UzbekAI

← Qonunlar

📅 2024-yil 8-noyabr · Qonunlar va kodekslar

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2024 йил 8 ноябрь · Қонунлар ва кодекслар

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 8 ноября 2024 г. · Законы и кодексы

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 8 November 2024 · Laws and codes

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикасининг Қонуни

Қишлоқ хўжалиги кооперативи тўғрисида

Қонунчилик палатаси томонидан 2024 йил 17 сентябрда қабул қилинган Сенат томонидан 2024 йил 30 сентябрда маъқулланган

1-боб. Умумий қоидалар

1-модда. Ушбу Қонуннинг мақсади

Ушбу Қонуннинг мақсади қишлоқ хўжалиги кооперативининг ташкил этилиши, фаолияти, қайта ташкил этилиши ва тугатилиши соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат.

2-модда. Қишлоқ хўжалиги кооперативи тўғрисидаги қонунчилик

Қишлоқ хўжалиги кооперативи тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборатдир.

Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида Ўзбекистон Республикасининг қишлоқ хўжалиги кооперативи тўғрисидаги қонунчилигида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.

3-модда. Асосий тушунчалар

Ушбу Қонунда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:

ваколатли ёки сайланган вакил — икки юз нафардан ортиқ аъзога эга бўлган қишлоқ хўжалиги кооперативи аъзоларининг бир гуруҳи номидан қишлоқ хўжалиги кооперативи аъзоларининг умумий йиғилишида ҳаракат қилиш ҳуқуқига эга бўлган қишлоқ хўжалиги кооперативи аъзоси;

дивиденд — қишлоқ хўжалиги кооперативининг солиқлар ва йиғимлар тўланганидан кейин ўз тасарруфида қоладиган, қишлоқ хўжалиги кооперативи аъзолари ўртасида киритилган мажбурий ва қўшимча пай бадалларига мутаносиб равишда тақсимланиши лозим бўлган йиллик соф фойданинг бир қисми;

захира жамғармаси — қишлоқ хўжалиги кооперативи пай фондининг ўн беш фоизидан кам бўлмаган миқдорда йиллик соф фойда ва бошқа манбалар ҳисобидан шакллантириладиган жамғарма;

инвестициялар киритувчи кооператив аъзоси — ушбу Қонуннинг 14-моддасида белгиланган талабларга асосан маблағларни қишлоқ хўжалиги кооперативининг уставига мувофиқ инвестиция қилувчи кооператив аъзоси сифатида қишлоқ хўжалиги кооперативига қабул қилинган жисмоний ёки юридик шахс. Кооперативнинг бундай аъзоси қишлоқ хўжалиги кооперативи томонидан хизматлар кўрсатилишида бевосита иштирок этмайди, унинг пай бадалларига, дивидендлар олиш ҳуқуқига, субсидиар мажбуриятларига ва овоз бериш ҳуқуқига доир талаблар эса кооператив уставида белгиланади;

ишончли шахс — қишлоқ хўжалиги кооперативи аъзоларининг умумий йиғилишида бошқа аъзонинг ҳуқуқларини амалга оширадиган, кооперативнинг бошқа аъзоси томонидан ёзма шаклда тайинланган ва икки нафардан ортиқ кооператив аъзосининг вакили бўлиши тақиқланган қишлоқ хўжалиги кооперативи аъзоси;

мажбурий пай бадали — қишлоқ хўжалиги кооперативи аъзосининг мажбурий тартибда киритиладиган ва овоз бериш ҳуқуқини ҳамда қишлоқ хўжалиги кооперативи фаолиятида иштирок этиш, қишлоқ хўжалиги кооперативининг уставида назарда тутилган хизматлар ва имтиёзлардан фойдаланиш ҳамда дивидендлар олиш ҳуқуқини берадиган пай бадали;

пай — қишлоқ хўжалиги кооперативи мол-мулкининг пул маблағларида ёки бошқа мол-мулкда ёхуд мулкий ҳуқуқларда ифодаланадиган қишлоқ хўжалиги кооперативининг мол-мулкини шакллантиришда қишлоқ хўжалиги кооперативи аъзосининг иштирок этиши миқдорини акс эттирадиган, муайян номинал қийматга эга бўлган ҳамда қишлоқ хўжалиги кооперативининг пай фондини шакллантиришда қиймат ифодасида ҳисобга олинадиган қисми;

пай фонди — қишлоқ хўжалиги кооперативи аъзолари пайларининг пулда ифодаланган, пай бадаллари асосида шакллантириладиган умумий суммаси;

қишлоқ хўжалиги кооперативи — қишлоқ хўжалиги фаолиятини амалга ошириш учун пай усулига, жисмоний ва (ёки) юридик шахсларнинг ихтиёрий равишда бирлашишига асосланган мустақил тижорат ташкилоти;

қишлоқ хўжалиги кооперативи аъзоси — пай бадали киритган, қишлоқ хўжалиги кооперативига овоз бериш ҳуқуқи билан қабул қилинган ва қишлоқ хўжалиги кооперативининг мажбуриятлари бўйича субсидиар жавобгар бўлган жисмоний ёки юридик шахс;

қўшимча пай бадали — қишлоқ хўжалиги кооперативи аъзосининг мажбурий пай бадалига қўшимча равишда ихтиёрий асосда киритиладиган ва унга дивидендлар олиш ҳуқуқини берадиган пай бадали;

қўшма қишлоқ хўжалиги кооперативи — камида учта қишлоқ хўжалиги кооперативи томонидан қўшма марказлаштирилган фаолиятни юритиш учун ташкил этилган қишлоқ хўжалиги кооперативи.

4-модда. Қишлоқ хўжалиги кооперативи фаолиятининг асосий принциплари

Қишлоқ хўжалиги кооперативининг (бундан буён матнда кооператив деб юритилади) фаолияти қуйидаги принципларга асосланади:

кооператив аъзолигига кириш ва ундан чиқишнинг ихтиёрийлиги, ушбу Қонун талабларига мувофиқ бўлган ҳар қандай шахслар учун кооператив аъзолигига кириш имконияти;

кооператив фаолиятидаги ўзини ўзи бошқариш ва мустақиллик;

кооператив уставида назарда тутилган тартибда унинг иши устидан кооператив аъзоларининг назорат қилиши;

унинг фаолиятида кооператив аъзоларининг иқтисодий жиҳатдан иштирок этиши;

кооператив аъзолари ўртасида даромадни (фойдани) уларнинг пайларига мувофиқ мутаносиб равишда тақсимлаш;

кооперативлар ўртасидаги ҳамкорликни ривожлантириш;

кооперативни ижтимоий жиҳатдан ривожлантириш.

5-модда. Кооперативнинг фаолият турлари

Кооператив фаолиятининг асосий тури қишлоқ хўжалиги соҳасида хизматлар кўрсатишдан иборат.

Кооператив қишлоқ хўжалиги соҳасида хизматлар кўрсатиш билан бир қаторда қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини етиштириш, сақлаш, қайта ишлаш ва реализация қилиш, шунингдек қонунда тақиқланмаган бошқа фаолият турлари билан шуғулланиш ҳуқуқига эга.

2-боб. Кооперативни ташкил этиш

6-модда. Кооперативнинг фирма номи ва жойлашган ери

Кооператив ўзининг ташкилий-ҳуқуқий шакли кўрсатилган тўлиқ фирма номига ва қисқартирилган фирма номига эга бўлиши керак.

Кооперативнинг тўлиқ фирма номида унинг тўлиқ номи ва «Қишлоқ хўжалиги кооперативи» деган сўзлар бўлиши керак. Кооперативнинг қисқартирилган фирма номида унинг қисқартирилган номи ва «Қишлоқ хўжалиги кооперативи» деган сўзлар ёки «ҚХК» аббревиатураси бўлиши керак.

Кооперативнинг жойлашган ери унинг давлат рўйхатидан ўтказилган жойи бўйича белгиланади. Кооперативнинг таъсис ҳужжатларида кооператив бошқарув органларининг доимий жойлашган ери ёки у ўзининг асосий фаолиятини амалга оширадиган жой кооперативнинг жойлашган ери сифатида белгиланиши мумкин.

Кооператив у билан алоқаларни сақлаб туриш учун почта манзилига ва электрон почта манзилига эга бўлиши керак.

Кооператив жойлашган ери (почта манзили) ўзгарганлиги ва электрон почта манзили алмашганлиги тўғрисида кооператив аъзоларини хабардор қилиши керак. Кооперативнинг жойлашган ерини (почта манзилини) ўзгартириш қонунчиликда назарда тутилган талабларга риоя этилган ҳолда хабардор қилиш тартибида, давлат хизматлари марказини хабардор қилиш орқали амалга оширилади.

7-модда. Кооперативни ташкил этиш тартиби

Кооператив камида етти нафар жисмоний ва (ёки) юридик шахслардан иборат таркибда ташкил этилиши мумкин.

Қўшма кооператив камида учта кооперативдан иборат таркибда ташкил этилиши мумкин.

Ушбу Қонунда назарда тутилган, кооперативга тааллуқли бўлган барча қоидалар қўшма кооперативга нисбатан ҳам қўлланилади, бундан кооператив аъзоларининг энг кам сонига тааллуқли қоидалар мустасно.

Кооператив ташкил этиш истагини билдирган жисмоний ва (ёки) юридик шахслар таъсис қўмитасини тузади.

Таъсис қўмитасининг вазифалари жумласига қуйидагилар киради:

кооператив уставининг лойиҳасини тайёрлаш;

ташкил этиладиган кооператив муассисларининг таъсис йиғилишини тайёрлаш ва ўтказиш.

Кооператив муассисларининг таъсис йиғилиши:

кооперативни ташкил этиш тўғрисида қарор қабул қилади;

кооператив уставини тасдиқлайди;

кооператив устави тасдиқланган ҳужжатга ўз исми, фамилияси ва манзилларини кўрсатган ҳолда, юридик шахсларга нисбатан эса ўз вакилларининг ваколатларини тасдиқлайдиган ҳужжатни кўрсатган ҳолда имзо қўйган таъсис йиғилиши иштирокчиларини кооператив аъзолигига қабул қилиш тўғрисида қарор қабул қилади;

кооперативнинг бошқарув органларини, шу жумладан кооператив бошқарувини, кооператив бошқаруви раисини ва кооперативнинг кузатув кенгаши аъзоларини сайлайди.

8-модда. Кооперативни давлат рўйхатидан ўтказиш

Кооператив юридик шахс сифатида давлат рўйхатидан ўтказилиши лозим.

Кооперативни давлат рўйхатидан ўтказиш қонунчиликда белгиланган тартибда давлат хизматлари маркази томонидан кооператив бошқаруви берадиган аризага асосан амалга оширилади. Мазкур аризага кооперативнинг тасдиқланган устави, кооператив бошқарувини, кооператив бошқаруви раисини ва кооперативнинг кузатув кенгашини сайлаш тўғрисидаги ҳужжатлар, шунингдек кооператив муассислари таъсис йиғилишининг баённомаси илова қилинади.

Кооператив қонунчиликда белгиланган тартибда давлат хизматлари марказида давлат рўйхатидан ўтказилган кундан эътиборан ташкил этилган деб ҳисобланади ва юридик шахс ҳуқуқларига эга бўлади.

Кооперативни давлат рўйхатидан ўтказиш фақат, агар кооперативни ташкил этишда ушбу Қонунда ва бошқа қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган тартиб бузилган бўлса ёки таъсис ҳужжатлари қонунга мувофиқ бўлмаган тақдирда, рад этилиши мумкин.

9-модда. Кооператив устави

Кооператив устави кооперативнинг таъсис ҳужжатидир.

Кооператив устави ёзма шаклда баён этилиши ва кооператив муассисларининг таъсис йиғилишида тасдиқланиши керак.

Кооператив уставида қуйидагилар кўрсатилиши керак:

кооперативнинг фирма номи ва жойлашган ери (почта манзили);

кооперативнинг фаолият муддати ёки кооператив фаолиятининг муддатсиз хусусиятга эга эканлигига кўрсатма;

кооператив фаолиятининг мақсади, ихтисослашуви ва камида битта йўналиши;

кооперативга аъзо бўлиб кириш тартиби ва шартлари;

кооперативга аъзоликни тугатиш асослари ва тартиби, шу жумладан кооператив аъзолигидан чиқиш ёки кооператив аъзолигидан чиқариш тартиби;

кооперативнинг хўжалик фаолиятига унинг аъзолари бўлмаган шахсларни жалб этиш шартлари ва тартиби;

кооператив аъзоларининг кооператив хизматларидан фойдаланиш мажбуриятлари тўғрисидаги ёки бундай мажбуриятлар мавжуд эмаслиги ҳақидаги қоидалар;

кооператив аъзосининг мажбурий пай бадали миқдори, унинг кооперативнинг барча аъзолари учун тенглиги;

кооператив аъзолари томонидан кооператив хизматларидан фойдаланиш даражаси ёки улардан кооператив аъзосига алоқаси бўлган иқтисодий омилларга асосан фойдаланиш;

қўшимча пай бадалини киритиш шартлари ва унинг энг кўп миқдори;

кооператив аъзолари томонидан пай бадалларини киритиш тартиби, шу жумладан пай бадалларининг камида ўн фоизини киритиш муддати;

кооператив аъзолари томонидан пай бадали ҳисобига киритиладиган мол-мулк қийматини баҳолаш тартиби;

захира жамғармасини шакллантириш шартлари, шу жумладан захира жамғармасига йўналтириладиган йиллик соф фойданинг ва бошқа манбаларнинг улушини белгилаш ҳамда захира жамғармасининг миқдорини белгилаш;

кооперативнинг бўлинмас ва бошқа жамғармаларини шакллантириш миқдорлари ва тартиби ҳамда улардан фойдаланиш тартиби;

кооперативнинг фойда ва зарарларини ҳисоблаш ҳамда тақсимлаш тартиби;

кооператив аъзоларининг кооператив мажбуриятларига доир субсидиар жавобгарлиги шартлари, мазкур жавобгарликнинг муайян миқдорлар билан чекланмаганлиги ёки чекланганлиги;

кооператив бошқаруви органларининг таркиби, ваколатлари ва мажбуриятлари, улар томонидан қарорлар қабул қилиш тартиби, шу жумладан бир овоздан қабул қилишни ёки кўпчилик овозни талаб этадиган масалалар юзасидан қарорлар қабул қилиш тартиби;

кооператив аъзоларининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари;

кооператив аъзоларининг кооператив фаолиятида иштирок этишининг ўзига хос хусусиятлари, тартиби ва шартлари;

кооперативнинг қўшма кооперативларга, кооперативлар уюшмаларига ва бошқа ташкилотларга аъзо бўлиш тартиби ҳамда шартлари;

кооперативни қайта ташкил этиш ва тугатиш, кооперативнинг қарзларини қоплаш ҳамда қолган активларни кооператив аъзолари ўртасида тақсимлаш тартиби ва шартлари;

кооператив бошқарувининг йирик битимларни ёки манфаатлар тўқнашуви мавжуд бўлган битимларни тузиш ҳуқуқи, битим сабабли етказилган зарарларнинг ўрнини қоплаш ва унинг оқибатларини бартараф этиш тартиби;

мажбурий пай бадалининг номинал қиймати, пайлар сони, аъзолар томонидан мажбурий пай бадали қийматининг камида ўн фоизини киритиш муддати;

кооператив аъзолари ўртасида пайлар бўйича тақсимланадиган дивидендлар миқдорини белгилаш тартиби;

кооператив бошқаруви раисининг ваколатлари;

аудиторга ёки аудиторлик ташкилотига доир талаблар.

Кооператив уставида қуйидагилар ҳам назарда тутилиши мумкин:

кооператив аъзоларининг учдан икки қисми томонидан қарорлар қабул қилиниши керак бўлган масалалар рўйхатини кенгайтириш ва ушбу масалалар бўйича қарорлар қабул қилиш учун зарур бўлган юқори кворумнинг бошланишини белгилаш;

кооператив аъзоларининг сони икки юз нафардан ортиқ бўлган кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши кооператив аъзолари томонидан сайланган вакиллардан (вакиллар йиғилишидан) иборат бўлиши;

қўшимча пай бадали миқдорининг чекланиши ва қўшимча шартлар белгиланиши;

кооператив бошқаруви раисида ва кооператив бошқаруви аъзоларида иқтисодиёт, қишлоқ хўжалиги, бошқарув соҳасида ёки бошқа соҳаларда юқори малака ҳамда кўп йиллик тажрибанинг мавжуд бўлиши зарурлиги.

Кооператив уставида қонунчиликка зид бўлмаган бошқа қоидалар ҳам бўлиши мумкин.

10-модда. Кооператив уставига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш

Кооператив уставига ўзгартириш ва қўшимчалар кооператив аъзолари умумий йиғилиши иштирокчиларининг кўпчилик овози билан қабул қилинадиган кооператив аъзолари умумий йиғилиши қарорига кўра киритилади. Кооператив аъзоларининг умумий йиғилишини ўтказиш тўғрисида хабарнома юборилганда унда кооператив уставига киритиладиган ўзгартириш ва қўшимчаларнинг мазмуни акс эттирилиши керак.

Кооператив уставига киритиладиган қуйидаги ўзгартириш ва қўшимчалар кооператив аъзоларининг умумий йиғилишида иштирок этаётган кооператив аъзоларининг камида тўртдан уч қисми томонидан маъқулланиши керак:

кооператив фаолиятининг мақсадини ўзгартириш;

кооператив аъзоларининг кооператив хизматларидан фойдаланиш мажбуриятларини белгилаш;

кооператив аъзоларининг кооператив фаолиятида иштирок этишга доир мажбуриятларини белгилаш;

пайнинг ёки мажбурий пай бадалининг миқдорини ошириш;

кооперативнинг инвестиция киритувчи аъзолари тўғрисидаги қоидаларни ўзгартириш;

кооперативни қайта ташкил этиш ёки тугатиш ҳақидаги қоидаларни ўзгартириш.

Кооператив аъзоларининг умумий йиғилишида кооператив уставига киритиладиган ўзгартириш ва қўшимчалар кооператив бошқарувининг аризасига асосан тегишли давлат хизматлари марказида давлат рўйхатидан ўтказилиши лозим.

11-модда. Кооперативнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Кооператив қуйидаги ҳуқуқларга эга:

фаолиятни қонунчиликка мувофиқ ҳамда кооператив уставида белгиланган кооператив фаолиятининг мақсадлари доирасида амалга ошириш;

ваколатхоналар ва филиалларни очиш, унитар корхоналарни ташкил этиш, уларнинг ҳуқуқларини Ўзбекистон Республикаси ҳудудида ва унинг ташқарисида ҳимоя қилиш;

қонунчиликда белгиланган тартибда мол-мулкка эгалик қилиш ва ундан фойдаланиш, мол-мулкни, шу жумладан кооперативнинг пай фондига кооператив аъзоси томонидан пай бадали сифатида киритилган мол-мулкни сотиб олиш ёки ҳадя қилиш, лизингга ёки ижарага олиш, сотиш, гаровга қўйиш;

кооперативнинг захира, бўлинмас ва бошқа жамғармаларини шакллантириш ҳамда уларнинг маблағларидан фойдаланиш, шунингдек захира жамғармасининг маблағларини банкларда ва кредит ташкилотларида жойлаштириш (депозит), уларни қимматли қоғозларга ва бошқа мол-мулкка киритиш;

шартномалар (битимлар) тузиш;

қонунчиликка ва кооператив уставига мувофиқ жисмоний ва юридик шахслардан қарзлар жалб этиш, кредитлар олиш ҳамда ҳомийлик хайрия маблағларидан фойдаланиш;

қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини етиштириш, сақлаш, қайта ишлаш ва реализация қилиш;

бошқа кооперативлар ва қўшма кооперативлар, кластерлар ҳамда бошқа юридик шахслар билан ҳамкорлик учун зарур бўлган хизматлар кўрсатиш;

қонунчиликда белгиланган тартибда ташқи иқтисодий фаолиятни амалга ошириш;

республика ижро этувчи ҳокимият органларининг, маъмурий-ҳуқуқий фаолиятни амалга оширишга ваколатли бўлган органларнинг, фуқаролар ўзини ўзи бошқариш органларининг ва улар мансабдор шахсларининг ушбу Қонунга ҳамда бошқа қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ бўлмаган, шунингдек кооперативнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини бузадиган қарорлари ёки ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) устидан аризалар билан судга мурожаат қилиш;

кооперативнинг молиявий салоҳиятини ошириш, кооперативнинг активларини самарали бошқариш ва бошқа юридик шахслар билан манфаатли ҳамкорликни амалга ошириш;

кооперативни қайта ташкил этиш ёки тугатиш билан боғлиқ жараёнларни амалга ошириш.

Кооператив қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

Кооператив:

кооператив томонидан тузилган шартномаларга (битимларга) доир мажбуриятларни бажариши;

қонунчиликда назарда тутилган солиқлар ва йиғимларни тўлаши;

меҳнат шартномаси бўйича кооперативда ишлайдиган шахсларга меҳнат тўғрисидаги қонунчиликда назарда тутилган меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдоридан кам бўлмаган миқдорда иш ҳақи тайинлаши, ходимларга иш ҳақининг ўз вақтида тўланишини таъминлаши, иш берувчи сифатида ўз фуқаролик жавобгарлигини суғурта қилиши;

меҳнатни муҳофаза қилиш ва техника хавфсизлиги, экология, санитария ва гигиена соҳасидаги қонунчилик ҳамда норматив ҳужжатлар талабларига риоя этиши;

рақобат ва истеъмолчиларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонунчилик талабларига риоя этиши;

техник жиҳатдан тартибга солиш тўғрисидаги қонунчилик талабларига риоя этиши;

кооперативнинг жойлашган ери (почта манзили) ва бошқа реквизитлари ўзгарганлиги тўғрисида тегишли давлат органларини ўз вақтида хабардор қилиши;

бухгалтерияга оид, молиявий ва статистик ҳисоботларни қонунчилик талабларига мувофиқ юритиши;

кооператив фаолияти тўғрисидаги ҳисоботларни белгиланган тартибда ва белгиланган муддатларда тегишли давлат органларига тақдим этиши шарт.

Кооперативнинг зиммасида қонунчиликка мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

3-боб. Кооперативга аъзолик

12-модда. Кооператив аъзолари

Ўн олти ёшга тўлган жисмоний шахслар, шунингдек кооператив устави талабларига жавоб берадиган юридик шахслар кооператив аъзолари бўлиши мумкин.

Қўшма кооператив уставининг талабларига жавоб берадиган ва уларни тан оладиган кооперативлар қўшма кооператив аъзолари бўлиши мумкин.

Агар кооператив уставида бир вақтнинг ўзида бошқа кооперативларга аъзо бўлиш тақиқланмаган бўлса, кооператив аъзоси бир ёки бир неча кооперативга аъзо бўлиши мумкин.

Кооператив уставида кооператив аъзолигига кириш шартларига қўйиладиган қуйидаги қўшимча талаблар назарда тутилиши мумкин:

кооператив аъзолигига қабул қилинаётган жисмоний шахснинг малака даражаси;

кооператив аъзолигига қабул қилинаётган жисмоний ёки юридик шахснинг кооператив жойлашган ердан узоқлиги.

Кооператив уставида кооператив аъзоларига нисбатан ушбу Қонунга зид бўлмаган бошқа талаблар ҳам назарда тутилиши мумкин.

13-модда. Инвестициялар киритувчи кооператив аъзолари

Кооператив фаолиятига алоқадор бўлмаган жисмоний ёки юридик шахслар кооператив уставининг инвестициялар киритувчи кооператив аъзолари тўғрисидаги қоидаларига биноан инвестициялар киритувчи кооператив аъзолари сифатида кооперативга кириши мумкин.

Инвестициялар киритувчи кооператив аъзосининг пай бадали инвестициялар киритувчи кооператив аъзолари тўғрисидаги кооператив уставининг дивидендлар олишга доир ҳуқуқ ҳақидаги, овоз бериш ҳуқуқи тўғрисидаги, кооперативнинг бошқарув органларига сайланиш ҳуқуқи ҳақидаги қоидаларига ҳамда кооператив уставининг бошқа қоидаларига мувофиқ бўлиши керак.

Шахснинг инвестициялар киритувчи кооператив аъзоси сифатида кооперативга кириши ушбу Қонуннинг 14-моддасига мувофиқ амалга оширилади, кооперативдаги аъзоликни тугатиш эса ушбу Қонуннинг 17-моддасига мувофиқ амалга оширилади. Бунда кооператив бошқарувининг кооператив аъзолигига қабул қилиш тўғрисидаги қарори ва кооператив бошқарувининг кооперативдаги аъзоликни тугатиш ҳақидаги таклифи кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши томонидан тасдиқланиши керак.

Кооператив аъзолигига қабул қилинаётган инвестициялар киритувчи шахс кооператив уставининг инвестициялар киритувчи кооператив аъзолари тўғрисидаги қоидаларига мувофиқ бўлиши керак.

Инвестициялар киритувчи кооператив аъзолари бошқа кооператив аъзоларига нисбатан устунликка эга бўлиши мумкин эмас.

Инвестициялар киритувчи кооператив аъзолари кооперативнинг кузатув кенгашига кооператив кузатув кенгаши аъзоларининг кўпи билан тўртдан бирини ташкил этувчи миқдорда сайланиши мумкин.

14-модда. Кооперативга аъзо бўлиб кириш

Кооперативга аъзо бўлиб кириш истагини билдирган жисмоний ва юридик шахслар кооператив давлат рўйхатидан ўтказилганидан кейин кооператив аъзолигига қабул қилиш тўғрисида кооператив бошқарувига ариза беради. Кооператив бошқарувининг кооператив аъзолигига қабул қилиш тўғрисидаги қарори кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши томонидан тасдиқланиши лозим. Кооператив аъзолигига қабул қилиш тўғрисидаги аризада кооператив устави билан танишиб чиқилганлик тўғрисидаги тасдиқ, шунингдек кооператив уставининг кооператив аъзоларига доир талабларига риоя этиш бўйича мажбурият, шу жумладан мажбурий ва қўшимча пай бадалларини киритиш ҳақидаги мажбурият ҳамда бошқалар кўрсатилиши керак.

Кооператив уставида кооператив аъзолигига қабул қилишга тааллуқли бўлган бошқа қоидалар ҳам назарда тутилиши мумкин.

Кооператив бошқарувининг кооператив аъзолигига қабул қилиш ҳақидаги ёки кооператив аъзолигига қабул қилишни рад этиш тўғрисидаги қарори кооператив аъзоларининг умумий йиғилишида кўриб чиқилади.

Кооператив бошқарувининг қарорини кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши томонидан кўриб чиқиш якунларига кўра кооператив бошқарувининг кооператив аъзолигига қабул қилиш ёки кооператив аъзолигига қабул қилишни рад этиш тўғрисидаги қарорини тасдиқлаш ёки тасдиқламаслик ҳақида қарор қабул қилинади.

Кооператив аъзолигига қабул қилишни рад этиш тўғрисида қарор қабул қилиш учун асослар кооператив уставида назарда тутилади.

Кооператив аъзолигига қабул қилишни рад этиш тўғрисидаги асослантирилган қарор ва рад этиш сабаблари аризачи эътиборига ёзма шаклда етказилади. Аризачи ушбу қарор устидан кооператив аъзоларининг навбатдаги умумий йиғилишида шикоят қилиш ҳуқуқига эга.

Кооператив аъзолигига қабул қилишни рад этиш учун асос бўлиб хизмат қилган сабаблар бартараф этилган тақдирда, аризачи кооператив аъзолигига қабул қилиш тўғрисида такроран ариза беришга ҳақли.

Кооператив аъзолигига қабул қилишни рад этиш тўғрисида қарор қабул қилиш асослари ва шикоятларни кўриб чиқиш тартиби кооператив уставида белгиланади.

Аризачи кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши томонидан кооператив бошқарувининг кооператив аъзолигига қабул қилиш тўғрисидаги қарорини тасдиқлаш ҳақидаги қарор қабул қилинган кундан эътиборан кооператив аъзолигига қабул қилинган ҳисобланади.

15-модда. Кооператив аъзоларининг реестрини юритиш

Кооператив аъзоларининг реестри кооператив бошқаруви томонидан юритилади ва унда кооперативнинг ҳар бир аъзоси тўғрисида қуйидаги маълумотлар кўрсатилади:

жисмоний шахслар учун — жисмоний шахснинг шахсий идентификация рақами, фамилияси, исми, отасининг исми, яшаш жойи, электрон почта манзили;

юридик шахслар учун — солиқ тўловчининг идентификация рақами, юридик шахснинг тўлиқ номи, жойлашган ери (почта манзили), электрон почта манзили;

юридик шахслар бўлган кооператив аъзоларининг ваколатли вакиллари бўлган шахслар учун — фамилияси, исми, отасининг исми, юридик шахсда эгаллаган лавозими ва ишончнома;

кооператив аъзолигига кириш асоси, аъзо бўлиб киришнинг мақсади ва санаси;

мажбурий пай бадалининг миқдори ва киритилган санаси;

пай бадалининг тури (пул маблағлари, мол-мулк, шу жумладан қишлоқ хўжалигига мўлжалланмаган ер участкасига бўлган ҳуқуқ, бошқа мулкий ҳуқуқлар);

қўшимча пай бадалининг миқдори ва унинг киритилган санаси;

қайтарилган пайнинг миқдори (мавжуд бўлган тақдирда) ва унинг тўланган санаси;

кооперативга аъзоликни тугатиш санаси тўғрисидаги ахборот.

Ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган маълумотларга қўшимча равишда кооператив аъзоларининг реестрида бошқа маълумотлар ҳам кўрсатилиши мумкин.

Кооператив аъзоси кооператив аъзоларининг реестрида кўрсатилган фақат ўзининг маълумотлари билан танишишга ҳақли.

Бошқа шахслар кооператив аъзоларининг реестрида мавжуд бўлган кооператив аъзоси тўғрисидаги маълумотлар билан фақат ушбу кооператив аъзосининг розилиги билан танишиши мумкин.

Кооператив аъзоларининг реестридан фойдаланиш имконига эга бўлган шахслар ундаги маълумотларни ошкор қилишга ҳақли эмас, бундан қонунчиликда белгиланган ҳоллар мустасно.

16-модда. Кооператив аъзосининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Кооператив аъзоси қуйидаги ҳуқуқларга эга:

кооператив аъзоларининг умумий йиғилишида иштирок этиш, саволлар бериш ва таклифлар киритиш;

киритилган пай бадалининг миқдоридан қатъи назар, кооператив аъзоларининг умумий йиғилишида бир овоз бериш ҳуқуқидан фойдаланиш;

кооператив фаолиятида иштирок этиш, кооператив бошқаруви аъзоларини, кооператив бошқаруви раисини ёки кооператив кузатув кенгаши аъзоларини сайлаш ва кооператив аъзолигига сайланиш, кооператив бошқаруви раиси ёки кооператив кузатув кенгашининг аъзоси этиб сайланиш, ижрочи директор лавозимига номзодни илгари суриш;

кооператив аъзоларининг навбатдан ташқари умумий йиғилишини чақириш тўғрисида таклиф киритиш;

кооператив бошқарувининг бир йил давомидаги фаолияти тўғрисидаги хулоса билан, шунингдек йиллик молиявий ҳисоботи ҳамда кооператив кузатув кенгашининг фаолияти ҳақидаги хулоса ва молиявий ҳисобот билан улар кооператив аъзоларининг умумий йиғилишида муҳокама қилингунига қадар танишиб чиқиш;

кооператив аъзолари умумий йиғилишининг баённомаси билан танишиб чиқиш;

кооператив бошқарувидан ушбу Қонунда ва кооператив уставида назарда тутилган мажбуриятларнинг бажарилишини талаб қилиш;

кооперативнинг молиявий ҳолати, фаолияти ва унинг бошқаруви тўғрисидаги зарур маълумотларни олиш;

кооператив хизматларидан фойдаланиш;

кооператив йиллик соф фойдасининг кооператив аъзолари ўртасида тақсимланган қисмидан дивидендлар олиш;

агар кооператив уставида бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, бошқа кооперативга аъзо бўлиб кириш ёки юридик шахснинг пайчиси бўлиш;

ўз хоҳишига кўра кооператив аъзолигидан чиқиш ва киритилган пайни олиш;

кооператив тугатилганидан кейин кооперативнинг мол-мулкини сотишдан олинган улушни олиш.

Кооператив аъзоси қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

Кооператив аъзоси:

кооператив уставига риоя этиши, кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши қарорларини бажариши;

кооператив аъзоларининг умумий йиғилишида иштирок этиши;

кооперативнинг тадбиркорлик фаолиятида фаол иштирок этиши;

кооператив уставида белгиланган миқдорда ва тартибда пай бадалини киритиши;

кооператив ва кооперативнинг бошқа аъзолари билан тузилган шартномага кўра ўз мажбуриятларини бажариши;

бошқа кооператив аъзолигига кирган тақдирда, бу ҳақда ўзи аъзо бўлган кооператив бошқарувини хабардор қилиши шарт.

Кооператив аъзосининг зиммасида қонунчиликка мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

17-модда. Кооперативга аъзоликни тугатиш

Кооперативга аъзолик қуйидаги ҳолларда жорий молия йили тамомланганидан кейин тугатилади:

кооператив аъзоси кооператив аъзолигидан чиқиш тўғрисидаги аризага асосан кооператив аъзолигидан чиққанда;

кооператив аъзоси бўлган жисмоний шахс вафот этганда;

суднинг жисмоний шахс бўлган кооператив аъзосини бедарак йўқолган деб топиш ёки вафот этган ёхуд муомалага лаёқатсиз деб эълон қилиш тўғрисидаги қарори кучга кирганда;

кооператив аъзоси бўлган юридик шахс тугатилганда;

кооператив аъзоси давлат фуқаролик хизматига кирганда;

кооператив аъзоси ўз пайини мазкур кооперативнинг бошқа аъзосига тўлиқ ҳажмда ўтказганда — кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши томонидан тегишли қарор қабул қилинган санадан эътиборан;

кооператив аъзолигидан чиқарилганда.

Кооперативнинг ҳар бир аъзоси ушбу Қонунда ва кооператив уставида белгиланган тартибда кооператив аъзолигидан ихтиёрий равишда чиқиш ҳуқуқига эга.

Кооператив аъзоси кооператив бошқарувига ёзма ариза берган ҳолда кооператив аъзолигидан чиқиши мумкин. Кооператив аъзолигидан чиқиш тўғрисидаги ариза, агар кооператив уставида бошқа муддат назарда тутилмаган бўлса, кооперативнинг жорий молия йили тугагунига қадар уч ойдан кечиктирмай берилиши керак.

Кооператив аъзолигидан чиқиш истагини билдирган ёки кооператив аъзолигидан чиқарилган кооператив аъзоси, агар кооператив уставида пайнинг ўтказилиши тақиқланмаган бўлса, ўзининг пайини тўлиқ ҳажмда ушбу кооперативнинг бошқа аъзосига исталган вақтда ўтказиш ҳуқуқига эга. Бу ҳолда тарафлар ўртасида ёзма келишув имзоланиб, бу ҳақда кооператив бошқаруви ёзма шаклда хабардор қилинади.

Агар кооператив уставида кооператив аъзоси пайининг энг кўп миқдори белгиланган бўлса, кооператив аъзоси пайининг умумий миқдори ушбу модданинг тўртинчи қисмида назарда тутилган тартибда кооперативнинг бошқа аъзоси томонидан ўтказилган пай билан бирга кооператив аъзоси пайининг белгиланган энг кўп миқдоридан ошиб кетмаслиги керак.

Кооператив аъзоси бўлган жисмоний шахс вафот этган деб эълон қилинган тақдирда, пайга доир ҳуқуқ унинг меросхўрларига ўтади.

Агар меросхўрлар сони икки нафар ёки ундан ортиқ меросхўрларни ташкил этса, барча меросхўрлар ўзини кооператив аъзолигига қабул қилиш тўғрисидаги масала ҳал этилгунига қадар кооператив аъзоларининг умумий йиғилишида фақат битта овоз бериш ҳуқуқига эга бўлади.

Агар кооператив уставида бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, меросхўрни кооператив аъзолигига қабул қилиш тўғрисидаги масала ушбу Қонуннинг 14-моддасига мувофиқ кўриб чиқилади.

Агар вафот этган аъзонинг меросхўри кооператив аъзолигига қабул қилинмаса, унга вафот этган кооператив аъзоси пайининг қиймати тўланиши керак.

18-модда. Кооператив аъзолигидан чиқариш

Кооператив аъзоси қуйидаги ҳолларда кооператив аъзолигидан жорий молия йили тугаши билан чиқарилиши мумкин:

кооператив уставида назарда тутилган мажбуриятларни кооператив бошқарувининг ёзма огоҳлантиришларига қарамай, узрли сабабларсиз мунтазам равишда (икки ва ундан кўп маротаба) бажармаганда;

кооператив уставида назарда тутилган мажбуриятлар бажарилмаганлиги сабабли кооперативга зарар етказилганда;

бошқа кооперативга аъзо бўлиб кирганда, агар бу кооператив уставида тақиқланган бўлса;

у томонидан бошқа кооператив тузилганда, агар бу кооператив уставида тақиқланган бўлса.

Кооператив уставида кооператив аъзолигидан чиқаришнинг қонунчиликка зид бўлмаган бошқа асослари назарда тутилиши мумкин.

Кооператив аъзолигидан чиқариш тўғрисидаги масала кооператив бошқаруви томонидан кўриб чиқилади. Кооператив бошқарувининг кооператив аъзосини кооператив аъзолигидан чиқариш тўғрисидаги таклифи тегишли қарор қабул қиладиган кооператив аъзоларининг умумий йиғилишида кўриб чиқилади.

Кооператив бошқаруви кооператив аъзолигидан чиқарилаётган кооператив аъзосини кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши ўтказилиши тўғрисида кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши ўтказиладиган санадан камида икки ҳафта олдин хабардор қилиши ва хабарномада уни кооператив аъзолигидан чиқариш асосларини кўрсатиши керак.

Кооператив аъзосини кооператив аъзолигидан чиқариш тўғрисидаги масала кооператив бошқарувининг таклифига кўра кооператив аъзоларининг умумий йиғилишида кооператив аъзолигидан чиқарилаётган шахс иштирокида кўриб чиқилади ва ҳал қилинади. Кооператив аъзоларининг умумий йиғилишида кооператив аъзолигидан чиқарилаётган кооператив аъзосига унинг кооператив аъзолигидан чиқарилиши юзасидан ўз фикрини билдириш ҳуқуқи берилади.

Кооперативдан чиқарилаётган, тегишли тарзда хабардор қилинган шахс уни кооперативдан чиқариш тўғрисидаги масала кўриб чиқилиши керак бўлган кооператив аъзоларининг умумий йиғилишига кетма-кет икки мартадан зиёд келмаган тақдирда, мазкур масала кооператив аъзоларининг умумий йиғилишида кооперативдан чиқарилаётган шахснинг иштирокисиз кўриб чиқилиши мумкин.

Кооператив аъзолигидан чиқарилган шахс кооператив аъзолигидан чиқариш тўғрисида қарор қабул қилинган пайтдан эътиборан кооператив аъзоларининг умумий йиғилишида иштирок этиш ҳуқуқини йўқотади, шунингдек кооператив бошқаруви ёки кооператив кузатув кенгаши аъзосининг ёхуд кооператив бошқаруви раисининг мажбуриятларидан озод этилади (агар кооператив аъзолигидан чиқарилган шахс бу мажбуриятларни бажарган бўлса).

Кооператив аъзолигидан чиқарилган шахс қонунчиликда белгиланган тартибда судга шикоят билан мурожаат қилиши мумкин.

Кооперативга аъзоликни тугатиш кооператив бошқарувининг кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши томонидан кооператив аъзолигидан чиқариш тўғрисидаги таклифи тасдиқланган пайтдан эътиборан ҳақиқий ҳисобланади.

Кооператив аъзолигидан чиқарилган кооператив аъзоси пайни олиб кетиши мумкин ёки унга пайнинг қиймати ушбу Қонуннинг 19-моддасига мувофиқ тўланиши мумкин.

19-модда. Кооперативга аъзолиги тугатилган шахсга пайни қайтариш

Кооперативга аъзолиги тугатилган шахсга пайнинг қиймати, шунингдек кооператив уставида назарда тутилган тўловлар молиявий ҳисобот йилининг якунларига кўра кооперативнинг йиллик баланси кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши томонидан тасдиқланганидан кейин олти ой ичида тўланиши керак.

Кооперативга аъзолиги тугатилган шахсга бошқа тўловлар (агар кооператив уставида бундай тўловлар назарда тутилган бўлса) амалга оширилиши мумкин. Кооперативга аъзолиги тугатилган шахс кооперативнинг захира жамғармасидан ёки бошқа активлари ҳисобидан тўлаш тўғрисидаги талаб билан мурожаат қилиш ҳуқуқига эга эмас.

Кооперативга аъзолиги тугатилган шахс ўз пайини тўлиқ ҳажмда кооперативнинг бошқа аъзосига ўтказган тақдирда, кооперативга аъзолиги тугатилган шахсга кооператив ҳеч қандай тўловларни амалга оширмайди.

Кооперативга аъзолиги тугатилган шахснинг кооперативдаги қарзларини кооператив унинг якуний тўловларидан ушлаб қолади.

Кооперативга аъзолиги тугатилган шахсга пайнинг қиймати унинг ихтиёрига кўра натура шаклида тўланиши ёки у пай бадали сифатида киритган мол-мулк қайтариб берилиши мумкин.

Кооператив аъзоси вафот этган тақдирда, унинг пайи қиймати ва кооператив уставида назарда тутилган бошқа тўловлар меросхўрга тўлиқ ҳажмда тўланади.

Агар кооператив кооперативга аъзоликни тугатиш тўғрисидаги қарор кучга киргунига қадар ушбу Қонуннинг 51-моддасида назарда тутилган тартибда тугатилган ёки кооперативга аъзолик тугатилганидан кейин олти ой ичида тугатилган бўлса, кооперативга аъзоликни тугатиш амалга оширилмаган деб ҳисобланади.

4-боб. Кооперативни бошқариш

20-модда. Кооперативнинг бошқарув органлари

Кооперативнинг бошқарув органлари қуйидагилардан иборат:

кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши — кооперативнинг юқори бошқарув органи;

кооперативнинг бошқаруви — кооперативнинг ижро этувчи органи;

кооперативнинг кузатув кенгаши — кооперативнинг назорат қилувчи органи.

Икки юз нафардан ортиқ кооператив аъзоларидан иборат бўлган кооперативда кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши, агар бу кооператив уставида назарда тутилган бўлса, вакиллар йиғилиши шаклида ўтказилиши мумкин.

Агар кооператив аъзоларининг сони йигирма бир нафардан кўп бўлмаса, кооператив уставида кооперативнинг кузатув кенгаши сайланмаслиги ва унинг ваколатларини кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши амалга ошириши назарда тутилиши мумкин. Мазкур қоида қўшма кооперативга нисбатан, агар унинг аъзолари сони ўн нафардан ошмаса, қўлланилади.

Агар кооператив аъзоларининг сони йигирма бир нафардан иборат бўлса, кооперативнинг кузатув кенгаши мажбурий тартибда ташкил этилади. Мазкур қоида қўшма кооперативга нисбатан, агар унинг аъзолари сони ўн нафардан ошса, қўлланилади.

Қўшма кооператив аъзоларининг сони қўшма кооперативнинг уч нафар аъзосидан ошмаган ҳолларда, қўшма кооператив бошқаруви ташкил этилмаслиги ва унинг ваколатларини қўшма кооператив раиси амалга ошириши мумкин, агар бу қўшма кооператив уставида назарда тутилган бўлса.

Кооператив бошқаруви органларининг ваколатлари, тузилиши ва уларнинг ишини ташкил этиш тартиби, шу жумладан кооператив бошқаруви аъзоларини, кооператив бошқаруви раисини ҳамда кооперативнинг кузатув кенгаши аъзоларини сайлаш ҳамда лавозимидан озод этиш тартиби, шунингдек кооператив аъзоларининг умумий йиғилишини ёки вакиллар йиғилишини чақириш ва ўтказиш тартиби ушбу Қонунда ҳамда кооператив уставида белгиланади.

21-модда. Кооператив аъзолари умумий йиғилишининг ваколатлари

Қуйидаги масалаларни кўриб чиқиш ва улар бўйича қарорлар қабул қилиш кооператив аъзолари умумий йиғилишининг мутлақ ваколатлари жумласига киради:

кооператив фаолиятининг асосий мақсадларини белгилаш;

кооператив уставига ўзгартиришлар ва қўшимчалар киритиш, кооператив уставини янги таҳрирда тасдиқлаш;

кооператив бошқаруви аъзоларини, кооператив бошқаруви раисини ва кооператив кузатув кенгаши аъзоларини сайлаш ҳамда лавозимидан озод этиш, шунингдек уларнинг фаолияти тўғрисидаги ҳисоботларни эшитиш;

кооператив бошқарувининг, кооператив бошқаруви раисининг ҳамда кооператив кузатув кенгашининг қарорларини кооператив уставида назарда тутилган тартибда бекор қилиш;

аудиторлик ташкилотини белгилаш, аудиторлик хулосасини муҳокама қилиш;

кооператив бошқарувининг ва кооператив кузатув кенгашининг ҳисоботларини тасдиқлаш, шунингдек тегишли молия йили учун йиллик балансни қабул қилиш, бунда кооператив бошқаруви кооператив аъзоларини таништириш учун ҳисоботларни ва йиллик балансни кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши ўтказилишидан камида бир ҳафта олдин тақдим этади;

кооперативнинг йиллик камомадини қоплаш тўғрисида қарорлар қабул қилиш;

кооперативнинг ривожланиш дастурларини, оператив, молиявий ва бошқа режаларини, даромадлар ва харажатларнинг прогноз кўрсаткичларини тасдиқлаш;

ушбу Қонуннинг 37-моддасига мувофиқ йиллик соф фойдадан фойдаланиш, шу жумладан уни кооператив аъзолари ўртасида тақсимлаш ва кооперативнинг захира, бўлинмас ва бошқа жамғармаларига ажратмалар қилиш тўғрисида қарорлар қабул қилиш;

кооператив аъзоларининг пай бадаллари ва бошқа тўловларининг турлари, миқдорларини ҳамда уларни киритиш тартибини белгилаш, шунингдек кооперативдаги аъзолиги тугатилаётган шахсларга ушбу тўловларни тўлаш тартибини белгилаш;

кооперативнинг жамғармалари турларини, кооперативнинг захира, бўлинмас ҳамда бошқа жамғармалари миқдорларини, шунингдек уларни шакллантириш ва улардан фойдаланиш шартларини белгилаш;

кооперативнинг ҳар йилги зарарларини компенсация қилиш;

кооперативнинг асосий воситаларини сотиб олиш ва бошқа шахсларга бериш, шунингдек битимлар ҳамда келишувларни бажариш;

бошқа кооперативларга, жамиятларга, уюшмаларга, бошқа ташкилотларга кооперативнинг аъзо бўлиши ҳамда улардан чиқиши;

кооперативнинг ваколатхоналарини ва филиалларини ташкил этиш ҳамда тугатиш;

кооператив аъзолигига қабул қилиш, кооперативдаги аъзоликни тугатиш;

кооперативга инвестиция киритувчи аъзолар тўғрисидаги, шунингдек уларни кооператив аъзолигига қабул қилиш ва уларнинг кооперативга аъзолигини тугатиш тўғрисидаги қоидаларни тасдиқлаш;

кооператив бошқаруви аъзоларининг ва кооператив бошқаруви раисининг ойлик иш ҳақи миқдорларини белгилаш, кооператив кузатув кенгаши аъзолари харажатларини компенсация қилиш шартларини белгилаш;

кооператив бошқаруви аъзоларининг, кооператив бошқаруви раисининг, кооператив кузатув кенгаши аъзоларининг жавобгарлиги чоралари тўғрисида қарорлар қабул қилиш;

кооператив бошқаруви аъзоларидан, кооператив бошқаруви раисидан, кооператив кузатув кенгаши аъзоларидан уларнинг қонунга хилоф фаолияти натижасида етказилган зарар учун компенсация ундириш тўғрисида қарорлар қабул қилиш;

кооператив аъзоларининг кооператив фаолиятида иштирок этишини баҳолаш мезонларини тасдиқлаш;

кооперативда меҳнатга ҳақ тўлашга доир ички тартиб-қоидаларни, бошқа ички ҳужжатларни тасдиқлаш ҳамда уларга ўзгартиришлар киритиш;

кооперативни қайта ташкил этиш ва тугатиш тўғрисида қарорлар қабул қилиш.

Кооператив уставида кооператив аъзолари умумий йиғилишининг ушбу Қонунга ва бошқа қонунчилик ҳужжатларига зид бўлмаган ўзга ваколатлари ҳам назарда тутилиши мумкин.

Кооператив аъзолари умумий йиғилишининг мутлақ ваколатларига киритилган масалалар юзасидан қарорлар қабул қилиш ҳуқуқи кооператив бошқаруви раисига, кооператив бошқарувига ёки кооператив кузатув кенгашига берилиши мумкин эмас.

22-модда. Кооператив аъзоларининг умумий йиғилишини чақириш

Кооператив аъзоларининг биринчи умумий йиғилиши имкон қадар қисқа муддатда, лекин кооператив давлат рўйхатидан ўтказилганидан кейин уч ойдан кечиктирмай чақирилади.

Кооператив аъзоларининг йиллик умумий йиғилиши кооперативнинг молия йили тугаганидан кейин уч ойдан кечиктирмай ўтказилиши керак. Кооператив аъзоларининг йиллик умумий йиғилишидан ташқари, кооператив уставида назарда тутилган ҳолларда кооператив аъзоларининг навбатдан ташқари умумий йиғилишлари ўтказилиши мумкин.

Кооператив аъзоларининг йиллик ва навбатдан ташқари умумий йиғилишлари кооператив бошқаруви томонидан чақирилади. Кооператив бошқаруви аъзолари лавозимларидан озод қилинган тақдирда, кооператив аъзоларининг йиллик ва навбатдан ташқари умумий йиғилишларини чақириш ушбу Қонуннинг 23-моддасида белгиланган тартибда кузатув кенгаши томонидан амалга оширилади.

Кооператив аъзолари умумий сонининг камида ўндан бир қисми талабига кўра чақириладиган кооператив аъзолари умумий йиғилишининг кун тартибига аниқ масалаларни киритиш ҳақидаги, шунингдек кооперативнинг ҳар қандай аъзоси ташаббуси билан қўшимча масалаларни киритиш тўғрисидаги таклифлар кооператив бошқарувига кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши ўтказиладиган санадан ўн беш кун олдин тақдим этилиши керак.

Кооператив аъзоларининг навбатдан ташқари умумий йиғилишлари кооператив бошқарувининг ташаббуси билан ёки кооператив кузатув кенгашининг талабига кўра ёхуд кооператив аъзолари умумий сонининг камида ўндан бир қисмининг талабига кўра чақирилиши мумкин.

Агар навбатдан ташқари умумий йиғилиш кооператив аъзолари умумий сонининг камида ўндан бир қисмининг талабига кўра вакиллар йиғилиши шаклида ўтказилса, кооперативнинг ушбу аъзолари ёки уларнинг вакиллари йиғилишда сўзга чиқиш ва таклифлар киритиш ҳуқуқига эга бўлади.

Кооператив аъзоларининг навбатдан ташқари умумий йиғилишини чақиришни талаб қилган кооперативнинг кузатув кенгаши ёки кооператив аъзолари навбатдан ташқари умумий йиғилишнинг таклиф қилинган кун тартибини ва уни ўтказиш зарурлиги асосларини кооператив бошқарувига ёзма шаклда тақдим этиши керак. Бу ҳолда кун тартиби тегишинча фақат кооператив аъзоларининг навбатдан ташқари умумий йиғилишини чақиришни талаб қилган кооператив кузатув кенгашининг ёки кооператив аъзоларининг розилиги билан ўзгартирилиши мумкин.

Кооператив аъзоларининг навбатдан ташқари умумий йиғилишини чақириш ташаббускори бўлмаган кооперативнинг бошқарув органи ёки кооператив аъзолари навбатдан ташқари умумий йиғилиш кун тартибига кооператив аъзоларининг навбатдан ташқари умумий йиғилишини чақириш ташаббускори бўлган кооператив бошқаруви органининг ёки кооператив аъзоларининг розилигисиз ўзгартириш ҳамда қўшимчалар киритиш ҳуқуқига эга эмас.

Кооператив бошқарувининг раиси ва кооператив бошқарувининг аъзолари лавозимидан озод этилган тақдирда, кооператив аъзоларининг навбатдан ташқари умумий йиғилишини ўтказиш тўғрисидаги талабнома қабул қилинган кундан эътиборан ўн беш кун ичида кооперативнинг кузатув кенгаши ушбу йиғилишни ўтказиш ёки уни ўтказишни рад этиш ҳақида қарор қабул қилиши керак.

Агар кооператив аъзоларининг навбатдан ташқари умумий йиғилиши кун тартибига таклиф этилаётган масалаларни кўриб чиқиш кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши ваколатларига тааллуқли бўлмаса ёхуд қонунчилик ҳужжатлари талабларига ёки ушбу моддада кўрсатилган талабларга жавоб бермаса, кооператив аъзоларининг навбатдан ташқари умумий йиғилишини ўтказишни рад этиш тўғрисида қарор қабул қилиниши мумкин.

Агар кооператив бошқаруви кооператив аъзоларининг навбатдан ташқари умумий йиғилишини ўтказиш тўғрисидаги талабнома олинган кундан эътиборан ўн беш кун ичида ушбу йиғилишни ўтказиш ҳақида қарор қабул қилмаса ёки уни ўтказишни рад этиш тўғрисида қарор қабул қилса ёхуд ушбу йиғилишни ўтказиш ҳақидаги қарорни кўрсатилган муддатда бажармаса ёхуд кооператив бошқаруви аъзолари лавозимидан озод этилса, кооператив аъзоларининг навбатдан ташқари умумий йиғилишини чақириш ҳуқуқига эга бўлган кузатув кенгаши ёки кооператив аъзолари томонидан навбатдан ташқари умумий йиғилиш чақирилиши мумкин.

Кооператив аъзоларининг навбатдан ташқари йиғилишини чақириш ҳуқуқига эга бўлган кооператив аъзолари томонидан кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши чақирилган тақдирда кооператив бошқаруви кооператив аъзоларининг навбатдан ташқари умумий йиғилишини чақириш ташаббускорларига кооператив аъзоларининг рўйхатини ва уларнинг манзилларини (почта манзилларини) тақдим этиши керак.

Агар йиллик ёки оралиқ молия ҳисоботларини тузиш чоғида ёки кооператив фаолиятини ўрганиш даврида кооператив зарарининг миқдори пай фонди ёки захира жамғармаси умумий қийматининг эллик фоизидан ортиқни ташкил этиши маълум бўлиб қолса, кооператив бошқаруви дарҳол кооператив аъзоларининг навбатдан ташқари умумий йиғилишини чақиради ва бу ҳақда кооператив аъзоларини хабардор қилади.

23-модда. Кооператив аъзоларининг умумий йиғилишини чақириш тартиби

Кооператив аъзолари турган ери (почта манзили) ҳақида, шунингдек ўз почта манзили ўзгарганлиги тўғрисида кооператив бошқарувига ёзма шаклда хабар қилиши шарт.

Кооператив аъзоларининг умумий йиғилишини чақириш, йиғилишнинг кун тартиби, у ўтказиладиган жой, сана ва вақт тўғрисида кооператив аъзолари кооператив аъзоларининг умумий йиғилиш ўтказиладиган санадан камида ўттиз кун олдин кооператив бошқаруви томонидан ёзма шаклда хабардор қилиниши керак.

Кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши ўтказилиши тўғрисидаги хабарнома кооператив аъзосига тилхат олиб топширилади ёки хабарнома олинганлигини тасдиқлайдиган алоқа воситаларидан фойдаланган ҳолда юборилади.

Кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши кун тартибига киритилиши лозим бўлган қўшимча масалалар молия йили тугаганидан кейин ўттиз кундан кечиктирмай кооператив бошқарувига киритилиши керак.

Кооператив бошқаруви кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши кун тартибига киритилиши лозим бўлган қўшимча масалаларнинг таърифини ўзгартиришга ҳақли эмас.

24-модда. Кооператив аъзоларининг умумий йиғилишини ўтказиш тартиби

Агар кооператив уставида бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши қуйидаги ҳолларда ваколатли ҳисобланади:

агар кооператив аъзоларининг умумий йиғилишида овоз бериш ҳуқуқига эга бўлган кооператив аъзолари умумий сонининг камида учдан икки қисми иштирок этаётган бўлса;

агар кооператив аъзоларининг вакиллар йиғилиши шаклида ўтказиладиган умумий йиғилишида кооператив аъзоларининг умумий йиғилишида сайланган вакиллар умумий сонининг камида учдан икки қисми иштирок этаётган бўлса.

Кооператив аъзоларининг вакиллар йиғилиши шаклида ўтказиладиган умумий йиғилишида ҳар бир вакил, ўзини вакил қилган кооператив аъзоларининг сонидан қатъи назар, битта овозга эга бўлади.

Қўшма кооператив уставида унинг аъзолари бир нечта овоз ҳуқуқига эга бўлиши мумкинлиги назарда тутилиши, уларнинг сони киритилган пай бадали миқдоридан ёки бошқа мезонлардан келиб чиққан ҳолда белгиланиши мумкин. Бунда қўшма кооператив аъзоси ҳуқуққа эга бўлган овозларнинг энг кўп миқдори қўшма кооператив аъзоларининг умумий йиғилишида тақдим этилган овозларнинг ўн фоизига тенг бўлиши керак.

Кооператив аъзолари умумий йиғилишининг қарорлари, агар ушбу Қонунда ёки кооператив уставида бошқа талаблар назарда тутилмаган бўлса, кўпчилик овоз билан қабул қилинади.

Ушбу Қонун 21-моддаси биринчи қисмининг иккинчи — саккизинчи хатбошиларида кўрсатилган масалалар бўйича қарорлар, агар кооператив аъзоларининг умумий йиғилишида иштирок этаётган кооператив аъзоларининг камида учдан икки қисми уларни ёқлаб овоз берса, қабул қилинган деб ҳисобланади.

Кооператив уставида қарорлар овозларнинг кўпчилиги билан қабул қилиниши керак бўлган масалаларнинг кенгайтирилган рўйхати назарда тутилиши ва ушбу масалалар бўйича қарорлар қабул қилиш учун оширилган кворум белгиланиши мумкин.

Агар кооператив аъзоларининг умумий йиғилишида ушбу модданинг бешинчи қисмида кўрсатилган масалалар бўйича қарорлар қабул қилиш учун зарур бўлган овозлар сони тўпланмаган бўлса, қарор қабул қилиш учун кооператив аъзоларининг умумий йиғилишини қайтадан чақириш талаб қилинади. Бу ҳолда, агар умумий йиғилишда иштирок этган кооператив аъзоларининг камида эллик бир фоизи қарорларни ёқлаб овоз берса, ушбу масалалар бўйича қарорлар қабул қилинган деб ҳисобланади.

Кооператив аъзоларининг умумий йиғилишини чақириш учун ушбу Қонунда назарда тутилган тартиб ва муддатлар бузилган тақдирда, кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши кун тартибига киритилган масалалар бўйича қарорлар қабул қилишга ҳақли эмас.

Кооператив аъзоси кооператив аъзоларининг умумий йиғилишида уни кооперативдаги лавозимидан озод қилиш ҳақида ёки кооператив олдидаги мажбуриятларидан озод қилиш ҳамда унга нисбатан даъво тақдим этиш тўғрисида қарорлар қабул қилиш чоғида овоз бериш ҳуқуқига эга эмас.

Кооператив аъзоларининг умумий йиғилишида юридик шахс бўлган кооператив аъзоси номидан ушбу юридик шахснинг ваколатли вакили ишончномасиз ёки унинг бошқа ходими ишончнома асосида иштирок этиши мумкин.

Кооператив аъзоси кооператив аъзоларининг умумий йиғилишида кооперативнинг ишончли вакил сифатида иш юритувчи бошқа аъзоси орқали ўз ҳуқуқларини амалга ошириши мумкин. Ишончли вакил ёзма шаклда тайинланади. Бир нафар ишончли вакил кооперативнинг икки нафардан ортиқ аъзоси учун вакил бўлиши мумкин эмас. Кооператив уставида ишончли вакилнинг вакиллигига доир бошқа шартлар ҳам назарда тутилиши мумкин. Вакиллар йиғилишида иштирок этувчи ваколатли вакил ўз ҳуқуқларини ишончли вакилга топшириш ҳуқуқига эга эмас.

Кооператив аъзолари умумий йиғилишининг раиси ва котиби кооператив аъзолари умумий йиғилишининг аъзолари орасидан сайланади. Кооператив бошқаруви раиси ёки кооператив бошқарувининг ёки кооператив кузатув кенгашининг аъзолари кооператив аъзолари умумий йиғилишининг раиси ва котиби этиб сайланиши мумкин эмас.

25-модда. Кооператив аъзолари умумий йиғилишининг баённомаси

Кооператив аъзолари умумий йиғилишининг қарорлари баённома билан расмийлаштирилади.

Кооператив аъзолари умумий йиғилишининг баённомасида қуйидаги маълумотлар кўрсатилиши керак:

кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши ўтказилган жой, сана ва вақт;

кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши ўтказилиши тўғрисида хабардор қилинган кооператив аъзоларининг, овоз бериш ҳуқуқига эга бўлган аъзоларнинг ва йиғилишда иштирок этган аъзоларнинг сони;

умумий йиғилиш вакиллар йиғилиши шаклида ўтказилганда –сайланган вакиллар сони ва ушбу йиғилишда иштирок этган ваколатли вакиллар сони;

кооператив аъзоларининг умумий йиғилишида кворум мавжудлиги ёки мавжуд эмаслиги;

кооператив аъзолари умумий йиғилишининг кун тартиби;

кооператив аъзоларининг умумий йиғилишида сўзга чиққан шахснинг фамилияси, исми, отасининг исми ва лавозими ҳамда нутқининг асосий мазмуни;

кооператив аъзолари умумий йиғилишининг кун тартибидаги масалалар юзасидан овоз бериш натижалари, қабул қилинган қарорлар.

Кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши баённомасига қуйидаги ҳужжатлар илова қилинади:

кооператив бошқарувнинг ёки кооператив кузатув кенгашининг ёки кооператив аъзоларининг навбатдан ташқари умумий йиғилишини чақириш ҳуқуқига эга бўлган кооператив аъзоларининг умумий йиғилишини чақириш тўғрисидаги қарори;

кооператив аъзоларининг умумий йиғилишида иштирок этган кооператив аъзоларининг рўйхати;

кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши вакиллар йиғилиши шаклида ўтказилган тақдирда, сайланган ва иштирок этган вакиллар рўйхати;

кооператив аъзоларининг умумий йиғилишига тақдим этилган ваколатли вакиллик ҳуқуқига доир ишончномалар;

умумий йиғилишда тақдим этилган кооператив аъзоларининг ваколатли вакиллари сайланганлиги тўғрисидаги баённомалар;

кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши кун тартибига доир тақдим этилган ҳужжатлар;

овоз бериш чоғида тарқатилган ва овоз бериш учун ҳақиқий деб эътироф этилган бюллетенлар;

кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши баённомасига қўшиб қўйилиши тўғрисида талаб билдирилган баёнотлар, таклифлар ва алоҳида фикр-мулоҳазалар.

Кооператив аъзоларининг умумий йиғилиш баённомасига кооператив уставида назарда тутилган бошқа ҳужжатлар ҳам илова қилиниши мумкин.

Баённома камида икки нусхада тузилади, йиғилишнинг котиби, кузатув кенгашининг аъзолари томонидан уч кунлик муддатда имзоланади ва йиғилиш раиси томонидан тасдиқланади.

Агар кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши баённомасини имзолаши лозим бўлган шахслардан бири уни имзолашни рад этса, баённомада бу шахснинг рад этиши сабаблари кўрсатилиши керак.

Кооператив бошқарувида ва кооперативнинг кузатув кенгашида кооператив аъзолари умумий йиғилиши баённомасининг биттадан нусхаси сақланиши керак.

Кооператив бошқаруви кооператив аъзосининг талабига кўра уни кооператив аъзолари умумий йиғилишининг баённомаси билан таништириши ёки унга йиғилиш баённомасининг тасдиқланган кўчирма нусхасини ёхуд баённомадан кўчирма бериши шарт, бундан кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши томонидан тижорат сири жумласига киритилган маълумотлар мустасно.

Агар кооператив аъзолари кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши баённомасининг ишончсизлиги ёки тўлиқ эмаслиги тўғрисида арз қилган бўлса, ушбу арзлар кооператив аъзоларининг навбатдаги умумий йиғилишида кўриб чиқилиши керак.

26-модда. Кооператив аъзоларининг ваколатли вакиллари йиғилиши

Кооператив аъзоларининг сони икки юз нафардан ортиқ бўлган кооперативнинг уставида кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши сайланадиган вакиллардан иборат бўлиши мумкинлиги (бундан буён матнда вакиллар йиғилиши деб юритилади) назарда тутилиши мумкин.

Кооператив аъзоси ёки кооперативнинг аъзоси бўлган юридик шахснинг вакили ҳисобланган жисмоний шахс ваколатли вакил бўлиши мумкин.

Кооператив бошқаруви раиси ва кооператив бошқаруви аъзолари, кооператив кузатув кенгаши аъзолари ваколатли вакил сифатида сайланишга ҳақли эмас.

Вакиллар йиғилишида кооператив бошқаруви раиси ва кооператив бошқаруви аъзолари, кузатув кенгаши аъзолари овоз бериш ҳуқуқисиз иштирок этиши мумкин, бироқ улар сўзга чиқиш ва таклифлар киритиш ҳуқуқига эга бўлади.

Ушбу Қонунда ва кооператив уставида кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши тўғрисида белгиланган қоидалар вакиллар йиғилишига нисбатан ҳам татбиқ қилинади.

Ваколатли вакиллар кооператив аъзоларининг иш жойи ёки яшаш жойи ёхуд бошқа жойларда бўлиб ўтадиган йиғилишларида тўғридан-тўғри, тенг ҳуқуқли ва яширин овоз бериш йўли билан сайланади. Ваколатли вакилларнинг ваколатлари муддати кооператив уставида белгиланади. Кооператив аъзолари ушбу Қонуннинг 23-моддасида белгиланган тартибда вакиллар йиғилишининг кун тартиби, у ўтказиладиган сана, жой ва вақт, ваколатли вакилларни сайлаш тартиби кўрсатилган ҳолда, ваколатли вакиллар сайланишидан бир ой олдин ёзма шаклда хабардор қилиниши керак.

Ваколатли вакилларнинг сони тегишли молия йилининг охиридаги кооператив аъзолари сонидан келиб чиққан ҳолда белгиланади. Бунда кооператив уставида бир ваколатли вакил бир неча кооператив аъзоси номидан вакиллик қилиши мумкинлиги, шунингдек ҳар бир вакил кўпи билан ўн нафар кооператив аъзоси номидан вакиллик қилиши мумкинлиги назарда тутилиши мумкин.

Ваколатли вакил сайланганлиги уни сайлаган йиғилиш раиси ва котиби томонидан имзоланган баённома билан расмийлаштирилади.

Сайланган ваколатли вакилларнинг рўйхати улар сайланганидан кейин икки ҳафтадан кечиктирмай кооператив идорасида кооперативнинг аъзолари танишиб чиқиши учун эълон қилинади. Кооперативнинг ҳар бир аъзосига унинг талабига кўра рўйхатнинг кўчирма нусхаси тақдим этилади.

Ваколатли вакилларни сайлаш тартиби тўғрисидаги тўлиқ маълумотлар кооператив бошқаруви ва кузатув кенгаши бир вақтда қабул қилган қарорларга асосан вакилларни сайлаш қоидаларида кўрсатилади. Ваколатли вакилларни сайлаш қоидалари кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши томонидан тасдиқланиши керак.

Ваколатли вакиллар ўз ваколатларини кооперативнинг бошқа аъзоларига ишончли вакил ёки ваколатли вакил сифатида бериши мумкин эмас.

27-модда. Кооператив бошқаруви

Кооператив бошқаруви кооперативнинг ижро этувчи органидир.

Кооператив бошқарувининг раиси кооператив бошқаруви аъзолари орасидан сайланади ва кооператив бошқарувининг мажлисларида раислик қилади.

Кооператив бошқаруви кооператив бошқарувининг раисидан ва кооператив бошқарувининг жуфт сонли аъзоларидан иборат бўлади.

Кооператив бошқаруви раиси ва унинг аъзолари уч йилдан кўп бўлмаган муддатга сайланади. Кооператив уставида кооператив бошқаруви раиси ва унинг аъзолари иқтисодиёт, қишлоқ хўжалиги, бошқарув соҳасида ва бошқа соҳаларда юқори малакага, шунингдек кўп йиллик тажрибага эга бўлиши кераклиги ҳақидаги қоида белгилаб қўйилиши мумкин.

Кооператив бошқаруви раиси ёки кооператив бошқаруви аъзолари кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши қарорига асосан исталган вақтда лавозимидан озод этилиши мумкин.

Кооператив аъзоларининг умумий йиғилишини чақириш ҳуқуқига эга бўлган, кооператив бошқаруви раисини ёки кооператив бошқаруви аъзосини муддатидан илгари вазифасидан озод этиш тўғрисидаги масалани кооператив аъзолари умумий йиғилишининг кун тартибига киритишни таклиф қилган кооператив аъзолари ўз таклифларини ва асосларини ёзма шаклда тақдим этиши керак.

Кооператив бошқаруви раисини ёки кооператив бошқаруви аъзосини муддатидан илгари лавозимидан озод этиш учун асос бўлган аудиторлик хулосаси кооператив аъзоларининг умумий йиғилишида эълон қилиниши керак.

Кооператив бошқаруви кооператив устави ҳамда кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши томонидан тасдиқланган кооператив бошқаруви тўғрисидаги низом асосида ташкил этилади ва фаолиятини амалга оширади. Кооператив бошқаруви тўғрисидаги низомда кооператив бошқаруви аъзоларининг функционал вазифалари, кооператив бошқаруви мажлисларини чақириш ва ўтказиш, қарорлар қабул қилиш ва кооператив бошқаруви мажлисининг баённомасини тузиш тартиби белгиланиши керак.

Кооператив бошқарувининг қарорлари ҳар икки ойда камида бир марта ўтказиладиган бошқарув мажлисларида қабул қилинади.

Кооператив бошқарувининг мажлисида ҳар бир масала кўпчилик овоз билан ҳал қилинади, бунда бошқарувнинг ҳар бир аъзоси бир овозга эга бўлади.

Кооператив уставида кооператив бошқарувининг аъзолари ўз вазифаларини бажариши чоғида ҳақ ва (ёки) харажатлари учун компенсация олиши ёки олмаслиги кўрсатилиши керак. Агар ушбу аъзолар ҳақ ва (ёки) компенсация олса, уларни молиялаштириш манбалари кооперативнинг уставида кўрсатилиши керак.

Кооператив бошқаруви аъзолари ўз ваколатларини бошқа шахсларга бериши мумкин эмас.

28-модда. Кооператив бошқарувининг ваколатлари

Кооператив бошқарувининг ваколатлари жумласига қуйидагилар киради:

кооперативнинг фаолияти самарадорлигини ошириш ва кооператив уставида назарда тутилган қоидалар асосида, кооператив манфаатларини инобатга олган ҳолда кооперативни бошқариш;

кооператив номидан ҳаракатларни бажариш ва унинг номидан шартномалар тузиш;

кооперативнинг бухгалтерия ҳисоби ҳолатини кузатиб туриш, инвентаризация ўтказиш, йиллик ҳисоботни ва йиллик балансни тузиш, уларни кооператив кузатув кенгашига тақдим этиш ҳамда уларни кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши муҳокамасига қўйиш;

йиллик ҳисоботни ёки йиллик балансни тайёрлаш чоғида кооперативда зарарлар аниқланганлиги ёки уларнинг ўрнини захира манбалар ҳисобидан қоплаш зарурати юзага келганлиги тўғрисидаги ахборотни кооператив аъзоларига маълум қилиш;

кооперативда аниқланган зарарларнинг ўрнини қоплаш учун захира жамғарма маблағлари етарли бўлмаган тақдирда, кооператив аъзоларининг умумий йиғилишини чақириш ва ушбу масалани муҳокама қилиш;

кооперативга аъзо бўлиш ва кооперативга аъзоликни тугатиш тўғрисидаги аризаларни қабул қилиш, кўриб чиқиш ва ушбу масалалар юзасидан кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши кўриб чиқиши учун таклифлар киритиш;

кооператив аъзоларини кооператив аъзолигидан чиқариш тўғрисидаги масалани кўриб чиқиш ва кооператив аъзоларининг умумий йиғилишига ушбу масала бўйича таклифлар киритиш;

кооперативга аъзолик тугатилганда қайтарилиши лозим бўлган пайнинг миқдорини ва шаклини белгилаш;

кооператив аъзолари умумий йиғилишининг кун тартибини шакллантириш ва уни чақириш;

кооперативнинг кузатув кенгаши билан биргаликда йиллик соф фойданинг миқдорини тасдиқлаш, кооперативнинг йиллик соф фойдасини тақсимлаш ва зарарларининг ўрнини қоплаш тўғрисида таклифлар киритиш;

кооператив аъзолари умумий йиғилишининг ваколатлари жумласига киритилмаган битимларни бажариш;

кооперативнинг кузатув кенгаши билан биргаликда молия-хўжалик фаолияти аудити натижалари тўғрисидаги аудиторлик хулосасини кўриб чиқиш ва аниқланган камчиликларни бартараф этиш бўйича чоралар белгилаш;

кооператив аъзоларининг пул шаклида бўлмаган пай бадалларининг, шу жумладан мулкий пайларнинг, мол-мулкнинг ёки мулкий ҳуқуқларнинг пулда ифодаланган қийматини тасдиқлаш;

ушбу Қонунга, кооператив уставига ва тегишли қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ кооперативда ишларни ташкил этиш, режалаштириш ва ҳужжатларни ҳамда ҳисоботларни, шунингдек кооператив аъзоларининг реестрини юритиш тартиби ва қоидаларига риоя этилишини таъминлаш.

Кооператив бошқарувининг ваколатлари жумласига ушбу Қонунда, кооператив уставида, кооператив бошқаруви тўғрисидаги низомда ёки кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши қарорларида назарда тутилган бошқа масалалар ҳам киритилиши мумкин.

29-модда. Кооператив бошқаруви раисининг ваколатлари

Кооператив бошқаруви раисининг ваколатлари жумласига қуйидагилар киради:

кооператив бошқарувининг мажлисларида раислик қилиш;

кооператив бошқаруви номидан қабул қилинган қарорларни ва кооператив бошқаруви мажлисларининг баённомаларини имзолаш, агар кооператив уставида ёки кооператив бошқаруви тўғрисидаги низомда қарорлар ва баённомалар кооператив бошқарувининг бошқа аъзолари томонидан имзоланиши назарда тутилмаган бўлса;

ваколатли вакиллар учун кооператив номидан ишончномаларни имзолаш;

кооператив бошқарувининг таклифига асосан ижрочи директорни тайинлаш ва у билан меҳнат шартномасини тузиш;

ушбу органларнинг ваколатларига кирувчи масалаларга доир ишларни кооператив аъзолари умумий йиғилишининг, кооператив кузатув кенгашининг ва кооператив бошқарувининг қарорлари асосида ишончномасиз юритиш.

Кооператив бошқарувнинг раиси қонунчилик ҳужжатларига зид бўлмаган бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

30-модда. Кооперативнинг кузатув кенгаши

Кооперативнинг кузатув кенгаши ушбу Қонуннинг 20-моддасига мувофиқ ташкил этилади ҳамда тоқ сондан ва кооперативнинг камида уч нафар аъзосидан иборат бўлади.

Кооператив кузатув кенгаши аъзолари кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши томонидан кооператив аъзолари орасидан камида уч йил муддатга сайланади.

Кооператив кузатув кенгашининг аъзоси бир вақтнинг ўзида кооператив бошқарувининг аъзоси, кооператив раиси ёки ижрочи директори бўлиши мумкин эмас.

Ўз лавозимидан озод бўлиш хоҳишини билдирган кооператив бошқарувининг аъзолари ёки бошқарув раиси кооператив аъзолари умумий йиғилишининг қарорига кўра ўз лавозимидан озод этилмагунига қадар кооперативнинг кузатув кенгашига сайланиши мумкин эмас.

Кооператив аъзоларининг умумий йиғилишида кузатув кенгашига сайлов ёки қўшимча сайлов ўтказилганда кооператив бошқаруви аъзолари ва кооператив бошқаруви раиси ўз номзодларини таклиф этиши мумкин эмас.

Кооператив кузатув кенгашининг аъзоси ўз ваколатлари муддати тугашидан олдин кооператив аъзолари умумий йиғилишининг қарорига кўра лавозимидан озод этилиши мумкин. Ушбу қарор кооператив аъзоларининг умумий йиғилишида иштирок этган кооператив аъзоларининг кўпчилик овози билан қабул қилинади.

Кооператив кузатув кенгашининг аъзолари ўз таркибидан кузатув кенгаши раисини сайлайди ва расмийлаштирилган баённомани кооператив бошқарувига расмий тарзда тақдим этади.

Кооператив кузатув кенгаши раисининг вазифалари жумласига кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши томонидан тасдиқланган кооперативнинг кузатув кенгаши тўғрисидаги низомга мувофиқ кузатув кенгашининг мажлисларини тайёрлаш, чақириш, уларда раислик қилиш ҳамда кузатув кенгашининг фаолиятини ташкил этиш киради.

Кооператив кузатув кенгашининг қарорлари кузатув кенгашининг ҳар уч ойда камида бир марта ўтказиладиган мажлисларида қабул қилинади.

Кооператив кузатув кенгашининг мажлиси, агар унда аъзоларнинг учдан икки қисми ҳозир бўлса, ваколатли ҳисобланади. Кузатув кенгашининг мажлисида ҳар бир қарор мажлисда иштирок этаётган аъзоларнинг кўпчилик овози билан қабул қилинади. Бунда кузатув кенгашининг ҳар бир аъзоси бир овозга эга бўлади. Кузатув кенгаши мажлисининг баённомаси мажлисда иштирок этган кузатув кенгаши аъзолари томонидан имзоланади.

Кооператив аъзосининг кооператив кузатув кенгаши аъзоси сифатидаги фаолияти ойлик иш ҳақи тўланмаган ҳолда жамоатчилик асосида амалга оширилади. Кооператив кузатув кенгаши аъзосининг ўз ваколатларини амалга ошириш чоғида қилган харажатлари кооператив аъзолари умумий йиғилишининг қарорига мувофиқ компенсация қилинади.

31-модда. Кооператив кузатув кенгашининг ваколатлари

Кооператив кузатув кенгашининг ваколатлари жумласига қуйидагилар киради:

кооператив бошқарувининг ва унинг раисининг фаолияти устидан назоратни амалга ошириш;

кооператив бошқарувидан кооператив фаолияти билан боғлиқ маълумотлар, ҳисоботлар ва ҳужжатларни олиш, шунингдек ҳисоб-китоб варақлари ва ёзувлар билан танишиш;

кооператив аъзоларининг умумий йиғилишига кооператив бошқаруви томонидан тақдим этилган йиллик ҳисоботни, йиллик соф фойдани тақсимлаш ва йиллик камомаднинг ўрнини қоплаш бўйича таклифларни ўрганиш, йиллик бухгалтерия балансини ва ҳисоботларни тасдиқлашдан олдин кооператив аъзоларининг умумий йиғилишига текшириш натижаларини тақдим этиш;

кузатув кенгашининг айрим аъзоларига аниқ ва вақтинчалик вазифаларни бажаришни ўз ваколатлари доирасида топшириш;

йиллик баланс тасдиқлангунига қадар, аудиторлик текшируви натижалари тўғрисида ҳисобот ва кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши олдидан кооператив фаолияти ҳақида ҳисобот тайёрлаш;

агар кооперативнинг манфаатлари учун зарур бўлса, кооператив аъзоларининг умумий йиғилишини чақириш;

кооператив бошқаруви аъзоларининг ёки раисининг ваколатларини ўз ташаббуси билан тўхтатиб туриш, кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши томонидан ушбу масала бўйича қарор қабул қилингунига қадар кооператив фаолиятини давом эттириш учун зарур чораларни кўриш;

кооператив бошқарувининг аъзолари ёки кооператив бошқаруви раиси билан шартномалар тузиш чоғида, шунингдек кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши томонидан кооператив бошқаруви аъзоларига ёки кооператив бошқаруви раисига нисбатан чоралар кўриш чоғида кооператив номидан иш юритиш;

кооператив бошқаруви аъзоларига ёки кооператив бошқаруви раисига бериладиган кредитларни кооператив уставида назарда тутилган қоидаларга мувофиқ тасдиқлаш.

Кооперативнинг кузатув кенгаши қонунчилик ҳужжатларига зид бўлмаган бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

Кооператив кузатув кенгашининг аъзолари ўз ваколатларини бошқа шахсларга беришга ҳақли эмас.

32-модда. Кооператив бошқаруви раисининг, кооператив бошқаруви ҳамда кооператив кузатув кенгаши аъзоларининг мажбуриятлари ва жавобгарлиги

Кооператив бошқаруви раиси, кооператив бошқарувининг ва кооператив кузатув кенгашининг аъзолари ўз фаолиятини ушбу Қонунда ва кооператив уставида белгиланган ўз ваколатлари доирасида амалга ошириши шарт.

Кооператив бошқаруви раиси, кооператив бошқарувининг ва кузатув кенгашининг аъзолари ўз ваколатларини амалга ошириш жараёнида ўзларига маълум бўлиб қолган хизмат ва (ёки) тижорат сирини ташкил этувчи маълумотларнинг махфийлигини сақлаши шарт.

Кооператив бошқаруви раиси, кооператив бошқарувининг ва кооператив кузатув кенгашининг аъзолари ушбу Қонун ҳамда кооператив устави талабларини бузганлиги, шунингдек ўз мажбуриятларини бажармаганлиги ёки лозим даражада бажармаганлиги оқибатида кооперативга етказилган зарарнинг ўрнини қоплаш учун тегишли суд қарори асосида солидар ҳамда якка тартибда жавобгар бўлади.

Кооператив бошқаруви раиси ва кооператив бошқарувининг аъзолари кооператив аъзосига пай, дивидендлар ёки фойдадан улуш тўлашни амалга оширишнинг, активларни бошқа шахсга беришнинг ёки тақсимлашнинг, тўловга қобилиятсизлик ҳолати бошланганидан кейин тўловларни амалга оширишнинг, рухсатсиз кредит беришнинг ушбу Қонунга ёки кооператив уставига зид бўлган усулларини қўллаш чоғида ёхуд бошқача тарзда етказилган зарар учун жавобгар бўлади.

Кооператив бошқаруви раиси, кооператив бошқарувининг ва кузатув кенгашининг аъзолари кооператив аъзолари умумий йиғилишининг қарори асосида амалга оширилган фаолият натижасида кооперативга етказилган зарар учун жавобгар бўлмайди.

Кооператив бошқаруви раисининг ва аъзоларининг зиммасида қонунчиликка мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

33-модда. Кооператив бошқаруви органларининг қарорлари ва кооператив мансабдор шахсларининг ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) устидан шикоят қилиш

Кооператив аъзолари кооператив бошқаруви органларининг, шу жумладан мансабдор шахсларининг ушбу Қонун ва кооператив устави талабларини, шунингдек кооператив аъзоларининг ҳуқуқлари ва (ёки) қонуний манфаатларини бузадиган қарорлари, ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) устидан судга шикоят қилиши мумкин.

5-боб. Кооперативнинг капитали, пай бадаллари, захира жамғармаси

34-модда. Кооперативнинг ўз капиталини шакллантириш манбалари

Кооперативнинг ўз капитали қуйидаги манбалар ҳисобидан шакллантирилади:

кооператив аъзоларининг ушбу Қонунда ва кооператив уставида назарда тутилган мажбурий пай бадаллари ва қўшимча пай бадаллари;

инвестиция киритувчи кооператив аъзоларининг мажбурий пай бадаллари ва қўшимча пай бадаллари;

кооператив фаолияти натижасида олинган йиллик соф фойданинг кооперативнинг захира, бўлинмас ва бошқа жамғармаларига ажратилиши керак бўлган қисми;

кооператив уставига, ушбу Қонунга ва бошқа қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ кооператив ўз капиталининг бошқа манбалари.

Кооператив кооперативнинг аъзолари томонидан ўзига пай бадаллари сифатида берилган, шунингдек ўз фаолияти жараёнида ишлаб чиқарилган ва сотиб олинган мол-мулкнинг мулкдоридир.

35-модда. Кооператив аъзоларининг пай бадаллари ва пайлари

Кооператив аъзоларининг пай бадаллари мажбурий ва қўшимча пай бадаллари тарзида киритилади.

Кооперативнинг мажбурий пай бадали кооперативнинг ҳар бир аъзоси учун тенг миқдорларда белгиланади.

Кооператив аъзоларининг қўшимча пай бадалларини киритиш мажбуриятининг мавжудлиги ёки мавжуд эмаслиги кооператив аъзолари умумий йиғилишининг қарори билан белгиланади. Бунда мажбурий пай бадалини тўлиқ ҳажмда тўлаган ҳамда кооператив аъзолигига кирган даври олти ойдан кам бўлмаган кооператив аъзоларига қўшимча пай бадалини киритишга рухсат берилади.

Кооператив уставида қўшимча пай бадалининг миқдорига нисбатан чекловлар ва қўшимча шартлар белгиланиши мумкин.

Кооператив ҳар бир аъзоси умумий пай қийматининг миқдори мажбурий ва қўшимча пай бадалларининг умумий қийматига тенгдир.

Умумий пай қийматининг миқдори йиллик соф фойдадан кооперативнинг захира жамғармасига чегирма қилинган маблағлар ҳисобига кўпайиб бориши ёки йил якунларига кўра юзага келган зарар ҳисобига камайиб бориши мумкин.

Кооператив бир аъзоси умумий пай қийматининг миқдори кооператив пай фонди миқдорининг йигирма фоизидан ошмаслиги керак.

Қўшма кооператив бир аъзоси умумий пай қийматининг миқдори қўшма кооператив пай фондининг қирқ фоизидан ошмаслиги керак.

Кооператив аъзолари томонидан киритиладиган мажбурий ва қўшимча пай бадалларининг ҳисоби уларнинг пулдаги ифодасида юритилади. Кооператив томонидан кооператив аъзосига мажбурий ва қўшимча бадалларни киритиши учун кредитлар берилиши мумкин эмас.

Кооперативга аъзо бўлиб кирган шахс пай бадали ҳисобига мулкий улушларни ва бошқа мол-мулкни ёки мулкий ҳуқуқларни киритган тақдирда пай бадалининг пулдаги қиймати кооператив бошқаруви томонидан баҳоланади ҳамда кооператив аъзоларининг умумий йиғилишида тасдиқланади. Кооператив аъзолари умумий йиғилишининг қарорига кўра пай бадалининг пулдаги қиймати мустақил баҳоловчи (баҳоловчи ташкилот) томонидан баҳоланиши мумкин.

Баҳоланган пай бадали қийматининг мажбурий пай бадалидан ошган қисми кооператив аъзосининг розилиги билан унинг қўшимча пай бадали ҳисобига ўтказилиши мумкин.

Биттадан ортиқ қўшимча пай бадали киритган кооператив аъзоси ўзининг бир ёки бир нечта қўшимча пай бадалини қайтариб олиши мумкин. Бунда пай бадалларини қайтариб олиш молия йилининг охирида амалга оширилади, бу кооператив аъзосининг зиммасига ўзининг пай бадалини қайтариб олиш нияти тўғрисида молия йили тугашидан камида уч ой олдин ёзма шаклда кооператив бошқарувини хабардор қилиш мажбуриятини юклайди.

Кооператив ўз аъзосига пай бадалини қайтармайди, бундан кооперативга аъзоликни тугатиш ҳоллари мустасно. Бунда кооператив пайни қайтаришни рад этишга ёки уни кооператив аъзосига тўланиши лозим бўлган тўловлар ҳисобига ўтказиб юборишга, шунингдек пай бадалини киритиш учун кооператив аъзосига кредит беришга ҳақли эмас.

36-модда. Кооперативнинг захира жамғармаси, бўлинмас жамғармаси ва бошқа жамғармалари

Захира жамғармасининг, бўлинмас жамғармасининг ва бошқа жамғармаларнинг миқдори, шунингдек уларни шакллантириш ҳамда улардан фойдаланиш тартиби кооператив уставида белгиланади.

Захира жамғармаси кооператив уставида белгиланган кооператив захира жамғармасининг миқдорига етгунига қадар йиллик соф фойдадан мажбурий ажратмалар, шунингдек бошқа манбалардан, агар кооператив уставида назарда тутилган бўлса, ажратмалар ҳисобидан шакллантирилади. Бунда соф фойдадан ҳар йилги мажбурий ажратмалар миқдори кооператив уставида назарда тутилади, бироқ ушбу миқдор кооператив уставида белгиланган миқдорни кооператив олгунига қадар соф фойданинг камида беш фоизини ташкил этиши керак.

Бошқа маблағлар мавжуд бўлмаган тақдирда, кооперативнинг захира жамғармаси кооперативнинг зарарлари ўрнини қоплаш учун мўлжалланади. Кооперативнинг захира жамғармаси маблағларидан бошқа мақсадларда фойдаланишга йўл қўйилмайди.

37-модда. Кооперативнинг йиллик соф фойдасини тақсимлаш ва зарарларининг ўрнини қоплаш

Кооператив томонидан солиқлар ва йиғимлар тўлиқ тўланганидан кейин қолган йиллик соф фойдани тақсимлаш тўғрисидаги қарор кооператив аъзоларининг умумий йиғилишида қабул қилинади, бунда йиллик соф фойда қуйидаги устувор йўналишлар бўйича тақсимланади:

кооперативнинг муддати ўтган қарзларини тўлаш;

кооперативнинг захира жамғармасига, бўлинмас жамғармасига ёки кооператив уставида назарда тутилган бошқа жамғармаларга ажратмалар қилиш;

кооператив аъзоларига уларнинг мажбурий ва қўшимча пай бадаллари бўйича тегишли бўлган дивидендларни тўлаш;

кооператив аъзоларининг кооперативнинг иқтисодий фаолиятидаги иштирокига мутаносиб равишда уларга ҳисоб-китоб тартибига ва кооператив уставида назарда тутилган шартларга мувофиқ амалга ошириладиган тўловлар.

Агар кооперативнинг йиллик соф фойдаси дивидендларни тўлаш учун фойдаланилса, дивидендлар, агар кооператив уставида бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, кооператив аъзоси томонидан мажбурий ва қўшимча пай бадаллари тўлиқ киритилгунига қадар кооператив аъзосининг пай таркибига киритилади.

Кооператив аъзоси томонидан кооперативга зарар етказилган тақдирда, унинг кооперативга етказилган зарар ҳисобига камайган пайи миқдори қайта тўлдирилгунига қадар ушбу аъзога дивиденд тўланмайди.

Кооператив аъзолари ўртасида пайлар бўйича тақсимланадиган дивидендларнинг миқдори кооператив уставида белгиланади.

Кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши томонидан қабул қилинган йиллик баланс ва шахсий ҳисобварақларнинг маълумотлари асосида аниқланган кооператив зарарларининг ўрни устуворлик тартибида қуйидаги тарзда қопланади:

кооперативнинг захира жамғармаси маблағлари ҳисобидан;

олдинги молия йили охиридаги кооператив аъзолари пайининг миқдорига мутаносиб равишда зарарларни кооператив аъзолари ўртасида тақсимлаш орқали. Бу ҳолда кооператив аъзолари пайининг миқдорлари мос равишда камаяди.

Кооператив аъзолари ўртасида жорий молия йилининг соф фойдаси ёки зарарлари уларнинг олдинги молия йили охиридаги пайининг миқдорига мутаносиб равишда тақсимланади. Биринчи молия йилида тақсимлаш биринчи молия йили якунларига кўра улар киритган пай бадалларининг миқдорига мутаносиб равишда амалга оширилади.

Кооперативнинг йиллик соф фойдасини тақсимлаш ёки йиллик зарарларининг ўрнини қоплаш тартиби тўғрисидаги қарор молия йили тугаганидан кейин уч ой ичида кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши томонидан қабул қилинади.

Йиллик молиявий ҳисоботларни ёки оралиқ молиявий ҳисоботларни тузиш чоғида ёки кооператив фаолиятини ўрганиш даврида кооперативнинг зарарлари миқдори кооператив аъзолари пайлари ва кооператив захира жамғармаси умумий миқдорининг эллик фоизидан ортиқни ташкил этиши аниқланган тақдирда, кооператив бошқаруви дарҳол кооператив аъзоларининг умумий йиғилишини чақиради ва бу ҳақда уларни хабардор қилади.

38-модда. Кооператив ва унинг аъзоларининг мулкий жавобгарлиги

Кооператив ўз фаолияти билан боғлиқ мажбуриятлари бўйича ўзининг бутун мол-мулки доирасида жавобгар бўлади. Кооператив ўз аъзоларининг учинчи шахслар олдидаги мажбуриятлари бўйича жавоб бермайди.

Кооператив аъзоси кооперативнинг мажбуриятлари бўйича ўз мол-мулки билан жавобгар бўлмайди. Кооператив аъзоси ушбу Қонунга ва кооператив уставига мувофиқ кооператив фаолиятини амалга оширишда юзага келадиган зарарлар учун ўзининг мажбурий пай бадали миқдори доирасида, шу жумладан мажбурий пай бадалининг киритилмаган қисми доирасида ҳам жавобгар бўлади.

Агар кооперативнинг тўловга қобилиятсизлиги тўғрисидаги ишни юритиш жараёнида кооперативнинг мол-мулки ва захира жамғармаси маблағлари кредиторлик қарзини тўлаш учун етарли бўлмаса, агар кооператив уставида бошқача тартиб назарда тутилмаган бўлса, кооператив аъзоларининг умумий йиғилишида кооператив аъзоларидан қўшимча пай бадалларини йиғиш тўғрисида кўпчилик овоз билан қарор қабул қилинади. Бу ҳолда, агар кооператив уставида бошқача тартиб назарда тутилмаган бўлса, қўшимча пай бадалларининг миқдори кооперативнинг барча аъзолари учун бир хил бўлади.

Кооператив аъзосининг айби билан етказилган зарарларнинг ўрни ушбу Қонунда, кооператив уставида ва бошқа қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган тартибда қопланади.

6-боб. Кооперативнинг фаолияти

39-модда. Кооперативнинг битимлари

Кооператив ва кооператив аъзолари ўртасидаги тадбиркорлик фаолиятини амалга ошириш билан боғлиқ бўлган муносабатларни тартибга солиш мақсадида кооператив етиштириладиган маҳсулотларни харид қилиш, хизматлардан фойдаланиш, маҳсулотни реализация қилиш тўғрисида кооператив аъзолари билан битимлар тузади, шунингдек кооператив фаолиятининг мақсадлари доирасидаги шартномавий мажбуриятларни бажариш учун тарафларнинг жавобгарлигини назарда тутувчи битимлар ва қонунчиликка мувофиқ бошқа битимлар тузади.

Агар кооперативнинг уставида бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, кооперативнинг мол-мулкини, шу жумладан асосий воситаларини сотиб олиш ёки сотиш ёхуд кооперативнинг қарзлари, шу жумладан қарз, кредит, гаров, кафиллик бўйича битимлар қуйидаги тартибда амалга оширилади:

фоизлардаги қиймати кооператив активлари умумий қийматининг ўн фоизигача бўлган битим кооператив бошқарувининг қарорига кўра тузилади;

фоизлардаги қиймати кооператив активлари умумий қийматининг ўн фоизидан йигирма фоизигача бўлган битим кооператив бошқарувининг ва кооператив кузатув кенгашининг қўшма қарорига кўра тузилади;

фоизлардаги қиймати кооператив активлари умумий қийматининг йигирма фоизидан ортиқ бўлган битим кооператив аъзолари умумий йиғилишининг қарорига кўра тузилади.

Юридик жиҳатдан алоҳида бўлган, аммо иқтисодий жиҳатдан ўзаро боғлиқ битимларнинг қиймати биргаликдаги саъй-ҳаракатлар билан белгиланади.

Кооперативнинг кооператив бошқаруви раиси, кооператив бошқарувининг ёки кооператив кузатув кенгашининг аъзолари, уларнинг яқин қариндошлари ёхуд пай миқдори пай фондидан ўн фоиздан кўпроқни ташкил этадиган пай эгалари иккинчи тараф сифатида иш юритган битими манфаатлар тўқнашуви мавжуд бўлган битим деб ҳисобланади.

Манфаатлар тўқнашуви мавжуд бўлган битимларни тузиш тўғрисидаги қарорлар кооператив бошқарувининг ва кооператив кузатув кенгашининг қўшма йиғилишида бир овоздан қабул қилиниши ҳамда кооператив аъзолари умумий йиғилишида овозларнинг камида учдан икки қисми билан тасдиқланиши керак.

Ушбу моддада назарда тутилган талаблар бузилган ҳолда тузилган битим кооперативнинг ёки кооператив аъзосининг талабига кўра ҳақиқий эмас деб топилиши мумкин.

40-модда. Кооперативда ҳужжатлар ва ҳисоботларни юритиш

Кооператив бухгалтерия ҳисобини ва молиявий ҳисоботларни тўғри юритиши, кооперативнинг ҳолати тўғрисидаги ҳисоботларни тайёрлаши, кооператив аъзолари умумий йиғилишларининг, кооператив бошқаруви мажлисларининг ҳамда кооператив кузатув кенгаши мажлисларининг баённомаларини, кооператив аъзоларининг реестрини, шунингдек ушбу Қонунда, кооператив уставида ҳамда бошқа қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган ўзга ҳисоботлар ва ҳужжатларни юритиши шарт.

Кооператив бошқаруви кооперативнинг бухгалтерия, молиявий ва статистика ҳисоботларини, шунингдек кооперативнинг йил давомидаги фаолияти тўғрисидаги ҳисоботни ҳамда аудиторлик хулосасини давлат органларига қонунчиликда назарда тутилган тартибда тақдим этади.

Кооператив бошқаруви кооперативнинг бухгалтерия, молиявий ва статистика ҳисоботларидаги, кооперативнинг йил давомидаги фаолияти тўғрисидаги ҳисоботдаги маълумотларнинг, шунингдек оммавий ахборот воситаларида эълон қилинган маълумотларнинг ишончлилиги учун қонунчиликда назарда тутилган тартибда жавобгар бўлади.

41-модда. Кооперативнинг ижрочи директори ва ходимлари

Кооператив бошқаруви ижрочи директорни ёллашга ҳақли. Бунда кооперативнинг ижрочи директори билан меҳнат шартномаси кооператив бошқаруви номидан кооператив бошқарувининг раиси томонидан тузилади ва бекор қилинади.

Ижрочи директор кооперативнинг бошқаруви тўғрисидаги низомга, кооператив аъзолари умумий йиғилишининг қарорларига ва кооператив бошқарувининг қарорларига асосан кооператив ва унинг ходимлари фаолиятини кундалик бошқаришни ҳамда унга раҳбарликни амалга оширади. Ижрочи директор ўз фаолиятида кооператив бошқаруви раиси олдида ҳисобдор бўлади, зарур бўлган тақдирда эса кооперативнинг бошқаруви, кооперативнинг кузатув кенгаши ва кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши олдида ҳисоб беради.

Кооператив ўз фаолиятини самарали ташкил этиш учун ходимларни ишга қабул қилиш ҳуқуқига эга. Бунда ходимлар билан меҳнат шартномаси ижрочи директор томонидан кооператив бошқаруви номидан тузилади ва бекор қилинади. Агар кооперативда ижрочи директор бўлмаса, ходимлар билан меҳнат шартномалари кооператив бошқаруви раиси томонидан кооператив бошқаруви номидан тузилади ва бекор қилинади.

Кооператив, ижрочи директор ва унинг ходимлари ўртасидаги меҳнатга оид муносабатлар меҳнат тўғрисидаги қонунчилик билан тартибга солинади.

7-боб. Кооператив фаолиятининг аудиторлик текшируви

42-модда. Кооператив фаолиятининг аудити

Кооператив ўзининг молия-хўжалик фаолиятини таҳлил қилиш мақсадида мажбурий аудиторлик текширувини ўтказади, бунинг жараёнида молиявий ҳисоботнинг ва бошқа молиявий ахборотнинг, шу жумладан кооперативнинг активлари, кооперативнинг балансидаги объектлар тўғрисидаги ахборотнинг ҳамда бошқа ахборотнинг аудиторлик текшируви амалга оширилади.

Кооперативнинг мажбурий аудиторлик текшируви кооперативнинг молия йили тугаганидан кейин «Аудиторлик фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунида мажбурий аудиторлик текширувини ўтказиш учун назарда тутилган муддатларда ўтказилади, аудиторлик хулосаси эса кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши ўтказилгунига қадар ўн кун олдин кооператив бошқарувига тақдим этилиши керак.

Кооперативнинг мажбурий аудиторлик текшируви аудитор ёки аудиторлик ташкилоти томонидан шартномага асосан ўтказилади.

Кооператив бошқаруви ёки кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши томонидан танланган аудитордан ёки аудиторлик ташкилотидан навбатдан ташқари аудиторлик текширувини ўтказишни исталган вақтда талаб этишга ҳақли.

Кооперативнинг аудиторлик текширувини амалга оширувчи аудиторлик ташкилоти Аудиторлик ташкилотларининг реестрига киритилган бўлиши керак.

Кооперативнинг аудиторлик текширувини ўтказишда аудиторлик ташкилотининг раҳбари ва аудитор «Аудиторлик фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунида назарда тутилган чекловларга риоя этиши, шу жумладан аудиторлик текшируви ўтказилишидан олдинги охирги икки молия йили ичида кооператив аъзолари ёки кооператив ходимлари, кооператив бошқарувининг раиси, кооператив бошқарувининг ёки кооператив кузатув кенгашининг аъзолари билан мулкий муносабатларга эга бўлмаслиги керак.

Аудитор ёки аудиторлик ташкилоти кооператив бошқаруви билан шартнома тузади.

Аудитор ёки аудиторлик ташкилоти кооперативнинг аудиторлик текширувини қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган аудиторлик фаолияти стандартларига мувофиқ ўтказади.

Аудитор ёки аудиторлик ташкилоти аудиторлик текшируви давомида маълум бўлиб қолган кооперативнинг тижорат сирини ошкор этишга ҳақли эмас. Аудитор ёки аудиторлик ташкилоти кооперативнинг тижорат сирини қасддан ёки эҳтиётсизлик туфайли ошкор этганлик учун қонунда белгиланган тартибда жавобгар бўлади.

Кооператив бошқаруви раиси ва кооператив бошқаруви аъзолари, кооперативнинг кузатув кенгаши, кооперативнинг ижрочи директори ва ходимлари кооперативнинг аудиторлик текширувини ўтказишда аудитор ёки аудиторлик ташкилоти томонидан сўралган маълумотларни тақдим этиши шарт.

43-модда. Кооперативларга кўрсатиладиган аудиторлик хизматларининг турлари

Аудитор ёки аудиторлик ташкилоти кооперативга қуйидаги аудиторлик хизматларини кўрсатади:

1) кооперативнинг фаолияти тўғрисидаги ҳисоботни, йиллик молиявий ҳисоботини ва балансини, активларини, объектларини ва кооператив фаолиятининг бошқа йўналишларини текширишни улар кооператив бошқаруви томонидан кооператив аъзоларининг умумий йиғилишига тасдиқлаш учун тақдим этилгунига қадар амалга оширади;

2) кооперативнинг уставида назарда тутилган мақсадларга мувофиқ кооперативнинг молия-хўжалик фаолиятини, пул маблағларидан мақсадли фойдаланилишини ва кооперативнинг мол-мулкидан фойдаланилишини таҳлил қилади;

3) кооператив кузатув кенгашининг раисини молиявий ҳисоботдаги аудиторлик текшируви давомида аниқланган камчиликлар ва у билан боғлиқ молиявий ахборот тўғрисида хабардор қилади;

4) қуйидагиларни ўз ичига олган аудиторлик хулосасини тақдим этади:

кооперативнинг фаолияти тўғрисидаги йиллик ҳисоботда, йиллик молиявий ҳисоботда, балансда ва кооперативнинг бошқа ҳужжатларида тақдим этилган маълумотларнинг ишончлилигини баҳолашни;

бухгалтерия ҳисоби тўғрисидаги қонунчиликнинг аниқланган бузилишлари ёки коррупцияга оид ҳуқуқбузарликлар ҳақида яққол гувоҳлик берувчи фактлар тўғрисидаги ахборотни;

қонунчиликнинг аниқланган бузилишларини бартараф этиш бўйича тавсияларни;

5) кооперативнинг фаолияти самарадорлигини ошириш ва унинг молия-хўжалик фаолиятини такомиллаштириш бўйича таклифлар тақдим этиш.

44-модда. Кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши томонидан аудиторлик хулосасини кўриб чиқиш

Кооператив аъзоларининг навбатдаги умумий йиғилишида кооператив бошқаруви аудиторлик хулосасини кўриб чиқишга бағишланган йиғилишнинг кун тартибини эълон қилади.

Кооперативнинг кузатув кенгаши аудиторлик хулосаси бўйича асосий хулосалар ва эътирозларни тақдим этади. Кооператив аъзоларининг умумий йиғилишида иштирок этаётган кооператив аъзоларининг кўпчилик овози билан қабул қилинган қарор мавжуд бўлганда аудиторлик хулосаси қисман ёки тўлиқ ўқиб берилади.

Кооператив аъзоларининг умумий йиғилишида аудиторлик хулосасини кўриб чиқиш якунлари бўйича қарор кооператив аъзоларининг умумий йиғилишида иштирок этаётган кооператив аъзоларининг кўпчилик овози билан қабул қилинади.

Аудитор кооператив аъзоларининг умумий йиғилишида овоз бериш ҳуқуқисиз иштирок этади.

8-боб. Кооперативлар фаолиятини давлат томонидан қўллаб-қувватлаш

45-модда. Давлатнинг кооперативларга нисбатан асосий вазифалари

Давлат республика ижро этувчи ҳокимият органлари, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари ва қишлоқ хўжалиги тармоқлари учун масъул бўлган жамоат бирлашмалари орқали кооперативларга тааллуқли бўлган қуйидаги вазифаларни бажаради:

аграр-иқтисодий сиёсат ёрдамида кооперативлар фаолияти учун қулай муҳитни таъминлаш;

кооперативларнинг самарали фаолияти ва ривожланиши учун амалий чоралар кўриш ва қулай шарт-шароитлар яратиш;

кооперативлар фаолиятини рағбатлантирувчи ва қўллаб-қувватловчи мақсадли дастурларни ишлаб чиқиш;

давлат томонидан қишлоқ хўжалиги корхоналарига берилаётган имтиёзлардан тўлиқ фойдаланиш имкониятини яратиш;

банк кредитларидан ва бошқа молиявий ресурслардан фойдаланишда кооперативларга кўмаклашиш;

кооперативларни иқтисодий, социал, ҳудудий ва ижтимоий жиҳатдан ривожлантириш учун уларнинг нисбий афзалликларини ҳисобга оладиган ҳамда кооператив аъзосининг кооперативнинг йиллик соф фойдасидан ушлаб қолинган даромадларига қайта солиқ солишнинг олдини оладиган солиқ тўғрисидаги қонунчилик нормаларини амалга ошириш;

кооперативларнинг ривожланишини қўллаб-қувватлаш учун тегишли миллий ва халқаро давлат ташкилотлари ҳамда хусусий ташкилотлар билан ҳамкорлик қилиш;

кооперативларни кооперативлар ассоциациясига бирлаштиришга кўмаклашиш;

кооперативлар фаолиятини таъминлаш билан боғлиқ бошқа вазифаларни ушбу Қонунга ва бошқа қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ бажариш.

46-модда. Кооперативлар фаолиятининг кафолатлари

Давлат органлари, бошқа ташкилотлар ва мансабдор шахслар кооперативнинг қонунчиликка мувофиқ амалга ошираётган фаолиятига аралашишга ҳақли эмас.

Кооперативга етказилган ҳақиқий зарарларнинг ўрни, шу жумладан бой берилган фойда ушбу зарарларни етказган шахс томонидан тўлиқ қопланиши керак.

Давлат органи ёки фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органи томонидан қонунчиликка мувофиқ бўлмаган ҳужжат қабул қилинганлиги, шунингдек улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) натижасида кооперативга етказилган зарарларнинг ўрни давлат ёки фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари томонидан қопланиши лозим. Бундай зарарларнинг ўрни давлат органининг бюджетдан ташқари маблағлари ёки фуқаролар ўзини ўзи бошқариш органининг маблағлари ҳисобидан қопланади. Суднинг қарори билан зарарларнинг ўрнини қоплаш зарар етказган давлат органларининг, фуқаролар ўзини ўзи бошқариш органларининг мансабдор шахслари зиммасига юклатилиши мумкин.

9-боб. Кооперативни қайта ташкил этиш ва тугатиш

47-модда. Кооперативни қайта ташкил этиш

Кооперативни қайта ташкил этиш қонунчиликда ва кооператив уставида белгиланган тартибда қўшиб юбориш, қўшиб олиш, бўлиш, ажратиб чиқариш ва ўзгартириш шаклида амалга оширилади.

Кооператив кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши қарорига кўра қайта ташкил этилиши мумкин.

Кооперативни қайта ташкил этиш қуйидаги ҳолларда амалга оширилади:

кооперативни бир ёки бир нечта бошқа кооперативлар билан янги кооперативга қўшиб юбориш, бунда кооперативларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари топшириш далолатномасида кўрсатилгани ёки кўрсатилмаганидан қатъи назар, янгидан вужудга келган кооперативга ўтади;

кооперативни бошқа кооперативга қўшиб олиш, бунда топшириш далолатномасида кўрсатилгани ёки кўрсатилмаганидан қатъи назар, қўшиб олинган кооперативнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари уни ўзига қўшиб олаётган кооперативга ўтади;

кооперативни икки ёки ундан ортиқ янги кооперативларга бўлиш, бунда тақсимлаш балансига мувофиқ кооперативнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари янгидан вужудга келган кооперативларга ўтади;

кооператив таркибидан унинг бир қисмини ёки бир нечта кооперативларнинг бир қисмини ажратиб чиқариш, бунда қайта ташкил этилган кооперативнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари тақсимлаш балансига мувофиқ уларнинг ҳар бирига ўтади;

бир турдаги кооперативни бошқа турдаги юридик шахс этиб ўзгартириш (ташкилий-ҳуқуқий шаклини ўзгартириш), бунда қайта ташкил этилган кооперативнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари топшириш далолатномасида кўрсатилгани ёки кўрсатилмаганидан қатъи назар, янгидан вужудга келган юридик шахсга ўтади.

Кооперативни қайта ташкил этиш, кооперативнинг қарзларини тўлаш ҳамда кооперативнинг қолган активларини кооператив аъзолари ўртасида тақсимлаш тартиби ва шартлари кооперативнинг уставида белгиланади.

Кооперативни қайта ташкил этиш тўғрисидаги қарор кооператив аъзоларининг умумий йиғилишида кооператив аъзолари умумий сонининг тўртдан уч қисмидан иборат кўпчилик овози билан қабул қилинади.

Кооперативни қайта ташкил этишда унинг уставига тегишли ўзгартириш ва қўшимчалар киритилади, улар давлат хизматлари марказида давлат рўйхатидан ўтказилиши лозим.

48-модда. Кооперативни тугатиш турлари

Кооперативни тугатиш унинг ҳуқуқ ва мажбуриятларини ҳуқуқий ворислик тартибида бошқа шахсларга ўтказмасдан тугатишга олиб келади.

Кооперативни тугатиш қуйидагилар орқали амалга оширилади:

кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши қарорига кўра ихтиёрий равишда тугатиш;

уни суд тартибида банкрот деб топиш ҳамда Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодексида назарда тутилган ҳолларда суднинг қарорига асосан тугатиш;

уни Молия-хўжалик фаолиятини амалга оширмайдиган тадбиркорлик субъектлари реестридан чиқариш.

49-модда. Кооперативни тугатиш учун асослар

Кооператив қуйидаги ҳолларда тугатилиши мумкин:

кооператив аъзолари умумий йиғилишининг қарорига мувофиқ, шу жумладан кооперативнинг амал қилиш муддати тугаганлиги, уни ташкил этиш мақсадига эришилганлиги муносабати билан ёхуд кооперативни ташкил этиш чоғида қонун бузилганлиги муносабати билан, агар бунда қоидабузарликларни бартараф этиш мумкин бўлмаса, кооперативни давлат рўйхатидан ўтказиш суд томонидан ҳақиқий эмас деб топилганда;

фаолият лицензиясиз, рухсат этиш хусусиятига эга бўлган ҳужжатсиз ва ваколатли органни хабардор қилмасдан амалга оширилган ёхуд қонун билан тақиқланган фаолият амалга оширилган тақдирда, агар қонунчиликда бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, шунингдек қонунчиликда назарда тутилган бошқа ҳолларда;

ҳаракатсизлик режимига ўтказилган пайтдан эътиборан уч йил ичида молия-хўжалик фаолияти амалга оширилмаган тақдирда;

кооператив банкрот деб топилган тақдирда;

агар кооператив аъзоларининг сони еттита кооператив аъзосидан кам бўлса ёки қўшма кооператив аъзоларининг сони учта қўшма кооператив аъзоларидан кам бўлса;

агар кооператив аъзоларининг йиллик умумий йиғилиши кетма-кет уч молия йили ичида чақирилмаган бўлса;

кооперативнинг тўловга қобилиятсизлиги туфайли;

қонунда назарда тутилган бошқа ҳолларда.

Кооператив тугатилиши муносабати билан унинг фаолиятини тугатиш ушбу Қонуннинг 51-моддасига мувофиқ амалга оширилади.

50-модда. Кооперативнинг давлат рўйхатидан ўтказилишини ҳақиқий эмас деб топиш

Кооперативни давлат рўйхатидан ўтказиш уни ташкил этиш чоғида йўл қўйилган қонунчилик бузилишлари муносабати билан, агар ушбу қоидабузарликлар бартараф этиб бўлмайдиган хусусиятга эга бўлса, суд томонидан ҳақиқий эмас деб топилиши мумкин.

Кооперативнинг ҳар қандай аъзоси, кооператив бошқарувининг ёки кооператив кузатув кенгашининг аъзоси кооперативни давлат рўйхатидан ўтказишни ҳақиқий эмас деб топиш тўғрисида ариза билан судга мурожаат этишга ҳақли.

Кооператив уставини ишлаб чиқиш билан боғлиқ ҳар қандай камчиликлар кооператив аъзолари умумий йиғилишининг қарори билан мазкур уставга ушбу Қонунда белгиланган тартибда тегишли ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш орқали бартараф этилиши мумкин.

Давлат рўйхатидан ўтказилиши ҳақиқий эмас деб топилган кооператив фаолиятини тугатиш ушбу Қонуннинг 51-моддасида назарда тутилган тартибда амалга оширилади.

51-модда. Кооперативни тугатиш тартиби

Кооперативни ихтиёрий равишда тугатиш тўғрисидаги қарор қонунчиликда белгиланган тартибда кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши ёки бошқа ваколатли орган томонидан қабул қилинади.

Кооперативни ихтиёрий равишда тугатиш тўғрисидаги қарор қабул қилинган кундан эътиборан бир иш куни ичида давлат хизматлари марказига юборилади.

Кооператив бошқаруви кооператив аъзолари умумий йиғилишининг ёки ваколатли органнинг топшириғига кўра тугатувчини — тугатиш комиссиясини тайинлайди ҳамда тугатиш тартиби ва муддатини Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодексига мувофиқ белгилайди.

Кооператив аъзолари умумий йиғилишининг аризасига кўра суднинг кооперативни тугатиш тўғрисидаги қарори билан кооператив бошқарувининг ёки кооператив уставида кооперативни тугатишга ваколат берилган бошқа органнинг зиммасига кооперативни тугатиш вазифаси юклатилиши мумкин.

Кооперативни ихтиёрий равишда тугатиш жараёни тугатиш комиссияси томонидан амалга оширилади. Тугатиш комиссияси аъзолари тўғрисидаги маълумотлар кооперативни ихтиёрий тугатиш ҳақида давлат хизматлари марказига юборилган қарорда кўрсатилади.

Тугатиш комиссияси кредиторларни аниқлаш ва уларни кооперативни тугатиш тўғрисида ёзма шаклда хабардор қилиш чораларини кўради.

Тугатиш комиссияси тайинланган пайтдан эътиборан кооператив ишларини бошқариш ваколатлари ушбу комиссияга ўтади. Тугатиш комиссияси судда тугатилаётган кооператив номидан даъвогар ёки жавобгар сифатида иш юритади.

Тугатиш комиссияси тадбиркорлик фаолиятини якунлаш бўйича тегишли чораларни кўради, шунингдек қонунчиликда назарда тутилган бошқа ҳаракатларни бажаради.

Тугатиш комиссияси кооперативнинг расмий ҳужжатларидаги кооператив номига «тугатилаётган» деган сўзни қўшади ва унинг номидан имзо қўяди.

Кооперативни тугатиш, шунингдек унинг тўловга қобилиятсизлиги тўғрисидаги ишни кўриб чиқиш билан боғлиқ бошқа ваколатлар, вазифалар, ҳуқуқлар, мажбуриятлар ва ўзга шартлар қонунчиликда назарда тутилган тартибда амалга оширилади.

52-модда. Кооперативнинг тўловга қобилиятсизлиги тўғрисидаги ишни кўриб чиқиш

Агар кооператив аъзолари чекланган миқдорда қўшимча пай бадалларини киритиш мажбуриятига эга бўлса ва ушбу тўловларни киритиш имконияти мавжуд бўлмаса ёхуд агар кооператив тугатилаётган бўлса, тўловга қобилиятсизлик тўғрисидаги ишни кўриб чиқиш жараёнида ундирув кооперативнинг мол-мулкига қаратилиши мумкин.

Тўловга қобилиятсизлик белгилари мавжуд бўлган тақдирда, кооперативнинг тўловга қобилиятсизлиги тўғрисида иш қўзғатиш ҳақидаги ариза кооператив бошқаруви томонидан судга берилади, кооператив тугатилаётганда кредиторларнинг талабларини тўлиқ ҳажмда қаноатлантириш имконияти бўлмаган тақдирда эса кооперативга нисбатан тўловга қобилиятсизлик тўғрисида иш қўзғатиш ҳақидаги ариза билан тугатиш комиссияси судга мурожаат қилади.

Кооператив суд томонидан тўловга қобилиятсиз деб топилган пайтдан эътиборан кооператив бошқаруви кооперативнинг мол-мулкини тасарруф этишга ҳақли эмас.

Кооперативнинг тўловга қобилиятсизлиги тўғрисидаги ишни кўриб чиқиш чоғида тўловга қобилиятсизлик тартиб-таомилларини қўллаш тартиби «Тўловга қобилиятсизлик тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни билан тартибга солинади.

53-модда. Кооперативни тугатиш ва кооперативнинг тўловга қобилиятсизлиги тўғрисидаги ишни суд томонидан кўриб чиқиш даврида кооператив аъзоларининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Кооператив тугатилаётган ва суд томонидан кооперативнинг тўловга қобилиятсизлиги тўғрисидаги иш кўриб чиқилаётган даврда кооператив аъзоларининг мажбурий пай бадаллари миқдорини оширишга ёки кооператив аъзоларининг қўшимча бадаллар бўйича мажбуриятлари чегараларини оширишга йўл қўйилмайди.

Кооператив кредиторларининг талаблари қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган тартибда қаноатлантирилади.

Кооператив тугатилаётган ва суд томонидан унинг тўловга қобилиятсизлиги тўғрисидаги иш кўриб чиқилаётган даврда кооперативнинг мол-мулки кредиторларнинг талабларини қаноатлантириш учун етарли бўлмаган тақдирда, кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши овозларнинг тўртдан уч қисмидан иборат бўлган кўпчилик овоз билан мажбурий пай бадалини тўлиқ ҳажмда киритмаган кооператив аъзоларининг зиммасига пай бадалининг камомадни қоплаш учун зарур бўлган қолган қисмини белгиланган муддат ичида киритиш мажбуриятини юклаши мумкин. Тугатиш балансини тузишда мажбурий пай бадаллари тўлиқ тўланган деб ҳисобга олинади.

Кооперативнинг мол-мулки кредиторларнинг талабларини қаноатлантириш учун етарли бўлмаган тақдирда, кооператив аъзоларининг умумий йиғилиши овозларнинг тўртдан уч қисмидан иборат бўлган кўпчилик овоз билан кооператив аъзоларининг зиммасига камомадни қоплаш учун зарур бўлган миқдордаги қўшимча пай бадалларини ўз қўшимча пай бадалларининг умумий суммасига мутаносиб равишда киритиш мажбуриятини юклаши мумкин, бунда қўшимча пай бадаллари пай бадаллари миқдоридан ошмаслиги керак. Мазкур қоида, агар кооператив уставида кооперативнинг мол-мулки кредиторлар талабларини қаноатлантириш учун етарли бўлмаган ҳолларда, кооператив аъзолари кооператив тугатилаётган даврда қўшимча пай бадалларини киритмаслиги кераклиги белгиланган бўлса, қўлланилмайди.

Агар тугатилаётган кооперативнинг пул маблағлари кредиторларнинг талабларини қаноатлантириш учун етарли бўлмаса, тугатиш комиссияси кредиторларнинг талабларини қаноатлантириш мақсадида кооперативнинг мол-мулкини қонунчиликда белгиланган тартибда очиқ савдоларда сотишни амалга оширади.

Кооперативнинг мол-мулки кредиторларнинг барча талаблари қаноатлантирилгунига ёки қоплангунига қадар, шунингдек кредиторлар кооператив тугатилганлиги тўғрисида хабардор қилинган кундан эътиборан бир йил ўтгунига қадар унинг аъзолари ўртасида тақсимланиши мумкин эмас.

Кредиторларнинг талабларини қаноатлантириш жараёни тугаганидан кейин кооперативнинг қолган мол-мулки кооператив аъзолари ўртасида уларнинг пай бадалларининг энг кўп сони миқдорида тақсимланади. Биринчи навбатда қўшимча пай бадалларини қўшган кооператив аъзоларига улар қўшган қўшимча пай бадаллари миқдорига мутаносиб равишдаги маблағлар қайтарилади. Кооператив мол-мулкининг қолган қисми кооператив аъзолари ўртасида тенг тақсимланади. Кооператив уставида кооперативнинг мол-мулкини кооператив аъзолари ўртасида тақсимлашга доир тақиқ ёки бошқа шартлар назарда тутилиши мумкин.

Кооперативни тугатиш ва кооперативнинг тўловга қобилиятсизлиги тўғрисидаги ишни суд кўриб чиқиш даврида кооператив аъзоларининг ҳуқуқ ва мажбуриятларига тааллуқли бошқа масалалар қонунчиликда белгиланган тартибда ҳал этилади.

10-боб. Якунловчи қоидалар

54-модда. Кооперативларнинг бирлашиши

Кооперативлар умумий манфаатларини ифодалаш ва ҳимоя қилиш мақсадида кооперативлар уюшмаларига бирлашиши мумкин.

Кооперативлар уюшмаларининг ташкил этилиши, фаолияти, қайта ташкил этилиши ва тугатилиши тартиби «Нодавлат нотижорат ташкилотлари тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни билан тартибга солинади.

55-модда. Низоларни ҳал этиш

Кооперативнинг ташкил этилиши, фаолияти, қайта ташкил этилиши, тугатилиши, шунингдек кооперативнинг давлат рўйхатидан ўтказилганлигини ҳақиқий эмас деб топиш чоғида юзага келадиган низолар қонунчиликда белгиланган тартибда ҳал этилади.

56-модда. Кооператив тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик

Кооператив тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.

57-модда. Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига қўшимча ва ўзгартиришлар киритиш, шунингдек айрим қонун ҳужжатларини ўз кучини йўқотган деб топиш

Ўзбекистон Республикасининг қуйидаги қонун ҳужжатларига қўшимча ва ўзгартиришлар киритилсин:

1. Ўзбекистон Республикасининг 1991 йил 14 июнда қабул қилинган «Кооперация тўғрисида»ги 295-XII-сонли Қонунига (Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг Ахборотномаси, 1991 йил, № 8, 193-модда; 1994 йил, № 2, 52-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1998 йил, № 9, 181-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2017 йил, № 6, 300-модда; 2019 йил, № 5, 267-модда; 2021 йил, 4-сонга илова; 2022 йил, № 2, 76-модда) қуйидаги қўшимча ва ўзгартиришлар киритилсин:

1) 5-модда 1-бандининг биринчи хатбошиси «матлубот кооперативида (жамиятида)» деган сўзлардан кейин «ҳамда қишлоқ хўжалиги кооперативида» деган сўзлар билан тўлдирилсин;

2) 13-модданинг :

номидаги «(ширкатлари)» деган сўз чиқариб ташлансин;

матнидаги «(ширкати)» деган сўз чиқариб ташлансин;

3) 14-модданинг :

номидаги «(ширкатларининг)» деган сўз чиқариб ташлансин;

матнидаги «(ширкатлари)» деган сўз чиқариб ташлансин.

3. Ўзбекистон Республикасининг 1995 йил 21 декабрда қабул қилинган 163-I-сонли ва 1996 йил 29 августда қабул қилинган 256-I-сонли қонунлари билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодекси (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1996 йил, 2-сонга илова, № 11-12; 1997 йил, № 2, 56-модда, № 9, 241-модда; 1998 йил, № 5-6, 102-модда; 1999 йил, № 1, 20-модда, № 9, 229-модда; 2001 йил, № 1-2, 23-модда, № 9-10, 182-модда; 2002 йил, № 1, 20-модда, № 9, 165-модда; 2003 йил, № 1, 8-модда, № 5, 67-модда; 2004 йил, № 1-2, 18-модда, № 5, 90-модда, № 9, 171-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2006 йил, № 4, 154-модда, № 9, 494, 498-моддалар; 2007 йил, № 1, 3, 5-моддалар, № 4, 156, 164-моддалар, № 8, 367-модда, № 9, 416-модда, № 12, 598, 608-моддалар; 2008 йил, № 4, 192-модда, № 12, 640-модда; 2009 йил, № 9, 337-модда; 2010 йил, № 9, 335, 337, 340-моддалар; 2011 йил, № 12/2, 363, 364, 365-моддалар; 2012 йил, № 4, 106, 109-моддалар, № 12, 336-модда; 2013 йил, № 10, 263-модда; 2014 йил, № 5, 130-модда, № 12, 343-модда; 2015 йил, № 8, 310, 312-моддалар; 2016 йил, № 4, 125-модда; 2017 йил, № 4, 137-модда, № 9, 510-модда, № 12, 773-модда; 2018 йил, № 1, 4-модда, № 4, 224-модда, № 7, 433-модда, № 10, 673-модда; 2019 йил, № 3, 161, 166-моддалар, № 5, 267-модда, № 10, 671-модда, № 12, 880, 886-моддалар; 2020 йил, № 1, 3, 4-моддалар, № 10, 593-модда; 2021 йил, 4-сонга илова, № 8, 801-модда, № 10, 968-модда; 2022 йил, № 2, 79-модда, № 3, 217, 218-моддалар, № 4, 340-модда, № 5, 464-модда, № 6, 570, 577-моддалар, № 11, 1061, 1062-моддалар; 2023 йил, № 10, 795-модда, № 11, 921-модда; 2024 йил, № 2, 111, 114-моддалар, № 6, 530-модда) 69-моддаси қуйидаги мазмундаги бешинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда ташкил этиладиган ва ишлаб чиқариш кооперативининг шакли бўлган қишлоқ хўжалиги кооперативи қўшма қишлоқ хўжалиги кооперативи шаклида ҳам ташкил этилиши мумкин».

4. Ўзбекистон Республикасининг 1998 йил 30 апрелда қабул қилинган 598-I-сонли Қонуни билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Ер кодексига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1998 йил, № 5-6, 82-модда; 2003 йил, № 9-10, 149-модда; 2004 йил, № 5, 90-модда; 2005 йил, № 1, 18-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2007 йил, № 12, 608-модда; 2009 йил, № 1, 1-модда, № 12, 472-модда; 2011 йил, № 1, 1-модда; 2014 йил, № 1, 2-модда, № 9, 244-модда; 2015 йил, № 8, 312-модда; 2017 йил, № 9, 510-модда; 2018 йил, № 1, 1-модда, № 4, 224-модда, № 7, 432-модда, № 12, 781-модда; 2019 йил, № 1, 1-модда, № 3, 161-модда, № 4, 199-модда, № 8, 469-модда, № 11, 792-модда; 2020 йил, № 9, 540-модда; 2021 йил, № 1, 3-модда, 4-сонга илова, № 8, 800-модда; 2022 йил, № 6, 570, 577-моддалар; 2023 йил, № 10, 795-модда, № 11, 919-модда; 2024 йил, № 7, 629-модда) қуйидаги ўзгартиришлар киритилсин:

1) 49-модданинг :

номидаги «(ширкат хўжаликларига)» деган сўзлар чиқариб ташлансин;

биринчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Қишлоқ хўжалиги кооперативи — қишлоқ хўжалиги фаолиятини амалга ошириш учун пай усулига, жисмоний ва (ёки) юридик шахсларнинг ихтиёрий равишда бирлашишига асосланган мустақил тижорат ташкилоти»;

иккинчи қисми чиқариб ташлансин;

учинчи — еттинчи қисмлари тегишинча иккинчи — олтинчи қисмлар деб ҳисоблансин;

учинчи қисмидаги «(ширкат хўжаликларига)» деган сўзлар чиқариб ташлансин;

тўртинчи қисмидаги «(ширкат хўжаликларига)» деган сўзлар чиқариб ташлансин;

бешинчи қисмининг биринчи ва иккинчи жумлалари қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерлар қишлоқ хўжалиги кооперативларига, қишлоқ хўжалиги корхоналари, муассасалари ва ташкилотларига электрон онлайн-аукцион орқали берилади. Ер участкасининг ижара шартномаси қишлоқ хўжалиги кооперативи раиси, бошқа қишлоқ хўжалиги корхонаси, муассасаси, ташкилоти раҳбари билан туман ҳокими ўртасида тузилади»;

олтинчи қисмидаги «(ширкат хўжаликлари)» деган сўзлар чиқариб ташлансин;

2) 51-модда :

биринчи қисмидаги «(ширкат хўжаликлари)» деган сўзлар чиқариб ташлансин;

иккинчи қисмидаги «(ширкат хўжаликлари)» деган сўзлар чиқариб ташлансин;

учинчи қисмидаги «(ширкат хўжалиги)» деган сўзлар чиқариб ташлансин;

тўртинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Оила (жамоа) пудрати шартномаси ҳар йили қишлоқ хўжалиги кооперативи, бошқа жамоа қишлоқ хўжалиги корхонаси бошқарув органлари орқали шу кооператив, жамоа корхонаси билан ёки бошқа қишлоқ хўжалиги корхоналари, муассасалари ҳамда ташкилотларининг иш берувчиси (маъмурияти) билан оила бошлиғи (жамоанинг ваколат берилган вакили) ўртасида тузилади»;

тўққизинчи қисмидаги «(ширкат хўжалиги)» деган сўзлар чиқариб ташлансин;

3) 52-модданинг матнидаги «(ширкат хўжалиги)» деган сўзлар чиқариб ташлансин.

5. Ўзбекистон Республикасининг 2021 йил 25 февралда қабул қилинган «Аудиторлик фаолияти тўғрисида»ги ЎРҚ-677-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2021 йил, № 2, 146-модда; 2022 йил, № 3, 216, 217-моддалар, № 4, 340-модда; 2023 йил, № 1, 2-модда, № 11, 923-модда; 2024 йил, № 2, 105-модда) 35-моддасининг биринчи қисмига қуйидаги қўшимча ва ўзгартириш киритилсин:

қуйидаги мазмундаги бешинчи хатбоши билан тўлдирилсин:

«қишлоқ хўжалиги кооперативлари»;

бешинчи — тўққизинчи хатбошилар тегишинча олтинчи — ўнинчи хатбошилар деб ҳисоблансин.

Қуйидагилар ўз кучини йўқотган деб топилсин:

1) Ўзбекистон Республикасининг 1998 йил 30 апрелда қабул қилинган «Қишлоқ хўжалиги кооперативи (ширкат хўжалиги) тўғрисида»ги 600-I-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1998 йил, № 5-6, 84-модда);

2) Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг 1998 йил 30 апрелда қабул қилинган «Қишлоқ хўжалиги кооперативи (ширкат хўжалиги) тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунини амалга киритиш тартиби ҳақида»ги 601-I-сонли Қарори (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1998 йил, № 5-6, 85-модда);

3) Ўзбекистон Республикасининг 2003 йил 30 августда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги 535-II-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 2003 йил, № 9-10, 149-модда) XX бўлими ;

4) Ўзбекистон Республикасининг 2003 йил 12 декабрда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги 568-II-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 2004 йил, № 1-2, 18-модда) XIX бўлими ;

5) Ўзбекистон Республикасининг 2008 йил 31 декабрда қабул қилинган «Солиқ тўғрисидаги қонун ҳужжатлари такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонунларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги ЎРҚ-197-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2008 йил, № 12, 640-модда) 20-моддаси ;

6) Ўзбекистон Республикасининг 2009 йил 25 декабрда қабул қилинган «Қишлоқ ва сув хўжалигида иқтисодий ислоҳотлар чуқурлаштирилганлиги муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-240-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2009 йил, № 12, 472-модда) 7-моддаси ;

7) Ўзбекистон Республикасининг 2012 йил 29 декабрда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-345-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2012 йил, № 12, 336-модда) 8-моддаси ;

8) Ўзбекистон Республикасининг 2019 йил 20 мартда қабул қилинган «Мамлакатда ишбилармонлик муҳитини яхшилаш бўйича қўшимча чора-тадбирлар қабул қилинганлиги муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-531-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2019 йил, № 3, 166-модда) 6-моддаси ;

9) Ўзбекистон Республикасининг 2021 йил 21 апрелда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-683-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2021 йил, 4-сонга илова) 89-моддаси ;

10) Ўзбекистон Республикасининг 2022 йил 29 июнда қабул қилинган «Ер участкаларини компенсация эвазига жамоат эҳтиёжлари учун олиб қўйиш тартиб-таомиллари такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-782-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2022 йил, № 6, 577-модда) 6-моддаси ;

11) Ўзбекистон Республикасининг 2024 йил 16 январда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикаси адлия органлари тизими такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-896-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2024 йил, № 1, 5-модда) 5-моддаси ;

12) Ўзбекистон Республикасининг 2024 йил 21 февралда қабул қилинган «Тўловга қобилиятсизлик тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни қабул қилинганлиги муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги ЎРҚ-911-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2024 йил, № 2, 111-модда) 9-моддаси .

58-модда. Ушбу Қонуннинг ижросини, етказилишини, моҳияти ва аҳамияти тушунтирилишини таъминлаш

Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ва бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.

59-модда. Қонунчиликни ушбу Қонунга мувофиқлаштириш

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;

республика ижро этувчи ҳокимият органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.

60-модда. Ушбу Қонуннинг кучга кириши

Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ой ўтгач кучга киради.

Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2024 йил 8 ноябрь,

ЎРҚ-995-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 11.11.2024 й., 03/24/995/0908-сон; 30.07.2025 й., 03/25/1076/0672-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni

Qishloq xoʻjaligi kooperativi toʻgʻrisida

Qonunchilik palatasi tomonidan 2024-yil 17-sentabrda qabul qilingan Senat tomonidan 2024-yil 30-sentabrda maʼqullangan

1-bob. Umumiy qoidalar

1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi

Ushbu Qonunning maqsadi qishloq xoʻjaligi kooperativining tashkil etilishi, faoliyati, qayta tashkil etilishi va tugatilishi sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

2-modda. Qishloq xoʻjaligi kooperativi toʻgʻrisidagi qonunchilik

Qishloq xoʻjaligi kooperativi toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining qishloq xoʻjaligi kooperativi toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

3-modda. Asosiy tushunchalar

Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

vakolatli yoki saylangan vakil — ikki yuz nafardan ortiq aʼzoga ega boʻlgan qishloq xoʻjaligi kooperativi aʼzolarining bir guruhi nomidan qishloq xoʻjaligi kooperativi aʼzolarining umumiy yigʻilishida harakat qilish huquqiga ega boʻlgan qishloq xoʻjaligi kooperativi aʼzosi;

dividend — qishloq xoʻjaligi kooperativining soliqlar va yigʻimlar toʻlanganidan keyin oʻz tasarrufida qoladigan, qishloq xoʻjaligi kooperativi aʼzolari oʻrtasida kiritilgan majburiy va qoʻshimcha pay badallariga mutanosib ravishda taqsimlanishi lozim boʻlgan yillik sof foydaning bir qismi;

zaxira jamgʻarmasi — qishloq xoʻjaligi kooperativi pay fondining oʻn besh foizidan kam boʻlmagan miqdorda yillik sof foyda va boshqa manbalar hisobidan shakllantiriladigan jamgʻarma;

investitsiyalar kirituvchi kooperativ aʼzosi — ushbu Qonunning 14-moddasida belgilangan talablarga asosan mablagʻlarni qishloq xoʻjaligi kooperativining ustaviga muvofiq investitsiya qiluvchi kooperativ aʼzosi sifatida qishloq xoʻjaligi kooperativiga qabul qilingan jismoniy yoki yuridik shaxs. Kooperativning bunday aʼzosi qishloq xoʻjaligi kooperativi tomonidan xizmatlar koʻrsatilishida bevosita ishtirok etmaydi, uning pay badallariga, dividendlar olish huquqiga, subsidiar majburiyatlariga va ovoz berish huquqiga doir talablar esa kooperativ ustavida belgilanadi;

ishonchli shaxs — qishloq xoʻjaligi kooperativi aʼzolarining umumiy yigʻilishida boshqa aʼzoning huquqlarini amalga oshiradigan, kooperativning boshqa aʼzosi tomonidan yozma shaklda tayinlangan va ikki nafardan ortiq kooperativ aʼzosining vakili boʻlishi taqiqlangan qishloq xoʻjaligi kooperativi aʼzosi;

majburiy pay badali — qishloq xoʻjaligi kooperativi aʼzosining majburiy tartibda kiritiladigan va ovoz berish huquqini hamda qishloq xoʻjaligi kooperativi faoliyatida ishtirok etish, qishloq xoʻjaligi kooperativining ustavida nazarda tutilgan xizmatlar va imtiyozlardan foydalanish hamda dividendlar olish huquqini beradigan pay badali;

pay — qishloq xoʻjaligi kooperativi mol-mulkining pul mablagʻlarida yoki boshqa mol-mulkda yoxud mulkiy huquqlarda ifodalanadigan qishloq xoʻjaligi kooperativining mol-mulkini shakllantirishda qishloq xoʻjaligi kooperativi aʼzosining ishtirok etishi miqdorini aks ettiradigan, muayyan nominal qiymatga ega boʻlgan hamda qishloq xoʻjaligi kooperativining pay fondini shakllantirishda qiymat ifodasida hisobga olinadigan qismi;

pay fondi — qishloq xoʻjaligi kooperativi aʼzolari paylarining pulda ifodalangan, pay badallari asosida shakllantiriladigan umumiy summasi;

qishloq xoʻjaligi kooperativi — qishloq xoʻjaligi faoliyatini amalga oshirish uchun pay usuliga, jismoniy va (yoki) yuridik shaxslarning ixtiyoriy ravishda birlashishiga asoslangan mustaqil tijorat tashkiloti;

qishloq xoʻjaligi kooperativi aʼzosi — pay badali kiritgan, qishloq xoʻjaligi kooperativiga ovoz berish huquqi bilan qabul qilingan va qishloq xoʻjaligi kooperativining majburiyatlari boʻyicha subsidiar javobgar boʻlgan jismoniy yoki yuridik shaxs;

qoʻshimcha pay badali — qishloq xoʻjaligi kooperativi aʼzosining majburiy pay badaliga qoʻshimcha ravishda ixtiyoriy asosda kiritiladigan va unga dividendlar olish huquqini beradigan pay badali;

qoʻshma qishloq xoʻjaligi kooperativi — kamida uchta qishloq xoʻjaligi kooperativi tomonidan qoʻshma markazlashtirilgan faoliyatni yuritish uchun tashkil etilgan qishloq xoʻjaligi kooperativi.

4-modda. Qishloq xoʻjaligi kooperativi faoliyatining asosiy prinsiplari

Qishloq xoʻjaligi kooperativining (bundan buyon matnda kooperativ deb yuritiladi) faoliyati quyidagi prinsiplarga asoslanadi:

kooperativ aʼzoligiga kirish va undan chiqishning ixtiyoriyligi, ushbu Qonun talablariga muvofiq boʻlgan har qanday shaxslar uchun kooperativ aʼzoligiga kirish imkoniyati;

kooperativ faoliyatidagi oʻzini oʻzi boshqarish va mustaqillik;

kooperativ ustavida nazarda tutilgan tartibda uning ishi ustidan kooperativ aʼzolarining nazorat qilishi;

uning faoliyatida kooperativ aʼzolarining iqtisodiy jihatdan ishtirok etishi;

kooperativ aʼzolari oʻrtasida daromadni (foydani) ularning paylariga muvofiq mutanosib ravishda taqsimlash;

kooperativlar oʻrtasidagi hamkorlikni rivojlantirish;

kooperativni ijtimoiy jihatdan rivojlantirish.

5-modda. Kooperativning faoliyat turlari

Kooperativ faoliyatining asosiy turi qishloq xoʻjaligi sohasida xizmatlar koʻrsatishdan iborat.

Kooperativ qishloq xoʻjaligi sohasida xizmatlar koʻrsatish bilan bir qatorda qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini yetishtirish, saqlash, qayta ishlash va realizatsiya qilish, shuningdek qonunda taqiqlanmagan boshqa faoliyat turlari bilan shugʻullanish huquqiga ega.

2-bob. Kooperativni tashkil etish

6-modda. Kooperativning firma nomi va joylashgan yeri

Kooperativ oʻzining tashkiliy-huquqiy shakli koʻrsatilgan toʻliq firma nomiga va qisqartirilgan firma nomiga ega boʻlishi kerak.

Kooperativning toʻliq firma nomida uning toʻliq nomi va “Qishloq xoʻjaligi kooperativi” degan soʻzlar boʻlishi kerak. Kooperativning qisqartirilgan firma nomida uning qisqartirilgan nomi va “Qishloq xoʻjaligi kooperativi” degan soʻzlar yoki “QXK” abbreviaturasi boʻlishi kerak.

Kooperativning joylashgan yeri uning davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan joyi boʻyicha belgilanadi. Kooperativning taʼsis hujjatlarida kooperativ boshqaruv organlarining doimiy joylashgan yeri yoki u oʻzining asosiy faoliyatini amalga oshiradigan joy kooperativning joylashgan yeri sifatida belgilanishi mumkin.

Kooperativ u bilan aloqalarni saqlab turish uchun pochta manziliga va elektron pochta manziliga ega boʻlishi kerak.

Kooperativ joylashgan yeri (pochta manzili) oʻzgarganligi va elektron pochta manzili almashganligi toʻgʻrisida kooperativ aʼzolarini xabardor qilishi kerak. Kooperativning joylashgan yerini (pochta manzilini) oʻzgartirish qonunchilikda nazarda tutilgan talablarga rioya etilgan holda xabardor qilish tartibida, davlat xizmatlari markazini xabardor qilish orqali amalga oshiriladi.

7-modda. Kooperativni tashkil etish tartibi

Kooperativ kamida yetti nafar jismoniy va (yoki) yuridik shaxslardan iborat tarkibda tashkil etilishi mumkin.

Qoʻshma kooperativ kamida uchta kooperativdan iborat tarkibda tashkil etilishi mumkin.

Ushbu Qonunda nazarda tutilgan, kooperativga taalluqli boʻlgan barcha qoidalar qoʻshma kooperativga nisbatan ham qoʻllaniladi, bundan kooperativ aʼzolarining eng kam soniga taalluqli qoidalar mustasno.

Kooperativ tashkil etish istagini bildirgan jismoniy va (yoki) yuridik shaxslar taʼsis qoʻmitasini tuzadi.

Taʼsis qoʻmitasining vazifalari jumlasiga quyidagilar kiradi:

kooperativ ustavining loyihasini tayyorlash;

tashkil etiladigan kooperativ muassislarining taʼsis yigʻilishini tayyorlash va oʻtkazish.

Kooperativ muassislarining taʼsis yigʻilishi:

kooperativni tashkil etish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi;

kooperativ ustavini tasdiqlaydi;

kooperativ ustavi tasdiqlangan hujjatga oʻz ismi, familiyasi va manzillarini koʻrsatgan holda, yuridik shaxslarga nisbatan esa oʻz vakillarining vakolatlarini tasdiqlaydigan hujjatni koʻrsatgan holda imzo qoʻygan taʼsis yigʻilishi ishtirokchilarini kooperativ aʼzoligiga qabul qilish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi;

kooperativning boshqaruv organlarini, shu jumladan kooperativ boshqaruvini, kooperativ boshqaruvi raisini va kooperativning kuzatuv kengashi aʼzolarini saylaydi.

8-modda. Kooperativni davlat roʻyxatidan oʻtkazish

Kooperativ yuridik shaxs sifatida davlat roʻyxatidan oʻtkazilishi lozim.

Kooperativni davlat roʻyxatidan oʻtkazish qonunchilikda belgilangan tartibda davlat xizmatlari markazi tomonidan kooperativ boshqaruvi beradigan arizaga asosan amalga oshiriladi. Mazkur arizaga kooperativning tasdiqlangan ustavi, kooperativ boshqaruvini, kooperativ boshqaruvi raisini va kooperativning kuzatuv kengashini saylash toʻgʻrisidagi hujjatlar, shuningdek kooperativ muassislari taʼsis yigʻilishining bayonnomasi ilova qilinadi.

Kooperativ qonunchilikda belgilangan tartibda davlat xizmatlari markazida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan kundan eʼtiboran tashkil etilgan deb hisoblanadi va yuridik shaxs huquqlariga ega boʻladi.

Kooperativni davlat roʻyxatidan oʻtkazish faqat, agar kooperativni tashkil etishda ushbu Qonunda va boshqa qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan tartib buzilgan boʻlsa yoki taʼsis hujjatlari qonunga muvofiq boʻlmagan taqdirda, rad etilishi mumkin.

9-modda. Kooperativ ustavi

Kooperativ ustavi kooperativning taʼsis hujjatidir.

Kooperativ ustavi yozma shaklda bayon etilishi va kooperativ muassislarining taʼsis yigʻilishida tasdiqlanishi kerak.

Kooperativ ustavida quyidagilar koʻrsatilishi kerak:

kooperativning firma nomi va joylashgan yeri (pochta manzili);

kooperativning faoliyat muddati yoki kooperativ faoliyatining muddatsiz xususiyatga ega ekanligiga koʻrsatma;

kooperativ faoliyatining maqsadi, ixtisoslashuvi va kamida bitta yoʻnalishi;

kooperativga aʼzo boʻlib kirish tartibi va shartlari;

kooperativga aʼzolikni tugatish asoslari va tartibi, shu jumladan kooperativ aʼzoligidan chiqish yoki kooperativ aʼzoligidan chiqarish tartibi;

kooperativning xoʻjalik faoliyatiga uning aʼzolari boʻlmagan shaxslarni jalb etish shartlari va tartibi;

kooperativ aʼzolarining kooperativ xizmatlaridan foydalanish majburiyatlari toʻgʻrisidagi yoki bunday majburiyatlar mavjud emasligi haqidagi qoidalar;

kooperativ aʼzosining majburiy pay badali miqdori, uning kooperativning barcha aʼzolari uchun tengligi;

kooperativ aʼzolari tomonidan kooperativ xizmatlaridan foydalanish darajasi yoki ulardan kooperativ aʼzosiga aloqasi boʻlgan iqtisodiy omillarga asosan foydalanish;

qoʻshimcha pay badalini kiritish shartlari va uning eng koʻp miqdori;

kooperativ aʼzolari tomonidan pay badallarini kiritish tartibi, shu jumladan pay badallarining kamida oʻn foizini kiritish muddati;

kooperativ aʼzolari tomonidan pay badali hisobiga kiritiladigan mol-mulk qiymatini baholash tartibi;

zaxira jamgʻarmasini shakllantirish shartlari, shu jumladan zaxira jamgʻarmasiga yoʻnaltiriladigan yillik sof foydaning va boshqa manbalarning ulushini belgilash hamda zaxira jamgʻarmasining miqdorini belgilash;

kooperativning boʻlinmas va boshqa jamgʻarmalarini shakllantirish miqdorlari va tartibi hamda ulardan foydalanish tartibi;

kooperativning foyda va zararlarini hisoblash hamda taqsimlash tartibi;

kooperativ aʼzolarining kooperativ majburiyatlariga doir subsidiar javobgarligi shartlari, mazkur javobgarlikning muayyan miqdorlar bilan cheklanmaganligi yoki cheklanganligi;

kooperativ boshqaruvi organlarining tarkibi, vakolatlari va majburiyatlari, ular tomonidan qarorlar qabul qilish tartibi, shu jumladan bir ovozdan qabul qilishni yoki koʻpchilik ovozni talab etadigan masalalar yuzasidan qarorlar qabul qilish tartibi;

kooperativ aʼzolarining huquq va majburiyatlari;

kooperativ aʼzolarining kooperativ faoliyatida ishtirok etishining oʻziga xos xususiyatlari, tartibi va shartlari;

kooperativning qoʻshma kooperativlarga, kooperativlar uyushmalariga va boshqa tashkilotlarga aʼzo boʻlish tartibi hamda shartlari;

kooperativni qayta tashkil etish va tugatish, kooperativning qarzlarini qoplash hamda qolgan aktivlarni kooperativ aʼzolari oʻrtasida taqsimlash tartibi va shartlari;

kooperativ boshqaruvining yirik bitimlarni yoki manfaatlar toʻqnashuvi mavjud boʻlgan bitimlarni tuzish huquqi, bitim sababli yetkazilgan zararlarning oʻrnini qoplash va uning oqibatlarini bartaraf etish tartibi;

majburiy pay badalining nominal qiymati, paylar soni, aʼzolar tomonidan majburiy pay badali qiymatining kamida oʻn foizini kiritish muddati;

kooperativ aʼzolari oʻrtasida paylar boʻyicha taqsimlanadigan dividendlar miqdorini belgilash tartibi;

kooperativ boshqaruvi raisining vakolatlari;

auditorga yoki auditorlik tashkilotiga doir talablar.

Kooperativ ustavida quyidagilar ham nazarda tutilishi mumkin:

kooperativ aʼzolarining uchdan ikki qismi tomonidan qarorlar qabul qilinishi kerak boʻlgan masalalar roʻyxatini kengaytirish va ushbu masalalar boʻyicha qarorlar qabul qilish uchun zarur boʻlgan yuqori kvorumning boshlanishini belgilash;

kooperativ aʼzolarining soni ikki yuz nafardan ortiq boʻlgan kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi kooperativ aʼzolari tomonidan saylangan vakillardan (vakillar yigʻilishidan) iborat boʻlishi;

qoʻshimcha pay badali miqdorining cheklanishi va qoʻshimcha shartlar belgilanishi;

kooperativ boshqaruvi raisida va kooperativ boshqaruvi aʼzolarida iqtisodiyot, qishloq xoʻjaligi, boshqaruv sohasida yoki boshqa sohalarda yuqori malaka hamda koʻp yillik tajribaning mavjud boʻlishi zarurligi.

Kooperativ ustavida qonunchilikka zid boʻlmagan boshqa qoidalar ham boʻlishi mumkin.

10-modda. Kooperativ ustaviga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish

Kooperativ ustaviga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kooperativ aʼzolari umumiy yigʻilishi ishtirokchilarining koʻpchilik ovozi bilan qabul qilinadigan kooperativ aʼzolari umumiy yigʻilishi qaroriga koʻra kiritiladi. Kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishini oʻtkazish toʻgʻrisida xabarnoma yuborilganda unda kooperativ ustaviga kiritiladigan oʻzgartirish va qoʻshimchalarning mazmuni aks ettirilishi kerak.

Kooperativ ustaviga kiritiladigan quyidagi oʻzgartirish va qoʻshimchalar kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishida ishtirok etayotgan kooperativ aʼzolarining kamida toʻrtdan uch qismi tomonidan maʼqullanishi kerak:

kooperativ faoliyatining maqsadini oʻzgartirish;

kooperativ aʼzolarining kooperativ xizmatlaridan foydalanish majburiyatlarini belgilash;

kooperativ aʼzolarining kooperativ faoliyatida ishtirok etishga doir majburiyatlarini belgilash;

payning yoki majburiy pay badalining miqdorini oshirish;

kooperativning investitsiya kirituvchi aʼzolari toʻgʻrisidagi qoidalarni oʻzgartirish;

kooperativni qayta tashkil etish yoki tugatish haqidagi qoidalarni oʻzgartirish.

Kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishida kooperativ ustaviga kiritiladigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar kooperativ boshqaruvining arizasiga asosan tegishli davlat xizmatlari markazida davlat roʻyxatidan oʻtkazilishi lozim.

11-modda. Kooperativning huquq va majburiyatlari

Kooperativ quyidagi huquqlarga ega:

faoliyatni qonunchilikka muvofiq hamda kooperativ ustavida belgilangan kooperativ faoliyatining maqsadlari doirasida amalga oshirish;

vakolatxonalar va filiallarni ochish, unitar korxonalarni tashkil etish, ularning huquqlarini Oʻzbekiston Respublikasi hududida va uning tashqarisida himoya qilish;

qonunchilikda belgilangan tartibda mol-mulkka egalik qilish va undan foydalanish, mol-mulkni, shu jumladan kooperativning pay fondiga kooperativ aʼzosi tomonidan pay badali sifatida kiritilgan mol-mulkni sotib olish yoki hadya qilish, lizingga yoki ijaraga olish, sotish, garovga qoʻyish;

kooperativning zaxira, boʻlinmas va boshqa jamgʻarmalarini shakllantirish hamda ularning mablagʻlaridan foydalanish, shuningdek zaxira jamgʻarmasining mablagʻlarini banklarda va kredit tashkilotlarida joylashtirish (depozit), ularni qimmatli qogʻozlarga va boshqa mol-mulkka kiritish;

shartnomalar (bitimlar) tuzish;

qonunchilikka va kooperativ ustaviga muvofiq jismoniy va yuridik shaxslardan qarzlar jalb etish, kreditlar olish hamda homiylik xayriya mablagʻlaridan foydalanish;

qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini yetishtirish, saqlash, qayta ishlash va realizatsiya qilish;

boshqa kooperativlar va qoʻshma kooperativlar, klasterlar hamda boshqa yuridik shaxslar bilan hamkorlik uchun zarur boʻlgan xizmatlar koʻrsatish;

qonunchilikda belgilangan tartibda tashqi iqtisodiy faoliyatni amalga oshirish;

respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarining, maʼmuriy-huquqiy faoliyatni amalga oshirishga vakolatli boʻlgan organlarning, fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining va ular mansabdor shaxslarining ushbu Qonunga hamda boshqa qonunchilik hujjatlariga muvofiq boʻlmagan, shuningdek kooperativning huquqlari va qonuniy manfaatlarini buzadigan qarorlari yoki harakatlari (harakatsizligi) ustidan arizalar bilan sudga murojaat qilish;

kooperativning moliyaviy salohiyatini oshirish, kooperativning aktivlarini samarali boshqarish va boshqa yuridik shaxslar bilan manfaatli hamkorlikni amalga oshirish;

kooperativni qayta tashkil etish yoki tugatish bilan bogʻliq jarayonlarni amalga oshirish.

Kooperativ qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Kooperativ:

kooperativ tomonidan tuzilgan shartnomalarga (bitimlarga) doir majburiyatlarni bajarishi;

qonunchilikda nazarda tutilgan soliqlar va yigʻimlarni toʻlashi;

mehnat shartnomasi boʻyicha kooperativda ishlaydigan shaxslarga mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikda nazarda tutilgan mehnatga haq toʻlashning eng kam miqdoridan kam boʻlmagan miqdorda ish haqi tayinlashi, xodimlarga ish haqining oʻz vaqtida toʻlanishini taʼminlashi, ish beruvchi sifatida oʻz fuqarolik javobgarligini sugʻurta qilishi;

mehnatni muhofaza qilish va texnika xavfsizligi, ekologiya, sanitariya va gigiyena sohasidagi qonunchilik hamda normativ hujjatlar talablariga rioya etishi;

raqobat va isteʼmolchilarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga rioya etishi;

texnik jihatdan tartibga solish toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga rioya etishi;

kooperativning joylashgan yeri (pochta manzili) va boshqa rekvizitlari oʻzgarganligi toʻgʻrisida tegishli davlat organlarini oʻz vaqtida xabardor qilishi;

buxgalteriyaga oid, moliyaviy va statistik hisobotlarni qonunchilik talablariga muvofiq yuritishi;

kooperativ faoliyati toʻgʻrisidagi hisobotlarni belgilangan tartibda va belgilangan muddatlarda tegishli davlat organlariga taqdim etishi shart.

Kooperativning zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

3-bob. Kooperativga aʼzolik

12-modda. Kooperativ aʼzolari

Oʻn olti yoshga toʻlgan jismoniy shaxslar, shuningdek kooperativ ustavi talablariga javob beradigan yuridik shaxslar kooperativ aʼzolari boʻlishi mumkin.

Qoʻshma kooperativ ustavining talablariga javob beradigan va ularni tan oladigan kooperativlar qoʻshma kooperativ aʼzolari boʻlishi mumkin.

Agar kooperativ ustavida bir vaqtning oʻzida boshqa kooperativlarga aʼzo boʻlish taqiqlanmagan boʻlsa, kooperativ aʼzosi bir yoki bir necha kooperativga aʼzo boʻlishi mumkin.

Kooperativ ustavida kooperativ aʼzoligiga kirish shartlariga qoʻyiladigan quyidagi qoʻshimcha talablar nazarda tutilishi mumkin:

kooperativ aʼzoligiga qabul qilinayotgan jismoniy shaxsning malaka darajasi;

kooperativ aʼzoligiga qabul qilinayotgan jismoniy yoki yuridik shaxsning kooperativ joylashgan yerdan uzoqligi.

Kooperativ ustavida kooperativ aʼzolariga nisbatan ushbu Qonunga zid boʻlmagan boshqa talablar ham nazarda tutilishi mumkin.

13-modda. Investitsiyalar kirituvchi kooperativ aʼzolari

Kooperativ faoliyatiga aloqador boʻlmagan jismoniy yoki yuridik shaxslar kooperativ ustavining investitsiyalar kirituvchi kooperativ aʼzolari toʻgʻrisidagi qoidalariga binoan investitsiyalar kirituvchi kooperativ aʼzolari sifatida kooperativga kirishi mumkin.

Investitsiyalar kirituvchi kooperativ aʼzosining pay badali investitsiyalar kirituvchi kooperativ aʼzolari toʻgʻrisidagi kooperativ ustavining dividendlar olishga doir huquq haqidagi, ovoz berish huquqi toʻgʻrisidagi, kooperativning boshqaruv organlariga saylanish huquqi haqidagi qoidalariga hamda kooperativ ustavining boshqa qoidalariga muvofiq boʻlishi kerak.

Shaxsning investitsiyalar kirituvchi kooperativ aʼzosi sifatida kooperativga kirishi ushbu Qonunning 14-moddasiga muvofiq amalga oshiriladi, kooperativdagi aʼzolikni tugatish esa ushbu Qonunning 17-moddasiga muvofiq amalga oshiriladi. Bunda kooperativ boshqaruvining kooperativ aʼzoligiga qabul qilish toʻgʻrisidagi qarori va kooperativ boshqaruvining kooperativdagi aʼzolikni tugatish haqidagi taklifi kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi tomonidan tasdiqlanishi kerak.

Kooperativ aʼzoligiga qabul qilinayotgan investitsiyalar kirituvchi shaxs kooperativ ustavining investitsiyalar kirituvchi kooperativ aʼzolari toʻgʻrisidagi qoidalariga muvofiq boʻlishi kerak.

Investitsiyalar kirituvchi kooperativ aʼzolari boshqa kooperativ aʼzolariga nisbatan ustunlikka ega boʻlishi mumkin emas.

Investitsiyalar kirituvchi kooperativ aʼzolari kooperativning kuzatuv kengashiga kooperativ kuzatuv kengashi aʼzolarining koʻpi bilan toʻrtdan birini tashkil etuvchi miqdorda saylanishi mumkin.

14-modda. Kooperativga aʼzo boʻlib kirish

Kooperativga aʼzo boʻlib kirish istagini bildirgan jismoniy va yuridik shaxslar kooperativ davlat roʻyxatidan oʻtkazilganidan keyin kooperativ aʼzoligiga qabul qilish toʻgʻrisida kooperativ boshqaruviga ariza beradi. Kooperativ boshqaruvining kooperativ aʼzoligiga qabul qilish toʻgʻrisidagi qarori kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi tomonidan tasdiqlanishi lozim. Kooperativ aʼzoligiga qabul qilish toʻgʻrisidagi arizada kooperativ ustavi bilan tanishib chiqilganlik toʻgʻrisidagi tasdiq, shuningdek kooperativ ustavining kooperativ aʼzolariga doir talablariga rioya etish boʻyicha majburiyat, shu jumladan majburiy va qoʻshimcha pay badallarini kiritish haqidagi majburiyat hamda boshqalar koʻrsatilishi kerak.

Kooperativ ustavida kooperativ aʼzoligiga qabul qilishga taalluqli boʻlgan boshqa qoidalar ham nazarda tutilishi mumkin.

Kooperativ boshqaruvining kooperativ aʼzoligiga qabul qilish haqidagi yoki kooperativ aʼzoligiga qabul qilishni rad etish toʻgʻrisidagi qarori kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishida koʻrib chiqiladi.

Kooperativ boshqaruvining qarorini kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi tomonidan koʻrib chiqish yakunlariga koʻra kooperativ boshqaruvining kooperativ aʼzoligiga qabul qilish yoki kooperativ aʼzoligiga qabul qilishni rad etish toʻgʻrisidagi qarorini tasdiqlash yoki tasdiqlamaslik haqida qaror qabul qilinadi.

Kooperativ aʼzoligiga qabul qilishni rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qilish uchun asoslar kooperativ ustavida nazarda tutiladi.

Kooperativ aʼzoligiga qabul qilishni rad etish toʻgʻrisidagi asoslantirilgan qaror va rad etish sabablari arizachi eʼtiboriga yozma shaklda yetkaziladi. Arizachi ushbu qaror ustidan kooperativ aʼzolarining navbatdagi umumiy yigʻilishida shikoyat qilish huquqiga ega.

Kooperativ aʼzoligiga qabul qilishni rad etish uchun asos boʻlib xizmat qilgan sabablar bartaraf etilgan taqdirda, arizachi kooperativ aʼzoligiga qabul qilish toʻgʻrisida takroran ariza berishga haqli.

Kooperativ aʼzoligiga qabul qilishni rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qilish asoslari va shikoyatlarni koʻrib chiqish tartibi kooperativ ustavida belgilanadi.

Arizachi kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi tomonidan kooperativ boshqaruvining kooperativ aʼzoligiga qabul qilish toʻgʻrisidagi qarorini tasdiqlash haqidagi qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran kooperativ aʼzoligiga qabul qilingan hisoblanadi.

15-modda. Kooperativ aʼzolarining reyestrini yuritish

Kooperativ aʼzolarining reyestri kooperativ boshqaruvi tomonidan yuritiladi va unda kooperativning har bir aʼzosi toʻgʻrisida quyidagi maʼlumotlar koʻrsatiladi:

jismoniy shaxslar uchun — jismoniy shaxsning shaxsiy identifikatsiya raqami, familiyasi, ismi, otasining ismi, yashash joyi, elektron pochta manzili;

yuridik shaxslar uchun — soliq toʻlovchining identifikatsiya raqami, yuridik shaxsning toʻliq nomi, joylashgan yeri (pochta manzili), elektron pochta manzili;

yuridik shaxslar boʻlgan kooperativ aʼzolarining vakolatli vakillari boʻlgan shaxslar uchun — familiyasi, ismi, otasining ismi, yuridik shaxsda egallagan lavozimi va ishonchnoma;

kooperativ aʼzoligiga kirish asosi, aʼzo boʻlib kirishning maqsadi va sanasi;

majburiy pay badalining miqdori va kiritilgan sanasi;

pay badalining turi (pul mablagʻlari, mol-mulk, shu jumladan qishloq xoʻjaligiga moʻljallanmagan yer uchastkasiga boʻlgan huquq, boshqa mulkiy huquqlar);

qoʻshimcha pay badalining miqdori va uning kiritilgan sanasi;

qaytarilgan payning miqdori (mavjud boʻlgan taqdirda) va uning toʻlangan sanasi;

kooperativga aʼzolikni tugatish sanasi toʻgʻrisidagi axborot.

Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan maʼlumotlarga qoʻshimcha ravishda kooperativ aʼzolarining reyestrida boshqa maʼlumotlar ham koʻrsatilishi mumkin.

Kooperativ aʼzosi kooperativ aʼzolarining reyestrida koʻrsatilgan faqat oʻzining maʼlumotlari bilan tanishishga haqli.

Boshqa shaxslar kooperativ aʼzolarining reyestrida mavjud boʻlgan kooperativ aʼzosi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar bilan faqat ushbu kooperativ aʼzosining roziligi bilan tanishishi mumkin.

Kooperativ aʼzolarining reyestridan foydalanish imkoniga ega boʻlgan shaxslar undagi maʼlumotlarni oshkor qilishga haqli emas, bundan qonunchilikda belgilangan hollar mustasno.

16-modda. Kooperativ aʼzosining huquq va majburiyatlari

Kooperativ aʼzosi quyidagi huquqlarga ega:

kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishida ishtirok etish, savollar berish va takliflar kiritish;

kiritilgan pay badalining miqdoridan qatʼi nazar, kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishida bir ovoz berish huquqidan foydalanish;

kooperativ faoliyatida ishtirok etish, kooperativ boshqaruvi aʼzolarini, kooperativ boshqaruvi raisini yoki kooperativ kuzatuv kengashi aʼzolarini saylash va kooperativ aʼzoligiga saylanish, kooperativ boshqaruvi raisi yoki kooperativ kuzatuv kengashining aʼzosi etib saylanish, ijrochi direktor lavozimiga nomzodni ilgari surish;

kooperativ aʼzolarining navbatdan tashqari umumiy yigʻilishini chaqirish toʻgʻrisida taklif kiritish;

kooperativ boshqaruvining bir yil davomidagi faoliyati toʻgʻrisidagi xulosa bilan, shuningdek yillik moliyaviy hisoboti hamda kooperativ kuzatuv kengashining faoliyati haqidagi xulosa va moliyaviy hisobot bilan ular kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishida muhokama qilinguniga qadar tanishib chiqish;

kooperativ aʼzolari umumiy yigʻilishining bayonnomasi bilan tanishib chiqish;

kooperativ boshqaruvidan ushbu Qonunda va kooperativ ustavida nazarda tutilgan majburiyatlarning bajarilishini talab qilish;

kooperativning moliyaviy holati, faoliyati va uning boshqaruvi toʻgʻrisidagi zarur maʼlumotlarni olish;

kooperativ xizmatlaridan foydalanish;

kooperativ yillik sof foydasining kooperativ aʼzolari oʻrtasida taqsimlangan qismidan dividendlar olish;

agar kooperativ ustavida boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, boshqa kooperativga aʼzo boʻlib kirish yoki yuridik shaxsning paychisi boʻlish;

oʻz xohishiga koʻra kooperativ aʼzoligidan chiqish va kiritilgan payni olish;

kooperativ tugatilganidan keyin kooperativning mol-mulkini sotishdan olingan ulushni olish.

Kooperativ aʼzosi qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Kooperativ aʼzosi:

kooperativ ustaviga rioya etishi, kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi qarorlarini bajarishi;

kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishida ishtirok etishi;

kooperativning tadbirkorlik faoliyatida faol ishtirok etishi;

kooperativ ustavida belgilangan miqdorda va tartibda pay badalini kiritishi;

kooperativ va kooperativning boshqa aʼzolari bilan tuzilgan shartnomaga koʻra oʻz majburiyatlarini bajarishi;

boshqa kooperativ aʼzoligiga kirgan taqdirda, bu haqda oʻzi aʼzo boʻlgan kooperativ boshqaruvini xabardor qilishi shart.

Kooperativ aʼzosining zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

17-modda. Kooperativga aʼzolikni tugatish

Kooperativga aʼzolik quyidagi hollarda joriy moliya yili tamomlanganidan keyin tugatiladi:

kooperativ aʼzosi kooperativ aʼzoligidan chiqish toʻgʻrisidagi arizaga asosan kooperativ aʼzoligidan chiqqanda;

kooperativ aʼzosi boʻlgan jismoniy shaxs vafot etganda;

sudning jismoniy shaxs boʻlgan kooperativ aʼzosini bedarak yoʻqolgan deb topish yoki vafot etgan yoxud muomalaga layoqatsiz deb eʼlon qilish toʻgʻrisidagi qarori kuchga kirganda;

kooperativ aʼzosi boʻlgan yuridik shaxs tugatilganda;

kooperativ aʼzosi davlat fuqarolik xizmatiga kirganda;

kooperativ aʼzosi oʻz payini mazkur kooperativning boshqa aʼzosiga toʻliq hajmda oʻtkazganda — kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi tomonidan tegishli qaror qabul qilingan sanadan eʼtiboran;

kooperativ aʼzoligidan chiqarilganda.

Kooperativning har bir aʼzosi ushbu Qonunda va kooperativ ustavida belgilangan tartibda kooperativ aʼzoligidan ixtiyoriy ravishda chiqish huquqiga ega.

Kooperativ aʼzosi kooperativ boshqaruviga yozma ariza bergan holda kooperativ aʼzoligidan chiqishi mumkin. Kooperativ aʼzoligidan chiqish toʻgʻrisidagi ariza, agar kooperativ ustavida boshqa muddat nazarda tutilmagan boʻlsa, kooperativning joriy moliya yili tugaguniga qadar uch oydan kechiktirmay berilishi kerak.

Kooperativ aʼzoligidan chiqish istagini bildirgan yoki kooperativ aʼzoligidan chiqarilgan kooperativ aʼzosi, agar kooperativ ustavida payning oʻtkazilishi taqiqlanmagan boʻlsa, oʻzining payini toʻliq hajmda ushbu kooperativning boshqa aʼzosiga istalgan vaqtda oʻtkazish huquqiga ega. Bu holda taraflar oʻrtasida yozma kelishuv imzolanib, bu haqda kooperativ boshqaruvi yozma shaklda xabardor qilinadi.

Agar kooperativ ustavida kooperativ aʼzosi payining eng koʻp miqdori belgilangan boʻlsa, kooperativ aʼzosi payining umumiy miqdori ushbu moddaning toʻrtinchi qismida nazarda tutilgan tartibda kooperativning boshqa aʼzosi tomonidan oʻtkazilgan pay bilan birga kooperativ aʼzosi payining belgilangan eng koʻp miqdoridan oshib ketmasligi kerak.

Kooperativ aʼzosi boʻlgan jismoniy shaxs vafot etgan deb eʼlon qilingan taqdirda, payga doir huquq uning merosxoʻrlariga oʻtadi.

Agar merosxoʻrlar soni ikki nafar yoki undan ortiq merosxoʻrlarni tashkil etsa, barcha merosxoʻrlar oʻzini kooperativ aʼzoligiga qabul qilish toʻgʻrisidagi masala hal etilguniga qadar kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishida faqat bitta ovoz berish huquqiga ega boʻladi.

Agar kooperativ ustavida boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, merosxoʻrni kooperativ aʼzoligiga qabul qilish toʻgʻrisidagi masala ushbu Qonunning 14-moddasiga muvofiq koʻrib chiqiladi.

Agar vafot etgan aʼzoning merosxoʻri kooperativ aʼzoligiga qabul qilinmasa, unga vafot etgan kooperativ aʼzosi payining qiymati toʻlanishi kerak.

18-modda. Kooperativ aʼzoligidan chiqarish

Kooperativ aʼzosi quyidagi hollarda kooperativ aʼzoligidan joriy moliya yili tugashi bilan chiqarilishi mumkin:

kooperativ ustavida nazarda tutilgan majburiyatlarni kooperativ boshqaruvining yozma ogohlantirishlariga qaramay, uzrli sabablarsiz muntazam ravishda (ikki va undan koʻp marotaba) bajarmaganda;

kooperativ ustavida nazarda tutilgan majburiyatlar bajarilmaganligi sababli kooperativga zarar yetkazilganda;

boshqa kooperativga aʼzo boʻlib kirganda, agar bu kooperativ ustavida taqiqlangan boʻlsa;

u tomonidan boshqa kooperativ tuzilganda, agar bu kooperativ ustavida taqiqlangan boʻlsa.

Kooperativ ustavida kooperativ aʼzoligidan chiqarishning qonunchilikka zid boʻlmagan boshqa asoslari nazarda tutilishi mumkin.

Kooperativ aʼzoligidan chiqarish toʻgʻrisidagi masala kooperativ boshqaruvi tomonidan koʻrib chiqiladi. Kooperativ boshqaruvining kooperativ aʼzosini kooperativ aʼzoligidan chiqarish toʻgʻrisidagi taklifi tegishli qaror qabul qiladigan kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishida koʻrib chiqiladi.

Kooperativ boshqaruvi kooperativ aʼzoligidan chiqarilayotgan kooperativ aʼzosini kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi oʻtkazilishi toʻgʻrisida kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi oʻtkaziladigan sanadan kamida ikki hafta oldin xabardor qilishi va xabarnomada uni kooperativ aʼzoligidan chiqarish asoslarini koʻrsatishi kerak.

Kooperativ aʼzosini kooperativ aʼzoligidan chiqarish toʻgʻrisidagi masala kooperativ boshqaruvining taklifiga koʻra kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishida kooperativ aʼzoligidan chiqarilayotgan shaxs ishtirokida koʻrib chiqiladi va hal qilinadi. Kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishida kooperativ aʼzoligidan chiqarilayotgan kooperativ aʼzosiga uning kooperativ aʼzoligidan chiqarilishi yuzasidan oʻz fikrini bildirish huquqi beriladi.

Kooperativdan chiqarilayotgan, tegishli tarzda xabardor qilingan shaxs uni kooperativdan chiqarish toʻgʻrisidagi masala koʻrib chiqilishi kerak boʻlgan kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishiga ketma-ket ikki martadan ziyod kelmagan taqdirda, mazkur masala kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishida kooperativdan chiqarilayotgan shaxsning ishtirokisiz koʻrib chiqilishi mumkin.

Kooperativ aʼzoligidan chiqarilgan shaxs kooperativ aʼzoligidan chiqarish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan paytdan eʼtiboran kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishida ishtirok etish huquqini yoʻqotadi, shuningdek kooperativ boshqaruvi yoki kooperativ kuzatuv kengashi aʼzosining yoxud kooperativ boshqaruvi raisining majburiyatlaridan ozod etiladi (agar kooperativ aʼzoligidan chiqarilgan shaxs bu majburiyatlarni bajargan boʻlsa).

Kooperativ aʼzoligidan chiqarilgan shaxs qonunchilikda belgilangan tartibda sudga shikoyat bilan murojaat qilishi mumkin.

Kooperativga aʼzolikni tugatish kooperativ boshqaruvining kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi tomonidan kooperativ aʼzoligidan chiqarish toʻgʻrisidagi taklifi tasdiqlangan paytdan eʼtiboran haqiqiy hisoblanadi.

Kooperativ aʼzoligidan chiqarilgan kooperativ aʼzosi payni olib ketishi mumkin yoki unga payning qiymati ushbu Qonunning 19-moddasiga muvofiq toʻlanishi mumkin.

19-modda. Kooperativga aʼzoligi tugatilgan shaxsga payni qaytarish

Kooperativga aʼzoligi tugatilgan shaxsga payning qiymati, shuningdek kooperativ ustavida nazarda tutilgan toʻlovlar moliyaviy hisobot yilining yakunlariga koʻra kooperativning yillik balansi kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi tomonidan tasdiqlanganidan keyin olti oy ichida toʻlanishi kerak.

Kooperativga aʼzoligi tugatilgan shaxsga boshqa toʻlovlar (agar kooperativ ustavida bunday toʻlovlar nazarda tutilgan boʻlsa) amalga oshirilishi mumkin. Kooperativga aʼzoligi tugatilgan shaxs kooperativning zaxira jamgʻarmasidan yoki boshqa aktivlari hisobidan toʻlash toʻgʻrisidagi talab bilan murojaat qilish huquqiga ega emas.

Kooperativga aʼzoligi tugatilgan shaxs oʻz payini toʻliq hajmda kooperativning boshqa aʼzosiga oʻtkazgan taqdirda, kooperativga aʼzoligi tugatilgan shaxsga kooperativ hech qanday toʻlovlarni amalga oshirmaydi.

Kooperativga aʼzoligi tugatilgan shaxsning kooperativdagi qarzlarini kooperativ uning yakuniy toʻlovlaridan ushlab qoladi.

Kooperativga aʼzoligi tugatilgan shaxsga payning qiymati uning ixtiyoriga koʻra natura shaklida toʻlanishi yoki u pay badali sifatida kiritgan mol-mulk qaytarib berilishi mumkin.

Kooperativ aʼzosi vafot etgan taqdirda, uning payi qiymati va kooperativ ustavida nazarda tutilgan boshqa toʻlovlar merosxoʻrga toʻliq hajmda toʻlanadi.

Agar kooperativ kooperativga aʼzolikni tugatish toʻgʻrisidagi qaror kuchga kirguniga qadar ushbu Qonunning 51-moddasida nazarda tutilgan tartibda tugatilgan yoki kooperativga aʼzolik tugatilganidan keyin olti oy ichida tugatilgan boʻlsa, kooperativga aʼzolikni tugatish amalga oshirilmagan deb hisoblanadi.

4-bob. Kooperativni boshqarish

20-modda. Kooperativning boshqaruv organlari

Kooperativning boshqaruv organlari quyidagilardan iborat:

kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi — kooperativning yuqori boshqaruv organi;

kooperativning boshqaruvi — kooperativning ijro etuvchi organi;

kooperativning kuzatuv kengashi — kooperativning nazorat qiluvchi organi.

Ikki yuz nafardan ortiq kooperativ aʼzolaridan iborat boʻlgan kooperativda kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi, agar bu kooperativ ustavida nazarda tutilgan boʻlsa, vakillar yigʻilishi shaklida oʻtkazilishi mumkin.

Agar kooperativ aʼzolarining soni yigirma bir nafardan koʻp boʻlmasa, kooperativ ustavida kooperativning kuzatuv kengashi saylanmasligi va uning vakolatlarini kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi amalga oshirishi nazarda tutilishi mumkin. Mazkur qoida qoʻshma kooperativga nisbatan, agar uning aʼzolari soni oʻn nafardan oshmasa, qoʻllaniladi.

Agar kooperativ aʼzolarining soni yigirma bir nafardan iborat boʻlsa, kooperativning kuzatuv kengashi majburiy tartibda tashkil etiladi. Mazkur qoida qoʻshma kooperativga nisbatan, agar uning aʼzolari soni oʻn nafardan oshsa, qoʻllaniladi.

Qoʻshma kooperativ aʼzolarining soni qoʻshma kooperativning uch nafar aʼzosidan oshmagan hollarda, qoʻshma kooperativ boshqaruvi tashkil etilmasligi va uning vakolatlarini qoʻshma kooperativ raisi amalga oshirishi mumkin, agar bu qoʻshma kooperativ ustavida nazarda tutilgan boʻlsa.

Kooperativ boshqaruvi organlarining vakolatlari, tuzilishi va ularning ishini tashkil etish tartibi, shu jumladan kooperativ boshqaruvi aʼzolarini, kooperativ boshqaruvi raisini hamda kooperativning kuzatuv kengashi aʼzolarini saylash hamda lavozimidan ozod etish tartibi, shuningdek kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishini yoki vakillar yigʻilishini chaqirish va oʻtkazish tartibi ushbu Qonunda hamda kooperativ ustavida belgilanadi.

21-modda. Kooperativ aʼzolari umumiy yigʻilishining vakolatlari

Quyidagi masalalarni koʻrib chiqish va ular boʻyicha qarorlar qabul qilish kooperativ aʼzolari umumiy yigʻilishining mutlaq vakolatlari jumlasiga kiradi:

kooperativ faoliyatining asosiy maqsadlarini belgilash;

kooperativ ustaviga oʻzgartirishlar va qoʻshimchalar kiritish, kooperativ ustavini yangi tahrirda tasdiqlash;

kooperativ boshqaruvi aʼzolarini, kooperativ boshqaruvi raisini va kooperativ kuzatuv kengashi aʼzolarini saylash hamda lavozimidan ozod etish, shuningdek ularning faoliyati toʻgʻrisidagi hisobotlarni eshitish;

kooperativ boshqaruvining, kooperativ boshqaruvi raisining hamda kooperativ kuzatuv kengashining qarorlarini kooperativ ustavida nazarda tutilgan tartibda bekor qilish;

auditorlik tashkilotini belgilash, auditorlik xulosasini muhokama qilish;

kooperativ boshqaruvining va kooperativ kuzatuv kengashining hisobotlarini tasdiqlash, shuningdek tegishli moliya yili uchun yillik balansni qabul qilish, bunda kooperativ boshqaruvi kooperativ aʼzolarini tanishtirish uchun hisobotlarni va yillik balansni kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi oʻtkazilishidan kamida bir hafta oldin taqdim etadi;

kooperativning yillik kamomadini qoplash toʻgʻrisida qarorlar qabul qilish;

kooperativning rivojlanish dasturlarini, operativ, moliyaviy va boshqa rejalarini, daromadlar va xarajatlarning prognoz koʻrsatkichlarini tasdiqlash;

ushbu Qonunning 37-moddasiga muvofiq yillik sof foydadan foydalanish, shu jumladan uni kooperativ aʼzolari oʻrtasida taqsimlash va kooperativning zaxira, boʻlinmas va boshqa jamgʻarmalariga ajratmalar qilish toʻgʻrisida qarorlar qabul qilish;

kooperativ aʼzolarining pay badallari va boshqa toʻlovlarining turlari, miqdorlarini hamda ularni kiritish tartibini belgilash, shuningdek kooperativdagi aʼzoligi tugatilayotgan shaxslarga ushbu toʻlovlarni toʻlash tartibini belgilash;

kooperativning jamgʻarmalari turlarini, kooperativning zaxira, boʻlinmas hamda boshqa jamgʻarmalari miqdorlarini, shuningdek ularni shakllantirish va ulardan foydalanish shartlarini belgilash;

kooperativning har yilgi zararlarini kompensatsiya qilish;

kooperativning asosiy vositalarini sotib olish va boshqa shaxslarga berish, shuningdek bitimlar hamda kelishuvlarni bajarish;

boshqa kooperativlarga, jamiyatlarga, uyushmalarga, boshqa tashkilotlarga kooperativning aʼzo boʻlishi hamda ulardan chiqishi;

kooperativning vakolatxonalarini va filiallarini tashkil etish hamda tugatish;

kooperativ aʼzoligiga qabul qilish, kooperativdagi aʼzolikni tugatish;

kooperativga investitsiya kirituvchi aʼzolar toʻgʻrisidagi, shuningdek ularni kooperativ aʼzoligiga qabul qilish va ularning kooperativga aʼzoligini tugatish toʻgʻrisidagi qoidalarni tasdiqlash;

kooperativ boshqaruvi aʼzolarining va kooperativ boshqaruvi raisining oylik ish haqi miqdorlarini belgilash, kooperativ kuzatuv kengashi aʼzolari xarajatlarini kompensatsiya qilish shartlarini belgilash;

kooperativ boshqaruvi aʼzolarining, kooperativ boshqaruvi raisining, kooperativ kuzatuv kengashi aʼzolarining javobgarligi choralari toʻgʻrisida qarorlar qabul qilish;

kooperativ boshqaruvi aʼzolaridan, kooperativ boshqaruvi raisidan, kooperativ kuzatuv kengashi aʼzolaridan ularning qonunga xilof faoliyati natijasida yetkazilgan zarar uchun kompensatsiya undirish toʻgʻrisida qarorlar qabul qilish;

kooperativ aʼzolarining kooperativ faoliyatida ishtirok etishini baholash mezonlarini tasdiqlash;

kooperativda mehnatga haq toʻlashga doir ichki tartib-qoidalarni, boshqa ichki hujjatlarni tasdiqlash hamda ularga oʻzgartirishlar kiritish;

kooperativni qayta tashkil etish va tugatish toʻgʻrisida qarorlar qabul qilish.

Kooperativ ustavida kooperativ aʼzolari umumiy yigʻilishining ushbu Qonunga va boshqa qonunchilik hujjatlariga zid boʻlmagan oʻzga vakolatlari ham nazarda tutilishi mumkin.

Kooperativ aʼzolari umumiy yigʻilishining mutlaq vakolatlariga kiritilgan masalalar yuzasidan qarorlar qabul qilish huquqi kooperativ boshqaruvi raisiga, kooperativ boshqaruviga yoki kooperativ kuzatuv kengashiga berilishi mumkin emas.

22-modda. Kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishini chaqirish

Kooperativ aʼzolarining birinchi umumiy yigʻilishi imkon qadar qisqa muddatda, lekin kooperativ davlat roʻyxatidan oʻtkazilganidan keyin uch oydan kechiktirmay chaqiriladi.

Kooperativ aʼzolarining yillik umumiy yigʻilishi kooperativning moliya yili tugaganidan keyin uch oydan kechiktirmay oʻtkazilishi kerak. Kooperativ aʼzolarining yillik umumiy yigʻilishidan tashqari, kooperativ ustavida nazarda tutilgan hollarda kooperativ aʼzolarining navbatdan tashqari umumiy yigʻilishlari oʻtkazilishi mumkin.

Kooperativ aʼzolarining yillik va navbatdan tashqari umumiy yigʻilishlari kooperativ boshqaruvi tomonidan chaqiriladi. Kooperativ boshqaruvi aʼzolari lavozimlaridan ozod qilingan taqdirda, kooperativ aʼzolarining yillik va navbatdan tashqari umumiy yigʻilishlarini chaqirish ushbu Qonunning 23-moddasida belgilangan tartibda kuzatuv kengashi tomonidan amalga oshiriladi.

Kooperativ aʼzolari umumiy sonining kamida oʻndan bir qismi talabiga koʻra chaqiriladigan kooperativ aʼzolari umumiy yigʻilishining kun tartibiga aniq masalalarni kiritish haqidagi, shuningdek kooperativning har qanday aʼzosi tashabbusi bilan qoʻshimcha masalalarni kiritish toʻgʻrisidagi takliflar kooperativ boshqaruviga kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi oʻtkaziladigan sanadan oʻn besh kun oldin taqdim etilishi kerak.

Kooperativ aʼzolarining navbatdan tashqari umumiy yigʻilishlari kooperativ boshqaruvining tashabbusi bilan yoki kooperativ kuzatuv kengashining talabiga koʻra yoxud kooperativ aʼzolari umumiy sonining kamida oʻndan bir qismining talabiga koʻra chaqirilishi mumkin.

Agar navbatdan tashqari umumiy yigʻilish kooperativ aʼzolari umumiy sonining kamida oʻndan bir qismining talabiga koʻra vakillar yigʻilishi shaklida oʻtkazilsa, kooperativning ushbu aʼzolari yoki ularning vakillari yigʻilishda soʻzga chiqish va takliflar kiritish huquqiga ega boʻladi.

Kooperativ aʼzolarining navbatdan tashqari umumiy yigʻilishini chaqirishni talab qilgan kooperativning kuzatuv kengashi yoki kooperativ aʼzolari navbatdan tashqari umumiy yigʻilishning taklif qilingan kun tartibini va uni oʻtkazish zarurligi asoslarini kooperativ boshqaruviga yozma shaklda taqdim etishi kerak. Bu holda kun tartibi tegishincha faqat kooperativ aʼzolarining navbatdan tashqari umumiy yigʻilishini chaqirishni talab qilgan kooperativ kuzatuv kengashining yoki kooperativ aʼzolarining roziligi bilan oʻzgartirilishi mumkin.

Kooperativ aʼzolarining navbatdan tashqari umumiy yigʻilishini chaqirish tashabbuskori boʻlmagan kooperativning boshqaruv organi yoki kooperativ aʼzolari navbatdan tashqari umumiy yigʻilish kun tartibiga kooperativ aʼzolarining navbatdan tashqari umumiy yigʻilishini chaqirish tashabbuskori boʻlgan kooperativ boshqaruvi organining yoki kooperativ aʼzolarining roziligisiz oʻzgartirish hamda qoʻshimchalar kiritish huquqiga ega emas.

Kooperativ boshqaruvining raisi va kooperativ boshqaruvining aʼzolari lavozimidan ozod etilgan taqdirda, kooperativ aʼzolarining navbatdan tashqari umumiy yigʻilishini oʻtkazish toʻgʻrisidagi talabnoma qabul qilingan kundan eʼtiboran oʻn besh kun ichida kooperativning kuzatuv kengashi ushbu yigʻilishni oʻtkazish yoki uni oʻtkazishni rad etish haqida qaror qabul qilishi kerak.

Agar kooperativ aʼzolarining navbatdan tashqari umumiy yigʻilishi kun tartibiga taklif etilayotgan masalalarni koʻrib chiqish kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi vakolatlariga taalluqli boʻlmasa yoxud qonunchilik hujjatlari talablariga yoki ushbu moddada koʻrsatilgan talablarga javob bermasa, kooperativ aʼzolarining navbatdan tashqari umumiy yigʻilishini oʻtkazishni rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qilinishi mumkin.

Agar kooperativ boshqaruvi kooperativ aʼzolarining navbatdan tashqari umumiy yigʻilishini oʻtkazish toʻgʻrisidagi talabnoma olingan kundan eʼtiboran oʻn besh kun ichida ushbu yigʻilishni oʻtkazish haqida qaror qabul qilmasa yoki uni oʻtkazishni rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qilsa yoxud ushbu yigʻilishni oʻtkazish haqidagi qarorni koʻrsatilgan muddatda bajarmasa yoxud kooperativ boshqaruvi aʼzolari lavozimidan ozod etilsa, kooperativ aʼzolarining navbatdan tashqari umumiy yigʻilishini chaqirish huquqiga ega boʻlgan kuzatuv kengashi yoki kooperativ aʼzolari tomonidan navbatdan tashqari umumiy yigʻilish chaqirilishi mumkin.

Kooperativ aʼzolarining navbatdan tashqari yigʻilishini chaqirish huquqiga ega boʻlgan kooperativ aʼzolari tomonidan kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi chaqirilgan taqdirda kooperativ boshqaruvi kooperativ aʼzolarining navbatdan tashqari umumiy yigʻilishini chaqirish tashabbuskorlariga kooperativ aʼzolarining roʻyxatini va ularning manzillarini (pochta manzillarini) taqdim etishi kerak.

Agar yillik yoki oraliq moliya hisobotlarini tuzish chogʻida yoki kooperativ faoliyatini oʻrganish davrida kooperativ zararining miqdori pay fondi yoki zaxira jamgʻarmasi umumiy qiymatining ellik foizidan ortiqni tashkil etishi maʼlum boʻlib qolsa, kooperativ boshqaruvi darhol kooperativ aʼzolarining navbatdan tashqari umumiy yigʻilishini chaqiradi va bu haqda kooperativ aʼzolarini xabardor qiladi.

23-modda. Kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishini chaqirish tartibi

Kooperativ aʼzolari turgan yeri (pochta manzili) haqida, shuningdek oʻz pochta manzili oʻzgarganligi toʻgʻrisida kooperativ boshqaruviga yozma shaklda xabar qilishi shart.

Kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishini chaqirish, yigʻilishning kun tartibi, u oʻtkaziladigan joy, sana va vaqt toʻgʻrisida kooperativ aʼzolari kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilish oʻtkaziladigan sanadan kamida oʻttiz kun oldin kooperativ boshqaruvi tomonidan yozma shaklda xabardor qilinishi kerak.

Kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi oʻtkazilishi toʻgʻrisidagi xabarnoma kooperativ aʼzosiga tilxat olib topshiriladi yoki xabarnoma olinganligini tasdiqlaydigan aloqa vositalaridan foydalangan holda yuboriladi.

Kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi kun tartibiga kiritilishi lozim boʻlgan qoʻshimcha masalalar moliya yili tugaganidan keyin oʻttiz kundan kechiktirmay kooperativ boshqaruviga kiritilishi kerak.

Kooperativ boshqaruvi kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi kun tartibiga kiritilishi lozim boʻlgan qoʻshimcha masalalarning taʼrifini oʻzgartirishga haqli emas.

24-modda. Kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishini oʻtkazish tartibi

Agar kooperativ ustavida boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi quyidagi hollarda vakolatli hisoblanadi:

agar kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishida ovoz berish huquqiga ega boʻlgan kooperativ aʼzolari umumiy sonining kamida uchdan ikki qismi ishtirok etayotgan boʻlsa;

agar kooperativ aʼzolarining vakillar yigʻilishi shaklida oʻtkaziladigan umumiy yigʻilishida kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishida saylangan vakillar umumiy sonining kamida uchdan ikki qismi ishtirok etayotgan boʻlsa.

Kooperativ aʼzolarining vakillar yigʻilishi shaklida oʻtkaziladigan umumiy yigʻilishida har bir vakil, oʻzini vakil qilgan kooperativ aʼzolarining sonidan qatʼi nazar, bitta ovozga ega boʻladi.

Qoʻshma kooperativ ustavida uning aʼzolari bir nechta ovoz huquqiga ega boʻlishi mumkinligi nazarda tutilishi, ularning soni kiritilgan pay badali miqdoridan yoki boshqa mezonlardan kelib chiqqan holda belgilanishi mumkin. Bunda qoʻshma kooperativ aʼzosi huquqqa ega boʻlgan ovozlarning eng koʻp miqdori qoʻshma kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishida taqdim etilgan ovozlarning oʻn foiziga teng boʻlishi kerak.

Kooperativ aʼzolari umumiy yigʻilishining qarorlari, agar ushbu Qonunda yoki kooperativ ustavida boshqa talablar nazarda tutilmagan boʻlsa, koʻpchilik ovoz bilan qabul qilinadi.

Ushbu Qonun 21-moddasi birinchi qismining ikkinchi — sakkizinchi xatboshilarida koʻrsatilgan masalalar boʻyicha qarorlar, agar kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishida ishtirok etayotgan kooperativ aʼzolarining kamida uchdan ikki qismi ularni yoqlab ovoz bersa, qabul qilingan deb hisoblanadi.

Kooperativ ustavida qarorlar ovozlarning koʻpchiligi bilan qabul qilinishi kerak boʻlgan masalalarning kengaytirilgan roʻyxati nazarda tutilishi va ushbu masalalar boʻyicha qarorlar qabul qilish uchun oshirilgan kvorum belgilanishi mumkin.

Agar kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishida ushbu moddaning beshinchi qismida koʻrsatilgan masalalar boʻyicha qarorlar qabul qilish uchun zarur boʻlgan ovozlar soni toʻplanmagan boʻlsa, qaror qabul qilish uchun kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishini qaytadan chaqirish talab qilinadi. Bu holda, agar umumiy yigʻilishda ishtirok etgan kooperativ aʼzolarining kamida ellik bir foizi qarorlarni yoqlab ovoz bersa, ushbu masalalar boʻyicha qarorlar qabul qilingan deb hisoblanadi.

Kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishini chaqirish uchun ushbu Qonunda nazarda tutilgan tartib va muddatlar buzilgan taqdirda, kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi kun tartibiga kiritilgan masalalar boʻyicha qarorlar qabul qilishga haqli emas.

Kooperativ aʼzosi kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishida uni kooperativdagi lavozimidan ozod qilish haqida yoki kooperativ oldidagi majburiyatlaridan ozod qilish hamda unga nisbatan daʼvo taqdim etish toʻgʻrisida qarorlar qabul qilish chogʻida ovoz berish huquqiga ega emas.

Kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishida yuridik shaxs boʻlgan kooperativ aʼzosi nomidan ushbu yuridik shaxsning vakolatli vakili ishonchnomasiz yoki uning boshqa xodimi ishonchnoma asosida ishtirok etishi mumkin.

Kooperativ aʼzosi kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishida kooperativning ishonchli vakil sifatida ish yurituvchi boshqa aʼzosi orqali oʻz huquqlarini amalga oshirishi mumkin. Ishonchli vakil yozma shaklda tayinlanadi. Bir nafar ishonchli vakil kooperativning ikki nafardan ortiq aʼzosi uchun vakil boʻlishi mumkin emas. Kooperativ ustavida ishonchli vakilning vakilligiga doir boshqa shartlar ham nazarda tutilishi mumkin. Vakillar yigʻilishida ishtirok etuvchi vakolatli vakil oʻz huquqlarini ishonchli vakilga topshirish huquqiga ega emas.

Kooperativ aʼzolari umumiy yigʻilishining raisi va kotibi kooperativ aʼzolari umumiy yigʻilishining aʼzolari orasidan saylanadi. Kooperativ boshqaruvi raisi yoki kooperativ boshqaruvining yoki kooperativ kuzatuv kengashining aʼzolari kooperativ aʼzolari umumiy yigʻilishining raisi va kotibi etib saylanishi mumkin emas.

25-modda. Kooperativ aʼzolari umumiy yigʻilishining bayonnomasi

Kooperativ aʼzolari umumiy yigʻilishining qarorlari bayonnoma bilan rasmiylashtiriladi.

Kooperativ aʼzolari umumiy yigʻilishining bayonnomasida quyidagi maʼlumotlar koʻrsatilishi kerak:

kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi oʻtkazilgan joy, sana va vaqt;

kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi oʻtkazilishi toʻgʻrisida xabardor qilingan kooperativ aʼzolarining, ovoz berish huquqiga ega boʻlgan aʼzolarning va yigʻilishda ishtirok etgan aʼzolarning soni;

umumiy yigʻilish vakillar yigʻilishi shaklida oʻtkazilganda –saylangan vakillar soni va ushbu yigʻilishda ishtirok etgan vakolatli vakillar soni;

kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishida kvorum mavjudligi yoki mavjud emasligi;

kooperativ aʼzolari umumiy yigʻilishining kun tartibi;

kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishida soʻzga chiqqan shaxsning familiyasi, ismi, otasining ismi va lavozimi hamda nutqining asosiy mazmuni;

kooperativ aʼzolari umumiy yigʻilishining kun tartibidagi masalalar yuzasidan ovoz berish natijalari, qabul qilingan qarorlar.

Kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi bayonnomasiga quyidagi hujjatlar ilova qilinadi:

kooperativ boshqaruvning yoki kooperativ kuzatuv kengashining yoki kooperativ aʼzolarining navbatdan tashqari umumiy yigʻilishini chaqirish huquqiga ega boʻlgan kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishini chaqirish toʻgʻrisidagi qarori;

kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishida ishtirok etgan kooperativ aʼzolarining roʻyxati;

kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi vakillar yigʻilishi shaklida oʻtkazilgan taqdirda, saylangan va ishtirok etgan vakillar roʻyxati;

kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishiga taqdim etilgan vakolatli vakillik huquqiga doir ishonchnomalar;

umumiy yigʻilishda taqdim etilgan kooperativ aʼzolarining vakolatli vakillari saylanganligi toʻgʻrisidagi bayonnomalar;

kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi kun tartibiga doir taqdim etilgan hujjatlar;

ovoz berish chogʻida tarqatilgan va ovoz berish uchun haqiqiy deb eʼtirof etilgan byulletenlar;

kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi bayonnomasiga qoʻshib qoʻyilishi toʻgʻrisida talab bildirilgan bayonotlar, takliflar va alohida fikr-mulohazalar.

Kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilish bayonnomasiga kooperativ ustavida nazarda tutilgan boshqa hujjatlar ham ilova qilinishi mumkin.

Bayonnoma kamida ikki nusxada tuziladi, yigʻilishning kotibi, kuzatuv kengashining aʼzolari tomonidan uch kunlik muddatda imzolanadi va yigʻilish raisi tomonidan tasdiqlanadi.

Agar kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi bayonnomasini imzolashi lozim boʻlgan shaxslardan biri uni imzolashni rad etsa, bayonnomada bu shaxsning rad etishi sabablari koʻrsatilishi kerak.

Kooperativ boshqaruvida va kooperativning kuzatuv kengashida kooperativ aʼzolari umumiy yigʻilishi bayonnomasining bittadan nusxasi saqlanishi kerak.

Kooperativ boshqaruvi kooperativ aʼzosining talabiga koʻra uni kooperativ aʼzolari umumiy yigʻilishining bayonnomasi bilan tanishtirishi yoki unga yigʻilish bayonnomasining tasdiqlangan koʻchirma nusxasini yoxud bayonnomadan koʻchirma berishi shart, bundan kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi tomonidan tijorat siri jumlasiga kiritilgan maʼlumotlar mustasno.

Agar kooperativ aʼzolari kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi bayonnomasining ishonchsizligi yoki toʻliq emasligi toʻgʻrisida arz qilgan boʻlsa, ushbu arzlar kooperativ aʼzolarining navbatdagi umumiy yigʻilishida koʻrib chiqilishi kerak.

26-modda. Kooperativ aʼzolarining vakolatli vakillari yigʻilishi

Kooperativ aʼzolarining soni ikki yuz nafardan ortiq boʻlgan kooperativning ustavida kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi saylanadigan vakillardan iborat boʻlishi mumkinligi (bundan buyon matnda vakillar yigʻilishi deb yuritiladi) nazarda tutilishi mumkin.

Kooperativ aʼzosi yoki kooperativning aʼzosi boʻlgan yuridik shaxsning vakili hisoblangan jismoniy shaxs vakolatli vakil boʻlishi mumkin.

Kooperativ boshqaruvi raisi va kooperativ boshqaruvi aʼzolari, kooperativ kuzatuv kengashi aʼzolari vakolatli vakil sifatida saylanishga haqli emas.

Vakillar yigʻilishida kooperativ boshqaruvi raisi va kooperativ boshqaruvi aʼzolari, kuzatuv kengashi aʼzolari ovoz berish huquqisiz ishtirok etishi mumkin, biroq ular soʻzga chiqish va takliflar kiritish huquqiga ega boʻladi.

Ushbu Qonunda va kooperativ ustavida kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi toʻgʻrisida belgilangan qoidalar vakillar yigʻilishiga nisbatan ham tatbiq qilinadi.

Vakolatli vakillar kooperativ aʼzolarining ish joyi yoki yashash joyi yoxud boshqa joylarda boʻlib oʻtadigan yigʻilishlarida toʻgʻridan-toʻgʻri, teng huquqli va yashirin ovoz berish yoʻli bilan saylanadi. Vakolatli vakillarning vakolatlari muddati kooperativ ustavida belgilanadi. Kooperativ aʼzolari ushbu Qonunning 23-moddasida belgilangan tartibda vakillar yigʻilishining kun tartibi, u oʻtkaziladigan sana, joy va vaqt, vakolatli vakillarni saylash tartibi koʻrsatilgan holda, vakolatli vakillar saylanishidan bir oy oldin yozma shaklda xabardor qilinishi kerak.

Vakolatli vakillarning soni tegishli moliya yilining oxiridagi kooperativ aʼzolari sonidan kelib chiqqan holda belgilanadi. Bunda kooperativ ustavida bir vakolatli vakil bir necha kooperativ aʼzosi nomidan vakillik qilishi mumkinligi, shuningdek har bir vakil koʻpi bilan oʻn nafar kooperativ aʼzosi nomidan vakillik qilishi mumkinligi nazarda tutilishi mumkin.

Vakolatli vakil saylanganligi uni saylagan yigʻilish raisi va kotibi tomonidan imzolangan bayonnoma bilan rasmiylashtiriladi.

Saylangan vakolatli vakillarning roʻyxati ular saylanganidan keyin ikki haftadan kechiktirmay kooperativ idorasida kooperativning aʼzolari tanishib chiqishi uchun eʼlon qilinadi. Kooperativning har bir aʼzosiga uning talabiga koʻra roʻyxatning koʻchirma nusxasi taqdim etiladi.

Vakolatli vakillarni saylash tartibi toʻgʻrisidagi toʻliq maʼlumotlar kooperativ boshqaruvi va kuzatuv kengashi bir vaqtda qabul qilgan qarorlarga asosan vakillarni saylash qoidalarida koʻrsatiladi. Vakolatli vakillarni saylash qoidalari kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi tomonidan tasdiqlanishi kerak.

Vakolatli vakillar oʻz vakolatlarini kooperativning boshqa aʼzolariga ishonchli vakil yoki vakolatli vakil sifatida berishi mumkin emas.

27-modda. Kooperativ boshqaruvi

Kooperativ boshqaruvi kooperativning ijro etuvchi organidir.

Kooperativ boshqaruvining raisi kooperativ boshqaruvi aʼzolari orasidan saylanadi va kooperativ boshqaruvining majlislarida raislik qiladi.

Kooperativ boshqaruvi kooperativ boshqaruvining raisidan va kooperativ boshqaruvining juft sonli aʼzolaridan iborat boʻladi.

Kooperativ boshqaruvi raisi va uning aʼzolari uch yildan koʻp boʻlmagan muddatga saylanadi. Kooperativ ustavida kooperativ boshqaruvi raisi va uning aʼzolari iqtisodiyot, qishloq xoʻjaligi, boshqaruv sohasida va boshqa sohalarda yuqori malakaga, shuningdek koʻp yillik tajribaga ega boʻlishi kerakligi haqidagi qoida belgilab qoʻyilishi mumkin.

Kooperativ boshqaruvi raisi yoki kooperativ boshqaruvi aʼzolari kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi qaroriga asosan istalgan vaqtda lavozimidan ozod etilishi mumkin.

Kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishini chaqirish huquqiga ega boʻlgan, kooperativ boshqaruvi raisini yoki kooperativ boshqaruvi aʼzosini muddatidan ilgari vazifasidan ozod etish toʻgʻrisidagi masalani kooperativ aʼzolari umumiy yigʻilishining kun tartibiga kiritishni taklif qilgan kooperativ aʼzolari oʻz takliflarini va asoslarini yozma shaklda taqdim etishi kerak.

Kooperativ boshqaruvi raisini yoki kooperativ boshqaruvi aʼzosini muddatidan ilgari lavozimidan ozod etish uchun asos boʻlgan auditorlik xulosasi kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishida eʼlon qilinishi kerak.

Kooperativ boshqaruvi kooperativ ustavi hamda kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi tomonidan tasdiqlangan kooperativ boshqaruvi toʻgʻrisidagi nizom asosida tashkil etiladi va faoliyatini amalga oshiradi. Kooperativ boshqaruvi toʻgʻrisidagi nizomda kooperativ boshqaruvi aʼzolarining funksional vazifalari, kooperativ boshqaruvi majlislarini chaqirish va oʻtkazish, qarorlar qabul qilish va kooperativ boshqaruvi majlisining bayonnomasini tuzish tartibi belgilanishi kerak.

Kooperativ boshqaruvining qarorlari har ikki oyda kamida bir marta oʻtkaziladigan boshqaruv majlislarida qabul qilinadi.

Kooperativ boshqaruvining majlisida har bir masala koʻpchilik ovoz bilan hal qilinadi, bunda boshqaruvning har bir aʼzosi bir ovozga ega boʻladi.

Kooperativ ustavida kooperativ boshqaruvining aʼzolari oʻz vazifalarini bajarishi chogʻida haq va (yoki) xarajatlari uchun kompensatsiya olishi yoki olmasligi koʻrsatilishi kerak. Agar ushbu aʼzolar haq va (yoki) kompensatsiya olsa, ularni moliyalashtirish manbalari kooperativning ustavida koʻrsatilishi kerak.

Kooperativ boshqaruvi aʼzolari oʻz vakolatlarini boshqa shaxslarga berishi mumkin emas.

28-modda. Kooperativ boshqaruvining vakolatlari

Kooperativ boshqaruvining vakolatlari jumlasiga quyidagilar kiradi:

kooperativning faoliyati samaradorligini oshirish va kooperativ ustavida nazarda tutilgan qoidalar asosida, kooperativ manfaatlarini inobatga olgan holda kooperativni boshqarish;

kooperativ nomidan harakatlarni bajarish va uning nomidan shartnomalar tuzish;

kooperativning buxgalteriya hisobi holatini kuzatib turish, inventarizatsiya oʻtkazish, yillik hisobotni va yillik balansni tuzish, ularni kooperativ kuzatuv kengashiga taqdim etish hamda ularni kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi muhokamasiga qoʻyish;

yillik hisobotni yoki yillik balansni tayyorlash chogʻida kooperativda zararlar aniqlanganligi yoki ularning oʻrnini zaxira manbalar hisobidan qoplash zarurati yuzaga kelganligi toʻgʻrisidagi axborotni kooperativ aʼzolariga maʼlum qilish;

kooperativda aniqlangan zararlarning oʻrnini qoplash uchun zaxira jamgʻarma mablagʻlari yetarli boʻlmagan taqdirda, kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishini chaqirish va ushbu masalani muhokama qilish;

kooperativga aʼzo boʻlish va kooperativga aʼzolikni tugatish toʻgʻrisidagi arizalarni qabul qilish, koʻrib chiqish va ushbu masalalar yuzasidan kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi koʻrib chiqishi uchun takliflar kiritish;

kooperativ aʼzolarini kooperativ aʼzoligidan chiqarish toʻgʻrisidagi masalani koʻrib chiqish va kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishiga ushbu masala boʻyicha takliflar kiritish;

kooperativga aʼzolik tugatilganda qaytarilishi lozim boʻlgan payning miqdorini va shaklini belgilash;

kooperativ aʼzolari umumiy yigʻilishining kun tartibini shakllantirish va uni chaqirish;

kooperativning kuzatuv kengashi bilan birgalikda yillik sof foydaning miqdorini tasdiqlash, kooperativning yillik sof foydasini taqsimlash va zararlarining oʻrnini qoplash toʻgʻrisida takliflar kiritish;

kooperativ aʼzolari umumiy yigʻilishining vakolatlari jumlasiga kiritilmagan bitimlarni bajarish;

kooperativning kuzatuv kengashi bilan birgalikda moliya-xoʻjalik faoliyati auditi natijalari toʻgʻrisidagi auditorlik xulosasini koʻrib chiqish va aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish boʻyicha choralar belgilash;

kooperativ aʼzolarining pul shaklida boʻlmagan pay badallarining, shu jumladan mulkiy paylarning, mol-mulkning yoki mulkiy huquqlarning pulda ifodalangan qiymatini tasdiqlash;

ushbu Qonunga, kooperativ ustaviga va tegishli qonunchilik hujjatlariga muvofiq kooperativda ishlarni tashkil etish, rejalashtirish va hujjatlarni hamda hisobotlarni, shuningdek kooperativ aʼzolarining reyestrini yuritish tartibi va qoidalariga rioya etilishini taʼminlash.

Kooperativ boshqaruvining vakolatlari jumlasiga ushbu Qonunda, kooperativ ustavida, kooperativ boshqaruvi toʻgʻrisidagi nizomda yoki kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi qarorlarida nazarda tutilgan boshqa masalalar ham kiritilishi mumkin.

29-modda. Kooperativ boshqaruvi raisining vakolatlari

Kooperativ boshqaruvi raisining vakolatlari jumlasiga quyidagilar kiradi:

kooperativ boshqaruvining majlislarida raislik qilish;

kooperativ boshqaruvi nomidan qabul qilingan qarorlarni va kooperativ boshqaruvi majlislarining bayonnomalarini imzolash, agar kooperativ ustavida yoki kooperativ boshqaruvi toʻgʻrisidagi nizomda qarorlar va bayonnomalar kooperativ boshqaruvining boshqa aʼzolari tomonidan imzolanishi nazarda tutilmagan boʻlsa;

vakolatli vakillar uchun kooperativ nomidan ishonchnomalarni imzolash;

kooperativ boshqaruvining taklifiga asosan ijrochi direktorni tayinlash va u bilan mehnat shartnomasini tuzish;

ushbu organlarning vakolatlariga kiruvchi masalalarga doir ishlarni kooperativ aʼzolari umumiy yigʻilishining, kooperativ kuzatuv kengashining va kooperativ boshqaruvining qarorlari asosida ishonchnomasiz yuritish.

Kooperativ boshqaruvning raisi qonunchilik hujjatlariga zid boʻlmagan boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

30-modda. Kooperativning kuzatuv kengashi

Kooperativning kuzatuv kengashi ushbu Qonunning 20-moddasiga muvofiq tashkil etiladi hamda toq sondan va kooperativning kamida uch nafar aʼzosidan iborat boʻladi.

Kooperativ kuzatuv kengashi aʼzolari kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi tomonidan kooperativ aʼzolari orasidan kamida uch yil muddatga saylanadi.

Kooperativ kuzatuv kengashining aʼzosi bir vaqtning oʻzida kooperativ boshqaruvining aʼzosi, kooperativ raisi yoki ijrochi direktori boʻlishi mumkin emas.

Oʻz lavozimidan ozod boʻlish xohishini bildirgan kooperativ boshqaruvining aʼzolari yoki boshqaruv raisi kooperativ aʼzolari umumiy yigʻilishining qaroriga koʻra oʻz lavozimidan ozod etilmaguniga qadar kooperativning kuzatuv kengashiga saylanishi mumkin emas.

Kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishida kuzatuv kengashiga saylov yoki qoʻshimcha saylov oʻtkazilganda kooperativ boshqaruvi aʼzolari va kooperativ boshqaruvi raisi oʻz nomzodlarini taklif etishi mumkin emas.

Kooperativ kuzatuv kengashining aʼzosi oʻz vakolatlari muddati tugashidan oldin kooperativ aʼzolari umumiy yigʻilishining qaroriga koʻra lavozimidan ozod etilishi mumkin. Ushbu qaror kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishida ishtirok etgan kooperativ aʼzolarining koʻpchilik ovozi bilan qabul qilinadi.

Kooperativ kuzatuv kengashining aʼzolari oʻz tarkibidan kuzatuv kengashi raisini saylaydi va rasmiylashtirilgan bayonnomani kooperativ boshqaruviga rasmiy tarzda taqdim etadi.

Kooperativ kuzatuv kengashi raisining vazifalari jumlasiga kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi tomonidan tasdiqlangan kooperativning kuzatuv kengashi toʻgʻrisidagi nizomga muvofiq kuzatuv kengashining majlislarini tayyorlash, chaqirish, ularda raislik qilish hamda kuzatuv kengashining faoliyatini tashkil etish kiradi.

Kooperativ kuzatuv kengashining qarorlari kuzatuv kengashining har uch oyda kamida bir marta oʻtkaziladigan majlislarida qabul qilinadi.

Kooperativ kuzatuv kengashining majlisi, agar unda aʼzolarning uchdan ikki qismi hozir boʻlsa, vakolatli hisoblanadi. Kuzatuv kengashining majlisida har bir qaror majlisda ishtirok etayotgan aʼzolarning koʻpchilik ovozi bilan qabul qilinadi. Bunda kuzatuv kengashining har bir aʼzosi bir ovozga ega boʻladi. Kuzatuv kengashi majlisining bayonnomasi majlisda ishtirok etgan kuzatuv kengashi aʼzolari tomonidan imzolanadi.

Kooperativ aʼzosining kooperativ kuzatuv kengashi aʼzosi sifatidagi faoliyati oylik ish haqi toʻlanmagan holda jamoatchilik asosida amalga oshiriladi. Kooperativ kuzatuv kengashi aʼzosining oʻz vakolatlarini amalga oshirish chogʻida qilgan xarajatlari kooperativ aʼzolari umumiy yigʻilishining qaroriga muvofiq kompensatsiya qilinadi.

31-modda. Kooperativ kuzatuv kengashining vakolatlari

Kooperativ kuzatuv kengashining vakolatlari jumlasiga quyidagilar kiradi:

kooperativ boshqaruvining va uning raisining faoliyati ustidan nazoratni amalga oshirish;

kooperativ boshqaruvidan kooperativ faoliyati bilan bogʻliq maʼlumotlar, hisobotlar va hujjatlarni olish, shuningdek hisob-kitob varaqlari va yozuvlar bilan tanishish;

kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishiga kooperativ boshqaruvi tomonidan taqdim etilgan yillik hisobotni, yillik sof foydani taqsimlash va yillik kamomadning oʻrnini qoplash boʻyicha takliflarni oʻrganish, yillik buxgalteriya balansini va hisobotlarni tasdiqlashdan oldin kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishiga tekshirish natijalarini taqdim etish;

kuzatuv kengashining ayrim aʼzolariga aniq va vaqtinchalik vazifalarni bajarishni oʻz vakolatlari doirasida topshirish;

yillik balans tasdiqlanguniga qadar, auditorlik tekshiruvi natijalari toʻgʻrisida hisobot va kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi oldidan kooperativ faoliyati haqida hisobot tayyorlash;

agar kooperativning manfaatlari uchun zarur boʻlsa, kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishini chaqirish;

kooperativ boshqaruvi aʼzolarining yoki raisining vakolatlarini oʻz tashabbusi bilan toʻxtatib turish, kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi tomonidan ushbu masala boʻyicha qaror qabul qilinguniga qadar kooperativ faoliyatini davom ettirish uchun zarur choralarni koʻrish;

kooperativ boshqaruvining aʼzolari yoki kooperativ boshqaruvi raisi bilan shartnomalar tuzish chogʻida, shuningdek kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi tomonidan kooperativ boshqaruvi aʼzolariga yoki kooperativ boshqaruvi raisiga nisbatan choralar koʻrish chogʻida kooperativ nomidan ish yuritish;

kooperativ boshqaruvi aʼzolariga yoki kooperativ boshqaruvi raisiga beriladigan kreditlarni kooperativ ustavida nazarda tutilgan qoidalarga muvofiq tasdiqlash.

Kooperativning kuzatuv kengashi qonunchilik hujjatlariga zid boʻlmagan boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

Kooperativ kuzatuv kengashining aʼzolari oʻz vakolatlarini boshqa shaxslarga berishga haqli emas.

32-modda. Kooperativ boshqaruvi raisining, kooperativ boshqaruvi hamda kooperativ kuzatuv kengashi aʼzolarining majburiyatlari va javobgarligi

Kooperativ boshqaruvi raisi, kooperativ boshqaruvining va kooperativ kuzatuv kengashining aʼzolari oʻz faoliyatini ushbu Qonunda va kooperativ ustavida belgilangan oʻz vakolatlari doirasida amalga oshirishi shart.

Kooperativ boshqaruvi raisi, kooperativ boshqaruvining va kuzatuv kengashining aʼzolari oʻz vakolatlarini amalga oshirish jarayonida oʻzlariga maʼlum boʻlib qolgan xizmat va (yoki) tijorat sirini tashkil etuvchi maʼlumotlarning maxfiyligini saqlashi shart.

Kooperativ boshqaruvi raisi, kooperativ boshqaruvining va kooperativ kuzatuv kengashining aʼzolari ushbu Qonun hamda kooperativ ustavi talablarini buzganligi, shuningdek oʻz majburiyatlarini bajarmaganligi yoki lozim darajada bajarmaganligi oqibatida kooperativga yetkazilgan zararning oʻrnini qoplash uchun tegishli sud qarori asosida solidar hamda yakka tartibda javobgar boʻladi.

Kooperativ boshqaruvi raisi va kooperativ boshqaruvining aʼzolari kooperativ aʼzosiga pay, dividendlar yoki foydadan ulush toʻlashni amalga oshirishning, aktivlarni boshqa shaxsga berishning yoki taqsimlashning, toʻlovga qobiliyatsizlik holati boshlanganidan keyin toʻlovlarni amalga oshirishning, ruxsatsiz kredit berishning ushbu Qonunga yoki kooperativ ustaviga zid boʻlgan usullarini qoʻllash chogʻida yoxud boshqacha tarzda yetkazilgan zarar uchun javobgar boʻladi.

Kooperativ boshqaruvi raisi, kooperativ boshqaruvining va kuzatuv kengashining aʼzolari kooperativ aʼzolari umumiy yigʻilishining qarori asosida amalga oshirilgan faoliyat natijasida kooperativga yetkazilgan zarar uchun javobgar boʻlmaydi.

Kooperativ boshqaruvi raisining va aʼzolarining zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

33-modda. Kooperativ boshqaruvi organlarining qarorlari va kooperativ mansabdor shaxslarining harakatlari (harakatsizligi) ustidan shikoyat qilish

Kooperativ aʼzolari kooperativ boshqaruvi organlarining, shu jumladan mansabdor shaxslarining ushbu Qonun va kooperativ ustavi talablarini, shuningdek kooperativ aʼzolarining huquqlari va (yoki) qonuniy manfaatlarini buzadigan qarorlari, harakatlari (harakatsizligi) ustidan sudga shikoyat qilishi mumkin.

5-bob. Kooperativning kapitali, pay badallari, zaxira jamgʻarmasi

34-modda. Kooperativning oʻz kapitalini shakllantirish manbalari

Kooperativning oʻz kapitali quyidagi manbalar hisobidan shakllantiriladi:

kooperativ aʼzolarining ushbu Qonunda va kooperativ ustavida nazarda tutilgan majburiy pay badallari va qoʻshimcha pay badallari;

investitsiya kirituvchi kooperativ aʼzolarining majburiy pay badallari va qoʻshimcha pay badallari;

kooperativ faoliyati natijasida olingan yillik sof foydaning kooperativning zaxira, boʻlinmas va boshqa jamgʻarmalariga ajratilishi kerak boʻlgan qismi;

kooperativ ustaviga, ushbu Qonunga va boshqa qonunchilik hujjatlariga muvofiq kooperativ oʻz kapitalining boshqa manbalari.

Kooperativ kooperativning aʼzolari tomonidan oʻziga pay badallari sifatida berilgan, shuningdek oʻz faoliyati jarayonida ishlab chiqarilgan va sotib olingan mol-mulkning mulkdoridir.

35-modda. Kooperativ aʼzolarining pay badallari va paylari

Kooperativ aʼzolarining pay badallari majburiy va qoʻshimcha pay badallari tarzida kiritiladi.

Kooperativning majburiy pay badali kooperativning har bir aʼzosi uchun teng miqdorlarda belgilanadi.

Kooperativ aʼzolarining qoʻshimcha pay badallarini kiritish majburiyatining mavjudligi yoki mavjud emasligi kooperativ aʼzolari umumiy yigʻilishining qarori bilan belgilanadi. Bunda majburiy pay badalini toʻliq hajmda toʻlagan hamda kooperativ aʼzoligiga kirgan davri olti oydan kam boʻlmagan kooperativ aʼzolariga qoʻshimcha pay badalini kiritishga ruxsat beriladi.

Kooperativ ustavida qoʻshimcha pay badalining miqdoriga nisbatan cheklovlar va qoʻshimcha shartlar belgilanishi mumkin.

Kooperativ har bir aʼzosi umumiy pay qiymatining miqdori majburiy va qoʻshimcha pay badallarining umumiy qiymatiga tengdir.

Umumiy pay qiymatining miqdori yillik sof foydadan kooperativning zaxira jamgʻarmasiga chegirma qilingan mablagʻlar hisobiga koʻpayib borishi yoki yil yakunlariga koʻra yuzaga kelgan zarar hisobiga kamayib borishi mumkin.

Kooperativ bir aʼzosi umumiy pay qiymatining miqdori kooperativ pay fondi miqdorining yigirma foizidan oshmasligi kerak.

Qoʻshma kooperativ bir aʼzosi umumiy pay qiymatining miqdori qoʻshma kooperativ pay fondining qirq foizidan oshmasligi kerak.

Kooperativ aʼzolari tomonidan kiritiladigan majburiy va qoʻshimcha pay badallarining hisobi ularning puldagi ifodasida yuritiladi. Kooperativ tomonidan kooperativ aʼzosiga majburiy va qoʻshimcha badallarni kiritishi uchun kreditlar berilishi mumkin emas.

Kooperativga aʼzo boʻlib kirgan shaxs pay badali hisobiga mulkiy ulushlarni va boshqa mol-mulkni yoki mulkiy huquqlarni kiritgan taqdirda pay badalining puldagi qiymati kooperativ boshqaruvi tomonidan baholanadi hamda kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishida tasdiqlanadi. Kooperativ aʼzolari umumiy yigʻilishining qaroriga koʻra pay badalining puldagi qiymati mustaqil baholovchi (baholovchi tashkilot) tomonidan baholanishi mumkin.

Baholangan pay badali qiymatining majburiy pay badalidan oshgan qismi kooperativ aʼzosining roziligi bilan uning qoʻshimcha pay badali hisobiga oʻtkazilishi mumkin.

Bittadan ortiq qoʻshimcha pay badali kiritgan kooperativ aʼzosi oʻzining bir yoki bir nechta qoʻshimcha pay badalini qaytarib olishi mumkin. Bunda pay badallarini qaytarib olish moliya yilining oxirida amalga oshiriladi, bu kooperativ aʼzosining zimmasiga oʻzining pay badalini qaytarib olish niyati toʻgʻrisida moliya yili tugashidan kamida uch oy oldin yozma shaklda kooperativ boshqaruvini xabardor qilish majburiyatini yuklaydi.

Kooperativ oʻz aʼzosiga pay badalini qaytarmaydi, bundan kooperativga aʼzolikni tugatish hollari mustasno. Bunda kooperativ payni qaytarishni rad etishga yoki uni kooperativ aʼzosiga toʻlanishi lozim boʻlgan toʻlovlar hisobiga oʻtkazib yuborishga, shuningdek pay badalini kiritish uchun kooperativ aʼzosiga kredit berishga haqli emas.

36-modda. Kooperativning zaxira jamgʻarmasi, boʻlinmas jamgʻarmasi va boshqa jamgʻarmalari

Zaxira jamgʻarmasining, boʻlinmas jamgʻarmasining va boshqa jamgʻarmalarning miqdori, shuningdek ularni shakllantirish hamda ulardan foydalanish tartibi kooperativ ustavida belgilanadi.

Zaxira jamgʻarmasi kooperativ ustavida belgilangan kooperativ zaxira jamgʻarmasining miqdoriga yetguniga qadar yillik sof foydadan majburiy ajratmalar, shuningdek boshqa manbalardan, agar kooperativ ustavida nazarda tutilgan boʻlsa, ajratmalar hisobidan shakllantiriladi. Bunda sof foydadan har yilgi majburiy ajratmalar miqdori kooperativ ustavida nazarda tutiladi, biroq ushbu miqdor kooperativ ustavida belgilangan miqdorni kooperativ olguniga qadar sof foydaning kamida besh foizini tashkil etishi kerak.

Boshqa mablagʻlar mavjud boʻlmagan taqdirda, kooperativning zaxira jamgʻarmasi kooperativning zararlari oʻrnini qoplash uchun moʻljallanadi. Kooperativning zaxira jamgʻarmasi mablagʻlaridan boshqa maqsadlarda foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.

37-modda. Kooperativning yillik sof foydasini taqsimlash va zararlarining oʻrnini qoplash

Kooperativ tomonidan soliqlar va yigʻimlar toʻliq toʻlanganidan keyin qolgan yillik sof foydani taqsimlash toʻgʻrisidagi qaror kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishida qabul qilinadi, bunda yillik sof foyda quyidagi ustuvor yoʻnalishlar boʻyicha taqsimlanadi:

kooperativning muddati oʻtgan qarzlarini toʻlash;

kooperativning zaxira jamgʻarmasiga, boʻlinmas jamgʻarmasiga yoki kooperativ ustavida nazarda tutilgan boshqa jamgʻarmalarga ajratmalar qilish;

kooperativ aʼzolariga ularning majburiy va qoʻshimcha pay badallari boʻyicha tegishli boʻlgan dividendlarni toʻlash;

kooperativ aʼzolarining kooperativning iqtisodiy faoliyatidagi ishtirokiga mutanosib ravishda ularga hisob-kitob tartibiga va kooperativ ustavida nazarda tutilgan shartlarga muvofiq amalga oshiriladigan toʻlovlar.

Agar kooperativning yillik sof foydasi dividendlarni toʻlash uchun foydalanilsa, dividendlar, agar kooperativ ustavida boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, kooperativ aʼzosi tomonidan majburiy va qoʻshimcha pay badallari toʻliq kiritilguniga qadar kooperativ aʼzosining pay tarkibiga kiritiladi.

Kooperativ aʼzosi tomonidan kooperativga zarar yetkazilgan taqdirda, uning kooperativga yetkazilgan zarar hisobiga kamaygan payi miqdori qayta toʻldirilguniga qadar ushbu aʼzoga dividend toʻlanmaydi.

Kooperativ aʼzolari oʻrtasida paylar boʻyicha taqsimlanadigan dividendlarning miqdori kooperativ ustavida belgilanadi.

Kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi tomonidan qabul qilingan yillik balans va shaxsiy hisobvaraqlarning maʼlumotlari asosida aniqlangan kooperativ zararlarining oʻrni ustuvorlik tartibida quyidagi tarzda qoplanadi:

kooperativning zaxira jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan;

oldingi moliya yili oxiridagi kooperativ aʼzolari payining miqdoriga mutanosib ravishda zararlarni kooperativ aʼzolari oʻrtasida taqsimlash orqali. Bu holda kooperativ aʼzolari payining miqdorlari mos ravishda kamayadi.

Kooperativ aʼzolari oʻrtasida joriy moliya yilining sof foydasi yoki zararlari ularning oldingi moliya yili oxiridagi payining miqdoriga mutanosib ravishda taqsimlanadi. Birinchi moliya yilida taqsimlash birinchi moliya yili yakunlariga koʻra ular kiritgan pay badallarining miqdoriga mutanosib ravishda amalga oshiriladi.

Kooperativning yillik sof foydasini taqsimlash yoki yillik zararlarining oʻrnini qoplash tartibi toʻgʻrisidagi qaror moliya yili tugaganidan keyin uch oy ichida kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi tomonidan qabul qilinadi.

Yillik moliyaviy hisobotlarni yoki oraliq moliyaviy hisobotlarni tuzish chogʻida yoki kooperativ faoliyatini oʻrganish davrida kooperativning zararlari miqdori kooperativ aʼzolari paylari va kooperativ zaxira jamgʻarmasi umumiy miqdorining ellik foizidan ortiqni tashkil etishi aniqlangan taqdirda, kooperativ boshqaruvi darhol kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishini chaqiradi va bu haqda ularni xabardor qiladi.

38-modda. Kooperativ va uning aʼzolarining mulkiy javobgarligi

Kooperativ oʻz faoliyati bilan bogʻliq majburiyatlari boʻyicha oʻzining butun mol-mulki doirasida javobgar boʻladi. Kooperativ oʻz aʼzolarining uchinchi shaxslar oldidagi majburiyatlari boʻyicha javob bermaydi.

Kooperativ aʼzosi kooperativning majburiyatlari boʻyicha oʻz mol-mulki bilan javobgar boʻlmaydi. Kooperativ aʼzosi ushbu Qonunga va kooperativ ustaviga muvofiq kooperativ faoliyatini amalga oshirishda yuzaga keladigan zararlar uchun oʻzining majburiy pay badali miqdori doirasida, shu jumladan majburiy pay badalining kiritilmagan qismi doirasida ham javobgar boʻladi.

Agar kooperativning toʻlovga qobiliyatsizligi toʻgʻrisidagi ishni yuritish jarayonida kooperativning mol-mulki va zaxira jamgʻarmasi mablagʻlari kreditorlik qarzini toʻlash uchun yetarli boʻlmasa, agar kooperativ ustavida boshqacha tartib nazarda tutilmagan boʻlsa, kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishida kooperativ aʼzolaridan qoʻshimcha pay badallarini yigʻish toʻgʻrisida koʻpchilik ovoz bilan qaror qabul qilinadi. Bu holda, agar kooperativ ustavida boshqacha tartib nazarda tutilmagan boʻlsa, qoʻshimcha pay badallarining miqdori kooperativning barcha aʼzolari uchun bir xil boʻladi.

Kooperativ aʼzosining aybi bilan yetkazilgan zararlarning oʻrni ushbu Qonunda, kooperativ ustavida va boshqa qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan tartibda qoplanadi.

6-bob. Kooperativning faoliyati

39-modda. Kooperativning bitimlari

Kooperativ va kooperativ aʼzolari oʻrtasidagi tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish bilan bogʻliq boʻlgan munosabatlarni tartibga solish maqsadida kooperativ yetishtiriladigan mahsulotlarni xarid qilish, xizmatlardan foydalanish, mahsulotni realizatsiya qilish toʻgʻrisida kooperativ aʼzolari bilan bitimlar tuzadi, shuningdek kooperativ faoliyatining maqsadlari doirasidagi shartnomaviy majburiyatlarni bajarish uchun taraflarning javobgarligini nazarda tutuvchi bitimlar va qonunchilikka muvofiq boshqa bitimlar tuzadi.

Agar kooperativning ustavida boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, kooperativning mol-mulkini, shu jumladan asosiy vositalarini sotib olish yoki sotish yoxud kooperativning qarzlari, shu jumladan qarz, kredit, garov, kafillik boʻyicha bitimlar quyidagi tartibda amalga oshiriladi:

foizlardagi qiymati kooperativ aktivlari umumiy qiymatining oʻn foizigacha boʻlgan bitim kooperativ boshqaruvining qaroriga koʻra tuziladi;

foizlardagi qiymati kooperativ aktivlari umumiy qiymatining oʻn foizidan yigirma foizigacha boʻlgan bitim kooperativ boshqaruvining va kooperativ kuzatuv kengashining qoʻshma qaroriga koʻra tuziladi;

foizlardagi qiymati kooperativ aktivlari umumiy qiymatining yigirma foizidan ortiq boʻlgan bitim kooperativ aʼzolari umumiy yigʻilishining qaroriga koʻra tuziladi.

Yuridik jihatdan alohida boʻlgan, ammo iqtisodiy jihatdan oʻzaro bogʻliq bitimlarning qiymati birgalikdagi saʼy-harakatlar bilan belgilanadi.

Kooperativning kooperativ boshqaruvi raisi, kooperativ boshqaruvining yoki kooperativ kuzatuv kengashining aʼzolari, ularning yaqin qarindoshlari yoxud pay miqdori pay fondidan oʻn foizdan koʻproqni tashkil etadigan pay egalari ikkinchi taraf sifatida ish yuritgan bitimi manfaatlar toʻqnashuvi mavjud boʻlgan bitim deb hisoblanadi.

Manfaatlar toʻqnashuvi mavjud boʻlgan bitimlarni tuzish toʻgʻrisidagi qarorlar kooperativ boshqaruvining va kooperativ kuzatuv kengashining qoʻshma yigʻilishida bir ovozdan qabul qilinishi hamda kooperativ aʼzolari umumiy yigʻilishida ovozlarning kamida uchdan ikki qismi bilan tasdiqlanishi kerak.

Ushbu moddada nazarda tutilgan talablar buzilgan holda tuzilgan bitim kooperativning yoki kooperativ aʼzosining talabiga koʻra haqiqiy emas deb topilishi mumkin.

40-modda. Kooperativda hujjatlar va hisobotlarni yuritish

Kooperativ buxgalteriya hisobini va moliyaviy hisobotlarni toʻgʻri yuritishi, kooperativning holati toʻgʻrisidagi hisobotlarni tayyorlashi, kooperativ aʼzolari umumiy yigʻilishlarining, kooperativ boshqaruvi majlislarining hamda kooperativ kuzatuv kengashi majlislarining bayonnomalarini, kooperativ aʼzolarining reyestrini, shuningdek ushbu Qonunda, kooperativ ustavida hamda boshqa qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan oʻzga hisobotlar va hujjatlarni yuritishi shart.

Kooperativ boshqaruvi kooperativning buxgalteriya, moliyaviy va statistika hisobotlarini, shuningdek kooperativning yil davomidagi faoliyati toʻgʻrisidagi hisobotni hamda auditorlik xulosasini davlat organlariga qonunchilikda nazarda tutilgan tartibda taqdim etadi.

Kooperativ boshqaruvi kooperativning buxgalteriya, moliyaviy va statistika hisobotlaridagi, kooperativning yil davomidagi faoliyati toʻgʻrisidagi hisobotdagi maʼlumotlarning, shuningdek ommaviy axborot vositalarida eʼlon qilingan maʼlumotlarning ishonchliligi uchun qonunchilikda nazarda tutilgan tartibda javobgar boʻladi.

41-modda. Kooperativning ijrochi direktori va xodimlari

Kooperativ boshqaruvi ijrochi direktorni yollashga haqli. Bunda kooperativning ijrochi direktori bilan mehnat shartnomasi kooperativ boshqaruvi nomidan kooperativ boshqaruvining raisi tomonidan tuziladi va bekor qilinadi.

Ijrochi direktor kooperativning boshqaruvi toʻgʻrisidagi nizomga, kooperativ aʼzolari umumiy yigʻilishining qarorlariga va kooperativ boshqaruvining qarorlariga asosan kooperativ va uning xodimlari faoliyatini kundalik boshqarishni hamda unga rahbarlikni amalga oshiradi. Ijrochi direktor oʻz faoliyatida kooperativ boshqaruvi raisi oldida hisobdor boʻladi, zarur boʻlgan taqdirda esa kooperativning boshqaruvi, kooperativning kuzatuv kengashi va kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi oldida hisob beradi.

Kooperativ oʻz faoliyatini samarali tashkil etish uchun xodimlarni ishga qabul qilish huquqiga ega. Bunda xodimlar bilan mehnat shartnomasi ijrochi direktor tomonidan kooperativ boshqaruvi nomidan tuziladi va bekor qilinadi. Agar kooperativda ijrochi direktor boʻlmasa, xodimlar bilan mehnat shartnomalari kooperativ boshqaruvi raisi tomonidan kooperativ boshqaruvi nomidan tuziladi va bekor qilinadi.

Kooperativ, ijrochi direktor va uning xodimlari oʻrtasidagi mehnatga oid munosabatlar mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilik bilan tartibga solinadi.

7-bob. Kooperativ faoliyatining auditorlik tekshiruvi

42-modda. Kooperativ faoliyatining auditi

Kooperativ oʻzining moliya-xoʻjalik faoliyatini tahlil qilish maqsadida majburiy auditorlik tekshiruvini oʻtkazadi, buning jarayonida moliyaviy hisobotning va boshqa moliyaviy axborotning, shu jumladan kooperativning aktivlari, kooperativning balansidagi obyektlar toʻgʻrisidagi axborotning hamda boshqa axborotning auditorlik tekshiruvi amalga oshiriladi.

Kooperativning majburiy auditorlik tekshiruvi kooperativning moliya yili tugaganidan keyin “Auditorlik faoliyati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunida majburiy auditorlik tekshiruvini oʻtkazish uchun nazarda tutilgan muddatlarda oʻtkaziladi, auditorlik xulosasi esa kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi oʻtkazilguniga qadar oʻn kun oldin kooperativ boshqaruviga taqdim etilishi kerak.

Kooperativning majburiy auditorlik tekshiruvi auditor yoki auditorlik tashkiloti tomonidan shartnomaga asosan oʻtkaziladi.

Kooperativ boshqaruvi yoki kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi tomonidan tanlangan auditordan yoki auditorlik tashkilotidan navbatdan tashqari auditorlik tekshiruvini oʻtkazishni istalgan vaqtda talab etishga haqli.

Kooperativning auditorlik tekshiruvini amalga oshiruvchi auditorlik tashkiloti Auditorlik tashkilotlarining reyestriga kiritilgan boʻlishi kerak.

Kooperativning auditorlik tekshiruvini oʻtkazishda auditorlik tashkilotining rahbari va auditor “Auditorlik faoliyati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunida nazarda tutilgan cheklovlarga rioya etishi, shu jumladan auditorlik tekshiruvi oʻtkazilishidan oldingi oxirgi ikki moliya yili ichida kooperativ aʼzolari yoki kooperativ xodimlari, kooperativ boshqaruvining raisi, kooperativ boshqaruvining yoki kooperativ kuzatuv kengashining aʼzolari bilan mulkiy munosabatlarga ega boʻlmasligi kerak.

Auditor yoki auditorlik tashkiloti kooperativ boshqaruvi bilan shartnoma tuzadi.

Auditor yoki auditorlik tashkiloti kooperativning auditorlik tekshiruvini qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan auditorlik faoliyati standartlariga muvofiq oʻtkazadi.

Auditor yoki auditorlik tashkiloti auditorlik tekshiruvi davomida maʼlum boʻlib qolgan kooperativning tijorat sirini oshkor etishga haqli emas. Auditor yoki auditorlik tashkiloti kooperativning tijorat sirini qasddan yoki ehtiyotsizlik tufayli oshkor etganlik uchun qonunda belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

Kooperativ boshqaruvi raisi va kooperativ boshqaruvi aʼzolari, kooperativning kuzatuv kengashi, kooperativning ijrochi direktori va xodimlari kooperativning auditorlik tekshiruvini oʻtkazishda auditor yoki auditorlik tashkiloti tomonidan soʻralgan maʼlumotlarni taqdim etishi shart.

43-modda. Kooperativlarga koʻrsatiladigan auditorlik xizmatlarining turlari

Auditor yoki auditorlik tashkiloti kooperativga quyidagi auditorlik xizmatlarini koʻrsatadi:

1) kooperativning faoliyati toʻgʻrisidagi hisobotni, yillik moliyaviy hisobotini va balansini, aktivlarini, obyektlarini va kooperativ faoliyatining boshqa yoʻnalishlarini tekshirishni ular kooperativ boshqaruvi tomonidan kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishiga tasdiqlash uchun taqdim etilguniga qadar amalga oshiradi;

2) kooperativning ustavida nazarda tutilgan maqsadlarga muvofiq kooperativning moliya-xoʻjalik faoliyatini, pul mablagʻlaridan maqsadli foydalanilishini va kooperativning mol-mulkidan foydalanilishini tahlil qiladi;

3) kooperativ kuzatuv kengashining raisini moliyaviy hisobotdagi auditorlik tekshiruvi davomida aniqlangan kamchiliklar va u bilan bogʻliq moliyaviy axborot toʻgʻrisida xabardor qiladi;

4) quyidagilarni oʻz ichiga olgan auditorlik xulosasini taqdim etadi:

kooperativning faoliyati toʻgʻrisidagi yillik hisobotda, yillik moliyaviy hisobotda, balansda va kooperativning boshqa hujjatlarida taqdim etilgan maʼlumotlarning ishonchliligini baholashni;

buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi qonunchilikning aniqlangan buzilishlari yoki korrupsiyaga oid huquqbuzarliklar haqida yaqqol guvohlik beruvchi faktlar toʻgʻrisidagi axborotni;

qonunchilikning aniqlangan buzilishlarini bartaraf etish boʻyicha tavsiyalarni;

5) kooperativning faoliyati samaradorligini oshirish va uning moliya-xoʻjalik faoliyatini takomillashtirish boʻyicha takliflar taqdim etish.

44-modda. Kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi tomonidan auditorlik xulosasini koʻrib chiqish

Kooperativ aʼzolarining navbatdagi umumiy yigʻilishida kooperativ boshqaruvi auditorlik xulosasini koʻrib chiqishga bagʻishlangan yigʻilishning kun tartibini eʼlon qiladi.

Kooperativning kuzatuv kengashi auditorlik xulosasi boʻyicha asosiy xulosalar va eʼtirozlarni taqdim etadi. Kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishida ishtirok etayotgan kooperativ aʼzolarining koʻpchilik ovozi bilan qabul qilingan qaror mavjud boʻlganda auditorlik xulosasi qisman yoki toʻliq oʻqib beriladi.

Kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishida auditorlik xulosasini koʻrib chiqish yakunlari boʻyicha qaror kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishida ishtirok etayotgan kooperativ aʼzolarining koʻpchilik ovozi bilan qabul qilinadi.

Auditor kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishida ovoz berish huquqisiz ishtirok etadi.

8-bob. Kooperativlar faoliyatini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash

45-modda. Davlatning kooperativlarga nisbatan asosiy vazifalari

Davlat respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari va qishloq xoʻjaligi tarmoqlari uchun masʼul boʻlgan jamoat birlashmalari orqali kooperativlarga taalluqli boʻlgan quyidagi vazifalarni bajaradi:

agrar-iqtisodiy siyosat yordamida kooperativlar faoliyati uchun qulay muhitni taʼminlash;

kooperativlarning samarali faoliyati va rivojlanishi uchun amaliy choralar koʻrish va qulay shart-sharoitlar yaratish;

kooperativlar faoliyatini ragʻbatlantiruvchi va qoʻllab-quvvatlovchi maqsadli dasturlarni ishlab chiqish;

davlat tomonidan qishloq xoʻjaligi korxonalariga berilayotgan imtiyozlardan toʻliq foydalanish imkoniyatini yaratish;

bank kreditlaridan va boshqa moliyaviy resurslardan foydalanishda kooperativlarga koʻmaklashish;

kooperativlarni iqtisodiy, sotsial, hududiy va ijtimoiy jihatdan rivojlantirish uchun ularning nisbiy afzalliklarini hisobga oladigan hamda kooperativ aʼzosining kooperativning yillik sof foydasidan ushlab qolingan daromadlariga qayta soliq solishning oldini oladigan soliq toʻgʻrisidagi qonunchilik normalarini amalga oshirish;

kooperativlarning rivojlanishini qoʻllab-quvvatlash uchun tegishli milliy va xalqaro davlat tashkilotlari hamda xususiy tashkilotlar bilan hamkorlik qilish;

kooperativlarni kooperativlar assotsiatsiyasiga birlashtirishga koʻmaklashish;

kooperativlar faoliyatini taʼminlash bilan bogʻliq boshqa vazifalarni ushbu Qonunga va boshqa qonunchilik hujjatlariga muvofiq bajarish.

46-modda. Kooperativlar faoliyatining kafolatlari

Davlat organlari, boshqa tashkilotlar va mansabdor shaxslar kooperativning qonunchilikka muvofiq amalga oshirayotgan faoliyatiga aralashishga haqli emas.

Kooperativga yetkazilgan haqiqiy zararlarning oʻrni, shu jumladan boy berilgan foyda ushbu zararlarni yetkazgan shaxs tomonidan toʻliq qoplanishi kerak.

Davlat organi yoki fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi tomonidan qonunchilikka muvofiq boʻlmagan hujjat qabul qilinganligi, shuningdek ular mansabdor shaxslarining qonunga xilof harakatlari (harakatsizligi) natijasida kooperativga yetkazilgan zararlarning oʻrni davlat yoki fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari tomonidan qoplanishi lozim. Bunday zararlarning oʻrni davlat organining budjetdan tashqari mablagʻlari yoki fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organining mablagʻlari hisobidan qoplanadi. Sudning qarori bilan zararlarning oʻrnini qoplash zarar yetkazgan davlat organlarining, fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining mansabdor shaxslari zimmasiga yuklatilishi mumkin.

9-bob. Kooperativni qayta tashkil etish va tugatish

47-modda. Kooperativni qayta tashkil etish

Kooperativni qayta tashkil etish qonunchilikda va kooperativ ustavida belgilangan tartibda qoʻshib yuborish, qoʻshib olish, boʻlish, ajratib chiqarish va oʻzgartirish shaklida amalga oshiriladi.

Kooperativ kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi qaroriga koʻra qayta tashkil etilishi mumkin.

Kooperativni qayta tashkil etish quyidagi hollarda amalga oshiriladi:

kooperativni bir yoki bir nechta boshqa kooperativlar bilan yangi kooperativga qoʻshib yuborish, bunda kooperativlarning huquq va majburiyatlari topshirish dalolatnomasida koʻrsatilgani yoki koʻrsatilmaganidan qatʼi nazar, yangidan vujudga kelgan kooperativga oʻtadi;

kooperativni boshqa kooperativga qoʻshib olish, bunda topshirish dalolatnomasida koʻrsatilgani yoki koʻrsatilmaganidan qatʼi nazar, qoʻshib olingan kooperativning huquq va majburiyatlari uni oʻziga qoʻshib olayotgan kooperativga oʻtadi;

kooperativni ikki yoki undan ortiq yangi kooperativlarga boʻlish, bunda taqsimlash balansiga muvofiq kooperativning huquq va majburiyatlari yangidan vujudga kelgan kooperativlarga oʻtadi;

kooperativ tarkibidan uning bir qismini yoki bir nechta kooperativlarning bir qismini ajratib chiqarish, bunda qayta tashkil etilgan kooperativning huquq va majburiyatlari taqsimlash balansiga muvofiq ularning har biriga oʻtadi;

bir turdagi kooperativni boshqa turdagi yuridik shaxs etib oʻzgartirish (tashkiliy-huquqiy shaklini oʻzgartirish), bunda qayta tashkil etilgan kooperativning huquq va majburiyatlari topshirish dalolatnomasida koʻrsatilgani yoki koʻrsatilmaganidan qatʼi nazar, yangidan vujudga kelgan yuridik shaxsga oʻtadi.

Kooperativni qayta tashkil etish, kooperativning qarzlarini toʻlash hamda kooperativning qolgan aktivlarini kooperativ aʼzolari oʻrtasida taqsimlash tartibi va shartlari kooperativning ustavida belgilanadi.

Kooperativni qayta tashkil etish toʻgʻrisidagi qaror kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishida kooperativ aʼzolari umumiy sonining toʻrtdan uch qismidan iborat koʻpchilik ovozi bilan qabul qilinadi.

Kooperativni qayta tashkil etishda uning ustaviga tegishli oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritiladi, ular davlat xizmatlari markazida davlat roʻyxatidan oʻtkazilishi lozim.

48-modda. Kooperativni tugatish turlari

Kooperativni tugatish uning huquq va majburiyatlarini huquqiy vorislik tartibida boshqa shaxslarga oʻtkazmasdan tugatishga olib keladi.

Kooperativni tugatish quyidagilar orqali amalga oshiriladi:

kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi qaroriga koʻra ixtiyoriy ravishda tugatish;

uni sud tartibida bankrot deb topish hamda Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksida nazarda tutilgan hollarda sudning qaroriga asosan tugatish;

uni Moliya-xoʻjalik faoliyatini amalga oshirmaydigan tadbirkorlik subyektlari reyestridan chiqarish.

49-modda. Kooperativni tugatish uchun asoslar

Kooperativ quyidagi hollarda tugatilishi mumkin:

kooperativ aʼzolari umumiy yigʻilishining qaroriga muvofiq, shu jumladan kooperativning amal qilish muddati tugaganligi, uni tashkil etish maqsadiga erishilganligi munosabati bilan yoxud kooperativni tashkil etish chogʻida qonun buzilganligi munosabati bilan, agar bunda qoidabuzarliklarni bartaraf etish mumkin boʻlmasa, kooperativni davlat roʻyxatidan oʻtkazish sud tomonidan haqiqiy emas deb topilganda;

faoliyat litsenziyasiz, ruxsat etish xususiyatiga ega boʻlgan hujjatsiz va vakolatli organni xabardor qilmasdan amalga oshirilgan yoxud qonun bilan taqiqlangan faoliyat amalga oshirilgan taqdirda, agar qonunchilikda boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, shuningdek qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa hollarda;

harakatsizlik rejimiga oʻtkazilgan paytdan eʼtiboran uch yil ichida moliya-xoʻjalik faoliyati amalga oshirilmagan taqdirda;

kooperativ bankrot deb topilgan taqdirda;

agar kooperativ aʼzolarining soni yettita kooperativ aʼzosidan kam boʻlsa yoki qoʻshma kooperativ aʼzolarining soni uchta qoʻshma kooperativ aʼzolaridan kam boʻlsa;

agar kooperativ aʼzolarining yillik umumiy yigʻilishi ketma-ket uch moliya yili ichida chaqirilmagan boʻlsa;

kooperativning toʻlovga qobiliyatsizligi tufayli;

qonunda nazarda tutilgan boshqa hollarda.

Kooperativ tugatilishi munosabati bilan uning faoliyatini tugatish ushbu Qonunning 51-moddasiga muvofiq amalga oshiriladi.

50-modda. Kooperativning davlat roʻyxatidan oʻtkazilishini haqiqiy emas deb topish

Kooperativni davlat roʻyxatidan oʻtkazish uni tashkil etish chogʻida yoʻl qoʻyilgan qonunchilik buzilishlari munosabati bilan, agar ushbu qoidabuzarliklar bartaraf etib boʻlmaydigan xususiyatga ega boʻlsa, sud tomonidan haqiqiy emas deb topilishi mumkin.

Kooperativning har qanday aʼzosi, kooperativ boshqaruvining yoki kooperativ kuzatuv kengashining aʼzosi kooperativni davlat roʻyxatidan oʻtkazishni haqiqiy emas deb topish toʻgʻrisida ariza bilan sudga murojaat etishga haqli.

Kooperativ ustavini ishlab chiqish bilan bogʻliq har qanday kamchiliklar kooperativ aʼzolari umumiy yigʻilishining qarori bilan mazkur ustavga ushbu Qonunda belgilangan tartibda tegishli oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish orqali bartaraf etilishi mumkin.

Davlat roʻyxatidan oʻtkazilishi haqiqiy emas deb topilgan kooperativ faoliyatini tugatish ushbu Qonunning 51-moddasida nazarda tutilgan tartibda amalga oshiriladi.

51-modda. Kooperativni tugatish tartibi

Kooperativni ixtiyoriy ravishda tugatish toʻgʻrisidagi qaror qonunchilikda belgilangan tartibda kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi yoki boshqa vakolatli organ tomonidan qabul qilinadi.

Kooperativni ixtiyoriy ravishda tugatish toʻgʻrisidagi qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran bir ish kuni ichida davlat xizmatlari markaziga yuboriladi.

Kooperativ boshqaruvi kooperativ aʼzolari umumiy yigʻilishining yoki vakolatli organning topshirigʻiga koʻra tugatuvchini — tugatish komissiyasini tayinlaydi hamda tugatish tartibi va muddatini Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksiga muvofiq belgilaydi.

Kooperativ aʼzolari umumiy yigʻilishining arizasiga koʻra sudning kooperativni tugatish toʻgʻrisidagi qarori bilan kooperativ boshqaruvining yoki kooperativ ustavida kooperativni tugatishga vakolat berilgan boshqa organning zimmasiga kooperativni tugatish vazifasi yuklatilishi mumkin.

Kooperativni ixtiyoriy ravishda tugatish jarayoni tugatish komissiyasi tomonidan amalga oshiriladi. Tugatish komissiyasi aʼzolari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar kooperativni ixtiyoriy tugatish haqida davlat xizmatlari markaziga yuborilgan qarorda koʻrsatiladi.

Tugatish komissiyasi kreditorlarni aniqlash va ularni kooperativni tugatish toʻgʻrisida yozma shaklda xabardor qilish choralarini koʻradi.

Tugatish komissiyasi tayinlangan paytdan eʼtiboran kooperativ ishlarini boshqarish vakolatlari ushbu komissiyaga oʻtadi. Tugatish komissiyasi sudda tugatilayotgan kooperativ nomidan daʼvogar yoki javobgar sifatida ish yuritadi.

Tugatish komissiyasi tadbirkorlik faoliyatini yakunlash boʻyicha tegishli choralarni koʻradi, shuningdek qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa harakatlarni bajaradi.

Tugatish komissiyasi kooperativning rasmiy hujjatlaridagi kooperativ nomiga “tugatilayotgan” degan soʻzni qoʻshadi va uning nomidan imzo qoʻyadi.

Kooperativni tugatish, shuningdek uning toʻlovga qobiliyatsizligi toʻgʻrisidagi ishni koʻrib chiqish bilan bogʻliq boshqa vakolatlar, vazifalar, huquqlar, majburiyatlar va oʻzga shartlar qonunchilikda nazarda tutilgan tartibda amalga oshiriladi.

52-modda. Kooperativning toʻlovga qobiliyatsizligi toʻgʻrisidagi ishni koʻrib chiqish

Agar kooperativ aʼzolari cheklangan miqdorda qoʻshimcha pay badallarini kiritish majburiyatiga ega boʻlsa va ushbu toʻlovlarni kiritish imkoniyati mavjud boʻlmasa yoxud agar kooperativ tugatilayotgan boʻlsa, toʻlovga qobiliyatsizlik toʻgʻrisidagi ishni koʻrib chiqish jarayonida undiruv kooperativning mol-mulkiga qaratilishi mumkin.

Toʻlovga qobiliyatsizlik belgilari mavjud boʻlgan taqdirda, kooperativning toʻlovga qobiliyatsizligi toʻgʻrisida ish qoʻzgʻatish haqidagi ariza kooperativ boshqaruvi tomonidan sudga beriladi, kooperativ tugatilayotganda kreditorlarning talablarini toʻliq hajmda qanoatlantirish imkoniyati boʻlmagan taqdirda esa kooperativga nisbatan toʻlovga qobiliyatsizlik toʻgʻrisida ish qoʻzgʻatish haqidagi ariza bilan tugatish komissiyasi sudga murojaat qiladi.

Kooperativ sud tomonidan toʻlovga qobiliyatsiz deb topilgan paytdan eʼtiboran kooperativ boshqaruvi kooperativning mol-mulkini tasarruf etishga haqli emas.

Kooperativning toʻlovga qobiliyatsizligi toʻgʻrisidagi ishni koʻrib chiqish chogʻida toʻlovga qobiliyatsizlik tartib-taomillarini qoʻllash tartibi “Toʻlovga qobiliyatsizlik toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni bilan tartibga solinadi.

53-modda. Kooperativni tugatish va kooperativning toʻlovga qobiliyatsizligi toʻgʻrisidagi ishni sud tomonidan koʻrib chiqish davrida kooperativ aʼzolarining huquq va majburiyatlari

Kooperativ tugatilayotgan va sud tomonidan kooperativning toʻlovga qobiliyatsizligi toʻgʻrisidagi ish koʻrib chiqilayotgan davrda kooperativ aʼzolarining majburiy pay badallari miqdorini oshirishga yoki kooperativ aʼzolarining qoʻshimcha badallar boʻyicha majburiyatlari chegaralarini oshirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Kooperativ kreditorlarining talablari qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan tartibda qanoatlantiriladi.

Kooperativ tugatilayotgan va sud tomonidan uning toʻlovga qobiliyatsizligi toʻgʻrisidagi ish koʻrib chiqilayotgan davrda kooperativning mol-mulki kreditorlarning talablarini qanoatlantirish uchun yetarli boʻlmagan taqdirda, kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi ovozlarning toʻrtdan uch qismidan iborat boʻlgan koʻpchilik ovoz bilan majburiy pay badalini toʻliq hajmda kiritmagan kooperativ aʼzolarining zimmasiga pay badalining kamomadni qoplash uchun zarur boʻlgan qolgan qismini belgilangan muddat ichida kiritish majburiyatini yuklashi mumkin. Tugatish balansini tuzishda majburiy pay badallari toʻliq toʻlangan deb hisobga olinadi.

Kooperativning mol-mulki kreditorlarning talablarini qanoatlantirish uchun yetarli boʻlmagan taqdirda, kooperativ aʼzolarining umumiy yigʻilishi ovozlarning toʻrtdan uch qismidan iborat boʻlgan koʻpchilik ovoz bilan kooperativ aʼzolarining zimmasiga kamomadni qoplash uchun zarur boʻlgan miqdordagi qoʻshimcha pay badallarini oʻz qoʻshimcha pay badallarining umumiy summasiga mutanosib ravishda kiritish majburiyatini yuklashi mumkin, bunda qoʻshimcha pay badallari pay badallari miqdoridan oshmasligi kerak. Mazkur qoida, agar kooperativ ustavida kooperativning mol-mulki kreditorlar talablarini qanoatlantirish uchun yetarli boʻlmagan hollarda, kooperativ aʼzolari kooperativ tugatilayotgan davrda qoʻshimcha pay badallarini kiritmasligi kerakligi belgilangan boʻlsa, qoʻllanilmaydi.

Agar tugatilayotgan kooperativning pul mablagʻlari kreditorlarning talablarini qanoatlantirish uchun yetarli boʻlmasa, tugatish komissiyasi kreditorlarning talablarini qanoatlantirish maqsadida kooperativning mol-mulkini qonunchilikda belgilangan tartibda ochiq savdolarda sotishni amalga oshiradi.

Kooperativning mol-mulki kreditorlarning barcha talablari qanoatlantirilguniga yoki qoplanguniga qadar, shuningdek kreditorlar kooperativ tugatilganligi toʻgʻrisida xabardor qilingan kundan eʼtiboran bir yil oʻtguniga qadar uning aʼzolari oʻrtasida taqsimlanishi mumkin emas.

Kreditorlarning talablarini qanoatlantirish jarayoni tugaganidan keyin kooperativning qolgan mol-mulki kooperativ aʼzolari oʻrtasida ularning pay badallarining eng koʻp soni miqdorida taqsimlanadi. Birinchi navbatda qoʻshimcha pay badallarini qoʻshgan kooperativ aʼzolariga ular qoʻshgan qoʻshimcha pay badallari miqdoriga mutanosib ravishdagi mablagʻlar qaytariladi. Kooperativ mol-mulkining qolgan qismi kooperativ aʼzolari oʻrtasida teng taqsimlanadi. Kooperativ ustavida kooperativning mol-mulkini kooperativ aʼzolari oʻrtasida taqsimlashga doir taqiq yoki boshqa shartlar nazarda tutilishi mumkin.

Kooperativni tugatish va kooperativning toʻlovga qobiliyatsizligi toʻgʻrisidagi ishni sud koʻrib chiqish davrida kooperativ aʼzolarining huquq va majburiyatlariga taalluqli boshqa masalalar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.

10-bob. Yakunlovchi qoidalar

54-modda. Kooperativlarning birlashishi

Kooperativlar umumiy manfaatlarini ifodalash va himoya qilish maqsadida kooperativlar uyushmalariga birlashishi mumkin.

Kooperativlar uyushmalarining tashkil etilishi, faoliyati, qayta tashkil etilishi va tugatilishi tartibi “Nodavlat notijorat tashkilotlari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni bilan tartibga solinadi.

55-modda. Nizolarni hal etish

Kooperativning tashkil etilishi, faoliyati, qayta tashkil etilishi, tugatilishi, shuningdek kooperativning davlat roʻyxatidan oʻtkazilganligini haqiqiy emas deb topish chogʻida yuzaga keladigan nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.

56-modda. Kooperativ toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik

Kooperativ toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

57-modda. Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga qoʻshimcha va oʻzgartirishlar kiritish, shuningdek ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish

Oʻzbekiston Respublikasining quyidagi qonun hujjatlariga qoʻshimcha va oʻzgartirishlar kiritilsin:

1. Oʻzbekiston Respublikasining 1991-yil 14-iyunda qabul qilingan “Kooperatsiya toʻgʻrisida”gi 295-XII-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1991-yil, № 8, 193-modda; 1994-yil, № 2, 52-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1998-yil, № 9, 181-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2017-yil, № 6, 300-modda; 2019-yil, № 5, 267-modda; 2021-yil, 4-songa ilova; 2022-yil, № 2, 76-modda) quyidagi qoʻshimcha va oʻzgartirishlar kiritilsin:

1) 5-modda 1-bandining birinchi xatboshisi “matlubot kooperativida (jamiyatida)” degan soʻzlardan keyin “hamda qishloq xoʻjaligi kooperativida” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;

2) 13-moddaning :

nomidagi “(shirkatlari)” degan soʻz chiqarib tashlansin;

matnidagi “(shirkati)” degan soʻz chiqarib tashlansin;

3) 14-moddaning :

nomidagi “(shirkatlarining)” degan soʻz chiqarib tashlansin;

matnidagi “(shirkatlari)” degan soʻz chiqarib tashlansin.

3. Oʻzbekiston Respublikasining 1995-yil 21-dekabrda qabul qilingan 163-I-sonli va 1996-yil 29-avgustda qabul qilingan 256-I-sonli qonunlari bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksi (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1996-yil, 2-songa ilova, № 11-12; 1997-yil, № 2, 56-modda, № 9, 241-modda; 1998-yil, № 5-6, 102-modda; 1999-yil, № 1, 20-modda, № 9, 229-modda; 2001-yil, № 1-2, 23-modda, № 9-10, 182-modda; 2002-yil, № 1, 20-modda, № 9, 165-modda; 2003-yil, № 1, 8-modda, № 5, 67-modda; 2004-yil, № 1-2, 18-modda, № 5, 90-modda, № 9, 171-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2006-yil, № 4, 154-modda, № 9, 494, 498-moddalar; 2007-yil, № 1, 3, 5-moddalar, № 4, 156, 164-moddalar, № 8, 367-modda, № 9, 416-modda, № 12, 598, 608-moddalar; 2008-yil, № 4, 192-modda, № 12, 640-modda; 2009-yil, № 9, 337-modda; 2010-yil, № 9, 335, 337, 340-moddalar; 2011-yil, № 12/2, 363, 364, 365-moddalar; 2012-yil, № 4, 106, 109-moddalar, № 12, 336-modda; 2013-yil, № 10, 263-modda; 2014-yil, № 5, 130-modda, № 12, 343-modda; 2015-yil, № 8, 310, 312-moddalar; 2016-yil, № 4, 125-modda; 2017-yil, № 4, 137-modda, № 9, 510-modda, № 12, 773-modda; 2018-yil, № 1, 4-modda, № 4, 224-modda, № 7, 433-modda, № 10, 673-modda; 2019-yil, № 3, 161, 166-moddalar, № 5, 267-modda, № 10, 671-modda, № 12, 880, 886-moddalar; 2020-yil, № 1, 3, 4-moddalar, № 10, 593-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 8, 801-modda, № 10, 968-modda; 2022-yil, № 2, 79-modda, № 3, 217, 218-moddalar, № 4, 340-modda, № 5, 464-modda, № 6, 570, 577-moddalar, № 11, 1061, 1062-moddalar; 2023-yil, № 10, 795-modda, № 11, 921-modda; 2024-yil, № 2, 111, 114-moddalar, № 6, 530-modda) 69-moddasi quyidagi mazmundagi beshinchi qism bilan toʻldirilsin:

“Qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda tashkil etiladigan va ishlab chiqarish kooperativining shakli boʻlgan qishloq xoʻjaligi kooperativi qoʻshma qishloq xoʻjaligi kooperativi shaklida ham tashkil etilishi mumkin”.

4. Oʻzbekiston Respublikasining 1998-yil 30-aprelda qabul qilingan 598-I-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Yer kodeksiga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1998-yil, № 5-6, 82-modda; 2003-yil, № 9-10, 149-modda; 2004-yil, № 5, 90-modda; 2005-yil, № 1, 18-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2007-yil, № 12, 608-modda; 2009-yil, № 1, 1-modda, № 12, 472-modda; 2011-yil, № 1, 1-modda; 2014-yil, № 1, 2-modda, № 9, 244-modda; 2015-yil, № 8, 312-modda; 2017-yil, № 9, 510-modda; 2018-yil, № 1, 1-modda, № 4, 224-modda, № 7, 432-modda, № 12, 781-modda; 2019-yil, № 1, 1-modda, № 3, 161-modda, № 4, 199-modda, № 8, 469-modda, № 11, 792-modda; 2020-yil, № 9, 540-modda; 2021-yil, № 1, 3-modda, 4-songa ilova, № 8, 800-modda; 2022-yil, № 6, 570, 577-moddalar; 2023-yil, № 10, 795-modda, № 11, 919-modda; 2024-yil, № 7, 629-modda) quyidagi oʻzgartirishlar kiritilsin:

1) 49-moddaning :

nomidagi “(shirkat xoʻjaliklariga)” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;

birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Qishloq xoʻjaligi kooperativi — qishloq xoʻjaligi faoliyatini amalga oshirish uchun pay usuliga, jismoniy va (yoki) yuridik shaxslarning ixtiyoriy ravishda birlashishiga asoslangan mustaqil tijorat tashkiloti”;

ikkinchi qismi chiqarib tashlansin;

uchinchi — yettinchi qismlari tegishincha ikkinchi — oltinchi qismlar deb hisoblansin;

uchinchi qismidagi “(shirkat xoʻjaliklariga)” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;

toʻrtinchi qismidagi “(shirkat xoʻjaliklariga)” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;

beshinchi qismining birinchi va ikkinchi jumlalari quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlar qishloq xoʻjaligi kooperativlariga, qishloq xoʻjaligi korxonalari, muassasalari va tashkilotlariga elektron onlayn-auksion orqali beriladi. Yer uchastkasining ijara shartnomasi qishloq xoʻjaligi kooperativi raisi, boshqa qishloq xoʻjaligi korxonasi, muassasasi, tashkiloti rahbari bilan tuman hokimi oʻrtasida tuziladi”;

oltinchi qismidagi “(shirkat xoʻjaliklari)” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;

2) 51-modda :

birinchi qismidagi “(shirkat xoʻjaliklari)” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;

ikkinchi qismidagi “(shirkat xoʻjaliklari)” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;

uchinchi qismidagi “(shirkat xoʻjaligi)” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;

toʻrtinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Oila (jamoa) pudrati shartnomasi har yili qishloq xoʻjaligi kooperativi, boshqa jamoa qishloq xoʻjaligi korxonasi boshqaruv organlari orqali shu kooperativ, jamoa korxonasi bilan yoki boshqa qishloq xoʻjaligi korxonalari, muassasalari hamda tashkilotlarining ish beruvchisi (maʼmuriyati) bilan oila boshligʻi (jamoaning vakolat berilgan vakili) oʻrtasida tuziladi”;

toʻqqizinchi qismidagi “(shirkat xoʻjaligi)” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;

3) 52-moddaning matnidagi “(shirkat xoʻjaligi)” degan soʻzlar chiqarib tashlansin.

5. Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 25-fevralda qabul qilingan “Auditorlik faoliyati toʻgʻrisida”gi OʻRQ-677-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2021-yil, № 2, 146-modda; 2022-yil, № 3, 216, 217-moddalar, № 4, 340-modda; 2023-yil, № 1, 2-modda, № 11, 923-modda; 2024-yil, № 2, 105-modda) 35-moddasining birinchi qismiga quyidagi qoʻshimcha va oʻzgartirish kiritilsin:

quyidagi mazmundagi beshinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:

“qishloq xoʻjaligi kooperativlari”;

beshinchi — toʻqqizinchi xatboshilar tegishincha oltinchi — oʻninchi xatboshilar deb hisoblansin.

Quyidagilar oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin:

1) Oʻzbekiston Respublikasining 1998-yil 30-aprelda qabul qilingan “Qishloq xoʻjaligi kooperativi (shirkat xoʻjaligi) toʻgʻrisida”gi 600-I-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1998-yil, № 5-6, 84-modda);

2) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining 1998-yil 30-aprelda qabul qilingan “Qishloq xoʻjaligi kooperativi (shirkat xoʻjaligi) toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini amalga kiritish tartibi haqida”gi 601-I-sonli Qarori (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1998-yil, № 5-6, 85-modda);

3) Oʻzbekiston Respublikasining 2003-yil 30-avgustda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi 535-II-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2003-yil, № 9-10, 149-modda) XX boʻlimi ;

4) Oʻzbekiston Respublikasining 2003-yil 12-dekabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi 568-II-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2004-yil, № 1-2, 18-modda) XIX boʻlimi ;

5) Oʻzbekiston Respublikasining 2008-yil 31-dekabrda qabul qilingan “Soliq toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonunlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi OʻRQ-197-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2008-yil, № 12, 640-modda) 20-moddasi ;

6) Oʻzbekiston Respublikasining 2009-yil 25-dekabrda qabul qilingan “Qishloq va suv xoʻjaligida iqtisodiy islohotlar chuqurlashtirilganligi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-240-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2009-yil, № 12, 472-modda) 7-moddasi ;

7) Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 29-dekabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-345-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2012-yil, № 12, 336-modda) 8-moddasi ;

8) Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 20-martda qabul qilingan “Mamlakatda ishbilarmonlik muhitini yaxshilash boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar qabul qilinganligi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-531-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, № 3, 166-modda) 6-moddasi ;

9) Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-aprelda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-683-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2021-yil, 4-songa ilova) 89-moddasi ;

10) Oʻzbekiston Respublikasining 2022-yil 29-iyunda qabul qilingan “Yer uchastkalarini kompensatsiya evaziga jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyish tartib-taomillari takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-782-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2022-yil, № 6, 577-modda) 6-moddasi ;

11) Oʻzbekiston Respublikasining 2024-yil 16-yanvarda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasi adliya organlari tizimi takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-896-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2024-yil, № 1, 5-modda) 5-moddasi ;

12) Oʻzbekiston Respublikasining 2024-yil 21-fevralda qabul qilingan “Toʻlovga qobiliyatsizlik toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni qabul qilinganligi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi OʻRQ-911-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2024-yil, № 2, 111-modda) 9-moddasi .

58-modda. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash

Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

59-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

60-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi

Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy oʻtgach kuchga kiradi.

Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2024-yil 8-noyabr,

OʻRQ-995-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 11.11.2024-y., 03/24/995/0908-son; 30.07.2025-y., 03/25/1076/0672-son)

lex.uz

Закон Республики Узбекистан

О сельскохозяйственном кооперативе

Принят Законодательной палатой 17 сентября 2024 года Одобрен Сенатом 30 сентября 2024 года

Глава 1. Общие положения

Статья 1. Цель настоящего Закона

Целью настоящего Закона является регулирование отношений в области создания, деятельности, реорганизации и ликвидации сельскохозяйственного кооператива.

Статья 2. Законодательство о сельскохозяйственном кооперативе

Законодательство о сельскохозяйственном кооперативе состоит из настоящего Закона и иных актов законодательства.

Если международным договором Республики Узбекистан установлены иные правила, чем те, которые предусмотрены законодательством Республики Узбекистан о сельскохозяйственном кооперативе, то применяются правила международного договора.

Статья 3. Основные понятия

В настоящем Законе применяются следующие основные понятия:

уполномоченный или избранный представитель — член сельскохозяйственного кооператива, имеющий право действовать на общем собрании членов сельскохозяйственного кооператива от имени группы, состоящей более чем из двухсот членов сельскохозяйственного кооператива;

дивиденд — часть годовой чистой прибыли сельскохозяйственного кооператива, остающаяся в его распоряжении после уплаты налогов и сборов, подлежащая распределению между членами сельскохозяйственного кооператива пропорционально внесенным обязательным и дополнительным паевым взносам;

резервный фонд — фонд, формируемый за счет годовой чистой прибыли и других источников в размере не менее пятнадцати процентов от паевого фонда сельскохозяйственного кооператива;

член кооператива, вкладывающий инвестиции — физическое или юридическое лицо, принятое в сельскохозяйственный кооператив в качестве члена кооператива, инвестирующего средства на основании требований, установленных статьей 14 настоящего Закона, в соответствии с уставом сельскохозяйственного кооператива. Такой член кооператива непосредственно не участвует в оказании услуг сельскохозяйственным кооперативом, а требования к его паевым взносам, праву на получение дивидендов, субсидиарным обязательствам и праву голоса определяются в уставе кооператива;

доверенное лицо — член сельскохозяйственного кооператива, осуществляющий права другого члена на общем собрании членов кооператива, назначенный в письменной форме другим членом кооператива, и которому запрещено быть представителем более двух членов кооператива;

обязательный паевой взнос — паевой взнос члена сельскохозяйственного кооператива, вносимый в обязательном порядке и дающий право голоса и право на участие в деятельности сельскохозяйственного кооператива, на пользование его услугами и льготами, предусмотренными уставом сельскохозяйственного кооператива, и на получение дивидендов;

пай — часть имущества сельскохозяйственного кооператива, имеющая определенную номинальную стоимость, отражающую размер участия члена сельскохозяйственного кооператива в формировании имущества сельскохозяйственного кооператива, выражающегося в денежных средствах или ином имуществе либо имущественных правах, и учитываемая в стоимостном выражении при формировании паевого фонда сельскохозяйственного кооператива;

паевой фонд — общая сумма паев членов сельскохозяйственного кооператива в денежном выражении, формируемая на основе паевых взносов;

сельскохозяйственный кооператив — самостоятельная коммерческая организация, основанная на паевых началах, добровольном объединении физических и (или) юридических лиц для осуществления сельскохозяйственной деятельности;

член сельскохозяйственного кооператива — физическое или юридическое лицо, внесшее паевой взнос, принятое в сельскохозяйственный кооператив с правом голоса и несущее по обязательствам сельскохозяйственного кооператива субсидиарную ответственность;

дополнительный паевой взнос — паевой взнос члена сельскохозяйственного кооператива, вносимый на добровольной основе в дополнение к обязательному паевому взносу и дающий ему право на получение дивидендов;

совместный сельскохозяйственный кооператив — сельскохозяйственный кооператив, созданный не менее чем тремя сельскохозяйственными кооперативами для ведения совместной централизованной деятельности.

Статья 4. Основные принципы деятельности сельскохозяйственного кооператива

Деятельность сельскохозяйственного кооператива (далее — кооператив) основывается на следующих принципах:

добровольность вступления в кооператив и выхода из него, возможность вступления в кооператив для любых лиц, соответствующих требованиям настоящего Закона;

самоуправление и независимость в деятельности кооператива;

контроль членов кооператива за его работой в порядке, предусмотренном уставом кооператива;

экономическое участие членов кооператива в его деятельности;

пропорциональное распределение дохода (прибыли) между членами кооператива в соответствии с их паями;

развитие сотрудничества между кооперативами;

социальное развитие кооператива.

Статья 5. Виды деятельности кооператива

Основным видом деятельности кооператива является оказание услуг в сфере сельского хозяйства.

Наряду с оказанием услуг в сфере сельского хозяйства кооператив имеет право выращивать, хранить, перерабатывать и реализовывать сельскохозяйственную продукцию, а также заниматься другими видами деятельности, не запрещенными законом.

Глава 2. Создание кооператива

Статья 6. Фирменное наименование и местонахождение кооператива

Кооператив должен иметь полное фирменное наименование с указанием на его организационно-правовую форму и сокращенное фирменное наименование.

Полное фирменное наименование кооператива должно содержать его полное наименование и слова «Сельскохозяйственный кооператив». Сокращенное фирменное наименование кооператива должно содержать его сокращенное наименование и слова «Сельскохозяйственный кооператив» или аббревиатуру «СХК».

Местонахождение кооператива определяется по месту его государственной регистрации. В учредительных документах кооператива постоянное местонахождение его органов управления или место осуществления им своей основной деятельности может быть определено как местонахождение кооператива.

Кооператив для поддержания с ним связи должен иметь почтовый адрес и адрес электронной почты.

Кооператив должен уведомлять членов кооператива об изменении местонахождения (почтового адреса) и смене адреса электронной почты. Изменение местонахождения (почтового адреса) кооператива осуществляется в уведомительном порядке с соблюдением требований, предусмотренных законодательством, путем уведомления центра государственных услуг.

Статья 7. Порядок создания кооператива

Кооператив может быть создан в составе не менее семи физических и (или) юридических лиц.

Совместный кооператив может быть создан в составе не менее трех кооперативов.

Все положения, касающиеся кооператива, предусмотренные настоящим Законом, применяются и в отношении совместного кооператива, за исключением положений, касающихся минимального числа членов кооператива.

Физические и (или) юридические лица, изъявившие желание создать кооператив, образуют учредительный комитет.

К задачам учредительного комитета относятся следующие:

подготовка проекта устава кооператива;

подготовка и проведение учредительного собрания учредителей создаваемого кооператива.

Учредительное собрание учредителей кооператива:

принимает решение о создании кооператива;

утверждает устав кооператива;

принимает решение о приеме в члены кооператива участников учредительного собрания, подписавших документ, которым утвержден устав кооператива, с указанием их имен, фамилий и адресов, а в отношении юридических лиц — с указанием документа, подтверждающего полномочия их представителей;

избирает органы управления кооперативом, в том числе правление кооператива, председателя правления кооператива и членов наблюдательного совета кооператива.

Статья 8. Государственная регистрация кооператива

Кооператив подлежит государственной регистрации в качестве юридического лица.

Государственная регистрация кооператива осуществляется в установленном законодательством порядке центром государственных услуг на основании заявления, подаваемого правлением кооператива. К данному заявлению прилагаются утвержденный устав кооператива, документы об избрании правления кооператива, председателя правления кооператива и наблюдательного совета кооператива, а также протокол учредительного собрания учредителей кооператива.

Кооператив считается созданным и приобретает права юридического лица со дня его государственной регистрации в центре государственных услуг в порядке, установленном законодательством.

В государственной регистрации кооператива может быть отказано только в случае, если при создании кооператива был нарушен порядок, предусмотренный настоящим Законом и иными актами законодательства, либо в случае несоответствия учредительных документов закону.

Статья 9. Устав кооператива

Устав кооператива является учредительным документом кооператива.

Устав кооператива должен быть представлен в письменной форме и утвержден на учредительном собрании учредителей кооператива.

В уставе кооператива должно быть указано следующее:

фирменное наименование и местонахождение (почтовый адрес) кооператива;

срок деятельности кооператива или указание на бессрочный характер деятельности кооператива;

цель, специализация и не менее одного направления деятельности кооператива;

порядок и условия вступления в члены кооператива;

основания и порядок прекращения членства в кооперативе, в том числе порядок выхода из кооператива или исключения из кооператива;

условия и порядок привлечения к хозяйственной деятельности кооператива лиц, не являющихся его членами;

положения об обязательствах членов кооператива пользоваться услугами кооператива или об отсутствии таких обязательств;

размер обязательного паевого взноса члена кооператива, его равноценность для всех членов кооператива;

степень пользования членами кооператива услугами кооператива или их использование на основе имеющих отношение к члену кооператива экономических факторов;

условия внесения дополнительного паевого взноса и его максимальный размер;

порядок внесения паевых взносов членами кооператива, в том числе срок внесения не менее десяти процентов паевых взносов;

порядок оценки стоимости имущества, вносимого членами кооператива в счет паевого взноса;

условия формирования резервного фонда, в том числе определение доли годовой чистой прибыли или других источников, направляемой в резервный фонд, и определение размера резервного фонда;

размеры и порядок формирования неделимого и иных фондов кооператива и порядок их использования;

порядок подсчета и распределения прибыли и убытков кооператива;

условия субсидиарной ответственности членов кооператива по обязательствам кооператива, неограниченность или ограниченность данной ответственности определенными размерами;

состав, полномочия и обязанности органов управления кооперативом, порядок принятия ими решений, в том числе порядок принятия решений по вопросам, требующим единогласия или большинства голосов;

права и обязанности членов кооператива;

особенности, порядок и условия участия членов кооператива в деятельности кооператива;

порядок и условия членства кооператива в совместных кооперативах, ассоциациях кооперативов и других организациях;

порядок и условия реорганизации и ликвидации кооператива, покрытия долгов кооператива и распределения оставшихся активов между членами кооператива;

право правления кооператива на заключение крупных сделок или сделок с конфликтом интересов, порядок возмещения убытков, причиненных сделкой, и устранения ее последствий;

номинальная стоимость обязательного паевого взноса, количество паев, срок внесения членами не менее десяти процентов стоимости обязательного паевого взноса;

порядок определения размера дивидендов, распределяемых между членами кооператива по паям;

полномочия председателя правления кооператива;

требования к аудитору или аудиторской организации.

Также уставом кооператива может быть предусмотрено следующее:

расширение перечня вопросов, решения по которым должны приниматься двумя третями членов кооператива, и установление высокого порога кворума, необходимого для принятия решений по этим вопросам;

общее собрание членов кооператива с численностью членов кооператива более двухсот состоит из представителей, избранных членами кооператива (собрание представителей);

ограничение размера дополнительного паевого взноса и установление дополнительных условий;

необходимость наличия у председателя правления кооператива и членов правления кооператива высокой квалификации и многолетнего опыта работы в сфере экономики, сельского хозяйства, управления или других сферах.

Устав кооператива может содержать и иные положения, не противоречащие законодательству.

Статья 10. Внесение изменений и дополнений в устав кооператива

Изменения и дополнения в устав кооператива вносятся по решению общего собрания членов кооператива, принимаемому большинством голосов участников общего собрания членов кооператива. При направлении уведомления о проведении общего собрания членов кооператива в нем должно быть отражено содержание вносимых в устав кооператива изменений и дополнений.

Следующие изменения и дополнения, вносимые в устав кооператива, должны быть одобрены не менее чем тремя четвертями членов кооператива, участвующих в общем собрании членов кооператива:

изменение цели деятельности кооператива;

установление обязательства членов кооператива пользоваться услугами кооператива;

установление обязанности членов кооператива по участию в деятельности кооператива;

повышение пая или размера обязательного паевого взноса;

изменение положений о членах кооператива, вкладывающих инвестиции;

изменение положений о реорганизации или ликвидации кооператива.

Изменения и дополнения, вносимые в устав кооператива на общем собрании членов кооператива, подлежат государственной регистрации в соответствующем центре государственных услуг на основании заявления правления кооператива.

Статья 11. Права и обязанности кооператива

Кооператив имеет право:

осуществлять деятельность в соответствии с законодательством и в рамках целей деятельности кооператива, определенных в уставе кооператива;

открывать представительства и филиалы, организовывать унитарные предприятия, защищать их права на территории Республики Узбекистан и за ее пределами;

в установленном законодательством порядке владеть и пользоваться имуществом, покупать или дарить, получать в лизинг или аренду, продавать, предоставлять в залог имущество, в том числе имущество, внесенное членом кооператива в качестве паевого взноса в паевой фонд кооператива;

формировать резервный, неделимый и иные фонды кооператива и использовать их средства, а также размещать средства резервного фонда в банках и кредитных организациях (депозит), вкладывать их в ценные бумаги и иное имущество;

заключать договоры (контракты);

в соответствии с законодательством и уставом кооператива привлекать займы, получать кредиты от физических и юридических лиц и использовать спонсорские благотворительные средства;

выращивать, хранить, перерабатывать и реализовывать сельскохозяйственную продукцию;

оказывать услуги, необходимые для сотрудничества с другими кооперативами и совместными кооперативами, кластерами и иными юридическими лицами;

осуществлять внешнеэкономическую деятельность в установленном законодательством порядке;

обращаться в суд с заявлениями на решения или действия (бездействие) республиканских органов исполнительной власти, органов, уполномоченных осуществлять административно-правовую деятельность, органов самоуправления граждан и их должностных лиц, не соответствующие настоящему Закону и другим актам законодательства, а также нарушающие права и законные интересы кооператива;

повышать финансовый потенциал кооператива, эффективно управлять его активами и осуществлять выгодное сотрудничество с другими юридическими лицами;

осуществлять процессы, связанные с реорганизацией или ликвидацией кооператива.

Кооператив может иметь и иные права в соответствии с законодательством.

Кооператив обязан:

выполнять обязательства по заключенным кооперативом договорам (контрактам);

уплачивать налоги и сборы, предусмотренные законодательством;

назначать заработную плату лицам, работающим в кооперативе по трудовому договору, в размере не ниже минимального размера оплаты труда, предусмотренного трудовым законодательством, обеспечить своевременную выплату работникам заработной платы, страховать свою гражданскую ответственность в качестве работодателя;

соблюдать требования законодательства и нормативных документов в области охраны труда и техники безопасности, экологии, санитарии и гигиены;

соблюдать требования законодательства о конкуренции и защите прав потребителей;

соблюдать требования законодательства о техническом регулировании;

своевременно информировать соответствующие государственные органы об изменении местонахождения (почтового адреса) и других реквизитов кооператива;

вести бухгалтерский учет, финансовую и статистическую отчетность в соответствии с требованиями законодательства;

представлять отчеты о деятельности кооператива в соответствующие государственные органы в установленном порядке и установленные сроки.

Кооператив может нести и иные обязанности в соответствии с законодательством.

Глава 3. Членство в кооперативе

Статья 12. Члены кооператива

Членами кооператива могут быть физические лица, достигшие возраста шестнадцати лет, а также юридические лица, соответствующие требованиям устава кооператива.

Кооперативы, отвечающие требованиям устава совместного кооператива и признающие их, могут быть членами совместного кооператива.

Член кооператива может быть членом одного или нескольких кооперативов, если уставом кооператива не запрещено членство одновременно в других кооперативах.

В уставе кооператива могут быть предусмотрены следующие дополнительные требования, предъявляемые к условиям вступления в кооператив:

уровень квалификации физического лица, принимаемого в члены кооператива;

удаленность от местонахождения кооператива физического или юридического лица, принимаемого в кооператив.

Уставом кооператива могут быть предусмотрены иные требования к членам кооператива, не противоречащие настоящему Закону.

Статья 13. Члены кооператива, вкладывающие инвестиции

Физические или юридические лица, не имеющие отношения к деятельности кооператива, могут вступить в кооператив в качестве членов кооператива, вкладывающих инвестиции, согласно положениям устава кооператива о членах кооператива, вкладывающих инвестиции.

Паевой взнос члена кооператива, вкладывающего инвестиции, должен соответствовать положениям устава кооператива о членах кооператива, вкладывающих инвестиции, о праве на получение дивидендов, о субсидиарной ответственности, о праве голоса, о праве избираться в органы управления кооператива и другим положениям устава кооператива.

Вступление в кооператив лица в качестве члена кооператива, вкладывающего инвестиции, осуществляется в соответствии со статьей 14 настоящего Закона, а прекращение членства в кооперативе осуществляется в соответствии со статьей 17 настоящего Закона. При этом решение правления кооператива о принятии в кооператив и предложение правления кооператива о прекращении членства в кооперативе должны быть утверждены общим собранием членов кооператива.

Лицо, принимаемое в члены кооператива, вкладывающее инвестиции, должно соответствовать положениям устава кооператива о членах кооператива, вкладывающих инвестиции.

Члены кооператива, вкладывающие инвестиции, не могут иметь преимуществ перед другими членами кооператива.

Члены кооператива, вкладывающие инвестиции, могут быть избраны в наблюдательный совет кооператива в количестве, составляющем не более четверти членов наблюдательного совета кооператива.

Статья 14. Вступление в кооператив

Физические и юридические лица, изъявившие желание вступить в кооператив после его государственной регистрации, подают в правление кооператива заявление о приеме в кооператив. Решение правления кооператива о принятии в кооператив подлежит утверждению общим собранием членов кооператива. Заявление о приеме в кооператив должно содержать подтверждение об ознакомлении с уставом кооператива, а также обязательство по соблюдению требований устава кооператива, предъявляемых к членам кооператива, в том числе о внесении обязательного и дополнительного паевых взносов, и другие.

В уставе кооператива могут быть предусмотрены и другие положения, относящиеся к приему в кооператив.

Решение правления кооператива о приеме в кооператив или об отказе в приеме в кооператив рассматривается на общем собрании членов кооператива.

По итогам рассмотрения решения правления кооператива общим собранием членов кооператива принимается решение об утверждении или неутверждении решения правления кооператива о приеме в кооператив или об отказе в приеме в кооператив.

Основания для принятия решения об отказе в приеме в кооператив предусматриваются уставом кооператива.

Мотивированное решение об отказе в приеме в кооператив и причины отказа доводятся до сведения заявителя в письменной форме. Заявитель имеет право обжаловать данное решение на очередном общем собрании членов кооператива.

В случае устранения причин, послуживших основанием для отказа в приеме в кооператив, заявитель вправе повторно подать заявление о приеме в кооператив.

Основания для принятия решения об отказе в приеме в кооператив и порядок рассмотрения жалоб определяются уставом кооператива.

Заявитель считается принятым в кооператив со дня принятия общим собранием членов кооператива решения об утверждении решения правления кооператива о принятии в кооператив.

Статья 15. Ведение реестра членов кооператива

Реестр членов кооператива ведется правлением кооператива, и в нем указываются следующие сведения о каждом члене кооператива:

для физических лиц — персональный идентификационный номер физического лица, фамилия, имя, отчество, местожительство, адрес электронной почты;

для юридических лиц — идентификационный номер налогоплательщика, полное наименование юридического лица, местонахождение (почтовый адрес), адрес электронной почты;

для лиц, являющихся полномочными представителями членов кооператива — юридических лиц, — фамилия, имя, отчество, занимаемая должность в юридическом лице и доверенность;

основание вступления в кооператив, цель и дата вступления;

размер обязательного паевого взноса и дата его внесения;

вид паевого взноса (денежные средства, имущество, в том числе право на земельный участок несельскохозяйственного назначения, иные имущественные права);

размер дополнительного паевого взноса и дата его внесения;

размер возвращенного пая (при его наличии) и дата его выплаты;

информация о дате прекращения членства в кооперативе.

Дополнительно к сведениям, предусмотренным в части первой настоящей статьи, в реестре членов кооператива могут быть указаны и другие сведения.

Член кооператива вправе знакомиться только со своими сведениями, указанными в реестре членов кооператива.

Другие лица могут знакомиться со сведениями о члене кооператива, содержащимися в реестре членов кооператива, только с согласия этого члена кооператива.

Лица, имеющие доступ к реестру членов кооператива, не вправе разглашать содержащиеся в нем сведения, за исключением случаев, установленных законодательством.

Статья 16. Права и обязанности члена кооператива

Член кооператива имеет право:

участвовать в общем собрании членов кооператива, задавать вопросы и вносить предложения;

пользоваться правом одного голоса на общем собрании членов кооператива независимо от размера внесенного паевого взноса;

участвовать в деятельности кооператива, избирать и быть избранным в члены правления кооператива, председателем правления кооператива или членом наблюдательного совета кооператива, выдвигать кандидатуру на должность исполнительного директора;

вносить предложение о созыве внеочередного общего собрания членов кооператива;

знакомиться с заключением о деятельности правления кооператива в течение года, а также годовым финансовым отчетом и заключением о деятельности и финансовым отчетом наблюдательного совета кооператива до их обсуждения на общем собрании членов кооператива;

знакомиться с протоколом общего собрания членов кооператива;

требовать от правления кооператива выполнения его обязанностей, предусмотренных настоящим Законом и уставом кооператива;

получать необходимые сведения о финансовом положении и деятельности кооператива и его правления;

пользоваться услугами кооператива;

получать дивиденды от распределенной между членами кооператива части годовой чистой прибыли кооператива;

вступать в члены другого кооператива или быть пайщиком юридического лица, если уставом кооператива не предусмотрено иное;

выйти из кооператива по своему желанию и получить внесенный пай;

получить долю от продажи имущества кооператива после ликвидации кооператива.

Член кооператива может иметь и иные права в соответствии с законодательством.

Член кооператива обязан:

соблюдать устав кооператива, выполнять решения общего собрания членов кооператива;

участвовать в общем собрании членов кооператива;

активно участвовать в предпринимательской деятельности кооператива;

внести паевой взнос в размере и порядке, установленных уставом кооператива;

выполнять свои обязательства по договору с кооперативом и другими членами кооператива;

в случае вступления в другой кооператив информировать об этом правление кооператива, членом которого он является.

Член кооператива может нести и иные обязанности в соответствии с законодательством.

Статья 17. Прекращение членства в кооперативе

Членство в кооперативе прекращается после окончания текущего финансового года в следующих случаях:

выхода члена кооператива из кооператива на основании заявления о выходе из кооператива;

смерти физического лица, являвшегося членом кооператива;

вступления в силу решения суда о признании члена кооператива — физического лица безвестно отсутствующим или объявлении умершим либо недееспособным;

ликвидации юридического лица, являющегося членом кооператива;

поступления члена кооператива на государственную гражданскую службу;

передачи членом кооператива своего пая в полном объеме другому члену данного кооператива — с даты принятия соответствующего решения общим собранием членов кооператива;

исключения из кооператива.

Каждый член кооператива имеет право добровольно выйти из кооператива в порядке, установленном настоящим Законом и уставом кооператива.

Член кооператива может выйти из кооператива, подав письменное заявление в правление кооператива. Заявление о выходе из кооператива должно быть подано не позднее чем за три месяца до окончания текущего финансового года кооператива, если иной срок не предусмотрен уставом кооператива.

Член кооператива, изъявивший желание выйти из кооператива или исключенный из кооператива, имеет право в любое время передать свой пай в полном объеме другому члену этого кооператива, если передача пая не запрещена уставом кооператива. В этом случае между сторонами заключается письменное соглашение, о чем в письменной форме уведомляется правление кооператива.

Если уставом кооператива установлен предельный размер пая члена кооператива, то общий размер пая члена кооператива вместе с паем, переданным в порядке, предусмотренном частью четвертой настоящей статьи другим членом кооператива, не должен превышать установленный максимальный размер пая члена кооператива.

В случае объявления физического лица — члена кооператива по решению суда умершим право на пай переходит к его наследникам.

Если число наследников составляет два или более наследников, то все наследники имеют право только на один голос на общем собрании членов кооператива до решения вопроса об их приеме в кооператив.

Вопрос о приеме наследника в кооператив рассматривается в соответствии со статьей 14 настоящего Закона, если уставом кооператива не предусмотрено иное.

В случае если наследник умершего члена не принимается в члены кооператива, то ему должна быть выплачена стоимость пая умершего члена кооператива.

Статья 18. Исключение из кооператива

Член кооператива может быть исключен из кооператива по окончании текущего финансового года в следующих случаях:

систематического (два или более раз) невыполнения обязанностей, предусмотренных уставом кооператива, без уважительных причин, несмотря на письменные предупреждения правления кооператива;

причинения кооперативу ущерба в связи с невыполнением обязательств, предусмотренных уставом кооператива;

вступления в другой кооператив, если это запрещено уставом кооператива;

создания им другого кооператива, если это запрещено уставом кооператива.

В уставе кооператива могут быть предусмотрены и другие основания исключения из кооператива, не противоречащие законодательству.

Вопрос об исключении из кооператива рассматривается правлением кооператива. Предложение правления кооператива об исключении члена кооператива из кооператива рассматривается на общем собрании членов кооператива, которое принимает соответствующее решение.

Правление кооператива должно не позднее чем за две недели до дня проведения общего собрания членов кооператива уведомить члена кооператива, исключаемого из кооператива, о проведении общего собрания членов кооператива и указать в уведомлении основания исключения его из кооператива.

Вопрос об исключении члена кооператива из кооператива по предложению правления кооператива рассматривается и решается на общем собрании членов кооператива с участием лица, исключаемого из кооператива. На общем собрании членов кооператива члену кооператива, исключаемого из кооператива, предоставляется право высказать свое мнение по поводу его исключения из кооператива.

В случае неявки более двух раз подряд уведомленного надлежащим образом лица, исключаемого из кооператива, на общее собрание членов кооператива, на котором должен рассматриваться вопрос о его исключении из кооператива, данный вопрос может быть рассмотрен на общем собрании членов кооператива без участия лица, исключаемого из кооператива.

С момента принятия решения об исключении из кооператива лицо, исключенное из кооператива, утрачивает право участвовать в общем собрании членов кооператива, а также освобождается от обязанностей члена правления кооператива или наблюдательного совета кооператива либо председателя правления кооператива, если лицо, исключенное из кооператива, выполняло эти обязанности.

Лицо, исключенное из кооператива, может обратиться в суд с жалобой в порядке, установленном законодательством.

Прекращение членства в кооперативе считается действительным с момента утверждения предложения правления кооператива об исключении члена кооператива из кооператива общим собранием членов кооператива.

Исключенный из кооператива член кооператива может получить пай или ему может быть выплачена стоимость пая в соответствии со статьей 19 настоящего Закона.

Статья 19. Возврат пая лицу, членство которого в кооперативе прекращено

Стоимость пая, а также иные выплаты, предусмотренные уставом кооператива, должны быть выплачены лицу, членство которого в кооперативе прекращено, в течение шести месяцев после утверждения общим собранием членов кооператива годового баланса кооператива по итогам отчетного финансового года.

Лицу, членство которого в кооперативе прекращено, могут производиться иные выплаты, если такие выплаты предусмотрены уставом кооператива. Лицо, членство которого в кооперативе прекращено, не имеет права обращаться с требованием о выплатах из резервного фонда или за счет иных активов кооператива.

В случае передачи лицом, членство которого в кооперативе прекращено, своего пая другому члену кооператива в полном объеме кооператив не производит никаких выплат лицу, членство которого в кооперативе прекращено.

Кооператив удерживает из окончательных выплат, причитающихся лицу, членство которого в кооперативе прекращено, его задолженность перед кооперативом.

Лицу, членство которого в кооперативе прекращено, может быть выплачена стоимость пая в натуре по его усмотрению или возвращено имущество, внесенное им в качестве паевого взноса.

В случае смерти члена кооператива стоимость его пая и другие выплаты, предусмотренные уставом кооператива, выплачиваются наследнику в полном объеме.

В случае, если кооператив был ликвидирован до вступления в силу решения о прекращении членства в кооперативе в порядке, предусмотренном статьей 51 настоящего Закона, или в течение шести месяцев после прекращения членства в кооперативе, прекращение членства в кооперативе считается неосуществленным.

Глава 4. Управление кооперативом

Статья 20. Органы управления кооперативом

Органами управления кооперативом являются:

общее собрание членов кооператива — высший орган управления кооперативом;

правление кооператива — исполнительный орган кооператива;

наблюдательный совет кооператива — контролирующий орган кооператива.

В кооперативе, состоящем из более двухсот членов кооператива, общее собрание членов кооператива может проводиться в форме собрания представителей, если это предусмотрено уставом кооператива.

Если количество членов кооператива не превышает двадцати одного члена кооператива, в уставе кооператива может быть предусмотрено, что наблюдательный совет кооператива не избирается и его полномочия осуществляет общее собрание членов кооператива. Данное правило применяется в отношении совместного кооператива, если количество его членов не превышает десять членов совместного кооператива.

Если количество членов кооператива составляет более двадцати одного члена кооператива, наблюдательный совет кооператива организуется в обязательном порядке. Данное правило применяется в отношении совместного кооператива, если количество его членов превышает десяти членов совместного кооператива.

В случаях, когда количество членов совместного кооператива не превышает трех членов совместного кооператива, правление совместного кооператива может не создаваться и его полномочия может осуществлять председатель совместного кооператива, если это предусмотрено уставом совместного кооператива.

Полномочия, структура и порядок организации работы органов управления кооперативом, в том числе порядок избрания и освобождения от должности членов правления кооператива, председателя правления кооператива и членов наблюдательного совета кооператива, а также порядок созыва и проведения общего собрания членов кооператива или собрания представителей определяются настоящим Законом и уставом кооператива.

Статья 21. Полномочия общего собрания членов кооператива

К исключительным полномочиям общего собрания членов кооператива относятся рассмотрение и принятие решений по следующим вопросам:

определение основных целей деятельности кооператива;

внесение изменений и дополнений в устав кооператива, утверждение устава кооператива в новой редакции;

избрание и освобождение от должности членов правления кооператива, председателя правления кооператива и членов наблюдательного совета кооператива, а также заслушивание отчетов об их деятельности;

отмена решений правления кооператива, председателя правления кооператива и наблюдательного совета кооператива в порядке, предусмотренном уставом кооператива;

определение аудиторской организации, обсуждение аудиторского заключения;

утверждение отчетов правления кооператива и наблюдательного совета кооператива, а также принятие годового баланса для соответствующего финансового года, при этом правление кооператива представляет отчеты и годовой баланс для ознакомления с ними членами кооператива не менее чем за одну неделю до проведения общего собрания членов кооператива;

принятие решения о покрытии недостачи в кооперативе за год;

утверждение программы развития кооператива, оперативного, финансового и других планов, прогнозных показателей доходов и расходов;

принятие решения об использовании годовой чистой прибыли, в том числе ее распределении между членами кооператива, и отчислениях в резервный, неделимый и другие фонды кооператива в соответствии со статьей 37 настоящего Закона;

определение видов, размеров и порядка внесения паевых взносов и других платежей членами кооператива, а также определение порядка выплаты этих платежей лицам, членство которых в кооперативе прекращается;

определение видов фондов кооператива, размеров резервного фонда, неделимого и других фондов кооператива, а также условий их формирования и использования;

компенсация ежегодных убытков кооператива;

приобретение основных средств кооператива и передача их другим лицам, а также выполнение сделок и соглашений;

вступление кооператива в другие кооперативы, в общества, ассоциации, иные организации и выход из них;

создание и ликвидация представительств и филиалов кооператива;

прием в члены кооператива, прекращение членства в кооперативе;

утверждение правил о членах кооператива, вкладывающих инвестиции, а также приеме их в кооператив и прекращении их членства в кооперативе;

определение условий и размера ежемесячной заработной платы членов правления кооператива и председателя правления кооператива, компенсации расходов членов наблюдательного совета кооператива;

принятие решений о мерах ответственности членов правления кооператива, председателя правления кооператива, членов наблюдательного совета кооператива;

принятие решений о взыскании с членов правления кооператива, председателя правления кооператива, членов наблюдательного совета кооператива компенсации за убытки, причиненные в результате их незаконной деятельности;

утверждение критериев оценки участия членов кооператива в деятельности кооператива;

утверждение правил внутреннего порядка оплаты труда в кооперативе, других внутренних документов и внесение в них изменений;

принятие решений о реорганизации и ликвидации кооператива.

В уставе кооператива могут быть предусмотрены и иные полномочия общего собрания членов кооператива, не противоречащие настоящему Закону и другим актам законодательства.

Право принятия решений по вопросам, отнесенным к исключительным полномочиям общего собрания членов кооператива, не может быть предоставлено председателю правления кооператива, правлению кооператива или наблюдательному совету кооператива.

Статья 22. Созыв общего собрания членов кооператива

Первое общее собрание членов кооператива созывается в возможно короткий срок, но не позднее чем через три месяца после государственной регистрации кооператива.

Годовое общее собрание членов кооператива должно проводиться не позднее чем через три месяца после окончания финансового года кооператива. Помимо годового общего собрания членов кооператива, в случаях, предусмотренных уставом кооператива, могут проводиться внеочередные общие собрания членов кооператива.

Годовые и внеочередные общие собрания членов кооператива созываются правлением кооператива. В случае освобождения членов правления кооператива от занимаемых должностей созыв годового и внеочередного общих собраний членов кооператива осуществляется наблюдательным советом в порядке, установленном статьей 23 настоящего Закона.

Предложения о включении конкретных вопросов в повестку дня общего собрания членов кооператива, созываемого по требованию не менее чем одной десятой части от общего числа членов кооператива, а также о включении дополнительных вопросов, инициированных любым членом кооператива, должны быть представлены правлению кооператива за пятнадцать дней до даты проведения общего собрания членов кооператива.

Внеочередные общие собрания членов кооператива могут созываться по инициативе правления кооператива или по требованию наблюдательного совета кооператива, либо по требованию не менее одной десятой части общего числа членов кооператива.

Если по требованию не менее одной десятой части общего числа членов кооператива проводится внеочередное общее собрание в форме собрания представителей, эти члены кооператива или их представители имеют право выступать и вносить предложения на собрании.

Наблюдательный совет кооператива или члены кооператива, потребовавшие созвать внеочередное общее собрание членов кооператива, должны представить правлению кооператива в письменной форме предлагаемую повестку дня внеочередного общего собрания и обоснование необходимости его проведения. В этом случае повестка дня может быть изменена только с согласия соответственно наблюдательного совета кооператива или членов кооператива, потребовавших созвать внеочередное общее собрание членов кооператива.

Орган управления кооперативом или члены кооператива, не являющиеся инициаторами созыва внеочередного общего собрания членов кооператива, не имеют права вносить изменения и дополнения в повестку дня внеочередного общего собрания членов кооператива без согласия органа управления кооперативом или членов кооператива, инициировавших созыв внеочередного общего собрания членов кооператива.

В случае освобождения от должности председателя правления кооператива и членов правления кооператива наблюдательный совет кооператива в течение пятнадцати дней со дня получения требования о созыве внеочередного общего собрания членов кооператива должен принять решение о проведении этого собрания или об отказе в его проведении.

Если рассмотрение предлагаемых вопросов повестки дня внеочередного общего собрания членов кооператива не относится к полномочиям общего собрания членов кооператива либо не отвечает требованиям актов законодательства или требованиям, указанным в настоящей статье, может быть принято решение об отказе в проведении внеочередного общего собрания членов кооператива.

Если правление кооператива не приняло решение о проведении внеочередного общего собрания членов кооператива в течение пятнадцати дней со дня получения требования о проведении этого собрания, либо приняло решение об отказе в его проведении или не выполнило решение о проведении этого собрания в указанный срок либо члены правления кооператива освобождаются от должности, то внеочередное общее собрание членов кооператива может быть созвано наблюдательным советом кооператива или членами кооператива, которые имеют право созвать внеочередное общее собрание членов кооператива.

В случае созыва общего собрания членов кооператива членами кооператива, которые имеют право созвать внеочередное общее собрание членов кооператива, правление кооператива должно предоставить инициаторам созыва внеочередного общего собрания членов кооператива список и адреса (почтовые адреса) членов кооператива.

Если при составлении годовой или промежуточной финансовой отчетности либо в период изучения деятельности кооператива станет известно, что размер убытка кооператива составляет более пятидесяти процентов от общей стоимости паевого фонда или резервного фонда, правление кооператива немедленно созывает внеочередное общее собрание членов кооператива и уведомляет об этом членов кооператива.

Статья 23. Порядок созыва общего собрания членов кооператива

Члены кооператива обязаны в письменной форме сообщить правлению кооператива о своем местонахождении (почтовом адресе), а также об изменении своего почтового адреса.

О созыве общего собрания членов кооператива, повестке дня собрания, месте, дате и времени его проведения члены кооператива должны быть уведомлены правлением кооператива в письменной форме не позднее чем за тридцать дней до даты проведения общего собрания членов кооператива.

Уведомление о проведении общего собрания членов кооператива вручается члену кооператива под расписку или направляется с использованием средств связи, подтверждающих получение уведомления.

Дополнительные вопросы, подлежащие включению в повестку дня общего собрания членов кооператива, должны быть внесены в правление кооператива не позднее чем через тридцать дней после окончания финансового года.

Правление кооператива не вправе изменять формулировку дополнительных вопросов, подлежащих включению в повестку дня общего собрания членов кооператива.

Статья 24. Порядок проведения общего собрания членов кооператива

Если в уставе кооператива не предусмотрено иное, общее собрание членов кооператива считается полномочным:

если в общем собрании членов кооператива принимает участие не менее двух третей от общего числа членов кооператива с правом голоса;

если в общем собрании членов кооператива, проводимом в форме собрания представителей, принимает участие не менее двух третей от общего числа представителей, избранных на общем собрании членов кооператива.

На общем собрании членов кооператива, проводимом в форме собрания представителей, каждый представитель имеет один голос независимо от количества членов кооператива, которых он представляет.

В уставе совместного кооператива может быть предусмотрено, что его члены могут иметь право на несколько голосов, количество которых может определяться исходя из размера внесенного паевого взноса или других критериев. При этом максимальное количество голосов, на которые имеет право член совместного кооператива, должно быть равно десяти процентам голосов, представленных на общем собрании членов совместного кооператива.

Решения общего собрания членов кооператива принимаются большинством голосов, если настоящим Законом или уставом кооператива не предусмотрены иные требования.

Решения по вопросам, указанным в абзацах втором — восьмом части первой статьи 21 настоящего Закона, считаются принятыми, если за них проголосует не менее двух третей членов кооператива, принимающих участие в общем собрании членов кооператива.

В уставе кооператива может быть предусмотрен расширенный перечень вопросов, решения по которым должны быть приняты большинством голосов, и установлен повышенный кворум для принятия решений по этим вопросам.

Если на общем собрании членов кооператива при голосовании не набрано количество голосов, необходимое для принятия решений по вопросам, указанным в части пятой настоящей статьи, то для принятия решения требуется повторно созвать общее собрание членов кооператива. В этом случае решения по этим вопросам считаются принятыми, если за них проголосует не менее пятидесяти одного процента членов кооператива, принявших участие в общем собрании.

В случае нарушения порядка и сроков, предусмотренных настоящим Законом для созыва общего собрания членов кооператива, общее собрание членов кооператива не вправе принимать решения по вопросам, включенным в повестку дня.

Член кооператива не имеет права голосовать на общем собрании членов кооператива при принятии решения об освобождении его от должности в кооперативе или об освобождении от обязательств перед кооперативом и предъявлении ему иска.

От имени члена кооператива, являющегося юридическим лицом, в общем собрании членов кооператива может участвовать без доверенности уполномоченный представитель этого юридического лица или другой его работник на основании доверенности.

Член кооператива может осуществлять свои права на общем собрании членов кооператива через другого члена кооператива, выступающего в качестве его доверенного лица. Доверенное лицо назначается в письменной форме. Одно доверенное лицо не может представлять более двух членов кооператива. Уставом кооператива могут быть предусмотрены и иные условия представительства доверенного лица. Уполномоченный представитель, участвующий в собрании представителей, не имеет права делегировать свои права доверенному лицу.

Председатель и секретарь общего собрания членов кооператива избираются из числа членов общего собрания членов кооператива. Председатель правления кооператива или члены правления кооператива или наблюдательного совета кооператива не могут быть избраны председателем и секретарем общего собрания членов кооператива.

Статья 25. Протокол общего собрания членов кооператива

Решения общего собрания членов кооператива оформляются протоколом.

В протоколе общего собрания членов кооператива должны быть указаны следующие сведения:

место, дата и время проведения общего собрания членов кооператива;

количество членов кооператива, извещенных о проведении общего собрания членов кооператива, членов, имеющих право голоса, и членов, участвующих в собрании;

при проведении общего собрания в форме собрания представителей — количество избранных представителей и количество участвующих в собрании уполномоченных представителей;

наличие или отсутствие кворума на общем собрании членов кооператива;

повестка дня общего собрания членов кооператива;

фамилия, имя, отчество и должность лица, выступающего на общем собрании членов кооператива, и основные положения его выступления;

результаты голосования по вопросам повестки дня общего собрания членов кооператива, принятые решения.

К протоколу общего собрания членов кооператива прилагаются следующие документы:

решение правления кооператива, или наблюдательного совета кооператива, или членов кооператива, которые имеют право созвать внеочередное общее собрание членов кооператива, о созыве общего собрания;

список членов кооператива, которые приняли участие в общем собрании членов кооператива;

в случае проведения общего собрания членов кооператива в форме собрания представителей — список избранных и участвующих представителей;

доверенности на право уполномоченного представительства, предъявленные общему собранию членов кооператива;

протоколы об избрании уполномоченных представителей членов кооператива, предъявленные на общем собрании;

документы, представленные по повестке дня общего собрания членов кооператива;

распространяемые при голосовании и признанные действительными бюллетени для голосования;

заявления, предложения и особые мнения, в отношении которых выражено требование о приобщении их к протоколу общего собрания членов кооператива.

К протоколу общего собрания членов кооператива могут быть приложены и иные документы, предусмотренные уставом кооператива.

Протокол составляется не менее чем в двух экземплярах, подписывается секретарем собрания, членами наблюдательного совета и утверждается председателем собрания в трехдневный срок.

Если одно из лиц, которые должны подписать протокол общего собрания членов кооператива, отказывается его подписать, в протоколе должны быть указаны причины отказа этого лица.

В правлении кооператива и наблюдательном совете кооператива должно храниться по одному экземпляру протокола общего собрания членов кооператива.

Правление кооператива обязано по требованию члена кооператива ознакомить его с протоколом общего собрания членов кооператива либо выдать ему заверенную копию протокола собрания или выписку из него, за исключением сведений, отнесенных общим собранием членов кооператива к коммерческой тайне.

В случае, если члены кооператива заявили о недостоверности протокола общего собрания членов кооператива или его неполноценности, эти заявления должны быть рассмотрены на ближайшем общем собрании членов кооператива.

Статья 26. Собрание уполномоченных представителей членов кооператива

В уставе кооператива, в котором количество членов превышает двести членов кооператива, может быть предусмотрено, что общее собрание членов кооператива может состоять из избираемых представителей (далее — собрание представителей).

Уполномоченным представителем может быть физическое лицо, являющееся членом кооператива или представителем юридического лица, являющегося членом кооператива.

Председатель правления кооператива и члены правления кооператива, члены наблюдательного совета кооператива не вправе избираться в качестве уполномоченных представителей.

В собрании представителей председатель правления кооператива и члены правления кооператива, члены наблюдательного совета кооператива могут участвовать без права голоса, но имеют право выступать на собрании и вносить предложения.

Установленные настоящим Законом и уставом кооператива положения об общем собрании членов кооператива распространяются и на собрание представителей.

Уполномоченные представители избираются на собраниях членов кооператива, проходящих по месту работы либо месту жительства или других местах путем открытого, равного и тайного голосования. Сроки полномочий уполномоченных представителей определяются уставом кооператива. За один месяц до избрания уполномоченных представителей члены кооператива должны быть уведомлены в письменной форме с указанием повестки дня собрания представителей, даты, места и времени его проведения, порядка избрания уполномоченных представителей в порядке, установленном в статье 23 настоящего Закона.

Количество уполномоченных представителей устанавливается исходя из количества членов кооператива в конце соответствующего финансового года. При этом в уставе кооператива может быть предусмотрено, что один уполномоченный представитель может представлять нескольких членов кооператива, а также что каждый представитель может представлять не более десяти членов кооператива.

Избрание уполномоченного представителя оформляется протоколом, подписанным председателем и секретарем избравшего его собрания.

Список избранных уполномоченных представителей объявляется в конторе кооператива для ознакомления с ним членов кооператива не позднее двух недель после их избрания. Каждому члену кооператива по его требованию предоставляется копия списка.

Полные сведения о порядке избрания уполномоченных представителей указываются в правилах избрания представителей на основании решений правления кооператива и наблюдательного совета, принимаемых одновременно. Правила избрания уполномоченных представителей должны быть утверждены общим собранием членов кооператива.

Уполномоченные представители не могут передавать свои полномочия в качестве доверенного лица или уполномоченного представителя другим членам кооператива.

Статья 27. Правление кооператива

Правление кооператива является исполнительным органом кооператива.

Председатель правления кооператива избирается из числа членов правления кооператива и председательствует на заседаниях правления кооператива.

Правление кооператива состоит из председателя правления кооператива и четного числа членов правления кооператива.

Председатель правления кооператива и его члены избираются на срок не более трех лет. В уставе кооператива может быть установлено положение о том, что председатель правления кооператива и его члены должны иметь высокую квалификацию в сфере экономики, сельского хозяйства, управления и других сферах, а также многолетний опыт.

Председатель правления кооператива или члены правления кооператива на основании решения общего собрания членов кооператива могут быть освобождены от должности в любое время.

Члены кооператива, имеющие право созывать общее собрание членов кооператива, предложившие включить вопрос о досрочном освобождении от должности председателя правления кооператива или члена правления кооператива в повестку дня общего собрания членов кооператива, должны в письменной форме представить свои предложения и основания.

Аудиторское заключение, послужившее основанием для досрочного освобождения от должности председателя правления кооператива или члена правления кооператива, должно быть объявлено на общем собрании членов кооператива.

Правление кооператива образуется и осуществляет свою деятельность на основании устава кооператива и положения о правлении кооператива, утвержденного общим собранием членов кооператива. В положении о правлении кооператива должны быть определены функциональные обязанности членов правления кооператива, порядок созыва и проведения заседаний правления кооператива, принятия решений и составления протокола заседания правления кооператива.

Решения правления кооператива принимаются на заседаниях правления, проводимых не реже одного раза каждые два месяца.

На заседании правления кооператива каждый вопрос решается большинством голосов, при этом каждый член правления имеет один голос.

В уставе кооператива должно быть указано о получении или неполучении вознаграждения и (или) компенсации расходов членов правления кооператива при исполнении своих обязанностей. В случае, если они будут получать вознаграждение и (или) компенсацию, в уставе кооператива должны быть указаны источники их финансирования.

Члены правления кооператива не имеют права передавать свои полномочия другим лицам.

Статья 28. Полномочия правления кооператива

К полномочиям правления кооператива относятся:

повышение эффективности деятельности кооператива и управление кооперативом с учетом интересом кооператива на основе правил, предусмотренных в уставе кооператива;

совершение действий от имени кооператива и заключение от его имени договоров;

наблюдение за состоянием бухгалтерского учета кооператива, проведение инвентаризации, составление годового отчета и годового баланса, предоставление их наблюдательному совету кооператива и вынесение их для обсуждения на общем собрании членов кооператива;

сообщение членам кооператива информации о выявлении при подготовке годового отчета или годового баланса убытков в кооперативе или возникновении необходимости покрытия их за счет средств резервного фонда;

в случае недостаточности средств резервного фонда для покрытия выявленных в кооперативе убытков созыв общего собрания членов кооператива и обсуждение этого вопроса;

прием заявлений о вступлении в кооператив и прекращении членства в кооперативе, рассмотрение их и внесение предложений по этим вопросам на рассмотрение общего собрания членов кооператива;

рассмотрение вопроса об исключении членов кооператива из кооператива и внесение предложений по этому вопросу на рассмотрение общего собрания членов кооператива;

установление размера и формы пая, подлежащего возврату при прекращении членства в кооперативе;

формирование повестки дня общего собрания членов кооператива и его созыв;

утверждение совместно с наблюдательным советом кооператива размера годовой чистой прибыли, внесение предложений о распределении годовой чистой прибыли кооператива и покрытии убытков;

исполнение не отнесенных к полномочиям общего собрания членов кооператива сделок;

рассмотрение совместно с наблюдательным советом кооператива аудиторского заключения о результатах аудита финансово-хозяйственной деятельности и определение мер по устранению выявленных недостатков;

утверждение денежной стоимости неденежных паевых взносов членов кооператива, в том числе имущественных паев, имущества или имущественных прав;

обеспечение соблюдения порядка и правил организации работы кооператива, планирования и ведения документации и отчетности в кооперативе, а также реестра членов кооператива в соответствии с настоящим Законом, уставом кооператива и соответствующими актами законодательства.

К полномочиям правления кооператива могут быть отнесены и иные вопросы, предусмотренные настоящим Законом, уставом кооператива, положением о правлении кооператива или решениями общего собрания членов кооператива.

Статья 29. Полномочия председателя правления кооператива

К полномочиям председателя правления кооператива относятся следующие:

председательствовать на заседаниях правления кооператива;

подписывать от имени правления кооператива принятых решений и протоколов заседаний правления кооператива, если уставом кооператива или положением о правлении кооператива не предусмотрено подписание решений и протоколов другими членами правления кооператива;

подписывать от имени кооператива доверенности для уполномоченных представителей;

на основе предложения правления кооператива назначать исполнительного директора и заключать с ним трудовой договор;

на основе решений общего собрания членов кооператива, наблюдательного совета кооператива и правления кооператива без доверенности вести дела по вопросам, входящим в полномочия этих органов.

Председатель правления кооператива может осуществлять и иные полномочия, не противоречащие актам законодательства.

Статья 30. Наблюдательный совет кооператива

Наблюдательный совет кооператива создается в соответствии со статьей 20 настоящего Закона и состоит из нечетного количества и не менее трех членов кооператива.

Члены наблюдательного совета кооператива избираются общим собранием членов кооператива из числа членов кооператива на срок не менее трех лет.

Член наблюдательного совета кооператива не может одновременно быть членом правления кооператива, председателем либо исполнительным директором кооператива.

Члены правления кооператива или председатель правления кооператива, изъявившие желание освободиться от должности, не могут быть избраны в наблюдательный совет кооператива до освобождения их от должности по решению общего собрания членов кооператива.

Члены правления кооператива и председатель правления кооператива не могут предлагать свои кандидатуры при проведении выборов или дополнительных выборов в наблюдательный совет на общем собрании членов кооператива.

Член наблюдательного совета кооператива может быть освобожден от должности по решению общего собрания членов кооператива до окончания срока его полномочий. Данное решение принимается большинством голосов членов кооператива, участвующих в общем собрании членов кооператива.

Члены наблюдательного совета кооператива избирают из своего состава председателя наблюдательного совета и представляют официально оформленный протокол правлению кооператива.

В задачи председателя наблюдательного совета кооператива входят в соответствии с утвержденным на общем собрании членов кооператива положением о наблюдательном совете кооператива подготовка, созыв, председательствование на заседаниях наблюдательного совета и организация деятельности наблюдательного совета.

Решения наблюдательного совета кооператива принимаются на заседаниях наблюдательного совета, проводимых не реже одного раза в три месяца.

Заседание наблюдательного совета кооператива считается правомочным, если на нем присутствуют не менее двух третей его членов. Каждое решение на заседании наблюдательного совета принимается большинством голосов членов, участвующих в заседании. При этом каждый член наблюдательного совета имеет один голос. Протокол заседания наблюдательного совета подписывается членами наблюдательного совета, принявшими участие в этом заседании.

Деятельность члена кооператива в качестве члена наблюдательного совета кооператива осуществляется на общественных началах без выплаты ежемесячной заработной платы. Расходы, понесенные членом наблюдательного совета кооператива при осуществлении своих полномочий, компенсируются в соответствии с решением общего собрания членов кооператива.

Статья 31. Полномочия наблюдательного совета кооператива

К полномочиям наблюдательного совета кооператива относятся:

осуществление контроль за деятельностью правления кооператива и его председателя;

получение от правления кооператива сведений, отчетов и документов, связанных с деятельностью кооператива, а также ознакомление с расчетными счетами и записями;

изучение годового отчета, предложений по распределению годовой чистой прибыли и по покрытию годового дефицита, представленных правлением кооператива общему собранию членов кооператива, представление результатов проверки годового бухгалтерского баланса и отчетов до утверждения общим собранием членов кооператива;

в пределах своих полномочий поручение выполнения конкретных и временных задач отдельным членам наблюдательного совета;

подготовка отчета о результатах аудиторской проверки и отчета о деятельности кооператива перед общим собранием членов кооператива до утверждения годового баланса;

созыв общего собрания членов кооператива, если это необходимо в интересах кооператива;

приостановление полномочий членов или председателя правления кооператива по собственной инициативе, принятие необходимых мер для продолжения деятельности кооператива до принятия решения общим собранием членов кооператива по этому вопросу;

ведение дел от имени кооператива при заключении договоров с членами правления кооператива или председателем правления кооператива, а также при принятии общим собранием членов кооператива мер в отношении членов правления кооператива или председателя правления кооператива;

утверждение кредитов, выдаваемых членам правления кооператива или председателю правления кооператива в соответствии с правилами, предусмотренными уставом кооператива.

Наблюдательный совет кооператива может осуществлять и иные полномочия, не противоречащие актам законодательства.

Члены наблюдательного совета кооператива не вправе передавать свои полномочия другим лицам.

Статья 32. Обязанности и ответственность председателя правления кооператива, членов правления кооператива и наблюдательного совета кооператива

Председатель правления кооператива, члены правления кооператива и наблюдательного совета кооператива обязаны осуществлять деятельность в пределах своих полномочий, установленных настоящим Законом и уставом кооператива.

Председатель правления кооператива, члены правления кооператива и наблюдательного совета кооператива обязаны сохранять конфиденциальность сведений, составляющих служебную и (или) коммерческую тайну, которые стали им известными в ходе осуществления своих полномочий.

Председатель правления кооператива, правление кооператива и члены наблюдательного совета кооператива на основании соответствующего решения суда несут солидарную и индивидуальную ответственность за возмещение ущерба, причиненного кооперативу вследствие нарушений требований настоящего Закона и устава кооператива, а также за неисполнение или ненадлежащее исполнение своих обязанностей.

Председатель правления кооператива и члены правления кооператива несут ответственность за ущерб, причиненный при применении противоречащих настоящему Закону или уставу кооператива способов осуществления выплаты члену кооператива пая, дивидендов или доли прибыли, отчуждения или распределения активов, осуществления выплат после наступления состояния неплатежеспособности, предоставления несанкционированного кредита или иным образом.

Председатель правления кооператива, члены правления кооператива и наблюдательного совета кооператива не несут ответственности за ущерб, причиненный кооперативу в результате деятельности, осуществляемой на основании решения общего собрания членов кооператива.

Председатель и члены правления кооператива могут нести и иные обязанности в соответствии с законодательством.

Статья 33. Обжалование решений органов управления кооперативом и действий (бездействия) должностных лиц кооператива

Члены кооператива могут обжаловать в суде решения, действия (бездействие) органов управления кооперативом, в том числе должностных лиц, которые нарушают требования настоящего Закона и устава кооператива, а также права и (или) законные интересы членов кооператива.

Глава 5. Капитал кооператива, паевые взносы, резервный фонд

Статья 34. Источники формирования собственного капитала кооператива

Собственный капитал кооператива формируется за счет следующих источников:

обязательные паевые взносы и дополнительные паевые взносы, предусмотренные настоящим Законом и уставом кооператива;

обязательные паевые взносы и дополнительные паевые взносы членов кооператива, вкладывающих инвестиции;

часть годовой чистой прибыли, полученной в результате деятельности кооператива, которая должна быть отчислена в резервный, неделимый и другие фонды кооператива;

другие источники собственного капитала кооператива, соответствующие уставу кооператива, настоящему Закону и иным актам законодательства.

Кооператив является собственником переданного ему членами кооператива имущества в качестве паевых взносов, а также имущества, произведенного и приобретенного в процессе своей деятельности.

Статья 35. Паевые взносы и паи членов кооператива

Паевые взносы членов кооператива вносятся в виде обязательных и дополнительных паевых взносов.

Обязательный паевой взнос в кооператив определяется в равных размерах для каждого члена кооператива.

Решением общего собрания членов кооператива определяется наличие или отсутствие обязанности членов кооператива вносить дополнительные паевые взносы. При этом дополнительный паевой взнос разрешается вносить членам кооператива, внесшим обязательный паевой взнос в полном объеме и период вступления которых в кооператив составляет не менее шести месяцев.

В уставе кооператива могут быть установлены ограничения и дополнительные условия в отношении размера дополнительного паевого взноса.

Размер общей стоимости пая каждого члена кооператива равен общей стоимости обязательных и дополнительных паевых взносов.

Размер общей стоимости пая может увеличиваться за счет средств, отчисленных из годовой чистой прибыли в резервный фонд кооператива, или уменьшаться за счет убытков, возникших по итогам года.

Размер общей стоимости пая одного члена кооператива не должен превышать двадцати процентов размера паевого фонда кооператива.

Размер общей стоимости пая одного члена совместного кооператива не должен превышать сорока процентов паевого фонда совместного кооператива.

Учет обязательных и дополнительных паевых взносов, вносимых членами кооператива, ведется в их денежном выражении. Кооперативом не могут быть предоставлены члену кооператива кредиты для внесения обязательных и дополнительных взносов.

В случае внесения лицом, вступившим в кооператив, в счет паевого взноса имущественных долей и иного имущества или имущественных прав денежная оценка паевого взноса проводится правлением кооператива и утверждается на общем собрании членов кооператива. По решению общего собрания членов кооператива денежная оценка паевого взноса может быть оценена независимым оценщиком (оценочной организацией).

Часть стоимости оцениваемого паевого взноса, превышающая обязательный паевой взнос, может быть зачислена на счет дополнительного паевого взноса с согласия члена кооператива.

Член кооператива, внесший более одного дополнительного паевого взноса, может вернуть себе один или несколько своих дополнительных паевых взносов. При этом возврат паевых взносов осуществляется в конце финансового года, что обязывает члена кооператива уведомить правление кооператива о своем намерении вернуть паевой взнос в письменной форме не менее чем за три месяца до конца финансового года.

Кооператив не возвращает пай члену кооператива, за исключением случаев прекращения членства в кооперативе. При этом кооператив не вправе отказаться от возвращения пая или перевести его в счет платежей, которые должны быть выплачены члену кооператива, а также предоставить члену кооператива кредит для внесения паевого взноса.

Статья 36. Резервный фонд, неделимый фонд и другие фонды кооператива

Размеры, а также порядок формирования и пользования резервным фондом, неделимым фондом и другими фондами определяются уставом кооператива.

Резервный фонд формируется за счет обязательных отчислений от годовой чистой прибыли, а также отчислений из других источников, если это предусмотрено уставом кооператива, до достижения размера резервного фонда кооператива, определенного уставом кооператива. При этом размер ежегодных обязательных отчислений от чистой прибыли предусматривается уставом кооператива, однако этот размер должен составлять не менее пяти процентов чистой прибыли до приобретения им размера, установленного уставом кооператива.

В случае отсутствия других средств резервный фонд кооператива предназначается для возмещения убытков кооператива. Не допускается использование средств резервного фонда кооператива в других целях.

Статья 37. Распределение годовой чистой прибыли и возмещение убытков кооператива

Решение о распределении годовой чистой прибыли после уплаты кооперативом налогов и сборов принимается общим собранием членов кооператива. При этом годовая чистая прибыль распределяется по следующим приоритетным направлениям:

погашение просроченных долгов кооператива;

отчисления в резервный фонд, неделимый фонд или другие фонды кооператива, предусмотренные уставом кооператива;

выплата членам кооператива причитающихся им по обязательным и дополнительным паевым взносам дивидендов;

выплата членам кооператива платежей пропорционально их участию в экономической деятельности кооператива в соответствии с порядком расчета и условиями, предусмотренными уставом кооператива.

Если годовая чистая прибыль кооператива используется для выплаты дивидендов до окончательного внесения членом кооператива обязательного и дополнительного паевого взносов, дивиденды включаются в состав пая члена кооператива, если иное не установлено уставом кооператива.

В случае причинения кооперативу ущерба членом кооператива дивиденды этому члену не выплачиваются до тех пор, пока не будет восполнен размер его пая, уменьшившийся за счет причиненного ущерба кооперативу.

Размер дивидендов, распределяемых между членами кооператива по паям, определяется уставом кооператива.

Убытки кооператива, определенные по данным текущего годового баланса и лицевых счетов, принятых общим собранием членов кооператива, покрываются в порядке приоритета следующим образом:

из средств резервного фонда кооператива;

путем распределения убытков между членами кооператива пропорционально размеру их пая на конец предыдущего финансового года. В этом случае размеры пая членов кооператива соответственно сокращаются.

Чистая прибыль или убытки текущего финансового года распределяются между членами кооператива пропорционально размеру их пая по итогам предыдущего финансового года. Распределение в первом финансовом году осуществляется пропорционально размеру внесенных ими паевых взносов по итогам первого финансового года.

Решение о порядке распределения годовой чистой прибыли либо возмещении годовых убытков кооператива принимается на общем собрании членов кооператива в течение трех месяцев после окончания финансового года.

В случае определения при составлении годовой финансовой отчетности или промежуточной финансовой отчетности или в период изучения деятельности кооператива того, что размер убытков кооператива составляет более пятидесяти процентов от общей суммы паев членов кооператива и резервного фонда кооператива, правление кооператива незамедлительно созывает общее собрание членов кооператива и уведомляет их об этом.

Статья 38. Имущественная ответственность кооператива и его членов

Кооператив несет ответственность по своим обязательствам, связанным с его деятельностью, в пределах всего своего имущества. Кооператив не отвечает по обязательствам своих членов перед третьими лицами.

Член кооператива не несет ответственности своим имуществом по обязательствам кооператива. Член кооператива в соответствии с настоящим Законом и уставом кооператива несет ответственность за убытки, причиненные при осуществлении кооперативом своей деятельности, в пределах размера своего обязательного паевого взноса, в том числе и не внесенной части обязательного паевого взноса.

Если в процессе производства по делу о неплатежеспособности в отношении кооператива имущества кооператива и средств резервного фонда недостаточно для погашения кредиторской задолженности, то на общем собрании членов кооператива большинством голосов принимается решение о сборе с членов кооператива дополнительных паевых взносов, если иное не предусмотрено уставом кооператива. В этом случае размер дополнительных паевых взносов будет одинаковым для всех членов кооператива, если иное не предусмотрено уставом кооператива.

Убытки, причиненные по вине члена кооператива, возмещаются в порядке, предусмотренном настоящим Законом, уставом кооператива и другими актами законодательства.

Глава 6. Деятельность кооператива

Статья 39. Сделки кооператива

В целях регулирования отношений между кооперативом и членами кооператива, связанных с осуществлением предпринимательской деятельности, кооператив заключает с членами кооператива сделки о закупке выращиваемой продукции, пользовании услугами, реализации продукции, а также сделки, предусматривающие ответственность сторон за выполнение договорных обязательств в пределах цели деятельности кооператива, и иные сделки в соответствии с законодательством.

Если иное не предусмотрено уставом кооператива, сделки по покупке или продаже имущества кооператива, в том числе основных средств, или долгам кооператива, в том числе долга, кредита, залога, поручительства, осуществляются в следующем порядке:

сделка, стоимость которой в процентах от общей стоимости активов кооператива составляет до десяти процентов, совершается по решению правления кооператива;

сделка, стоимость которой в процентах от общей стоимости активов кооператива составляет от десяти до двадцати процентов, совершается по совместному решению правления кооператива и наблюдательного совета кооператива;

сделка, стоимость которой в процентах от общей стоимости активов кооператива составляет свыше двадцати процентов, совершается по решению общего собрания членов кооператива.

Стоимость юридически обособленных, но экономически взаимосвязанных сделок определяется совместными усилиями.

Сделка кооператива, второй стороной в которой выступают председатель правления кооператива, члены правления кооператива или наблюдательного совета кооператива, их близкие родственники либо владельцы пая, размер которого составляет более чем десять процентов от паевого фонда, считается сделкой, в которой имеется конфликт интересов.

Решения о заключении сделок, в которых имеется конфликт интересов, должны приниматься единогласно на совместном собрании правления кооператива и наблюдательного совета кооператива и утверждаться не менее чем двумя третями голосов на общем собрании членов кооператива.

Сделка, заключенная с нарушением требований, предусмотренных настоящей статьей, может быть признана недействительной по требованию кооператива или его члена.

Статья 40. Ведение документации и отчетности в кооперативе

Кооператив обязан правильно вести бухгалтерский учет и финансовую отчетность, готовить отчеты о состоянии кооператива, вести протоколы общих собраний членов кооператива, заседаний правления кооператива и заседаний наблюдательного совета кооператива, реестр членов кооператива, а также другие отчеты и документацию, предусмотренные настоящим Законом, уставом кооператива и иными актами законодательства.

Правление кооператива в порядке, предусмотренном законодательством, представляет в государственные органы бухгалтерскую, финансовую и статистическую отчетность кооператива, а также отчет о деятельности кооператива в течение года и аудиторское заключение.

Правление кооператива несет в порядке, предусмотренном законодательством, ответственность за достоверность сведений, содержащихся в бухгалтерской, финансовой и статистической отчетности кооператива, отчете о деятельности кооператива в течение года, а также сведений, опубликованных кооперативом в средствах массовой информации.

Статья 41. Исполнительный директор и сотрудники кооператива

Правление кооператива вправе нанимать исполнительного директора. При этом трудовой договор с исполнительным директором заключается и прекращается от имени правления кооператива председателем правления кооператива.

Исполнительный директор осуществляет повседневное управление и руководство деятельностью кооператива и его работников на основании положения о правлении кооператива, решений общего собрания членов кооператива и решений правления кооператива. Исполнительный директор в своей деятельности подотчетен перед председателем правления кооператива, а в случае необходимости отчитывается перед правлением кооператива, наблюдательным советом кооператива и общим собранием членов кооператива.

Для эффективной организации своей деятельности кооператив имеет право принимать на работу работников. При этом трудовой договор с работниками заключается и прекращается от имени правления кооператива исполнительным директором. Если в кооперативе нет исполнительного директора, трудовые договоры с работниками от имени правления кооператива заключает и прекращает председатель правления кооператива.

Трудовые отношения между кооперативом, исполнительным директором и его работниками регулируются трудовым законодательством.

Глава 7. Аудиторская проверка деятельности кооператива

Статья 42. Аудит деятельности кооператива

Кооператив с целью анализа своей финансово-хозяйственной деятельности проводит обязательную аудиторскую проверку, в ходе которой осуществляется аудиторская проверка финансовой отчетности и иной финансовой информации, в том числе об активах кооператива, объектах, находящихся на балансе кооператива, и другой информации.

Обязательная аудиторская проверка кооператива проводится после окончания финансового года в сроки, предусмотренные Законом Республики Узбекистан «Об аудиторской деятельности» для проведения обязательной аудиторской проверки, а аудиторское заключение должно быть представлено в правление кооператива за десять дней до проведения общего собрания членов кооператива.

Обязательная аудиторская проверка кооператива проводится аудитором или аудиторской организацией на основании договора.

Правление кооператива или общее собрание членов кооператива вправе в любое время потребовать от аудитора или аудиторской организации, выбранных общим собранием членов кооператива, проведения внеочередной проверки.

Аудиторская организация, осуществляющая аудиторскую проверку кооператива, должна быть включена в Реестр аудиторских организаций.

При проведении аудиторской проверки кооператива руководитель аудиторской организации и аудитор должны соблюдать ограничения, предусмотренные Законом Республики Узбекистан «Об аудиторской деятельности», в том числе не должны иметь имущественные отношения с членами кооператива или работниками кооператива, председателем правления кооператива, членами правления кооператива или наблюдательного совета кооператива в течение последних двух финансовых лет, предшествующих проведению аудиторской проверке.

Аудитор или аудиторская организация заключает договор с правлением кооператива.

Аудитор или аудиторская организация проводит аудиторскую проверку кооператива в соответствии со стандартами аудиторской деятельности, предусмотренными актами законодательства.

Аудитор или аудиторская организация не вправе разглашать коммерческую тайну кооператива, ставшую известной в ходе аудиторской проверки. Аудитор или аудиторская организация несет ответственность в порядке, установленном законом за умышленное или совершенное по неосторожности разглашение коммерческой тайны кооператива.

Председатель правления кооператива и члены правления кооператива, наблюдательный совет кооператива, исполнительный директор и работники кооператива обязаны предоставлять сведения, запрашиваемые аудитором или аудиторской организацией при проведении аудиторской проверки кооператива.

Статья 43. Виды аудиторских услуг, оказываемых кооперативам

Аудитор или аудиторская организация оказывает кооперативу следующие аудиторские услуги:

1) осуществляет проверку отчета о деятельности кооператива, годового финансового отчета и баланса, активов, объектов и других направлений деятельности кооператива до представления их правлением кооператива на утверждение общему собранию членов кооператива;

2) анализирует финансово-хозяйственную деятельность кооператива, целевое использование денежных средств и использование имущества кооператива в соответствии с целями, предусмотренными уставом кооператива;

3) информирует председателя наблюдательного совета кооператива о выявленных в ходе аудиторской проверки недостатках в финансовой отчетности и связанной с ней финансовой информации;

4) предоставляет аудиторское заключение, включающее:

оценку достоверности сведений, представленных в годовом отчете о деятельности кооператива, годовом финансовом отчете, балансе и других документах кооператива;

информацию о выявленных нарушениях законодательства о бухгалтерском учете или о фактах, явно свидетельствующих о коррупционных правонарушениях;

рекомендации по устранению выявленных нарушений законодательства;

5) предоставляет предложения по повышению эффективности деятельности кооператива и совершенствованию его финансово-хозяйственной деятельности.

Статья 44. Рассмотрение общим собранием членов кооператива аудиторского заключения

На очередном общем собрании членов кооператива правление кооператива объявляет повестку дня собрания, посвященного рассмотрению аудиторского заключения.

Наблюдательный совет кооператива представляет основные выводы и возражения по аудиторскому заключению. При наличии решения, принятого большинством голосов членов кооператива, участвующих в общем собрании членов кооператива, аудиторское заключение зачитывается частично или полностью.

Решение по итогам рассмотрения аудиторского заключения на общем собрании членов кооператива принимается большинством голосов членов кооператива, участвующих в общем собрании членов кооператива.

Аудитор участвует в общем собрании членов кооператива без права голоса.

Глава 8. Государственная поддержка деятельности кооперативов

Статья 45. Основные задачи государства в отношении кооперативов

Государство в лице республиканских органов исполнительной власти, органов государственной власти на местах и общественных объединений, ответственных за отрасли сельского хозяйства, выполняет следующие задачи, относящиеся к кооперативам:

обеспечение благоприятной среды для деятельности кооперативов с помощью аграрно-экономической политики;

принятие практических мер и создание благоприятных условий для эффективной деятельности и развития кооперативов;

разработка целевых программ, стимулирующих и поддерживающих деятельность кооперативов;

создание возможности в полной мере использовать льготы, предоставляемые государством сельскохозяйственным предприятиям;

содействие кооперативам в использовании банковских кредитов и других финансовых ресурсов;

реализация норм налогового законодательства, учитывающих относительное преимущество кооперативов для экономического, социального, регионального и общественного развития и предотвращающих повторное налогообложение доходов члена кооператива, удержанных из годовой чистой прибыли кооператива;

сотрудничество с соответствующими национальными и международными государственными и частными организациями для поддержки развития кооперативов;

содействие объединению кооперативов в ассоциации кооперативов;

выполнение других задач, связанных с обеспечением деятельности кооперативов, в соответствии с настоящим Законом и иными актами законодательства.

Статья 46. Гарантии деятельности кооперативов

Государственные органы, другие организации и должностные лица не вправе вмешиваться в деятельность кооператива, осуществляемую в соответствии с законодательством.

Фактические убытки, причиненные кооперативу, в том числе упущенная выгода, должны быть полностью возмещены лицом, причинившим эти убытки.

Убытки, причиненные кооперативу в результате принятия государственным органом или органом самоуправления граждан акта, не соответствующего законодательству, а также незаконных действий (бездействия) их должностных лиц, подлежат возмещению государством или органом самоуправления граждан. Такие убытки возмещаются за счет внебюджетных средств государственного органа или за счет средств органа самоуправления граждан. Решением суда возмещение убытков может быть возложено на должностных лиц государственных органов, органов самоуправления граждан, по вине которых причинены убытки.

Глава 9. Реорганизация и ликвидация кооператива

Статья 47. Реорганизация кооператива

Реорганизация кооператива осуществляется в форме слияния, присоединения, разделения, выделения и преобразования в порядке, установленном законодательством и уставом кооператива.

Кооператив может быть реорганизован по решению общего собрания членов кооператива.

Реорганизация кооператива осуществляется в следующих случаях:

слияния кооператива с одним или несколькими другими кооперативами в новый кооператив, при этом права и обязанности кооперативов переходят к вновь возникшему кооперативу независимо от того, указаны они в передаточном акте или нет;

присоединения кооператива к другому кооперативу, при этом к последнему переходят права и обязанности присоединенного кооператива независимо от того, указаны они в передаточном акте или нет;

разделения кооператива на два или более новых кооператива, при этом его права и обязанности переходят к вновь возникшим кооперативам в соответствии с разделительным балансом;

выделения из состава кооператива части кооператива одного или нескольких кооперативов, при этом к каждому из них переходят права и обязанности реорганизованного кооператива в соответствии с разделительным балансом;

преобразования кооператива одного вида в юридическое лицо другого вида (изменение организационно-правовой формы), при этом к вновь возникшему юридическому лицу переходят права и обязанности реорганизованного кооператива независимо от того, указаны они в передаточном акте или нет.

Порядок и условия реорганизации кооператива, погашения долгов кооператива и распределения оставшихся активов кооператива между членами кооператива определяются уставом кооператива.

Решение о реорганизации кооператива принимается на общем собрании членов кооператива большинством голосов, составляющим три четверти голосов от общего количества членов кооператива.

При реорганизации кооператива в его устав вносятся соответствующие изменения и дополнения, которые подлежат государственной регистрации в центре государственных услуг.

Статья 48. Виды ликвидации кооператива

Ликвидация кооператива влечет его прекращение без перехода прав и обязанностей в порядке правопреемства к другим лицам.

Ликвидация кооператива осуществляется путем:

добровольной ликвидации по решению общего собрания членов кооператива;

признания его банкротом в судебном порядке и ликвидации на основании решения суда в случаях, предусмотренных Гражданским кодексом Республики Узбекистан;

исключения его из Реестра субъектов предпринимательства, не осуществляющих финансово-хозяйственную деятельность.

Статья 49. Основания для ликвидации кооператива

Кооператив может быть ликвидирован в следующих случаях:

в соответствии с решением общего собрания членов кооператива, в том числе в связи с прекращением срока действия кооператива, достижением цели его создания либо в связи с нарушением закона при создании кооператива, если при этом нарушения не могут быть устранены, при признании судом государственной регистрации кооператива недействительной;

в случае осуществления деятельности без лицензии, без документа разрешительного характера и без уведомления уполномоченного органа либо деятельности, запрещенной законом, если иное не предусмотрено законодательством, а также в иных случаях, предусмотренных законодательством;

в случае неосуществления финансово-хозяйственной деятельности в течение трех лет с момента перевода в режим бездействия;

в случае признания кооператива банкротом;

если количество членов кооператива составляет менее семи членов кооператива или количество членов совместного кооператива составляет менее трех членов совместного кооператива;

если годовое общее собрание членов кооператива не созывалось в течение трех финансовых лет подряд;

вследствие неплатежеспособности кооператива;

в иных случаях, предусмотренных законом.

Прекращение деятельности кооператива в связи с его ликвидацией осуществляется в соответствии со статьей 51 настоящего Закона.

Статья 50. Признание государственной регистрации кооператива недействительной

Государственная регистрация кооператива может быть признана судом недействительной в связи с допущенными при его создании нарушениями законодательства, если эти нарушения носят неустранимый характер.

Любой член кооператива, член правления кооператива или наблюдательного совета кооператива вправе обратиться в суд с заявлением о признании недействительной государственной регистрации кооператива.

Любые недостатки, связанные с разработкой устава кооператива, могут быть устранены по решению общего собрания членов кооператива путем внесения в данный устав соответствующих изменений и дополнений в порядке, установленном настоящим Законом.

Прекращение деятельности кооператива, государственная регистрация которого признана недействительной, осуществляется в порядке, предусмотренном статьей 51 настоящего Закона.

Статья 51. Порядок ликвидации кооператива

Решение о добровольной ликвидации кооператива принимается общим собранием членов кооператива или иным уполномоченным органом в порядке, установленном законодательством.

Решение о добровольной ликвидации кооператива в течение одного рабочего дня со дня его принятия направляется в центр государственных услуг.

Правление кооператива по поручению общего собрания членов кооператива или уполномоченный орган назначает ликвидатора –ликвидационную комиссию и устанавливает в соответствии с Гражданским кодексом Республики Узбекистан порядок и срок ликвидации.

По заявлению общего собрания членов кооператива решением суда о ликвидации кооператива на правление кооператива или иной орган, уполномоченный на ликвидацию кооператива уставом кооператива, может быть возложена задача ликвидации кооператива.

Процесс добровольной ликвидации кооператива осуществляется ликвидационной комиссией. Сведения о членах ликвидационной комиссии указываются в решении о добровольной ликвидации кооператива, направленном в центр государственных услуг.

Ликвидационная комиссия принимает меры по выявлению кредиторов и информированию их в письменной форме о ликвидации кооператива.

С момента назначения ликвидационной комиссии к ней переходят полномочия по управлению делами кооператива. Ликвидационная комиссия выступает в суде в качестве истца или ответчика от имени ликвидируемого кооператива.

Ликвидационная комиссия принимает соответствующие меры по завершению предпринимательской деятельности, а также совершает иные действия, предусмотренные законодательством.

Ликвидационная комиссия к наименованию кооператива в официальных документах кооператива добавляет слово «ликвидируемый» и расписывается от его имени.

Иные полномочия, задачи, права, обязанности и другие условия, связанные с ликвидацией кооператива, а также с рассмотрением дела о его неплатежеспособности, реализуются в порядке, предусмотренном законодательством.

Статья 52. Рассмотрение дела о неплатежеспособности кооператива

В случае, если члены кооператива имеют обязанность по внесению дополнительных паевых взносов в ограниченном размере и отсутствует возможность вносить эти выплаты либо если кооператив ликвидируется, в процессе рассмотрения дела о неплатежеспособности взыскание может быть обращено на имущество кооператива.

При наличии признаков неплатежеспособности заявление о возбуждении дела о неплатежеспособности кооператива подается в суд правлением кооператива, а в случае невозможности удовлетворения требований кредиторов в полном объеме при ликвидации кооператива с заявлением о возбуждении дела о неплатежеспособности в отношении кооператива в суд обращается ликвидационная комиссия.

С момента признания судом кооператива неплатежеспособным правление кооператива не вправе распоряжаться имуществом кооператива.

Порядок применения процедур неплатежеспособности при рассмотрении дела о неплатежеспособности кооператива регулируется Законом Республики Узбекистан «О неплатежеспособности».

Статья 53. Права и обязанности членов кооператива в период ликвидации кооператива и рассмотрения судом дела о неплатежеспособности кооператива

В период ликвидации кооператива и рассмотрения судом дела о неплатежеспособности кооператива увеличение размеров обязательных паевых взносов членов кооператива или повышение пределов обязательств членов кооператива по дополнительным взносам не допускается.

Требования кредиторов кооператива удовлетворяются в порядке, предусмотренном актами законодательства.

В случае, если в период ликвидации кооператива и рассмотрения судом дела о неплатежеспособности кооператива имущества кооператива недостаточно для удовлетворения требований кредиторов, общее собрание членов кооператива может большинством в три четверти голосов обязать членов кооператива, не внесших обязательный паевой взнос в полном объеме, внести в течение определенного срока оставшуюся часть паевого взноса, необходимую для покрытия недостачи. При составлении ликвидационного баланса обязательные паевые взносы учитываются как полностью выплаченные.

В случае, если имущества кооператива недостаточно для удовлетворения требований кредиторов, общее собрание членов кооператива может большинством в три четверти голосов обязать членов кооператива внести пропорционально общей сумме их паевых взносов дополнительные паевые взносы в размере, необходимом для покрытия недостачи, при этом дополнительные паевые взносы не должны превышать размер паевых взносов. Данное правило не применяется, если в уставе кооператива установлено, что члены кооператива в период ликвидации кооператива не должны вносить дополнительные паевые взносы в случаях, когда имущества кооператива недостаточно для удовлетворения требований кредиторов.

Если денежных средств ликвидируемого кооператива недостаточно для удовлетворения требований кредиторов, ликвидационная комиссия в целях удовлетворения требований кредиторов осуществляет продажу имущества кооператива с открытых торгов в порядке, установленном законодательством.

Имущество кооператива не может быть распределено между его членами до удовлетворения или возмещения всех требований кредиторов, а также до истечения одного года со дня уведомления кредиторов о ликвидации кооператива.

Имущество кооператива, оставшееся после завершения процесса удовлетворения требований кредиторов, распределяется между членами кооператива в размере максимального количества их паевых взносов. Членам кооператива, внесшим дополнительные паевые взносы, в первую очередь возвращаются средства пропорционально размерам внесенных ими дополнительных паевых взносов. Остальная часть имущества кооператива распределяется между членами кооператива поровну. В уставе кооператива могут быть предусмотрены запреты на распределение имущества кооператива между членами кооператива или другие условия.

Иные вопросы, касающиеся прав и обязанностей членов кооператива в период ликвидации кооператива и рассмотрения судом дела о неплатежеспособности кооператива, решаются в порядке, установленном законодательством.

Глава 10. Заключительные положения

Статья 54. Объединение кооперативов

Кооперативы в целях выражения и защиты общих интересов могут объединяться в ассоциации кооперативов.

Порядок создания, деятельности, реорганизации и ликвидации ассоциаций кооперативов регулируется Законом Республики Узбекистан «О негосударственных некоммерческих организациях».

Статья 55. Разрешение споров

Споры, возникающие при создании, деятельности, реорганизации, ликвидации кооператива, а также признании государственной регистрации кооператива недействительной, разрешаются в порядке, установленном законодательством.

Статья 56. Ответственность за нарушение законодательства о кооперативе

Лица, виновные в нарушении законодательства о кооперативе, несут ответственность в установленном порядке.

Статья 57. Внесение дополнений и изменений, а также признание утратившими силу некоторых законодательных актов Республики Узбекистан

Внести дополнения и изменения в следующие законодательные акты Республики Узбекистан:

1. Внести в Закон Республики Узбекистан от 14 июня 1991 года № 295-XII «О кооперации» (Ведомости Верховного Совета Республики Узбекистан, 1991 г., № 8, ст. 193; 1994 г., № 2, ст. 52; Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1998 г., № 9, ст. 181; Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2017 г., № 6, ст. 300; 2019 г., № 5, ст. 267; 2021 г., приложение к № 4; 2022 г., № 2, ст. 76) следующие дополнение и изменения:

1) абзац первый пункта 1 статьи 5 после слов «потребительском кооперативе (обществе)» дополнить словами «и сельскохозяйственном кооперативе»;

2) в статье 13 :

из наименования слово «(ширкаты)» исключить;

из текста слово «(ширкат)» исключить;

3) в статье 14 :

из наименования слово «(ширкатов)» исключить;

из текста слово «(ширкаты)» исключить.

3. Статью 69 Гражданского кодекса Республики Узбекистан, утвержденного законами Республики Узбекистан от 21 декабря 1995 года № 163-I и от 29 августа 1996 года № 256-I (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1996 г., приложение к № 2, № 11-12; 1997 г., № 2, ст. 56, № 9, ст. 241; 1998 г., № 5-6, ст. 102; 1999 г., № 1, ст. 20, № 9, ст. 229; 2001 г., № 1-2, ст. 23, № 9-10, ст. 182; 2002 г., № 1, ст. 20, № 9, ст. 165; 2003 г., № 1, ст. 8, № 5, ст. 67; 2004 г., № 1-2, ст. 18, № 5, ст. 90, № 9, ст. 171; Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2006 г., № 4, ст. 154, № 9, ст.ст. 494, 498; 2007 г., № 1, ст.ст. 3, 5, № 4, ст.ст. 156, 164, № 8, ст. 367, № 9, ст. 416, № 12, ст.ст. 598, 608; 2008 г., № 4, ст. 192, № 12, ст. 640; 2009 г., № 9, ст. 337; 2010 г., № 9, ст.ст. 335, 337, 340; 2011 г., № 12/2, ст.ст. 363, 364, 365; 2012 г., № 4, ст.ст. 106, 109, № 12, ст. 336; 2013 г., № 10, ст. 263; 2014 г., № 5, ст. 130, № 12, ст. 343; 2015 г., № 8, ст.ст. 310, 312; 2016 г., № 4, ст. 125; 2017 г., № 4, ст. 137, № 9, ст. 510, № 12, ст. 773; 2018 г., № 1, ст. 4, № 4, ст. 224, № 7, ст. 433, № 10, ст. 673; 2019 г., № 3, ст.ст. 161, 166, № 5, ст. 267, № 10, ст. 671, № 12, ст.ст. 880, 886; 2020 г., № 1, ст.ст. 3, 4, № 10, ст. 593; 2021 г., приложение к № 4, № 8, ст. 801, № 10, ст. 968; 2022 г., № 2, ст. 79, № 3, ст.ст. 217, 218, № 4, ст. 340, № 5, ст. 464, № 6, ст.ст. 570, 577, № 11, ст.ст. 1061, 1062; 2023 г., № 10, ст. 795, № 11, ст. 921; 2024 г., № 2, ст.ст. 111, 114, № 6, ст. 530) дополнить частью пятой следующего содержания:

«Сельскохозяйственный кооператив, организуемый в порядке, установленном законодательными актами и являющийся формой производственного кооператива, может быть также организован в форме совместного сельскохозяйственного кооператива».

4. Внести в Земельный кодекс Республики Узбекистан, утвержденный Законом Республики Узбекистан от 30 апреля 1998 года № 598-I (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1998 г., № 5-6, ст. 82; 2003 г., № 9-10, ст. 149; 2004 г., № 5, ст. 90; 2005 г., № 1, ст. 18; Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2007 г., № 12, ст. 608; 2009 г., № 1, ст. 1, № 12, ст. 472; 2011 г., № 1, ст. 1; 2014 г., № 1, ст. 2, № 9, ст. 244; 2015 г., № 8, ст. 312; 2017 г., № 9, ст. 510; 2018 г., № 1, ст. 1, № 4, ст. 224, № 7, ст. 432, № 12, ст. 781; 2019 г., № 1, ст. 1, № 3, ст. 161, № 4, ст. 199, № 8, ст. 469, № 11, ст. 792; 2020 г., № 9, ст. 540; 2021 г., № 1, ст. 3, приложение к № 4, № 8, ст. 800; 2022 г., № 6, ст.ст. 570, 577; 2023 г., № 10, ст. 795, № 11, ст. 919; 2024 г., № 7, ст. 629), следующие изменения:

1) в статье 49 :

из наименования слово «(ширкатам)» исключить;

часть первую изложить в следующей редакции:

«Сельскохозяйственный кооператив — самостоятельная коммерческая организация, основанная на паевых началах, добровольном объединении физических и (или) юридических лиц для осуществления сельскохозяйственной деятельности»;

часть вторую исключить;

части третью — седьмую считать соответственно частями второй — шестой;

из части третьей слово «(ширкатам)» исключить;

из части четвертой слово «(ширкатам)» исключить;

первое и второе предложения части пятой изложить в следующей редакции:

«Земли сельскохозяйственного назначения предоставляются сельскохозяйственным кооперативам, сельскохозяйственным предприятиям, учреждениям и организациям путем электронного онлайн-аукциона. Договор аренды земельного участка заключается между председателем сельскохозяйственного кооператива, руководителем другого сельскохозяйственного предприятия, учреждения, организации и хокимом района»;

из части шестой слово «(ширкатов)» исключить;

2) в статье 51 :

из части первой слово «(ширкатах)» исключить;

из части второй слово «(ширкатов)» исключить;

из части третьей слово «(ширкатом)» исключить;

часть четвертую изложить в следующей редакции:

«Договор семейного (коллективного) подряда заключается ежегодно между сельскохозяйственным кооперативом, другим коллективным сельскохозяйственным предприятием в лице их органов управления или работодателем (администрацией) иных сельскохозяйственных предприятий, учреждений и организаций и главой семьи (уполномоченным представителем коллектива)»;

из части девятой слово «(ширкатом)» исключить;

3) из текста статьи 52 слово «(ширката)» исключить.

5. Внести в часть первую статьи 35 Закона Республики Узбекистан от 25 февраля 2021 года № ЗРУ-677 «Об аудиторской деятельности» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2021 г., № 2, ст. 146; 2022 г., № 3, ст.ст. 216, 217, № 4, ст. 340; 2023 г., № 1, ст. 2, № 11, ст. 923; 2024 г., № 2, ст. 105) следующие дополнение и изменение:

дополнить абзацем пятым следующего содержания:

«сельскохозяйственные кооперативы»;

абзацы пятый — девятый считать соответственно абзацами шестым — десятым.

Признать утратившими силу:

1) Закон Республики Узбекистан от 30 апреля 1998 года № 600-I «О сельскохозяйственном кооперативе (ширкате)» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1998 г., № 5-6, ст. 84);

2) Постановление Олий Мажлиса Республики Узбекистан от 30 апреля 1998 года № 601-I «О порядке введения в действие Закона Республики Узбекистан «О сельскохозяйственном кооперативе (ширкате)» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1998 г., № 5-6, ст. 85);

3) раздел XX Закона Республики Узбекистан от 30 августа 2003 года № 535-II «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2003 г., № 9-10, ст. 149);

4) раздел XIX Закона Республики Узбекистан от 12 декабря 2003 года № 568-II «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2004 г., № 1-2, ст. 18);

5) статью 20 Закона Республики Узбекистан от 31 декабря 2008 года № ЗРУ-197 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с совершенствованием налогового законодательства» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2008 г., № 12, ст. 640);

6) статью 7 Закона Республики Узбекистан от 25 декабря 2009 года № ЗРУ-240 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с углублением экономических реформ в сельском и водном хозяйстве» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2009 г., № 12, ст. 472);

7) статью 8 Закона Республики Узбекистан от 29 декабря 2012 года № ЗРУ-345 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2012 г., № 12, ст. 336);

8) статью 6 Закона Республики Узбекистан от 20 марта 2019 года № ЗРУ-531 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с принятием дополнительных мер по улучшению делового климата в стране» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2019 г., № 3, ст. 166);

9) статью 89 Закона Республики Узбекистан от 21 апреля 2021 года № ЗРУ-683 «О внесении изменений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2021 г., приложение к № 4);

10) статью 6 Закона Республики Узбекистан от 29 июня 2022 года № ЗРУ-782 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с совершенствованием процедур изъятия земельных участков для общественных нужд с компенсацией» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2022 г., № 6, ст. 577);

11) статью 5 Закона Республики Узбекистан от 16 января 2024 года № ЗРУ-896 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с совершенствованием системы органов юстиции Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2024 г., № 1, ст. 5);

12) статью 9 Закона Республики Узбекистан от 21 февраля 2024 года № ЗРУ-911 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с принятием Закона Республики Узбекистан «О неплатежеспособности» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2024 г., № 2, ст. 111).

Статья 58. Обеспечение исполнения, доведения, разъяснения сути и значения настоящего Закона

Министерству сельского хозяйства Республики Узбекистан и другим заинтересованным организациям обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Закона.

Статья 59. Приведение законодательства в соответствие с настоящим Законом

Кабинету Министров Республики Узбекистан:

привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;

обеспечить пересмотр и отмену республиканскими органами исполнительной власти их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону.

Статья 60. Вступление в силу настоящего Закона

Настоящий Закон вступает в силу по истечении трех месяцев со дня его официального опубликования.

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

8 ноября 2024 г.,

№ ЗРУ-995

(Национальная база данных законодательства, 11.11.2024 г., № 03/24/995/0908)

lex.uz