей углеводородов, в том числе деятельность, связанная с разработкой, хранением, подготовкой, переработкой, транспортировкой или другие работы, осуществляемые в целях проведения рекогносцировки, геологического изучения и добычи углеводородов;

нерудные полезные ископаемые — полезные ископаемые, не содержащие металлы, используемые в естественном состоянии или с очисткой и обработкой;

продукты глубокой переработки природного газа — продукты, получаемые в результате переработки природного газа с целью очистки сырого природного газа и обеспечения его пригодности для распределения и конечного использования;

опытно-промышленная добыча — добыча полезных ископаемых, осуществляемая в процессе геологического изучения недр с целью разработки или совершенствования технологии обогащения и переработки полезных ископаемых, выбора разумных способов и методов промышленной разработки месторождений полезных ископаемых, а также использования техногенных минеральных образований;

технический консультант — лицо, технически способное подготовить документацию для подачи заявления, такую как технико-экономическое обоснование, план разработки месторождения, план по ликвидации последствий пользования недрами, а также другие документы в сфере планирования, которые необходимы для проведения горнодобывающей деятельности;

техногенные минеральные образования — скопления отходов горнодобывающих, горно-перерабатывающих (обогатительных) и энергетических производств, содержащих полезные компоненты, пригодные для дальнейшего использования;

коммерческое обнаружение — месторождение, которое является экономически рентабельным при освоении, с учетом текущего технического и технологического уровня;

месторождение углеводородов — одна или несколько залежей углеводородов в пределах одной структуры или пласта, образовавшихся в недрах, и по которым установлены количество, качество и запасы;

обнаружение углеводородов — какое-либо обнаружение объемов углеводородов в любой части участка недр, включенного в разрешение на геологическое изучение углеводородов, независимо от количества, качества или экономической целесообразности;

залежь углеводородов — пористое и проницаемое подземное геологическое образование, содержащее отдельное и обособленное природное скопление углеводородов (в жидком и/или газообразном состоянии), ограниченное непроницаемыми породами и/или водными преградами, и которое характеризуется единой системой естественного давления;

оценка углеводородов — все работы, проводимые недропользователем в рамках геологического изучения углеводородов после обнаружения углеводородов с целью определения количества и качества извлекаемых запасов углеводородов, а также размера, протяженности и возможности коммерческого использования одной или нескольких потенциальных залежей углеводородов, чтобы определить, может ли она стать месторождением углеводородов;

совместная разработка углеводородов — проведение несколькими недропользователями совместных работ по добыче углеводородов в отношении одного или нескольких залежей углеводородов, залегающих в границах одного нефтегазового месторождения, расположенного на участках недр, относящихся к разным разрешениям на добычу углеводородов, на основе договора, в том числе с использованием общей инфраструктуры для разработки соответствующего месторождения;

рекогносцировочные работы по углеводородам — геологические, геохимические и геофизические изыскательские работы, которые выполняются при поиске углеводородов на определенном участке недр посредством использования какого-либо метода изучения: сейсмические, гравиметрические, магнитные, электрические, электромагнитные, геохимические исследования, в том числе неглубокое бурение до 300 метров;

работы по добыче углеводородов — любые работы, связанные с разработкой месторождения нефти и газа или залежи углеводородов, добычей, извлечением, транспортировкой, подготовкой и разделением углеводородов, либо строительством, установкой, эксплуатацией или обслуживанием объектов нефтегазовой инфраструктуры;

полезный компонент — неотъемлемая часть полезного ископаемого, добыча которого технологически возможна и экономически целесообразна с целью коммерческого использования;

полезные ископаемые — содержащиеся в недрах природные минеральные образования неорганического и органического происхождения в твердом, жидком или газообразном состоянии, включая промышленные подземные воды, рассолы соленых озер;

месторождение полезных ископаемых — участок недр, содержащий полезные ископаемые, которые в количественном и качественном отношениях могут быть объектом разработки;

старательская добыча полезных ископаемых — непромышленная добыча драгоценных металлов и драгоценных камней на участках недр, в том числе россыпных месторождений золота, на основе предпринимательского риска;

добыча полезных ископаемых — комплекс работ, связанных с извлечением полезных ископаемых из недр на поверхность;

экологическая экспертиза — установление соответствия намечаемой или осуществляемой хозяйственной и иной деятельности экологическим требованиям и определение допустимости реализации объекта экологической экспертизы в соответствии с Законом Республики Узбекистан «Об экологической экспертизе»;

электронный аукцион — способ осуществления электронных торгов в форме аукциона, при котором право пользования участком недр реализуется на специализированной электронной торговой площадке во всемирной информационной сети Интернет в онлайн режиме на основе равного доступа к аукциону;

твердые полезные ископаемые — природные минеральные образования, органические вещества и их соединения, рудные и нерудные полезные ископаемые, расположенные в подземных залежах или на поверхности земли в твердой форме;

основные виды твердых полезных ископаемых — твердые полезные ископаемые, отличные от нерудных полезных ископаемых.

Статья 4. Основные принципы владения и распоряжения богатствами недр, а также пользования и охране недр

Основными принципами владения и распоряжения богатствами недр, а также пользования и охраны недр являются:

законность и стабильность условий недропользования;

рациональность недропользования;

обеспечение экологической безопасности;

доступность информации и ее прозрачность;

справедливость и конкурентоспособность;

добросовестность недропользователей.

Законность и стабильность условий недропользования обеспечивается осуществлением этой деятельности в соответствии с Конституцией Республики Узбекистан, настоящим Законом и иными актами законодательства.

Рациональность недропользования достигается путем предоставления права пользования недрами таким образом, чтобы обеспечить устойчивое экономическое развитие в интересах народа и инвесторов.

Обеспечение экологической безопасности осуществляется за счет использования недр экологически безопасными методами и применения мероприятий, направленных на предотвращение загрязнения недр и снижение негативного воздействия на окружающую среду.

Доступность информации и ее прозрачность означает свободу информации при недропользовании в соответствии с законодательством.

Справедливость и конкурентоспособность достигаются путем обеспечения равного и недискриминационного отношения к недропользователям, в том числе иностранным инвесторам, и предотвращения монополии и злоупотребления влиянием на рынке.

Добросовестность недропользователей обеспечивается честностью недропользователей при реализации предоставленных им прав в процессе государственного контроля за деятельностью по недропользованию и при исполнении обязанностей, предусмотренных настоящим Законом.

Статья 5. Классификация полезных ископаемых

По экономическому значению и условиям предоставления в пользование участков недр в соответствии с настоящим Законом полезные ископаемые подразделяются на основные и нерудные полезные ископаемые.

К основным видам полезных ископаемых относятся:

а) рудные полезные ископаемые — полезные ископаемые, содержащие металлы. К ним относятся: алюминий, сурьма, мышьяк, бериллий, висмут, бор, кадмий, цезий, целестин, хром, киноварь, кобальт, медь, галенит, галлий, германий, золото, гафний, ильменит, индий, железо, оксид железа, свинец, литий, магний, марганец, ртуть, молибден, никель, ниобий, металлы платиновой группы, пириты, радий, редкоземельные металлы (лантаноиды и актиноиды), рений, рубидий, скандий, селен, серебро, стронций, тантал, теллур, таллий, торий, олово, титан, вольфрам и его руды, ванадий, вульфенит, иттрий, цинк и циркон. Рудные полезные ископаемые включают в себя рудные полезные ископаемые, растворенные в воде;

б) радиоактивные полезные ископаемые — минералы, содержащие радиоактивные изотопы. Они включают в себя уран, торий и другие радиоактивные минералы, за исключением радия и калия;

в) энергетические полезные ископаемые — полезные ископаемые, отличные от углеводородов, используемые в производстве энергии. К ним относятся: все виды угля, включая каменный и бурый уголь, антрацит, торф и радиоактивные минералы;

г) углеводороды — углеводородные соединения полезных ископаемых, находящиеся в жидком или газообразном состоянии, обычно используемые для производства энергии. К ним относятся: сырая нефть, природный газ, растворенный газ, газовые конденсаты, горючие сланцы и сланцевая нефть, и сопутствующие компоненты, нетрадиционные углеводороды, а также нефтепродукты и продукты глубокой переработки природного газа.

Нерудными полезными ископаемыми являются минералы, не содержащие металлов. К нерудным полезным ископаемым относятся:

а) горнохимическое сырье — минеральные пигменты, минеральные соли (используемые для потребления человеком), калийная соль, сульфат натрия, карбонатные породы (известняк, доломиты), минеральные удобрения (глаукониты, фосфориты и другие), а также другое горнохимическое сырье;

б) горнорудное сырье — плавиковый шпат, сырье полевого шпата, кварц и кварцит, природный графит, стекольное сырье, кварцевый песок, бруситовый мрамор, тальк и камень талька, талькомагнезит, волластонит, асбест, барит, вермикулит, сырье для формовки, фельзит, серпентинит и другое горнорудное сырье;

в) драгоценные и полудрагоценные камни — любые необработанные, рассыпные, вкрапленные, камни (бриллианты, изумруды, берилл, опал, рубин, сапфир, бирюза, хризоберилл, шпинел, топаз, турмалин, циркон, обсидиан, перидот, лунный камень, хризопраз, аметист, кварц, гранат, цоизит, кордиерит, скаполит и другое сырье);

г) строительные материалы и заполнители — полезные ископаемые и сопутствующие материалы, обычно используемые в строительной промышленности в качестве щебня или блочного камня и другие связанные с ними материалы (гил, песок, щебень, известняк и другие магматические породы, глина, мергель, гипс, мел, андезит, туф, кристаллический сланец, глинистый сланец, кровельный сланец, песчаник, кварц, заполнители и строительный камень, серпентин, перидотит, дунит, диорит, диабаз, базальт, габбро, сиенит, гнейс, кварцит и другое сырье).

Драгоценные металлы и драгоценные камни относятся к ценным минералам. Они включают в себя минералы из драгоценных металлов, такие как золото и драгоценные камни.

Решениями Министерства горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан перечни полезных ископаемых могут быть дополнены веществами, которые еще не использовались.

Промышленными подземными водами являются природные подземные воды, которые не пригодны в качестве питьевой или минерально-питьевой воды и которые не могут использоваться в бальнеологических целях, но могут использоваться в промышленных целях. В зависимости от содержания минералов в воде она классифицируется на основные и нерудные минералы.

Статья 6. Право собственности на недра

Недра и все полезные ископаемые, залегающие в недрах естественным путем, являются государственной собственностью Республики Узбекистан, подлежат рациональному использованию и охраняются государством. Это право собственности применяется несмотря на какое-либо право или собственность любого лица на землю и воду.

Государство предоставляет недра в пользование на основаниях, условиях и в пределах, предусмотренных настоящим Законом.

Участки недр не могут быть предметом купли-продажи, дарения, наследования, вклада, залога и не могут отчуждаться в любой иной форме.

Государство имеет право выдавать разрешения на пользование участками недр, в том числе на проведение рекогносцировочных работ полезных ископаемых, геологического изучения и добычи (переработки) в соответствии с положениями и условиями настоящего Закона и актов законодательства.

Статья 7. Право собственности на разрешение на право пользования недрами и добытые полезные ископаемые

Право собственности на разрешение на право пользования недрами может отчуждаться, в том числе путем продажи, залога или иного обеспечения, в соответствии с актами законодательства.

Право собственности на полезные ископаемые, добытые в установленном законодательством порядке, принадлежит физическим и юридическим лицам, имеющим право пользования участком недр.

Право собственности на незаконно добытые полезные ископаемые принадлежит Республике Узбекистан.

Право собственности на полезные ископаемые, добытые в порядке, предусмотренном настоящим Законом, охраняется государством.

Статья 8. Право собственности на техногенные минеральные образования

Техногенные минеральные образования, расположенные в пределах участка недр, являются принадлежностью данного участка.

Право собственности на техногенные минеральные образования, возникшие в результате деятельности недропользователя на участке недр, находящемся в пользовании у данного недропользователя, сохраняется за ним на срок действия права пользования участком недр. Недропользователи, являющиеся собственниками техногенных минеральных образований, вправе владеть, пользоваться и распоряжаться ими, в том числе отчуждать их третьим лицам в соответствии с настоящим Законом.

Техногенные минеральные образования, оставленные на участке недр после истечения срока действия связанного с ним разрешения, считаются государственной собственностью и включаются в состав государственного фонда недр.

Размещение техногенных полезных ископаемых на открытых площадях может быть разрешено в соответствии с положениями настоящего Закона.

Передача техногенных минеральных образований не влияет на существующие обязательства недропользователей по ликвидации последствий пользования недрами.

Глава 2. Государственное регулирование в области пользования и охраны недр

Статья 9. Роль государства в области пользования и охраны недр

Государство в области пользования и охраны недр выполняет следующие функции:

1) содействие и регулирование инвестиций в горнодобывающей отрасли, организация геологического изучения недр, регулирование добычи полезных ископаемых, освоения других объектов недри регулирование недропользования;

2) обеспечение законности, открытости и прозрачности, беспристрастности и экологической безопасности в освоении и распоряжении полезными ископаемыми, мониторинг недропользования и регулярная публикация данных, а также осуществление социальной защиты в рамках инвестиционных проектов;

3) обеспечение исполнения условий пользования недрами в рамках выданных разрешений, осуществление государственного контроля в области пользования и охраны недр, а также принятие мер по недопущению действий, противоречащих законодательству.

Статья 10. Органы, реализующие государственную политику в области пользования и охраны недр

Органами, реализующими государственную политику в области пользования и охраны недр, являются:

Кабинет Министров Республики Узбекистан;

Министерство горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан;

Министерство энергетики Республики Узбекистан;

Министерство экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан;

Инспекция по контролю в сфере горнодобывающей промышленности и геологии при Министерстве горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан;

Государственное учреждение «Центр пользования недрами» при Министерстве горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан;

органы исполнительной власти на местах.

Статья 11. Полномочия Кабинета Министров Республики Узбекистан в области пользования и охраны недр

Кабинет Министров Республики Узбекистан:

обеспечивает реализацию единой государственной политики в области пользования и охраны недр;

осуществляет управление недрами как объектом государственной собственности, устанавливает ограничения и запреты на пользование недрами в целях обеспечения национальной безопасности, безопасности населения, охраны жизни и здоровья, а также окружающей среды;

утверждает долгосрочные и среднесрочные государственные программы развития и воспроизводства минеральной сырьевой базы и осуществляет контроль за их реализацией;

устанавливает порядок предоставления участков недр в пользование и осуществления государственного мониторинга состояния недр;

устанавливает порядок ведения кадастра государственного фонда недр;

утверждает Единые правила охраны недр при разработке месторождений полезных ископаемых и переработке минерального сырья;

устанавливает порядок осуществления государственного контроля за геологическим изучением недр, пользованием и охраной недр;

устанавливает порядок осуществления деятельности по старательской добыче драгоценных металлов и драгоценных камней;

утверждает состав Государственной комиссии по запасам полезных ископаемых;

устанавливает размеры денежных вознаграждений за открытие новых или коренную переоценку ранее известных месторождений (участков месторождений) полезных ископаемых, имеющих промышленное значение, произведенных в рамках государственных программ развития и воспроизводства минерально-сырьевой базы.

Кабинет Министров Республики Узбекистан может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Статья 12. Полномочия Министерства горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан в области пользования и охраны недр

Министерство горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан:

реализует единую государственную политику в области пользования и охраны недр с Министерством энергетики Республики Узбекистан в сфере углеводородов и Министерством экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан в части охраны окружающей среды;

координирует развитие сектора в сфере недропользования с другими министерствами и государственными ведомствами, в том числе Министерством энергетики Республики Узбекистан по углеводородам и Министерством экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан в части охраны окружающей среды;

формирует и реализует ежегодные государственные программы развития и воспроизводства минерально-сырьевой базы;

организует государственный контроль за геологическим изучением, пользованием и охраной недр в части соблюдения нормативов и требований геологического изучения недр, применения рациональных способов добычи и переработки минерального сырья, а также обеспечения учета запасов полезных ископаемых по согласованию с Министерством энергетики Республики Узбекистан в части углеводородов;

разрабатывает и утверждает в рамках своих полномочий инструкции и методические руководства в области геологического изучения, пользования и охраны недр;

организует работу Государственной комиссии по запасам полезных ископаемых;

утверждает порядок ведения государственного баланса запасов полезных ископаемых.

Министерство горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Статья 13. Полномочия Министерства энергетики Республики Узбекистан в области пользования и охраны недр

Министерство энергетики Республики Узбекистан:

осуществляет разработку и реализацию единой государственной политики в топливно-энергетической отрасли, направленной на обеспечение энергетической безопасности Республики Узбекистан, устойчивого снабжения отраслей экономики и населения страны топливно-энергетическими ресурсами;

осуществляет государственное регулирование добычи, переработки, транспортировки, распределения и использования углеводородов;

участвует в разработке условий пользования участками недр в части углеводородов и согласовывает их;

участвует в разработке и реализации государственных программ развития и воспроизводства ресурсной базы углеводородов.

Министерство энергетики Республики Узбекистан может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Статья 14. Полномочия Министерства экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан в области пользования и охраны недр

Министерство экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан:

участвует в реализации единой государственной политики в области пользования и охраны недр в части экологических вопросов;

проводит государственную экологическую экспертизу проектов в сфере недропользования и охраны недр и выдает заключения;

осуществляет выдачу, отказ в выдаче, отзыв, продление срока действия, приостановление или прекращение разрешений на подземное хранение, в случаях предусмотренных настоящим Законом;

вносит предложения по реализации программ и проектов по охране недр;

разрабатывает нормативно-правовые акты в области охраны окружающей среды в отношении деятельности по недропользованию в соответствии с требованиями настоящего Закона и иными законодательными актами;

осуществляет государственный экологический контроль за недрами, принимает меры в соответствии с актами законодательства по ограничению и (или) приостановлению работ, связанных с пользованием недр, выполняемых с нарушением экологических требований по охране недр.

Министерство экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Статья 15. Полномочия Инспекции по контролю в сфере горнодобывающей промышленности и геологии при Министерстве горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан в области пользования и охраны недр

Инспекция по контролю в сфере горнодобывающей промышленности и геологии при Министерстве горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан:

осуществляет государственный контроль по обеспечению промышленной безопасности при геологическом изучении, пользовании и охране недр;

проводит инспекцию участков недропользователей;

принимает меры в соответствии с законодательством по наложению штрафных санкций, ограничению и (или) приостановлению работ в сфере недропользования;

осуществляет контроль за соблюдением требований законодательства о недрах и нормативных документов в области технического регулирования недропользования, связанных с обеспечением промышленной безопасности;

координирует проекты, связанные с геологическим изучением, пользованием и охраной недр, в части соблюдения требований законодательства о промышленной безопасности и нормативно-правовых документов в области технического регулирования;

принимает меры в соответствии с актами законодательства по ограничению и (или) приостановлению работ по недропользованию, выполняемых с нарушением требований промышленной безопасности.

Инспекция по контролю в сфере горнодобывающей промышленности и геологии при Министерстве горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Статья 16. Полномочия государственного учреждения «Центр пользования недрами» при Министерстве горной промышленности и геологии Республики Узбекистан в области пользования и охраны недр

Государственное учреждение «Центр пользования недрами» при Министерстве горной промышленности и геологии Республики Узбекистан (далее — Центр пользования недрами):

ведет учет и осуществляет управление государственным фондом недр, государственным балансом по запасам полезных ископаемых, кадастровой системой недр, в том числе кадастром месторождений и проявлений твердых полезных ископаемых, а также кадастром углеводородов;

проводит экспертизу проектно-сметной документации касательно геологического изучения недр в рамках государственных программ развития минерально-сырьевой базы;

ведет информационную базу кадастровых квадратов;

осуществляет выдачу, отказ в выдаче, продление срока действия, приостановление или прекращение действия разрешений на право пользования участками недр;

разрабатывает и внедряет процессы подачи заявления на выдачу разрешения и его выдачи;

резервирует кадастровые квадраты для дополнительных способов выдачи разрешений в соответствии с настоящим Законом;

определяет кадастровые квадраты, которые не являются открытыми квадратами;

ведет учет отчетов о запасах полезных ископаемых;

принимает отчеты от недропользователей и координирует их предоставление в соответствующие органы государственного контроля;

устанавливает порядок ведения и учета государственного баланса запасов полезных ископаемых;

ведет учет и управляет Государственным фондом недр;

ведет учет и управляет системой кадастра недр, включая кадастр месторождений твердых полезных ископаемых и кадастр углеводородов;

разрабатывает электронную карту, которая содержит кадастровую информацию по участкам недр, для взаимодействия с органами исполнительной власти на местах и другими пользователями.

Центр пользования недрами может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Статья 17. Полномочия органов исполнительной власти на местах в области пользования и охраны недр

Органы исполнительной власти на местах:

участвуют в разработке и реализации на соответствующей территории государственных программ развития и воспроизводства минерально-сырьевой базы и по охране недр;

утверждают и реализуют территориальные программы;

осуществляют государственный контроль по пользованию и охране недр.

Органы исполнительной власти на местах могут осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Глава 3. Кадастровая система недр и управление данными

Статья 18. Кадастровая система недр

Кадастровая система недр состоит из кадастра государственного фонда недр и реестра первичной геологической информации.

Обеспечение создания и бесперебойного функционирования кадастровой системы недр осуществляется Центром пользования недрами на основе сведений недропользователей.

Состав, содержание, требования, условия пользования кадастровой системой недр устанавливаются актами законодательства.

Работы, связанные с ведением кадастровой системы недр, финансируются из республиканского бюджета Республики Узбекистан в рамках ежегодных государственных программ развития и воспроизводства минерально-сырьевой базы.

Статья 19. Кадастровый квадрат

Кадастровая сетка состоит из кадастровых квадратов. Каждый кадастровый квадрат представляет собой участок недр неопределенной глубины, основание поверхности которого лежит между двумя параллелями и двумя меридианами, расстояние между которыми составляет десять шестидесятеричных секунд, которые должны совпадать с целыми градусами и минутами и при необходимости с числом секунд, кратным десяти.

Кадастровый квадрат должен быть неделимым, за исключением тех кадастровых квадратов, которые отделены границами национальной территории, и случаев наличия двух разрешений на один и тот же кадастровый квадрат в соответствии актами законодательства.

Для целей настоящего Закона величины пространственных границ участка недр привязываются по координатам к Всемирной геодезической системе (WGS-84), глубины обозначаются отметками абсолютной глубины.

Верхняя пространственная граница участка недр располагается ниже почвенного слоя, а при его отсутствии — ниже земной поверхности или дна водоемов, водотоков. Нижняя пространственная граница участка недр располагается на глубинах, доступных для геологического изучения и освоения. В случаях, предусмотренных настоящим Законом, верхние и нижние пространственные границы участка недр могут располагаться на разной глубине.

Разрешение всегда выдается или продлевается на определенное количество смежных кадастровых квадратов таким образом, чтобы участки, имеющие общую точку, были объединены по всей длине по крайней мере одной из своих сторон, за исключением случаев превышения, указанных в переходных положениях, предусмотренных в статье 169 настоящего Закона.

Периметры участка недр в рамках разрешений должны запрашиваться и определяться с помощью географических координат, принимая в качестве отправной точки пересечение меридиана с параллелью, соответствующей какой-либо из вершин периметра, таким образом, чтобы поверхность была образована одним или несколькими кадастровыми квадратами.

Статья 20. Государственный фонд недр

Государственный фонд недр является государственным хранилищем информации о потенциальной ценности ресурсов полезных ископаемых, залегающих в недрах Республики Узбекистан. Он состоит из сведений об используемых и неиспользуемых участках недр, а также о техногенных минеральных образованиях.

Используемые участки недр включают участки, на которые выдано разрешение, независимо от целевого назначения.

Учет государственного фонда недр ведется Центром пользования недрами путем:

1) ведения кадастра государственного фонда недр;

2) осуществления государственного мониторинга состояния недр;

3) сбора, хранения, систематизации, обобщения и анализа геологической информации, относящейся к государственному фонду недр.

Геологическая, гидрогеологическая, геофизическая, геохимическая и иная информация о недрах и их объектах получается, обрабатывается, хранится и используется по единой системе на всей территории Республики Узбекистан.

Информация о недрах и их объектах фиксируется в материалах кадастра государственного фонда недр, государственного мониторинга состояния недр, государственного баланса запасов полезных ископаемых, а также материалах картирования, государственного учета и статистической отчетности в области пользования и охраны недр. Материалы должны соответствовать друг другу и составлять основу единой информационной системы в области пользования и охраны недр.

Тип и содержание информации, подлежащей включению в государственный фонд недр, предусматриваются актами законодательства.

Статья 21. Кадастр государственного фонда недр

Кадастр государственного фонда недр ведется и обновляется Центром пользования недрами и состоит из:

1) кадастра месторождений и проявлений твердых полезных ископаемых;

2) кадастра углеводородов;

3) кадастра пространства недр;

4) кадастра разрешений на твердые полезные ископаемые, подземное хранение и других разрешений;

5) кадастра техногенных минеральных образований.

Кадастр месторождений и проявлений твердых полезных ископаемых по каждому месторождению и проявлению твердых полезных ископаемых содержит всю имеющуюся информацию о количестве и качестве как основных, так и совместно с ними залегающих полезных ископаемых, полезных компонентах, горнорудных, технологических, гидрогеологических, экологических и других условиях разработки месторождений твердых полезных ископаемых или участков недр, а также геолого-экономической оценке месторождений твердых полезных ископаемых.

Кадастр месторождений и проявлений твердых полезных ископаемых содержит информацию о заброшенных, действующих и закрытых рудниках или участках добычи, такую как статус, местоположение, право собственности, размер, экономические и производственные данные, специальные разрешения, планы по эксплуатации, ежегодные отчеты и иную соответствующую информацию.

Кадастр углеводородов ведется в виде отдельного кадастра в связи со спецификой нефтегазовых операций и состоит из:

1) кадастра месторождений и проявлений углеводородов;

2) кадастра разрешений по месторождениям углеводородов;

3) кадастра скважин углеводородов.

По каждому месторождению углеводородов кадастр месторождений и проявлений углеводородов содержит всю имеющуюся информацию о количестве и качестве основных и других полезных углеводородов и сопутствующих полезных ископаемых, горнорудных, технологических, гидрогеологических, экологических и иных условиях разработки месторождений углеводородов или участков недр, а также геолого-экономическую оценку каждого месторождения углеводородов. Кадастр месторождений и проявлений углеводородов содержит информацию об участках добычи, такую как статус, местоположение, право собственности, размер, экономические и производственные данные, одобрения, планы по эксплуатации, ежегодные отчеты, и иную соответствующую информацию, а также координаты заброшенных, действующих и закрытых (законсервированных) скважин.

Кадастр разрешений по месторождениям углеводородов в качестве составной части кадастра разрешений на твердые полезные ископаемые, углеводороды, хранение и других разрешений содержит сведения о действующих, приостановленных или прекративших действие разрешениях на рекогносцировочные работы, разрешениях на геологическое изучение углеводородов, разрешениях на добычу углеводородов, таких как статус, местоположение, право собственности, уплаченные сборы и платежи, и иную соответствующую информацию.

Кадастр скважин углеводородов содержит сведения о всех скважинах, пробуренных в ходе рекогносцировочных работ, геологического изучения и добычи месторождений углеводородов, в том числе утилизационных скважинах. Кадастр скважин углеводородов не содержит сведений о скважинах для геотехнических и экологических оценок. Данный кадастр содержит сведения о пространственном расположении, углеводородов глубине, объекте бурения, геолого-геофизическом каротаже, остатках, обсадной колонны, отобранных пробах и других соответствующих данных о скважине.

Кадастр пространства недр содержит сведения о каждой учитываемой единице пространства недр, их координатах, объеме и форме (конфигурации), о возможности размещения производственных, хозяйственных и иных объектов и веществ, осуществления технологических и других процессов, о способности сохранять во времени первоначальную форму и объем, экологических, геологических, горнотехнических, гидрогеологических и иных условиях эксплуатации, геолого-экономической оценке.

Кадастр разрешений на твердые полезные ископаемые, углеводороды, хранение и других разрешений содержит сведения о действующих, приостановленных или прекративших действие разрешениях на геологическое изучение твердых полезных ископаемых, разрешениях на добычу твердых полезных ископаемых, разрешениях на рекогносцировочные работы по углеводородам, разрешениях на геологическое изучение углеводородов, разрешениях на добычу углеводородов, разрешениях на геологическое изучение недр для хранения, разрешениях на подземное хранение, о каких-либо разрешениях в сфере радиационной безопасности, разрешениях на старательскую добычу, разрешениях на сбор образцов коллекционных материалов, таких как статус, местоположение, право собственности, уплаченные сборы и платежи, и другую соответствующую информацию.

Кадастр разрешений на твердые полезные ископаемые, углеводороды, хранение и других разрешений объединяет все данные по всем выданным разрешениям и включает, в том числе:

1) сведения о каждом разрешении, в том числе: регистрационный номер и дата выдачи; наименование недропользователя, месторождение полезных ископаемых, в отношении которого выдано разрешение; тип разрешения и его текущий статус; какие-либо основания для выдачи разрешения; кадастровые квадраты, указанные в разрешении; срок действия разрешения; поправки, отказ от права, прекращение действия или отзыв разрешения;

2) сведения о каждом недропользователе, в том числе: наименование и адрес; подтверждение об уплате им соответствующих платежей в течение срока действия разрешения, в том числе информация о каких-либо неуплаченных налогах; отчеты, представленные недропользователем, и какие-либо другие отчеты; его страховые полисы; решения компетентного органа в отношении каких-либо нарушений, совершенных им в рамках разрешения;

3) пространственную информацию об участке недр и земельном участке поверхности кадастрового квадрата, указанном в каждом разрешении, в том числе: его окрестности, транспортную доступность, существующие сооружения и инфраструктура на участке недр, а также участки недр, на которых недропользование запрещено в соответствии со статьей 34 настоящего Закона;

4) для углеводородов: сведения о каких-либо типах действующих и ликвидированных скважинах, в том числе об утилизационных скважинах и приямках для хранения буровых растворов, шлама, жидкости гидравлического разрыва пласта или пластовой воды, в том числе имеющаяся информация о пространственном расположении, занимаемом объеме (площади), количестве и качестве жидкостей и отходов горнодобывающей промышленности, информацию о полезных компонентах и информацию о геологических толщах пород для повторного закачивания жидких отходов;

5) сведения об отчетах, подготовленных Инспекцией по контролю в сфере горнодобывающей промышленности и геологии при Министерстве горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан или другими органами государственного контроля в отношении разрешений, в том числе: отчеты о статусе разрешения, землепользовании на участке недропользования и уровне выполнения утвержденных планов по эксплуатации и программ работ; отчеты об охране труда и технике безопасности; отчеты по охране окружающей среды, мониторингу и управлению отходами;

6) сведения о заброшенных подземных и поверхностных горных выработках, кавернах и подземных хранилищах, сооружениях на площадке, районах с просадками, вызванными горными работами.

Кадастр техногенных минеральных образований составляется по каждому крупному скоплению минерального сырья, образовавшемуся в результате добычи и переработки полезных ископаемых и находящемуся в выработанном пространстве недр или на поверхности Земли (в карьерах, подземных камерах, отвалах, хвостохранилищах и других).

Кадастр техногенных минеральных образований содержит имеющуюся информацию о пространственном местонахождении, занимаемом объеме (площади), количестве и качестве полезных ископаемых, содержащихся в них полезных компонентах и характере их распределения и концентрации, степени и достоверности данных, полученных в ходе геологического изучения, горно-технологической, гидрогеологической и геолого-экономической оценке, других характеристиках и параметрах техногенных минеральных образований.

Кадастр скважин содержит сведения о всех скважинах, пробуренных для геологического изучения месторождений полезных ископаемых, в том числе техногенных образований, подземных вод, пространств недр и геотермальной энергии. Кадастр скважин не содержит сведения о скважинах для геотехнических и экологических оценок, геологического изучения и добычи углеводородов. Кадастр содержит сведения о пространственном расположении, глубине, объекте бурения, геолого-геофизическом каротаже, остатках обсадной колонны, отобранных пробах и другие соответствующие данные о скважине.

Кадастр государственного фонда недр формируется за счет поступления сведений о результатах геологического изучения и государственного мониторинга состояния недр, а также на основе отчетов и иных сведений, предоставляемых пользователями недр в соответствии с настоящим Законом и иными актами законодательства.

Статья 22. Реестр первичной геологической информации

В целях единого учета и надлежащего хранения первичной геологической информации, полученной при геологическом изучении недр Министерством горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан ведется реестр первичной геологической информации.

Реестр первичной геологической информации представляет собой взаимодействующую с другими системами государственного фонда недр специальную информационно-поисковую систему, создаваемую путем сбора, учета, систематизации и хранения первичной геологической информации о недрах.

Реестр первичной геологической информации ведется на основании информации, представленной обладателями геологической информации о недрах.

В реестре первичной геологической информации о недрах учитывается геологическая информация, содержащаяся на природных и искусственных носителях.

Хранение природных носителей геологической информации осуществляется в государственных специализированных хранилищах, создаваемых Министерством горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан в регионах.

Состав геологической информации, включаемой в реестр первичной геологической информации, ее автоматизация, формат внесения записей, хранение и обеспечение доступности к ней, а также представление в государственные специализированные хранилища природных носителей первичной геологической информации, их обработка, описание и хранение осуществляются в соответствии с требованиями, определяемыми Министерством горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан.

Статья 23. Геологическая информация

Геологической информацией являются сведения о вещественном составе, геологическом строении и истории, геологических, геохимических, геофизических, гидрогеологических, геоморфологических и тектонических особенностях недр и их участков, месторождений и проявлений полезных ископаемых, зафиксированные на любом носителе и имеющие реквизиты, позволяющие идентифицировать такие сведения.

Носители геологической информации подразделяются на природные носители, такие как ландшафт, образцы горных пород, (пробы полезных ископаемых, углекислых газов, меркаптанов, воды, образцы горных пород и минералов, керны буровых скважин, пробы и коллекции каменного материала, шлифы, аншлифы, минеральные растворы и порошки) и искусственные (журналы полевых наблюдений, опробования, анализов проб, регистрации геофизических наблюдений, геологические отчеты, бумажные и электронные носители первичных полевых данных).

Геологическая информация находится в государственной собственности, если она получена за счет бюджетных средств или передана в собственность государству в соответствии с настоящим Законом. Геологическая информация, полученная за счет средств недропользователя, является собственностью недропользователя. Частная геологическая информация, содержащаяся в геологической отчетности и иной документации, предоставляемой в отчетах Центр пользования недрами в порядке, предусмотренном настоящим Законом, передается государству в бессрочное владение и пользование.

Учет, хранение, систематизация, обобщение и предоставление геологической информации, находящейся в собственности государства, а также во владении и пользовании у государства, осуществляются Министерством горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан.

Недропользователи обязаны обеспечить в порядке, установленном законодательством, учет и сохранность полученной ими геологической информации, а также беспрепятственный доступ к ней представителям Министерства горной промышленности и геологии Республики Узбекистан для исследования или проверки при условии соблюдения конфиденциальности и других разумных ограничений, определенных актами законодательства.

Министерство горной промышленности и геологии Республики Узбекистан вправе потребовать от недропользователя безвозмездной передачи министерству в собственность соответствующей геологической информации, содержащейся в отчетах.

Недропользователи обязаны, не позднее чем за один месяц в письменной форме уведомить Центр пользования недрами в период пользования недрами — о предстоящем отчуждении или уничтожении природных носителей геологической информации и до прекращения пользования недрами — о предстоящем отчуждении имеющихся природных носителей геологической информации и о не подлежащем восстановлению уничтожении искусственных носителей геологической информации.

Вывоз природных носителей геологической информации за пределы Республики Узбекистан осуществляется только с разрешения Министерства горной промышленности и геологии Республики Узбекистан исключительно в целях исследования и анализа.

Министерство горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан вправе отказать в выдаче разрешения на вывоз природных носителей геологической информации за пределы Республики Узбекистан по следующим основаниям:

1) заявление на разрешение не соответствует целям, указанным в части восьмой настоящей статьи;

2) объем вывозимой пробы не соответствует характеру предполагаемого исследования.

Вывоз геологической информации на искусственных носителях за пределы Республики Узбекистан осуществляется без ограничений, если иное не предусмотрено законодательством о государственных секретах.

Ограничения, предусмотренные в частях восьмой и девятой настоящей статьи, не применяются в отношении недропользователей, осуществляющих пользование пространствами недр для целей, не связанных с добычей полезных ископаемых.

Статья 24. База данных кадастровой системы недр

База данных кадастровой системы недр представляет собой базу данных, в которой объединяются, хранятся, ведутся и регулярно обновляются все данные в сфере геологического изучения, добычи, а также о деятельности после прекращения добычи полезных ископаемых по всей территории Республики Узбекистан.

База данных кадастровой системы недр включает в себя следующее:

1) геологическую, гидрогеологическую, геофизическую, геохимическую и иную информацию о потенциальных, действующих и приостановленных участках добычи твердых полезных ископаемых и углеводородов, а также зонах минерализации;

2) информацию о недрах и связанных с ними сооружениях, зарегистрированных в материалах государственного фонда недр;

3) сведения, которые включают в себя географические данные, геологические данные и соответствующие экономические данные для всех действующих и ранее выданных разрешений на недропользование, и другие права по недропользованию;

4) информацию государственного мониторинга состояния недр, государственного баланса запасов полезных ископаемых, а также картографические материалы, государственный учет и государственную статистическую отчетность в области пользования и охраны недр.

Все ранее полученные данные подлежат учету в разделе базы данных по историческим данным с целью обеспечения их сохранности.

Вместе с картографическими данными Министерства горной промышленности и геологии Республики Узбекистан база данных кадастровой системы недр обеспечивает основу для геологической базы данных на основе геоинформационной системы (далее — ГИС), предусмотренной статьей 25 настоящего Закона.

Статья 25. Интерактивный геологический портал

Интерактивный геологический портал предоставляет доступ к сведениям в сфере недропользования на основе информации базы данных кадастровой системы недр и геологической базы данных на основе ГИС.

Помимо доступа к данным и визуализации данных кадастра государственного фонда недр, геологическая база данных на основе ГИС содержит имеющиеся неконфиденциальные данные и информацию о: существующих и заброшенных участках добычи полезных ископаемых; загрязненных участках; проявлениях полезных ископаемых и запасах месторождений; почвоведении, эрозии, геологии, геохимии, тектонике, геофизике, гидрогеологии и инженерной геологии; климатических условиях и, если применимо, геотермальной энергии.

Геологическая база данных на основе ГИС позволяет осуществлять обмен информацией через портал ГИС или веб-страницы, напрямую или через другие информационные системы.

Данные интерактивного геологического портала доступны для использования в соответствии с положениями настоящего Закона.

Статья 26. Предоставление доступа к информации в сфере недропользования

Центр пользования недрами обеспечивает доступ общественности к основной информации в соответствии с настоящим Законом, включая как минимум следующую информацию:

1) о выданных разрешениях на право пользования участком недр, в том числе об уступке, передаче права пользования участком недр, а также о переоформлении, приостановлении, прекращении действия и аннулировании разрешений;

2) об обеспечении ликвидации последствий пользования недрами, включающей вид и сумму обеспечения, срок его действия и наименование организации, выдавшей обеспечение;

3) об общей сумме расходов, произведенных недропользователем по годам, согласно представленной отчетности;

4) о доле местного содержания в товарах, работах и услугах, приобретенных недропользователем для проведения работ по пользованию участком недр, за предыдущий отчетный период, если обеспечение доли местного содержания в товарах, работах и услугах предусмотрено соответствующими условиями пользования участками недр;

5) об общей сумме расходов на обучение местных кадров и финансирование научно-исследовательских работ на территории Республики Узбекистан, на социально-экономическую поддержку местного населения, произведенных недропользователем по предыдущим отчетным периодам, если указанные расходы являются обязательными согласно условиям соответствующего разрешения.

Такая информация предоставляется за номинальную плату для покрытия расходов.

Геологическая информация, содержащаяся в отчетах и других документах, полученных государственными органами, является коммерческой тайной недропользователя до тех пор, пока сохраняется действие разрешения, в том числе какого-либо последующего разрешения, и государственные органы обязаны принимать меры по защите ее конфиденциальности. По требованию других государственных органов, кроме государственных горнодобывающих компаний, такая информация может раскрываться им при условии принятия ими мер по охране ее конфиденциальности, в том числе и от государственных горнодобывающих компаний.

Центр пользования недрами раскрывает геологическую информацию, содержащуюся в отчетах и иной документации, полученную государственными органами путем ее опубликования или предоставления к ней открытого доступа:

1) если сведения получены в результате государственного геологического изучения недр в рамках государственных программ развития минерально-сырьевой базы;

2) по истечении срока действия разрешения на пользование участком недр (в том числе переоформленного);

3) при наличии письменного согласия недропользователя.

Данная информация может быть раскрыта по требованию других государственных органов при условии принятия в соответствии с требованиями настоящего Закона и иных актов законодательства мер по защите ее конфиденциальности.

Раскрытие информации, содержащейся в отчетах и других документах, полученных государственными органами иным способом, запрещается.

Информация, касающаяся исполнения обязательств об условиях пользования участками недр в части местного содержания, о планировании и проведении недропользователем закупок товаров, работ и услуг, о расходах на обучение местных кадров и об объемах расходов на научно-исследовательские работы на территории Республики Узбекистан, а также на социально-экономическое развитие региона не признается конфиденциальной.

Более детальные данные о геологическом строении участка недр, входящего в состав Государственного фонда недр, могут использоваться для проведения аукционов, тендеров или выдачи разрешений на основании актов Президента Республики Узбекистан или Кабинета Министров Республики Узбекистан в соответствии с настоящим Законом.

Такая информация может реализовываться по цене, определяемой нормативно-правовым актом, при условии, что такие данные основаны на геологических изысканиях, финансируемых Республикой Узбекистан или находятся в собственности и обрабатываются Республикой Узбекистан и не подлежат каким-либо обязательствам в отношении конфиденциальности. Условием предоставления таких детальных данных является заключение с получателем соглашения о конфиденциальности. Такие детальные данные предоставляются на основе освобождения от какой-либо ответственности.

Статья 27. Государственный баланс запасов полезных ископаемых

Государственный баланс запасов полезных ископаемых ежегодно ведется Центром пользования недрами в целях учета состояния и движения запасов полезных ископаемых Республики Узбекистан.

Государственный баланс запасов полезных ископаемых должен содержать сведения о количестве, качестве и степени изученности запасов каждого вида полезных ископаемых по месторождениям, имеющим промышленное значение, об их размещении, о степени промышленного освоения, добыче, потерях и обеспеченности запасами полезных ископаемых.

Государственный баланс запасов полезных ископаемых ведется на основе следующих сведений:

1) о геологическом изучении недр, в результате которого утверждены (переутверждены) запасы полезных ископаемых по определенным месторождениям и техногенным минеральным образованиям;

2) о добыче полезных ископаемых при разработке месторождений;

3) об извлечении полезных ископаемых при использовании техногенных минеральных образований.

Для учета в государственном балансе запасов полезных ископаемых недропользователями представляются следующие материалы, оформленные в соответствии с требованиями, установленными в актах законодательства:

1) отчет о результатах работ по геологическому изучению недр;

2) паспорт месторождения полезных ископаемых;

3) протокол Государственной комиссии по запасам полезных ископаемых об утверждении (переутверждении) запасов полезных ископаемых.

В целях создания условий для устойчивого использования недр, оплаты за пользование недрами, определения границ участков недр, предоставляемых в пользование, соответствующие геологические материалы могут подвергаться государственной экспертизе, а на основании положительного заключения будут утверждены запасы полезных ископаемых в изучаемых месторождениях. Государственной экспертизе могут также подлежать материалы по пространству недр, выделенные для подземного хранения.

Утверждение запасов полезных ископаемых для внесения в государственный баланс запасов полезных ископаемых, может осуществляться на всех стадиях геологического изучения недр на основе разведочных кондиций, определяющих промышленную ценность месторождения.

Учет государственных запасов полезных ископаемых составляется Центром пользования недрами на основании утвержденных государством запасов полезных ископаемых, утвержденных отчетов и данных государственного фонда недр.

Отчет о геологическом изучении недр, предоставляемый недропользователями, рассматривается и утверждается Государственной комиссией по запасам полезных ископаемых при геологической разведке для включения в государственный баланс запасов полезных ископаемых. В случае неутверждения отчета для этой цели недропользователь не обязан вносить изменения в отчет.

Результаты экспертизы, содержащиеся в отчетах по геологическому изучению, предоставляемые Государственной комиссии по запасам полезных ископаемых, вносятся в государственный фонд недр.

Работы, связанные с ведением государственного баланса запасов полезных ископаемых, финансируются из республиканского бюджета Республики Узбекистан в рамках ежегодных государственных программ развития минерально-сырьевой базы.

Статья 28. Государственное геологическое изучение недр

В целях обеспечения развития минерально-сырьевой базы Республики Узбекистан за счет средств республиканского бюджета Республики Узбекистан и привлекаемых средств реализуются долгосрочные (на срок более пяти лет), краткосрочные (на срок от двух до пяти лет) и ежегодные государственные программы.

Государственная программа должна отражать конкретно обозначенные цели, необходимые меры по их достижению, а также потребности в финансовых ресурсах.

Разработчиком государственных программ, а также заказчиком выполняемых работ в рамках этих программ по государственному геологическому изучению недр выступает Министерство горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан.

Государственное геологическое изучение недр включает в себя геологическое, инженерно-геологическое, гидрогеологическое и почвенно-геологическое картирование, а также определенные геологоразведочные работы.

Проектирование предусмотренных в государственных программах работ осуществляется строго по геологическому заданию, утвержденному заказчиком.

Инструкция по составлению проектно-сметной документации геологоразведочных работ утверждается Министерством горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан.

Получение разрешения для выполнения работ по геологическому изучению недр, в том числе по рекогносцировке углеводородов в рамках государственных программ не требуется.

Для начала работ в рамках государственных программ требуются следующие:

1) положительное заключение государственной экологической экспертизы;

2) постановка на государственный учет работ по геологическому изучению недр.

Перечень работ по геологическому изучению недр, не требующих проведения государственной экологической экспертизы, утверждается Министерством экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан.

Работы по государственному геологическому изучению недр проводятся в соответствии с инструкциями, утверждаемыми Министерством горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан.

Министерство горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан имеет право выплачивать денежное вознаграждение лицам, нанятым государством, которые:

1) открыли либо проводили геологическое изучение неизвестного ранее месторождения полезных ископаемых на территории Республики Узбекистан, имеющего промышленную ценность;

2) выявили дополнительные запасы полезных ископаемых или новые полезные ископаемые и попутные полезные компоненты на ранее известном месторождении или участке месторождения, существенно увеличивающие его промышленную ценность.

Государственный учет работ по геологическому изучению недр ведется Центром пользования недрами в целях обобщения, систематизации и использования геологической и иной информации о недрах, содержащейся в геологических отчетах, картах и других материалах, а также предотвращения необоснованного проведения работ на одном и том же участке недр.

Кадастровые квадраты, на которых проводится государственное геологическое изучение недр, подлежат соответствующему учету в кадастре государственного фонда недр и не являются открытыми участками недр. Такие кадастровые квадраты возвращаются в статус открытых квадратов после завершения государственного геологического изучения недр.

Министерство горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан может привлечь подрядчика для проведения геологического изучения недр в рамках государственной программы в соответствии с актами законодательства.

Информация о результатах проведения государственного геологического изучения недр предоставляется в открытый доступ не позднее двух месяцев со дня приемки геологического отчета о государственном геологическом изучении недр.

Статья 29. Условия застройки на участках залегания полезных ископаемых

При выборе участков под размещение населенных пунктов, промышленных и других объектов, расположенных за пределами территории городов, необходимо заключение Центра пользования недрами об отсутствии или малозначительности полезных ископаемых в недрах под участком предстоящей застройки.

Застройка площадей залегания месторождений полезных ископаемых, не переданных в пользование (за исключением месторождений строительных материалов и заполнителей), а также размещение в местах их залегания подземных сооружений, не связанных с добычей полезных ископаемых, допускаются в исключительных случаях по согласованию с Министерством горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан с учетом обеспечения извлечения из недр полезных ископаемых.

Порядок выдачи разрешения на застройку площадей залегания полезных ископаемых определяется в соответствии с актами законодательства.

Глава 4. Общие требования пользования и охраны недр

Статья 30. Виды недропользования

Видами недропользования являются:

1) геологическое изучение твердых полезных ископаемых;

2) добыча твердых полезных ископаемых;

3) рекогносцировка углеводородов;

4) геологическое изучение углеводородов;

5) добыча углеводородов;

6) геологическое изучение в целях подземного хранения;

7) подземное хранение;

8) старательская добыча;

9) сбор образцов коллекционных материалов.

Статья 31. Разрешение на право пользования участками недр

Каждый вид пользования недрами осуществляется на основе полученного разрешения на право пользования участками недр, в порядке и на условиях, предусмотренных настоящим Законом.

Центр пользования недрами выдает разрешение на все виды пользования участками недр, предусмотренные настоящим Законом, за исключением разрешения на использование пространства недр для строительства и эксплуатации подземных сооружений в целях хранения и захоронения отходов (за исключением хранения углеводородов), которое выдается Министерством экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан.

Разрешение на право пользования участками недр является документом, удостоверяющим право его владельца на исключительное пользование участком недр, размер которого определен количеством кадастровых квадратов, в течение предусмотренного срока, с учетом некоторых ограничений, установленных настоящим Законом, при условии соблюдения требований настоящего Закона и иных актов законодательства.

Разрешение выдается по принципу первого поданного заявления (далее — принцип «первый пришел — первый получил») или на основе дополнительных способов выдачи разрешения, предусмотренных настоящим Законом.

Допускается выдача одному лицу неограниченное количество разрешений, за исключением случаев, предусмотренных настоящим Законом.

Разрешения, выданные на смежные квадраты, которые являются частью одного и того же проекта, могут рассматриваться как один проект для целей регулирования, включая регулирование по охране окружающей среды, в соответствии с настоящим Законом.

Разрешения оформляются только на имя одного лица.

Выдача нескольким лицам разных видов разрешений на право пользования одним кадастровым квадратом не допускается, за исключением случаев, предусмотренных настоящим Законом.

Допускается выдача разрешений одновременно на несколько видов недропользования.

Центр пользования недрами или Министерство экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан ведут кадастр выданных разрешений в соответствии с законодательством.

Разрешение оформляется по форме, включающей установленной формы бланк с Государственным гербом Республики Узбекистан, а также текстовые, графические и иные приложения, являющиеся неотъемлемой составной частью разрешения и определяющие основные условия пользования недрами. Разрешения выдаются в электронной форме с QR-кодом (матричный штрих-код) через информационную систему «Лицензия» или Единый портал интерактивных государственных услуг.

К разрешению должна быть приложена заверенная Центром пользования недрами или Министерством экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан карта, отображающая кадастровые квадраты.

Разрешение не дает недропользователю право собственности на землю.

Вне зависимости от какого-либо права, которым лицо может обладать на землю, лицо не вправе проводить работы, связанные с пользованием недр, если такое лицо не получило разрешение или иным образом не действует в соответствии с настоящим Законом.

Статья 32. Правомочные лица для получения разрешений

Центр пользования недрами рассматривает только те заявления на выдачу разрешений (за исключением разрешений на подземное хранение кроме углеводородов, выдаваемых Министерством экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан), которые были поданы правомочными лицами, и только правомочные лица вправе получить разрешение на пользование недрами.

Правомочным лицом является лицо, отвечающее требованиям настоящей статьи.

Заявителем на выдачу разрешения и недропользователем является:

1) физическое лицо, являющееся гражданином Республики Узбекистан;

2) резидент Республики Узбекистан;

3) юридическое лицо, созданное в соответствии с законодательством Республики Узбекистан.

Разрешение, за исключением разрешения на сбор образцов коллекционных материалов, не должно выдаваться, передаваться или находиться прямо или косвенно во владении у физического лица, которое:

1) не зарегистрировано в качестве субъекта предпринимательства;

2) работает в республиканских органах исполнительной власти или выполняет функции от имени государства, которое в силу своего положения, должности или обязанностей участвует в предоставлении прав на пользование недрами или имеет доступ к геологической информации или данным о разведанных полезных ископаемых. Настоящее положение продолжает действовать в течение одного года после того, как указанное лицо перестанет занимать свою должность или исполнять обязанности;

3) является супругом (супругой), родителем, ребенком или кровным братом, или сестрой какого-либо из лиц, указанных в пункте 2 настоящей части;

4) было осуждено по приговору суда за нарушение законодательства о недрах или у которого было отозвано разрешение. Настоящее положение применяется сроком на три года после отбытия наказания или отзыва разрешения;

5) было осуждено по приговору суда за совершение преступлений, связанных с мошенничеством. Настоящее положение применяется сроком на три года после отбытия наказания.

Разрешение не должно передаваться, выдаваться или находиться прямо или косвенно во владении у юридического лица:

1) не зарегистрированного в соответствии с актами законодательства Республики Узбекистан;

2) находящегося на стадии ликвидации, отличной от ликвидации, требуемой для реструктуризации такого юридического лица, в том числе реорганизации в рамках процедуры банкротства;

3) в отношении которого судом компетентной юрисдикции было вынесено решение о прекращении его деятельности;

4) бенефициарная собственность которого принадлежит физическому лицу, которое подпадает под исключение в соответствии с настоящей статьей.

Каждое юридическое лицо, подающее заявление на выдачу разрешения на добычу полезных ископаемых, должно предоставить достоверную информацию о своем бенефициарном владельце в качестве доказательства того, что он является правомочным лицом.

Статья 33. Участки недр, доступные для получения разрешений

Разрешения на недропользование могут выдаваться только на открытые кадастровые квадраты. Заявления на выдачу разрешения на недропользование могут подаваться на все открытые кадастровые квадраты.

Все кадастровые квадраты являются открытыми кадастровыми квадратами, если это прямо не запрещено настоящей статьей.

Открытым кадастровым квадратом не является кадастровый квадрат, внешние границы которого расположены в пределах следующих территорий:

1) кадастровые квадраты, на территории которых недропользование запрещено в соответствии со статьей 34 настоящего Закона;

2) кадастровые квадраты, на которых расположены охраняемые природные территории, геологические заказники, памятники природы или культуры, либо участки, зарезервированные для научного или учебного пользования в соответствии со статьей 35 настоящего Закона;

3) кадастровые квадраты, в отношении которых уже выдано другое разрешение на основные виды деятельности в сфере недропользования в соответствии со статьей 108 и пунктом 4 части первой статьи 169 настоящего Закона;

4) кадастровые квадраты, которые обозначены Центром пользования недрами для старательской добычи в соответствии с настоящим Законом;

5) кадастровые квадраты, зарезервированные Центром пользования недрами для проведения аукциона или тендера в соответствии с настоящим Законом;

6) кадастровые квадраты, на которых проводится геологическое изучение в рамках государственных программ развития минерально-сырьевой базы Республики Узбекистан;

7) кадастровые квадраты, отнесенные Министерством горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан к запрещенным кадастровым квадратам в соответствии с частью пятой настоящей статьи.

Разрешения не выдаются и деятельность не осуществляется на кадастровых квадратах, перечисленных в части третьей настоящей статьи, за исключением случаев, предусмотренных настоящим Законом.

Месторождения полезных ископаемых, подлежащие геологическому изучению государством, не подлежат выставлению на аукцион или тендер до утверждения их запасов в соответствии с положениями, предусмотренными в статье 49 настоящего Закона, если настоящим Законом не предусмотрено иное. Месторождения полезных ископаемых, подлежащие геологическому изучению государством, не выставляемые на аукцион или тендер, возвращаются в категорию открытых кадастровых квадратов.

Министерство горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан может объявить дополнительные участки, на которых запрещается недропользование, в любой момент, когда может считаться, что они отвечают общественным интересам, после проведения исследования, подтверждающего такой общественный интерес. При принятии такого решения, кадастровые квадраты из категории открытых квадратов переводятся в категорию участков, на которых недропользование запрещено, и Центр пользования недрами может определить соответствующие открытые кадастровые квадраты в качестве запрещенных участков посредством внесения учетной записи в кадастр государственного фонда недр о таких соответствующих кадастровых квадратах и сроках их нахождения в качестве запрещенных участков.

Запрещенные участки учитываются в кадастре государственного фонда недр.

Запреты, предусмотренные настоящей статьей, не распространяются на аэрогеофизические работы или исследования методами дистанционного зондирования Земли, за исключением территорий, предоставленных для нужд обороны.

Недропользователи, которые могут доказать убытки в связи с ограничением своих прав из-за объявления дополнительного запрещенного участка, имеют право на получение компенсации.

Статья 34. Территории, на которых пользование недрами запрещено или ограничено

Пользование недрами запрещается на следующих территориях:

1) на территории земель, предоставленных для нужд обороны;

2) в радиусе ста метров от могильников, мест погребения, а также от земельных участков, отведенных под могильники и места погребения;

3) на территории земельного участка, занятого действующим гидротехническим сооружением, не являющегося объектом размещения техногенных минеральных образований горно-перерабатывающих (обогатительных) производств, и прилегающей к нему территории в радиусе пятисот метров.

Запрещено недропользование на территории водного фонда, за исключением старательской добычи, геологического изучения и добычи углеводородов.

Пользование недрами ограничивается на следующих территориях:

1) на территории земель населенных пунктов и прилегающих к ним территориях в радиусе пятисот метров (за исключением работ по поиску и оценке подземных вод, добыче твердых полезных ископаемых подземным способом — по согласованию с органами исполнительной власти на местах и в случаях представления доказательств отсутствия риска нанесения ущерба существующей инфраструктуре в результате добычи полезных ископаемых);

2) на территории земельных участков, принадлежащих третьим лицам и занятых зданиями и сооружениями, многолетними насаждениями, и прилегающих к ним территориях в радиусе ста метров без согласия таких лиц;

3) на территории земельных участков, занятых объектами инфраструктуры, и прилегающих к ним территориях на расстояниях, установленных актами законодательства.

Разрешения на геологическое изучение могут выдаваться только на кадастровые квадраты в отношении земельных участков, перечисленных в части третьей настоящей статьи, по согласованию с органами исполнительной власти на местах или землевладельцем соответственно. Разрешения на основные виды деятельности в сфере недропользования на кадастровых квадратах в отношении земельных участков, указанных в части второй настоящей статьи, выдаются только для подземного пользования недрами, которое будет осуществляться на достаточной глубине от поверхности земли, без воздействия на наземные сооружения, и могут выдаваться по согласованию с органами исполнительной власти на местах и населением, проживающим в соответствующих населенных пунктах, с учетом компенсации за возможный ущерб.

Разрешения на геологическое изучение недр могут выдаваться на кадастровые квадраты сельскохозяйственных угодий в соответствии с Земельным кодексом Республики Узбекистан. Разрешения на основные виды деятельности в сфере недропользования на кадастровые квадраты, на которых расположены сельскохозяйственные угодья, выдаются только для пользования недрами, которое будет осуществляться на достаточной глубине от поверхности земли, без оказания влияния на сельскохозяйственную деятельность и по согласованию с пользователями сельскохозяйственных угодий (земельных участков), с учетом выплаты компенсации за причиненный ущерб.

Статья 35. Охрана участков недр, представляющих особую природную, научную и культурную ценность

Государственные заповедники, природные и геологические парки, комплексные (ландшафтные) заказники, памятники природы, биосферные резерваты, государственные заказники и питомники являются охраняемыми природными территориями, и какой-либо кадастровый квадрат, полностью или частично находящаяся на такой территории, не является открытым квадратом. Охраняемые природные территории имеют свои пространственные границы. Запрещается проведение какой-либо деятельности, нарушающей сохранность природных объектов и комплексов этих территорий. Охраняемые природные территории подлежат учету в кадастре государственного фонда недр.

Редкие геологические обнажения, минералогические образования, палеонтологические объекты и другие участки недр, представляющие особую научную или культурную ценность, могут быть объявлены охраняемыми геологическими объектами, в том числе геологическими заказниками, заказниками, памятниками природы и (или) культуры или научными и учебными полигонами.

Кадастровые квадраты на землях, отнесенных к геологическим объектам, геологическим заповедникам, заказникам, памятникам природы и (или) культуры либо предназначенных для научного или учебного пользования, считаются охраняемыми геологическими объектами после присвоения им соответствующего статуса. Такой статус вносится в кадастр государственного фонда недр.

Пользование участками недр на территориях охраняемых геологических объектов, геологических заповедников, заказников, памятников природы и (или) культуры либо зарезервированных для научных или учебных целей допускается только с разрешения Кабинета Министров Республики Узбекистан.

Деятельность на территориях охраняемых геологических объектов осуществляется в соответствии с положениями законодательства об охраняемых природных территориях.

В случае обнаружения при пользовании недрами объектов, представляющих историческую, научную, художественную и иную культурную ценность, недропользователи обязаны приостановить работы на соответствующем участке недр и в письменной форме или по адресу электронной почты уведомить об этом Центр пользования недрами и органы исполнительной власти на местах.

В течение шестидесяти дней после получения уведомления предусмотренного частью шестой настоящей статьи, органы исполнительной власти на местах и Агентство культурного наследия Республики Узбекистан могут объявить о необходимости резервирования данного участка для проведения археологических исследований. Если они не сделали такого заявления в течение шестидесяти дней, недропользователь может возобновить деятельность по недропользованию на затронутом участке недр. Если органы исполнительной власти на местах и соответствующие органы, ответственные за охрану и использование объектов культурного наследия, не извлекли или не обеспечили сохранность обнаруженных объектов в течение шестидесяти дней, в зависимости от преобладающих обстоятельств, недропользователь может извлечь, обеспечить сохранность и хранение этих объектов от имени государства и за счет государства.

Статья 36. Общие требования к осуществлению деятельности в сфере недропользования

Вся деятельность в сфере недропользования должна осуществляться в соответствии с применимой надлежащей отраслевой практикой и должна быть направлена на обеспечение:

1) сохранения ресурсов недр, которое осуществляется за счет использования надлежащих методов и процессов с целью максимальной добычи и извлечения полезных ископаемых технически и экономически устойчивым образом, а также минимизации потерь;

2) соблюдения техники безопасности, предусматривающей использование методов и процессов, которые способствуют соблюдению охраны труда и предотвращению аварий, несчастных случаев, а также приводят к снижению до практически целесообразного низкого уровня риска для персонала, объектов и существующей инфраструктуры, а также местного населения и общественности;

3) охраны окружающей среды, которая требует принятия методов и процессов, приводящих к минимальному негативному воздействию деятельности в сфере недропользования на окружающую среду.

По запросу Центра пользования недрами недропользователь демонстрирует, что конкретная практика, процедура или спецификация соответствуют применимой надлежащей отраслевой практике путем:

1) предоставления доказательств того, что принятая практика, процедура или спецификация соответствуют либо являются более строгими, чем стандарт, принятый международно признанной организацией, и признается Центром пользования недрами в качестве применимого стандарта;

2) предоставления доказательств того, что принятая практика, процедура или спецификация является надежной, безопасной, эффективной и необходимой.

Статья 37. Предоставление недропользователю земельных участков поверхности кадастрового квадрата

При необходимости, в целях проведения добычи полезных ископаемых, углеводородов, подземного хранения земельные участки, поверхность которых соответствует кадастровым квадратам, могут изыматься (с возмещением нанесенного ущерба) для общественных нужд, в порядке, предусмотренном актами законодательства.

После изъятия (с возмещением нанесенного ущерба) земельного участка для общественных нужд и государственной регистрации данного земельного участка в качестве государственной собственности земельный участок переводится в другую категорию земельного фонда в порядке, установленном актами законодательства.

Земельные участки поверхности кадастрового квадрата, включенные в кадастр государственного фонда недр, предоставляются Центру пользования недрами или Министерству экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан по их запросам в постоянное пользование.

В случае изъятия земельных участков для общественных нужд в целях пользования недрами органы исполнительной власти на местах в порядке, установленном актами законодательства, согласовывают размер и условия выплаты компенсации с землевладельцем, землепользователем или собственником изымаемого земельного участка, в целях пользования недрами.

Компенсационная выплата возмещается за счет средств централизованных фондов по возмещению убытков физическим и юридическим лицам в связи с изъятием у них земельных участков для общественных нужд.

Центр пользования недрами или Министерство экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан отражают размер компенсации и требование о ее выплате в разрешении, а также включают их в документацию электронного аукциона, тендера.

Земельные участки, переданные в постоянное пользование Центру пользования недрами или Министерству экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан не подлежат обложению земельным налогом до передачи в аренду недропользователю.

Выдача разрешения на право добычу твердых полезных ископаемых и углеводородов, а также подземного хранения осуществляется только после предоставления соответствующего земельного участка Центру пользования недрами или Министерству экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан на праве постоянного пользования.

Одновременно с выдачей разрешения на добычу твердых полезных ископаемых, и добычу углеводородов, а также на подземное хранение заключается договор аренды земельного участка между Центром пользования недрами или Министерству экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан и недропользователем, который является неотъемлемой частью условий пользования участком недр, прилагаемых к разрешению.

Договор аренды или право ограниченного пользования земельным участком (сервитут) прекращаются по истечении срока действия связанного с ним разрешения.

Затраты, связанные с изъятием земельных участков для общественных нужд в целях пользования недрами, в течении трех дней с даты выдачи разрешения подлежат возмещению недропользователем в Централизованный фонд по возмещению убытков физическим и юридическим лицам в связи с изъятием у них земельных участков для общественных нужд, созданный при Кабинете Министров Республики Узбекистан.

По предоставленному в аренду земельному участку и осуществляемой деятельности недропользователем производится уплата налогов, сборов и платежей, предусмотренных актами законодательства.

Геологическое изучение недр на открытых площадках осуществляется на основании решений органов исполнительной власти на местах без изъятия земельных участков, предоставленных в соответствии с земельным законодательством, после выдачи соответствующего разрешения на геологическое изучение недр. На земельных участках поверхности кадастрового квадрата с пользователем (владельцем) земельного участка может быть установлено право ограниченного пользования (сервитут) для геологического изучения недр.

Глава 5. Геологическое изучение твердых полезных ископаемых

Статья 38. Рекогносцировочные работы на твердые полезные ископаемые

Любое правомочное лицо может проводить рекогносцировочные работы на твердые полезные ископаемые без разрешения на каком-либо кадастровом квадрате, за исключением земельных участков, предоставленных для нужд обороны, при условии, что такое лицо уведомит Центр пользования недрами и зарегистрирует свое наименование и адрес, а также предоставит описание и расположение земельного участка, на котором оно предлагает проводить рекогносцировочные работы.

Запрещается нарушать целостность недр в ходе проведения рекогносцировочных работ на твердые полезные ископаемые, и какое-либо лицо, предлагающее проведение рекогносцировочных работ, должно получить разрешение на въезд на земельный участок со стороны землевладельца, землепользователя или собственника земельного участка при необходимости.

Статья 39. Заявление на выдачу разрешения на геологическое изучение твердых полезных ископаемых

Разрешение на геологическое изучение твердых полезных ископаемых выдается Центром пользования недрами путем рассмотрения заявления по принципу «первый пришел — первый получил» на открытые кадастровые квадраты.

Любое правомочное лицо вправе подать заявление в Центр пользования недрами на выдачу разрешения на проведение геологического изучения твердых полезных ископаемых по принципу «первый пришел — первый получил» на следующее максимальное количество открытых кадастровых квадратов:

1) для энергетических полезных ископаемых — 2 100 кадастровых квадратов;

2) для рудных и нерудных полезных ископаемых — 1 575 кадастровых квадратов;

3) для драгоценных и полудрагоценных камней — 525 кадастровых квадратов;

4) для строительных минералов и заполнителей — 105 кадастровых квадратов.

Все кадастровые квадраты, указанные в выданном разрешении, должны быть смежными.

Для выдачи разрешения на геологическое изучение твердых полезных ископаемых по принципу «первый пришел — первый получил» заявитель через электронные платформы подает в Центр пользования недрами заявление с приложением:

1) полного наименования заявителя в соответствии со свидетельством о государственной регистрации;

2) информации, удостоверяющие, что заявитель является правомочным лицом;

3) подробной информации о запрашиваемых открытых кадастровых квадратах, в том числе карты соответствующего масштаба с указанием их местоположения и координат;

4) документа, подтверждающий, что заявитель не нарушает лимит общего количества кадастровых квадратов, подлежащих представлению для выдачи разрешения;

5) письма с обязательством не начинать какую-либо горнодобывающую деятельность до проведения необходимой экологической экспертизы и получения положительного заключения государственной экологической экспертизы и Инспекции по контролю в сфере горнодобывающей промышленности и геологии при Министерстве горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан;

6) иной информации, необходимой в соответствии с актами законодательства.

Заявления рассматриваются Центром пользования недрами в установленном порядке.

Сбор за рассмотрение заявлений на выдачу разрешения на геологическое изучение твердых полезных ископаемых определяется актами законодательства. Сумма сбора возврату не подлежит.

После получения заявления Центр пользования недрами регистрирует заявление в реестре заявлений кадастра государственного фонда недр, с указанием даты и времени получения заявления и выдает заявителю документ, подтверждающий подачу заявления.

Центр пользования недрами подтверждает полноту заявления.

В случае обнаружения ошибок и недостатков в представленных с заявлением документах, Центр пользования недрами уведомляет об этом заявителя.

Заявитель в течение десяти рабочих дней с даты, указанной в уведомлении, исправляет выявленные ошибки и недостатки и заново подает заявление. Если ошибки и недостатки не исправлены в течение указанного срока, Центр пользования недрами отказывает в выдаче разрешения.

Статья 40. Дополнительные способы выдачи разрешения на геологическое изучение твердых полезных ископаемых

В случаях, когда Министерством горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан определена необходимость торгов путем проведения аукциона, разрешения на геологическое изучение твердых полезных ископаемых могут выдаваться путем проведения аукциона.

В отдельных случаях разрешения на геологическое изучение твердых полезных ископаемых могут выдаваться в соответствии с актами Президента Республики Узбекистан или Кабинета Министров Республики Узбекистан.

В таких случаях, соответствующие кадастровые квадраты резервируются Центром пользования недрами для проведения аукциона.

Аукционы для выдачи разрешения на геологическое изучение твердых полезных ископаемых осуществляются путем проведения торгов на электронной торговой площадке, исключающей постороннее вмешательство, в соответствии с законодательством.

Для получения права на участие в аукционе участники аукциона должны предоставить сведения, предусмотренные статьей 39 настоящего Закона. В отношении отдельных особо крупных и важных полезных ископаемых или месторождений полезных ископаемых Центром пользования недрами могут быть установлены дополнительные требования к участию в аукционе, например, требование о предоставлении доказательств финансовой и технической возможности выполнения предлагаемой программы работ.

Стартовая цена реализации права пользования участками недр для геологического изучения твердых полезных ископаемых на аукционах устанавливается актами законодательства в зависимости от вида полезного ископаемого.

Протокол об определении победителя аукциона является основанием для выдачи победителю разрешения на геологическое изучение полезных ископаемых на соответствующих кадастровых квадратах.

Средства от аукциона распределяются в порядке, установленном актами законодательства.

Помимо соблюдения всех требований настоящего Закона, к разрешениям на геологическое изучение твердых полезных ископаемых, выдаваемым на основании актов Президента Республики Узбекистан или Кабинета Министров Республики Узбекистан, могут предъявляться дополнительные условия и плата, которые устанавливаются соглашением, заключаемым между Кабинетом Министров Республики Узбекистан и недропользователем.

Статья 41. Оформление разрешения на геологическое изучение твердых полезных ископаемых

Срок рассмотрения поданного заявления не должен превышать двадцати рабочих дней с даты получения заполненного заявления в соответствии со статьей 39 настоящего Закона. В течение трех рабочих дней после истечения срока, установленного для рассмотрения поданного заявления, или завершения процесса аукциона, в зависимости от применимого случая, Центр пользования недрами выдает разрешение на геологическое изучение твердых полезных ископаемых правомочному лицу, которое первым подало заполненное надлежащим образом заявление, или победителю аукциона соответственно.

Отказ Центра пользования недрами в выдаче разрешения на геологическое изучение твердых полезных ископаемых должен быть обоснованным и соответствовать положениям настоящего Закона и актов законодательства.

При выдаче разрешения на геологическое изучение твердых полезных ископаемых вносится соответствующая запись в реестр разрешений кадастра государственного фонда недр.

Статья 42. Срок действия разрешения на геологическое изучение твердых полезных ископаемых

Разрешение на геологическое изучение твердых полезных ископаемых выдается на срок:

1) по основным видам полезных ископаемых — до пяти лет;

2) по нерудным полезным ископаемым — до двух лет.

Срок действия разрешения на геологическое изучение основных твердых полезных ископаемых может быть продлен по заявлению недропользователя дважды на четыре года.

Срок действия разрешения на геологическое изучение нерудных полезных ископаемых может быть продлен дважды на два года в каждом случае в порядке, установленном статьей 110 настоящего Закона.

При продлении срока действия разрешения на геологическое изучение твердых полезных ископаемых, количество кадастровых квадратов, включенных в разрешение, уменьшается на пятьдесят процентов.

Статья 43. Проведение работ по геологическому изучению твердых полезных ископаемых

Недропользователь до начала какой-либо горнодобывающей деятельности проводит необходимую экологическую экспертизу и получает все необходимые одобрения в сфере охраны окружающей среды и безопасности, в том числе положительное заключение государственной экологической экспертизы и Инспекции по контролю в сфере горнодобывающей промышленности и геологии при Министерстве горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан. Государственная экологическая экспертиза и Инспекция по контролю в сфере горнодобывающей промышленности и геологии при Министерстве горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан, в зависимости от применимого случая, предоставляют такие одобрения недропользователю, а их копии направляются непосредственно в Центр пользования недрами в течение пяти дней с момента получения их одобрения.

В течение ста восьмидесяти дней с момента выдачи разрешения на геологическое изучение основных видов твердых полезных ископаемых и в течение ста двадцати дней с момента выдачи разрешения на геологическое изучение нерудных полезных ископаемых, недропользователь обязан представить в Центр пользования недрами разработанный проект геологического изучения на весь период действия разрешения, в том числе, в случае необходимости план по ликвидации последствий пользования недрами.

Разрешения на геологическое изучение твердых полезных ископаемых, выданные по итогам аукциона, автоматически аннулируются, если проект геологического изучения основных полезных ископаемых не был предоставлен в течение ста восьмидесяти дней, нерудных полезных ископаемых — ста двадцати дней, с даты выдачи разрешения.

Проект геологического изучения включает в себя подробную информацию о видах полезных ископаемых, на которые будут проводиться работы, методах и средствах проведения геологического изучения, приблизительных объемах работ и план работ на период действия разрешения, а также доказательства финансовых и технических возможностей для выполнения предлагаемой программы работ. Формат и специальные требования для проекта геологического изучения предусматриваются в актах законодательства.

Проект геологического изучения, представленный недропользователем, подлежит утверждению Центром пользования недрами до начала проведения недропользователем геологического изучения. Центр пользования недрами в течение двадцати рабочих дней рассматривает проект геологического изучения. Отказ в утверждении проекта должен быть обоснованным. Проект геологического изучения может быть отклонен только в тех случаях, когда он не соответствует положениям настоящего Закона, природоохранного законодательства или иных применимых актов законодательства. В случаях, когда проект геологического изучения не был утвержден, недропользователь вправе повторно предоставить пересмотренную версию, с учетом замечаний Центра пользования недрами.

Работы, выполняемые в соответствии с разрешением на геологическое изучение твердых полезных ископаемых, выполняются в соответствии с утвержденным проектом геологического изучения, разработанным недропользователем. За исключением чрезвычайных ситуаций, проведение работ по геологическому изучению твердых полезных ископаемых, не предусмотренных проектом геологического изучения, запрещается.

В случае изменения видов, методов и (или) средств планируемых работ, а также объема и сроков проведения работ, недропользователь вносит соответствующие изменения в проект геологического изучения твердых полезных ископаемых.

Если изменения, предусмотренные в части седьмой настоящей статьи, требуют дополнительного согласования и экспертизы, пересмотренный проект геологического изучения твердых полезных ископаемых представляется в Центр пользования недрами для рассмотрения, в порядке предусмотренном частью пятой настоящей статьи.

Если изменения, предусмотренные в части седьмой настоящей статьи, требуют проведения какой-либо дополнительной экологической экспертизы, то такие изменения не будут реализованы до завершения такой экологической экспертизы и выдачи положительного заключения государственной экологической экспертизы и Инспекции по контролю в сфере горнодобывающей промышленности и геологии при Министерстве горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан.

Все проводимые геологоразведочные работы и получаемые результаты подлежат документированию в соответствии с нормативными документами, утвержденными Министерством горной промышленности и геологии Республики Узбекистан.

В период геологического изучения недропользователь не вправе возводить постоянные капитальные сооружения на участке, соответствующем земельному участку поверхности кадастрового квадрата, а также размещать на участке недр объекты отходов горнодобывающей деятельности, в соответствии со статьей 46 настоящего Закона.

Проведение гидрогеологических исследований при геологическом изучении участка недр является обязательным. При оценке ресурсов выявленной минерализации, недропользователь должен определить ее гидрогеологические характеристики с описанием физических и химических свойств подземных вод.

Если геологическое изучение предполагается проводить в пределах водоохранных зон поверхностных водных объектов, то проект геологического изучения и (или) опытно-промышленной добычи также согласовывается с соответствующими территориальными подразделениями Министерства водного хозяйства Республики Узбекистан и Министерства по чрезвычайным ситуациям Республики Узбекистан.

В случае обнаружения при проведении геологического изучения на участке недр месторождения полезных ископаемых, не указанных в разрешении на проведение геологического изучения, недропользователь обязан сообщить об этом в Центр пользования недрами и приостановить действия, которые могут создать препятствия для изучения и добычи выявленных полезных ископаемых, до включения обнаруженных полезных ископаемых в разрешение на геологическое изучение. По запросу недропользователя данный дополнительный вид полезного ископаемого включается в разрешение на геологическое изучение, вносятся соответствующие изменения в проект геологического изучения и обновленный проект представляется в Центр пользования недрами в соответствии со статьей 47 настоящего Закона.

Статья 44. Ежегодные минимальные расходы на геологическое изучение твердых полезных ископаемых

Недропользователь, имеющий разрешение на геологическое изучение твердых полезных ископаемых, обязан соблюдать требования о ежегодных минимальных расходах на геологическое изучение недр, установленные настоящей статьей.

Ежегодные минимальные расходы для недропользователя по кадастровым квадратам в рамках разрешений на геологическое изучение твердых полезных ископаемых устанавливаются законодательством. Расчет ежегодных минимальных расходов на геологическое изучение производится на основе базовой расчетной величины, установленной на территории Республики Узбекистан и действующей на 1 января отчетного года.

Если первый или последний год срока действия разрешения на геологическое изучение недр является неполным, то ежегодные минимальные расходы рассчитываются пропорционально за каждый полный месяц срока действия разрешения в соответствующем году.

В случае прекращения действия разрешения на геологическое изучение кадастрового квадрата в течение года, ежегодные минимальные расходы рассчитываются пропорционально за каждый полный месяц срока действия разрешения в указанном году. Приемлемые расходы и иные расходы, понесенные недропользователем, которые не подлежат включению в ежегодные минимальные расходы, определяются актами законодательства. Расчет минимальных расходов на геологическое изучение недр производится только в отношении расходов, понесенных в рамках соответствующего разрешения.

В случае нарушения обязательств по ежегодным минимальным расходам, предусмотренным настоящей статьей, недропользователь обязан произвести недостающие расходы и представить об этом отчет в Центр пользования недрами в срок не позднее двух месяцев, следующих за отчетным годом. При этом расходы, произведенные недропользователем в соответствии с настоящей статьей, не учитываются в расходах текущего года и считаются отраженными в отчете за отчетный год.

Статья 45. Права недропользователей, имеющих разрешение на геологическое изучение твердых полезных ископаемых

Недропользователь, имеющий разрешение на геологическое изучение твердых полезных ископаемых, имеет право на проведение геологического изучения полезных ископаемых, указанных в проекте геологического изучения недр.

Недропользователи, имеющие разрешение на геологическое изучение твердых полезных ископаемых, имеет следующие исключительные права:

1) проводить геологическое изучение на участке недр, предусмотренном в разрешении;

2) возводить временные промышленные и социальные объекты, необходимых для выполнения работ, в пределах выделенных земельных участков поверхности кадастрового квадрата, а также пользоваться общественными объектами и коммуникациями на договорной основе;

3) осуществлять опытно-промышленное производство, предусмотренное в статье 46 настоящего Закона;

4) запрашивать и получать разрешение на добычу твердых полезных ископаемых в любое время в течение срока действия разрешения на геологическое изучение, при условии соблюдения требований главы 6 настоящего Закона;

5) проводить иные работы, необходимые или сопутствующие геологическому изучению твердых полезных ископаемых.

Недропользователи, имеющие разрешение на геологическое изучение твердых полезных ископаемых, могут иметь и иные права в соответствии с настоящим Законом.

Статья 46. Опытная (пробная) и опытно-промышленная добыча полезных ископаемых в период геологического изучения недр

Недропользователь вправе в период геологического изучения участка недр произвести опытную (пробную) и опытно-промышленную добычу полезных ископаемых в случае подтверждения их наличия, с целью разработки или совершенствования технологии обогащения и переработки полезных ископаемых, оценки их качества и получения дополнительных данных, необходимых для построения геологической модели месторождения полезных ископаемых, и выбора рациональных методов и способов их разработки, а также использования техногенных минеральных образований.

Опытная (пробная) добыча полезных ископаемых осуществляется в объеме, обоснованном в проекте геологического изучения, с соблюдением:

1) норм и правил промышленной безопасности;

2) законодательства в сфере охраны окружающей среды, в том числе условий сохранения плодородного слоя почвы, ликвидации последствий пользования недрами, а также последующей рекультивации нарушенных земель, предусмотренных главой 15 настоящего Закона.

Опытно-промышленная добыча полезных ископаемых осуществляется после уведомления Центра пользования недрами и Инспекции по контролю в сфере горнодобывающей промышленности и геологии при Министерстве горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан.

Полезные ископаемые, добытые в ходе опытно-промышленной добычи, являются собственностью недропользователя. Продажа или передача таких полезных ископаемых запрещена до тех пор, пока недропользователь не получит разрешение на добычу твердых полезных ископаемых по данному проекту.

Результаты опытной (пробной) и (или) опытно-промышленной добычи и исследований полезных ископаемых должны быть отражены в отчете о результатах геологического изучения участка недр.

Недропользователь вправе возводить капитальные сооружения, связанные с опытно-промышленной добычей, на земельном участке, в отношении которого он получил права на земельный участок в соответствии со статьей 37 настоящего Закона.

Статья 47. Обязательства недропользователей, имеющих разрешения на геологическое изучение твердых полезных ископаемых

В течение срока действия разрешения на геологическое изучение твердых полезных ископаемых недропользователи обязаны:

1) начать горнодобывающую деятельность в течение тридцати дней со дня утверждения проекта геологического изучения и получения положительного заключения экологической экспертизы, указанной в части первой статьи 43 настоящего Закона;

2) обеспечить соответствие работ по геологическому изучению всем применимым нормам и правилам, а также надлежащей практике проведения горнодобывающей деятельности;

3) обеспечить соответствие работ по геологическому изучению действующему проекту геологического изучения;

4) ограничить всю деятельность по геологическому изучению и какое-либо иное законное пользование участком недр мерами, необходимыми для осуществления горнодобывающей деятельности, с целью обеспечения того, чтобы все эти работы не привели к нарушению общественных или частных интересов, которых можно избежать разумными средствами;

5) соблюдать ежегодные минимальные расходы, указанные в статье 44 настоящего Закона;

6) обеспечить сохранность и правильную маркировку естественных и искусственных носителей, хранить геологические, маркшейдерские и другие документы, разработанные в процессе геологического изучения;

7) представлять отчеты, необходимые в соответствии со статьей 48 настоящего Закона;

8) уплачивать ежегодные платежи, указанные в статье 161 настоящего Закона;

9) обеспечить консервацию геологических горных выработок и скважин, которые могут использоваться для разработки месторождений полезных ископаемых и иных целей, а также обеспечить ликвидацию горных выработок и скважин, не подлежащих использованию, в порядке, установленном законодательством;

10) разработать и финансировать план по ликвидации последствий в пользования недрами в соответствии с главой 15 настоящего Закона;

11) реализовывать утвержденные программы обучения и соблюдать нормы по охране труда, технике безопасности и созданию благоприятных условий труда для работников, а также меры по обеспечению готовности и ликвидации последствий аварий и чрезвычайных ситуаций в соответствии с главой 14 настоящего Закона и действующим законодательством;

12) соблюдать порядок ликвидации и закрытия объектов горнодобывающей деятельности и подземных сооружений, не связанных с добычей полезных ископаемых;

13) соблюдать порядок проведения периодических и выборочных проверок и (или) аудитов;

14) разработать и обеспечить соблюдение правил поведения по противодействию коррупции в соответствии с международными договорами, ратифицированными Республикой Узбекистан;

15) соблюдать стандарты инициатив прозрачности добывающих отраслей (ИПДО), действующие в Республике Узбекистан;

16) своевременно и достоверно декларировать и уплачивать все таможенные пошлины, платежи, сборы и налоги, которые не являются предметом спора;

17) сотрудничать со всеми соответствующими компетентными органами и правоохранительными органами в целях соблюдения положений настоящего Закона и какого-либо иного применимого законодательства.

Недропользователи, имеющие разрешения на геологическое изучение твердых полезных ископаемых, также могут нести и иные обязательства в соответствии с актами законодательства.

Статья 48. Отчетность при проведении геологического изучения твердых полезных ископаемых

Недропользователь по геологическому изучению твердых полезных ископаемых обязан ежегодно представлять в Центр пользования недрами отчет об исполнении обязательств, предусмотренных в разрешении на геологическое изучение недр за предыдущий календарный год не позднее первого марта следующего года. Отчеты за неполный календарный год представляются за фактический срок, не позднее чем через два месяца после окончания такого срока.

После прекращения действия разрешения, недропользователь обязан представить в Центр пользования недрами окончательный отчет о результатах геологического изучения на участке недр не позднее трех месяцев с даты прекращения действия разрешения.

Окончательный отчет о результатах геологического изучения включает в себя информацию о потенциальных месторождениях полезных ископаемых, выявленных в результате проведения геологического изучения, в том числе геологические детальные сведения, основанные на материалах первичной геологической информации, а также содержит данные о состоянии и результатах научных исследований, испытаний и геологического изучения в области геологии, бурения, отбора и опробования грунта, горных пород, подземных вод, образцов полезных ископаемых и других геологических материалов. Форма окончательного отчета о результатах геологического изучения и требования по отношению к нему определяются актами законодательства.

Окончательный отчет о результатах геологического изучения твердых полезных ископаемых должен включать информацию в соответствии с требованиями Комитета по международным стандартам отчетности о запасах твердых полезных ископаемых (CRIRSCO), с учетом положений, предусмотренных в пунктах одиннадцать и двенадцать части первой статьи 169 настоящего Закона.

Окончательный отчет по результатам геологического изучения недр представляется в Государственную комиссию по запасам полезных ископаемых для проведения государственной экспертизы геологических материалов и утверждения запасов полезных ископаемых.

В случае, если окончательный отчет о результатах геологического изучения недр не содержит сведений о выявленном месторождении с подсчетом запасов полезных ископаемых, то он представляется только в Центр пользования недрами для обобщения и систематизации.

Информация о расходах на геологическое изучение и доле местного содержания, указанная в отчете о геологическом изучении, подлежит подтверждению аудитором в соответствии с требованиями Закона Республики Узбекистан «Об аудиторской деятельности». Такая информация также считается подтвержденной аудитором, если она отдельно приведена (отображена) в финансовой отчетности, прошедшей аудиторскую проверку.

Статья 49. Экспертиза геологических материалов и утверждение запасов полезных ископаемых государством

В течение срока действия разрешения на геологическое изучение твердых полезных ископаемых недропользователь вправе обратиться в Министерство горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан с заявлением об утверждении запасов нерудных полезных ископаемых на участке недр.

Государственная экспертиза геологических материалов и утверждение запасов полезных ископаемых государством осуществляются Государственной комиссией по запасам полезных ископаемых. Решение о промышленной значимости разведанных запасов полезных ископаемых является основанием для их постановки на государственный баланс.

Для проведения государственной экспертизы геологических материалов месторождений нерудных полезных ископаемых и утверждения их запасов Государственная комиссия по запасам полезных ископаемых организует на местах территориальные комиссии по запасам полезных ископаемых.

Государственная комиссия по запасам полезных ископаемых вправе, но не обязана привлекать компетентное лицо, признанное в соответствии с применимыми национальными или международными стандартами.

Государственная экспертиза геологических материалов и утверждение запасов полезных ископаемых осуществляются за счет средств недропользователя, запрашивающего такое утверждение.

Требование к геологическим материалам, представляемым для проведения государственной экспертизы, определяются Государственной комиссией по запасам полезных ископаемых с учетом сложности геологического строения участка недр и их количества.

Компетентное лицо по международным стандартам отчетности по запасам полезных ископаемых, привлеченное недропользователем, также может подготовить публичные отчеты о результатах геологоразведочных работ, запасах полезных ископаемых (за исключением нерудных полезных ископаемых). В этом случае, данное компетентное лицо обязано также подготовить отчеты в соответствии с требованиями Государственной комиссии по запасам полезных ископаемых для проведения государственной экспертизы геологических материалов и утверждения запасов полезных ископаемых.

Размер платы, взимаемой за проведение государственной экспертизы геологических материалов утверждается Центром пользования недрами по согласованию с Государственной комиссией по запасам полезных ископаемых.

Средства за проведение государственной экспертизы направляются для оплаты услуг привлекаемых экспертов и покрытия затрат на подготовку материалов для рассмотрения Государственной комиссией по запасам полезных ископаемых.

Плата за государственную экспертизу геологических материалов поступает на расчетный счет Центра пользования недрами.

Глава 6. Добыча твердых полезных ископаемых

Статья 50. Заявление на получение разрешения на добычу твердых полезных ископаемых

Недропользователь имеет исключительное право на получение разрешения на добычу твердых полезных ископаемых на смежных кадастровых квадратах, указанных в разрешении на геологическое изучение в соответствии со статьей 108 настоящего Закона до завершения срока действия разрешения, при условии, что по крайней мере на одном из таких кадастровых квадратов залегает месторождение твердых полезных ископаемых и использование такого месторождения твердых полезных ископаемых необходимо в коммерческих целях.

Для получения разрешения на добычу твердых полезных ископаемых недропользователь, подает заявление в Центр пользования недрами с указанием следующих сведений:

1) полное наименование заявителя в соответствии со свидетельством о государственной регистрации;

2) документ, удостоверяющий, что заявитель является правомочным лицом;

3) подробная информация о запрашиваемых кадастровых квадратах, в том числе карта соответствующего масштаба с указанием их местоположения и координатов;

4) окончательный отчет о геологическом изучении;

5) проект разработки месторождения или технико-экономическое обоснование;

6) доказательства финансовых, профессиональных и технических возможностей заявителя для осуществления предлагаемой горнодобывающей деятельности в соответствии с проектом разработки месторождения или технико-экономическом обоснованием;

7) положительное заключение государственной экологической экспертизы.

Требования в отношении документов, подаваемых вместе с заявлением, устанавливаются в актах законодательства.

Если срок действия разрешения на геологическое изучение твердых полезных ископаемых истекает в период ожидания недропользователем положительного заключения какой-либо экологической экспертизы, необходимой для подачи заявления на выдачу разрешения на добычу твердых полезных ископаемых, то разрешение на геологическое изучение продолжает действовать до получения положительного заключения экологической экспертизы или отказа.

Размер сбора за рассмотрение заявления на выдачу разрешения на добычу твердых полезных ископаемых определяется актами законодательства. Сумма сбора возврату не подлежит.

Статья 51. Дополнительные способы получения разрешения на добычу твердых полезных ископаемых

Разрешения на добычу твердых полезных ископаемых могут выдаваться путем проведения аукциона или тендера по месторождениям, определенным Центром пользования недрами.

В особых случаях, связанных с развитием страны, разрешение на добычу твердых полезных ископаемых может быть выдано в соответствии с актами Президента Республики Узбекистан или Кабинета Министров Республики Узбекистан.

К числу месторождений, указанных в частях первой и второй настоящей статьи относятся:

1) месторождения, разведанные в результате геологоразведочных работ в рамках разрешения на геологическое изучение, которые внесены государственный баланс после завершения срока разрешения (исключительное право на получение разрешения на добычу полезных ископаемых);

2) месторождения полезных ископаемых, разведанные за счет бюджетных средств в рамках государственных программ развития минеральной сырьевой базы.

В случаях предусмотренных частью первой настоящей статьи кадастровые квадраты, необходимые для добычи твердых полезных ископаемых, резервируются Центром пользования недрами.

Порядок проведения аукционов и тендеров определяется актами законодательства.

Основными задачами тендерного процесса являются:

1) организация эффективного взаимодействия министерств, ведомств и органов хозяйственного управления при разработке условий пользования участками недр;

2) согласование начальных условий тендера по предоставлению участков недр, разработанных на основе существующих геологических данных, отчетов о геологическом изучении и другой соответствующей информации;

3) организация проведения экспертизы представленного проекта разработки месторождения или предварительного технико-экономического обоснования либо технико-экономического обоснования инвестиционных проектов и оценки их соответствия законодательству Республики Узбекистан, а также установленным условиям пользования участками недр;

4) представление предпочтительного конкурсного заявления и заключения о целесообразности выдачи разрешения в Кабинет Министров Республики Узбекистан для утверждения.

Участники аукциона или тендера должны представить информацию, предусмотренную в статье 50 настоящего Закона, за исключением положительного заключения государственной экологической экспертизы, а также участник вправе представить предварительное технико-экономическое обоснование вместо технико-экономического обоснования. Участник аукциона или тендерного процесса должен предоставить обязательство не начинать горнодобывающую деятельность до проведения какой-либо необходимой экологической экспертизы и получения положительного заключения государственной экологической экспертизы и Инспекции по контролю в сфере горнодобывающей промышленности и геологии при Министерстве горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан.

Протокол об определении победителя аукциона или тендера является основанием для выдачи победителю разрешения на добычу полезных ископаемых на соответствующих кадастровых квадратах.

Победитель аукциона или тендера, недропользователь, получивший разрешение на основе акта Президента Республики Узбекистан или Кабинета Министров Республики Узбекистан, в течение одного года с момента выдачи разрешения должен представить в Центр пользования недрами проект разработки месторождения или технико-экономическое обоснование, положительное заключение государственной экологической экспертизы. Представленные документы рассматриваются в соответствии со статьей 53 настоящего Закона.

Разрешения на добычу полезных ископаемых, выдаваемые на основании актов Президента Республики Узбекистан или Кабинета Министров Республики Узбекистан, должны соответствовать всем требованиям настоящего Закона, по отношению к ним также могут применяться дополнительные условия и сборы, по соглашению, заключаемому между Кабинетом Министров Республики Узбекистан и недропользователем.

Средства от аукциона или тендера распределяются в порядке, определенном Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Статья 52. Оформление разрешения на добычу твердых полезных ископаемых

Центр пользования недрами в течение десяти рабочих дней с момента получения заявления на выдачу разрешения на добычу твердых полезных ископаемых, предоставленного недропользователем по геологическому изучению твердых полезных ископаемых, или получения окончательного проекта разработки месторождения или технико-экономического обоснования после завершения аукциона или тендерного процесса, или в связи с разрешением, выданным в соответствии с актами Президента Республики Узбекистан или Кабинета Министров Республики Узбекистан, в зависимости от применимого случая, рассматривает заявление и проводит предварительный обзор для определения его полноты.

Заявитель уведомляется о каких-либо недостатках в заявлении после завершения этапа предварительного обзора. Центр пользования недрами вправе разрешить заявителю исправить незначительные недостатки или отклонить заявление. Если заявление отклонено, заявитель вправе повторно подать новое заявление.

Первоначальное рассмотрение заявления осуществляется Центром пользования недрами в течение двадцати рабочих дней с момента получения заявления.

При рассмотрении заявления Центр пользования недрами рассматривает финансовые, профессиональные и технические возможности и способности заявителя для осуществления предлагаемой деятельности по добыче твердых полезных ископаемых, а также технические и эксплуатационные аспекты проекта разработки месторождения или технико-экономического обоснования на предмет полноты, исполнимости и соответствия предоставленных документов согласно статьям 50 и 53 настоящего Закона.

В случаях обнаружения недостатков в предлагаемом проекте разработки месторождения или технико-экономическом обосновании, Центр пользования недрами может потребовать от заявителя устранения недостатков в разумный срок, не превышающий девяносто дней. После получения такого запроса заявитель вправе отозвать свое заявление, внести в него изменения или предоставить письменное объяснение о нецелесообразности внесения изменений. Если заявитель вносит изменения в свое заявление или предоставляет письменное объяснение о нецелесообразности внесения в него изменений, Центр пользования недрами рассматривает такой ответ и предоставляет свой ответ в течение пятнадцати рабочих дней. Кроме того, заявитель вправе запросить проведение слушания, чтобы изложить свою позицию, а Центр пользования недрами имеет право потребовать личного присутствия заявителя для ответа на вопросы касательно обоснования. В таком случае Центр пользования недрами созывает такое слушание для рассмотрения аргументов заявителя в течение пятнадцати рабочих дней. Центр пользования недрами не имеет права поднимать новые вопросы, которые могли быть известны на тот момент и которые не были включены в его первоначальное рассмотрение в рамках процесса, описанного в настоящей части. Процесс, изложенный в настоящей части, применяется несколько раз до тех пор, пока Центр пользования недрами не будет готов утвердить разрешение или заявитель окончательно не отзовет свое заявление.

По завершении процесса, изложенного в частях первой — пятой настоящей статьи, Центр пользования недрами принимает либо отклоняет проект разработки месторождения или технико-экономическое обоснование.

В случаях, когда проект разработки месторождения или технико-экономическое обоснование приняты и заявление соответствует всем другим требованиям настоящего Закона, Центр пользования недрами выдает разрешение на добычу твердых полезных ископаемых. В случаях когда изменение проекта разработки месторождения или технико-экономического обоснования требует проведение дополнительной экологической экспертизы или ее пересмотра, разрешение не выдается до завершения проведения экологической экспертизы и получения положительного заключения государственной экологической экспертизы и Инспекции по контролю в сфере горнодобывающей промышленности и геологии при Министерстве горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан.

Центр пользования недрами имеет право отказать в выдаче разрешения на добычу полезных ископаемых, если заявление не соответствует требованиям, установленным в статье 50 настоящего Закона. Отказ должен быть обоснованным. Отказ по основаниям, не предусмотренным настоящим Законом, не допускается. Центр пользования недрами уведомляет заявителя о таком отказе по истечении срока рассмотрения.

При выдаче разрешения на добычу твердых полезных ископаемых в реестр разрешений кадастра государственного фонда недр вносится соответствующая запись.

Статья 53. Проект разработки месторождения и технико-экономическое обоснование

При рассмотрении проекта разработки месторождения или технико-экономического обоснования до выдачи разрешения на добычу твердых полезных ископаемых Центр пользования недрами рассматривает технические и эксплуатационные аспекты обоснования. Центр пользования недрами не несет ответственности за изучение финансовых аспектов обоснования. Центр пользования недрами может, на разумных основаниях, отдавать приоритет следующим критериям:

1) соответствие наилучшего имеющегося варианта добычи твердых полезных ископаемых;

2) применение устойчивых, экологически безопасных технологий для горнодобывающей деятельности;

3) предотвращение нанесения ущерба эксплуатируемым и прилегающим месторождениям полезных ископаемых и другим участкам недр в результате горнодобывающей деятельности и консервация запасов полезных ископаемых, залегающих в недрах;

4) максимальное получение общей доходности и прибыли для государства;

5) обеспечение максимального экономического сопутствующего эффекта от горнодобывающей деятельности в Республике Узбекистан.

В ходе проведения добычи твердых полезных ископаемых приоритетное значение имеют:

1) технологические схемы, обеспечивающие устойчивое комплексное извлечение полезных компонентов;

2) учет и контроль распределения полезных компонентов на различных стадиях переработки и степени их извлечения из месторождений полезных ископаемых;

3) максимально безопасное использование извлекаемых продуктов и отходов переработки, а также сточных вод;

4) хранение, учет и консервация временно неиспользуемых продуктов и отходов производства, содержащих полезные компоненты.

В зависимости от типов и свойств полезных ископаемых, методов разработки месторождений, видов технологии переработки и других факторов, могут предусматриваться дополнительные требования к разработке месторождений и переработке минерального сырья.

Статья 54. Срок действия разрешения на добычу полезных ископаемых

Срок действия разрешения на добычу полезных ископаемых не может превышать двадцати пяти лет с даты выдачи разрешения.

Срок действия разрешения на добычу полезных ископаемых может быть неоднократно продлен по заявлению недропользователя на период, не превышающий первоначальный срок действия разрешения, в порядке, предусмотренном статьей 110 настоящего Закона.

Статья 55. Проведение горнодобывающей деятельности

Недропользователь, имеющий разрешение на добычу твердых полезных ископаемых до начала какой-либо горнодобывающей деятельности должен пройти необходимую экологическую экспертизу и получить все соответствующие одобрения в сфере безопасности, в том числе положительное заключение государственной экологической экспертизы и Инспекции по контролю в сфере горнодобывающей промышленности и геологии при Министерстве горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан. Недропользователь предоставляет такие одобрения в Центр пользования недрами в течение пяти дней с момента их получения.

До начала какой-либо горнодобывающей деятельности недропользователь, получивший право на добычу твердых полезных ископаемых, вносит в Центр пользования недрами проект разработки соответствующего месторождения полезных ископаемых, включающий предварительный план по ликвидации последствий пользования недрами, который получил положительное заключение государственной экологической экспертизы и был согласован с Инспекцией по контролю в сфере горнодобывающей промышленности и геологии при Министерстве горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан. Если проект разработки месторождений был включен в предварительное технико-экономическое обоснование или технико-экономическое обоснование, представленное в соответствии со статьей 50 настоящего Закона, то повторное его предоставление не требуется.

Проект разработки месторождения должен соответствовать требованиям настоящего Закона.

Содержание проектов разработки месторождения и (или) опытно-промышленной добычи определяется недропользователем самостоятельно в соответствии с применимым законодательством Республики Узбекистан, с учетом подробностей, включенных в предварительное технико-экономическое обоснование или технико-экономическое обоснование, а также требований экологической и промышленной безопасности.

За исключением случаев чрезвычайных ситуаций, горнодобывающая деятельность осуществляется в соответствии с утвержденным текущим проектом разработки месторождения, подготовленным недропользователем.

Если ранее не были внесены изменения в соответствии со статьей 57 настоящего Закона, то проект разработки месторождения для проекта по основным видам полезных ископаемых действует в течение одного года, а проект разработки месторождения по нерудным полезным ископаемым — в течение двух лет с даты его утверждения Центром пользования недрами. Центр пользования недрами вправе требовать, чтобы проект разработки месторождения охватывал более длительный период, чем срок, указанный в настоящей части, но он не должен превышать четырех лет в случае, если крупномасштабность, техническое выполнение и продолжительность планируемой деятельности по недропользованию требуют увеличения сроков их реализации.

Все работы по добыче полезных ископаемых подлежат документированию в соответствии со статьями 59 и 61 настоящего Закона.

В случае обнаружения на участке недр в ходе горнодобывающей деятельности значительного месторождения полезных ископаемых, не указанного в разрешении на добычу твердых полезных ископаемых, недропользователь должен уведомить об этом Центр пользования недрами в десятидневный срок и внести изменения в свой проект разработки месторождения с учетом обнаруженного месторождения полезных ископаемых.

Если горнодобывающую деятельность предполагается проводить в пределах водоохранных зон поверхностных водных объектов, то проект разработки месторождения также согласовывается с соответствующими территориальными подразделениями Министерства водного хозяйства Республики Узбекистан.

Статья 56. Ежегодные минимальные расходы на добычу твердых полезных ископаемых

Недропользователь, за исключением проектов по техногенным минеральным образованиям, обязан соблюдать требования о ежегодных минимальных расходах на добычу твердых видов основных полезных ископаемых, предусмотренных настоящей статьей и актами законодательства.

Ежегодные минимальные расходы на добычу твердых видов полезных ископаемых устанавливаются в актах законодательства по каждому виду полезных ископаемых.

При неполном первом или последнем годе срока добычи твердых видов полезных ископаемых, ежегодные минимальные расходы рассчитываются пропорционально за каждый полный месяц периода добычи в указанном году. В случае прекращения действия разрешения на добычу твердых полезных ископаемых на кадастровом квадрате в течение какого-либо года, ежегодные минимальные расходы рассчитываются пропорционально за каждый полный месяц срока действия в указанном году.

Горнодобывающая деятельность, подлежащая включению, а также деятельность, не подлежащая включению в ежегодные минимальные расходы, предусматривается в актах законодательства. Расчет ежегодных минимальных расходов на добычу твердых полезных ископаемых производится только в отношении затрат, понесенных на кадастровых квадратах, указанных в разрешении.

Расчет ежегодных минимальных расходов в рамках разрешения на добычу твердых полезных ископаемых производится на основе базовой расчетной величины, установленной на территории Республики Узбекистан и действующей на 1 января отчетного года.

В случае нарушения обязательств по минимальным расходам по добыче, предусмотренных настоящей статьей, недропользователь обязан произвести недостающие расходы и представить об этом отчет в Центр пользования недрами в срок не позднее двух месяцев, следующих за отчетным годом. При этом расходы, произведенные недропользователем в соответствии с настоящей статьей, не учитываются в расходах текущего года и считаются, что за отчетный год отражены в отчете.

Статья 57. Внесение изменений в проект разработки месторождения

В случае изменения видов, методов и (или) способов планируемых работ по добыче полезных ископаемых, а также технологий, объемов и сроков проведения работ, изменения состава производственных объектов и объектов инфраструктуры пользователь недр обязан внести соответствующие изменения в проект разработки месторождения и представить его в Центр пользования недрами для согласования.

Изменения в проекты по добыче полезных ископаемых требуют согласования с Центр пользования недрами в случаях:

1) увеличения рисков проведения работ по добыче, предусмотренных в проекте;

2) если планируемые изменения по добыче полезных ископаемых, влекущие дополнительные риски, не предусмотрены в ранее согласованном проекте;

3) если планируемые изменения по добыче полезных ископаемых, осуществление которых приведет к тому, что экологические показатели, указанные в проекте, не будут достигнуты;

4) если планируемые изменения по добыче полезных ископаемых предполагают дополнительные нарушения целостности земельного покрова;

5) если планируются изменения в количестве и параметрах основных объектов горнодобывающего комплекса;

6) наличия существенных изменений в планируемых затратах;

7) наличия существенных изменений в обязательствах недропользователя.

Пересмотренный проект разработки месторождения рассматривается Центром пользования недрами в течение двадцати рабочих дней после получения пересмотренного проекта.

Центр пользования недрами рассматривает проект разработки месторождения на предмет полноты, исполнимости и соответствия статье 53 настоящего Закона. В случае обнаружения недостатков в изменениях, внесенных в проект разработки месторождения, Центр пользования недрами может потребовать от заявителя устранить такие недостатки в разумные сроки, в соответствии с процедурой, изложенной в части четвертой статьи 52 настоящего Закона. В случаях когда изменения, внесенные в текущий проект разработки месторождения, требуют проведения дополнительной экологической экспертизы или ее пересмотра, то утверждение такого проекта осуществляется только после проведения экологической экспертизы и выдачи положительного заключения государственной экологической экспертизы.

Проведение работ по измененному проекту разработки месторождения до его утверждения Центром пользования недрами запрещается.

После завершения процесса рассмотрения Центр пользования недрами должен принять либо отклонить пересмотренный проект разработки месторождения. Отклонение пересмотренного проекта разработки месторождения должно быть мотивированным. Отклонение по основаниям, не предусмотренным настоящим Законом, не допускается.

Статья 58. Права недропользователей, имеющих разрешение на добычу твердых полезных ископаемых

Недропользователи, имеющие разрешение на добычу твердых полезных ископаемых, имеют право добывать, перерабатывать, хранить, транспортировать, продавать и (или) экспортировать твердые полезные ископаемые, указанные в соответствующем разрешении.

Разрешение на добычу твердых полезных ископаемых предоставляет недропользователю в пределах предоставленных участков недр и земельных участков поверхности кадастрового квадрата, указанного в разрешении, и каких-либо необходимых соответствующих участках следующие исключительные права:

1) проводить дополнительное геологическое изучение;

2) проводить дополнительное изучение для переоценки запасов полезных ископаемых;

3) осуществлять горнодобывающую деятельность в соответствии с текущим проектом разработки месторождения;

4) осуществлять производство твердых полезных ископаемых;

5) проводить обогащение, переработку и обработку твердых полезных ископаемых, на которые выдано разрешение, в товарное сырье;

6) транспортировать, хранить и реализовывать добытые полезные ископаемые;

7) при условии получения соответствующих разрешений, согласований или одобрений, размещать горнодобывающие, перерабатывающие (обогатительные), транспортные и иные соответствующие объекты и техногенные минеральные образования, в том числе:

а) осуществлять строительство рудника, возведение постоянных сооружений и установку оборудования, необходимого для добычи, переработки, хранения и отгрузки добытых полезных ископаемых;

б) осуществлять строительство или установку сооружений и объектов для персонала рудника и членов их семей;

в) осуществлять строительство инфраструктуры для доставки добытых полезных ископаемых из рудника в пункты реализации;

8) при условии получения каких-либо применимых разрешений или одобрений, использовать:

а) подземные воды в пределах участка недр для целей, связанных с добычей полезных ископаемых, при условии наличия достаточного стока для пользователей ниже по течению;

б) какие-либо природные гидроэнергетические ресурсы в пределах участка недр для осуществления горнодобывающей деятельности;

9) при условии соблюдения положений, предусмотренных настоящим Законом, получать распространение действия разрешения на другие твердые полезные ископаемые, обнаруженные в промышленных объемах на участке, указанном в разрешении;

10) на разумное невмешательство в использование и исполнение разрешения.

Недропользователи, имеющие разрешение на добычу твердых полезных ископаемых, могут иметь и иные права в соответствии с законодательством.

Статья 59. Обязанности недропользователей, имеющих разрешение на добычу твердых полезных ископаемых

В течение срока действия разрешения на добычу твердых полезных ископаемых недропользователь обязан:

1) начать проведение горнодобывающей деятельности в течение трех лет по основным видам твердых полезных ископаемых и одного года по нерудным полезным ископаемым, с даты выдачи разрешения;

2) обеспечить соответствие всех видов горнодобывающей деятельности, в том числе технологии производства, всем применимым стандартам и нормам, а также надлежащей практике ведения горнодобывающей деятельности;

3) обеспечивать в значительной степени соответствие горнодобывающей деятельности текущему утвержденному проекту разработки месторождения;

4) представлять в Центр по недропользованию обновленный проект разработки месторождения по основным видам полезных ископаемых ежегодно, а по нерудным полезным ископаемым — каждые два года;

5) ограничивать все виды горнодобывающей деятельности и какое-либо иное законное использование участка недр мерами, необходимыми для осуществления горнодобывающей деятельности, с целью обеспечения того, чтобы все эти работы не привели к нарушению общественных или частных интересов, которых можно избежать разумными средствами;

6) создать, внедрить и регулярно обновлять соответствующую систему управления, предназначенную для обеспечения систематического и постоянного соблюдения всех требований, установленных действующим законодательством в отношении горнодобывающей деятельности, и контроля за обеспечением их исполнения;

7) вести достоверный учет добытых полезных ископаемых и производственных отходов, образующихся в процессе производства, в том числе обеспечить ведение ежедневных рабочих журналов и реестров производства, отгрузок продукции, поставок оборудования, несчастных случаев и посетителей объекта;

8) своевременно предоставлять отчеты о добыче полезных ископаемых в соответствии со статьями 61 и 62 настоящего Закона;

9) осуществлять реализацию утвержденного плана управления окружающей средой с учетом периодического его пересмотра и обновления, в том числе мониторинга и отчетности;

10) принимать водоохранные меры, а также соблюдать другие требования по охране водных объектов, установленных законодательством в отношении подземных вод, поступающих в горную выработку;

11) соблюдать экологические требования при хранении и утилизации отходов производства;

12) разрабатывать и финансировать план по ликвидации последствий пользования недрами в соответствии с главой 15 настоящего Закона;

13) соблюдать экологические и санитарно-эпидемиологические требования при хранении и утилизации отходов производства урана и продуктов переработки урана в соответствии со статьей 60 настоящего Закона;

14) реализовывать утвержденные программы обучения и нормы по охране труда, технике безопасности и созданию благоприятных условий труда для работников, а также меры по обеспечению готовности и ликвидации последствий аварий и чрезвычайных ситуаций в соответствии со статьей 136 настоящего Закона и действующим законодательством;

15) реализовывать утвержденные планы развития инфраструктуры, эксплуатации и технического обслуживания в соответствии со статьей 159 настоящего Закона;

16) соблюдать проведение периодических и выборочных проверок и (или) аудитов;

17) разработать и обеспечить соблюдение кодекса поведения по противодействию коррупции в соответствии с международными договорами, ратифицированными Республикой Узбекистан;

18) соблюдать стандарты Инициативы прозрачности добывающих отраслей (ИПДО), действующие в Республике Узбекистан;

19) своевременно и достоверно декларировать и оплачивать все налоги за пользование недрами, земельный налог, таможенные пошлины и другие налоги, которые не являются предметом спора;

20) сотрудничать со всеми соответствующими компетентными органами и сотрудниками правоохранительных органов в целях соблюдения положений настоящего Закона и какого-либо иного применимого законодательства.

До начала какой-либо горнодобывающей деятельности недропользователь по добыче твердых полезных ископаемых, приобретает и постоянно обновляет страховые полисы на все виды горнодобывающей деятельности и обеспечивает, чтобы лимиты, вычеты и другие условия соответствующего страхового покрытия были соизмеримы с условиями, которые обычно применяются в данной отрасли, с учетом характера и вида горнодобывающей деятельности, которая будет осуществляться.

Недропользователь, получивший разрешение на добычу основных видов твердых полезных ископаемых, кроме проектов на техногенные минеральные образования, обязан:

1) соблюдать требование о ежегодных минимальных расходах, предусмотренных в статье 56 настоящего Закона;

2) осуществлять реализацию плана закупок товаров местного производства в соответствии с главой 16 настоящего Закона;

3) осуществлять реализацию плана по найму, обучению и продвижению местных кадров в соответствии с главой 16 настоящего Закона.

Недропользователи, имеющие разрешение на добычу твердых полезных ископаемых, могут нести и иные обязанности в соответствии с законодательством.

Статья 60. Особые условия пользования участком недр для добычи радиоактивных полезных ископаемых

Недропользователь, занимающийся деятельностью по добыче радиоактивных полезных ископаемых, в том числе урана, должен соблюдать дополнительные обязательства, изложенные в настоящей статье.

Горнодобывающая деятельность по урану должна соответствовать основным стандартам безопасности Международного агентства по атомной энергии (МАГАТЭ) по радиационной защите и нормативно-правовым актам Республики Узбекистан в сфере радиационной безопасности.

Недропользователь, занимающийся деятельностью по добыче радиоактивных полезных ископаемых, в том числе урана, несет ответственность:

1) за обеспечение радиационной безопасности на всей территории, в том числе в период ликвидации последствий пользования недрами и после завершения периода ликвидации последствий пользования недрами, а также за восстановление окружающей среды;

2) за обеспечение ядерной безопасности и физической защиты какого-либо объекта по производству урана и утилизации отходов;

3) в качестве отправителя и (или) перевозчика за транспортировку радиоактивного материала, в том числе по автомобильным дорогам общего пользования и железной дороге.

Недропользователь должен обладать достаточными техническими и финансовыми ресурсами для обеспечения соблюдения всех своих обязательств в рамках обеспечения радиационной безопасности.

Разрешительные документы по обеспечению радиационной безопасности, выданные Комитетом промышленной, радиационной и ядерной безопасности при Кабинете Министров Республики Узбекистан, требуются для всех стадий жизненного цикла деятельности, связанной с ураном, в том числе на геологическое изучение, добычу, переработку руды и (или) производство, объекты по обращению с радиоактивными отходами горнодобывающей деятельности и транспортировку радиоактивных материалов.

Проект разработки месторождения для проекта по добыче урана включает в себя план управления радиацией для горнодобывающей деятельности. Форма и содержание плана управления радиацией устанавливается в соответствии с актами законодательства.

Недропользователь обязан представить на рассмотрение и утверждение Комитета промышленной, радиационной и ядерной безопасности при Кабинете Министров Республики Узбекистан, первый предварительный план управления радиацией в рамках процедуры выдачи разрешительных документов по обеспечению радиационной безопасности. Какая-либо горнодобывающая деятельность по урану, включая строительство, не может осуществляться без разрешительных документов по обеспечению радиационной безопасности.

При проведении деятельности по добыче урана недропользователь обязан обеспечить:

1) проектирование каких-либо урановых установок в соответствии с общими принципами, установленными Законом Республики Узбекистан «О радиационной безопасности»;

2) надлежащую защиту объектов, включая какой-либо объект по обращению с радиоактивными отходами горнодобывающей промышленности, от угроз несанкционированного вывоза концентратов оксида урана и саботажа;

3) поддержку точности, своевременности, полноты и надежности информации о местонахождении, количестве и характеристиках урана на всех этапах процесса;

4) соблюдение всех требований по отчетности в соответствии с основными нормами безопасности для радиационной защиты;

5) проведение аудита своего персонала и объектов с целью проверки соблюдения этих процедур и мер;

6) назначение на каждом объекте специалиста соответствующей квалификации и опыта, отвечающего за управление мерами учета и контроля концентратов оксида урана;

7) уведомление Инспекцию по контролю в сфере горнодобывающей промышленности и геологии при Министерстве горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан и Комитета промышленной, радиационной и ядерной безопасности при Кабинете Министров Республики Узбекистан в течение двух часов после обнаружения каких-либо недостающих объемов концентрата оксида урана;

8) хранение всех бухгалтерских и эксплуатационных учетных записей, отчетов и исходных документов, связанных с учетом и контролем концентратов оксида урана, в течение не менее пяти лет с даты их возникновения или даты, когда все количество концентратов оксида урана было вывезено с производственного объекта.

Республиканские органы исполнительной власти и органы исполнительной власти на местах обязаны способствовать обеспечению безопасной эксплуатации объектов недропользования по добыче и (или) переработке урановой руды.

Статья 61. Отчетность при добыче твердых полезных ископаемых

Вся горнодобывающая деятельность документируется в отчетах о добыче полезных ископаемых.

Ежегодный отчет о добыче полезных ископаемых содержит:

1) описание всех видов работ горнодобывающей деятельности, в том числе подробную информацию по:

а) строительству или изменениям объектов горнодобывающей инфраструктуры;

б) горным работам, в том числе вывезенным отходам и способам их утилизации;

в) отгрузкам и логистике;

г) авариям и инцидентам в сфере безопасности;

2) описание добытых полезных ископаемых (включая потери при добыче);

3) геологический отчет по каким-либо работам, проводимым в ходе геологического изучения;

4) сведения о реализации (продаже) и затратах;

5) копии годовой финансовой отчетности недропользователя;

6) для проектов по основным видам полезных ископаемых, за исключением техногенных минеральных образований — отчет о ежегодных минимальных расходах в соответствии с статьей 56 настоящего Закона и о выполнении планов по закупкам товаров местного производства, по найму, обучению и продвижению местных кадров в соответствии с главой 16 настоящего Закона;

7) другие сведения, предусмотренные актами законодательства.

Форма ежегодного отчета определяется актами законодательства.

Ежегодный отчет о добыче полезных ископаемых представляется в Центр пользования недрами в срок до 31 марта следующего года. Отчеты за неполный календарный год представляются за фактический срок не позднее чем через два месяца после окончания указанного периода.

Статья 62. Окончательный отчет о добыче твердых полезных ископаемых

Недропользователь, осуществлявший добычу твердых полезных ископаемых, обязан представить в Центр пользования недрами в течение трех месяцев после даты прекращения действия разрешения на добычу твердых полезных ископаемых окончательный отчет о добыче твердых полезных ископаемых за весь период действия разрешения.

Окончательный отчет о добыче полезных ископаемых содержит свод ежегодных отчетов о добыче твердых полезных ископаемых и обобщает:

1) результаты работ горнодобывающей деятельности, в том числе сведения о тоннаже, объеме, составе, содержании и стоимости добытого и переработанного минерального сырья;

2) сведения о тоннаже и объеме вывезенных отходов и способе их утилизации;

3) подробные сведения о расходах, затратах и нанятых сотрудниках;

4) расчеты каких-либо оставшихся запасов полезных ископаемых и ресурсов, расположенных на участке недр, которые отражаются в планах и разрезах в соответствующем масштабе;

5) вопросы охраны труда и техники безопасности, а также охраны окружающей среды, связанные с работами по добыче и переработке полезных ископаемых, проводимыми в соответствии с разрешением, в том числе вид и количество каких-либо произошедших серьезных несчастных случаев;

6) применимые меры по рекультивации земель и итоговый статус восстановления территории участка недр;

7) данные по общим понесенным производственным затратам;

8) иные сведения, предусмотренные актами законодательства.

Форма окончательного отчета определяется актами законодательства.

Глава 7. Разрешение на рекогносцировку по углеводородам

Статья 63. Заявление на получение разрешения на рекогносцировку по углеводородам

Любое правомочное лицо может обратиться в Центр пользования недрами для выдачи разрешения на рекогносцировку по углеводородам по принципу «первый пришел — первый получил». Размер предполагаемого земельного участка, включенного в разрешение на рекогносцировку по углеводородам, не должен превышать 10 500 кадастровых квадратов.

Заявления рассматриваются в Центре пользования недрами при согласовании и координации с другими государственными органами в порядке, установленном законодательством.

В заявлении указываются следующие сведения:

1) полное наименование заявителя в соответствии со свидетельством о государственной регистрации;

2) информация, удостоверяющая, что заявитель является правомочным лицом;

3) детали запрашиваемых кадастровых квадратов, в том числе карта соответствующего масштаба с указанием их местоположения и координат;

4) проект рекогносцировочных работ;

5) документы, удостоверяющие прошлый опыт заявителя по рекогносцировочным работам на углеводороды, который сопоставим с работами, предусмотренными для проведения в соответствии с разрешением на рекогносцировку по углеводородам, в том числе список стран, в которых он проводил рекогносцировочные работы по углеводородам за последние пять лет;

6) подтверждение финансовых, профессиональных и технических способностей и возможностей заявителя;

7) положительное заключение государственной экологической экспертизы;

8) любая иная информация, необходимая в соответствии с требованиями актов законодательства, а также документ, подтверждающий уплату сбора за рассмотрение заявления.

Размер сбора за рассмотрение заявления о выдаче разрешения на рекогносцировку по углеводородам определяется актами законодательства. Сумма сбора возврату не подлежит.

При поступлении заявления Центр пользования недрами регистрирует его в реестре заявлений кадастра государственного фонда недр и уведомляет заявителя о подаче заявления.

Статья 64. Оформление разрешения на рекогносцировку по углеводородам

Срок рассмотрения поданного заявления о выдаче разрешения на рекогносцировку по углеводородам не должен превышать двадцати рабочих дней со дня получения заполненного заявления. В течение трех рабочих дней после истечения срока, установленного для рассмотрения поданного заявления Центр пользования недрами выдает разрешение на рекогносцировку по углеводородам правомочному лицу, которое первым подало полное заявление.

Отказ Центра пользования недрами в выдаче разрешения на рекогносцировку по углеводородам должен быть обоснованным и должен соответствовать положениям настоящего Закона и иных актов законодательства. При этом Центр пользования недрами вправе ограничить объем работ, предусмотренный в рамках разрешения на рекогносцировку по углеводородам только в отношении отдельных видов рекогносцировочных работ.

При выдаче разрешения на рекогносцировку по углеводородам вносится соответствующая запись в реестр разрешений кадастра государственного фонда недр.

Статья 65. Срок действия разрешения на рекогносцировку по углеводородам

Разрешение на рекогносцировку по углеводородам, если от него не был сделан отказ или отзыв или срок его действия не продлен в соответствии с требованиями настоящего Закона, выдается сроком до трех лет с даты регистрации разрешения.

Срок действия разрешения на рекогносцировку по углеводородам может быть продлен по запросу недропользователя на срок до одного года. Допускается только одно продление срока действия разрешения на рекогносцировку по углеводородам в соответствии с положениями, предусмотренными в статье 110 настоящего Закона.

Статья 66. Ежегодные минимальные расходы на рекогносцировку по углеводородам

Недропользователь, получивший разрешение на рекогносцировку по углеводородам обязан соблюдать требования о ежегодных минимальных расходах на рекогносцировку по углеводородам, установленные настоящей статьей и законодательством.

Ежегодные минимальные расходы для недропользователя по рекогносцировке по углеводородам устанавливаются актами законодательства. Расчет ежегодных минимальных расходов на рекогносцировку по углеводородам производится на основе базовой расчетной величины, установленной на территории Республики Узбекистан и действующей на 1 января отчетного года.

Если первый или последний год срока действия разрешения на рекогносцировку по углеводородам является неполным, то ежегодные минимальные расходы рассчитываются пропорционально за каждый полный месяц срока действия разрешения в соответствующем году.

В случае прекращения действия разрешения на рекогносцировку по углеводородам в течение какого-либо года, ежегодные минимальные расходы рассчитываются пропорционально за каждый полный месяц срока действия разрешения в соответствующем году.

Приемлемые расходы и иные расходы, понесенные недропользователем, которые не подлежат включению в ежегодные минимальные расходы, определяются актами законодательства. Расчет минимальных расходов на рекогносцировку по углеводородам производится только в отношении расходов, понесенных в рамках соответствующего разрешения.

В случае нарушения обязательств по ежегодным минимальным расходам, предусмотренным настоящей статьей, недропользователь обязан произвести недостающие расходы и представить отчет об этом в Центр пользования недрами в срок не позднее двух месяцев, следующих за отчетным годом. При этом расходы, произведенные недропользователем в соответствии с настоящей статьей, не учитываются в расходах текущего года и считаются отраженными в отчете за отчетный год.

Статья 67. Права недропользователей, получивших разрешение на рекогносцировку по углеводородам

Разрешение на рекогносцировку по углеводородам предоставляет недропользователям следующие права в пределах участка недр, включенного в разрешение:

1) проводить геологическое изучение строения и состава геологических пластов путем проведения полевых наблюдений, геологических, петрофизических, геофизических, геохимических и геотехнических исследований, в том числе с применением методов дистанционного зондирования, с целью оценки потенциала обнаружения каких-либо месторождений углеводородов;

2) извлекать и получать углеводородные пробы с участка недр, предусмотренного в разрешении, для целей проведения химического или иного анализа, испытаний, исследований или научных опытов;

3) при необходимости проводить неглубокое бурение на глубину, указанную в условиях разрешения, которая не должна превышать 300 метров от поверхности почвы;

4) проводить любые иные работы, необходимые или связанные с рекогносцировкой по углеводородам в соответствии с разрешением.

Если условиями разрешения на рекогносцировку по углеводородам не предусмотрено иное, права, указанные в части первой настоящей статьи, не являются исключительными. Центр пользования недрами в соответствии с положениями настоящего Закона вправе выдать разрешение на геологическое изучение углеводородов на любой части земельного участка, входящего в состав уже выданного разрешения на рекогносцировку по углеводородам, без возникновения какой-либо ответственности или обязательства по возврату сборов, уплаченных недропользователем в рамках разрешения на рекогносцировку по углеводородам.

В соответствии с положениями настоящего Закона недропользователь вправе подготавливать для продажи и распространения за счет собственных средств и затрат результаты и отчеты по интерпретации каких-либо геологических или других исследований, проводимых в пределах участка недр, включенного в разрешение на рекогносцировку по углеводородам, и получать любые доходы, полученные от какой-либо такой их продажи.

Выдача разрешения на рекогносцировку по углеводородам не предоставляет недропользователю какого-либо преимущественного права на выдачу разрешения на геологическое изучение углеводородов или разрешения на добычу углеводородов в отношении какой-либо части земельного участка поверхности кадастрового квадрата или участка недр, включенного в разрешение на рекогносцировку по углеводородам.

Статья 68. Обязанности недропользователей, имеющих разрешение на рекогносцировку по углеводородам

Недропользователи, имеющие разрешение на рекогносцировку по углеводородам обязаны:

1) в течение тридцати дней с момента выдачи разрешения представить в Центр пользования недрами комплексный проект рекогносцировочных работ на весь период действия разрешения;

2) до начала каких-либо рекогносцировочных работ получить все необходимые разрешения, провести экологическую экспертизу и получить положительное заключение государственной экологической экспертизы и Инспекции по контролю в сфере горнодобывающей промышленности и геологии при Министерстве горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан.

В проекте рекогносцировочных работ подробно описываются предлагаемые работы и, как минимум, указывается:

а) цель и характер соответствующих рекогносцировочных работ;

б) предлагаемые методы рекогносцировки, а также материалы и оборудование, которые предполагается использовать;

в) ожидаемая минимальная сумма расходов, которую планируется произвести в ходе рекогносцировочных работ по углеводородам;

г) предварительный план по выводу из эксплуатации при необходимости.

Форма проекта рекогносцировочных работ определяется актами законодательства.

Проект рекогносцировочных работ, представляемый недропользователем подлежит утверждению Центром пользования недрами до начала проведения недропользователем каких-либо рекогносцировочных работ. Центр пользования недрами рассматривает проект в течение двадцати рабочих дней. Отказ в утверждении проекта должен быть мотивированным. Проект рекогносцировочных работ может быть отклонен только в случае его несоответствия положениям настоящего Закона, соответствующего экологического законодательства или иного применимого законодательства.

В течение срока действия разрешения на рекогносцировку по углеводородам недропользователь обязан:

1) начать рекогносцировочные работы по углеводородам в течение тридцати дней с даты получения всех необходимых положительных заключений экологической экспертизы, указанных пункте 2 части первой настоящей статьи;

2) обеспечить эффективное и результативное проведение всех рекогносцировочных работ по углеводородам в соответствии с надлежащей нефтегазовой практикой;

3) соблюдать нормы и требования по методам работ, изложенные в утвержденном проекте рекогносцировочных работ;

4) обеспечить существенное соответствие рекогносцировочных работ по углеводородам проекту рекогносцировочных работ;

5) не проводить каких-либо работ, связанных с геологическим изучением углеводородов;

6) ограничить объем рекогносцировочных работ и какого-либо иного пользования земельным участком поверхности кадастрового квадрата, указанного в разрешении, мерами, необходимыми для целей такой деятельности, чтобы все эти работы не привели к нарушению общественных или частных интересов, которые можно избежать разумными средствами;

7) производить ежегодные минимальные расходы;

8) обеспечивать сохранность и правильную маркировку естественных и искусственных носителей, хранить геологические, маркшейдерские и другие документы, разработанные в процессе рекогносцировочных работ;

9) предоставлять отчеты, необходимые в соответствии со статьей 69 настоящего Закона;

10) не извлекать какие-либо углеводороды или иной вид ресурсов полезных ископаемых с участка недр, за исключением случаев, когда такая деятельность в разумной степени необходима для того, чтобы позволить недропользователю проанализировать или провести испытания углеводородных проб;

11) реализовывать утвержденные программы обучения и соблюдать нормы по охране труда, технике безопасности и созданию благоприятных условий труда для работников, а также меры по обеспечению готовности и ликвидации последствий аварий и чрезвычайных ситуаций в соответствии с главой 14 настоящего Закона и действующим законодательством;

12) соблюдать проведение периодических и выборочных проверок и (или) аудитов;

13) разработать и обеспечить соблюдение кодекса поведения по противодействию коррупции в соответствии с международными договорами, ратифицированными Республикой Узбекистан;

14) своевременно и достоверно декларировать и оплачивать все таможенные пошлины, платежи, сборы и налоги, которые не являются предметом спора;

15) сотрудничать со всеми соответствующими компетентными органами и сотрудниками правоохранительных органов в целях соблюдения положений настоящего Закона и какого-либо иного применимого законодательства.

В дополнение к обязательствам, указанным в настоящей статье, недропользователь, имеющий разрешение на проведение рекогносцировки по углеводородам, обязан в письменной форме информировать Центр пользования недрами или любой иной компетентный орган о продаже или обмене результатами и интерпретационными отчетами рекогносцировочных работ.

Недропользователи, имеющие разрешение на рекогносцировку по углеводородам, могут нести и иные обязанности в соответствии с законодательством.

Статья 69. Отчетность в рамках разрешения на рекогносцировку по углеводородам

Недропользователь, имеющий разрешение на рекогносцировку по углеводородам, представляет в Центр пользования недрами в течение пятнадцати дней после окончания каждого квартала отчет, в котором содержится подробная информация о ходе рекогносцировочных работ по углеводородам, проводимых недропользователем за предыдущие три месяца. Отчет включает в себя:

1) сведения о проведенных полевых наблюдениях, геологических или геофизических исследований и (или) работах по дистанционному зондированию на территории земельного участка поверхности кадастрового квадрата;

2) тип, месторасположение и время проведения какого-либо такого наблюдения, исследования и (или) работ;

3) копии данных, записей, планов, карт, углеводородных проб, счетов и информаций, полученных недропользователем;

4) результаты анализа какого-либо такого наблюдения, исследования или работ, выполненных или проводимых недропользователем.

В течение трех месяцев со дня прекращения действия разрешения на рекогносцировку по углеводородам, недропользователь представляет в Центр пользования недрами в бумажном и электронном виде окончательный отчет о результатах рекогносцировочных работ, проведенных на земельном участке, указанном в разрешении в течение всего срока действия разрешения, в котором предусмотрены все первичные данные, полученные в ходе выполнения работ, а также материалы обработки и интерпретации, образцы керна и любые другие материалы.

Если по каким-либо данным, полученным в заключительном квартале, в течение которого действует разрешение на рекогносцировку по углеводородам, требуется обработка сроком более трех месяцев, то окончательный отчет представляется сразу после обработки данных, но не позднее шести месяцев после даты прекращения действия разрешения на рекогносцировку по углеводородам.

Форма и требования к отчету по рекогносцировочным работам по углеводородам определяются актами законодательства.

Глава 8. Геологическое изучение углеводородов

Статья 70. Заявление о выдаче разрешения на геологическое изучение углеводородов

Любое правомочное лицо вправе подать в Центр пользования недрами заявление о выдаче разрешения на геологическое изучение углеводородов по принципу «первый пришел — первый получил» в отношении не более 5 250 смежных открытых кадастровых квадратов.

Заявления рассматриваются Центром пользования недрами.

Для выдачи разрешения на геологическое изучение по принципу «первый пришел — первый получил» заинтересованное лицо подает в Центр пользования недрами заявление с указанием следующих сведений:

1) полное наименование заявителя в соответствии со свидетельством о государственной регистрацией;

2) информация, удостоверяющая, что заявитель является правомочным лицом;

3) детали запрашиваемых открытых кадастровых квадратов;

4) документ, удостоверяющий, что заявитель не нарушает ограничения по общему количеству кадастровых квадратов, которые могут находиться у него при выдаче такого разрешения;

5) предварительный проект работ на геологическое изучение углеводородов с подробным описанием характера и вида предлагаемых соответствующих работ и предварительной суммы минимальных планируемых расходов;

6) доказательства, удостоверяющие финансовые, профессиональные и технические возможности и способности заявителя в проведении предлагаемых работ по геологическому изучению углеводородов согласно предварительному проекту работ, в том числе список стран, в которых недропользователь проводил такую деятельность за последние пять лет;

7) письмо с обязательством не начинать какие-либо работы по геологическому изучению углеводородов до проведения экологической экспертизы и получения положительного заключения государственной экологической экспертизы и Инспекции по контролю в сфере горнодобывающей промышленности и геологии при Министерстве горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан;

8) иная информация, в соответствии с требованиями законодательства;

9) документ, подтверждающий уплату сбора за рассмотрение заявления.

Предварительный проект работ по геологическому изучению углеводородов должен содержать подробную информацию о характере и объеме предлагаемых геологических исследований, методах и оборудовании, которые будут использоваться в ходе их проведения, а также предлагаемый график работ и минимальные суммы расходов, которых планирует затратить заявитель.

Размер сбора за рассмотрение заявления о выдаче разрешения на геологическое изучение углеводородов определяется актами законодательства. Сумма сбора возврату не подлежит.

При поступлении заявления Центр пользования недрами регистрирует его в реестре заявлений кадастра государственного фонда недр с указанием даты и времени поступления заявления и выдает заявителю документ, подтверждающий подачу заявления.

Центр пользования недрами подтверждает полноту заявления, в том числе правильность формы и содержания предварительного проекта работ по геологическому изучению углеводородов в течение пяти рабочих дней. В случае несоответствия заявления требованиям, установленным в настоящей статье, Центр пользования недрами уведомляет заявителя о выявленных ошибках. Заявитель в течение десяти рабочих дней с даты, указанной в уведомлении, исправляет выявленные ошибки. Если ошибки исправлены в течение такого десятидневного срока, датой подачи заявления считается дата первоначальной подачи. Если ошибки не исправлены в указанный срок, Центр пользования недрами отказывает в выдаче разрешения на геологическое изучение углеводородов.

Статья 71. Дополнительные способы выдачи разрешения на геологическое изучение углеводородов

Разрешения на геологическое изучение углеводородов могут выдаваться путем проведения аукциона или тендера в случаях, когда Министерство горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан определило необходимость проведения конкурсных торгов путем аукциона или тендера.

В особых случаях разрешение на геологическое изучение углеводородов может быть выдано в соответствии с актами Президента Республики Узбекистан или Кабинета Министров Республики Узбекистан. В таких случаях, кадастровые квадраты, доступные для аукциона или тендера резервируются Центром пользования недрами.

Аукционы для выдачи разрешения на геологическое изучение углеводородов осуществляются путем проведения торгов на электронной торговой площадке, исключающей стороннее вмешательство, в соответствии с Положением о выдаче разрешений на право пользования участками недр, утвержденным Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Тендер для выдачи разрешения на геологическое изучение углеводородов проводится в соответствии с порядком, предусмотренным Положением о выдаче разрешений на право пользования участками недр, утвержденным Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Основными задачами тендерного процесса являются:

1) организация эффективного взаимодействия республиканских органов исполнительной власти и органов хозяйственного управления при разработке условий пользования участками недр;

2) согласование начальных условий тендера по предоставлению участков недр, разработанных на основе существующих геологических данных, отчетов о геологическом изучении и другой соответствующей информации;

3) организация экспертизы представленных проектов геологического изучения углеводородов и оценка их соответствия законодательству Республики Узбекистан, а также установленным условиям пользования участками недр;

4) представление предпочтительного конкурсного заявления в Кабинет Министров Республики Узбекистан для утверждения.

Участники аукциона или тендера должны представить информацию, предусмотренную статьей 70 настоящего Закона, для получения права участвовать в аукционе или тендере, а участник конкурса может представить ориентировочный план геологического изучения углеводородов вместо предварительного проекта геологического изучения.

Протокол об определении победителя аукциона или тендера является основанием для выдачи победителю разрешения на геологическое изучение углеводородов на соответствующих кадастровых квадратах.

Средства от аукциона или тендера распределяются в порядке, установленном законодательством.

Разрешения на геологическое изучение углеводородов, выдаваемые в соответствии с актами Президента Республики Узбекистан или Кабинета Министров Республики Узбекистан, должны соответствовать всем требованиям настоящего Закона, а также к ним могут применяться дополнительные условия и сборы в соответствии с соглашением, заключенным между Кабинетом Министров Республики Узбекистан и недропользователем.

Статья 72. Оформление разрешения на геологическое изучение углеводородов

Срок рассмотрения поданного заявления не должен превышать двадцати рабочих дней с даты получения заполненного заявления в соответствии со статьей 70 настоящего Закона. В течение трех рабочих дней после истечения срока, установленного для рассмотрения поданного заявления или завершения процесса аукциона, в зависимости от применимого случая, Центр пользования недрами выдает разрешение на геологическое изучение углеводородов правомочному лицу, которое первым подало заполненное надлежащим образом заявление или победителю аукциона или тендера, соответственно.

Отказ Центра пользования недрами в выдаче разрешения на геологическое изучение углеводородов должен быть обоснованным и соответствовать положениям настоящего Закона и актов законодательства.

При выдаче разрешения на геологическое изучение углеводородов вносится соответствующая запись в реестр разрешений кадастра государственного фонда недр.

Статья 73. Срок действия разрешения на геологическое изучение углеводородов

Разрешение на геологическое изучение углеводородов, если от него не был сделан отказ или отзыв ранее, либо срок его действия не продлен в соответствии с положениями настоящего Закона, выдается сроком до пяти лет с даты регистрации разрешения.

Срок действия разрешения на геологическое изучение углеводородов может быть продлен по запросу недропользователя один раз на срок до четырех лет. При продлении срока действия разрешения количество кадастровых квадратов, включенных в разрешение, уменьшается на пятьдесят процентов.

Статья 74. Требования к проведению работ по геологическому изучению углеводородов

До начала проведения работ по геологическому изучению углеводородов недропользователь проводит какие-либо необходимые экологические экспертизы, а также получает все необходимые одобрения в сфере техники безопасности, в том числе положительное заключение экологической экспертизы со стороны государственной экологической экспертизы и Инспекции по контролю в сфере горнодобывающей промышленности и геологии при Министерстве горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан. Государственная экологическая экспертиза и Инспекция по контролю в сфере горнодобывающей промышленности и геологии при Министерстве горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан, в зависимости от применимого случая, предоставляют такие одобрения недропользователю, а их копия направляется непосредственно в Центр пользования недрами в течение пяти дней с момента их получения.

В течение девяноста дней с момента выдачи разрешения на геологическое изучение углеводородов недропользователь обязан представить в Центр пользования недрами окончательный проект геологического изучения углеводородов на весь период действия разрешения, в том числе, в случае необходимости план по ликвидации последствий пользования недрами.

Разрешения на геологическое изучение углеводородов, выданные по итогам аукциона, автоматически аннулируются, если план геологического изучения не предоставлен в течение девяноста дней с даты выдачи разрешения.

Проект геологического изучения углеводородов включает в себя подробную информацию о видах, методах и средствах проведения геологического изучения, минимальных объемах работ и план работ на период действия разрешения, а также доказательства финансовых и технических возможностей для выполнения предлагаемой программы работ. Форма и специальные требования для проекта геологического изучения определяются актами законодательства.

Проект геологического изучения углеводородов, представленный недропользователем, подлежит утверждению Центром пользования недрами до начала проведения недропользователем геологического изучения. Центр пользования недрами рассматривает проект геологического изучения углеводородов в течение двадцати рабочих дней. Отказ в утверждении проекта геологического изучения углеводородов должен быть мотивированным. Проект геологического изучения углеводородов может быть отклонен только в тех случаях, когда он не соответствует положениям настоящего Закона, природоохранному законодательству или иным применимым актам законодательства.

В случаях, когда проект геологического изучения углеводородов не был утвержден, недропользователь вправе повторно представить доработанную версию проекта, в которой рассмотрены вопросы, указанные Центром пользования недрами.

Работы, выполняемые в соответствии с разрешением на геологическое изучение углеводородов, выполняются в соответствии с окончательным проектом геологического изучения углеводородов, разработанным недропользователем. За исключением случаев чрезвычайных ситуаций, проведение работ по геологическому изучению, углеводородов не предусмотренных утвержденным проектом геологического изучения углеводородов, запрещается.

В случае изменения видов, методов и (или) средств планируемых работ по геологическому изучению углеводородов, а также объема и сроков проведения работ, недропользователь обязан внести соответствующие изменения в проект геологического изучения углеводородов. Если эти изменения требуют дополнительного согласования и экспертизы, пересмотренный проект работ по геологическому изучению углеводородов представляется в Центр пользования недрами для рассмотрения. Если в течение десяти рабочих дней Центр пользования недрами не представил возражения, недропользователь может продолжать проведение работ с учетом внесенных изменений.

Если изменения требуют проведения какой-либо дополнительной экологической экспертизы, такие изменения не будут реализованы до завершения такой экологической экспертизы и выдачи положительного заключения государственной экологической экспертизы и Инспекции по контролю в сфере горнодобывающей промышленности и геологии при Министерстве горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан.

Статья 75. Требования к проведению рекогносцировочных работ по углеводородам в ходе геологического изучения

Недропользователь по геологическому изучению углеводородов вправе проводить какие-либо рекогносцировочные работы по углеводородам только после письменного уведомления Центра пользования недрами и после получения какого-либо необходимого разрешения или одобрения либо положительного заключения какой-либо экологической экспертизы, необходимой в соответствии с применимым законодательством.

Сведения, представляемые недропользователем по геологическому изучению углеводородов в Центр пользования недрами в заявлении на утверждение каких-либо планируемых работ по рекогносцировке углеводородов, определяются актами законодательства.

Любые изменения в какие-либо запланированные работы по рекогносцировке углеводородов, которые представляют собой изменение объема рекогносцировочных работ, предусмотренных в утвержденной программе работ по геологическому изучению, требуют предварительного письменного согласования с Центром пользования недрами.

Статья 76. Требования к проведению буровых работ на углеводороды при геологическом изучении углеводородов

В случае если работы, проведенные недропользователем по геологическому изучению углеводородов, указывают на перспективность обнаружения углеводородов недропользователь подготавливает и согласовывает с соответствующими компетентными органами все геолого-технические рекомендации и представляет для сведения в Центр пользования недрами план буровых работ. Содержание и формат геолого-технической документации к плану буровых работ определяются актами законодательства.

Процедуры для систем управления скважинами, в том числе контроля скважин и предотвращения выбросов, осмотра и испытания оборудования, используемого при буровых работах на углеводороды, проведения испытаний или исследований скважины испытателем пласта, спущенным на бурильной колонне, ликвидации и приостановки скважин, демонтажа буровых установок и приостановки буровых работ на углеводороды устанавливаются актами законодательства.

Статья 77. Ежегодные минимальные расходы на геологическое изучение углеводородов

Недропользователи, имеющие разрешение на геологическое изучение углеводородов обязаны соблюдать требования по ежегодным минимальным расходам, установленным настоящей статьей.

Ежегодные минимальные расходы для недропользователя по геологическому изучению углеводородов устанавливаются актами законодательства. Расчет ежегодных минимальных расходов на рекогносцировку и геологическое изучение углеводородов производится на основе базовой расчетной величины, установленной на территории Республики Узбекистан и действующей на 1 января отчетного года.

Если первый или последний год срока действия разрешения на геологическое изучение углеводородов является неполным, то ежегодные минимальные расходы рассчитываются пропорционально за каждый полный месяц срока действия разрешения в соответствующем году.

В случае прекращения действия разрешения на геологическое изучение углеводородов в течение года, ежегодные минимальные расходы рассчитываются пропорционально за каждый полный месяц срока действия разрешения в указанном году.

Приемлемые расходы и иные расходы, понесенные недропользователем, которые не подлежат включению в ежегодные минимальные расходы, определяются актами законодательства. Расчет минимальных расходов на геологическое изучение углеводородов производится только в отношении расходов, понесенных в рамках соответствующего разрешения.

В случае нарушения обязательств по ежегодным минимальным расходам, предусмотренным настоящей статьей, недропользователь обязан произвести недостающие расходы и представить отчет об этом в Центр пользования недрами не позднее двух месяцев, следующих за отчетным годом. При этом расходы, произведенные недропользователем для устранения нарушения своих обязательств, не включаются в состав расходов текущего года и считаются отраженными в отчете за отчетный год.

Статья 78. Права недропользователей, имеющих разрешение на геологическое изучение углеводородов

Недропользователи, имеющие разрешение на геологическое изучение углеводородов имеют следующие исключительные права:

1) изучать и исследовать строение и состав геологических пластов, а также проводить иные рекогносцировочные и геологоразведочные работы в целях обнаружения месторождений углеводородов и изучения качества, масштабов и степени отработки таких разведанных месторождений;

2) проводить бурение и опытно-промышленную эксплуатацию на участке недр в целях анализа, исследований, испытаний или экспериментов;

3) извлекать и вывозить из участка недр любые пробы углеводородов, а также пробы воды, отобранные на участке;

4) сооружать или перемещать на участке недр или земельном участке поверхности кадастрового квадрата временные сооружения и оборудование совместно с любым персоналом, необходимым для эффективного проведения нефтегазовых операций;

5) строить, возводить, размещать и эксплуатировать временные объекты нефтегазовой инфраструктуры на участке недр и земельном участке поверхности кадастрового квадрата в целях проведения рекогносцировочных работ и геологического изучения углеводородов;

6) проводить иные работы, необходимые для геологического изучения углеводородов или сопутствующих вспомогательных работ;

7) запрашивать и получать разрешение на добычу углеводородов в любое время в течение срока действия разрешения на геологическое изучение углеводородов при соблюдении требований, установленных главой 9 настоящего Закона.

Недропользователи, имеющие разрешение на геологическое изучение углеводородов, могут иметь и иные права в соответствии с настоящим Законом и иными актами законодательства.

Статья 79. Обязанности недропользователей, имеющих разрешение на геологическое изучение углеводородов

Недропользователи, имеющие разрешение на геологическое изучение углеводородов обязаны:

1) в течение девяноста дней со дня выдачи разрешения представить в Центр пользования недрами комплексный проект работ по геологическому изучению на весь период действия разрешения, в том числе предварительный план по выводу из эксплуатации участка недр с указанием мер по ликвидации последствий предполагаемых нефтегазовых операций;

2) до начала работ по геологическому изучению углеводородов провести экологическую экспертизу и получить положительное заключение государственной экологической экспертизы и Инспекции по контролю в сфере горнодобывающей промышленности и геологии при Министерстве горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан.

Проект работ по геологическому изучению углеводородов должен включать в себя подробную информацию о работах, которые предлагаются реализовать, методах и средствах проведения геологического изучения и график выполнения работ на период действия разрешения на геологическое изучение углеводородов.

Содержание и форма проекта геологического изучения углеводородов определяются актами законодательства.

В течение срока действия разрешения на геологическое изучение углеводородов недропользователь обязан:

1) начать геологическое изучение углеводородов в соответствии с проектом работ по геологическому изучению в течение тридцати дней с даты получения всех необходимых положительных экологических заключений, указанных в пункте 2 части первой настоящей статьи;

2) обеспечить соответствие работ по геологическому изучению всем действующим стандартам и нормам, а также надлежащей нефтегазовой практике;

3) обеспечить фактическое соответствие работ по геологическому изучению к текущему проекту геологического изучения углеводородов;

4) ограничить всю деятельность по геологическому изучению углеводородов и какое-либо иное законное использование участка недр мерами, необходимыми для проведения нефтегазовых операций, с целью обеспечения того, чтобы все такие работы не привели к нарушению общественных или частных интересов, которые можно избежать разумными средствами;

5) производить ежегодные минимальные расходы;

6) обеспечить сохранность и правильную маркировку естественных и искусственных носителей, хранить геологические, маркшейдерские и другие документы, разработанные в процессе геологического изучения;

7) создать фонд по выводу из эксплуатации участка недр и разработать предварительный план по ликвидации последствий пользования недрами в соответствии с главой 15 настоящего Закона;

8) вести геологическую и иную документацию в ходе поиска месторождений углеводородов;

9) соблюдать обязательства по предоставлению отчетности, предусмотренные статьями 80 и 81 настоящего Закона;

10) соблюдать применимое законодательство в области промышленной безопасности и обеспечения безопасности работников (персонала) и населения в зоне влияния работ, связанных с пользованием участком недр;

11) реализовывать утвержденные программы обучения и соблюдать нормы по охране труда, технике безопасности и созданию благоприятных условий труда для работников, а также меры по обеспечению готовности и ликвидации последствий аварий и чрезвычайных ситуаций в соответствии с главой 14 настоящего Закона и применимым законодательством;

12) обеспечить безопасное проведение работ, связанных с пользованием участка недр, принятие мер по предупреждению чрезвычайных ситуаций и разработке планов ликвидации аварий;

13) ввести в действие и обеспечить соблюдение антикоррупционного кодекса поведения в соответствии с применимым законодательством и международными договорами Республики Узбекистан;

14) своевременно и достоверно декларировать и уплачивать все таможенные пошлины, платежи, сборы и налоги, которые не являются предметом спора;

15) сотрудничать с компетентными и правоохранительными органами в целях соблюдения условий разрешения, положений настоящего Закона, а также иного применимого законодательства.

Недропользователи, имеющие разрешение на геологическое изучение углеводородов могут нести и иные обязанности в соответствии с законодательством.

Статья 80. Отчетность в рамках разрешения на геологическое изучение углеводородов

Недропользователь, имеющий разрешение на геологическое изучение углеводородов, обязан представлять в Центр пользования недрами ежедневные отчеты о ходе выполнения каких-либо буровых работ на углеводороды, которые относятся к периоду, не превышающему двадцати четырех часов, который, если отчет не является первым отчетом по скважине, рассчитывается с конца периода, указанного в непосредственно предшествующем ежедневном отчете о буровых работах. Каждый отчет о буровых работах представляется в течение пяти дней после окончания дня, к которому он относится.

Недропользователь, имеющий разрешение на геологическое изучение углеводородов обязан в течение пятнадцати дней после окончания каждого месяца представлять в Центр пользования недрами ежемесячны отчеты о проделанной работе.

Каждый ежемесячный отчет содержит подробное описание и оценку работ, проведенных в предыдущем месяце, с разбивкой по видам работ, в том числе геологические и геофизические исследования, интерпретацию, обработку, дополнительную интерпретацию исходных данных, бурение, строительство и какие-либо иные сопутствующие работы.

Недропользователь, имеющий разрешение на геологическое изучение углеводородов, представляет в Центр пользования недрами в течение тридцати дней с момента окончания каждого квартала следующие квартальные отчеты о ходе выполнения работ:

1) отчет о геологическом изучении с описанием проведенных геологических и геофизических исследований;

2) отчет о ходе строительства скважины — в случае, если недропользователь осуществляет строительство разведочной скважины;

3) отчет о строительстве объекта — в случае строительства недропользователем какого-либо объекта нефтегазовой инфраструктуры.

Недропользователь, имеющий разрешение на геологическое изучение углеводородов, представляет в Центр пользования недрами в течение тридцати дней после каждого двенадцатимесячного периода, заканчивающегося в годовщину с даты начала работ по геологическому изучению, годовой отчет за соответствующий двенадцатимесячный период.

Недропользователь, имеющий разрешение на геологическое изучение углеводородов, также обязан представлять в Центр пользования недрами специальные отчеты в случае, если:

1) завершено строительство объекта нефтегазовой инфраструктуры;

2) какой-либо объект нефтегазовой инфраструктуры изменен или модифицирован;

3) какое-либо оборудование для скважины установлено или изменено;

4) отбираются пробы углеводородной пластовой жидкости, в том числе воды;

5) проводятся испытания скважины с целью определения углеводородного пластового давления, пластовых или гидродинамических характеристик;

6) скважина закончена или ликвидирована.

После прекращения действия разрешения недропользователь представляет в Центр пользования недрами в бумажном и электронном виде окончательный отчет о результатах работ по геологическому изучению углеводородов, проведенных на участке недр, который должен предусматривать все первичные данные, полученные в ходе выполнения работ, а также материалы обработки и интерпретации, образцы керна и другие материалы, не позднее трех месяцев со дня прекращения действия разрешения.

В соответствии с положениями настоящего Закона, в окончательный отчет о геологическом изучении углеводородов включается информация, предусмотренная по действующим категориям А+Б+C1 и C2, при необходимости в качестве дополнения к существующим отчетам в системе учета и управления ресурсами углеводородного сырья (PRMS).

В случае отсутствия в окончательном геологическом отчете информации об обнаружении углеводородов или подсчета запасов полезных ископаемых, недропользователь представляет окончательный отчет в Центр пользования недрами для обобщения и систематизации.

Все отчеты, которые необходимо представить недропользователем, подготавливаются по форме, определяемой Центром пользования недрами. Специальный формат и требования к каждому отчету определяются актами законодательства.

Информация о произведенных недропользователем расходах, предоставляемая в отчетах, подлежит подтверждению аудитором в соответствии с Законом Республики Узбекистан «Об аудиторской деятельности». Данные о таких расходах признаются подтвержденными аудитором, если они отдельно приведены (раскрыты) в бухгалтерской отчетности, прошедшей аудиторскую проверку.

Статья 81. Уведомление об обнаружении углеводородов

Недропользователь, имеющий разрешение на геологическое изучение углеводородов, обязан в письменной форме уведомить Центр пользования недрами о любом обнаружении углеводородов в течение двадцати четырех часов.

Не позднее тридцати дней после предоставления такого уведомления, недропользователь представляет в Центр пользования недрами всю информацию, полученную в результате работ по геологическому изучению, которые привели к обнаружению углеводородов и сообщает в Центр пользования недрами о целесообразности или об отсутствии целесообразности проведения оценки такого обнаружения углеводородов.

Если недропользователь, имеющий разрешение на геологическое изучение углеводородов, считает, что обнаружение углеводородов заслуживает проведение оценки, то недропользователь в течение девяноста дней после даты направления уведомления в соответствии с частью первой настоящей статьи представляет предлагаемый план оценочных работ в Центр пользования недрами на утверждение. План оценочных работ должен содержать описание работ, которых необходимо выполнить для определения того, является ли обнаружение углеводородов в отдельности или в сочетании с другими обнаружениями углеводородов, выявленными в любой части участка недр коммерческим обнаружением или нет.

Срок, в течение которого недропользователь может проводить деятельность по оценке углеводородов, не должен превышать двух лет с даты утверждения Центром пользования недрами плана оценочных работ, представленного недропользователем. Центр пользования недрами вправе продлить указанный двухлетний период, если недропользователь надлежащим образом продемонстрирует Центру пользования недрами, что оценочные работы были проведены в соответствии с утвержденным планом оценочных работ и что необходимо проведение дальнейших оценочных работ для определения того, является ли обнаружение углеводородов коммерческим обнаружением или нет.

План оценочных работ обновляется ежегодно и все изменения представляются в Центр пользования недрами.

Не позднее чем через сто восемьдесят дней после завершения реализации утвержденного плана оценочных работ, недропользователь имеющий разрешение на геологическое изучение углеводородов представляет в Центр пользования недрами отчет в форме, определяемой соответствующим актом законодательства, в котором указывается, является ли обнаружение коммерческим или нет. Данный отчет подлежит утверждению Государственной комиссией по запасам полезных ископаемых.

Если недропользователь, имеющий разрешение на геологическое изучение углеводородов, объявил о коммерческом обнаружении углеводородов в соответствии с настоящей статьей, то такой недропользователь имеет исключительное право на получение разрешения на добычу углеводородов.

Глава 9. Разрешение на добычу углеводородов

Статья 82. Заявление о выдаче разрешения на добычу углеводородов

Недропользователь, имеющий разрешение на геологическое изучению углеводородов, имеет исключительное право на выдачу разрешения на добычу углеводородов на смежных кадастровых квадратах, включенных в такое разрешение на геологическое изучение углеводородов и каких-либо смежных открытых квадратах или, при условии соблюдения положений статьи 108 настоящего Закона, смежных квадратов в рамках действующего разрешения, которые охватывают вероятное и возможное простирание коммерческого обнаружения углеводородов, в том числе прилегающие кадастровые квадраты, которые необходимы для коммерческого использования такого месторождения.

Если месторождение углеводородов, содержащее коммерческое обнаружение, выходит за пределы участка недр, указанного в действующем разрешении на геологическое изучение углеводородов, то недропользователь имеет исключительное право подать в Центр пользования недрами заявление о расширении периметра участка недр в рамках разрешения на добычу углеводородов, включив открытые квадраты, охватывающие простирание соответствующей залежи или нефтегазового месторождения.

Для выдачи разрешения на добычу углеводородов недропользователь, имеющий разрешение на геологическое изучение углеводородов, подает в Центр пользования недрами соответствующее заявление с указанием следующих сведений:

1) полное наименование заявителя;

2) информация, удостоверяющая, что заявитель является правомочным лицом;

3) подробная информация о запрашиваемых кадастровых квадратах;

4) вся информация о геологическом изучении, подготовленную и представленную в процессе, предшествующем объявлению о коммерческом обнаружении;

5) предварительный проект разработки месторождения углеводородов;

6) подтверждение финансовых, профессиональных и технических способностей и возможностей заявителя для проведения предлагаемых работ по добыче углеводородов в соответствии с проектом разработки месторождения углеводородов;

7) положительное заключение экологической экспертизы;

8) предварительный план по выводу из эксплуатации участка недр;

9) документ, подтверждающий уплату сбора за рассмотрение заявления.

Требования к перечисленным документам определяются актами законодательства.

Если срок действия разрешения на геологическое изучение углеводородов истекает в период, в течение которого недропользователь должен получить положительное заключение какой-либо экологической экспертизы, необходимой для подачи заявления о выдаче разрешения на добычу углеводородов, то разрешение на геологическое изучение углеводородов продолжает действовать до получения всех положительных заключений экологической экспертизы.

Размер сбора за рассмотрение заявления о выдаче разрешения на добычу углеводородов определяется в соответствии с положениями, предусмотренными актами законодательства. Сумма сбора возврату не подлежит.

Статья 83. Дополнительные способы выдачи разрешения на добычу углеводородов

Разрешения на добычу углеводородов могут выдаваться путем проведения аукциона или тендера в случаях, когда Министерство горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан определило необходимость проведения конкурсных торгов путем аукциона или тендера. Это могут быть случаи, когда:

1) недропользователь, имеющий разрешение на геологическое изучение углеводородов, отказывается от своего права на получение разрешения на добычу углеводородов на разведанном им участке недр;

2) Центр пользования недрами определил необходимость выдачи разрешения на добычу углеводородов на открытых квадратах путем проведения аукциона или тендера.

Разрешения на добычу углеводородов могут выдаваться в соответствии с актами Президента Республики Узбекистан или Кабинета Министров Республики Узбекистан в особых случаях, связанных с национальным развитием.

В таких случаях кадастровые квадраты, необходимые для разработки месторождения углеводородов, резервируются для аукциона или тендера Центром пользования недрами.

Аукционы для выдачи разрешения на добычу углеводородов осуществляются путем проведения торгов на электронной торговой площадке, исключающей стороннее вмешательство, в соответствии с Положением о выдаче разрешений на право пользования участком недр, утвержденным Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Тендер для выдачи разрешения на добычу углеводородов проводится в соответствии с порядком, предусмотренным Положением о выдаче разрешений на право пользования участками недр, утвержденным Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Основными задачами тендерного процесса являются:

1) организация эффективного взаимодействия министерств, ведомств и органов хозяйственного управления при разработке условий пользования участками недр;

2) согласование начальных условий тендера по предоставлению участков недр, разработанных на основе существующих геологических данных, отчетов о геологическом изучении и другой соответствующей информации;

3) организация экспертизы представленных проектов, связанных с разработкой месторождений нефти и газа и оценка их соответствия законодательству Республики Узбекистан, а также установленным условиям пользования участками недр;

4) представление предпочтительного конкурсного заявления в Кабинет Министров Республики Узбекистан для утверждения.

Участники аукциона или тендера представляют документы, необходимые в соответствии со статьей 82 настоящего Закона для получения права на участие в аукционе или тендере, за исключением экологической экспертизы, и участник торгов вправе представить ориентировочный план разработки нефтегазового месторождения вместо предварительного проекта разработки нефтегазового месторождения. Участник аукциона или тендера предоставляет обязательство не начинать работы до проведения экологической экспертизы и получения положительного заключения государственной экологической экспертизы и Инспекции по контролю в сфере горнодобывающей промышленности и геологии при Министерстве горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан.

Протокол об определении победителя аукциона или тендера является основанием для выдачи победителю разрешения на добычу углеводородов на соответствующих кадастровых участках. Помимо соблюдения всех требований настоящего Закона, за разрешения на добычу углеводородов, выдаваемые в соответствии с актами Президента Республики Узбекистан или Кабинета Министров Республики Узбекистан могут устанавливаться дополнительные условия и сборы, которые определяются в соглашении, заключаемом Кабинетом Министров Республики Узбекистан и недропользователем.

Средства от аукциона или тендера распределяются в порядке, установленном актами законодательства.

Статья 84. Оформление разрешения на добычу углеводородов

В течение пяти рабочих дней с момента получения заявления о выдачи разрешения на добычу углеводородов недропользователя, имеющего разрешение на геологическое изучение углеводородов, или получения окончательного проекта разработки нефтегазового месторождения после завершения аукциона или, в зависимости от применимого случая, Центр пользования недрами рассматривает заявление и проводит предварительный обзор для определения полноты представленного заявления.

Заявитель уведомляется о каких-либо недостатках в заявлении после завершения этапа предварительного обзора. Центр пользования недрами вправе разрешить заявителю исправить незначительные недостатки в заявлении или возвратить заявление. Если заявление возвращено, заявитель вправе повторно подать новое заявление.

Первоначальное рассмотрение заполненного заявления осуществляется Центром пользования недрами в течение двадцати рабочих дней с момента получения заполненного заявления.

При рассмотрении заявления Центр пользования недрами изучает финансовые, профессиональные и технические способности и возможности заявителя для проведения предлагаемых работ по добыче углеводородов, а также технические и эксплуатационные аспекты предлагаемого проекта разработки нефтегазового месторождения на предмет полноты, исполнимости и соответствия предоставленных документов в соответствии с положениями, предусмотренными в статьях 82 и 85 настоящего Закона. В случаях обнаружения недостатков в предлагаемом проекте разработки нефтегазового месторождения, Центр пользования недрами может потребовать от заявителя устранения недостатков в разумный срок, не превышающий девяноста дней.

После получения такого запроса заявитель вправе отозвать свое заявление, внести в него изменения или предоставить письменное объяснение о нецелесообразности внесения изменений. Если заявитель вносит изменения в свое заявление или предоставляет письменное объяснение о нецелесообразности внесения в него изменений, Центр пользования недрами рассматривает такой ответ и предоставляет свой ответ в течение двадцати рабочих дней. Кроме того, заявитель вправе запросить проведение слушания, чтобы изложить свою позицию, а Центр пользования недрами имеет право потребовать личного присутствия заявителя для ответа на вопросы в отношении предлагаемого проекта разработки нефтегазового месторождения. В этом случае Центр пользования недрами созывает такое слушание для рассмотрения аргументов заявителя в течение пятнадцати рабочих дней. Центр пользования недрами не имеет права поднимать новые вопросы, которые могли быть известны на тот момент и которые не были включены в его первоначальное рассмотрение в рамках процесса, описанного в настоящей части. Процесс, изложенный в настоящей части, применяется несколько раз до тех пор, пока Центр пользования недрами не будет готов утвердить выдачу разрешения или заявитель окончательно не отзовет свое заявление.

По завершении процесса, описанного в предыдущих частях, Центр пользования недрами одобряет или отклоняет проект разработки нефтегазового месторождения.

В случае утверждения предлагаемого проекта разработки нефтегазового месторождения и при условии, что заявление отвечает всем другим требованиям настоящего Закона, Центр пользования недрами выдает разрешение на добычу углеводородов.

В случаях, когда изменения в предлагаемом проекте разработки нефтяного месторождения требуют проведения дополнительной экологической экспертизы или его пересмотра, разрешение не выдается до проведения экологической экспертизы и получения положительного заключения государственной экологической экспертизы и Инспекции по контролю в сфере горнодобывающей промышленности и геологии при Министерстве горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан.

Центр пользования недрами имеет право отказать в выдаче разрешения на добычу углеводородов, если заявление не соответствует требованиям, предусмотренным в статьях 82 или 83 . Отказ должен быть обоснованным. Отказ на основании условий, не предусмотренных настоящим Законом, не допускается. Центр пользования недрами уведомляет заявителя о таком отказе по истечении срока рассмотрения заявления.

При выдаче разрешения на добычу углеводородов вносится соответствующая запись в реестр разрешений кадастра углеводородов.

Статья 85. Проект разработки месторождения углеводородов

Проект разработки месторождения углеводородов, представляемый недропользователем в соответствии со статьей 82 настоящего Закона, предусматривает подробное описание экономических, технических, экологических аспектов, а также аспектов, связанных с ресурсами и безопасностью в отношении планируемых работ по добыче и, как минимум, должен содержать следующее:

1) описание участка недр, включенного в разрешение, в том числе краткое описание его геологического строения, анализа и интерпретации;

2) краткое описание проведенных работ по геологическому изучению и оценке;

3) сведения о доступных вариантах добычи углеводородов, а также технико-экономическую оценку, обосновывающую, что предлагаемый вариант является наилучшим из имеющихся альтернатив;

4) подробное описание работ, которые предлагается провести исходя из наилучшего приемлемого варианта добычи углеводородов, в том числе:

а) предполагаемый график работ;

б) любые временные или постоянные объекты добычи углеводородов или другие инфраструктурные объекты, которые планируется построить или использовать в связи с планируемой горнодобывающей деятельностью;

в) организационные системы и системы управления, которые планируется внедрить при выполнении данных работ;

5) план управления месторождением углеводородов на участке недр или его части, в том числе предварительный срок экономического цикла разработки коммерческого обнаружения, который должен предоставляться в случае внесения изменений в утвержденный проект разработки месторождения;

6) описание способа финансирования работ по добыче углеводородов;

7) предварительный план по выводу из эксплуатации, в том числе план по ликвидации последствий работ по добыче углеводородов (план по ликвидации).

Специальная форма и содержание проекта разработки месторождений углеводородов определяются актами законодательства.

При рассмотрении проекта разработки месторождения углеводородов до выдачи разрешения на добычу углеводородов Центр пользования недрами изучает технические и эксплуатационные аспекты плана. Центр пользования недрами не несет ответственности за рассмотрение финансовых аспектов плана. Центр пользования недрами вправе, при наличии разумных оснований, отдавать приоритет следующим критериям:

1) соответствие наиболее эффективного доступного варианта добычи углеводородов и предлагаемых работ по добыче углеводородов надлежащей нефтегазовой практике;

2) применение устойчивых и экологически безопасных технологий добычи углеводородов;

3) недопущение нанесения ущерба месторождению углеводородов;

4) предотвращение ущерба эксплуатируемым и прилегающим месторождениям твердых полезных ископаемых и иным участкам недр в результате проведения работ по добыче углеводородов;

5) обеспечение получения максимальной общей доходности и прибыли для государства.

Дополнительные требования к разработке обнаруженного месторождения углеводородов и переработке углеводородов могут определяться актами законодательства в зависимости от видов и свойств углеводородов, методов разработки месторождения углеводородов, видов технологий переработки и иных факторов.

Утвержденный проект разработки месторождения нефти и газа, если в него не были внесены изменения в соответствии со статьей 91 настоящего Закона, сохраняет силу и должен быть реализован в течение пяти лет со дня его утверждения Центром пользования недрами.

В порядке исключения, Центр пользования недрами может потребовать, чтобы проект разработки месторождения углеводородов охватывал более длительный период, чем период, указанный в части пятой настоящей статьи, который не должен превышать десяти лет в случае, если в зависимости от индивидуальных обстоятельств, таких как крупномасштабность, техническое выполнение и продолжительность планируемых работ по добыче углеводородов требуют увеличения сроков реализации.

Отклонения от утвержденного проекта разработки месторождения углеводородов допускаются только в чрезвычайных ситуациях.

Статья 86. Срок действия разрешения на добычу углеводородов

Разрешение на добычу углеводородов выдается на срок до двадцати пяти лет подряд со дня регистрации разрешения, если оно ранее не было отклонено или отозвано либо срок его действия не был продлен в соответствии с положениями настоящего Закона.

Срок действия разрешения на добычу углеводородов может быть продлен на срок до двадцати пяти лет один раз по заявлению недропользователя

Статья 87. Требования к проведению работ по добыче углеводородов

До начала какой-либо деятельности по добыче углеводородов недропользователь проводит все требуемые экологические экспертизы и получает все необходимые разрешения в сфере техники безопасности, в том числе положительное заключение экологической экспертизы со стороны государственной экологической экспертизы и Инспекции по контролю в сфере горнодобывающей промышленности и геологии при Министерстве горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан. Такие одобрения предоставляются в Центр пользования недрами в течение пяти дней с момента их получения.

Добыча углеводородов осуществляется:

1) таким образом, чтобы обеспечить добычу наибольшего объема запасов углеводородов на каждом отдельном месторождении углеводородов или на нескольких месторождениях;

2) с использованием передовых доступных технологий и в соответствии с разумными экономическими принципами;

3) в соответствии с законодательством Республики Узбекистан и надлежащей нефтегазовой практикой.

При осуществлении добычи углеводородов недропользователь обязан обеспечить:

1) оптимальность и безопасность применяемых технических средств добычи;

2) охрану месторождения углеводородов от проявлений опасных техногенных процессов, приводящих к осложнению при их добыче, снижению экономической эффективности добычи углеводородов;

3) правильный учет добытых запасов углеводородов, в том числе утраченных или использованных в ходе нефтегазовых операций и остающихся в недрах, продуктов их переработки и отходов производства, образующихся в процессе добычи;

4) выполнение экологических и санитарно-эпидемиологических требований при складировании и размещении отходов добычи и продуктов переработки углеводородов в целях предотвращения их накопления на площадях сооружений водозабора и в местах залегания углеводородов;

5) соблюдение норм и стандартов применяемых методов и способов добычи;

6) извлечение углеводородов в порядке, предусмотренном проектом разработки месторождения.

При разработке месторождения углеводородов недропользователь обязан постоянно контролировать добычу, технологический режим работы скважин (давление, режим потока, количество добываемых или закачиваемых в каждую скважину углеводородов и других флюидов) по всему нефтегазовому месторождению, а также по каждому отдельному пласту углеводородов, в том числе состав компонентов и количество добытых углеводородов. Недропользователь ведет учет общего ежемесячного количества добываемых и закачиваемых углеводородов по каждой отдельной скважине на ежемесячной основе.

Недропользователи, осуществляющие добычу углеводородов по разным разрешениям, могут осуществлять закачку подготовленной пластовой воды одного недропользователя в пласт месторождения другого недропользователя с целью поддержания пластового давления в случаях, предусмотренных настоящим Закона.

Недропользователи могут привлекать лиц, владеющих необходимыми инфраструктурными объектами, для подготовки попутной воды для дальнейшей закачки в пласт месторождения с целью поддержания пластового давления.

Попутное извлечение подземных вод при добыче углеводородов осуществляется без получения разрешений на специальное водопользование или специальное водопотребление, выдаваемых в соответствии с законодательством. Дальнейшее использование попутно добытых подземных вод (за исключением промышленных подземных вод) осуществляется в соответствии с законодательством.

Статья 88. Объекты нефтегазовой инфраструктуры

Недропользователь по добыче углеводородов уведомляет в письменной форме Министерство энергетики Республики Узбекистан и получает его предварительное одобрение на:

1) установку объекта нефтегазовой инфраструктуры или его части;

2) срок первоначального введения в эксплуатацию объекта нефтегазовой инфраструктуры;

3) любые крупные реконструкции или модификации объекта нефтегазовой инфраструктуры и сроки, когда объект возобновит свою работу после реконструкции или модификации;

4) любое изменение цели, для которой первоначально был утвержден объект нефтегазовой инфраструктуры, в соответствии с планом разработки нефтегазового месторождения;

5) использование установленного объекта сверх срока, на который он был первоначально предусмотрен проектом разработки месторождения, и меры, которые необходимо реализовать для обеспечения его эффективной работы после истечения установленного срока;

6) решение недропользователя о прекращении эксплуатации, об утилизации и ликвидации объекта нефтегазовой инфраструктуры.

Обязательства, предусмотренные настоящей статьей, распространяются также на недропользователей, получивших разрешение на геологическое изучение углеводородов.

Статья 89. Проведение геологического изучения в рамках разрешения на добычу углеводородов

В период добычи углеводородов недропользователи вправе проводить геологическое изучение на участке недр с целью дальнейшего уточнения геологической структуры и запасов обнаруженного месторождения или залежи углеводородов в рамках действующего разрешения на добычу углеводородов. Любое такое геологическое изучение и геологическая съемка месторождения проводится в соответствии с проектом разработки месторождения углеводородов и надлежащей нефтегазовой практикой.

Недропользователи уведомляют в письменной форме Центр пользования недрами о каком-либо геологическом изучении месторождения, которое он намерен провести, за одну неделю до начала таких работ. Формат такого уведомления определяется актами законодательства.

В случае, если в течение геологического изучения недропользователями на участке добычи обнаружена новая залежь, ее оценка производится в соответствии с дополнением к проекту разработки месторождения.

Обнаружение новых залежей углеводородов на участке недр не является основанием для продления периода добычи углеводородов.

Недропользователь представляет в Центр пользования недрами всю информацию о результатах какого-либо эксплуатационного геологического изучения месторождения и съемки в течение одного месяца после завершения проведения таких работ.

Статья 90. Сжигание попутного газа и холодный сброс газа

Сжигание или холодный сброс добытых углеводородов допускаются только в случае необходимости в целях обеспечения безопасности или при вводе в эксплуатацию объекта, используемого в ходе оценки углеводородов, либо в ходе проведения работ по добыче углеводородов.

Недропользователи обязаны рассмотреть все разумные коммерческие или эксплуатационные альтернативы по сжиганию или холодному сбросу добытых углеводородов, в том числе использование в качестве топлива или средства для улучшения извлечения углеводородов, закачки в целях удаления, хранения или предоставления каких-либо излишков углеводородов в распоряжение государства для бытового использования на приемлемых экономических условиях.

Недропользователь подает заявление в Центр пользования недрами перед началом планового сжигания или холодного сброса углеводородов, а также в связи с проведением необходимой экологической экспертизы, получает положительное заключение или иные согласования государственной экологической экспертизы и Инспекции по контролю в сфере горнодобывающей промышленности и геологии при Министерстве горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан.

В заявлении на факельное сжигание или холодный сброс добытых углеводородов указываются причины подачи заявления и описание соответствующего объекта нефтегазовой инфраструктуры, а также объемы, состав и срок сжигания или холодного сброса углеводородов.

Центр пользования недрами устанавливает на определенные периоды времени максимальные объемы добываемых углеводородов, подлежащие закачке, холодному сбросу или сжиганию на факеле недропользователем в ходе работ по добыче. При установлении данных объемов Центр пользования недрами тесно взаимодействует с недропользователем и:

1) распределяет общие месячные объемы добываемых углеводородов, подлежащих закачке, сбросу и сжиганию на факеле, по месторождению, каждому пласту углеводородной залежи и по каждой отдельной скважине;

2) учитывает график добычи, на котором основывается план разработки месторождения, если новая информация о характеристиках месторождения или иные обстоятельства не требуют иного.

Требования по сжиганию на факеле или холодному сбросу добытых углеводородов определяются актами законодательства.

Недропользователь представляет в Центр пользования недрами все данные и информацию по использованию, закачке, холодному сбросу, отправке на факел и сжиганию углеводородов в своих ежемесячных отчетах.

Статья 91. Внесение изменений в утвержденный проект разработки месторождения углеводородов

В случае необходимости внесения изменений в виды, методы и (или) технологии планируемых работ по добыче углеводородов и (или) технологии, объемы и сроки выполнения работ, в том числе какие-либо изменения в составе производственных и инфраструктурных объектов, недропользователь вносит соответствующие изменения в утвержденный проект разработки месторождения углеводородов и представляет измененную редакцию плана в Центр пользования недрами.

Недропользователь согласовывает изменения в проекте разработки месторождения углеводородов с Центром пользования недрами в случае:

1) увеличения рисков, связанных с работами по добыче, предусмотренных действующим проектом разработки месторождения углеводородов;

2) внесения изменений в методы и (или) технологии добычи, приводящих к возникновению дополнительных рисков, не предусмотренных действующим проектом разработки месторождения углеводородов;

3) внесения изменений в работы по добыче, реализация которых приведет к невозможности достижения экологических и экономических показателей, указанных в действующем проекте разработки месторождения углеводородов;

4) внесения изменений в работы по добыче, для проведения которых требуется получение положительного заключения экологической экспертизы, и которые не были предусмотрены действующим проектом разработки месторождения углеводородов;

5) внесения изменений в работы по добыче, предполагающие дополнительные нарушения целостности верхнего слоя почвы;

6) внесения изменений в количество и параметры основных установок по добыче углеводородов и (или) объектов инфраструктуры.

Пересмотренный проект разработки месторождения углеводородов подлежит рассмотрению Центром пользования недрами в течение двадцати рабочих дней с момента получения такого измененного проекта.

Центр пользования недрами рассматривает проект разработки месторождения углеводородов на предмет полноты, исполнимости и соответствия предоставляемых документов согласно статье 85 настоящего Закона.

В случае выявления недостатков в проекте разработки месторождения углеводородов, Центр пользования недрами вправе потребовать у заявителя устранить такие недостатки в разумный срок, не превышающий девяноста дней. В случаях, когда изменения, внесенные в проект разработки месторождения углеводородов, требуют проведения какой-либо дополнительной экологической экспертизы или ее пересмотра, то утверждение такого проекта осуществляется только после проведения такой экологической экспертизы и получения положительного заключения государственной экологической экспертизы и Инспекции по контролю в сфере горнодобывающей промышленности и геологии при Министерстве горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан.

После завершения процесса рассмотрения, Центр пользования недрами принимает или выдвигает обоснованные условия, необходимые для утверждения измененного проекта разработки месторождения углеводородов, которые недропользователь обязан соблюдать.

Запрещается проведение работ в соответствии с измененным проектом разработки месторождения углеводородов, до его утверждения Центром пользования недрами.

Статья 92. Ежегодные минимальные расходы на добычу углеводородов

Недропользователи, имеющие разрешение на добычу углеводородов, обязаны соблюдать требования о ежегодных минимальных расходах на добычу углеводородов, установленные настоящей статьей и актами законодательства.

Ежегодные минимальные расходы для недропользователя, имеющего разрешение на добычу углеводородов, устанавливаются актами законодательства. Расчет ежегодных минимальных расходов на добычу углеводородов производится на основе базовой расчетной величины, установленной на территории Республики Узбекистан и действующей на 1 января отчетного года.

Если первый или последний год срока действия разрешения на добычу углеводородов является неполным, то ежегодные минимальные расходы рассчитываются пропорционально за каждый полный месяц срока действия разрешения в соответствующем году.

В случае прекращения действия разрешения на добычу углеводородов в течение года, ежегодные минимальные расходы рассчитываются пропорционально за каждый полный месяц срока действия разрешения в указанном году.

Виды нефтегазовых операций, подлежащие и не подлежащие включению в ежегодные минимальные расходы на добычу углеводородов, определяются законодательством. Расчет минимальных расходов на добычу углеводородов производится только в отношении расходов, понесенных на кадастровых квадратах, указанных в разрешении.

В случае нарушения обязательств о ежегодных минимальных расходах на добычу углеводородов, предусмотренных настоящей статьей, недропользователь обязан произвести недостающие расходы и представить отчет об этом в Центр пользования недрами в срок не позднее трех месяцев следующих за отчетным годом. При этом расходы, произведенные недропользователем для устранения нарушения своих обязательств не включаются в состав расходов текущего года и считаются отраженными в отчете за отчетный год.

Статья 93. Права недропользователей, имеющих разрешение на добычу углеводородов

Разрешение на добычу углеводородов предоставляет недропользователю исключительное право на добычу и переработку любых видов углеводородов, извлекаемых из участка недр, включенного в разрешение.

Работы по добыче углеводородов проводятся в соответствии с условиями разрешения на добычу углеводородов и положениями утвержденного проекта разработки нефтегазового месторождения.

Разрешение на добычу углеводородов предоставляет недропользователю следующие права в пределах земельного участка поверхности кадастрового квадрата и участка недр, включенного в разрешение:

1) проводить дополнительное геологическое изучение участка недр, включенного в разрешение, для точной оценки качества, масштаба и степени использования коммерческого обнаружения;

2) проводить опытно-промышленную добычу углеводородов в соответствии с законодательством;

3) проводить дополнительные исследования по переоценке запасов углеводородов;

4) проводить работы по добыче углеводородов;

5) осуществлять добычу любого вида углеводородов на участке недр, указанном в разрешении;

6) перерабатывать добытые объемы углеводородов в товарные продукты и продукты глубокой переработки природного газа;

7) транспортировать, хранить и реализовывать добытые углеводороды;

8) при условии получения соответствующих разрешений, согласований и одобрений, размещать объекты инфраструктуры по добыче углеводородов, их переработке, транспортировке и иные связанные с ними объекты, в том числе:

а) осуществлять строительство, монтаж, размещение или перенос и эксплуатацию на участке недр, указанном в разрешении, объектов инфраструктуры для проведения работ по добыче углеводородов;

б) осуществлять строительство или установку временных или постоянных сооружений и оборудования для персонала, необходимых для эффективного проведения работ по добыче углеводородов;

в) осуществлять строительство, монтаж, размещение и эксплуатацию каких-либо объектов инфраструктуры, в том числе по погрузке, транспортировке, разгрузке, хранению (на постоянной основе и иным образом) и переработке добываемых углеводородов, нефтепродуктов, продуктов глубокой переработки природного газа и других материалов, при условии, что такая деятельность непосредственно связанна с работами по добыче углеводородов;

9) при условии получения соответствующих разрешений или одобрений на использование каких-либо природных гидроэнергетических ресурсов в пределах участка недр, включенного в разрешение, использовать такие природные гидроэнергетические ресурсы для целей, связанных с деятельностью по добыче углеводородов;

10) использовать и осуществлять свои права в рамках разрешения, без вмешательства;

11) осуществлять иную деятельность, необходимую или связанную с работами по добыче углеводородов.

Статья 94. Обязанности недропользователей, имеющих разрешение на добычу углеводородов

В течение срока действия разрешения на добычу углеводородов недропользователи обязаны:

1) начать работы по добыче углеводородов в течение шести месяцев с даты выдачи разрешения;

2) обеспечить соответствие всех видов нефтегазовых операций, в том числе технологии добычи, всем применимым стандартам и нормам, применяемым методам и технологиям, а также надлежащей нефтегазовой практике;

3) обеспечить существенное соответствие нефтегазовых операций действующему утвержденному проекту разработки месторождения углеводородов;

4) в случае изменения действующего проекта разработки месторождения углеводородов представлять в Центр пользования недрами обновленный проект разработки месторождения углеводородов;

5) ограничить всю деятельность по добыче углеводородов и какое-либо иное законное использование участка недр мерами, необходимыми для осуществления добычи углеводородов, с целью обеспечения того, чтобы все эти работы не привели к нарушению общественных или частных интересов, которые можно избежать разумными средствами;

6) осуществлять постоянный контроль за производительностью углеводородного пласта и разработкой месторождения углеводородов с целью обеспечения максимально возможного извлечения углеводородов;

7) создать, внедрить и регулярно обновлять надлежащие системы управления, предназначенные для обеспечения систематического и постоянного соблюдения всех требований, установленных действующим законодательством в отношении деятельности в сфере недропользования, и обеспечить контроль за обеспечением их исполнения;

8) производить ежегодные минимальные расходы на добычу углеводородов, предусмотренные в статье 92 настоящего Закона;

9) приобретать и обновлять на постоянной основе страховые полисы на все виды нефтегазовых операций и обеспечивать соответствие лимитов, вычитаемых франшиз и других условий соответствующего страхового покрытия с практикой, которая обычно применяется в данной нефтегазовой отрасли, с учетом характера и видов проводимых нефтегазовых операций;

10) вести точный учет, измерение и испытания углеводородов для целей переработки, коммерческого учета и налогообложения в соответствии с действующим законодательством и надлежащей нефтегазовой практикой и инструкциями, предоставленными производителем соответствующего оборудования;

11) вести достоверный учет добытых углеводородов, отходов, образующихся при добыче, в том числе ведение ежедневных рабочих журналов по разработке и реестров учета добычи, отгрузок продукции, поставок и отгрузок оборудования, аварий и посетителей объектов;

12) информировать Министерство энергетики Республики Узбекистан и любой иной уполномоченный орган о всех аспектах работы по добыче углеводородов в соответствии с положениями настоящего Закона и иным применимым законодательством;

13) своевременно выполнять обязательства по отчетности, установленные статьями 97 и 98 настоящего Закона;

14) реализовывать утвержденный план экологического и социального управления, а также периодически его пересматривать и обновлять, в том числе проводить мониторинг и соблюдать отчетность;

15) соблюдать экологические требования при хранении и утилизации отходов;

16) соблюдать требования законодательства, регулирующего переработку и реализацию углеводородов;

17) производить отчисления в фонд вывода из эксплуатации для осуществления вывода из эксплуатации нефтегазовых установок и восстановления земельного участка, включенного в разрешение на добычу углеводородов, в соответствии с главой 15 настоящего Закона;

18) реализовать план закупок местных товаров и услуг в соответствии с главой 16 настоящего Закона;

19) реализовать план по найму, обучению и продвижению по службе для местных кадров в соответствии с главой 16 настоящего Закона;

20) реализовывать утвержденные программы обучения и соблюдать нормы по охране труда, технике безопасности и благополучию работников, а также меры по обеспечению готовности и ликвидации последствий аварий и чрезвычайных ситуаций в соответствии с главой 16 настоящего Закона и иными актами законодательства;

21) ввести в действие и обеспечить соблюдение антикоррупционного кодекса поведения в соответствии с международными договорами Республики Узбекистан;

22) проводить периодические и выборочные проверки и (или) аудит;

23) своевременно и достоверно декларировать и оплачивать все налоги за пользование недрами, земельные налоги, таможенные пошлины, платежи, сборы и налоги, которые не являются предметом спора;

24) сотрудничать со всеми соответствующими уполномоченными органами и сотрудниками правоохранительных органов в целях соблюдения положений настоящего Закона и какого-либо иного применимого законодательства.

Недропользователи, имеющие разрешение на добычу углеводородов, также могут нести и иные обязанности в соответствии с законодательством.

Статья 95. Совместное осуществление добычи углеводородов

В случае если какое-либо месторождение углеводородов, содержащее коммерческое обнаружение, частично находится в пределах участка недр, включенного в одно разрешение на добычу углеводородов, и частично в пределах другого участка недр, относящегося к другому разрешению на добычу углеводородов, Министерство энергетики Республики Узбекистан может в письменной форме направить запрос таким недропользователям о необходимости заключить между собой договор о совместной разработке с целью проведения совместных работ по добыче углеводородов.

Согласно договору о совместной разработке участки недр, указанные в разрешениях на добычу углеводородов, рассматриваются как единый участок недр в целях улучшения технико-экономических показателей разработки соответствующего месторождения и обеспечения более эффективной и оптимизированной добычи углеводородов.

Если недропользователи не согласовали условия договора о совместной разработке в течение восемнадцати месяцев с момента получения письменного уведомления, указанного в части первой настоящей статьи, Министерство энергетики Республики Узбекистан может принять решение в отношении условий соглашения о совместной разработке.

Не ограничивая ряд вопросов, подлежащих рассмотрению, в договоре о совместной разработке:

1) определяется участок недр, на котором будут проводиться работы по совместной разработке месторождения;

2) указывается доля участия каждого недропользователя в рамках договора о совместной разработке;

3) перечисляется совместное пользование производственными объектами, объектами инфраструктуры и вспомогательными системами, в том числе электроэнергией, оборудованием и материалами между недропользователями;

4) предусматриваются виды нефтегазовых операций, связанные с совместной разработкой и добычей, включая соответствующие программы работ и бюджеты;

5) прописывается процесс принятия решений;

6) предусматривается процедура назначения оператора, который будет осуществлять руководство текущими совместными работами по добыче углеводородов, и устанавливается порядок его отставки и замены;

7) определяется порядок разделения и распределения объемов добытых углеводородов между недропользователями, в том числе соответствующие вопросы налогообложения;

8) прописываются положения по неуплате платежей, продлению, передаче, отказу и расторжению договора, а также выводу из эксплуатации объектов нефтегазовой инфраструктуры.

С учетом части шестой настоящей статьи, в случае осуществления совместной разработки месторождения углеводородов Центр пользования недрами переоформляет соответствующие разрешения, которые Центр пользования недрами сочтет целесообразными, с учетом планируемой совместной разработки месторождения углеводородов.

Стороны договора о совместной разработке обязаны составить и представить на утверждение новый проект разработки месторождения углеводородов после одобрения договора о совместной разработке в Центре пользования недрами, в котором обосновывается необходимость и эффективность совместной разработки, а также схема его реализации.

Любое изменение в договор о совместной разработке требует предварительного согласования с Центром пользования недрами.

Статья 96. Добыча углеводородов на приграничных участках недр

В случае, если в результате проведения работ по добыче углеводородов недропользователь обнаружит на приграничном участке недр залежи (совокупность залежей) углеводородов, расположенные в пределах территории Республики Узбекистан и простирающиеся на территорию сопредельного государства, то он обязан незамедлительно уведомить в письменной или электронной форме об этом Центр пользования недрами и Министерство энергетики Республики Узбекистан.

В случае отсутствия соответствующих международных договоров Республики Узбекистан с государством, в недрах которого находится часть обнаруженного месторождения обнаруженной залежи (совокупности залежей) углеводородов, Центр пользования недрами вправе принять решение о приостановлении работ по добыче углеводородов на приграничном участке недр до достижения соглашения с таким государством.

Центр пользования недрами в течение трех рабочих дней со дня принятия решения о приостановлении работ по добыче углеводородов на приграничном участке недр в письменной или электронной форме уведомляет о нем недропользователя и в течение тридцати календарных дней инициирует разработку международного договора между Республикой Узбекистан и сопредельным государством, регулирующего порядок и условия разработки месторождения углеводородов, находящегося на приграничном участке недр.

В случае принятия Центром пользования недрами решения о приостановлении работ по добыче углеводородов на приграничном участке недр действие разрешения для добычи углеводородов считается приостановленным до выдачи разрешения на возобновление работ.

Статья 97. Отчетность в рамках разрешения на добычу углеводородов

Все работы по добыче углеводородов документируются в отчетах по углеводородам.

Недропользователь, имеющий разрешение на добычу углеводородов, представляет в Министерство энергетики Республики Узбекистан следующие отчеты:

1) если углеводороды извлекаются из участка недр:

а) не позднее двух дней после окончания соответствующего дня — ежедневный отчет о добыче углеводородов за каждый день;

б) не позднее десяти дней после окончания каждого месяца после начала фактической добычи углеводородов — ежемесячный отчет о добыче, с указанием сведений о работах по добыче за прошедший месяц;

2) в течение тридцати дней после окончания каждого квартала:

а) ежеквартальный отчет о производительности месторождения углеводородов;

б) отчет о реализации добытых углеводородов за прошедший квартал.

Не позднее тридцати дней после окончания каждого года, начиная с начала работ по добыче углеводородов, недропользователь представляет в Министерство энергетики Республики Узбекистан и Министерство горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан годовой отчет, в котором предусматривается:

1) описание всех видов общих работ по добыче углеводородов, проведенных на участке недр за прошедший год, предварительный подсчет запасов углеводородов по каждой залежи или ее части, а также объемов углеводородов по каждому объекту обнаружения для его разработки на участке недр;

2) сведения по объемам добычи углеводородов (включая потери при добыче), в том числе актуальные сведения по управлению и обеспечению эффективности разработки месторождения углеводородов;

3) сведения о затратах на добычу, отгрузку и реализацию углеводородов;

4) сведения о закупленных товарах, работах и услугах, а также доле в них местного содержания, в том числе о затратах на обучение местной рабочей силы и научно-исследовательскую деятельность;

5) иные сведения в соответствии с требованиями законодательства.

Недропользователь по добыче углеводородов также представляет специальные отчеты в Министерство энергетики Республики Узбекистан в случае:

1) завершения строительства объекта инфраструктуры, используемого в процессе добычи углеводородов;

2) изменения или модификации объекта инфраструктуры;

3) установки или изменения внутри скважинного оборудования;

4) проведения испытаний эксплуатационной скважины с целью определения пластового давления, пластовых характеристик или характеристик потока углеводородов;

5) завершения и ликвидации эксплуатационной или добывающей скважины.

Если недропользователь, имеющий разрешение на добычу углеводородов, проводит рекогносцировочные работы или работы по геологическому изучению углеводородов, то он представляет отчеты, предусмотренные статьями 69 и 80 настоящего Закона, соответственно.

Формат и содержание каждого такого отчета определяются актами законодательства.

Статья 98. Окончательный отчет в рамках разрешения на добычу углеводородов

Недропользователи, имеющие разрешение на добычу углеводородов, обязаны в течение трех месяцев со дня прекращения действия разрешения представить в Министерство энергетики Республики Узбекистан и Министерство горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан окончательный отчет по форме, установленной актами законодательства, за весь период действия разрешения.

Окончательный отчет содержит собрание годовых отчетов по углеводородам, а также описывает:

1) результаты проведенных работ по добыче и переработке, в том числе сведения о тоннаже, объемах, составе, содержании и стоимости добытых углеводородов, произведенных нефтепродуктов и продуктов глубокой переработки природного газа;

2) сведения о тоннаже и объеме вывезенных отходов и способе их утилизации;

3) детальные сведения о расходах, затратах и трудоустроенных сотрудниках;

4) предварительный подсчет оставшихся запасов и ресурсов углеводородов, находящихся на участке недр, который отображен в планах и разрезах в соответствующем масштабе;

5) вопросы охраны труда и техники безопасности, а также экологические вопросы, связанные с добычей и переработкой, осуществляемой в рамках разрешения, в том числе тип и количество каких-либо произошедших серьезных аварий и несчастных случаев;

6) реализованные и планируемые меры по восстановлению земельного участка, обеспечивающие окончательное восстановление участка в соответствии с планом вывода из эксплуатации и планом ликвидации последствий пользования недрами;

7) общие расходы, понесенные недропользователем в ходе работ по добыче углеводородов.

Статья 99. Гарантии, предоставляемые недропользователям, имеющим разрешение на добычу углеводородов

С учетом части второй настоящей статьи недропользователям, добывающим углеводороды, при разработке нового месторождения гарантируется:

1) закупка соответствующими государственными органами или государственными предприятиями части добытых углеводородов, в соответствие с отдельными соглашениями;

2) доступ к объектам транспортировки и переработки углеводородов и другой соответствующей инфраструктуре для всех объемов углеводородов, добытых на участке недр;

3) право экспортировать третьим лицам части добытого природного газа на условиях рыночных сделок согласно принципу незаинтересованности сторон по международным рыночным ценам, в соответствие с отдельными соглашениями.

В случае возникновения форс-мажорных обстоятельств предоставление настоящей гарантии может быть приостановлено в соответствие с актами Президента Республики Узбекистан или Кабинета Министров Республики Узбекистан до окончания любого события. Для целей настоящей статьи форс-мажорные обстоятельства означают любое чрезвычайное событие, которое находится вне контроля держателя разрешения и (или) каких-либо компетентных государственных органов и является неожиданным или непредвиденным.

К такому событию могут относиться только стихийные бедствия, такие как землетрясение, объявленные или необъявленные войны, военные действия с зарубежными странами, вторжения, массовые беспорядки, экстремально холодные погодные условия и крупномасштабные гражданские беспорядки, такие как всеобщие забастовки.

Глава 10. Подземное хранение

Статья 100. Пространство недр, доступное для подземного хранения

Пространством недр, доступным для подземного хранения, является трехмерное пространственное свойство недр, которое с учетом геотехнических, геологических, экономических и экологических факторов может быть использовано в качестве среды для размещения объектов производственной, научной или иной деятельности.

Объектами пространства недр могут быть естественные или искусственно созданные полости недр, а также иные участки недр, пригодные для использования в качестве среды для пребывания людей, размещения объектов производственной, научной и иной деятельности.

Не признаются составной частью пространства участка недр, находящиеся в пределах этого участка иные ресурсы недр, в том числе полезные ископаемые.

Статья 101. Территории пространства недр для подземного хранения

Пространство недр, естественные геологические условия которого позволяют использовать его для целей, не связанных с добычей полезных ископаемых, выбирается по результатам целевых геологоразведочных работ, а также анализа существующих геологических материалов.

Геологические материалы выбранного участка пространства недр проходят государственную экспертизу в порядке, определенном актами законодательства.

Кадастровые квадраты, на которых расположено месторождение полезных ископаемых, а также кадастровые участки, расположенные на земельном участке поверхности кадастрового квадрата хозяйственных питьевых подземных вод, не могут предоставляться в пользование для подземного хранения.

Решение об обоснованности выбора участка пространства недр для использования в целях, не связанных с добычей полезных ископаемых, принимается Государственной комиссией по запасам полезных ископаемых.

Кадастровые площади, которые могут быть использованы для подземного хранения, должны быть учтены в кадастре государственного фонда недр. Такие кадастровые квадраты также должны быть открытыми, если иное не указано и не разрешено.

Статья 102. Разрешение на геологическое изучение недр для хранения

В установленном настоящим Законом порядке отдельные участки недр, выделенные в соответствии со статьей 101 настоящего Закона, могут предоставляться для геологического изучения для хранения.

Разрешение на геологическое изучение для хранения выдается правомочным лицам по принципу «первый пришел — первый получил» на сорок открытых смежных кадастровых квадратов.

Для получения разрешения на геологическое изучение недр для хранения правомочное лицо подает заявление в Центр пользования недрами, в котором указывается следующая информация:

1) полное наименование заявителя в соответствии со свидетельством о государственной регистрации;

2) документ, удостоверяющий, что заявитель является правомочным лицом;

3) подробная информация о запрашиваемых открытых кадастровых квадратах, в том числе карта соответствующего масштаба с указанием их местоположения и координат;

4) проект геологического изучения, содержащий обоснование необходимости изучения соответствующего участка недр;

5) письмо с обязательством не начинать какую-либо деятельность до проведения необходимой экологической экспертизы и получения положительного заключения государственной экологической экспертизы и Инспекции по контролю в сфере горнодобывающей промышленности и геологии при Министерстве горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан.

Сбор за рассмотрение заявления на выдачу разрешения на геологическое изучение недр для хранения определяется актами законодательства. Сумма сбора возврату не подлежит.

Центр пользования недрами вправе отказать в выдаче разрешения на геологическое изучение недр для хранения, если заявитель не выполнил требования, предусмотренные настоящей статьей, а также если в его проекте геологического изучения не указана необходимость изучения и использования пространства недр.

Отказ Центра пользования недрами в выдаче разрешения на геологическое изучение недр для хранения должен быть обоснованным и соответствовать положениям настоящего Закона и актам законодательства.

Разрешения на геологическое изучение недр для хранения подлежат учету в кадастре государственного фонда недр.

Статья 103. Разрешение на использование пространства недр для подземного хранения

Разрешение на использование пространства недр для подземного хранения выдается на использование участка недр, не содержащего месторождение полезных ископаемых или содержащего малозначительные ресурсы полезных ископаемых, включая нерудные полезные ископаемые.

Разрешение на использование пространства недр для подземного хранения выдается исключительно юридическим лицам по принципу «первый пришел — первый получил». Приоритет отдается недропользователю, проводившему геологическое изучение недр для хранения на соответствующих кадастровых квадратах.

Для выдачи разрешения на подземное хранение заинтересованное лицо подает заявление в Министерство экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан, а лицо, планирующее осуществлять хранение углеводородов или проводить другие виды подземного хранения, подает заявление в Центр пользования недрами.

Заявление должно содержать следующие сведения:

1) полное наименование заявителя в соответствии со свидетельством о государственной регистрации;

2) документ, удостоверяющий, что заявитель является правомочным юридическим лицом;

3) подробную информацию по открытым кадастровым квадратам, указанным в разрешении на геологическое изучение недр для хранения или открытым кадастровым квадратам, запрашиваемым заявителем, в том числе карту соответствующего масштаба с указанием их местоположения и координат;

4) геологический отчет, содержащий характеристику объекта подземного сооружения, характеристику его изоляции, тип горных пород, глубину залегания и эффективную мощность пласта коллектора, его площадь, коэффициент пористости, характеристику подстилающего и перекрывающего водоупора, скорость естественного потока подземных вод, качественные и количественные показатели, горнотехнические, специальные инженерно-геологические, гидрогеологические и экологические условия захоронения, складирования и сброса;

5) характеристики вредных, ядовитых веществ, твердых и жидких отходов, сточных и промышленных вод с указанием наименования продукта, технического производства или процесса, в котором он образуется, его физической характеристики, полного химического состава, содержания токсичных компонентов, пожароопасности, взрывоопасности, растворимости, совместимости с другими веществами при хранении, основные радионуклиды-загрязнители, их активность, а также характеристики транспортировки системы;

6) решение Государственной комиссии по запасам полезных ископаемых об обоснованности выбора запрашиваемого участка недр для его использования в соответствии с указанной целью;

7) проект подземного хранения, прошедший государственную экологическую и санитарно-эпидемиологическую экспертизы;

8) сведения о финансовых, профессиональных и технических способностях и возможностях заявителя в соответствии с проектом подземного хранения;

9) план по ликвидации последствий пользования недрами;

10) документ, подтверждающий уплату сбора за рассмотрение заявления.

Процесс рассмотрения заявления и выдачи разрешения на использование пространства недр не должен превышать двадцатидневный срок.

Сбор за рассмотрение заявления о выдаче разрешения на подземное хранение определяется актами законодательства. Сумма сбора не подлежит возврату.

При рассмотрении заявления Министерство экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан и Центр пользования недрами, в зависимости от применимого случая, рассматривает финансовые, профессиональные и технические возможности и способности заявителя для осуществления предлагаемой деятельности по подземному хранению, а также технические и эксплуатационные аспекты подземного хранения на предмет полноты, выполнимости и соответствия настоящей статье.

В случаях обнаружения недостатков в проекте подземного хранения, предоставленном в соответствии с пунктом 7 части четвертой настоящей статьи, Центр пользования недрами, Министерство экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан, Министерство здравоохранения Республики Узбекистан или Инспекция по контролю в сфере горнодобывающей промышленности и геологии при Министерстве горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан в соответствующих случаях могут потребовать от заявителя устранения недостатков в разумный срок.

После получения такого запроса заявитель вправе отозвать свое заявление, внести в него изменения или предоставить письменное объяснение о нецелесообразности внесения изменений. Если заявитель вносит изменения в свое заявление или предоставляет письменное объяснение о нецелесообразности внесения в него изменений, государственный орган рассматривает такой ответ и предоставляет свой ответ в течение двадцати дней.

Заявитель вправе запросить проведение слушания, чтобы изложить свою позицию, а государственный орган имеет право потребовать личного присутствия заявителя для ответа на вопросы по обоснованию. В этом случае, Центр пользования недрами созывает слушание с участием заявителя и соответствующего государственного органа для рассмотрения аргументов заявителя в течение пятнадцати рабочих дней. Государственный орган не имеет права поднимать новые вопросы, которые могли быть известны на тот момент и которые не были включены в его первоначальное рассмотрение в рамках процесса, описанного в настоящей части. Процесс, изложенный в настоящей части, применяется несколько раз до тех пор, пока Министерство экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан или Центр пользования недрами, в зависимости от применимого случая, не будут готовы утвердить разрешение или заявитель окончательно не отзовет свое заявление.

Министерство экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан или Центр пользования недрами вправе отказать в выдаче разрешения на подземное хранение, если заявление или приложенные к нему документы не соответствуют требованиям, предусмотренным настоящей статьей.

При выдаче разрешения на подземное хранение в кадастр государственного фонда недр вносится соответствующая учетная запись.

Статья 104. Срок действия разрешений на подземное хранение

Разрешение на геологическое изучение для хранения выдается на срок, не превышающий двух лет. Срок действия разрешения на геологическое изучение для хранения может быть продлен один раз на два года в соответствии с процедурой, изложенной в статье 110 настоящего Закона.

Разрешение на подземное хранение выдается на срок не более двадцати пяти лет.

Срок действия разрешения на подземное хранение может быть продлен несколько раз на период, не превышающий первоначальный срок действия разрешения, в соответствии с процедурой, предусмотренной в статье 110 настоящего Закона. В случае разрешения на подземное хранение, выданного со стороны Министерством экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан, оно выполняет функции Центра пользования недрами в соответствии с главой 11 настоящего Закона.

Статья 105. Проект подземного хранения

Проект подземного хранения определяет условия и параметры пользования пространством недр.

Инструкция по составлению проекта подземного хранения разрабатывается и утверждается Министерством экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан по согласованию с Министерством горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан.

Проект подземного хранения включает в себя:

1) цель пользования пространством недр;

2) срок пользования запрашиваемым участком недр;

3) описание объекта;

4) описание продуктов, подлежащих хранению, в том числе каких-либо возможных опасных или токсичных веществ, твердых или жидких отходов и технических вод, с указанием наименования продукта, технологии или процесса, при котором он образуется, его физических характеристик, полного химического состава и содержания каких-либо токсичных компонентов, растворимости, совместимости с другими веществами при хранении, основных и каких-либо загрязняющих радионуклидов и их активности;

5) сведения о предлагаемой эксплуатации, в том числе геотехнические условия хранения, давление, пожароопасность, взрывоопасность, загрязнение подземных вод, оседание и описание системы транспортировки.

Формат и специальные условия для составления проекта подземного хранения определяются актами законодательства.

Любые изменения в проекте подземного хранения подлежат государственной экологической и санитарно-эпидемиологической экспертизам.

Статья 106. Права и обязанности недропользователей, имеющих разрешение на подземное хранение

Пользование пространством недр для подземного хранения без разрешения на геологическое изучение для подземного хранения или разрешения на подземное хранение запрещается.

После того, как недропользователь, имеющий разрешение на геологическое изучение для подземного хранения проведет необходимую экологическую экспертизу и получит положительное заключение государственной экологической экспертизы и Инспекции по контролю в сфере горнодобывающей промышленности и геологии при Министерстве горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан, он вправе осуществлять деятельность, предусмотренную проектом геологического изучения, представленным в соответствии со статьей 102 настоящего Закона.

Недропользователь, имеющий разрешение на подземное хранение, обязан обеспечить:

1) оптимальность и безопасность применяемых технических средств;

2) охрану недр от проявлений опасных техногенных процессов;

3) достоверный учет при хранении или захоронении твердых, жидких и радиоактивных отходов, вредных ядовитых веществ, сброса (закачки) сточных, промышленных и технических вод;

4) достоверность и сохранность геологической информации, в том числе данных лабораторных исследований и анализов.

Недропользователь по хранению обязан соблюдать требования главы 15 настоящего Закона в части составления, обновления и соблюдения своего плана по ликвидации последствий пользования недрами.

Недропользователь, имеющий разрешение на подземное хранение, имеет право использовать участок недр для проведения следующих работ:

1) размещение и эксплуатация подземных хранилищ нефти и газа, газо- и нефтепродуктов;

2) размещение и (или) эксплуатация подземных сооружений для хранения или захоронения твердых, жидких и радиоактивных отходов, вредных ядовитых веществ, сброса (закачки) в недра сточных, горнопромышленных отходов, промышленных и технических вод;

3) закачка воды в недра для искусственного пополнения запасов подземных вод, в том числе строительство и (или) эксплуатация предназначенных для этих целей подземных сооружений.

Виды работ, предусмотренные частью пятой настоящей статьи, должны проводиться в соответствии с утвержденным проектом подземного хранения.

Статья 107. Отчетность по подземному хранению

Работы всего процесса по подземному хранению документируются с подробным описанием в проекте подземного хранения.

При использовании пространства недр в Министерство экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан или в Центр пользования недрами представляются отчеты об исполнении условий выполнения требований проекта подземного хранения и о состоянии объекта, размещенного в пространстве недр, и наблюдаемых в нем изменениях.

Форма и содержание таких отчетов определяются актами законодательства.

Глава 11. Общие положения по разрешениям на основные виды деятельности в сфере недропользования

Статья 108. Пользование недрами в пределах одной территории разными недропользователями

Разные недропользователи не вправе проводить работы по недропользованию в пределах одних и тех же кадастровых квадратов (далее — совмещенная территория), если иное не установлено настоящим Законом.

Разрешение на право пользования участками недр может выдаваться на одни и те же кадастровые квадраты в качестве другого разрешения на другой вид пользования недрами, при условии, что деятельность, осуществляемая в рамках второго разрешения, будет проводиться на глубине, которая не окажет влияние на деятельность, проводимую в рамках существующего разрешения. В любом случае, выдача другого разрешения на кадастровые квадраты, которые также предусмотрены в существующем разрешении, запрещается на участках, расположенных в радиусе пятисот метров от каких-либо подземных сооружений (скважин, шурфов) и их коммуникационных коридоров.

Разрешение на пользование недрами может быть выдано на те же кадастровые участки, что и указанные в другом разрешении, если деятельность, осуществляемая по второму разрешению, осуществляется только на глубине, на которой деятельность по такому разрешению не затрагивает существующее разрешение. На участках ближе пятисот метров к любым подземным объектам (скважинам, шахтам) и их коммуникационным коридорам во всех случаях запрещается выдавать другое разрешение, охватывающее те же кадастровые площади, что и ранее действовавшее разрешение.

В таких случаях заявитель для получения разрешения на кадастровые участки, по которым действует ранее выданное разрешение, обязан представить в Центр пользования недрами и действующему недропользователю доказательства разумного удовлетворения того, что выдача такого нового разрешения на кадастровый участок предусмотренный действующим разрешением, не будет мешать деятельности существующего недропользователя.

Порядок осуществления деятельности для недропользователей на совмещенной территории определяется заключенным между ними соглашением. В соглашении определяются условия и порядок ведения всех или отдельных видов работ по недропользованию на совмещенной территории.

Соглашение заключается в простой письменной форме и представляется недропользователями в Центр пользования недрами и соответствующие органы исполнительной власти на местах в течение пяти рабочих дней со дня его заключения.

Соглашение может предусматривать разумную и соразмерную компенсацию расходов, понесенных одним из недропользователей.

Если иное не предусмотрено настоящим Законом, то в случае недостижения недропользователями договоренностей о порядке деятельности на совмещенной территории, приоритет ведения работ на такой территории отдается недропользователю с ранее выданным разрешением.

Статья 109. Переоформление разрешения на право пользования участками недр

Разрешение на право пользования участками недр может переоформляться в случае:

1) изменения наименования или реорганизации недропользователя;

2) изменения видов полезных ископаемых, указанных в разрешении;

3) продления срока действия разрешения;

4) изменения кадастровых квадратов, указанных в разрешении;

5) уступки прав недропользователя, предусмотренных разрешением, другому правомочному лицу, в том числе путем предоставления в виде залога или иного обеспечения.

Разрешение переоформляется Центром пользования недрами в срок, не превышающий двадцати рабочих дней со дня поступления заявления с необходимыми подтверждающими документами.

Центром пользования недрами взимается сбор за переоформление разрешения в размере пятидесяти процентов от суммы, уплаченной за рассмотрение заявления на получение разрешения. Сумма сбора возврату не подлежит.

При переоформлении разрешения на право пользования участками недр в реестр разрешений кадастра государственного фонда недр вносится соответствующая запись.

Статья 110. Продление срока действия разрешения на право пользования участками недр

Заявление о продлении срока действия разрешения на право пользования участками недр подается в Центр пользования недрами в течение последнего года до истечения срока действия разрешения.

В заявлении о продлении срока действия разрешения недропользователь должен представить документ, подтверждающий, что он является правомочным лицом. Форма заявления определяется Центром пользования недрами.

Заявление о продлении срока действия разрешения на геологическое изучение должно предусматривать информацию по уменьшению на пятьдесят процентов количества кадастровых квадратов, указанных в разрешении, в том числе карту крупного масштаба, на которой четко обозначены территории участка недр, включенные в разрешение, от которых отказывается недропользователь, а также участки, которые останутся в его пользовании.

В заявлении о продлении срока действия разрешения на добычу полезных ископаемых или углеводородов необходимо указать:

1) доказательства, подтверждающие текущую актуальность основных параметров проекта;

2) доказательства, подтверждающие, что деятельность в сфере недропользования, предусмотренная соответствующим и утвержденным планом работ, проведена или подлежит проведению;

3) доказательства, подтверждающие следующее:

а) в случае горнодобывающей деятельности приводятся доказательства того, что такая деятельность осуществлялась в течение не менее двух лет из последних десяти лет действия разрешения;

б) в случае добычи углеводородов приводятся доказательства того, что такая деятельность осуществлялась в течение не менее восьми лет из последних десяти лет действия разрешения;

4) обновленный проект разработки месторождения (при необходимости), а также обновленный предварительный план по ликвидации последствий пользования недрами или план по выводу из эксплуатации участка недр;

5) предполагаемую минимальную сумму расходов, которую планирует затратить заявитель.

Центр пользования недрами уведомляет недропользователя о продлении или отказе в продлении срока действия разрешения в течение пятнадцати рабочих дней со дня получения заявления о продлении срока действия разрешения.

Если в период рассмотрения заявления о продлении срока действия разрешения на основные виды деятельности в сфере недропользования срок действия разрешения истекает, разрешение продолжает действовать в течение срока такого рассмотрения. Исчисление срока продления действия разрешения начинается со дня, следующего за последним днем срока действия разрешения.

Продление срока действия разрешения на недропользование осуществляется путем оформления и выдачи недропользователю нового разрешения в соответствии со статьей 109 настоящего Закона.

Отказ в продлении срока действия разрешения на недропользование должен быть мотивирован. Отказ на основании условий, не предусмотренных положениями настоящей статьи, запрещается.

В продлении срока действия разрешения на пользование участками недр отказывается, если:

1) заявленный срок продления действия разрешения не соответствует требованиям статей 42 , 54 , 65 , 73 или 86 настоящего Закона;

2) нарушен срок подачи заявления о продлении срока действия разрешения, предусмотренный настоящей статьей;

3) не выполняются требования, установленные настоящей статьей;

4) имеются существенные нарушения условий пользования участком недр, которые не были устранены недропользователем до подачи заявления о продлении срока действия разрешения на право пользования участками недр.

Если заявление на продление срока действия разрешения на право пользования участками недр отклоняется, первоначальный срок действия разрешения остается в силе до истечения срока действия.

Статья 111. Уступка прав предусмотренных в разрешении на основные виды деятельности в сфере недропользования

Лицо, имеющее разрешение на геологическое изучение недр и на добычу полезных ископаемых вправе передать свои права, предусмотренные разрешением, в том числе предоставить в качестве залога или иного обеспечения другому лицу, если это лицо принимает на себя обязательства по выполнению условий, предусмотренных в разрешении.

Передача прав, предусмотренных в разрешении на основные виды деятельности в сфере недропользования, приобретенном по итогам аукциона, запрещается в течение двух лет с даты выдачи такого разрешения.

В случае предполагаемой уступки недропользователем прав, предусмотренных разрешением (полностью или частично), или смены контроля недропользователя или его бенефициарного владельца либо намерения недропользователя предоставить свои права, предусмотренные разрешением в качестве залога или иного обеспечения, недропользователь должен предоставить в Центр пользования недрами не менее чем за тридцать дней до предполагаемой уступки прав или смены контроля или его бенефициарного владельца либо предоставления прав в качестве залога или иного обеспечения сведения о лице, в отношении которого осуществляется уступка прав или лице, принимающем на себя контроль или его бенефициарном владельце либо лице которому предоставляется залог или иное обеспечение в соответствии с требованиями к заявлению на выдачу разрешения.

Центр пользования недрами уведомляет недропользователя об одобрении или отказе нового недропользователя в течение двадцати рабочих дней с даты получения сведений.

Если Центр пользования недрами удостоверится в том, что правоприобретатель, новое контролирующее лицо или его бенефициарный владелец, залогодержатель или держатель иного обеспечения не лишен права на основании какого-либо положения настоящего Закона владеть таким разрешением и имеет необходимые финансовые и технические возможности для выполнения своих обязательств по разрешению, то уступка прав, смена контроля или его бенефициарного владельца, предоставление в качестве залога или иного обеспечения принимаются, и разрешение переоформляется в порядке, установленном статьей 109 настоящего Закона, в течение пяти рабочих дней с даты уведомления Центром пользования недрами о завершении уступки прав, смены контроля или его бенефициарного владельца или предоставления в качестве залога или иного обеспечения.

В случае предоставления залога или иного обеспечения, в переоформленном разрешении указывается имя утвержденного залогодержателя или иного держателя обеспечения. В случаях когда залог или иное обеспечение предоставляется банку или иному кредитору, у которого отсутствуют необходимые технические возможности для выполнения своих обязательств, предусмотренных в разрешении, Центр пользования недрами должен убедиться в том, что банк или иной кредитор является стабильным учреждением. Принятие на себя прав недропользователя может быть непосредственно реализовано банком или иным кредитором только в том случае, если он обладает необходимыми финансовыми и техническими возможностями для выполнения обязательств, предусмотренных в разрешении.

В случае предложения банком или иным кредитором назначить лицо для принятия от его имени прав недропользователя (осуществления своего права на вмешательство), такое лицо подлежит одобрению в порядке, предусмотренном частью пятой , шестой и седьмой настоящей статьи. При осуществлении права залога или иного обеспечения залогодержателем или держателем обеспечения, которое было утверждено в соответствии с настоящей статьей, разрешение переоформляется на имя утвержденного залогодержателя или держателя иного обеспечения.

Отказ Центра пользования недрами принять уступку права, смену контроля или его бенефициарного владельца, залог или иное обеспечение должен быть обоснованным и соответствовать положениям настоящего Закона и актов законодательства.

При переоформлении разрешения на основные виды деятельности в сфере недропользования новый недропользователь принимает на себя все права и обязанности, связанные с разрешением, в том числе для разрешений на геологическое изучение, приобретает исключительное право на получение разрешения на добычу полезных ископаемых, а права и обязанности предыдущего недропользователя прекращаются.

Статья 112. Отказ от разрешения на основные виды деятельности в сфере недропользования или его части

С учетом положений настоящего Закона, в любое время до истечения срока действия разрешения на основные виды деятельности в сфере недропользования недропользователь вправе отказаться от всего разрешения путем направления уведомления в Центр пользования недрами.

Недропользователь может также запросить Центр пользования недрами исключить какие-либо кадастровые квадраты из разрешения, при условии, что оставшиеся кадастровые квадраты недр остаются смежными и расположены таким образом, что имеют общую точку соединения по всей длине хотя бы одной из своих сторон.

К заявлению недропользователя об отказе от части участка недр прилагаются:

1) сведения о кадастровых квадратах, от которых недропользователь отказывается, и тех, которые он оставляет, если таковые имеются, в том числе геологическая карта достаточно крупного масштаба, на которой четко обозначены территории участка недр, включенного в разрешение, от которых недропользователь отказывается, а также те, которые у него останутся;

2) указание даты, с которой по запросу недропользователя отказ вступает в силу;

3) акт о ликвидации последствий добычи на соответствующих кадастровых квадратах, от которых отказывается недропользователь.

Отказ от части участка недр влечет за собой переоформление разрешения в связи с изменением границ участка недр в порядке, установленном статьей 109 настоящего Закона.

Отказ Центра пользования недрами в приеме кадастровых квадратов, от которых отказывается недропользователь, должен быть обоснованным и соответствовать положениям настоящего Закона и актов законодательства.

Статья 113. Ограничение или приостановление разрешения на право пользования участками недр

Недропользователь, кроме деятельности в рамках разрешения по сбору образцов коллекционных материалов, вправе временно приостановить работы по недропользованию. Период приостановления включается в общий срок действия разрешения. Приостановление работ не считается основанием для приостановки исполнения обязательств по недропользованию, за исключением временной консервации горнодобывающего производства или нефтегазовых операций в установленном порядке.

Право пользования участком недр, может быть ограничено или приостановлено со стороны Инспекции по контролю в сфере горнодобывающей промышленности и геологии при Министерстве горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан или инспекторами Министерства экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан в рамках разрешения в соответствии с полномочиями, предусмотренными статьями 14 и 15 настоящего Закона в следующих случаях:

1) возникновения угрозы жизни или здоровью населения либо окружающей среде в зоне влияния работ в результате недропользования;

2) существенного нарушения недропользователем проекта работ, непосредственно связанных с деятельностью в сфере пользования недрами или положений настоящего Закона, после уведомления о них и устранение которых за определенное время дает возможность в дальнейшем продолжить работы, связанные с пользованием недр;

3) когда запас уже недостаточен для устранения последствий пользования недрами и не заменен в соответствии со статьей 151 настоящего Закона.

Разрешение на основные виды деятельности в сфере недропользования может быть ограничено или приостановлено.

Разрешения на основные виды деятельности в сфере недропользования ограничиваются или приостанавливаются на срок не более десяти дней на основании предписаний государственных органов, указанных в части второй настоящей статьи.

В особых случаях, связанных с завершением работ по устранению нарушений, приостановление права пользования недрами может быть продлено на срок, не превышающий тридцати дней, а в случаях, предусмотренных пунктом 3 части второй настоящей статьи, на срок, не превышающий шестидесяти дней.

Статья 114. Прекращение действия разрешения на право пользования участками недр

Действие разрешения на право пользования участками недр прекращается в случае:

1) истечения срока действия разрешения;

2) отказа недропользователя от разрешения в соответствии со статьей 112 настоящего Закона;

3) аннулирования разрешения в соответствии со статьей 115 настоящего Закона;

4) смерти физического лица или, с учетом части четвертой настоящей статьи, ликвидации юридического лица, которому было выдано разрешение.

Прекращение действия разрешения на право пользования участками недр не влечет прекращение обязательств недропользователя, которые не были выполнены, в том числе по ликвидации последствий пользования недрами, в том числе в соответствии с процедурой, установленной настоящим Законом, либо ответственности за какие-либо действия или бездействие в течение срока действия разрешения.

Прекращение действия разрешения не влияет на судебные разбирательства, начатые или продолжающиеся в отношении недропользователя по вопросам ответственности, возникшей до истечения срока действия разрешения, или в отношении недропользователя до момента аннулирования разрешения.

Ликвидация недропользователя — юридического лица, допускается только после предоставления в Центр пользования недрами или Министерство экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан акта ликвидации последствий пользования недрами.

При отказе недропользователя от разрешения на добычу полезных ископаемых, оставшиеся в недрах запасы полезных ископаемых и техногенные минеральные образования возвращаются на государственный баланс путем оформления соответствующего акта, подписываемого недропользователем, представителями Инспекции по контролю в сфере горнодобывающей промышленности и геологии при Министерстве горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан и Центра пользования недрами.

При прекращении действия разрешения на основные виды деятельности в сфере недропользования в реестр разрешений кадастра государственного фонда недр вносится соответствующая запись.

Статья 115. Аннулирование разрешения на основные виды деятельности в сфере недропользования

Разрешение на основные виды деятельности в сфере недропользования аннулируются в случае:

1) непредоставления в установленные сроки проекта геологического изучения и проекта разработки месторождения согласно разрешению, выданному по результатам аукциона, тендера или на основании акта Президента Республики Узбекистан либо Кабинета Министров Республики Узбекистан в соответствии с настоящим Законом;

2) непредоставления недропользователем два года подряд отчетов, предусмотренных в настоящем Законе;

3) неуплаты недропользователем регулярной годовой платы, указанной в статье 161 настоящего Закона, в течение не менее двух лет за разрешение на геологическое изучение;

4) неисполнения недропользователем обязательств по ежегодным минимальным расходам на недропользование в течение двух лет подряд;

5) существенного нарушения недропользователем своего проекта геологического изучения, проекта разработки месторождения, плана работ или проекта подземного хранения, непосредственно связанных с соответствующей деятельностью в сфере недропользования, которые не подлежат устранению или которые, если и подлежат устранению, не устраняются в течение девяноста дней с момента уведомления об этом;

6) существенного нарушения недропользователем своих экологических обязательств, которые не могут быть устранены, или, которые, если и могут быть устранены, но не устранены в течение девяноста дней с момента уведомления об их устранении;

7) нарушения исполнения обязательств по финансированию ликвидации последствий пользования недрами, предусмотренных статьями 151 и 152 настоящего Закона, которые не устранены в течение тридцати дней с момента уведомления об их устранении;

8) несоблюдения недропользователем в течение двух лет подряд требования о минимальной доле местного содержания в работах и услугах, используемых при проведении добычи твердых полезных ископаемых или нефтегазовых операций на добычу основных видов твердых полезных ископаемых, за исключением разрешений на техногенные минеральные образования или разрешений на добычу углеводородов;

9) несоблюдения недропользователем в течение двух лет подряд обязательств по финансированию обучения местных кадров и научно-исследовательских, научно-технических и (или) опытно-конструкторских работ на территории Республики Узбекистан в рамках разрешений на добычу основных видов твердых полезных ископаемых, за исключением разрешений на техногенные минеральные образования или разрешений на добычу углеводородов в соответствии с главой 16 настоящего Закона;

10) получения разрешения путем мошенничества, в том числе посредством предоставления заведомо ложных сведений;

11) предоставления недропользователем ложных отчетов или информации в отношении количества или качества добытых полезных ископаемых;

12) неуплаты недропользователем пошлины, платежей, сборов, штрафа или налога за пользование недрами, причитающихся и подлежащие уплате в рамках разрешения, не являющихся предметом спора, и которые не погашены в течение тридцати дней после уведомления об их оплате.

Разрешение не может быть аннулировано, за совершение правонарушений, предусмотренных в части третьей статьи 163 настоящего Закона, если правонарушитель исполнил примененное в отношении него взыскание.

Внесение Инспекцией по контролю в сфере горнодобывающей промышленности и геологии при Министерстве горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан или другим контролирующим органом в Центр пользования недрами представления служит основанием для принятия в соответствии с законодательством мер по аннулированию разрешения на основные виды деятельности в сфере недропользования.

Решение об аннулировании разрешения на основные виды деятельности в сфере недропользования принимается соответственно Центром пользования недрами или Министерством экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан. Не допускается аннулирование разрешения на основные виды деятельности в сфере недропользования по другим основаниям, не предусмотренным настоящей статьей.

В случае принятия решения об аннулировании разрешения на основные виды деятельности в сфере недропользования, Центр пользования недрами или Министерство экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан в течение одного рабочего дня направляет соответствующее уведомление недропользователю, и соответствующая запись вносится в кадастр разрешений.

Аннулирование разрешения на основные виды деятельности в сфере недропользования не является основанием для прекращения обязательств недропользователя, которые не были исполнены, в том числе обязательств по ликвидации последствий пользования недрами в порядке, установленном настоящим Законом.

Аннулирование разрешения не влияет на какие-либо обязательства, возникшие у недропользователя до момента аннулирования разрешения, и на какие-либо судебные разбирательства, начатые или продолжающиеся в отношении недропользователя до момента аннулирования разрешения.

Недропользователь обязан провести консервацию горных выработок и ликвидацию последствий пользования недрами в порядке, установленном настоящим Законом.

Недропользователи вправе в судебном порядке обжаловать решения об аннулировании разрешений.

Глава 12. Старательская и мелкомасштабная добыча

Статья 116. Территория участка недр, предоставляемого для старательской добычи

Внешние границы территории участка недр для старательской добычи полезных ископаемых (участок старательской добычи) должны образовывать прямоугольник. Если природные особенности или границы иного участка недр не позволяют определить внешние границы территории соответствующего участка старательской добычи в форме прямоугольника, территория такого участка недр может иметь форму треугольника (с учетом квадратной формы кадастровых квадратов) или четырехугольника, не менее две противоположные стороны которого должны быть параллельны друг другу.

Площадь территории участка недр для старательской добычи полезных ископаемых должна составлять не менее одного гектара и не более пяти гектаров. При этом площадь участка недр, принадлежащая одному недропользователю или используемая в рамках одного проекта, должна составлять не более одного кадастрового квадрата.

Участок недр, предоставляемый для старательской добычи, определяется Центром пользования недрами по согласованию с Советом Министров Республики Каракалпакстан и хокимиятами областей.

Перечень участков недр, предлагаемых для старательской добычи полезных ископаемых, ежегодно утверждается Центром пользования недрами.

Территория, отведенная для старательской добычи, учитывается в кадастре государственного фонда недр.

Статья 117. Правомочность на старательскую добычу

Разрешения для старательской добычи полезных ископаемых выдаются только правомочным лицам, в частности, физическим лицам, являющимся гражданами Республики Узбекистан, имеющим статус индивидуального предпринимателя и юридическим лицам, в уставном фонде (уставном капитале) которых доля физического лица, являющегося гражданином Республики Узбекистан составляет семьдесят и более процентов.

Одно лицо не может прямо или косвенно владеть более чем одним разрешением на право пользования участком недр для старательской добычи.

Для осуществления старательской деятельности не менее семидесяти процентов работников юридического лица недропользователя должны являться гражданами Республики Узбекистан.

Статья 118. Разрешение на старательскую добычу

Старательская добыча полезных ископаемых осуществляется на основании разрешения на старательскую добычу.

Разрешение на старательскую добычу выдается только по результатам аукциона, проводимого на электронной торговой площадке.

Заявители для выдачи разрешения на старательскую добычу предоставляют следующую информацию для участия в аукционе:

1) полное наименование заявителя, в соответствии со свидетельством о государственной регистрации;

2) документ, удостоверяющий, что заявитель соответствует требованиям статьи 117 настоящего Закона;

3) детали запрашиваемого открытого кадастрового квадрата на участке, выделяемом для старательской добычи, в соответствии со статьей 116 настоящего Закона.

Денежные средства от реализации права пользования участками недр для старательской добычи распределяются в порядке, установленном актами законодательства.

Срок рассмотрения документов и выдачи разрешения на старательскую добычу не должен превышать двадцати рабочих дней.

Форма разрешения на старательскую добычу определяется актами законодательства. Разрешение на старательскую добычу содержит условия пользования, применимые к деятельности, определяемые Центром пользования недрами в зависимости от расположения участка. Условия пользования предусматриваются в приложении к разрешению.

Не допускается какая-либо передача (в том числе путем субаренды или уступки) прав на старательскую добычу.

При выдаче разрешения на старательскую добычу в кадастр государственного фонда недр вносится соответствующая учетная запись.

Статья 119. Срок действия разрешения на старательскую добычу и порядок его продления

Разрешение на старательскую добычу выдается сроком на три года.

Срок действия разрешения на старательскую добычу может быть продлен по согласованию с органами исполнительной власти на местах однократно на три года. Заявление о продлении срока действия разрешения на старательскую добычу подается в Центр пользования недрами в течение последнего года до истечения срока действия разрешения на старательскую добычу.

Заявление о продлении срока действия разрешения на старательскую добычу должно содержать ту же информацию, что и первоначальное заявление.

Заявление о продлении срока действия разрешения на старательскую добычу рассматривается в течение двадцати рабочих дней.

Если в период рассмотрения заявления о продлении срока действия разрешения на старательскую добычу истек, срок разрешения продолжает действовать в период такого рассмотрения. Исчисление срока продления действия разрешения начинается со дня, следующего за последним днем срока действия разрешения.

Срок действия разрешения на старательскую добычу продлевается путем оформления и выдачи недропользователю нового разрешения.

Срок действия разрешения на старательскую добычу не подлежит продлению в случае, если:

1) запрашиваемый срок продления не соответствует требованиям настоящей статьи;

2) нарушен срок подачи заявления о продлении срока действия разрешения, предусмотренный настоящей статьей;

3) отсутствует необходимость в проведении дополнительных работ, связанных со старательской добычей;

4) недропользователем не были незамедлительно устранены нарушения условий пользования недрами после получения уведомления об этом;

5) недропользователь не выполнил обязательства по реализации добытых драгоценных металлов и драгоценных камней, предусмотренные статьей 121 настоящего Закона.

Статья 120. Проведение работ по старательской добыче

Недропользователи, имеющие разрешение на старательскую добычу, обязаны соблюдать условия, предусмотренные в разрешении. Старательская добыча ведется ручным способом или с применением оборудования малой мощности, включая вскрышные работы, работы по промывке песка и грунта и другие сопутствующие работы.

Недропользователю, имеющему разрешение на старательскую добычу, не требуется разработка проекта по старательской добыче или проведение иного согласования и утверждения для своих участков недр.

При проведении старательской добычи недропользователь вправе:

1) использовать принадлежащие недропользователю на праве собственности средства механизации в виде одной грузовой машины грузоподъемностью не более десяти тонн, бурового оборудования, экскаватора и (или) бульдозера с объемом ковша в совокупности не более двух кубических метров;

2) осуществлять старательскую добычу (без проходки подземных горных выработок) до безопасной (допустимой) глубины:

а) на россыпных участках — до коренных пород без проходки подземных горных выработок;

б) на коренных участках — до двух метров углубления. Если горные проходы имеют форму лестницы, то в этом случае допускается общая глубина до шести метров. При этом высота каждой ступеньки не должна превышать двух метров, а ширина — не должна превышать ноль целых пять десятых метра;

3) применять исключительно измельчение руды и гравитационный метод извлечения драгоценных металлов.

На землях водного фонда и водных объектов старательская добыча должна осуществляться только ручным способом.

Недропользователь, имеющий разрешение на старательскую добычу, обязан:

1) провести рекультивацию земель, нарушенных в ходе работ старательской добычи, и привести их в состояние, пригодное для дальнейшего использования;

2) соблюдать ограничения по использованию средств механизации, предусмотренные в настоящей статье.

Недропользователям, имеющим разрешение на старательскую добычу, запрещается:

1) разрушать естественный рельеф берегов водоемов и рек, водные ресурсы которых используются для старательской добычи;

2) использовать экскаваторы и бульдозеры на водных объектах и землях водного фонда, расположенных на участке старательской добычи;

3) применять химические реагенты и взрывчатые вещества;

4) возводить и строить капитальные сооружения;

5) вывозить за пределы участка старательской добычи грунт и извлеченную горную массу.

В случае использования водных ресурсов недропользователи обязаны выполнять водоохранные мероприятия, а также соблюдать иные требования по охране водных объектов, предусмотренные актами законодательства.

Проходка новых горных выработок разрешается только после засыпки предыдущего (заброшенного) участка работ.

До начала старательской добычи на каком-либо участке, которому может быть нанесен экологический ущерб, недропользователи запрашивают проведение инспекции указанного участка инспектором Министерства экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан для подтверждения повреждений, нанесенных окружающей среде. Любая зона, в отношении которой Министерство экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан не получило такого запроса на проведение инспекции, признается неповрежденной.

Недропользователь, имеющий разрешение на старательскую добычу, обязан в течение тридцати дней со дня истечения срока действия разрешения демонтировать сооружения, временные постройки и оборудование и осуществить рекультивацию земельного участка в соответствии с требованиями Инспекции по контролю в сфере горнодобывающей промышленности и геологии при Министерстве горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан.

Статья 121. Особые условия пользования участками недр для старательской добычи

Оборот драгоценных металлов и драгоценных камней, включая деятельность по их добыче, производству и реализации, регулируется законодательством о драгоценных металлах и драгоценных камнях.

Продажа или иная передача драгоценных металлов, добытых в результате старательской добычи, может осуществляться только через специализированные приемные кассы, открываемые и действующие в соответствии с актами законодательства, а также юридическим лицам и индивидуальным предпринимателям, осуществляющим деятельность по изготовлению ювелирных и других изделий из драгоценных металлов и драгоценных камней.

Статья 122. Отчетность по старательской добыче

При старательской добыче полезных ископаемых в Центр пользования недрами представляются отчеты о соблюдении условия пользования участками недр и об объемах добытых и реализованных драгоценных металлов и драгоценных камней в течение тридцати дней после окончания года или прекращения действия разрешения, соответственно. Форма ежегодного отчета о старательской добыче может определяться актами законодательства.

Статья 123. Прекращение действия разрешения на старательскую добычу

Разрешение на старательскую добычу прекращается в случае:

1) существенного нарушения требований при проведении работ по старательской добыче;

2) нарушения недропользователем ограничения на методы ведения старательской добычи, установленные статьей 120 настоящего Закона;

3) сокрытия добытых драгоценных металлов, в том числе отсутствия их реализации в течение одного года, либо нарушения условий реализации и передачи драгоценных металлов и драгоценных камней, предусмотренных статьей 121 настоящего Закона, в том числе нарушения законодательства о драгоценных металлах и драгоценных камнях;

4) непредставления недропользователем отчетности, необходимой в соответствии с настоящим Законом, в течение двух лет подряд;

5) существенного нарушения недропользователем своих экологических обязательств, которые не могут быть устранены или которые могут быть устранены, но не устранены в течение девяноста дней с момента получения уведомления об их устранении;

6) получения разрешения путем мошенничества, в том числе посредством предоставления заведомо ложных сведений;

7) неуплаты недропользователем сборов, штрафа или налога за пользование недрами, причитающихся и подлежащие уплате в рамках разрешения, и непогашения их в течение тридцати дней после получения уведомления об их оплате.

В случаях досрочного прекращения действия разрешения на старательскую добычу, недропользователю запрещается получать разрешение на старательскую добычу или проводить старательскую добычу в течение одного года.

Досрочное прекращение действия разрешения на старательскую добычу осуществляется по решению Центра пользования недрами по основаниям, предусмотренным настоящей статьей. Досрочное прекращение действия разрешения по иным основаниям, не предусмотренным частью первой настоящей статьи, не допускается. До принятия решения Центром пользования недрами деятельность по старательской добыче приостанавливается по требованию Инспекции по контролю в сфере горной промышленности и геологии при Министерстве горной промышленности и геологии Республики Узбекистан.

Недропользователи могут обратится в суд, если не согласны решением о досрочном прекращении действия разрешения на старательскую добычу.

Если суд примет решение об отказе в удовлетворении иска о досрочном прекращении действия разрешения на старательскую добычу, недропользователь имеет право деятельность по старательской добыче. В этом случае срок действия разрешения на старательскую добычу продлевается на срок, равный периоду, на который старательская добыча была временно приостановлена в соответствии с настоящей статьей.

Статья 124. Специальные положения для добычи строительных полезных ископаемых и заполнителей для целей, не связанных с предпринимательской деятельностью

Землевладельцы, землепользователи и собственники земельных участков для удовлетворения личных, бытовых и иных хозяйственных нужд, не связанных с осуществлением предпринимательской деятельности, вправе добывать строительные полезные ископаемые и заполнители в границах принадлежащих им земельных участков.

В случае, если целью пользования земельным участком является извлечение и вывоз строительных полезных ископаемых и заполнителей за пределы данного земельного участка, то их размещение и (или) использование осуществляется по согласованию с органами исполнительной власти на местах и Центром пользования недрами.

Добыча строительных полезных ископаемых и заполнителей в соответствии с настоящей статьей осуществляется без применения взрывчатых веществ, химических реагентов и ядовитых веществ.

Строительные полезные ископаемые и заполнители, находящиеся в границах земельного участка и используемые землевладельцами, землепользователями или собственниками земельных участков для удовлетворения личных, бытовых и иных нужд, не связанных с осуществлением предпринимательской деятельности, не могут отчуждаться другому лицу.

Право на добычу строительных полезных ископаемых и заполнителей, возникающее в соответствии с настоящей статьей, неотделимо от права на земельный участок.

Право на добычу строительных полезных ископаемых и заполнителей возникает и прекращается у собственников земельных участков, землевладельцев и землепользователей в соответствии с настоящей статьей одновременно с правом собственности на земельный участок или правом владения или пользования земельным участком.

Для добычи строительных полезных ископаемых и заполнителей в соответствии с настоящей статьей не требуется получение разрешения, а также представление отчетности и иных документов, являющихся обязательными для лиц, пользующихся недрами на основании разрешения.

Глава 13. Сбор образцов камнесамоцветного сырья, палеонтологических останков и других геологических коллекционных материалов

Статья 125. Сбор образцов камнесамоцветного сырья, палеонтологических остатков и других геологических коллекционных материалов и определение территории для его осуществления

Под сбором образцов камнесамоцветного сырья, палеонтологических остатков и других геологических коллекционных материалов (далее — сбор образцов коллекционных материалов) понимается извлечение единичных образцов камнесамоцветного сырья, палеонтологических остатков и других геологических коллекционных материалов из естественных обнажений, природных подземных пустот (пещер), отработанных карьеров, отвалов горнодобывающих производств, а также сбор образцов коллекционных материалов в поймах рек без проведения горных и других видов специальных работ, нарушающих целостность недр.

Сбор образцов коллекционных материалов осуществляется на отдельных участках и без применения оборудования, кроме ручных инструментов.

Собранные образцы коллекционных материалов в соответствии с актами законодательства являются собственностью юридических и физических лиц и могут быть использованы ими в научных, научно-познавательных, коммерческих, художественных и иных целях.

Размер участка недр для сбора образцов коллекционных материалов не должен превышать четырех смежных кадастровых квадратов, которые должны располагаться так, что стороны, имеющие общую точку соприкосновения, объединяются по всей длине по крайней мере одной из своих сторон.

Статья 126. Разрешение на сбор образцов коллекционных материалов

Сбор образцов коллекционных материалов осуществляется на основании разрешения.

Разрешение на сбор образцов коллекционных материалов выдается Центром пользования недрами юридическому или физическому лицу по принципу «первый пришел — первый получил».

Заявление заинтересованного лица должно содержать:

1) полное наименование заявителя;

2) открытые квадраты, запрашиваемые для сбора образцов коллекционных материалов.

Разрешение на сбор образцов коллекционных материалов выдается сроком на два года. Срок действия разрешения на сбор образцов коллекционных материалов не продлевается.

Центр пользования недрами вправе отказать в выдаче разрешения на сбор образцов коллекционных материалов в случае несоответствия заявления требованиям, предусмотренным настоящим Законом.

При выдаче разрешения на сбор образцов коллекционных материалов в кадастр государственного фонда недр вносится соответствующая учетная запись.

Статья 127. Проведение работ по сбору образцов коллекционных материалов

Сбор образцов коллекционных материалов осуществляется в целях:

1) комплектования и пополнения научных коллекций геологических, минералогических, палеонтологических и краеведческих музеев;

2) комплектования и пополнения учебных коллекций образовательных учреждений;

3) комплектования и пополнения частных геологических и палеонтологических коллекций научно-познавательного и эстетического назначения (за исключением образцов, содержащих драгоценные металлы и камни).

От недропользователя не требуется предоставление проекта для сбора образцов коллекционных материалов.

Предоставление земельных участков поверхности кадастрового квадрата для сбора образцов коллекционных материалов не допускается.

При сборе образцов коллекционных материалов проведение горно-буровых работ и использование различного оборудования, нарушающих целостность недр, запрещается.

Сбор образцов коллекционных материалов не требует государственной экологической экспертизы и согласования с Инспекцией по контролю в сфере горнодобывающей промышленности и геологии при Министерстве горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан, если иное не предусмотрено актами законодательства.

При прекращении пользования участком недр для сбора образцов коллекционных материалов проведение работ по ликвидации последствий пользования недрами не требуется.

Разрешение на сбор образцов коллекционного материала не подлежит уступке в пользу другого лица. До истечения срока действия разрешения на сбор образцов коллекционных материалов недропользователь имеет право отказаться от кадастровых квадратов в любое время, уведомив об этом Центр пользования недрами в письменной или электронной форме.

Возврат части участка недр, на который выдано разрешение, производится путем переоформления разрешения на сбор образцов коллекционных материалов на оставшиеся кадастровые квадраты, которые должны быть смежными.

Статья 128. Отчетность по сбору образцов коллекционных материалов

Отчет об исполнении условий пользования участками недр при сборе образцов коллекционных материалов предоставляется лицом, имеющим разрешение на сбор образцов коллекционных материалов в Центр пользования недрами в течение шестидесяти дней с момента прекращения действия данного разрешения.

Глава 14. Охрана окружающей среды, охрана труда и техника безопасности при недропользовании

Статья 129. Общие положения по обеспечению экологической безопасности при пользовании недрами

Пользование недрами, включая планирование и проектирование производственных и иных объектов, должно осуществляться в соответствии с требованиями экологического и иного законодательства.

Экологическое состояние недр обеспечивается нормированием предельно допустимых выбросов, отходов, а также ограничением или запретом отдельных видов деятельности по пользованию недрами.

Пользование недрами допускается только после проведения соответствующей экологической экспертизы. Любое лицо, осуществляющее деятельность на участке недр, не должно умышленно или по неосторожности наносить какой-либо материальный или серьезный ущерб окружающей среде или каким-либо образом вмешиваться или использовать не по назначению какие-либо материалы или оборудование, предоставленные на участке недр или в его пределах в целях обеспечения охраны окружающей среды.

Пользование недрами и ресурсами полезных ископаемых разрешается только при условии:

1) обеспечения при добыче комплексного и экономного использования недр и полезных ископаемых и сопутствующих природных ресурсов, а также предотвращения загрязнения окружающей среды и недр;

2) рекультивации земель, нарушенных при добыче полезных ископаемых;

3) размещения отвалов вскрышных и вмещающих пород, хвостохранилищ, терриконов, обеспечивающего минимальное вредное воздействие на окружающую среду;

4) получения разрешений на специальное водопользование или специальное водопотребление.

Все недропользователи обязаны привести нарушенные ими при пользовании недрами земельные участки поверхности кадастрового квадрата в состояние, пригодное для дальнейшего использования.

Разрешения на специальное водопользование или специальное водопотребление, выданные в соответствии с актами законодательства, не требуются для технологически неизбежного поступления подземных вод в горные выработки или объекты инфраструктуры при добыче твердых полезных ископаемых или углеводородов.

Использование подземных вод, поступающих в горные выработки или объекты инфраструктуры, осуществляется в соответствии с актами законодательства.

Использование и отвод попутно добытых подземных вод в процессе добычи твердых полезных ископаемых или углеводородов осуществляется в соответствии с актами законодательства.

Подземные воды, связанные с добычей углеводородов, и обратный приток жидкости, образующиеся при гидроразрыве пласта, должны использоваться в соответствии с актами законодательства.

В случаях, предусмотренных настоящим Законом, пользование недрами без положительного заключения государственной экологической экспертизы запрещается.

Статья 130. Проверка деятельности по недропользованию

Государственный контроль в области геологического изучения, пользования и охраны недр и окружающей среды осуществляется Инспекцией по контролю в сфере горнодобывающей промышленности и геологии при Министерстве горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан и экологическими инспекторами Министерства экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан.

Инспектор имеет право в разумное время дня или ночи и при наличии соответствующего разрешения входить, осматривать и исследовать проект пользования недрами, не создавая при этом ненужных препятствий или помех для работы такого проекта.

Инспектор вправе проводить изучение и определение состояния и статуса проекта недропользования и проверять соблюдение недропользователем обязательств, включая нормы по охране труда, технике безопасности, охране окружающей среды, а также соблюдение отчетности и финансовых обязательств.

В целях проведения проверки инспектор может потребовать, чтобы руководитель проекта пользования недрами или другое высшее должностное лицо, а также какое-либо другое должностное лицо или работник, которого инспектор сочтет необходимым, сопровождали его в ходе проведения проверки.

В рамках проверки инспектор может отобрать пробы полезных ископаемых и других веществ из проекта пользования недрами, делать выписки или копии документов, а также фотографировать объект пользования недрами. Инспектор выдает расписку за какой-либо предмет или документ, взятый или вывезенный в ходе выполнения своих должностных обязанностей.

Статья 131. Государственный мониторинг состояния недр

Государственный мониторинг состояния недр представляет собой систему наблюдений за состоянием недр для своевременного выявления их изменений, оценки, предупреждения и ликвидации последствий негативных процессов. Государственный мониторинг состояния недр является неотъемлемой частью комплексной системы государственного мониторинга окружающей среды.

Государственный мониторинг состояния недр ведется по:

1) опасным экзогенным геологическим процессам;

2) эндогенным геологическим процессам;

3) месторождениям полезных ископаемых;

4) пространствам недр, используемым для целей, не связанных с добычей полезных ископаемых.

Государственный мониторинг состояния недр осуществляется на республиканском, региональном и локальном уровнях.

Государственный мониторинг состояния недр на республиканском и региональном уровнях ведется:

1) Министерством горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан — в части экзогенных геологических процессов и месторождений твердых полезных ископаемых;

2) Министерством энергетики Республики Узбекистан — в части месторождений углеводородов;

3) Институтом сейсмологии Академии наук Республики Узбекистан — в части эндогенных геологических процессов;

4) Министерством экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан — в части пространства недр, используемых для целей, не связанных с добычей полезных ископаемых.

Методика и периодичность ведения государственного мониторинга состояния недр на республиканском и региональном уровнях утверждаются соответствующими министерствами и Академией наук Республики Узбекистан.

Государственный мониторинг состояния недр на локальном уровне ведется недропользователем на основе наблюдений за геологической средой в пределах предоставленных контуров, в соответствии с документами, регулирующими деятельность на участке недр, находящегося в пользовании.

Результаты государственного мониторинга состояния недр, а также локального мониторинга предоставляются соответствующим органом по проведению мониторинга в Центр пользования недрами для внесения в кадастр государственного фонда недр для учета состояния участка недр.

Информация, полученная в ходе государственного мониторинга состояния недр компетентными органами и организациями, указанными в настоящей статье, представляется в Министерство экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан и Министерство по чрезвычайным ситуациям Республики Узбекистан не реже одного раза в год.

В случае выявления особо опасных изменений и превышения предельно допустимых показателей таких процессов изменения состояния геологической среды, информация оперативно представляется в Министерство экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан и Министерство по чрезвычайным ситуациям Республики Узбекистан.

Ведение государственного мониторинга состояния недр на республиканском и региональном уровнях финансируется за счет средств республиканского бюджета Республики Узбекистан, а на локальном уровне — за счет средств недропользователя.

Статья 132. Обязательства недропользователя по проведению экологической экспертизы и получению по ней положительного заключения для выполнения определенных работ по недропользованию

В дополнение к требованиям по проведению государственной экологической экспертизы, установленным Законом Республики Узбекистан «Об экологической экспертизе», недропользователь обязан провести экологическую экспертизу в отношении следующих работ по недропользованию:

1) геологическое изучение недр, предполагающее более чем случайное нарушение целостности земель (например, рытье канав, бурение пилотных стволов и сейсмические исследования);

2) добыча и переработка основных видов полезных ископаемых;

3) добыча и переработка нерудных полезных ископаемых;

4) работы по геологическому изучению и добыче углеводородов, предусматривающие гидравлический разрыв пласта, в том числе связанные с ним глубокие скважины, а также научные испытания;

5) все виды работ по бурению скважин на углеводороды;

6) отведение, в том числе отведение скважинами, геогенных вод при проведении нефтегазовых операций, если такие работы не предусмотрены настоящей статьей;

7) строительство, монтаж и эксплуатация объектов переработки и транспортировки углеводородов;

8) объекты горнодобывающих отходов, площадь которых превышает пять гектаров;

9) формирование шламонакопителей и сточных прудов, площадь которых превышает два гектара;

10) размещение загрязненного грунта или другого вредного материала, кроме отходов горнодобывающей промышленности или шламонакопители;

11) объекты размещения отходов, которые могут привести к значительной потенциальной гибели людей, серьезной опасности для здоровья человека или серьезной угрозе для окружающей среды;

12) использование участков недр в целях, не связанных с добычей полезных ископаемых, предполагающих хранение опасных и ядовитых веществ;

13) строительство и эксплуатация подземных хранилищ для захоронения радиоактивных веществ.

Статья 133. Требования к проведению экологической экспертизы

При проведении экологической экспертизы недропользователь обязан соблюдать нормы и требования Закона Республики Узбекистан «Об экологической экспертизе» а также, если применимо, должен:

1) обеспечить применение экологически безопасных процедур планирования и использования соответствующих технологий при проведении работ по недропользованию;

2) установить и внедрить соответствующую систему мониторинга для экологического контроля, пожарной и при необходимости радиационной безопасности на участке добычи полезных ископаемых и (или) на соответствующих перерабатывающих предприятиях;

3) разработать план по предотвращению несчастных случаев и аварий;

4) проводить анализ уровня соответствия требованиям законодательства об охране атмосферного воздуха;

5) определить и контролировать уровни шума и вибрационного загрязнения на участке недр и на перерабатывающих предприятиях;

6) определить влияние пользования недрами и работ по переработке на природные объекты и комплексы охраняемых природных территорий, расположенные рядом с земельным участком;

7) изучить и проводить мониторинг животного и растительного мира на участке недр с привлечением соответствующего квалифицированного персонала;

8) на землях сельскохозяйственных угодий проводить агрохимические исследования почвы участка недропользования в целях определения плодородного слоя почвы, а при необходимости — снятие и вывоз такой почвы в специально отведенные места;

9) изучить растительность участка недр с целью выявления каких-либо видов растений, занесенных в Красную книгу Республики Узбекистан, или видов дикорастущих растений, находящихся под угрозой исчезновения;

10) составить детальный план по ликвидации последствий пользования недрами, в том числе план восстановления нарушенных земель после добычи полезных ископаемых открытым способом (или иной горнодобывающей деятельности), в соответствии с настоящим Законом;

11) определить какое-либо потенциальное негативное и (или) вредное воздействие на здоровье населения, проживающего в районе недропользования или в непосредственной близости от участка недропользования.

При проведении оценки результатов экологической экспертизы Центр пользования недрами обязан:

1) уведомить общественность о проведении экологической экспертизы;

2) в случае если проведение такой экологической экспертизы требует участия общественности, своевременно информировать об этом представителей общественности, проживающих в непосредственной близости от участка недропользования, посредством публичных объявлений и принять во внимание какие-либо обоснованно и своевременно поданные по данному вопросу предложения.

Недропользователь подробно излагает результаты экологической экспертизы в специальном отчете. После получения положительного заключения государственной экологической экспертизы и Инспекции по контролю в сфере горнодобывающей промышленности и геологии при Министерстве горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан недропользователь разрабатывает план управления окружающей средой и представляет его в Центр пользования недрами в рамках процесса утверждения соответствующего плана работ.

План управления окружающей средой, предусмотренный частью третьей настоящей статьи, должен соответствовать результатам экологической экспертизы и описывать потенциальные риски и воздействие на окружающую среду предлагаемых работ по недропользованию, в том числе меры по предотвращению, мониторингу, смягчению последствий пользования недрами, и соответствовать мерам по исправлению, которые планируются реализовать для предотвращения или пресечения возникновения какого-либо инцидента с экологическими последствиями.

Содержание и формат плана управления окружающей средой определяются актами законодательства.

В зависимости от какого-либо изменения содержания и объемов работ по недропользованию недропользователем могут вноситься изменения в план управления окружающей средой.

Статья 134. Особые обязательства по проведению экологической экспертизы и получению положительного заключения по ней для проведения горнодобывающей деятельности по урану

Проведение экологической экспертизы для горнодобывающей деятельности по урану также включает в себя радиологическую экологическую экспертизу, которая охватывает все радиологические связанные этапы работ по горнодобывающей деятельности по урану, в том числе те, которые относятся к прекращению эксплуатации какого-либо объекта по обращению с радиоактивными отходами горнодобывающей деятельности и восстановлению участка пользования недрами.

Недропользователь подробно описывает результаты экологической экспертизы в специальном отчете, формат и содержание которого определяются актами законодательства.

Для демонстрации уровня защиты населения и окружающей среды и предоставления необходимых гарантий уполномоченному органу осуществляющему государственный контроль в области обеспечения радиационной безопасности и любым другим заинтересованным сторонам в том, что применимые требования безопасности будут полностью выполнены, любое лицо, желающее получить специальное разрешение на строительство какого-либо нового предприятия по переработке урановой руды или предприятия по обращению с радиоактивными отходами горнодобывающей промышленности или на реконструкцию какого-либо существующего предприятия такого рода, должно разработать и представить на утверждение в уполномоченные органы, осуществляющие государственный контроль в области обеспечения радиационной безопасности обоснование радиационной безопасности и подтверждающую оценку радиационной безопасности.

Обоснование радиационной безопасности и оценка радиационной безопасности, указанные в части третьей настоящей статьи, должны подробно описывать все аспекты, связанные с радиационной безопасностью на участке недр, проектирование и эксплуатацию соответствующего объекта, а также меры по управленческому и регулятивному контролю.

Любое лицо, желающее получить разрешение на добычу полезных ископаемых для строительства какого-либо нового производственного объекта по переработке урановой руды или производственного объекта по обращению с радиоактивными отходами горнодобывающей промышленности или для реконструкции какого-либо такого существующего объекта, должно обеспечить:

1) подробную оценку радиационной безопасности, достаточную для подтверждения сделанных выводов и обеспечения надлежащей основы для независимой проверки и рассмотрения регулирующими органами;

2) представить новое обоснование радиационной безопасности и оценку радиационной безопасности в случае какого-либо планирования существенного изменения на соответствующем производственном объекте;

3) проведение независимой экспертной оценки и проверку обоснования безопасности и оценки безопасности с целью повышения уровня доверия до их представления в уполномоченные органы осуществляющие государственный контроль в области обеспечения радиационной безопасности.

Недропользователь обязан:

1) пересматривать и при необходимости вносить изменения и дополнения в обоснование безопасности и оценку безопасности каждые три года с учетом всех имеющихся данных об опыте эксплуатации;

2) представлять новое обоснование безопасности и оценку безопасности в каждом случае, когда планируется существенное изменение соответствующего объекта.

Недропользователь представляет на рассмотрение и утверждение уполномоченному органу осуществляющему государственный контроль в области обеспечения радиационной безопасности, какие-либо изменения к обоснованию радиационной безопасности и оценке радиационной безопасности.

Недропользователь обязан пересмотреть обоснование радиационной безопасности и оценку радиационной безопасности не позднее одного года до даты планируемого прекращения работ по урану с целью обеспечения соразмерного отражения в его содержании условий соответствующего объекта на этапах ликвидации последствий пользования недрами и после реализации мер по ликвидации последствий пользования недрами.

Для тех частей проекта, которые подлежат поэтапному восстановлению, недропользователь соответствующим образом корректирует обоснование радиационной безопасности и оценку радиационной безопасности, чтобы его содержание соразмерно отражало измененные условия.

Недропользователь обязан сохранить обоснование радиационной безопасности и оценку радиационной безопасности до полного выведения производственного объекта из эксплуатации, завершения экологического восстановления участка и выведения соответствующего объекта из контроля регулирующих мер.

В части объектов по обращению с радиоактивными отходами горнодобывающей деятельности недропользователь сохраняет обоснование радиационной безопасности и оценку радиационной безопасности в течение не менее тридцати лет после даты закрытия соответствующего объекта и восстановления земельного участка.

Статья 135. Ответственность недропользователя за ущерб, причиненный в результате загрязнения

Недропользователь несет ответственность за ущерб, причиненный в результате загрязнения.

За исключением случаев халатности или вины, установленная законом ответственность за ущерб, причиненный в результате загрязнения, предусмотренная в настоящей статье, не может быть предъявлена какому-либо физическому или юридическому лицу, которое:

1) по соглашению с недропользователем или его подрядчиками или субподрядчиками выполняло задачи или работы, связанные с деятельностью в сфере недропользования;

2) изготовило или поставило оборудование для использования в работе по недропользованию;

3) предпринимало меры по предотвращению или ограничению ущерба от загрязнения или по спасению жизни, которая оказалась под угрозой в связи с работами по недропользованию, если только осуществление таких мер не противоречит прямым письменным инструкциям компетентных органов или положениям какого-либо применимого законодательства.

Недропользователь не несет ответственности за ущерб, причиненный в результате загрязнения, если он докажет соблюдение всех применимых норм экологического законодательства и осуществление всех разумных действий во избежание ущерба, причиненного в результате загрязнения.

Решение об ответственности недропользователя принимается судом с учетом оснований, предусмотренных настоящей статьей.

Ответственность недропользователя за ущерб причиненный в результате загрязнения, может быть уменьшена только в разумной степени после принятия во внимание масштабов соответствующих работ по недропользованию, положения стороны, понесшей ущерб, и возможности получения страхового покрытия с обеих сторон, а также в случае возникновения ущерба от загрязнения, вызванного форс-мажорным обстоятельством или действием третьей стороны.

Статья 136. Промышленная безопасность при пользовании недрами

Пользование недрами, включая планирование и проектирование производственных и иных объектов, должно соответствовать требованиям промышленной безопасности.

Недропользователями должно быть обеспечено соблюдение предусмотренных законодательством правил и норм по безопасному ведению работ, а также проведение мероприятий по предупреждению и ликвидации последствий аварий, предупреждению наступления несчастных случаев на производстве и профилактике профессиональных заболеваний.

Запрещается деятельность по недропользованию, представляющая угрозу жизни и здоровью людей, причинение материального ущерба юридическим и физическим лицам.

Ответственность за обеспечение соблюдения требований промышленной безопасности в организациях, пользующихся недрами, возлагается на их руководителей, которые определяют лиц, осуществляющих контроль за соблюдением требований промышленной безопасности в структурных подразделениях.

В случаях, предусмотренных настоящим Законом, пользование недрами без согласования с Инспекцией по контролю в сфере горнодобывающей промышленности и геологии при Министерстве горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан запрещается.

Статья 137. Горноспасательные части и службы по предупреждению и ликвидации открытых нефтяных и газовых фонтанов

Недропользователи, ведущие подземные горные работы, должны обслуживаться горноспасательными частями, а ведущие буровые работы при поиске, разведке и разработке месторождений углеводородов — службами по предупреждению и ликвидации открытых нефтяных и газовых фонтанов.

Деятельность горноспасательных частей, служб по предупреждению и ликвидации открытых нефтяных и газовых фонтанов, осуществляется в соответствии с положениями, утверждаемыми Кабинетом Министров Республики Узбекистан в соответствии с настоящим Законом.

Глава 15. Ликвидация последствий пользования недрами

Статья 138. Общие положения по ликвидации последствий пользования недрами, выводу из эксплуатации участка недр и восстановлению земельного участка после прекращения действия разрешения по основным видам деятельности в сфере недропользования

Все недропользователи обязаны обеспечить выполнение всех необходимых мер для обеспечения того, чтобы после прекращения деятельности по недропользованию:

1) была проведена ликвидация последствий пользования недрами или вывод из эксплуатации участка недр таким образом, чтобы поверхность земельного участка поверхности кадастрового квадрата, а также его прилегающие территории были приведены, по меньшей мере, в тот же вид и качество, в каком они были до начала деятельности по недропользованию, или, если это невозможно, максимально приближенно к такому состоянию, насколько возможно;

2) была проведена рекультивация земельного участка поверхности кадастрового квадрата и его прилегающих территорий таким образом, чтобы обеспечить восстановление прежней их способности к землепользованию, и, если такое восстановление земель невозможно, то было достигнуто наиболее эффективное землепользование для таких участков;

3) предлагаемые к реализации меры не приводили к какой-либо утрате биоразнообразия;

4) недропользователем было обеспечено достаточное финансирование для обеспечения устойчивости рассматриваемых мер в долгосрочной перспективе.

Частичное прекращение деятельности недропользования может осуществляться до прекращения действия соответствующего разрешения в целях сокращения объема работ по ликвидации последствий пользования недрами.

Прекращение действия соответствующего разрешения не влечет прекращения обязательств по ликвидации последствий пользования недрами. Если через тридцать лет после прекращения действия разрешения ликвидация последствий пользования недрами была полностью и успешно завершена и не возникло новых экологических обязательств, обязательство недропользователя прекращается.

Статья 139. Предварительный план по ликвидации последствий пользования недрами для горнодобывающей деятельности, нефтегазовых операций и подземного хранения

До начала любой планируемой деятельности по недропользованию недропользователь, имеющий разрешение на добычу полезных ископаемых, или недропользователь, имеющий разрешение на подземное хранение, должен подготовить предварительный план по выводу из эксплуатации участка недр для прекращения деятельности по недропользованию, который должен включать, в зависимости от обстоятельств, следующую информацию:

1) описание участка недр, который подлежит закрытию после прекращения деятельности по недропользованию;

2) предполагаемые причины вывода из эксплуатации горнодобывающих объектов, объектов нефтегазовой инфраструктуры закрытия рудника или объектов подземного хранения;

3) ожидаемая продолжительность прекращения деятельности по недропользованию;

4) вид и количество полезных ископаемых, подлежащие добыче или подземному хранению;

5) вид и количество каких-либо запасов полезных ископаемых, которые предположительно останутся на участке недр после прекращения деятельности по недропользованию;

6) при необходимости документация о ранее выполненных на земельном участке поверхности кадастрового квадрата или участке недр работ по недропользованию, в том числе применению мер обратной засыпки горных выработок;

7) запланированные меры, которые будут осуществляться для ликвидации, подземного хранения, демонтажа, сноса и повторного использования горнодобывающих объектов и оборудования или складов, которые будут установлены на поверхности или под землей или уже установлены или используются;

8) предварительный план управления отходами с указанием предлагаемых мер по сокращению, переработке, рекуперации и удалению горнодобывающих и других отходов;

9) предлагаемые способы обращения с какими-либо опасными для воды веществами;

10) предлагаемые мероприятия, которые необходимо реализовать по оценке рисков, текущие и планируемые мероприятия по обеспечению безопасности и восстановлению участка недропользования;

11) предлагаемые меры, которые необходимо осуществить в отношении структуры и устойчивости склона по отношению к эрозии и, при необходимости, эрозии водными потоками;

12) баланс земельного участка в соответствии с видами повторного использования земель и требованиями действующего плана землепользования;

13) какие-либо необходимые специальные планы работ, в частности, по обеспечению герметизации шахт и подземных хранилищ опасных веществ, для которых требуются специальные технические уплотнительные конструкции;

14) сметная стоимость реализации плана ликвидации последствий пользования недрами, подготовленная техническим консультантом;

15) предварительный план восстановления земельного участка.

Предварительный план по ликвидации последствий пользования недрами, представленный заявителем для получения разрешения, будет являться частью проекта геологического изучения, проекта разработки месторождения или проекта по подземному хранению, в зависимости от применимого случая.

Недропользователь обновляет план по ликвидации последствий пользования недрами в рамках внесения в него изменений в соответствии с процедурой, предусмотренной настоящим Законом.

Статья 140. Предварительный план по выводу из эксплуатации участка недр для нефтегазовых операций

До начала каких-либо предполагаемых нефтегазовых операций недропользователь составляет предварительный план по выводу из эксплуатации участка недр для прекращения таких работ, который включает следующие сведения:

1) описание земельного участка, включенного в разрешение, на котором будет осуществляется ликвидация или консервация объектов, после прекращения нефтегазовых операций;

2) документация нефтегазовых операций, которые проводилась на земельном участке поверхности кадастрового квадрата или участке недр, включенном в соответствующее разрешение;

3) справочная информация, относящаяся к реализации плана по выводу из эксплуатации участка недр, которая сопровождается диаграммами, схемами и при необходимости соответствующими фотографиями, которая включает в себя:

а) карту(ы) с указанием местоположения и основных объектов инфраструктуры земельного участка поверхности кадастрового квадрата;

б) соответствующее расположение, тип и состояние каких-либо других прилегающих объектов (таких как телефонные кабели, другие трубопроводы и платформы), которые должны быть приняты во внимание;

в) информацию о какой-либо коммерческой деятельности, осуществляемой на данном участке;

г) любую иную справочную информацию, имеющую отношение к рассмотрению плана по выводу из эксплуатации участка недр;

4) причины вывода из эксплуатации объектов нефтегазовой инфраструктуры;

5) методы и меры, которые предлагается применить для вывода из эксплуатации, демонтажа, утилизации, сноса, повторной переработки или повторного использования объектов нефтегазовой инфраструктуры, которые будут установлены или уже установлены либо используются на участке недр, а также причины выбора предлагаемого метода, в том числе оценка воздействия, которое может возникнуть в результате применения предлагаемого метода и мер;

6) описание установленных или предлагаемых к установке объектов, которые будут выведены из эксплуатации, в том числе диаграммы, которые также предусматривают:

а) все опорные конструкции объектов нефтегазовой инфраструктуры на момент предполагаемого вывода из эксплуатации (тип, размер, конфигурация и вес);

б) список всех скважин (действующих, законсервированных или ликвидированных), которые непосредственно связаны с каждым объектом нефтегазовых операций;

в) все объекты хранения, погрузки и транспортировки, имеющие отношение к программе;

г) любые другие установленные объекты;

7) расчет стоимости предлагаемых мер, который включает подробное описание категорий расходов (на основе наиболее точной оценки и указание каких-либо потенциальных отклонений от оценки, которые могут объяснить причину возникновения какого-либо различия в конечных результатах в ходе реализации плана);

8) предлагаемые меры по мониторингу и техническому обслуживанию в случае, если какой-либо объект нефтегазовой инфраструктуры или основное оборудование предлагается оставить или частично демонтировать и вывести с участка недропользования;

9) ожидаемая продолжительность прекращения нефтегазовых операций, включая сроки осуществления предлагаемых мер по выводу из эксплуатации участка недр и механизм определения таких сроков;

10) при необходимости тип и количество уже добытых углеводородных ресурсов;

11) при необходимости предлагаемые меры, которые будут применяться в связи с какими-либо изменениями в расчетной оценке извлекаемых запасов или в оценке досрочного прекращения добычи углеводородов на месторождении;

12) при необходимости тип и количество любых углеводородных ресурсов, которые, как ожидается, останутся на участке недропользования после прекращения нефтегазовых операций;

13) предварительный план по восстановлению участка.

Предварительный план по выводу из эксплуатации участка недр является частью проекта геологического изучения углеводородов или проекта разработки нефтегазового месторождения, в зависимости от применимого случая, который представляется заявителем для получения разрешения. Этот предварительный план обновляется недропользователем в рамках представления обновлений к соответствующему плану в соответствии с процедурой, предусмотренной настоящим Законом.

Статья 141. Окончательный план по ликвидации последствий для горнодобывающей деятельности

С учетом части второй настоящей статьи недропользователь обязан в течение одного года до планируемого закрытия месторождения представить в Центр пользования недрами на утверждение окончательный план по ликвидации последствий пользования недрами.

В случае если недропользователь отказывается от соответствующего разрешения или оно аннулируется до истечения его срока действия, применяются положения последнего утвержденного предварительного плана по ликвидации последствий пользования недрами.

В случае внесения в Центр пользования недрами окончательного плана по ликвидации последствий пользования недрами, такой план, при необходимости содержит:

1) наименование и адрес недропользователя;

2) описание участка, используемого для горнодобывающей деятельности (нефтегазовых операций), в пределах затронутых кадастровых квадратов;

3) описание добытых полезных ископаемых и иную информацию, полученную в ходе деятельности по недропользованию, в частности, информацию о трудностях, возникающих с точки зрения технических аспектов и безопасности при проведении таких работ;

4) описание технико-эксплуатационной ситуации на месторождении как хозяйствующего субъекта и, в случае отсутствия карты разработки месторождения — схему проведения работ;

5) дату начала горнодобывающей деятельности и предварительную дату ее прекращения, а также причины такого прекращения;

6) геологическое описание месторождения полезных ископаемых и инвентаризацию добытых полезных ископаемых, включая отвалы горнодобывающей деятельности;

7) описание перерабатывающих мощностей (тип, производительность и извлечение готовой продукции и какие-либо имеющиеся результаты химических анализов, включая содержание металлов в хвостах);

8) планируемые меры по эффективному управлению какими-либо отходами, образующимися в ходе работ по выводу из эксплуатации участка недр, с целью обеспечения законной транспортировки, переработки, повторного использования или безопасной утилизации всех таких отходов компетентными и уполномоченными юридическими лицами и персоналом;

9) описание транспортной ситуации и основных аспектов добычи, вывоза и дальнейшей транспортировки переработанных полезных ископаемых и сопутствующих продуктов, подлежащих реализации;

10) описание соответствующих имеющихся альтернатив по выводу из эксплуатации участка недр, которые содержат анализ сравнительного воздействия и риски рассматриваемых альтернатив на основе количественных критериев оценки, которые учитывают безопасность, экологические, технические, социальные и экономические аспекты, обоснование выбранного варианта по выводу из эксплуатации участка недр;

11) решение по выводу из эксплуатации участка недр, которое недропользователь рекомендует реализовать, с объяснением причин, по которым предложенная схема вывода из эксплуатации участка недр является оптимальной в определенных обстоятельствах, в том числе предлагаемый график ее реализации;

12) предлагаемые меры по мониторингу, техническому обслуживанию, безопасности и отчетности после вывода из эксплуатации участка недр, которые предлагается применять для подтверждения того, что любое негативное воздействие после прекращения деятельности по недропользованию было снижено до минимально возможного уровня;

13) оценку стоимости всех мер, которые предлагается осуществить в ходе выполнения плана по ликвидации последствий пользования недрами, которая должна включать подробное описание каждой категории расходов;

14) детали договоренностей, в соответствии с которыми недропользователь полностью информирует Центр пользования недрами о ходе проведения работ по выводу из эксплуатации участка недр;

15) любую иную информацию, требуемую в соответствии с актами законодательства;

16) план восстановления земельного участка.

Требование представления журнала по эксплуатации не распространяется на горнодобывающую деятельность по строительным полезным ископаемым и заполнителям открытым способом.

Статья 142. Окончательный план по выводу из эксплуатации участка недр для нефтегазовых операций

С учетом части второй настоящей статьи, недропользователь обязан в течение одного года до планируемого прекращения нефтегазовых операций представить на утверждение в Центр пользования недрами окончательный план по выводу из эксплуатации участка недр.

В случае если недропользователь отказывается от соответствующего разрешения или разрешение аннулируется Центром пользования недрами до истечения своего срока действия, то применяются положения последнего утвержденного предварительного плана по выводу из эксплуатации участка недр.

Окончательный план по выводу из эксплуатации участка недр, представляемый в Центр пользования недрами, при необходимости содержит:

1) наименование и почтовый адрес недропользователя;

2) описание участка недр, используемого для нефтегазовых операций, в пределах затронутых кадастровых квадратов;

3) описание добытых углеводородных ресурсов и какие-либо имеющиеся геологические, геофизические и иные данные, связанные с геологическим изучением, а также любая другая соответствующая информация, полученная в ходе работ по недропользованию, в частности, информация о технических трудностях, а также трудностях в сфере безопасности и экологии, возникающих в ходе проведения таких работ;

4) дату начала деятельности по недропользованию в соответствии с разрешением и дату планируемого ее прекращения, а также причины такого прекращения;

5) в случае если нефтегазовые операции затрагивают какое-либо эксплуатируемое нефтегазовое месторождение или иное месторождение:

а) подробную историческую информацию месторождения углеводородов, в том числе количество добытых углеводородов;

б) оценку количества углеводородов, которые останутся в месторождении после прекращения нефтегазовых операций;

6) типы объектов нефтегазовой инфраструктуры, подлежащие выводу из эксплуатации, в том числе схема их размещения, порядок расположения, глубина, тип материалов и другие материалы, которые отображаются на картах и диаграммах;

7) описание соответствующих имеющихся альтернатив по выводу из эксплуатации участка недр, которые:

а) представляют анализ сравнительного воздействия и риски рассматриваемых альтернатив на основе количественных критериев оценки, которые учитывают безопасность, экологические, технические, социальные и экономические аспекты;

б) четко представляют обоснование выбранного варианта по выводу из эксплуатации участка недр;

8) решение по выводу из эксплуатации участка недр, которое недропользователь рекомендует реализовать, с объяснением причин, по которым предложенная схема вывода из эксплуатации участка недр является оптимальной в определенных обстоятельствах, в том числе предлагаемый график ее реализации;

9) планируемые меры по эффективному управлению какими-либо отходами, образующимися в ходе работ по выводу из эксплуатации участка недр, с целью обеспечения законной транспортировки, переработки, повторного использования или безопасной утилизации всех таких отходов компетентными и уполномоченными компаниями и персоналом;

10) предлагаемые меры по мониторингу, техническому обслуживанию, безопасности и отчетности после вывода из эксплуатации участка недр, которые предлагается применять для подтверждения того, что любое негативное воздействие после прекращения деятельности по недропользованию было снижено до минимально возможного уровня;

11) оценку стоимости всех мер, которые предлагается осуществить в ходе реализации плана по выводу из эксплуатации участка недр, которая включает подробное описание каждой категории расходов;

12) детали договоренностей, в соответствии с которыми недропользователь полностью информирует Центр пользования недрами о ходе проведения работ по выводу из эксплуатации участка недр;

13) если нефтегазовые операции затрагивают действующее нефтегазовое или другое месторождение, подробную историческую информацию о месторождении углеводородов, включая количество добытых углеводородов, а также оценку количества углеводородов, оставшихся на месторождении после завершения добычи нефти и газовые операции;

14) типы объектов нефтегазовой инфраструктуры, подлежащих выводу из эксплуатации, включая схему их расположения, порядок расположения, глубину, тип материалов и других материалов, указанных на картах и схемах;

15) любую иную информацию, требуемую в соответствии с каким-либо применимым законодательством.

Если, по мнению недропользователя, наиболее предпочтительным решением по выводу из эксплуатации участка недр является оставление какого-либо объекта нефтегазовой инфраструктуры на земельном участке, включенном в разрешение, то недропользователь должен обосновать, что все возможные варианты по выводу из эксплуатации участка недр, демонтаж и вывоз с участка недр были полностью рассмотрены, и была проведена сравнительная оценка, в которой были учтены все виды воздействия и риски, связанные с охраной окружающей среды и безопасностью, а также все соответствующие социальные и экономические последствия.

Статья 143. Порядок утверждения окончательного плана по ликвидации последствий пользования недрами или плана по выводу из эксплуатации участка недр

В течение девяноста дней с даты представления недропользователем по основным видам деятельности в сфере недропользования окончательного плана по ликвидации последствий пользования недрами или плана по выводу из эксплуатации участка недр Центр пользования недрами в письменном виде уведомляет недропользователя об утверждении такого плана или об условиях, если таковые имеются, которые подлежат выполнению до утверждения Центром пользования недрами рассматриваемого плана.

В случае когда работы, описанные в плане по ликвидации последствий пользования недрами или плане по выводу из эксплуатации участка недр, затрагивают полномочия и ответственность иных государственных органов, то эти органы привлекаются к процессу утверждения плана.

Условия могут устанавливаться Центром пользования недрами в случае:

1) при наличии существенных изменений в сроках и видах работ, а также в графике работ, в том числе земельно-восстановительных, в окончательном плане по ликвидации последствий пользования недрами или плане по выводу из эксплуатации участка недр;

2) когда необходимо проведение экологической экспертизы и получение положительного заключение в соответствии с требованиями законодательства об охране природы в отношении определенной части работ по ликвидации последствий пользования недрами или вывода из эксплуатации участка недр или мероприятий после ликвидации последствий пользования недрами или вывода из эксплуатации участка недр;

3) если недропользователь не намерен соблюдать требования, предусмотренные иным законодательством относительно участия общественности в процессе проведения необходимой экологической экспертизы.

В случае определения Центром пользования недрами условий утверждения окончательного плана по ликвидации последствий пользования недрами или плана вывода из эксплуатации земельного участка в отношении земельного участка на поверхности кадастрового квадрата, подлежащего восстановлению, Центр пользования недрами по земельному участку, находящемуся на поверхности кадастрового квадрата и прилегающему к нему или предназначенному для таких целей, имеет право на беспрепятственный доступ к другим земельным участкам по мере необходимости в любое разумное время.

В качестве условия согласования плана по ликвидации последствий пользования недрами или плане по выводу из эксплуатации участка недр Центр пользования недрами вправе потребовать от недропользователя использования недр для предотвращения нанесения ущерба инфраструктуре на поверхности или для обратной засыпки полостей, подземных котлованов или ранее установленных подземных хранилищ в целях предотвращения утечки опасных веществ в результате подземных горных работ, для хранения.

В случае установления Центром пользования недрами условий по засыпке выкопанных полостей, подземных котлованов или ранее установленных подземных хранилищ:

1) засыпка выкопанных полостей, подземных котлованов или ранее установленных подземных хранилищ должна быть предпочтительнее сброса (формирования отвалов) на поверхность в целях содействия использованию устойчивых и экологически безопасных методов добычи полезных ископаемых;

2) Центр пользования недрами имеет право принимать решение о возможности использования для засыпки отходов горнодобывающей промышленности, отходов, не связанные с горнодобывающей промышленности, или обоих типов указанных отходов.

В случае установления Центром пользования недрами условий по утверждению окончательного плана по ликвидации последствий пользования недрами или плана по выводу из эксплуатации участка недр недропользователь обязан представить новый план в соответствии со всеми этими условиями в течение шестидесяти дней со дня уведомления Центром пользования недрами недропользователя в соответствии с частью третьей настоящей статьи.

Центр пользования недрами имеет право отказать в утверждении окончательного плана ликвидации последствий пользования недрами или плана вывода из эксплуатации участка недр только в следующих случаях, если:

1) недропользователь не включил в план всю информацию и учетные записи, необходимые в соответствии с настоящим Законом и иными актами законодательства, связанные с планируемыми мероприятиями по ликвидации последствий пользования недрами или выводу из эксплуатации участка недр, а также мероприятиями, подлежащими осуществлению после завершения ликвидации последствий пользования недрами и вывода из эксплуатации участка недр;

2) недропользователь не предоставил подтверждение или подробную информацию о мерах, которые он намерен предпринять для получения необходимых согласований, разрешений и (или) разрешений, необходимых в соответствии с актами законодательства для выполнения всех мероприятий, связанных с ликвидацией последствий пользования недрами или выводом из эксплуатации участка недр, а также мероприятий, подлежащих осуществлению после ликвидации последствий пользования недрами или вывода из эксплуатации участка недр;

3) Центр пользования недрами по своему обоснованному мнению не согласен с тем, что:

а) все возможные варианты ликвидации последствий пользования недрами или вывода из эксплуатации участка недр рассмотрены и проведена удовлетворительная сравнительная оценка;

б) правильно использованы, хранились или безопасно вывезены с участка недр любые отходы, образовавшиеся в результате деятельности по недропользованию;

в) приняты все необходимые меры предосторожности для защиты третьих лиц от опасности для их здоровья или жизни во время и после проведения плановых работ по ликвидации последствий пользования недрами или выводу из эксплуатации участка недр;

г) предлагаемые недропользователем меры по контролю негативного воздействия на окружающую среду, которые будут осуществляться после работ по ликвидации последствий пользования недрами или выводу из эксплуатации участка недр и, являются эффективными и обоснованными;

д) запланированные мероприятия по восстановлению земельного участка на поверхности кадастровой площади реализованы в необходимом объеме;

е) обеспечены безопасность людей и охрана общественного транспорта на земельном участке, находящемся на поверхности кадастровой площади;

ж) плановое закрытие рудника в случае ликвидации последствий горнодобывающей деятельности позволит продолжить работы в дальнейшем, соблюсти передовые отраслевые практики, а также требования законодательства об охране окружающей среды и средства обеспечения безопасности, а также полный вывод объектов инфраструктуры и оборудования из подземного участка;

з) планируемый вывод из эксплуатации участка недр и работы после прекращения деятельности осуществимы и целесообразны с учетом передовой нефтегазовой практики и соответствуют всем требованиям законодательства об охране окружающей среды и технике безопасности, потенциал повторного использования любого транспортного объекта вместе с другими существующими объектами нефтегазовой инфраструктуры для осуществления дальнейших нефтегазовых операций в будущем был полностью рассмотрен и оценен до вывода из эксплуатации участка недр.

В случае если план по ликвидации последствий пользования недрами или план по выводу из эксплуатации участка недр не утвержден, то недропользователь повторно представляет новый или измененный план в течение шестидесяти дней с даты принятия Центром пользования недрами решения об отклонении плана или определении условий для его утверждения.

Статья 144. Срок действия плана по ликвидации последствий пользования недрами или плана по выводу из эксплуатации участка недр и внесение в них изменений

План по ликвидации последствий пользования недрами или план по выводу из эксплуатации участка недр является действующим планом, если он является частью:

1) проекта геологического изучения твердых полезных ископаемых на весь период действия разрешения на геологическое изучение твердых полезных ископаемых;

2) проекта разработки месторождения твердого полезного ископаемого при условии что с даты утверждения данного проекта Центром пользования недрами прошло менее двух лет;

3) проекта геологического изучения углеводородов на весь срок действия разрешения;

4) проекта разработки месторождения углеводородов, в течение пяти лет с даты его утверждения Центром пользования недрами.

В случае внесения существенных изменений в содержание плана по ликвидации последствий пользования недрами или плана по выводу из эксплуатации участка недр недропользователь обязан письменно уведомить Центр пользования недрами о внесении соответствующих изменений в план.

Центр пользования недрами рассматривает все изменения, предложенные недропользователем в план по ликвидации последствий пользования недрами или план по выводу из эксплуатации участка недр, в порядке, установленном частью второй статьи 57 или статьей 91 настоящего Закона.

Статья 145. Обязательство недропользователя по составлению предварительного плана по восстановлению земельного участка

В рамках обязательства по подготовке плана закрытия месторождения, до начала каких-либо работ по недропользованию недропользователь в ходе подготовки проекта геологического изучения или проекта разработки месторождения для согласования с Центром пользования недрами составляет предварительный план по восстановлению земельного участка недропользования.

Предварительный план по восстановлению земельного участка содержит, если применимо:

1) предварительный график выполнения предлагаемых работ по восстановлению земельного участка,

2) оценку стоимости всех мер, предлагаемых для выполнения плана;

3) оценку предполагаемого воздействия на земельный участок и окружающую среду предлагаемых этапов горнодобывающей деятельности (нефтегазовых операций) по проходке горных выработок и (или) площадок размещения отвалов для параллельных мер восстановления и (или) обратной засыпке подземных выработок;

4) описание техники и транспортного оборудования, предлагаемых к использованию для выполнения мер по восстановлению земельного участка;

5) планируемое повторное использование участка недр и предлагаемые ограничения для его повторного использования;

6) предварительный план демонтажа горнодобывающих объектов инфраструктуры;

7) предварительный план насаждения деревьев и озеленения участка отвалов;

8) предварительный план рекультивации (содержит подробные планы посадок, использования почвы, формирования поверхности, мер по стимулированию возвращения растительной и животной жизни);

9) предварительный план инфраструктуры, предусматривающий строительство дорог для служебных и общественных нужд, а также жилищную и рекреационную инфраструктуру;

10) в случае разработок месторождений карьерным способом — предлагаемые меры по компенсации негативного воздействия на ландшафт в результате работ по недропользованию на участке добычи месторождения и меры по замещению за его пределами;

11) предлагаемые меры по удобрению почвы;

12) предварительную модель рельефа с описанием формы ландшафта после реализации предлагаемых мер по восстановлению;

13) предлагаемую конструкцию систем поверхностного дренажа, включая, где применимо, планируемые сооружения поверхностных вод и озер после добычи полезных ископаемых;

14) моделирование ожидаемого будущего уровня подземных вод и водного баланса;

15) планируемые меры мониторинга подземных вод, которые предлагается применить;

16) меры мониторинга, управления качеством и отчетности, которые предлагается применить после осуществления предлагаемых работ по восстановлению земельного участка.

Предварительный план по восстановлению земельного участка является частью предварительного плана по ликвидации последствий пользования недрами.

Недропользователь обязан составить и представить в Центр пользования недрами на утверждение новый план по ликвидации последствий пользования недрами или план по выводу из эксплуатации участка недр в случае, если реализация содержащегося в них плана по восстановлению земельного участка требует проведения новой экологической экспертизы и получения по ней положительного заключения в соответствии с законодательством об охране природы в связи с изменением условий добычи или другими изменениями, которые могут оказать негативное влияние на окружающую среду.

Статья 146. Обязательство недропользователя, проводящего нефтегазовые операции, по составлению предварительного плана по восстановлению земельного участка

До начала каких-либо работ по нефтегазовым операциям недропользователь, которому необходимо подготовить и представить на утверждение в Центр пользования недрами проект геологического изучения углеводородов или проект разработки месторождения углеводородов, составляет предварительный план по восстановлению земельного участка недропользования, на котором планируется проводить нефтегазовые операции.

Предварительный план по восстановлению земельного участка, указанный в части первой настоящей статьи, содержит, если применимо:

1) предварительный график выполнения предлагаемых работ по восстановлению земельного участка,

2) оценку стоимости всех мер, предлагаемых для выполнения плана;

3) оценку предполагаемого воздействия на земельный участок и окружающую среду предлагаемых этапов нефтегазовых операций;

4) описание техники и транспортного оборудования, предлагаемых к использованию для выполнения мер по восстановлению земельного участка;

5) планируемое повторное использование участка недр и предлагаемые ограничения для его повторного использования.

Первоначально разработанный предварительный план по восстановлению земельного участка является частью предварительного плана по выводу из эксплуатации участка недр.

Недропользователь обязан составить и представить в Центр пользования недрами на утверждение новый план по выводу из эксплуатации участка недр в случае, если реализация содержащегося в нем плана по восстановлению земельного участка требует проведения экологической экспертизы и получения по ней положительного заключения в соответствии с законодательством об охране природы в связи с изменением условий в ходе проведения нефтегазовых операций, которые могут оказать негативное влияние на окружающую среду.

Статья 147. Обязательство недропользователя по представлению окончательного плана по восстановлению земельного участка

Недропользователь, у которого имеется обязательство по предоставлению окончательного плана по ликвидации последствий пользования недрами или плана по выводу из эксплуатации участка недр, обязан в течение одного года до окончания деятельности по недропользованию представить на утверждение в Центр пользования недрами окончательный план по восстановлению земельного участка в составе окончательного плана по ликвидации последствий пользования недрами или плана по выводу из эксплуатации участка недр.

Содержание окончательного плана по восстановлению земельного участка должно соответствовать требованиям проведения экологической экспертизы и получения по ней положительного заключения в соответствии с законодательством об охране природы, при этом выводы, исследования и оценки, указанные в такой государственной экологической экспертизе в отношении каких-либо охраняемых природных ресурсов, принимаются во внимание при оценке воздействия на природу и оценке мер по восстановлению земельного участка, которые недропользователь предлагает реализовать.

Центр пользования недрами согласовывает окончательный план по восстановлению земельного участка в рамках процедуры утверждения окончательного плана закрытия месторождения в соответствии с положениями статьи 143 настоящего Закона.

Статья 148. Срок действия плана по восстановлению земельного участка и внесение в него изменений

План по восстановлению земельного участка, в который ранее не были внесены изменения в соответствии с частью второй настоящей статьи, является действительным и подлежит исполнению:

1) в случае если он является частью проекта геологического изучения — на весь период действия разрешения на геологическое изучение;

2) если он является частью проекта разработки месторождения твердых полезных ископаемых, — в течение двух лет со дня утверждения соответствующего плана Центром пользования недрами;

3) если он является частью проекта разработки месторождения нефти и газа, — в течение пяти лет со дня согласования плана Центром пользования недрами.

Недропользователь обязан в письменной форме уведомить Центр пользования недрами о своем намерении внести изменения в план по восстановлению земельного участка в случае каких-либо существенных изменений в его содержании.

Центр пользования недрами рассматривает все изменения, предложенные недропользователем в план по восстановлению земельного участка, в течение двадцати рабочих дней.

Статья 149. Обязательства недропользователя по ликвидации последствий урановых рудников и сооружений, а также восстановлению земельного участка

В дополнение к другим обязательствам по ликвидации последствий пользования недрами в рамках разрешения на добычу твердых полезных ископаемых, осуществляющий горнодобывающую деятельность по урану, недропользователь обязан соблюдать:

1) положения любого применимого законодательства, регулирующего прекращение горнодобывающей деятельности по урану и, где применимо, прекращение, содержание после закрытия и техническое обслуживание какого-либо объекта инфраструктуры по добыче урана, переработке руды, производству концентратов оксида урана и объекта по обращению с радиоактивными отходами горнодобывающей деятельности;

2) положения и условия специального разрешения по радиационной безопасности на закрытие уранового рудника и объектов, а также работ по восстановлению земельного участка.

Недропользователь обязан незамедлительно уведомить в письменной форме уполномоченный орган осуществляющий государственный контроль в области обеспечения радиационной безопасности:

1) о сроках прекращения горнодобывающей деятельности по урану, которая осуществляется до истечения срока действия разрешения на добычу твердых полезных ископаемых;

2) о каких-либо изменениях в фактической информации в отношении утвержденного плана закрытия рудника.

Недропользователь в письменной форме уведомляет уполномоченный орган осуществляющий государственный контроль в области обеспечения радиационной безопасности, об успешном завершении всех утвержденных мер и работ по закрытию рудника и после его закрытия и предоставляет ему финансовые отчеты, подтверждающие расходы, понесенные в ходе реализации работ.

Уполномоченный орган, осуществляющий государственный контроль в области обеспечения радиационной безопасности, проверяет соответствие выполненных мероприятий с работами, указанными в плане по ликвидации последствий пользования недрами, и условиями разрешения по радиационной безопасности на закрытие уранового рудника и объектов инфраструктуры.

Финансовая отчетность, указанная в части третьей настоящей статьи, подлежит подтверждению аудитором в соответствии с положениями Закона Республики Узбекистан «Об аудиторской деятельности» и проверке за счет недропользователя независимым аудитором, обладающим соответствующим опытом в проведении финансового, экологического и технического аудита горнодобывающей деятельности по урану.

В дополнение к требованиям статьи 151 настоящего Закона, высвобождение обеспечительного залога, покрывающего расходы на осуществление недропользователем всех утвержденных мер по закрытию рудника и после его закрытия, зависит от положительного заключения независимого аудитора.

Центр пользования недрами регистрирует в государственном земельном кадастре какие-либо ограничения на использование земель из-за остаточного радиоактивного загрязнения, которые продолжают применяться после успешного закрытия рудника и экологического восстановления земельного участка или какого-либо уранового производственного объекта.

Статья 150. Обязательство недропользователя по проведению мониторинга земельного участка поверхности кадастрового квадрата

После того как недропользователь выполнил все меры, предусмотренные в утвержденном плане закрытия месторождения и соответствующем плане по восстановлению земельного участка, недропользователь в письменной форме уведомляет Центр пользования недрами о выполнении соответствующего плана.

В течение шести месяцев с даты реализации всех мер, предусмотренных соответствующим планом, недропользователь представляет в Центр пользования недрами отчет о завершении работ, который содержит информацию о реализации всех этих мер в полном объеме. Отчет предусматривает:

1) описание того, каким образом были достигнуты основные этапы соответствующего плана;

2) доказательства того, что все меры по закрытию месторождения, в том числе по восстановлению земельного участка, были выполнены в соответствии с условиями соответствующего плана;

3) результаты предпринятых мер по мониторингу и техническому обслуживанию, которые должны сопровождаться независимой проверкой третьей стороны;

4) результаты исследования проб окружающей среды после прекращения деятельности;

5) меры, принятые для управления потенциальными рисками, возникающими в связи с какими-либо объектами горнодобывающей или нефтегазовой инфраструктуры, оставшиеся на земельном участке, предусмотренном в разрешении;

6) подробное описание фактически понесенных затрат и объяснение какой-либо разницы по сравнению с прогнозируемыми затратами.

После реализации утвержденных мер по восстановлению земельного участка недропользователь по письменному запросу Центра пользования недрами в течение двух лет после реализации плана также обязан провести за свой счет и под контролем измерения с целью определения ожидаемого типа и масштабов воздействия деятельности в сфере недропользования на земельный участок и проводить мониторинг любых неблагоприятных последствий в случае, если:

1) проведение работ по недропользованию нанесло ущерб земельному участку и оказало негативное воздействие на существующие физические сооружения;

2) имеются разумные основания ожидать возникновения какого-либо такого ущерба;

3) проведение таких измерений может оказать влияние на предотвращение риска для жизни и здоровья человека или ущерба имуществу, принадлежащему любой третьей стороне.

Любой землевладелец, землепользователь или собственник земельного участка, на котором недропользователь должен проводить измерения, указанные в части третьей настоящей статьи, предоставляет недропользователю свободный доступ в любое разумное время, но недропользователь обязан выплатить соответствующую компенсацию такому землевладельцу, землепользователю или собственнику земельного участкам за какой-либо ущерб, причиненный в результате проведения таких измерений.

Недропользователь обязан незамедлительно представить результаты измерений, указанных в части третьей настоящей статьи, в Центр пользования недрами, который их обнародует для общественного ознакомления в соответствии актами законодательства.

Статья 151. Финансовые гарантии для ликвидации последствий пользования недрами

До начала любой деятельности по добыче полезных ископаемых на основании разрешения на добычу полезных ископаемых, требующего наличия проекта добычи полезных ископаемых, недропользователь обязан предоставить финансовую гарантию по форме, установленной статьей 152 настоящего Закона, с целью:

1) выполнения в полном объеме всех обязательств, указанных в разрешении, выданном в соответствии с положениями настоящего Закона, включая положения об обязательствах по проведению работ после прекращении деятельности;

2) обеспечения доступности в любой момент средств для ликвидации последствий пользования недрами и восстановления земельного участка, пострадавшего в результате горнодобывающей деятельности, или какого-либо объекта инфраструктуры по обращению с отходами согласно плану по ликвидации последствий пользования недрами, плану по восстановлению земельного участка и плану обращения с отходами.

Расчет размера гарантии, указанной в части первой настоящей статьи, производится на основе:

1) вероятного воздействия горнодобывающей деятельности и объектов инфраструктуры по обращению с отходами на окружающую среду и здоровье человека;

2) определения работ по ликвидации последствий пользования недрами и по восстановлению земельного участка, в том числе после использования какого-либо объекта инфраструктуры по обращению с отходами;

3) применимых экологических стандартов и целей, в том числе физической стабильности какого-либо объекта инфраструктуры по обращению с отходами, минимальных стандартов качества почвы и водных ресурсов и максимального уровня выбросов загрязняющих веществ;

4) технических мер, необходимых для достижения экологических целей, в частности, мер, направленных на обеспечение стабильности объекта инфраструктуры по обращению с отходами и ограничение ущерба окружающей среде;

5) мер, необходимых для достижения целей на этапе закрытия рудника и после его закрытия, в том числе обеспечения восстановления земельного участка, проведения работ после прекращения деятельности и при необходимости проведения мониторинга и мер по восстановлению биоразнообразия;

6) предполагаемого временного масштаба воздействия и необходимых мер по смягчению последствий пользования недрами;

7) оценки затрат, необходимых для обеспечения рекультивации земель, на этапе закрытия рудника и после его закрытия, в том числе возможного мониторинга после закрытия рудника или проведения очистки от загрязняющих веществ.

В случае разрешений на добычу основных видов твердых полезных ископаемых оценка, предусмотренная в пункте 7 части второй настоящей статьи, проводится независимой и квалифицированной третьей стороной, которая подлежит одобрению со стороны Центра пользования недрами и предусматривает возможность незапланированного или преждевременного прекращения деятельности.

В других случаях оценка может проводиться недропользователем и подтверждаться Центром пользования недрами.

В случае если Центр пользования недрами не согласен с оценкой затрат, произведенных недропользователем, он предлагает свою оценку затрат, которую недропользователь может принять, а в случае несогласия недропользователя с оценкой Центра пользования недрами он может за свой счет привлечь независимую и квалифицированную третью сторону, третья сторона обязана оценить затраты, указанные в пункте 7 части второй настоящей статьи.

Размер гарантии ежегодно корректируется с учетом изменения факторов, перечисленных в части второй настоящей статьи.

Если по независящим от недропользователя причинам ранее предоставленное обеспечение перестало соответствовать положениям настоящего Закона, недропользователь обязан заменить такое обеспечение в течение шестидесяти дней.

Если в течение указанного периода недропользователь не выполнил такую замену обеспечения, то он обязан незамедлительно приостановить какую-либо текущую горнодобывающую деятельность, кроме работ по уходу и техническому обслуживанию. Возобновление горнодобывающей деятельности осуществляется только после восстановления или замены такого обеспечения.

Если сумма соответствующего обеспечения недостаточна для покрытия расходов, предусмотренных соответствующим планом ликвидации последствий пользования недрами, Центр пользования недрами вправе получить недостающую сумму за счет имущества недропользователя, обязанного устранить последствия пользования недрами.

Если сумма соответствующего обеспечения превышает фактическую сумму затрат на ликвидацию последствий пользования недрами, недропользователь имеет право получить оставшуюся сумму, предоставив акт об устранении последствий пользования недрами в пределах соответствующего участка недр.

Статья 152. Обеспечение исполнения обязательств по ликвидации последствий пользования недрами гарантией, залогом банковского вклада или страхованием

Недропользователь может исполнить свое обязательство по финансированию ликвидации последствий пользования недрами и затрат по восстановлению земельного участка гарантией, залогом банковского вклада или страхованием.

В случае неисполнения недропользователем обязательства по ликвидации последствий пользования недрами или обязательства по восстановлению земельного участка, Республика Узбекистан вправе получить исполнение от гаранта, за счет залога банковского вклада или страхового полиса, в зависимости от применимого случая, в пределах наименьшей денежной суммы, определенной для исполнения обязательств недропользователя по ликвидации последствий пользования недрами, полностью или частично, в соответствии с планом по ликвидации последствий пользования недрами и планом по восстановлению земельного участка, либо получить сумму гарантии, банковского депозита или страхования.

Гарантия выдается банком с хорошей репутацией. Если гарантом выступает иностранный банк или организация, акции которой находятся в обращении на рынке ценных бумаг, такие гаранты должны соответствовать условиям по минимальному рейтингу, определяемому Центром пользования недрами. Гарантия предоставляется на государственном языке по стандартной форме, согласованной Центром пользования недрами. Гарантия, выданная иностранным лицом, может быть составлена на иностранном языке с обязательным переводом на государственный язык, верность перевода которого должна быть засвидетельствована нотариально.

В случае залога банковского вклада предметом залога в соответствии с настоящей статьей может быть только банковский вклад, размещенный в банке с хорошей репутацией. Вклад передается в залог исключительно для этой цели и имеет приоритет перед всеми другими кредиторами недропользователя.

Перезалог банковского вклада, являющегося обеспечением исполнения обязательств по ликвидации последствий пользования недрами недропользования, запрещается. Залог банковского вклада может быть внесен в национальной или иностранной валюте.

В случае страхования страховая организация, выдающая страховой полис, должна быть ведущей компанией, которая отвечает требованиям минимального кредитного рейтинга в иностранной валюте, определяемого Центром пользования недрами. В силу договора страхования неисполнение или ненадлежащее исполнение недропользователем обязательств по ликвидации последствий пользования недрами в порядке, предусмотренном настоящим Законом (страховой случай), влечет выплату страховой суммы в пользу Республики Узбекистан (выгодоприобретателя). Отношения страхования, предусмотренные настоящей статьей, регулируются законодательством о страховании.

Обязательства гаранта, банка, в котором размещен залог банковского вклада, или страховой организации, предусмотренные настоящей статьей, не прекращаются до завершения ликвидации последствий пользования недрами.

Если недропользователь уступает часть или все права по разрешению на пользование недрами третьему лицу в соответствии со статьей 95 настоящего Закона, то правополучатель должен либо принять на себя обязательства по гарантии, залогу банковского вклада или по страхованию от передающей стороны, либо организовать введение в действие новой гарантии, залога банковского вклада или страхования, отвечающих требованиям настоящей статьи, в течение тридцати дней после уступки прав. Действие гарантии, залога банковского вклада или страхования первоначального недропользователя может прекратиться после подтверждения новым недропользователем такой замены.

В случае ликвидации недропользователя, являющегося юридическим лицом, или банкротства, предмет гарантии, залога банковского вклада или страхования не включается в тендерную массу, а гарант, залогодержатель банковского вклада, держатель страхового полиса не являются кредиторами, участвующими в удовлетворении требований за счет имущества недропользователя.

Статья 153. Обеспечение исполнения обязательств по ликвидации последствий пользования недрами путем финансирования

Начиная с первого года после реализации недропользователем, имеющим разрешение на добычу твердых полезных ископаемых, продукции, такой недропользователь создает ликвидационный фонд с целевым банковским счетом исключительно с целью выполнения своих обязательств по утвержденному плану по ликвидации последствий пользования недрами, в том числе плана по восстановлению земельного участка.

Банковский счет ликвидационного фонда, указанного в части первой настоящей статьи:

1) открывается на имя недропользователя в виде специального счета эскроу (эскроу-счет);

2) обслуживается в коммерческом банке с хорошей репутацией, имеющем лицензию Центрального банка Республики Узбекистан;

3) предусматривает начисление процентов, при этом все начисленные проценты являются частью ликвидационного фонда;

4) деноминируется в относительно стабильной валюте для предотвращения потери стоимости в результате инфляции.

Денежные средства вносятся на банковский счет ликвидационного фонда недропользователем ежегодно до 31 марта. Сумма, подлежащая уплате ежегодно, составляет один процент от чистого дохода, полученного недропользователем за последний год.

Если год платежного периода является неполным, обязательство недропользователя по финансированию рассчитывается пропорционально за каждый полный месяц такого периода в указанном году.

Платежи могут осуществляться недропользователем единовременно или частями, которые не должны превышать четырех частей в течение каждого финансового года. Взносы в ликвидационный фонд подлежат вычету из налогооблагаемой базы.

С учетом положений части пятой настоящей статьи, денежные средства ликвидационного фонда не могут быть заложены или предложены в качестве обеспечения какого-либо кредита или гарантии, а также иным образом взысканы или отчуждены в какой-либо форме.

Если недропользователь уступает часть или все права по разрешению на пользование недрами третьему лицу в соответствии со статьей 111 настоящего Закона, то он может соответственно передать часть или все денежные средства ликвидационного фонда утвержденному правополучателю. После такой уступки прав ликвидационный фонд формируется в полном объеме.

Каждый год общая сумма соответствующей гарантии, банковского вклада или страхования, предусмотренная в статье 152 настоящего Закона, уменьшается на ежегодно перечисленную в ликвидационный фонд сумму средств.

Снятие средств со счета ликвидационного фонда разрешается исключительно для оплаты работ по ликвидации последствий пользования недрами и восстановлению земельного участка в соответствии с утвержденным планом по ликвидации последствий пользования недрами и планом по восстановлению земельного участка. Для снятия недропользователем средств со счета ликвидационного фонда необходимо получить письменное разрешение Центра пользования недрами.

Недропользователь представляет в Центр пользования недрами не позднее тридцати дней после окончания каждого года выписку по счетам по своим взносам в ликвидационный фонд по форме, установленной Центром пользования недрами. Копия такой выписки предоставляется недропользователем в налоговые органы в тот же срок.

Если после выполнения всех мер, предусмотренных в утвержденном плане по ликвидации последствий пользования недрами и плане по восстановлению земельного участка, приемлемым образом для Центра пользования недрами, в ликвидационном фонде остаются излишние средства, то эти излишние средства считаются доходом для целей налогообложения, а оставшаяся после удержания любого налога сумма возвращается недропользователю.

В случае невыполнения недропользователем своих обязательств по ликвидации последствий пользования недрами и восстановлению земельного участка в соответствии с требованиями настоящей главы, Центр пользования недрами изымает требуемую сумму из ликвидационного фонда для оплаты работ по ликвидации последствий пользования недрами, которые не были проведены, а в случае отсутствия достаточных средств в ликвидационном фонде — требует предоставления недостающих средств за счет гарантии, залога банковского вклада или страхования.

Центр пользования недрами может получить доступ к ликвидационному фонду только после того, как он предоставил недропользователю письменное уведомление о несоблюдении требований и последний не устранил такое несоответствие или не начал мероприятия по ликвидации последствий в течение шестидесяти дней с момента получения письменного уведомления. В случае, если мероприятия только начались, но не завершились, необходимо представить обязательный график, который не может быть продлен.

В случае принятия Центром пользования недрами решения об использовании ликвидационного фонда для проведения невыполненных работ по ликвидации последствий недропользователя он несет ответственность за управление фондом в соответствии с действующим законодательством, закупка любых товаров, работ или услуг, необходимых для выполнения таких работ, регулируются законодательством о государственных закупках.

Статья 154. Обеспечение исполнения обязательств по ликвидации последствий нефтегазовых операций

Не позднее даты завершения первого года утвержденных нефтегазовых операций недропользователем создается фонд вывода из эксплуатации участка недр, с целевым банковским счетом, исключительно с целью выполнения своих обязательств по утвержденному плану вывода из эксплуатации участка недр и плану по восстановлению земельного участка.

Банковский счет фонда вывода из эксплуатации участка недр, указанного в части первой настоящей статьи:

1) открывается на имя недропользователя в виде специального счета эскроу (эскроу-счет);

2) находиться в коммерческом банке с хорошей репутацией, имеющем лицензию Центрального банка Республики Узбекистан, и является приемлемым для Центра пользования недрами;

3) предусматривает начисление процентов, при этом все начисленные проценты являются частью фонда вывода из эксплуатации участка недр;

4) деноминируется в относительно стабильной валюте, для предотвращения потерю стоимости в результате инфляции.

Денежные средства вносятся на счет фонда вывода из эксплуатации участка недр недропользователем ежегодно до 31 марта. Если год платежного периода является неполным, обязательство недропользователя по финансированию рассчитывается пропорционально за каждый полный месяц периода в указанном году.

Ежегодный взнос недропользователя при проведении геологического изучения и оценки составляет ноль целых пять десятых процента от капитальных затрат, а при добыче углеводородов — два процента от капитальных затрат за предыдущий год.

Платежи могут осуществляться недропользователем единовременно или частями, которые не должны превышать четырех частей в один финансовый год. Взносы в фонд вывода из эксплуатации участка недр подлежат вычету из налогооблагаемой базы.

С учетом положений части пятой настоящей статьи, денежные средства фонда вывода из эксплуатации участка недр не могут быть заложены или предложены в качестве обеспечения какого-либо займа или гарантии и не могут использоваться в качестве обеспечения какого-либо займа или гарантии или взыскиваться либо отчуждаться каким-либо иным способом или в любой иной форме.

Если недропользователь уступает часть или все права по разрешению третьей стороне в соответствии со статьей 111 настоящего Закона, то недропользователь может соответственно передать часть или все денежные средства фонда вывода из эксплуатации участка недр утвержденному правополучателю. После такой уступки прав фонд формируется в полном объеме.

Снятие средств со счета фонда вывода из эксплуатации участка недр разрешается исключительно для оплаты работ по ликвидации последствий нефтегазовых операций и восстановлению земельного участка в соответствии с утвержденным планом по выводу из эксплуатации участка недр и планом по восстановлению земельного участка. Для снятия недропользователем средств со счета фонда необходимо получить письменное разрешение Центра пользования недрами.

Недропользователь представляет в Центр пользования недрами не позднее тридцати дней после окончания каждого года выписку по счетам по своим взносам в фонд вывода из эксплуатации участка недр по форме, установленной Центром пользования недрами. Копия такой выписки предоставляется недропользователем в налоговые органы в тот же срок.

Если после выполнения всех мер, предусмотренных в утвержденном плане вывода из эксплуатации участка недр и плане по восстановлению земельного участка, приемлемым образом для Центра пользования недрами, в фонде вывода из эксплуатации участка недр остаются излишние средства, то эти излишние средства считаются доходом для целей налогообложения, а оставшаяся после удержания любого налога сумма возвращается недропользователю.

На период до создания фонда вывода из эксплуатации участка недр, а также в случаях, когда средств фонда вывода из эксплуатации участка недр недостаточно для покрытия расходов на все предлагаемые меры, изложенные в утвержденном плане вывода из эксплуатации участка недр и плане по восстановлению земельного участка, недропользователь покрывает такую разницу за счет гарантии, залога банковского вклада или страхования, предусмотренных в статье 152 настоящего Закона, для выполнения своих обязательств в полном объеме.

В случае невыполнения недропользователем своих обязательств по ликвидации последствий нефтегазовых операций и восстановлению земельных участков либо в случае ликвидации или банкротства недропользователя Центр пользования недрами изымает необходимую сумму из фонда вывода из эксплуатации участка недр для оплаты работы по выводу из эксплуатации участка недр, которые не были проведены.

Центр пользования недрами получает доступ к средствам фонда вывода из эксплуатации участка недр только после направления недропользователю письменного уведомления о несоблюдении требований, а недропользователь не устранил такое несоблюдение в течение шестидесяти дней после получения письменного уведомления.

Если Центр пользования недрами принимает решение об использовании средств фонда вывода из эксплуатации участка недр для проведения невыполненных работ недропользователя по выводу из эксплуатации участка недр и восстановлению земельного участка, то он несет ответственность за управление средствами фонда в соответствии с применимым законодательством, а закупка каких-либо товаров, работ или услуг, необходимых для проведения таких работ, регулируется применимым законодательством о государственных закупках.

Если в фонде вывода из эксплуатации участка недр недостаточно средств, Центр пользования недрами требует предоставления недостающих средств за счет гарантии, залога банковского вклада или страхования, указанных в части одиннадцатой настоящей статьи.

Глава 16. Поддержка в обеспечении развития

Статья 155. Обеспечение недропользователем местного содержания в кадрах

Вся неквалифицированная рабочая сила для профессий, не требующих квалификации, используемая по какому-либо разрешению, привлекается только из числа граждан Республики Узбекистан.

Любой недропользователь и его подрядчики, субподрядчики и национальные поставщики должны отдавать предпочтение местной рабочей силе.

Привлечение иностранной рабочей силы недропользователем осуществляется только в случае нехватки кадров на территории Республики Узбекистан, в порядке, установленном законодательством.

Количество иностранных граждан в составе руководителей и специалистов не должно превышать двадцать процентов от общего числа руководителей и специалистов по каждой соответствующей категории.

В случае если недропользователь может обосновать отсутствие квалифицированных кадров из числа граждан Республики Узбекистана, недропользователь может привлекать и нанимать, в том числе на должности руководителей, иностранных специалистов сверх лимитного ограничения, предусмотренного в части четвертой настоящей статьи.

На этапе строительства проекта по основным видам полезных ископаемых лимитное ограничение, предусмотренное в части четвертой настоящей статьи, не применяется в регионах, где наблюдается недостаток соответствующих квалифицированных кадров из числа граждан Республики Узбекистана.

Недропользователь обязан включать в свой ежегодный отчет сведения о местном содержании в кадрах, в том числе в составе руководителей и специалистов.

Статья 156. Требования к науке и обучению

Недропользователь по основным видам твердых полезных ископаемых или недропользователь по углеводородам через двенадцать месяцев с начала деятельности по добыче разрабатывает программу обучения для граждан Республики Узбекистан. Недропользователь обязан представить свою подробную программу обучения граждан Республики Узбекистан в Центр пользования недрами на согласование не менее чем за один месяц до начала реализации программы.

Программа, указанная в части первой настоящей статьи, предусматривает:

1) обеспечение развития науки, обучения и образования на всех этапах соответствующей деятельности по недропользованию;

2) максимальную передачу знаний гражданам Республики Узбекистан путем расширения их управленческих и технических возможностей, а также каких-либо необходимых средств для выполнения технической работы, в том числе по интерпретации данных;

3) резервирование надлежащих возможностей для практического обучения персонала из числа граждан Республики Узбекистан и студентов образовательных организаций, занимающихся образовательной деятельностью на территории Республики Узбекистан;

4) обеспечение этнического, культурного и гендерного равенства и уважения прав человека, включая права лиц, принадлежащих к нациям и народностям, проживающим на территории Республики Узбекистан и социально уязвимым категориям населения.

Недропользователь по основным видам полезных ископаемых обязан обеспечить финансирование своей программы обучения в размере не менее одного процента от своей чистой выручки, полученной от добычи полезных ископаемых или углеводородов по результатам предыдущего года.

Недропользователь по основным видам полезных ископаемых обязан включать в свой ежегодный отчет подробную информацию о мероприятиях по обучению, проводимых в рамках программы обучения.

Статья 157. Обеспечение местного содержания по закупкам товаров (работ, услуг) в Республике Узбекистан

При проведении работ по недропользованию любой недропользователь по основным видам деятельности в сфере недропользования или его подрядчики и субподрядчики прилагают все усилия, чтобы отдавать предпочтение:

1) товарам, материалам и оборудованию, произведенным или имеющимся в Республике Узбекистан, если они по своим характеристикам соответствуют зарубежным товарам по количеству, качеству, цене и срокам поставки;

2) услугам, которые предоставляются физическими и юридическими лицами Республики Узбекистан.

Определенная доля требований местного содержания к недропользователю при осуществлении деятельности по недропользованию, связанная с поставкой и использованием товаров, материалов, работ и услуг, производимых в Республике Узбекистан может устанавливаться актами законодательства, при условии что они по своим характеристикам соответствуют зарубежным товарам по количеству, качеству, цене и срокам поставки.

Недропользователь обязан включать в свой ежегодный отчет подробную информацию о местном содержании по закупкам.

Статья 158. Обязательства по социально-экономическому развитию регионов

В течение периода добычи полезных ископаемых, начиная со второго года начала работ по добыче полезных ископаемых, недропользователь, имеющий разрешение на добычу основных видов твердых полезных ископаемых, недропользователь, имеющий разрешение на добычу углеводородов, или недропользователь, осуществляющий пользование участком недр в целях, не связанных с добычей полезных ископаемых, обязан ежегодно обеспечивать долю местного содержания по закупкам товаров (работ, услуг), приобретаемых для пользования недрами, на уровне не менее пятидесяти процентов от общего объема приобретенных товаров (работ, услуг) (кроме товаров, работ и услуг, приобретаемых для строительства горноперерабатывающего (обогатительного) производства, и соответствующей инфраструктуры в инвестиционный период или в период последующего расширения).

Если недропользователь не может выполнить пятидесятипроцентный целевой показатель по причине отсутствия ресурсов в Республике Узбекистан, недропользователь и Центр пользования недрами могут согласовывать более низкий целевой показатель на определенный период времени.

Объем финансирования социально-экономического развития региона, превышающий установленный минимум, подлежит зачету в счет исполнения соответствующих обязательств недропользователя в следующем году.

Недропользователь обязан включать в свой ежегодный отчет подробную информацию о социально-экономическом развитии.

Статья 159. Инфраструктура

Недропользователь имеет право строить и содержать инфраструктуру, необходимую для осуществления деятельности, связанную с соответствующими разрешениями и подлежащими государственной экологической экспертизе.

Инфраструктура, построенная, смонтированная и используемая в ходе соответствующей деятельности недропользователя должны соответствовать следующим требованиям:

1) проектирование, изготовление, поставка, установка и обслуживание инфраструктуры должны осуществляться в полном соответствии со стандартами, техническими условиями и требованиями безопасности, предусмотренными актами законодательства;

2) соответствовать цели, для которой инфраструктура используется или будет использоваться;

3) обеспечивать безопасное проведение соответствующей деятельности по недропользованию;

4) учитывать конкретные эксплуатационные и экологические условия, с которыми предполагается столкнуться в ходе проведения деятельности по недропользованию;

5) соответствовать соответствующему утвержденному плану работ.

Для любой инфраструктуры, построенный недропользователем, сначала составляется план, представляемый в уполномоченный орган для утверждения, после получения согласия органов самоуправления граждан.

Недропользователь обязан проводить регулярные испытания, осмотры и проверки горнодобывающей или нефтегазовой инфраструктуры и объектов, для того чтобы убедиться, что инфраструктура или объекты соответствует применимым стандартам и требованиям, а также обязан вести учет результатов любых таких испытаний, осмотров и проверок.

Записи об испытаниях, осмотрах и проверках горнодобывающей или нефтегазовой инфраструктуры и объектов предоставляются по запросу в Центр пользования недрами, Министерство горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан или Министерство энергетики Республики Узбекистан, в зависимости от применимого случая, а также любые иные уполномоченные государственные органы, которые могут потребовать от недропользователя подготовки и представления отчета в отношении проведения соответствующего испытания, осмотра или проверки.

Коммуникационные каналы, созданные недропользователем в пределах земельного участка поверхности кадастрового квадрата, могут использоваться для нужд других соседних горнодобывающих, промышленных и коммерческих предприятий по их запросу, а также, возможно, быть открыты для общего пользования, при отсутствии препятствия для их использования недропользователем, с согласия последнего, при условии выплаты компенсации, установленной соглашением сторон.

Коммуникационные каналы, созданные недропользователем за пределами земельного участка поверхности кадастрового квадрата, могут предоставляться для общего пользования при условии соблюдения технических условий и требований безопасности, выданных недропользователем, в рамках эксплуатации.

Инфраструктура, построенная недропользователем, которая остается на земельном участке по истечении срока действия разрешения, находится в общем пользовании.

Глава 17. Платежи за пользование недрами

Статья 160. Виды платежей за пользование недрами

Пользование недрами осуществляется на платной основе для случаев, предусмотренных актами законодательства.

Недропользователи, уплачивают все применимые налоги и другие специальные платежи.

Налогообложение недропользователей осуществляется в соответствии с налоговым законодательством. Налог за пользование недрами применяется к добытым полезным ископаемым.

К специальным платежам, в дополнение к налогу за пользование недрами, относятся:

1) сбор за рассмотрение заявления, уплачиваемый вместе с заявлением на выдачу или продление срока действия разрешения;

2) платежи, уплачиваемые по результатам аукциона, тендера, а также в соответствии с актами Президента Республики Узбекистан или Кабинета Министров Республики Узбекистан (если это применимо);

3) ежегодный лицензионный платеж на геологическое изучение твердых полезных ископаемых, работы по рекогносцировке углеводородов, геологическое изучение углеводородов или геологическое изучение для подземного хранения в соответствии со статьей 161 настоящего Закона.

Сбор, указанный в пункте 1 части четвертой настоящей статьи, уплачивается при подаче заявления.

Платежи, указанные в пункте 2 части четвертой настоящей статьи, выплачиваются при успешном завершении аукциона или тендера или после принятия акта Президента Республики Узбекистан или Кабинета Министров Республики Узбекистан.

Платежи, указанные в пункте 3 части четвертой настоящей статьи, уплачиваются в день выдачи разрешения и в каждом году со дня выдачи разрешения.

Земельный налог уплачивается в соответствии с законодательством.

Статья 161. Ежегодный лицензионный платеж в рамках разрешения на геологическое изучение полезных ископаемых

Ежегодным лицензионным платежом за пользование участком недр для геологического изучения является ежегодный платеж за право осуществления деятельности по поиску и разведке полезных ископаемых по каждым кадастровым квадратам, указанным в соответствующем разрешении.

Лицензионный платеж за пользование участком недр для геологического изучения уплачивается за каждый год пользования участком недр для геологического изучения в соответствии со сроком, указанным в разрешении.

Размер лицензионного платежа за пользование участком недр для геологического изучения составляет:

1) десять процентов базовой расчетной величины, установленной законодательством за один гектар участка недр, подлежащего геологическому изучению, по видам основных полезных ископаемых;

2) пятнадцать процентов от базовой расчетной величины, установленной законодательством, за один гектар геологического изучения нерудных полезных ископаемых.

Ежегодный платеж за первый и последний год действия разрешения выплачивается пропорционально за период года, на который распространяется действие разрешения.

Ежегодный платеж за разрешение на геологическое изучение полезных ископаемых уплачивается недропользователем в налоговые органы по месту налогового учета в течение тридцати дней с даты получения разрешения за первый год. За каждый последующий год платежи уплачиваются не позднее 31 марта каждого года.

Ежегодный лицензионный платеж за пользование недрами для геологического изучения направляется:

семьдесят процентов — в республиканский бюджет Республики Узбекистан;

пятнадцать процентов — в местные бюджеты Республики Каракалпакстан и областей;

пятнадцать процентов — в местные бюджеты районов (городов).

Глава 18. Споры и ответственность

Статья 162. Гарантия прав недропользователей

Вмешательство государственных органов в деятельность недропользователей не допускается.

Нарушенные права недропользователей подлежат восстановлению в порядке, предусмотренном законодательством

Статья 163. Ответственность за нарушение законодательства о недрах

Лица, признанные виновными в нарушении законодательства о недрах, несут ответственность в установленном порядке.

Ущерб, причиненный государству в результате пользования недрами с нарушением установленных норм и требований, возмещается в порядке, предусмотренном законодательством.

Правонарушением в сфере недропользования является:

1) если недропользователем не представлен проект геологического изучения твердых полезных ископаемых, проект рекогносцировочных работ, проект геологического изучения углеводородов, проект разработки месторождения твердых полезных ископаемых, проект разработки месторождения углеводородов, проект подземного хранения, план по ликвидации последствий пользования недрами, план по выводу из эксплуатации участка недр, план по восстановлению земельного участка в зависимости от конкретного случая в срок, установленный настоящим Законом;

2) если по проекту геологического изучения твердых полезных ископаемых, проекту рекогносцировочных работ, план по геологического изучения углеводородов, проекту разработки месторождения твердых полезных ископаемых, проекту разработки месторождения углеводородов, проекту подземного хранения, плану вывода из эксплуатации участка недр, плану вывода из эксплуатации участка недр, плану восстановления земельного участка, в зависимости от конкретного случая, имеются серьезные нарушения, непосредственно связанные с соответствующей деятельностью по пользованию недр, которые не могут быть устранены или, если они могут быть устранены, но не устранены в течение девяноста дней со дня уведомления об этом, либо если недропользователь начал усердную работу по устранению нарушений, но для их устранения требуется более девяноста дней;

3) если у недропользователя имеются серьезные нарушения своих экологических обязательств, которые не могут быть устранены, либо они могут быть устранены, но не устранены в течение девяноста дней со дня уведомления, либо если недропользователь начал усердную работу по устранению нарушений, но для их устранения требуется более девяноста дней;

4) если недропользователь осуществляет регламентированную деятельность по использованию недр без соответствующего разрешения;

5) если недропользователь осуществляет регламентированную деятельность по использованию недр без согласия землепользователя или собственника земельного участка на поверхности кадастровой площади, указанной в соответствующем разрешении;

6) если недропользователь осуществляет регламентированную деятельность по использованию недр без получения необходимых разрешений и соглашений;

7) если регулируемая деятельность осуществляется недропользователем в сферах, где такая деятельность запрещена или ограничена;

8) если недропользователь незаконно вмешивается в деятельность другого обладателя разрешения на пользование недрами;

9) при незаконном вмешательстве недропользователя в инфраструктуру, расположенную на земельном участке на поверхности кадастровой площади, на которую выдано разрешение, либо в имущество, находящееся в собственности или в пользовании землепользователя или собственника такого земельного участка или на прилегающем земельном участке;

10) если недропользователь не представил соответствующее уведомление в Центр пользования недрами или иной уполномоченный орган в срок, установленный настоящим Законом;

11) если вывоз использованных материалов или загрязняющих веществ из подземного участка осуществляется недропользователем без согласования с уполномоченными органами;

12) если недропользователь не уплатил платежи, предусмотренные в соответствии с настоящим Законом и иными актами законодательства;

13) если недропользователь осуществляет продажу или иное использование полезных ископаемых, добытых без разрешения, либо передает их другому лицу;

14) если недропользователь нарушает требования по отчетности, установленные настоящим Законом, и не устраняет их в течение тридцати дней с момента получения соответствующего уведомления о таких нарушениях;

15) если недропользователь разгласил третьим лицам конфиденциальную информацию, полученную при осуществлении работ по использованию недр с нарушением настоящего Закона;

16) если недропользователь не ведет учет геологических проб, бурового керна или пыли и (или) утилизирует их с нарушением настоящего Закона;

17) в случае не предоставления недропользователем запрошенной информации, статистических данных или информации о принятых мерах по использованию недр в Центр пользования недрами или иной уполномоченный орган, а также в случае не устранения такого нарушения в течение тридцати дней со дня получения этого запроса;

18) если недропользователь умышленно создает препятствия, перерывы или задержки в предоставлении информации должностным лицам Инспекции по контролю в сфере горнодобывающей промышленности и геологии при Министерстве горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан, проводящим проверку, а также предоставляет ложную или вводящую в заблуждение информацию;

19) если недропользователь отказывается выполнить законные требование, указания или распоряжения должностных лиц Инспекции по контролю в сфере горнодобывающей промышленности и геологии при Министерстве горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан, осуществляющих проверку;

20) если недропользователь не создает в порядке, предусмотренном главой 15 настоящего Закона, фонд вывода из эксплуатации участка недр или ликвидационный фонд и (или) не вносит взносы в этот фонд в зависимости от обстоятельств.

Лица, причинившие ущерб недрам в результате нарушения законодательства о недрах, возмещают ущерб добровольно или в судебном порядке.

Статья 164. Возмещение ущерба, причиненного недропользователю

Ущерб, причиненный недропользователю другими лицами, подлежит возмещению в соответствии с законодательством.

Убытки, понесенные недропользователями по причине необоснованного ограничения, приостановления или прекращения права пользования участками недр со стороны государства, подлежат возмещению в порядке, предусмотренном актами законодательства.

Статья 165. Право на обжалование в судебном порядке

Любое решение Центра пользования недрами или какого-либо иного государственного органа, принятое в соответствии с настоящим Законом, включая решения об отказе в выдаче какого-либо разрешения или его продлении или решения об аннулировании разрешения, может быть обжаловано в суд.

Статья 166. Разрешение споров

Споры по вопросам, связанным с пользованием недр, разрешаются в порядке, установленном законодательством.

Недропользователь для разрешения споров может обратиться в международный арбитраж, если международным договором Республики Узбекистан и (или) договором, заключенным между инвестором и Республикой Узбекистан, предусмотрена соответствующая и действительная арбитражная оговорка.

Статья 167. Гарантии стабильности

Недропользователь может обратиться в Центр пользования недрами по вопросам обеспечения стабильности фискального, налогового, таможенного и валютного режимов, применимых к недропользователю. Методы обеспечения гарантии стабильности, включая право на участие, квалификационные пределы, процедуры подачи заявлений, продолжительность, условия продления, применимость, условия, ограничения и исключения, определяются актами законодательства.

Недропользователь, которому предоставлена гарантия стабильности, имеет право на сохранение действия экономических условий, предусмотренных актами законодательства, которые применялись момент предоставления гарантии стабильности. Если внесение изменений в законодательство Республики Узбекистан, действующее на день предоставления гарантии стабильности, непосредственно приведет к увеличению расходов недропользователя или уменьшению его доходов в рамках проекта недропользования, недропользователь имеет право требовать от государства компенсации или требовать сохранения действия акта законодательства, действовавшего на день предоставления гарантии стабильности. Порядок определения продолжения действия актов законодательства или выплаты компенсации недропользователю и условия такой выплаты, в том числе расчет сумм, характер и периодичность выплат, определяются актами законодательными.

Недропользователь может отказаться от гарантии стабильности и потребовать применения более благоприятных мер, которые могут быть введены после даты предоставления гарантии стабильности, но в этом случае владелец недр может выбрать новый режим(ы) только в том случае, если он полностью принимает это. Способы отказа от гарантии стабильности определяются актами законодательства.

С учетом конкретных положений гарантии стабильности на недропользователя продолжают распространяться положения настоящего Закона и законодательства Республики Узбекистан, в частности, гарантии, предусмотренные частью первой настоящей статьи, не распространяются на какие-либо изменения законодательством об обороне, национальной безопасности, общественном порядке, охране труда и охране окружающей среды, при условии, что в отношении охраны труда, техники безопасности и охраны окружающей среды Центр недропользования обеспечивает принятие любых дополнительных мер, необходимых для принятия недропользователем в интересах здоровья, безопасности и (или) защиты окружающей среды, соответствуют передовой отраслевой практике.

Глава 19. Заключительные положения

Статья 168. Переходные положения

Процессы, начатые до вступления в силу настоящего Закона, подлежат завершению в соответствии с положениями, предусмотренными на тот момент действующим законодательством о недрах в следующем порядке:

1) пять лет отводится на создание системы кадастровых квадратов;

2) с учетом положений настоящей статьи, существующие разрешения, соглашения о разделе продукции и инвестиционные соглашения, регулирующие деятельность по недропользованию, продолжают оставаться в силе и подлежат исполнению в соответствии с предусмотренными в них условиями;

3) все разрешения, а также соглашения о разделе продукции или инвестиционные соглашения, заключенные до создания системы кадастровых квадратов, выдаются в рамках существующей системы;

4) до дня вступления в силу настоящего Закона ранее существовавшие границы земельных участков сохраняют силу для всех участков недр, которым предоставлено разрешение на недропользование, а также в отношении которых заключены соглашения о разделе продукции или инвестиционные соглашения. Кадастровые площади, занятые по таким разрешениям или соглашениям, не считаются открытыми. Такие разрешения, соглашения о разделе продукции или инвестиционные соглашения передаются в систему кадастровых квадратов при первом продлении действия таких разрешений после создания Центром пользования недрами системы кадастровых квадратов;

5) Центр пользования недрами может перевести действующие разрешения в кадастровую систему до переоформления таких разрешений с согласия недропользователей;

6) территория участков недр и их геометрическая форма, расположенные на электронных торговых площадках по реализации права пользования недрами, остаются в соответствии с действующим на момент проведения аукциона законодательством и на его основании выдаются соответствующие разрешения;

7) заявления на получение разрешений, поданные до вступления в силу настоящего Закона, рассматриваются и оформляются в соответствии с законодательством, действовавшим на день их подачи;

8) лицензионный платеж за пользование участком недр для геологического изучения не взимается до окончания срока действия соответствующего ранее выданного разрешения для геологическое изучение на участок недр, за который уплачен подписной бонус на геологоразведочные работы;

9) минимальные требования для недропользователей распространяются на недропользователей, действующих на основании соответствующего разрешения, на дату вступления в силу настоящего Закона с 1 января следующего года;

10) акты горных отводов и границ земельных участков, выданные для разработки месторождений полезных ископаемых, остаются в силе на срок до трех лет со дня вступления в силу настоящего Закона. В этот период недропользователи должны согласовать границы с границами, предусмотренными при разработке (оборудовании) месторождения по согласованию с Инспекцией по контролю в сфере горнодобывающей промышленности и геологии при Министерстве горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан;

11) недропользователи с действующими разрешениями обязаны предоставить план по ликвидации последствий пользования недрами в срок не позднее двух лет с даты вступления в силу настоящего Закона, если только они не предоставили новый или обновленный план разработки месторождения до этого срока;

12) проект по ликвидации последствий пользования недрами осуществляется недропользователем на основании соответствующих разрешений, выдаваемых в соответствии с законодательством, для добычи остаточных запасов частично разрабатываемых месторождений и полезных ископаемых и обеспечение его соответствующей части предоставленного ему участка недр на основании разрешения;

13) итоговый отчет по геологическому изучению твердых полезных ископаемых в формате CRIRSCO или итоговый отчет по геологическому изучению углеводородов в формате системы учета и управления ресурсами углеводородов (PRMS) на десять лет для использования государством при обновлении государственного фонда недр с 31 декабря года вступления в силу настоящего Закона должен содержать следующую информацию: запасы А, Б, С1 и С2 и систему отчетности о минеральных ресурсах и запасах по категориям потенциальных ресурсов Р1, Р2, Р3, а также резервы, утвержденные государством в соответствии со статьей 49 настоящего Закона, включая категории балансовых и забалансовых резервов;

14) требования к финансированию ликвидации последствий пользования недрами применяются в размере пятидесяти процентов через два года, семидесяти пяти процентов через три года и в полном объеме с четвертого года после вступления в силу настоящего Закона.

Статья 169. Признание утратившими силу некоторых законодательных актов Республики Узбекистан

Признать утратившими силу:

1) Закон Республики Узбекистан «О недрах» от 23 сентября 1994 года № XII-2018 (Ведомости Верховного Совета Республики Узбекистан, 1994 г., № 10, ст. 252);

2) Постановление Верховного Совета Республики Узбекистан от 23 сентября 1994 года № 2019-XII «О введении в действие Закона Республики Узбекистан «О недрах» (Ведомости Верховного Совета Республики Узбекистан, 1994 г., № 10, ст. 253);

3) раздел XIII Закона Республики Узбекистан от 27 декабря 1996 года № 357-I «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1997 г., № 2, ст. 56);

4) пункт 11 Закона Республики Узбекистан от 1 мая 1998 года № 621-I «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1998 г., № 5-6, ст. 102);

5) раздел XI Закона Республики Узбекистан от 29 августа 1998 года № 681-I «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1998 г., № 9, ст. 181);

6) раздел VII Закона Республики Узбекистан от 31 августа 2000 года № 125-I «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2000 г., № 7-8, ст. 217);

7) Закон Республики Узбекистан от 13 декабря 2002 года № 444-II «О внесении изменений и дополнений в Закон Республики Узбекистан «О недрах» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2003 г., № 1, ст. 5);

8) статью 3 Закона Республики Узбекистан от 18 декабря 2007 года № ЗРУ-133 «О внесении изменений и дополнения в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с совершенствованием управления в области промышленности, газоснабжения и горного надзора» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2007 г., № 12, ст. 604);

9) статью 5 Закона Республики Узбекистан от 4 января 2011 года № ЗРУ-278 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2011 г., № 1, ст. 1);

10) статью 4 Закона Республики Узбекистан от 9 сентября 2011 года № ЗРУ-294 «О внесении изменений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с совершенствованием системы организации и проведения геологоразведочных работ» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2011 г., № 9, ст. 247);

11) Закон Республики Узбекистан от 21 декабря 2011 года № ЗРУ-310 «О внесении изменения и дополнений в статьи 26 и 27 Закона Республики Узбекистан «О недрах» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2011 г., № 12/2, ст. 362);

12) статью 12 Закона Республики Узбекистан от 30 апреля 2013 года № ЗРУ-352 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2013 г., № 4, ст. 98);

13) статью 6 Закона Республики Узбекистан от 25 апреля 2016 года № ЗРУ-405 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2016 г., № 4, ст. 125);

14) статью 22 Закона Республики Узбекистан от 14 сентября 2017 года № ЗРУ-446 «О внесении изменений и дополнений, а также признании утратившими силу некоторых законодательных актов Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2017 г., № 9, ст. 510);

15) статью 15 Закона Республики Узбекистан от 18 апреля 2018 года № ЗРУ-476 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2018 г., № 4, ст. 224);

16) статью 14 Закона Республики Узбекистан от 23 июля 2018 года № ЗРУ-486 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с совершенствованием деятельности некоторых государственных органов и организаций» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2018 г., № 7, ст. 431);

17) статью 6 Закона Республики Узбекистан от 10 мая 2019 года № ЗРУ-536 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с совершенствованием деятельности отдельных государственных органов и организаций» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2019 г., № 5, ст. 261);

18) статью 1 Закона Республики Узбекистан от 7 января 2020 года № ЗРУ-601 «О внесении изменений и дополнения, а также признании утратившими силу некоторых законодательных актов Республики Узбекистан в связи с принятием Налогового кодекса Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2020 г., № 1, ст. 2);

19) статью 6 Закона Республики Узбекистан от 3 декабря 2020 года № ЗРУ-653 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2020 г., № 12, ст. 691);

20) статью 50 Закона Республики Узбекистан от 21 апреля 2021 года № ЗРУ-683 «О внесении изменений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2021 г., приложение к № 4);

21) статью 7 Закона Республики Узбекистан от 12 октября 2021 года № ЗРУ-721 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с принятием Закона Республики Узбекистан «О лицензировании, разрешительных и уведомительных процедурах» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2021 г., № 10, ст. 968).

Статья 170. Обеспечение исполнения, доведения, разъяснения сути и значения настоящего Закона

Министерству горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан и другим заинтересованным организациям обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Закона.

Статья 171. Приведение законодательства в соответствие с настоящим Законом

Кабинету Министров Республики Узбекистан:

привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;

обеспечить пересмотр и отмену республиканскими органами исполнительной власти их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону.

Статья 172. Вступление в силу настоящего Закона

Настоящий Закон вступает в силу по истечении трех месяцев со дня его официального опубликования.

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

31 октября 2024 г.,

№ ЗРУ-987

(Национальная база данных законодательства, 01.11.2024 г., № 03/24/987/0873)

lex.uz