UzbekAI

← Qonunlar

📅 2024-yil 14-noyabr · Qonunlar va kodekslar

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2024 йил 14 ноябрь · Қонунлар ва кодекслар

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 14 ноября 2024 г. · Законы и кодексы

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 14 November 2024 · Laws and codes

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикасининг Қонуни

Болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш тўғрисида

Қонунчилик палатаси томонидан 2024 йил 31 майда қабул қилинган Сенат томонидан 2024 йил 15 августда маъқулланган

1-боб. Умумий қоидалар

1-модда. Ушбу Қонуннинг мақсади

Ушбу Қонуннинг мақсади болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат.

2-модда. Болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонунчилик

Болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборатдир.

Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида Ўзбекистон Республикасининг болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонунчилигида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.

3-модда. Болаларга нисбатан зўравонлик

Боланинг ҳаётига, соғлиғига, жинсий дахлсизлигига, шаънига, қадр-қимматига ҳамда қонун билан ҳимоя қилинадиган бошқа ҳуқуқлари ва эркинликларига тажовуз қиладиган, жисмоний ёки руҳий азоб етказаётган ёки етказиши мумкин бўлган ҳамда асосий эҳтиёжларига зид бўлган, шу жумладан телекоммуникация тармоқларидан ва Интернет бутунжаҳон ахборот тармоғидан фойдаланган ҳолда амалга ошириладиган, қасддан содир этиладиган ҳаракат (ҳаракатсизлик) болаларга нисбатан зўравонлик деб эътироф этилади.

Жисмоний зўравонлик, жинсий зўравонлик, руҳий зўравонлик, ғамхўрлик кўрсатмаслик, эксплуатация қилиш ва таъқиб этиш (буллинг) болаларга нисбатан зўравонликнинг шаклларидир. Болаларга нисбатан зўравонликнинг барча шакллари тақиқланади ҳамда қонун билан таъқиб қилинади.

Болаларга оғирлиги турли даражада бўлган тан жароҳатлари етказиш, уларни хавф остида қолдириш, ҳаёти ва соғлиғи учун хавфли ҳолатда бўлган болаларга ёрдам кўрсатмаслик ҳамда зўравонлик хусусиятига эга бошқа ҳуқуқбузарликларни содир этиш ёхуд болаларнинг ҳаёти, соғлиғи ёки эркинлигига тажовуз қиладиган жисмоний таъсир ўтказиш болаларга нисбатан жисмоний зўравонлик деб эътироф этилади.

Болага нисбатан шаҳвоний хусусиятга эга бўлган ҳаракатларни содир этиш орқали унинг жинсий дахлсизлигига тажовуз қилиш, шу жумладан номусга тегиш, жинсий эҳтиёжни зўрлик ишлатиб ғайритабиий усулда қондириш, жинсий алоқа қилишга мажбурлаш, ўн олти ёшга тўлмаган шахс билан жинсий алоқа қилиш, вояга етмаган шахсни порнографик хусусиятга эга ҳаракатлар ижрочиси сифатида жалб этиш, вояга етмаган шахсни жалб этган ҳолда қўшмачилик қилиш, фоҳишахоналар ташкил этиш ёхуд унга нисбатан уятсиз-бузуқ ҳаракатлар содир этиш, алдаш ёки ишончни суиистеъмол қилиш орқали ёхуд боланинг ожизлигидан фойдаланиб шаҳвоний хусусиятга эга ҳаракатларни содир этиш, шаҳвоний шилқимлик қилиш, шунингдек қонунда тақиқланган, шаҳвоний хусусиятга эга бўлган ҳар қандай бошқа ҳаракатлар болаларга нисбатан жинсий зўравонлик деб эътироф этилади.

Болаларни ҳақоратлаш, уларга туҳмат қилиш, таҳдид қилиш, уларнинг шаъни ва қадр-қимматини камситиш, уларни таҳқирлаш, шунингдек болаларнинг асосий эҳтиёжларини чеклашга қаратилган бошқа ҳаракатларда ифодаланган зўравонлик шакли, шу жумладан зўравонликдан жабрланувчида ўз хавфсизлиги учун хавотир уйғотган, ўзини ҳимоя қила олмасликка олиб келган ёки руҳий соғлиғига зарар етказган ҳаракатлар (ҳаракатсизлик) болаларга нисбатан руҳий зўравонлик деб эътироф этилади.

Зарур имкониятлар, билимлар ва кўникмаларга, шу жумладан бунинг учун тегишли хизматлардан (давлат, тиббий, таълим, ижтимоий ва бошқа хизматлардан) фойдаланиш имкониятига эга бўлган ота-она (улар ўрнини босувчи ёки болага қараб турган шахслар) томонидан боланинг асосий эҳтиёжларини қаноатлантирмаслик боланинг соғлиғи, жисмоний, ақлий ва ахлоқий ривожланиши бузилишига олиб келса, ғамхўрлик кўрсатмаслик деб эътироф этилади.

Боладан иқтисодий, жинсий ва бошқа мақсадларда фойдаланиш, шу жумладан одам савдоси, ғайриижтимоий хатти-ҳаракатларга ва тиланчилик қилишга жалб этиш, жинсий эксплуатация, шунингдек жисмоний ёки руҳий таъсир кўрсатишни қўллаган ҳолда болани мажбурлаш орқали боладан никоҳга кириш ёки эр-хотин бўлиб яшаш, муайян диний таълим олиш, ҳар қандай шаклдаги меҳнатга мажбурлаш учун фойдаланиш боланинг соғлиғига, хавфсизлигига, ахлоқига, ақлий ва жисмоний ривожланишига, шу жумладан таълим олишига таҳдид туғдирса, болаларни эксплуатация қилиш деб эътироф этилади.

Бир гуруҳ болалар ёки битта бола томонидан бошқа болага ёки болаларга нисбатан ҳақоратли лақаблардан фойдаланиш, у (улар) билан ҳар қандай мулоқотни чеклаб қўйиш (бойкот қилиш), унинг (уларнинг) мол-мулкини олиб қўйиш ва (ёки) мол-мулкига зарар етказиш, унинг (уларнинг) ўзига хос жисмоний, психологик ёки интеллектуал хусусиятларини оммавий муҳокама қилиш, унинг (уларнинг) шаъни ва қадр-қимматини камситиш ёхуд унинг (уларнинг) соғлиғи ва ҳаётига зарар етказиш, шу жумладан телекоммуникация тармоқларидан ва Интернет бутунжаҳон ахборот тармоғидан фойдаланган ҳолда амалга ошириладиган, муттасил руҳий ва (ёки) жисмоний тажовузкор таъсир кўрсатиш таъқиб этиш (буллинг) деб эътироф этилади.

Боланинг тўлақонли ривожланиши, унинг жисмоний ва руҳий саломатлиги учун озиқ-овқат, уй-жой ҳамда бошқа зарур шарт-шароитлар билан таъминланиши, хавфсизлик, таълим олиш, катта ёшдагиларнинг ғамхўрлиги, ижтимоий алоқалар ўрнатиш, ҳаётий кўникмалари ривожланиши ва ўз имкониятларини амалга ошириши учун шарт-шароитлар яратилишини қамраб оладиган ҳаётий муҳим эҳтиёжлар мажмуи боланинг асосий эҳтиёжлари деб эътироф этилади.

Давлат болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш учун тегишли ҳуқуқий, маъмурий, ижтимоий, иқтисодий ва бошқа чораларни кўради, шу жумладан болани ва унинг оиласини қўллаб-қувватлайди ҳамда болаларга нисбатан ва болалар ўртасидаги зўравонликнинг барча шакллари ҳолларини аниқлаш ҳамда уларнинг олдини олиш, болаларга нисбатан зўравонлик ҳоллари тўғрисида хабардор қилиш, ушбу фактларни текшириш, айбдор шахсларнинг жавобгарликка тортилиши муқаррарлигини таъминлаш, зўравонликдан жабрланувчиларни реабилитация қилиш ва уларнинг ҳуқуқларини тиклаш ҳамда уларни ижтимоий мослаштириш учун зарур бўлган самарали механизмларни яратади.

4-модда. Болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилишнинг асосий принциплари

Болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилишнинг асосий принциплари қуйидагилардан иборат:

қонунийлик;

инсонпарварлик;

боланинг энг устун манфаатларини таъминлаш;

болаларнинг ҳуқуқлари ва имкониятлари тенглигини таъминлаш;

болаларнинг таҳқирланишига йўл қўймаслик;

боланинг ўз манфаатларига тааллуқли қарорлар қабул қилинишида иштирок этиши;

болаларга нисбатан зўравонликка бўлган муросасизлик;

болаларга нисбатан зўравонлик учун жавобгарликнинг муқаррарлиги;

зўравонликдан жабрланувчининг ҳуқуқларини тиклаш.

5-модда. Зўравонликдан жабрланувчиларнинг ҳуқуқлари

Зўравонликнинг ҳар қандай туридан жабрланган бола зўравонликдан жабрланувчи деб эътироф этилади.

Зўравонликдан жабрланувчи қуйидаги ҳуқуқларга эга:

зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиниш;

ўзига нисбатан зўравонлик содир этилганлиги ёки содир этилиши таҳдиди тўғрисидаги ариза билан бевосита ёки ўзининг қонуний вакили орқали тегишли давлат органларига ва ташкилотларга ёхуд қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда судга мурожаат этиш;

текин ҳуқуқий, иқтисодий, ижтимоий, психологик, тиббий ва бошқа ёрдам, шу жумладан бепул телефон линияси тармоғи (ишонч телефони) орқали тақдим этиладиган ёрдам олиш;

ҳимоя ордери бериш тўғрисидаги талаб билан бевосита ёки ўзининг қонуний вакили орқали тегишли давлат органларига мурожаат этиш, ҳимоя ордери шартлари бузилган тақдирда эса бу ҳақда хабардор қилиш;

ўзига нисбатан содир этилган зўравонлик натижасида етказилган моддий зарарнинг ўрни қопланиши ва маънавий зиённинг компенсация қилиниши.

Зўравонликдан жабрланувчи қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

Боланинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш унинг ота-онаси, уларнинг ўрнини босувчи шахслар томонидан, қонунда назарда тутилган ҳолларда эса васийлик ва ҳомийлик органи, прокурор, суд томонидан амалга оширилади.

Зўравонликдан жабрланувчи ва унинг қонуний вакили моддий зарарнинг ўрни қопланиши ҳамда маънавий зиён компенсация қилиниши тўғрисидаги ариза билан судга мурожаат этганда давлат божи тўлашдан озод қилинади.

2-боб. Болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш соҳасини тартибга солиш

6-модда. Болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари

Болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари қуйидагилардан иборат:

болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш соҳасидаги давлат дастурларини ва стратегияларни ишлаб чиқиш ҳамда амалга ошириш;

жамиятда болаларга нисбатан зўравонликка бўлган муросасизлик муҳитини яратиш;

зўравонликдан жабрланган болаларнинг ҳамда ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болаларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатлари ҳимоя қилинишини таъминлаш;

болаларнинг ҳаёти ва соғлиғини, шаъни ва қадр-қимматини ҳимоя қилиш;

жамиятда ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданиятни юксалтириш, қонунийликни мустаҳкамлаш;

болаларга нисбатан зўравонликнинг олдини олиш, уни аниқлаш ва унга чек қўйиш учун самарали ташкилий-ҳуқуқий механизмларни яратиш;

болаларга нисбатан зўравонлик содир этилишига имкон берувчи сабаблар ва шарт-шароитларни бартараф этиш чораларини кўриш;

болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш юзасидан ота-оналарнинг масъулияти ва мажбуриятини ошириш ҳамда зўравонлик оқибатларини бартараф этиш бўйича ота-оналар фаоллигини таъминлаш;

болаларга нисбатан зўравонликни профилактика қилиш ва уларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш мақсадида давлат органлари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари ва фуқаролик жамиятининг бошқа институтлари ҳамкорлигини таъминлаш;

болаларга нисбатан зўравонлик тўғрисидаги маълумотларни тўплаш, сақлаш, уларга ишлов бериш, уларни таҳлил қилиш ва улардан фойдаланиш.

7-модда. Болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилишга доир фаолиятни амалга оширувчи субъектлар

Болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилишга доир фаолиятни амалга оширувчи субъектлар жумласига қуйидагилар киради:

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси;

Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Бола ҳуқуқлари бўйича вакили (Болалар омбудсмани);

Болалар масалалари бўйича миллий комиссия;

Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги;

прокуратура органлари;

ички ишлар органлари;

Ўзбекистон Республикаси Миллий гвардияси органлари;

Ўзбекистон Республикаси Оила ва хотин-қизлар қўмитаси;

Ўзбекистон Республикаси Ёшлар ишлари агентлиги;

таълим соҳасидаги давлат бошқаруви органлари ва таълим муассасалари, нодавлат таълим ташкилотлари;

давлат соғлиқни сақлаш тизимини бошқариш органлари ва соғлиқни сақлаш муассасалари;

маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари;

фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари ва фуқаролик жамиятининг бошқа институтлари.

Болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш қонунчиликка мувофиқ бошқа давлат органлари ва ташкилотлар томонидан ҳам амалга оширилиши мумкин.

8-модда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш соҳасидаги ягона давлат сиёсати амалга оширилишини таъминлайди;

болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш соҳасидаги давлат дастурларини ва стратегияларни тасдиқлайди;

болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш соҳасида халқаро ҳамкорликни таъминлайди.

9-модда. Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Бола ҳуқуқлари бўйича вакилининг (Болалар омбудсманининг) болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Бола ҳуқуқлари бўйича вакилининг (Болалар омбудсманининг) болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш соҳасидаги ваколатлари «Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Бола ҳуқуқлари бўйича вакили (Болалар омбудсмани) тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни билан белгиланади.

10-модда. Болалар масалалари бўйича миллий комиссиянинг болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш соҳасидаги ваколатлари

Болалар масалалари бўйича миллий комиссия:

болаларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш соҳасида болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилишга доир фаолиятни амалга оширувчи давлат органлари ва ташкилотлар фаолиятини, шу жумладан болалар масалалари бўйича Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар, Тошкент шаҳар ва туман (шаҳар) комиссияларининг фаолиятини мувофиқлаштиради;

болаларга нисбатан зўравонликнинг барча шаклларининг олдини олишга ҳамда уларга барҳам беришга қаратилган қисқа ва узоқ муддатли дастурларни ишлаб чиқади ва қабул қилади;

болаларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатлари, уларнинг соғлом турмуш тарзи таъминланишини ташкил этади;

болаларнинг жисмоний, интеллектуал, маънавий ва ахлоқий жиҳатдан камол топишига кўмаклашади;

болаларнинг ота-она қарамоғидан маҳрум бўлишининг олдини олиш, шунингдек болалар ўртасида назоратсизлик ва қаровсизлик профилактикаси бўйича чоралар кўради;

болалар ўртасида назоратсизлик ва ҳуқуқбузарликлар профилактикаси соҳасидаги давлат дастурларининг ҳамда бошқа дастурларнинг ишлаб чиқилишини ва амалга оширилишини, шунингдек уларнинг ижро этилиши устидан назоратни ташкил этади;

болаларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича кўрилаётган чораларни баҳолайди, уларнинг мониторингини олиб боради ва самарадорлигини оширади;

тизимли камчиликларнинг юзага келиши сабаблари ва шарт-шароитларини аниқлайди ва таҳлил қилади ҳамда уларни ҳуқуқни қўллаш амалиёти ва қонунчиликни такомиллаштириш йўли билан бартараф этиш чораларини кўради;

болаларга нисбатан зўравонлик тўғрисидаги маълумотларни тўплашни, сақлашни, уларга ишлов беришни, уларни таҳлил қилишни, шунингдек улардан фойдаланишни амалга оширади.

Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги Болалар масалалари бўйича миллий комиссиянинг ишчи органидир.

11-модда. Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Ижтимоий ҳимоя миллий агентлигининг болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш соҳасидаги ваколатли давлат органидир (бундан буён матнда ваколатли давлат органи деб юритилади).

Ваколатли давлат органи:

болаларга нисбатан зўравонликнинг барча шаклларининг олдини олиш, зўравонликдан жабрланган болаларни ҳамда ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болаларни ҳимоя қилиш дастурлари ва чора-тадбирларини ишлаб чиқади ҳамда амалга оширади;

болаларга нисбатан зўравонликнинг барча шакллари ҳолларини ўз вақтида аниқлашга, улар тўғрисида хабар қилишга ҳамда уларга муносабат билдириш чораларини кўришга қаратилган тартиб ва стандартларни ишлаб чиқади, шунингдек уларнинг амалга оширилишини мувофиқлаштиради;

болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилишга доир фаолиятни амалга оширувчи субъектлар билан биргаликда зўравонликдан жабрланган болаларнинг ҳамда ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болаларнинг ҳаётий вазиятини баҳолайди, зўравонлик хавфи даражасини белгилайди, болаларни ҳимоя қилиш режасини тузади ва унинг амалга оширилишини мувофиқлаштиради;

зўравонликдан жабрланган болаларга тиббий, ижтимоий, психологик, ҳуқуқий ва бошқа зарур хизматлар кўрсатилишини ташкил этади, уларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ўз оиласидан, шу жумладан яқин қариндошларидан ажратмаган ҳолда таъминлаш масалаларини ҳал қилади;

ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болаларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатлари ҳимоя қилинишини ташкил этади;

болаларни ўз оилаларидан ажратишнинг олдини олиш мақсадида оилаларни мустаҳкамлашга, ота-оналарнинг (улар ўрнини босувчи шахсларнинг) ўз мажбуриятларини бажаришга доир кўникмалари ва масъулиятини оширишга қаратилган ижтимоий хизматларни ривожлантириш бўйича чоралар кўради;

ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни муқобил парвариш қилиш ва жойлаштиришнинг оилавий шаклларини ривожлантириш чораларини кўради;

оғир ҳаётий вазиятда қолган хотин-қизларни, ёлғиз отани ёки онани ва ёш болали оилаларни қўллаб-қувватлаш тизимини ташкил этади;

зўравонликдан жабрланган болаларни реабилитация қилиш учун юборади;

бола ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатлари соҳасидаги халқаро стандартларнинг қонунчиликка жорий этилишини ҳамда давлат органларининг ва бошқа ташкилотларнинг фаолиятида бола ҳуқуқлари тўғрисидаги қонунчиликка риоя этилишини мониторинг қилишда иштирок этади;

зўравонликдан жабрланган болалар ҳақидаги ҳамда ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болалар тўғрисидаги маълумотларни тўплайди, сақлайди, уларга ишлов беради, уларни таҳлил қилади ва улардан фойдаланади;

болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш билан боғлиқ фаолиятни амалга оширувчи ёки унда иштирок этувчи давлат органлари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари ва фуқаролик жамиятининг бошқа институтлари билан ҳамкорлик қилади.

12-модда. Прокуратура органларининг болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш соҳасидаги ваколатлари

Прокуратура органлари:

болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш соҳасидаги давлат дастурларини, ҳудудий дастурларни ва норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини ишлаб чиқиш ҳамда амалга оширишда иштирок этади;

болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонунчиликнинг ижро этилиши устидан назоратни амалга оширади;

зўравонликдан жабрланувчининг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича чоралар кўради;

болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонунчиликни такомиллаштириш юзасидан таклифлар ишлаб чиқади;

болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш билан боғлиқ фаолиятни амалга оширувчи ёки унда иштирок этувчи давлат органлари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари ва фуқаролик жамиятининг бошқа институтлари билан ҳамкорлик қилади.

13-модда. Ички ишлар органларининг болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш соҳасидаги ваколатлари

Ички ишлар органлари:

болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш соҳасидаги давлат дастурларини, ҳудудий дастурларни ва норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини ишлаб чиқиш ҳамда амалга оширишда иштирок этади;

болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонунчиликни такомиллаштириш юзасидан таклифлар ишлаб чиқади;

болаларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича чоралар кўради, уларнинг бузилиши сабабларини аниқлайди;

болалар ўртасида жиноятлар ва зўравонлик содир этилишига имкон берувчи сабабларни ҳамда шарт-шароитларни тизимли равишда таҳлил қилади;

ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болаларни аниқлашда иштирок этади;

болаларга нисбатан зўравонлик содир этилганлиги фактлари тўғрисидаги маълумотларни олади, рўйхатдан ўтказади ва текширади, улар юзасидан суриштирув ва дастлабки терговни амалга оширади;

болаларни ҳуқуқбузарликлар ёки бошқа ғайриижтимоий ҳаракатлар содир этишга жалб қилаётган ёхуд болаларга нисбатан бошқа ғайриҳуқуқий хатти-ҳаракатларни содир этаётган шахсларни, шунингдек ўз мажбуриятларини бажаришдан бўйин товлаётган ёки болаларни боқиш, тарбиялаш ва ўқитиш бўйича ўз мажбуриятларини лозим даражада бажармаётган ёхуд уларнинг хулқ-атворига салбий таъсир кўрсатаётган ёки уларга нисбатан шафқатсиз муносабатда бўлаётган ота-оналарни ёки уларнинг ўрнини босувчи шахсларни аниқлайди ва уларнинг ҳисобини юритади;

болаларга нисбатан зўравонликнинг дарҳол олдини олиш ва унга чек қўйиш юзасидан кечиктириб бўлмайдиган чора-тадбирлар кўради;

ваколатли давлат органига ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни аниқлашда, боланинг ҳаётига ёки соғлиғига бевосита таҳдид туғилган ҳолларда болани ота-онадан (уларнинг биридан) олиб қўйишда, шунингдек унинг вақтинча турган жойини аниқлашда кўмаклашади;

болага нисбатан зўравонликка ва ғамхўрлик кўрсатмасликка йўл қўйган ота-оналар тўғрисидаги ахборотни ваколатли давлат органига юборади;

болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш юзасидан Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномаларида назарда тутилган чораларни кўради;

болаларга нисбатан зўравонлик содир этган ёки уни содир этишга мойил бўлган шахслар тўғрисидаги маълумотларни тўплашни, сақлашни, уларга ишлов беришни, уларни таҳлил қилишни ва улардан фойдаланишни амалга оширади;

болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш билан боғлиқ фаолиятни амалга оширувчи ёки унда иштирок этувчи давлат органлари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари ва фуқаролик жамиятининг бошқа институтлари билан ҳамкорлик қилади.

14-модда. Ўзбекистон Республикаси Миллий гвардиясининг болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Миллий гвардияси:

болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш соҳасидаги давлат дастурларини, ҳудудий дастурларни ва норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини ишлаб чиқиш ҳамда амалга оширишда иштирок этади;

болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонунчиликни такомиллаштириш юзасидан таклифлар ишлаб чиқади;

ҳуқуқбузарликлар, шу жумладан болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш соҳасидаги ҳуқуқбузарликлар профилактикаси бўйича чора-тадбирларни амалга оширишда ваколати доирасида иштирок этади, ушбу ҳуқуқбузарликларни содир этиш сабабларини ва уларга имкон берувчи шарт-шароитларни аниқлайди ҳамда уларни бартараф этиш чораларини кўради;

болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш билан боғлиқ фаолиятни амалга оширувчи ёки унда иштирок этувчи давлат органлари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари ва фуқаролик жамиятининг бошқа институтлари билан ҳамкорлик қилади.

15-модда. Ўзбекистон Республикаси Оила ва хотин-қизлар қўмитасининг болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Оила ва хотин-қизлар қўмитаси:

болаларнинг зўравонликдан ҳимоя қилинишини талаб этадиган вазиятларга тушиб қолишига имкон берувчи сабаблар ва шарт-шароитларни аниқлаш ҳамда бартараф этиш, бундай вазиятлар юзага келишининг олдини олиш бўйича чоралар кўради;

зўравонликдан жабрланган болалар ҳамда ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болалар тўғрисида болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилишга доир фаолиятни амалга оширувчи давлат органлари ва ташкилотларни хабардор қилади;

зўравонликдан жабрланган болаларнинг ва ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болаларнинг ҳаётий вазиятини ҳамда уларнинг оилавий аҳволини баҳолашда иштирок этади;

зўравонликдан жабрланган болани ҳамда ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болани ҳимоя қилиш режасини ишлаб чиқиш ва амалга оширишда иштирок этади;

қизларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатлари ҳимоя қилинишини, уларнинг мамлакат ижтимоий-сиёсий ҳаётидаги роли ва фаоллиги оширилишини, гендер тенглиги кафолатларини таъминлайди;

оилалар ўртасида соғлом турмуш тарзини тарғиб қилиш, оилада маънавий-ахлоқий қадриятларни мустаҳкамлаш бўйича аниқ мақсадга йўналтирилган чора-тадбирларни амалга оширади.

16-модда. Ўзбекистон Республикаси Ёшлар ишлари агентлигининг болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Ёшлар ишлари агентлиги:

ўн тўрт ёшдан ўн саккиз ёшгача бўлган, ижтимоий ҳимояга муҳтож етим болаларнинг ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларнинг ижтимоий-ҳуқуқий ҳимоясини ташкил этиш бўйича чора-тадбирларни, шунингдек ўн тўрт ёшдан ўн саккиз ёшгача бўлган, ҳуқуқбузарликлардан жабрланган, ҳуқуқбузарликлар содир этишга мойил бўлган, ҳуқуқбузарликлар содир этган, шу жумладан илгари судланган ва озодликдан маҳрум этиш жойларидан озод қилинган шахсларни ижтимоий реабилитация қилиш ва ижтимоий мослаштириш чора-тадбирларини амалга оширишда иштирок этади;

зўравонликдан жабрланган болани ҳамда ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болани ҳимоя қилиш режасини ишлаб чиқиш ва амалга оширишда иштирок этади;

ўн тўрт ёшдан ўн саккиз ёшгача бўлган ёшларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилишга, мазкур ёшлар ўртасида ҳуқуқбузарликлар ва жиноятлар профилактикасига, шу жумладан болаларга нисбатан зўравонликнинг барча шакллари профилактикасига қаратилган чора-тадбирларни амалга оширишда иштирок этади;

ўн тўрт ёшдан ўн саккиз ёшгача бўлган болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш билан боғлиқ фаолиятни амалга оширувчи ёки унда иштирок этувчи давлат органлари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари ва фуқаролик жамиятининг бошқа институтлари билан ҳамкорлик қилади.

17-модда. Таълим соҳасидаги давлат бошқаруви органларининг ва таълим муассасаларининг болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш соҳасидаги ваколатлари

Таълим соҳасидаги давлат бошқаруви органлари ва таълим муассасалари:

болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш соҳасидаги давлат дастурларини, ҳудудий дастурларни ва норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини ишлаб чиқади ҳамда уларни амалга оширишда иштирок этади;

таълим муассасаларида болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш бўйича дастурлар ва механизмларни ишлаб чиқади, амалга оширади ҳамда уларнинг ижро этилиши устидан назоратни амалга оширади;

оилада болаларни ҳимоя қилиш зарурияти билан боғлиқ муаммолар профилактикаси, шу жумладан оғир ҳаётий вазиятдаги оилаларда болаларни тарбиялаш, мактабгача ва мактаб таълими давридаги мослашувга, шунингдек ижтимоий мослашувга кўмаклашиш бўйича дастурлар ва тадбирларни ташкил этади ҳамда амалга оширади;

боланинг ҳаётига, соғлиғига ёки ривожланишига таҳдидлар, унинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатлари бузилганлиги фактлари тўғрисида болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилишга доир фаолиятни амалга оширувчи давлат органларини ва ташкилотларни хабардор қилади;

оғир ҳаётий вазиятга тушиб қолган, таълим муассасаларига қатнамаётган ёки дарсларни мунтазам равишда қолдираётган, таълим жараёнида ҳимояга ва қўллаб-қувватлашга муҳтож бўлган болаларни аниқлаш ҳамда ҳисобга олиш бўйича чоралар кўради;

зўравонликдан жабрланган болаларни ва ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болаларни таълим дастурларини ўзлаштиришда психологик, педагогик ва ижтимоий жиҳатдан қўллаб-қувватлайди;

зўравонликдан жабрланган болаларнинг, шунингдек ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болаларнинг ота-онасини, идоралараро ҳамкорликда иштирок этувчи мутахассисларни психологик-педагогик жиҳатдан қўллаб-қувватлайди;

таълим муассасаларида болаларга нисбатан зўравонликнинг олдини олиш ва ундан ҳимоя қилиш бўйича низомни ҳамда ички тартиб-қоидаларни тасдиқлайди, уларнинг ижро этилиши устидан назоратни амалга оширади;

болаларга нисбатан зўравонлик содир этилишига имкон берувчи сабаблар ва шарт-шароитларни аниқлаш бўйича тадбирларда иштирок этади, шунингдек уларни бартараф этиш юзасидан амалий чоралар кўради;

болаларга нисбатан зўравонлик ҳолларини аниқлаш ва уларнинг олдини олиш юзасидан таълим муассасалари ходимларининг билимлари ва кўникмаларини оширади;

таълим муассасаларида болаларга нисбатан зўравонлик тўғрисидаги маълумотларни тўплашни, сақлашни, уларга ишлов беришни, уларни таҳлил қилишни ва улардан фойдаланишни амалга оширади;

болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш билан боғлиқ фаолиятни амалга оширувчи ёки унда иштирок этувчи давлат органлари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари ва фуқаролик жамиятининг бошқа институтлари билан ҳамкорлик қилади.

18-модда. Давлат соғлиқни сақлаш тизимини бошқариш органларининг ҳамда соғлиқни сақлаш муассасаларининг болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш соҳасидаги ваколатлари

Давлат соғлиқни сақлаш тизимини бошқариш органлари ҳамда соғлиқни сақлаш муассасалари:

болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш соҳасидаги давлат дастурларини, ҳудудий дастурларни ва норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини ишлаб чиқиш ҳамда амалга оширишда иштирок этади;

болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонунчиликни такомиллаштириш юзасидан таклифлар ишлаб чиқади;

зўравонликдан жабрланган болаларга ва ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болаларга тиббий ёрдам кўрсатади, услубий тавсиялар ишлаб чиқади;

болаларга нисбатан зўравонлик фактлари тўғрисида тегишли давлат органларини ва ташкилотларни хабардор қилади ҳамда ушбу фактларни текшириш учун зарур бўлган тиббий ахборотни тўплашни амалга оширади;

зўравонликдан жабрланган болаларни ва ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болаларни тиббий кўрикдан ўтказади, жароҳатларнинг оғирлигини аниқлайди, уларнинг соғлиғи ҳолатини ҳисобга олган ҳолда тиббий кўрикни ташкил этиш бўйича тавсиялар ишлаб чиқади;

болаларга нисбатан зўравонлик тўғрисидаги маълумотларни тўплашни, сақлашни, уларга ишлов беришни, уларни таҳлил қилишни ва улардан фойдаланишни амалга оширади;

болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш билан боғлиқ фаолиятни амалга оширувчи ёки унда иштирок этувчи давлат органлари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари ва фуқаролик жамиятининг бошқа институтлари билан ҳамкорлик қилади.

19-модда. Маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларининг болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш соҳасидаги ваколатлари

Маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари:

болаларга нисбатан зўравонлик содир этган ёки зўравонлик содир этишга ва безориликка мойил бўлган шахсларни аниқлашда, шунингдек улар билан профилактика тадбирларини ўтказишда иштирок этади;

ижтимоий ҳимояга муҳтож болаларни ва уларнинг оилаларини қўллаб-қувватлаш масалаларини ҳал этади;

ваколатли органларга зўравонликдан жабрланган болалар ва ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болалар тўғрисидаги ахборотни тақдим этади;

маҳаллаларда болалар учун инфратузилмани ривожлантириш, фан, маданият ва ижод тўгаракларини ташкил этиш ҳамда уларга болаларни кенг жалб этиш бўйича чоралар кўради;

болаларга нисбатан зўравонлик ҳолларини аниқлаш учун маҳаллий ресурсларни сафарбар этиш ҳамда болаларга нисбатан зўравонликнинг барча шаклларига бўлган муросасизликни шакллантириш учун аҳолининг ижтимоий фаоллигини ва масъулиятини ошириш бўйича чоралар кўради;

озодликдан маҳрум қилиш жойларидан озод этилган ҳамда ихтисослаштирилган таълим муассасаларидан ва республика ўқув-тарбия муассасаларидан қайтган, ўн саккиз ёшгача бўлган вояга етмаган шахсларни ижтимоий-педагогик реабилитация қилиш, мослаштириш ва реинтеграция қилиш бўйича ёрдам кўрсатилишини ташкил этади.

20-модда. Фуқаролар ўзини ўзи бошқариш органларининг, нодавлат нотижорат ташкилотларининг ва фуқаролик жамияти бошқа институтларининг болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилишга доир фаолиятда иштирок этиши

Фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари ва фуқаролик жамиятининг бошқа институтлари:

болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш соҳасидаги давлат дастурларини, ҳудудий ва бошқа дастурларни ишлаб чиқиш ҳамда амалга оширишда иштирок этади;

болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилишга доир чора-тадбирларни амалга оширишда давлат органларига ва ташкилотларга кўмаклашади;

болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонунчиликнинг ижро этилиши устидан жамоатчилик назоратини амалга оширади;

болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилишга доир фаолиятни амалга оширувчи давлат органларига ва ташкилотларга болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонунчиликни ва ҳуқуқни қўллаш амалиётини такомиллаштириш юзасидан таклифлар киритади;

болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш масалалари бўйича тадқиқотлар олиб боради;

болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилишга доир фаолиятни амалга оширувчи давлат органлари ва ташкилотлар билан ҳамкорлик қилади;

болаларга нисбатан зўравонлик ҳолларини комплекс баҳолаш, болаларга нисбатан зўравонлик содир этилиши таҳдидини юзага келтирувчи омилларни аниқлаш, шунингдек унинг оқибатларини бартараф этиш бўйича тавсиялар ишлаб чиқади;

зўравонликдан жабрланган болаларга, шунингдек ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болаларга ҳамда уларнинг ота-онасига (ота-онасининг ўрнини босувчи шахсларга) ҳуқуқий, иқтисодий, ижтимоий, психологик, тиббий ва таълим хизматларини кўрсатади;

болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилишга доир фаолиятни амалга оширувчи давлат органларига ва ташкилотларга кўмаклашади, шунингдек болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш масалаларида жамоатчиликнинг хабардорлигини оширишда иштирок этади.

21-модда. Болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилишга доир фаолиятни амалга оширувчи давлат органлари ва ташкилотларнинг ҳамкорлиги

Болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилишга доир фаолиятни амалга оширувчи давлат органлари ва ташкилотлар болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш соҳасидаги тадбирларни ўтказишда қуйидаги йўналишлар бўйича ҳамкорлик қилади:

ахборотнинг махфийлиги талабларига риоя этган ҳолда ўзаро хабардор қилиш, шунингдек болаларга нисбатан аниқланган зўравонлик фактлари ёки ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болалар тўғрисида ваколатли давлат органини хабардор қилиш;

болаларга нисбатан зўравонлик ҳолларини ва уларнинг оқибатларини комплекс баҳолаш ҳамда зўравонликдан жабрланувчиларга тегишли ёрдам кўрсатиш;

болаларга нисбатан зўравонликнинг олдини олиш, уни бартараф этиш ҳамда унга қарши курашиш соҳасидаги чора-тадбирларни биргаликда амалга ошириш ва тажриба алмашиш;

болаларга нисбатан зўравонликнинг олдини олиш, уни бартараф этиш ҳамда унга қарши курашиш бўйича идоралараро қўшма қарорлар қабул қилиш;

болаларга нисбатан зўравонликнинг олдини олиш, уни бартараф этиш ҳамда унга қарши курашиш соҳасидаги фаолиятни амалга оширадиган мутахассисларни тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш;

болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонунчиликка риоя этилиши юзасидан мониторингни амалга ошириш, қонунчиликни ва ҳуқуқни қўллаш амалиётини такомиллаштириш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш.

3-боб. Болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш бўйича чора-тадбирлар

22-модда. Болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш бўйича умумий чора-тадбирлар

Болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш бўйича умумий чора-тадбирлар қуйидагилардан иборат:

болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини, стандартларни, давлат дастурларини, ҳудудий ва бошқа дастурларни ишлаб чиқиш ҳамда амалга ошириш;

оилаларни мустаҳкамлаш ва қўллаб-қувватлашга, ота-оналик кўникмаларини ривожлантиришга, болаларда ҳаётий кўникмаларни шакллантиришга қаратилган дастурларни ишлаб чиқиш ҳамда амалга ошириш;

болалар учун хавфсиз ва зўравонликдан холи бўлган муҳитни яратишга қаратилган чора-тадбирларни амалга ошириш;

болаларга нисбатан зўравонлик содир этилишининг сабаблари ҳамда шарт-шароитлари бўлган омилларни таҳлил қилиш, ўрганиш ва бартараф этиш;

аҳоли ўртасида ҳуқуқий тарғибот олиб бориш;

болаларни ўз ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатлари тўғрисидаги, шунингдек уларни ҳимоя қилиш кафолатлари ҳақидаги ахборот билан таъминлаш мақсадида ахборот-маърифий фаолиятни амалга ошириш;

болаларга нисбатан зўравонлик ҳолларининг статистика ҳисоби ва ҳисоботини юритиш, уларни давлат статистика органларига тақдим этиш ҳамда улардан болаларга нисбатан зўравонлик профилактикаси бўйича тадбирларни режалаштиришда фойдаланиш;

болаларга нисбатан зўравонлик ҳолларини аниқлашнинг ва болаларни зўравонликдан ҳимоя қилишнинг самарали ҳуқуқий механизмларини жорий этиш;

болаларга нисбатан зўравонлик содир этганликда айбдор шахсларни қонунда белгиланган тартибда жавобгарликка тортиш.

23-модда. Болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш бўйича якка тартибдаги чора-тадбирлар турлари

Болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш бўйича якка тартибдаги чора-тадбирлар турлари жумласига қуйидагилар киради:

ҳимоя ордерини бериш;

зўравонликдан жабрланган болаларга ва ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болаларга ҳуқуқий, иқтисодий, ижтимоий, психологик, тиббий ва бошқа ёрдам кўрсатиш;

зўравонликдан жабрланган болаларнинг ҳамда ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болаларнинг оилаларини мустаҳкамлаш ва қўллаб-қувватлаш;

зўравонликдан жабрланган болани ва ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болани ота-онасидан (уларнинг биридан) ёки болани ўз қарамоғига олган бошқа шахслардан боланинг ҳаётига ёки соғлиғига бевосита таҳдид мавжуд бўлганда олиб қўйиш;

зўравонликдан жабрланган ёки зўравонликка гувоҳ бўлган болаларни «Жабрланувчиларни, гувоҳларни ва жиноят процессининг бошқа иштирокчиларини ҳимоя қилиш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунида назарда тутилган ҳолларда, жиноят ишини юритиш чоғида ҳимоя қилиш чораларини қўллаш;

болаларга нисбатан зўравонлик содир этган шахсларнинг зўравонлик хулқ-атворини ўзгартириш бўйича тузатиш дастурларидан ўтиш;

соғлиққа, жинсий эркинликка, оилага, ёшларга ва ахлоққа қарши жиноятлар содир этган шахсларнинг ҳуқуқларини чеклаш.

24-модда. Болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш бўйича якка тартибдаги чора-тадбирларни қўллаш учун асослар

Болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш бўйича якка тартибдаги чора-тадбирларни қўллаш учун қуйидагилар асос бўлади:

зўравонликдан жабрланувчининг ёки унинг қонуний вакилининг мурожаати;

жисмоний ёки юридик шахсларнинг хабарлари;

болаларга нисбатан зўравонлик содир этиш ёхуд уларни содир этишга уриниш фактларининг давлат органлари ва ташкилотлар ходимлари томонидан бевосита аниқланганлиги;

оммавий ахборот воситаларидаги, Интернет бутунжаҳон ахборот тармоғидаги, шу жумладан ижтимоий тармоқлардаги эълонлар;

давлат органларидан ва бошқа ташкилотлардан келиб тушган материаллар.

25-модда. Зўравонликдан жабрланувчилар учун ишонч телефони

Ваколатли давлат органи ёрдам кўрсатиш, маслаҳат бериш механизми ва чора-тадбирлари тўғрисида ахборот олинишини, болаларга нисбатан зўравонлик ҳолларининг олди олинишини таъминлаш мақсадида Ўзбекистон Республикасининг бутун ҳудудида туну кун ишлайдиган, бепул телефон линияси тармоғи (ишонч телефони) ишлаб туришини таъминлайди.

Телефон линияси тармоғи (ишонч телефони) махфийликка риоя этган ҳолда фаолият кўрсатади. Ишонч телефони орқали олинган ахборотни ошкор этишга йўл қўйилмайди, бундан қонунчиликда белгиланган ҳоллар мустасно.

26-модда. Болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш бўйича якка тартибдаги чора-тадбирларни қўллаш тартиби

Болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш бўйича якка тартибдаги чора-тадбирлар қуйидаги тартибда қўлланилади:

зўравонликдан жабрланган болаларни ва ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болаларни аниқлаш;

боланинг ҳаётига ёки соғлиғига бевосита таҳдид солувчи омилларни бартараф этиш;

зўравонликдан жабрланган болаларнинг ва ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болаларнинг ҳаётий вазиятини баҳолаш;

зўравонликдан жабрланган болаларни ва ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болаларни ҳимоя қилиш режасини ишлаб чиқиш ҳамда амалга ошириш (зарур бўлганда);

зўравонликдан жабрланган болаларни ва ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болаларни ҳимоя қилиш режасининг мониторинги.

27-модда. Зўравонликдан жабрланган болаларни, шунингдек ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болаларни аниқлаш

Ваколатли давлат органи зўравонликдан жабрланган болаларни, шунингдек ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болаларни аниқлашда болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилишга доир фаолиятни амалга оширувчи бошқа субъектлар билан биргаликда иштирок этади. Ваколатли давлат органи ички ишлар органлари билан биргаликда бундай болаларнинг ҳисобини юритади ҳамда зарур ҳолларда болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш бўйича якка тартибдаги чора-тадбирларнинг қўлланилишини таъминлайди.

Болаларнинг қуйидаги тоифалари ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болалар деб ҳисобланади:

етим болалар ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болалар;

ўз ҳаётига ёки соғлиғига таҳдид соладиган ёхуд болаларни таъминлаш, тарбиялаш, уларга таълим бериш ва болаларни парваришлаш талабларига жавоб бермайдиган шароитларда бўлган болалар;

ота-онаси яшаш жойи бўйича вақтинча бўлмаган даврда ёки уларнинг ўз ота-оналик мажбуриятларини вақтинча бажара олмаслиги даврида ўзига нисбатан васийлик ёки ҳомийлик белгиланмаган болалар;

назоратсиз ва қаровсиз қолган болалар;

ижтимоий хавфли вазиятда қолган болалар;

ногиронлиги бўлган болалар, шу жумладан руҳий ва жисмоний ривожланишида нуқсонлари бўлган болалар;

отаси ёки онаси (уларнинг ўрнини босувчи шахслар) руҳий ҳолати бузилганлиги ва (ёки) наркологик касалликлар туфайли диспансер ҳисобига олинган болалар;

болани ёлғиз тарбиялаётган отага ёки онага (уларнинг ўрнини босувчи шахсга) нисбатан қамоққа олиш тарзидаги эҳтиёт чораси қўлланилган ёки озодликдан маҳрум қилиш тарзидаги жазо чораси қўлланилган болалар;

отаси ёки онаси (уларнинг ўрнини босувчи шахс) Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 99 , 103 , 103 1 , 110 , 118 — 122 1 , 125 1 , 126 , 126 1 , 127 , 127 1 , 128 , 128 1 , 129 , 130 , 130 1 , 131 , 135 , 148 1 -моддаларида назарда тутилган жиноятларни ёки Ўзбекистон Республикаси Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексининг 188 , 188 3 ёки 190-моддаларида назарда тутилган ҳуқуқбузарликларни содир этган (жиноятга суиқасд қилган) болалар;

ғайриижтимоий хулқ-атворли болалар;

фоҳишалик билан шуғулланадиган болалар.

Болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилишга доир фаолиятни амалга оширувчи давлат органлари ва ташкилотлар, жисмоний ва юридик шахслар ҳамда судлар зўравонликдан жабрланган болалар ёки ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болалар тўғрисидаги фактлар аниқланган тақдирда бу ҳақда ваколатли органларга ҳамда ички ишлар органларига дарҳол хабар бериши шарт.

Ички ишлар органлари болаларга нисбатан зўравонлик тўғрисида оғзаки ёки ёзма хабар олганда мазкур ҳаракатларга чек қўйиш ва уларнинг олдини олиш бўйича кечиктириб бўлмайдиган чора-тадбирлар кўриши, шунингдек бу ҳақда ваколатли давлат органига хабар бериши шарт.

Болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилишга доир фаолиятни амалга оширувчи давлат органлари ва ташкилотлар зўравонликдан жабрланган болаларни, шунингдек ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болаларни аниқлаш ҳамда бу ҳақда ваколатли давлат органини хабардор этиш юзасидан ички тартиб-қоидаларни қабул қилиши шарт.

Болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилишга доир фаолиятни амалга оширувчи давлат органларининг ва ташкилотларнинг болаларга нисбатан зўравонлик ҳолларини аниқлаш, улар ҳақида хабардор қилиш ва болаларга нисбатан зўравонлик содир этган шахсларга нисбатан таъсир чораларини қўллаш юзасидан идоралараро ҳамкорлиги тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

28-модда. Боланинг ҳаётига ёки соғлиғига бевосита таҳдид солувчи омилларни бартараф этиш

Болага нисбатан зўравонлик содир этилиши натижасида унинг ҳаётига ёки соғлиғига бевосита таҳдид солинганда қуйидаги чоралар кўрилади:

зўравонлик содир этган шахсни қонунда белгиланган тартибда ва асосларда маъмурий йўл билан ушлаб туриш ҳамда процессуал мажбурлов чораларини қўллаш;

ҳимоя ордерини бериш;

зўравонликдан жабрланган болани ёки ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болани ота-онасидан (уларнинг биридан) ёки уни ўз қарамоғига олган бошқа шахслардан олиб қўйиш.

29-модда. Зўравонликдан жабрланган болаларнинг ва ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болаларнинг ҳаётий вазиятини баҳолаш

Зўравонликдан жабрланган болаларнинг ва ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болаларнинг ҳаётий вазиятини баҳолаш ваколатли давлат органи томонидан ички ишлар органлари ҳамда заруриятга кўра болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилишга доир фаолиятни амалга оширувчи давлат органлари ва ташкилотлар жалб этилган ҳолда амалга оширилади.

Ваколатли давлат органи болага нисбатан зўравонлик содир этилганлиги факти тўғрисидаги ахборотни олган пайтдан эътиборан зўравонликдан жабрланган боланинг, шунингдек ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган боланинг ҳаётий вазиятини зудлик билан дастлабки баҳолашдан ўтказади.

Зўравонликдан жабрланган боланинг ва ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган боланинг ҳаётий вазиятини дастлабки баҳолаш натижаларига кўра ваколатли давлат органи боланинг ҳаётига ёки соғлиғига бевосита таҳдид солувчи омилларни зудлик билан бартараф этиш чораларини кўради ёхуд боланинг ҳаётига ёки соғлиғига бевосита таҳдид солувчи омилларни бартараф этиш бўйича чоралар кўришга ваколатли бўлган тегишли давлат органларига ёки мансабдор шахсларга мурожаат қилади.

Боланинг ҳаётига ёки соғлиғига бевосита таҳдид солувчи омиллар бартараф этилганидан кейин, шунингдек, агар дастлабки экспертиза натижаларига кўра, зўравонлик факти боланинг ҳаётига ёки соғлиғига бевосита таҳдид солмайди деган хулосага келинса, ваколатли давлат органи зўравонликдан жабрланган боланинг ёки ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган боланинг ҳаётий вазиятини ўн тўрт календарь кун ичида комплекс баҳолашдан ўтказади. Комплекс баҳолашга болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилишга доир фаолиятни амалга оширувчи давлат органларининг ва ташкилотларнинг тегишли мутахассислари жалб этилади.

Комплекс баҳолаш натижаларига кўра ваколатли давлат органи зўравонликдан жабрланган болани ёки ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болани ҳимоя қилиш режасини ишлаб чиқади.

Зўравонликдан жабрланган болаларнинг ва ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болаларнинг ҳаётий вазиятини баҳолаш тартиби ва мезонлари Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

30-модда. Зўравонликдан жабрланган болаларни ёки ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болаларни ҳимоя қилиш режасини ишлаб чиқиш ва амалга ошириш

Зўравонликдан жабрланган болани ёки ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болани ҳимоя қилиш режаси (бундан буён матнда ҳимоя қилиш режаси деб юритилади) ушбу Қонуннинг 23-моддасида назарда тутилган чора-тадбирларни, шунингдек уларнинг ҳажмини, даврийлигини, тегишли ёрдам ва хизматлар кўрсатиш шартлари ҳамда муддатларини, чора-тадбирларни амалга ошириш учун масъул бўлган шахсларни, зарур мақсадли кўрсаткичларни ўз ичига олади.

Ҳимоя қилиш режасини ишлаб чиқишда зўравонликдан жабрланган боланинг ёки ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган боланинг ҳамда улар қонуний вакилларининг иштироки таъминланади, бундан боланинг ҳаёти ва соғлиғига таҳдид солувчи ҳаракатларни (ҳаракатсизликни) содир этган қонуний вакиллар мустасно.

Ҳимоя қилиш режасини тузиш ва амалга ошириш учун болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилишга доир фаолиятни амалга оширувчи давлат органларининг ва ташкилотларнинг тегишли мутахассислари жалб этилади.

31-модда. Зўравонликдан жабрланган болаларни ва ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болаларни ҳимоя қилиш режасининг мониторинги

Ҳимоя қилиш режасининг мониторинги болаларга нисбатан зўравонликнинг олдини олиш бўйича алоҳида чора-тадбирлар самарадорлигини аниқлаш, ҳимоя қилиш режасини қайта кўриб чиқиш ёки унинг амал қилишини тугатиш мақсадида ваколатли давлат органи томонидан амалга оширилади.

Ҳимоя қилиш режасини қайта кўриб чиқиш зўравонликдан жабрланган болаларнинг ва ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болаларнинг ҳаётий вазияти ўзгариши муносабати билан амалга оширилади.

Ҳимоя қилиш режасининг амал қилишини тугатиш учун қуйидагилар асос бўлади:

зўравонлик оқибатлари ёки зўравонлик содир этилиши таҳдиди бартараф этилганлиги;

боланинг ўн саккиз ёшга тўлганлиги;

боланинг вафот этганлиги.

Зўравонликдан жабрланган болаларни ёки ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болаларни ҳимоя қилиш режасини ишлаб чиқиш, амалга ошириш ва мониторинг қилиш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

32-модда. Ҳимоя ордерини бериш

Зўравонликдан жабрланувчига давлат ҳимоясини тақдим этадиган, болаларга нисбатан зўравонлик содир этган ёки уларга нисбатан зўравонлик содир этилиши таҳдидини юзага келтирувчи шахсга ёки шахслар гуруҳига нисбатан ушбу Қонунда белгиланган таъсир кўрсатиш чоралари қўлланилишига сабаб бўладиган ҳужжат ҳимоя ордеридир.

Ҳимоя ордери ички ишлар органлари томонидан берилади ва зўравонликдан жабрланувчига ёки унинг қонуний вакилига ваколатли давлат органи иштирокида топширилади.

Зўравонлик содир этган ёки уни содир этишга мойил бўлган шахсга ҳимоя ордерининг нусхаси берилади.

Зўравонлик содир этган шахс ўн олти ёшга тўлмаган ҳолларда ҳимоя ордери берилмайди.

Ҳимоя ордерини ваколатли давлат органи иштирокида берган ички ишлар органининг мансабдор шахси зўравонлик содир этган ёхуд уни содир этишга мойил бўлган шахсни ҳимоя ордерининг шартлари ва уни бажармаслик оқибатлари ҳамда зўравонлик хулқ-атворини ўзгартириш бўйича тузатиш дастурларидан ўтиш зарурати билан таништиради.

Ҳимоя ордери ваколатли давлат органи билан келишилган ҳолда, тегишли ҳудудда зўравонликнинг якка тартибдаги профилактикасини амалга ошириш учун масъул бўлган ички ишлар органининг мансабдор шахси томонидан хавф даражасини баҳолашга асосланган зўравонлик факти ёки унинг содир этилиши таҳдиди аниқланган пайтдан эътиборан йигирма тўрт соат ичида ўттиз кун муддатгача берилади ва расмийлаштирилган пайтдан эътиборан кучга киради.

Тегишли ҳудудда зўравонликнинг якка тартибдаги профилактикасини амалга ошириш учун масъул бўлган ички ишлар органининг мансабдор шахси ҳимоя ордерини олганидан кейин зудлик билан уни амалга ошириш бўйича чоралар кўриши шарт.

Зўравонлик содир этганликда айбдор шахс ҳимоя ордерини олиш тўғрисидаги тегишли ҳужжатни имзолашни рад этган тақдирда, ҳимоя ордерини топшираётган ички ишлар органининг мансабдор шахси томонидан холислар иштирокида далолатнома тузилади.

Агар зўравонликдан жабрланувчи ҳамда зўравонлик содир этган ёхуд уни содир этишга мойил бўлган шахс бир жойда ишласа ёки ўқиса, тегишли ҳудудда зўравонликнинг якка тартибдаги профилактикасини амалга ошириш учун масъул бўлган ички ишлар органининг мансабдор шахси томонидан жабрланувчига ҳимоя ордери берилганидан кейин бир иш куни ичида зўравонликдан жабрланувчининг иш ёки ўқиш жойига, агар зўравонлик содир этган ёхуд уни содир этишга мойил бўлган шахс ташкилот раҳбари бўлса, юқори турувчи органга, зўравонликдан жабрланувчи ва зўравонлик содир этган ёхуд уни содир этишга мойил бўлган шахс ўртасидаги бевосита алоқани тақиқлаш тўғрисида тақдимнома юборилади.

Зўравонликдан жабрланувчи таълим олаётган ёки ишлаётган ташкилот раҳбари тақдимномани олганидан кейин зўравонликдан жабрланувчи ҳамда зўравонлик содир этган ёки уни содир этишга мойил бўлган шахс ўртасидаги бевосита алоқани бартараф этишга қаратилган чора-тадбирларни уч иш куни ичида кўриши шарт.

Агар таҳдид ҳали бартараф этилмаган бўлса, ҳимоя ордерининг амал қилиш муддати зўравонликдан жабрланувчининг ёки унинг қонуний вакилининг аризасига кўра, жиноят ишлари бўйича суд томонидан кўпи билан бир йилга узайтирилиши мумкин. Бунда ҳимоя ордерининг амал қилиш муддати зўравонликдан жабрланувчи ўн саккиз ёшга тўлгач тугаши ҳисобга олинган ҳолда узайтирилиши керак.

Ҳимоя ордерини бериш ёки ҳимоя ордери берилишини ёхуд унинг амал қилиш муддати узайтирилишини рад этиш устидан судга шикоят қилиниши мумкин.

Ҳимоя ордери талабларининг ижроси устидан назорат тегишли ҳудудда зўравонликнинг якка тартибдаги профилактикасини амалга ошириш учун масъул бўлган ички ишлар органининг мансабдор шахси ва ваколатли давлат органи томонидан амалга оширилади.

Зўравонликдан жабрланувчига ҳимоя ордерини бериш тартиби, зўравонликдан жабрланувчига нисбатан зўравонлик хавфи даражасини баҳолаш мезонлари ва ҳимоя ордерининг шакли Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

33-модда. Ҳимоя ордерининг амал қилиш муддатини узайтириш

Зўравонлик таҳдиди ёки уни содир этиш таҳдиди бартараф этилмаган тақдирда, тегишли ҳудудда зўравонликнинг якка тартибдаги профилактикасини амалга ошириш учун масъул бўлган ички ишлар органининг мансабдор шахси томонидан зўравонликдан жабрланувчининг қонуний вакилининг ёки зўравонликдан жабрланувчининг аризасига кўра ҳимоя ордерининг амал қилиш муддатини узайтириш тўғрисидаги материаллар бир иш куни ичида тайёрланади ҳамда ҳимоя ордерининг амал қилиш муддатини узайтириш тўғрисидаги илтимоснома расмийлаштирилган ҳолда, зўравонликдан жабрланувчининг яшаш жойидаги жиноят ишлари бўйича туман (шаҳар) судига юборилади.

Ҳимоя ордерининг амал қилиш муддатини узайтириш тўғрисидаги илтимоснома қонунчиликда назарда тутилган ҳолларда, материаллар келиб тушган пайтдан эътиборан йигирма тўрт соат ичида ёпиқ суд мажлисида зўравонликдан жабрланувчи, зўравонликдан жабрланувчининг қонуний вакили ёки зўравонликдан жабрланувчини ўз қарамоғида олган бошқа шахс ҳамда зўравонлик содир этган ёки уни содир этишга мойил бўлган шахс, мазкур шахснинг қонуний вакили ҳозирлигида кўриб чиқилади.

Илтимосномани судда кўриб чиқишда адвокат иштирок этиши мумкин.

Зўравонликдан жабрланувчининг ҳамда зўравонлик содир этган ёки уни содир этишга мойил бўлган шахснинг суд мажлисига келиши ички ишлар органи ходимининг кузатуви остида амалга оширилади.

Зўравонлик содир этган ёки уни содир этишга мойил бўлган шахснинг суд мажлисида узрсиз сабабларга кўра ҳозир бўлмаганлиги ишни кўриб чиқишга монелик қилмайди. Агар суд мазкур шахснинг судда ҳозир бўлишини шарт деб топса, суд уни мажбуран олиб келиш тўғрисида ажрим чиқариши мумкин. Ушбу талаб шахснинг иштирок этиши қонунчиликка мувофиқ мажбурий бўлган қонуний вакилига нисбатан ҳам татбиқ этилади.

Судья иш материаллари билан танишиб чиққанидан кейин суд ҳимоя ордерининг амал қилиш муддатини узайтириш тўғрисида ёки ҳимоя ордерининг амал қилиш муддатини узайтириш ҳақидаги илтимосномани қаноатлантиришни рад этиш тўғрисида қарор чиқаради.

Ҳимоя ордерининг амал қилиш муддатини узайтириш тўғрисидаги қарорда қуйидагилар кўрсатилади:

ҳимоя ордерининг амал қилиш муддатини узайтириш тўғрисидаги қарор қабул қилинган вақт ва жой ҳақидаги маълумотлар, қарорни қабул қилган суднинг номи, судьянинг, тарафларнинг, ишда иштирок этган бошқа шахсларнинг фамилияси, исми ва отасининг исми;

зўравонликдан жабрланувчининг ҳамда зўравонлик содир этган ёки уни содир этишга мойил бўлган шахснинг, шунингдек уларнинг қонуний вакилларининг фамилияси, исми ва отасининг исми, туғилган санаси ва жойи, машғулотининг тури ҳамда яшаш жойи;

ҳимоя ордерининг амал қилиш муддатини узайтириш тўғрисидаги қарорни қабул қилиш учун асос бўлиб хизмат қилган ҳолатлар;

зўравонлик содир этган ёки уни содир этишга мойил бўлган шахсга нисбатан қўлланилган, ушбу Қонуннинг 35-моддасида назарда тутилган чекловларнинг рўйхати;

ҳимоя ордерининг амал қилиш муддати.

Суднинг ҳимоя ордерининг амал қилиш муддатини узайтириш тўғрисидаги қарори ўқиб эшиттирилган пайтдан эътиборан кучга киради ва ички ишлар органлари томонидан дарҳол ижро этилади.

Судья зўравонлик содир этган ёки уни содир этишга мойил бўлган шахсга, мазкур шахснинг қонуний вакилига қарор устидан шикоят қилиш тартиби ва муддатини, шунингдек ҳимоя ордери талабларини ҳамда уларни бажарилмаслик оқибатларини тушунтиради.

Қарорнинг кўчирма нусхаси зўравонликнинг якка тартибдаги профилактикасини амалга ошириш учун масъул бўлган ички ишлар органининг мансабдор шахсига, зўравонликдан жабрланувчига, ваколатли давлат органига, шунингдек зўравонлик содир этган ёки уни содир этишга мойил бўлган шахсга дарҳол топширилади.

Улар суд мажлисига келмаган тақдирда, қарорнинг кўчирма нусхаси бир сутка ичида почта орқали тарафларга юборилади.

Суднинг ҳимоя ордерининг амал қилиш муддатини узайтириш тўғрисидаги қарори ёки ҳимоя ордерининг амал қилиш муддатини узайтириш ҳақидаги илтимосномани қаноатлантиришни рад этиш тўғрисидаги қарори устидан зўравонликдан жабрланувчи, зўравонлик содир этган ёхуд уни содир этишга мойил бўлган шахс, агар ишда иштирок этган бўлса, уларнинг адвокати, қонуний вакили томонидан етмиш икки соат ичида апелляция тартибида шикоят қилиниши мумкин.

Ҳимоя ордерининг амал қилиш муддатини узайтириш тўғрисидаги қарор устидан шикоят қилиниши унинг ижро этилишини тўхтатиб турмайди.

34-модда. Ҳимоя ордерининг мазмуни

Ҳимоя ордерида қуйидагилар кўрсатилади:

у расмийлаштирилган сана ва жой;

уни расмийлаштириш учун асос бўлиб хизмат қилган ҳолатлар;

зўравонликдан жабрланувчининг ҳамда зўравонлик содир этган ёки уни содир этишга мойил бўлган шахснинг фамилияси, исми ва отасининг исми, туғилган санаси ва жойи, касби ҳамда яшаш жойи;

ушбу Қонуннинг 35-моддасида назарда тутилган чекловларнинг рўйхати.

Ҳимоя ордерида зўравонликдан жабрланувчининг судга мурожаат қилиш ҳуқуқи тўғрисидаги, зўравонлик содир этган ёки уни содир этишга мойил бўлган шахснинг ҳимоя ордери талабларини бажармаганлик учун маъмурий жавобгарлиги ҳақидаги маълумотлар кўрсатилади.

35-модда. Ҳимоя ордерида назарда тутиладиган чекловлар

Ҳимоя ордерида қуйидаги чекловлар назарда тутилиши мумкин:

зўравонликдан жабрланувчига нисбатан зўравонлик содир этилишини тақиқлаш;

зўравонлик содир этган ёки уни содир этишга мойил бўлган шахснинг зўравонликдан жабрланувчи билан алоқасини тақиқлаш (иш жойларида ва таълим муассасаларида зўравонликдан жабрланувчининг зўравонлик содир этган ёки уни содир этишга мойил бўлган шахс билан билвосита алоқасига йўл қўйилади);

зўравонлик содир этган ёки уни содир этишга мойил бўлган шахснинг зўравонликдан жабрланувчи билан бир хонада ёки транспорт воситасида бирга бўлишини тақиқлаш;

зўравонликдан жабрланувчининг даволаниш, маслаҳат олиш харажатларининг, уни зўравонликдан жабрланувчиларга ёрдам кўрсатиш бўйича махсус марказга жойлаштириш харажатларининг, жабрланувчига етказилган моддий зарарнинг ўрнини қоплаш, шунингдек маънавий зиённи компенсация қилиш мажбуриятини зўравонлик содир этган шахснинг зиммасига юклатиш;

зўравонлик содир этган ёки уни содир этишга мойил бўлган шахснинг қуролни (бундан хизмат қуроли мустасно) сақлаш ва олиб юриш ҳуқуқини ҳимоя ордерининг амал қилиши даврида ёки унда кўрсатилган муддат даврида чеклаш ёхуд тақиқлаш, шунингдек қурол сотиб олиш учун рухсатнома олишга доир ҳуқуқини тақиқлаш.

Ҳимоя ордерининг амал қилиш муддатини узайтириш тўғрисидаги масалани ҳал қилишда суд ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган чекловлардан ташқари қуйидаги чекловларни қўллашга ҳақли:

зўравонлик содир этган ёки уни содир этишга мойил бўлган шахснинг муайян жойларга боришини тақиқлаш;

наркологик касалликдан амбулатория ёки стационар шароитларда даволаниш каби мажбуриятлардан бирини ёки бир нечтасини зўравонлик содир этган ёки уни содир этишга мойил бўлган шахснинг зиммасига юклатиш;

зўравонлик содир этган ёки уни содир этишга мойил бўлган шахснинг зўравонликдан жабрланувчи яшайдиган уй-жой майдонидан ёки унинг бир қисмидан фойдаланиш, жабрланувчининг ўқиш ёки иш жойига ёхуд у жойлашган бошқа жойларга яқинлашиш ҳуқуқини вақтинчалик чеклаш.

Ҳимоя ордерининг амал қилиш муддати узайтирилган тақдирда ушбу модданинг биринчи ва иккинчи қисмларида кўрсатилган талаблардан ташқари ҳимоя ордерига зўравонлик содир этган ёки уни содир этишга мойил бўлган шахснинг зўравонлик хулқ-атворини ўзгартириш бўйича тузатиш дастуридан ўтиши тўғрисидаги шарт мажбурий тартибда киритилади.

Агар ҳимоя ордерини бериш ва унинг амал қилиш муддатини узайтириш тўғрисидаги масалани кўриб чиқиш чоғида Ўзбекистон Республикасининг Жиноят кодексида назарда тутилган жиноят белгилари аниқланса, ҳимоя ордерини бериш ва унинг амал қилиш муддатини узайтириш тўғрисидаги масалани кўриб чиқиш билан бир вақтда иш материаллари жиноий жавобгарликка тортиш ҳақидаги масалани ҳал қилиш учун тегишли ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органга юборилади.

36-модда. Зўравонликдан жабрланган болаларга ва ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болаларга ҳуқуқий, иқтисодий, ижтимоий, психологик, тиббий ва бошқа ёрдам кўрсатиш

Зўравонликдан жабрланган болаларга ва ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болаларга қуйидагиларни ўз ичига оладиган зарур ҳуқуқий, иқтисодий, ижтимоий, психологик, тиббий ва бошқа ёрдам кўрсатилади:

бола олган, унинг келгуси ривожланишига таъсир кўрсатадиган руҳий ёки жисмоний жароҳатнинг салбий таъсирини камайтириш;

ҳаёт сифатини ошириш ва руҳий-ҳиссий осойишталикни таъминлаш;

хулқ-атворидаги оғишишларнинг ёки оила аъзолари, тенгдошлари билан муносабатларидаги бузилишларнинг олдини олиш ва (ёки) уларнинг оқибатларини бартараф этиш;

соғлиқни тиклаш ва мустаҳкамлаш;

боланинг реабилитациясини ва жамиятдаги, шу жумладан тенгдошлари гуруҳидаги, оилавий муҳитдаги ижтимоий мослашувини енгиллаштириш;

зўравонлик содир этган шахсдан моддий зарарнинг ўрнини қоплаш ва маънавий зиённи компенсация қилиш бўйича чоралар кўриш;

юридик ёрдам кўрсатиш, ҳуқуқий ахборот ва ҳуқуқий маслаҳатлар бериш;

зўравонлик содир этган ёки уни содир этишга мойил бўлган шахс билан мулоқотни чеклаш ёки мулоқотга тўсқинлик қилиш;

уларнинг вақтинчалик хавфсизлигини, уларнинг парваришини таъминлаш ва парваришини амалга оширадиган шахсни тайинлаш;

хавфсиз бошпана бериш;

қонунчиликда назарда тутилган бошқа чоралар.

37-модда. Зўравонликдан жабрланган болаларнинг ва ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болаларнинг оилаларини мустаҳкамлаш ҳамда қўллаб-қувватлаш

Зўравонликдан жабрланган болаларнинг ва ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болаларнинг манфаатларини таъминлаш мақсадида уларнинг оила аъзоларига оилаларни мустаҳкамлаш ҳамда қўллаб-қувватлаш, шу жумладан боланинг ҳаётига ёки соғлиғига бевосита таҳдид солувчи омилларни бартараф этиш бўйича хизматлар кўрсатилади. Бунинг учун болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилишга доир фаолиятни амалга оширувчи давлат органларининг ва ташкилотларнинг тегишли мутахассислари жалб этилади ҳамда қуйидаги хизматлар кўрсатилади:

зўравонлик содир этганликда айбдор шахснинг ҳиссий барқарорлигини таъминлаш, шунингдек мазкур шахснинг ота-оналик салоҳиятини, ҳаракатлари учун жавобгарлигини ва уларнинг оқибатларини англаб етиши учун ижтимоий, психологик, педагогик жиҳатдан қўллаб-қувватлаш;

болаларга нисбатан зўравонлик, унинг болалар учун оқибатлари ҳамда қонунчиликда белгиланган жавобгарлик тўғрисида ахборот ва маслаҳатлар бериш орқали оила аъзоларининг ҳуқуқий саводхонлигини ошириш;

зўравонлик содир этган ёки уни содир этишга мойил бўлган шахсда руҳий ҳолат бузилишлари аниқланган тақдирда, белгиланган тартибда психиатрия ёрдамини кўрсатиш;

наркологик касалликларга чалинган ота-оналарнинг наркология муассасаларида мажбурий даволанишини таъминлаш;

болаларга нисбатан зўравонлик содир этилишига билвосита таъсир кўрсатган иқтисодий қийинчиликларни бартараф этиш мақсадида иш қидираётган шахсларга ва ишсиз шахсларга хизматлар кўрсатиш, шу жумладан тадбиркорликка жалб этиш, ўзини ўзи банд қилишни ривожлантиришга доир фаолиятни ташкил этиш, касбга тайёрлашга, қайта тайёрлашга ва малакани оширишга юбориш ҳамда бошқа чоралар кўриш орқали оилаларнинг молиявий барқарорлигини таъминлашга кўмаклашиш;

болаларга нисбатан зўравонлик содир этилиши таҳдиди ҳисобга олинган ҳолда қонунчиликда тақиқланмаган ҳамда хавф омилларини бартараф этишга, оилаларни мустаҳкамлаш ва қўллаб-қувватлашга қаратилган бошқа хизматларни кўрсатиш.

38-модда. Болани ота-онасидан (уларнинг биридан) ёки уни ўз қарамоғига олган бошқа шахслардан олиб қўйиш

Боланинг ҳаёти ва соғлиғи бевосита хавф остида қолганда ваколатли давлат органи болани ота-онасидан (уларнинг биридан) ёки уни ўз қарамоғига олган бошқа шахслардан зудлик билан олиб қўйишга доир чоралар кўришга ҳақлидир. Болани зудлик билан олиб қўйиш фуқаролар ўзини ўзи бошқариш органининг тегишли ҳужжатига асосан профилактика инспектори иштирокида амалга оширилади.

Бола олиб қўйилганда ваколатли давлат органи зудлик билан прокурорга хабар бериши, боланинг вақтинча жойлаштирилишини таъминлаши ва фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органи томонидан болани олиб қўйиш ҳақида ҳужжат қабул қилинганидан кейин етти кун ичида ота-оналик ҳуқуқини чеклаш тўғрисида судга даъво билан мурожаат этиши шарт.

Бола ота-онасидан (уларнинг биридан) ёки уни ўз қарамоғига олган бошқа шахслардан олиб қўйилганда, у қуйидаги жойларга (жойлаштириш устуворлиги тартибида) жойлаштирилиши мумкин:

боланинг манфаатларига мувофиқ шарт-шароитлар ярата оладиган ота-онанинг бириникига;

боланинг қариндошлариникига;

болага ғамхўрлик кўрсатиш истагини билдирган шахсникига;

ваколатли давлат органининг ҳисобида турган шахсларникига;

тиббиёт муассасасига (боланинг соғлиғида муаммолар бўлганда);

зўравонликдан жабрланувчилар учун ихтисослаштирилган муассасаларга.

Агар болани оилага жойлаштириш имконияти бўлмаса, уни ихтисослаштирилган муассасага жойлаштириш энг охирги чорадир.

Суд томонидан ота-оналарнинг ота-оналик ҳуқуқини чеклаш тўғрисида қарор қабул қилинган кундан эътиборан боланинг ушбу модданинг учинчи қисмида назарда тутилган жойларда бўлиши муддати ҳимоя қилиш режасида белгиланади.

39-модда. Зўравонликдан жабрланган ёки зўравонликка гувоҳ бўлган болаларга жиноят ишини юритишда махсус ҳимоя чораларини тақдим этиш

Жиноят ишини юритишда зўравонликдан жабрланган ёки зўравонликка гувоҳ бўлган болаларнинг қуйидаги махсус ҳимоя чоралари назарда тутилади:

тергов органларида ва судларда болалар учун алоҳида кутиш жойларини ташкил этиш, шунингдек сўроқ қилиш учун стенография, видеокузатув, аудио- ва видео қайд этиш тизимлари билан жиҳозланган алоҳида махсус хоналарни ташкил этиш;

зўравонликдан жабрланган ёки зўравонликка гувоҳ бўлган болалар билан ишлаш бўйича махсус билим ва кўникмаларга эга мутахассисларнинг процессуал ҳаракатлар давомида иштирок этишини таъминлаш;

зўравонликдан жабрланган ёки зўравонликка гувоҳ бўлган болаларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятларини ҳамда иш билан боғлиқ бўлган ҳар қандай ахборотни болалар тушунадиган ва уларнинг ёшига ҳамда ривожланишига мос бўлган тилда тушунтириш;

зўравонликдан жабрланган ёки зўравонликка гувоҳ бўлган болаларнинг кўрсатувларини олдиндан мустаҳкамлаб қўйиш;

зўравонликдан жабрланган ёки зўравонликка гувоҳ бўлган болаларнинг процессуал ҳаракатлар вақтида гумон қилинувчи, айбланувчи ва судланувчи билан тўғридан-тўғри алоқа боғлаши учун тақиқ белгилаш;

зўравонликдан жабрланган ёки зўравонликка гувоҳ бўлган болалар тўғрисидаги маълумотларнинг махфийлигини жиноят ишини юритишнинг барча босқичларида таъминлаш.

40-модда. Болаларга нисбатан зўравонлик содир этган ёки уни содир этишга мойил бўлган шахснинг хулқ-атворини тузатишга қаратилган тадбирлар

Зўравонликнинг такроран содир этилишининг олдини олиш ҳамда зўравонликдан жабрланувчининг хавфсизлигини таъминлаш мақсадида болаларга нисбатан зўравонлик содир этган ёки уни содир этишга мойил бўлган шахснинг хулқ-атворини ўзгартириш юзасидан психологик ва ижтимоий ёрдам кўрсатишга доир чора-тадбирлар амалга оширилади.

Болаларга нисбатан зўравонлик содир этган ёки уни содир этишга мойил бўлган шахс зўравонлик хулқ-атворини ўзгартириш бўйича тузатиш дастуридан ўтади.

Болаларга нисбатан зўравонлик содир этган ёки уни содир этишга мойил бўлган шахсда руҳий ҳолатнинг бузилиши мавжуд бўлган тақдирда, унга нисбатан қонунчиликда белгиланган тартибда тиббий йўсиндаги мажбурлов чоралари қўлланилиши мумкин.

Болаларга нисбатан зўравонлик содир этган ёки уни содир этишга мойил бўлган шахснинг зўравонлик хулқ-атворини ўзгартириш бўйича тузатиш дастуридан ўтиш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

41-модда. Соғлиққа, жинсий эркинликка, оилага, ёшларга ва ахлоққа қарши жиноятлар содир этган шахсларнинг ҳуқуқларини чеклаш

Қўлланилган жазо чорасидан, судланганлик ҳолати тугатилганлигидан ёки олиб ташланганлигидан ҳамда ўзига нисбатан амнистия акти ёки афв этиш қўлланилганлигидан қатъи назар, қасддан одам ўлдирганлик, ўн саккиз ёшга тўлмаган жабрланувчининг номусига текканлик ёки унга нисбатан зўрлик ишлатиб, жинсий эҳтиёжни ғайритабиий усулда қондирганлик, ўн саккиз ёшга тўлмаган шахсни жинсий алоқада бўлиш ёки жинсий эҳтиёжни ғайритабиий усулда қондириш билан боғлиқ ҳолда жинсий алоқа қилишга мажбур этганлик, ўн олти ёшга тўлмаган шахс билан жинсий алоқа қилганлик ёки жинсий эҳтиёжни ғайритабиий усулда қондирганлик ёки унга нисбатан уятсиз-бузуқ ҳаракатлар қилганлик, вояга етмаган шахс тавсифланган ёки тасвирланган порнографик маҳсулотни тарқатиш, реклама қилиш, намойиш этиш мақсадида Ўзбекистон Республикаси ҳудудига олиб кирганлик, худди шунингдек уни тайёрлаганлик, тарқатганлик, реклама қилганлик, намойиш этганлик ёхуд вояга етмаган шахсни порнографик хусусиятга эга ҳаракатларнинг ижрочиси сифатида жалб этганлик, вояга етмаган шахсни жалб этган ҳолда қўшмачилик қилганлик, фоҳишахоналарни ташкил этганлик ёки сақлаганлик учун илгари ҳукм қилинган шахсларнинг таълим, тарбия, болалар соғломлаштириш, спорт ва ижодий ташкилотларида ишлаши ҳамда болалар билан бевосита ишлашни назарда тутувчи фаолият турлари билан шуғулланиши тақиқланади.

Ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган шахслар тўғрисидаги маълумотлар махсус реестрга киритилади ва мазкур шахслар махсус реестрда бўлган даврда ички ишлар органларининг профилактик ҳисобида туради.

Махсус реестрга киритилган шахслар доимий яшаш жойи ёки иш жойи ўзгарганида, бу ҳақда тегишли ички ишлар органларига хабар бериши шарт.

Махсус реестрни шакллантириш ва юритиш, шунингдек ундан ахборот олиш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

42-модда. Маълумотларнинг махфийлиги

Зўравонликдан жабрланувчига ёрдам кўрсатган шахсларга маълум бўлиб қолган барча шахсга доир маълумотлар шахсга доир маълумотлар тўғрисидаги қонунчилик билан қўриқланади.

Зўравонликдан жабрланувчининг шахсига доир маълумотлари ишониб топширилган ёхуд касбий, хизмат ёки меҳнат мажбуриятларини бажариши муносабати билан бу маълумотлар ўзига маълум бўлиб қолган, ушбу маълумотларни ошкор этишга йўл қўйган шахслар қонунда назарда тутилган жавобгарликка тортилади.

4-боб. Болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилишда ота-оналарнинг (улар ўрнини босувчи шахсларнинг), таълим муассасалари вакилларининг ҳамда таълим олувчиларнинг иштирок этиши

43-модда. Болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилишда ота-оналарнинг (улар ўрнини босувчи шахсларнинг) иштирок этиши

Болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш мақсадида ота-оналар (уларнинг ўрнини босувчи шахслар) қуйидагилар юзасидан чоралар кўради:

болаларнинг ҳаёти ва соғлиғини муҳофаза қилиш;

боланинг тўлақонли ва ҳар томонлама камол топиши учун меҳр ва ғамхўрлик кўрсатиш;

боланинг имкониятларини амалга ошириши ва ўз ўрнини топиши, шунингдек боланинг мансубликка бўлган эҳтиёжи қондирилиши учун шароитлар яратиш;

болаларга нисбатан содир этилган зўравонлик тўғрисида болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилишга доир фаолиятни амалга оширувчи давлат органлари ва ташкилотларни хабардор қилиш;

болага ўз ҳуқуқлари ва мажбуриятлари тўғрисидаги билимларни, шунингдек ўз ҳуқуқлари ва эркинликларини амалга оширишда бошқа шахсларнинг ҳуқуқлари ва эркинликлари ҳурмат қилинишини сингдириш;

болаларни порнографик хусусиятга эга, шафқатсизлик ва зўравонлик аломатларини ўз ичига олган, инсон қадр-қимматини таҳқирловчи, жиноятлар содир этишга ундовчи ахборотдан ҳамда болалар соғлиғига зарар етказувчи бошқа ахборотдан ҳимоя қилиш.

Болаларни тарбиялаш усуллари менсимаслик, шафқатсизлик, қўполликдан, инсоний қадр-қимматни камситувчи муомаладан, болаларни ҳақоратлаш ёки эксплуатация қилишдан холи бўлиши керак.

44-модда. Таълим муассасаларида болаларга нисбатан зўравонликка йўл қўймаслик

Таълим дастурлари болаларга нисбатан ва болалар ўртасида зўравонликнинг, шу жумладан таъқиб этишнинг (буллингнинг) олдини олишга, шунингдек болаларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига нисбатан менсимаслик билан муносабатда бўлишга барҳам беришга кўмаклашиши керак.

Таълим муассасаларида интизомий жазо чоралари сифатида зўравонликнинг ҳар қандай шаклларини, шу жумладан жисмоний жазоларни ва бошқа шафқатсиз ёки қадр-қимматни камситувчи муомала ва жазо турларини қўллашга йўл қўйилмайди.

Таълим муассасаларида болаларга нисбатан ва болалар ўртасида зўравонликнинг, шу жумладан таъқиб этишнинг (буллингнинг) олдини олиш, шунингдек зўравонликни қўллаш фактлари юзасидан тегишли чора-тадбирлар кўриш бўйича дастурлар ва механизмлар жорий этилади. Бундай чора-тадбирлар таълим муассасасининг ички тартиб-қоидаларига, уставларига ва иш режаларига киритилади.

Таълим муассасаларида болаларга нисбатан зўравонликнинг олдини олиш учун масъул бўлган шахслар тайинланади.

Болаларни зўравонликдан ҳимоя қилиш мақсадида таълим муассасаси раҳбарияти болаларга нисбатан зўравонлик содир этилишига имкон берувчи сабабларни ва шарт-шароитларни бартараф этиш, таълим муассасасида инсон ҳуқуқлари ва қадр-қимматини ҳурмат қилишга асосланган, зўравонликдан холи бўлган муносабатларни шакллантириш, хавфсиз ва ижобий психологик муҳитни ташкил этиш ҳамда таъминлаш чораларини кўриши шарт.

Болаларни зўравонликдан ҳимоя қилиш мақсадида таълим муассасаси ходимлари таълим олувчилар, ота-оналар (уларнинг ўрнини босувчи шахслар), педагогик жамоанинг аъзолари билан мулоқот қилишда таълим муассасасининг ички тартиб-қоидаларига, педагогик одоб-ахлоқ қоидаларига қатъий риоя этиши, барча таълим олувчиларга тенг муносабатда бўлинишини таъминлаши, синфдаги психологик муҳитни баҳолаши ва яхшилаши, таълим олувчилар билан суҳбатлар ўтказиши ҳамда ота-оналарга (уларнинг ўрнини босувчи шахсларга) маслаҳатлар бериш учун психологлар ва психолог инспекторлар билан яқин ҳамкорликни таъминлаши шарт.

Болаларни зўравонликдан ҳимоя қилиш мақсадида таълим муассасаси ўқувчилари таълим муассасасининг ички тартиб-қоидаларига риоя этиши, болаларга нисбатан зўравонлик ҳолларининг олдини олиш мақсадида ташкил қилинган тренингларда иштирок этиши, агар зўравонликка гувоҳ бўлса ёки бу ҳақда ахборотга эга бўлса, таълим муассасасининг раҳбариятини албатта хабардор этиши шарт.

5-боб. Якунловчи қоидалар

45-модда. Зўравонликдан жабрланган болалар ва ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болалар, шунингдек зўравонлик содир этган ёки уни содир этишга мойил бўлган шахслар тўғрисидаги маълумотлар

Зўравонликдан жабрланган болалар ва ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болалар, шунингдек зўравонлик содир этган ёки уни содир этишга мойил бўлган шахслар ҳақидаги маълумотлар болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилишга доир фаолиятни амалга оширувчи давлат органлари ва ташкилотлар томонидан «Шахсга доир маълумотлар тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунида белгиланган тартибда Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Статистика агентлигининг ягона электрон маълумотлар базасига киритилади.

46-модда. Болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш бўйича чора-тадбирларни молиялаштириш

Болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш бўйича чора-тадбирларни молиялаштириш тегишли давлат органлари ҳамда ташкилотларнинг маблағлари, халқаро ташкилотлар, хорижий давлатлар ва бошқа донорларнинг грантлари ҳамда техник кўмаги маблағлари, шунингдек қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан амалга оширилиши мумкин.

47-модда. Болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик

Болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.

48-модда. Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиришлар киритиш

1. Ўзбекистон Республикасининг 1994 йил 22 сентябрда қабул қилинган 2015-XII-сонли Қонуни билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекси (Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг Ахборотномаси, 1995 йил, № 3, 6-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1995 йил, № 9, 193-модда, № 12, 269-модда; 1996 йил, № 5-6, 69-модда, № 9, 144-модда; 1997 йил, № 2, 56-модда, № 4-5, 126-модда, № 9, 241-модда; 1998 йил, № 3, 38-модда, № 5-6, 102-модда, № 9, 181-модда; 1999 йил, № 1, 20-модда, № 5, 124-модда, № 9, 229-модда; 2000 йил, № 5-6, 153-модда, № 7-8, 217-модда; 2001 йил, № 1-2, 23-модда, № 9-10, 165, 182-моддалар; 2002 йил, № 1, 20-модда, № 9, 165-модда; 2003 йил, № 1, 8-модда, № 5, 67-модда, № 9-10, 149-модда; 2004 йил, № 1-2, 18-модда, № 5, 90-модда, № 9, 171-модда; 2005 йил, № 1, 18-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2005 йил, № 9, 312-модда, № 12, 413, 417, 418-моддалар; 2006 йил, № 6, 261-модда, № 9, 498-модда, № 10, 536-модда, № 12, 656, 659-моддалар; 2007 йил, № 4, 158, 159, 164, 165-моддалар, № 9, 416, 421-моддалар, № 12, 596, 604, 607-моддалар; 2008 йил, № 4, 181, 189, 192-моддалар, № 9, 486, 488-моддалар, № 12, 640, 641-моддалар; 2009 йил, № 1, 1-модда, № 9, 334, 335, 337-моддалар, № 10, 380-модда, № 12, 462, 468, 470, 472, 474-моддалар; 2010 йил, № 5, 175, 179-моддалар, № 6, 231-модда, № 9, 335, 339, 341-моддалар, № 10, 380-модда, № 12, 468, 473, 474-моддалар; 2011 йил, № 1, 1-модда, № 4, 104, 105-моддалар, № 9, 247, 252-моддалар, № 12/2, 365-модда; 2012 йил, № 4, 108-модда, № 9/1, 242-модда, № 12, 336-модда; 2013 йил, № 4, 98-модда, № 10, 263-модда; 2014 йил, № 1, 2-модда, № 5, 130-модда, № 9, 244-модда, № 12, 341, 343-моддалар; 2015 йил, № 6, 228-модда, № 8, 310, 312-моддалар, № 12, 452-модда; 2016 йил, № 1, 2-модда, № 4, 125-модда, № 9, 276-модда, № 12, 383, 385-моддалар; 2017 йил, № 4, 137-модда, № 6, 300-модда, № 9, 510-модда, № 10, 605-модда; 2018 йил, № 1, 1, 4, 5-моддалар, № 4, 224-модда, № 7, 430, 431, 432-моддалар, № 10, 671, 673, 679-моддалар; 2019 йил, № 1, 1, 3, 5-моддалар, № 2, 47-модда, № 3, 161, 165, 166-моддалар, № 5, 259, 261, 267, 268-моддалар, № 7, 386-модда, № 8, 469, 471-моддалар, № 9, 591, 592-моддалар, № 10, 674, 676-моддалар, № 11, 787, 791-моддалар, № 12, 880, 891-моддалар; 2020 йил, № 1, 4-модда, № 3, 203, 204-моддалар, № 7, 449-модда, № 9, 539, 540-моддалар, № 10, 593, 596-моддалар, № 11, 651-модда, № 12, 691-модда; 2021 йил, № 1, 5, 7, 12, 13, 14-моддалар, № 2, 142-модда, № 3, 217-модда, № 4, 290, 293-моддалар; 4-сонга илова, № 8, 800, 802, 803-моддалар, № 9, 903-модда, № 10, 966, 967, 968, 973-моддалар, № 11, 1066-модда; 2022 йил, № 1, 1, 2-моддалар, № 2, 80, 81-моддалар, № 3, 215, 216-моддалар, № 4, 337-модда, № 5, 464, 465, 466, 467-моддалар, № 8, 787-модда, № 10, 981, 984-моддалар, № 12, 1188-модда; 2023 йил, № 3, 184, 185, 188, 189-моддалар, № 4, 265, 266, 268-моддалар, № 5, 319, 320-моддалар, № 7, 533, 534, 535, 537, 539-моддалар, № 8, 634-модда, № 10, 798-модда, № 11, 921, 923, 924-моддалар, № 12, 1004-модда; 2024 йил, № 1, 5, 7, 8, 9-моддалар, № 2, 102, 111, 115, 116-моддалар, № 3, 243, 246-моддалар) 14-моддасининг иккинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Ана шу шахслар мазкур Кодекснинг 61, 116 1 , 116 2 , 116 3 , 125, 125 1 , 126, 127, 128, 128 1 , 128 2 , 128 3 , 128 4 , 128 5 , 128 6 , 129, 130, 131, 132, 133, 134, 135, 135 1 , 136, 138, 183, 185, 185 1 , 185 2 , 185 3 , 194, 194 1 , 196 1 , 206 1 , 209 1 , 218, 220, 221-моддаларида назарда тутилган маъмурий ҳуқуқбузарликларни содир этган тақдирда, улар умумий асосларда маъмурий жавобгарликка тортилади. Содир этилган ҳуқуқбузарликнинг хусусиятини ва ҳуқуқбузарнинг шахсини ҳисобга олган ҳолда мазкур шахсларга нисбатан (бундан ушбу Кодекснинг 194, 194 1 ва 196 1 -моддаларида назарда тутилган ҳуқуқбузарликларни содир этган шахслар мустасно) ишлар болалар масалалари бўйича туман (шаҳар) комиссиялари ихтиёрига берилиши мумкин, ушбу Кодекснинг 61, 206 1 -моддаларида назарда тутилган ҳуқуқбузарликларни содир этган шахсларнинг ишлари эса шу комиссияларга берилиши лозим».

2. Ўзбекистон Республикасининг 2020 йил 6 январда қабул қилинган «Давлат божи тўғрисида»ги ЎРҚ-600-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2020 йил, № 1, 1-модда; № 3, 201-модда, № 5, 298-модда, № 10, 593-модда, № 12, 691-модда; 2021 йил, № 1, 13-модда, 4-сонга илова, № 7, 661-модда, № 8, 800, 803-моддалар, № 10, 968-модда; 2022 йил, № 2, 76-модда, № 3, 214, 216-моддалар, № 4, 340-модда, № 5, 463, 464, 467-моддалар, № 12, 1186-модда; 2023 йил, № 2, 103-модда, № 3, 186-модда, № 4, 265, 269-моддалар, № 6, 444, 445-моддалар, № 7, 538-модда, № 9, 710-модда; 2024 йил, № 1, 5, 6, 7-моддалар, № 2, 101, 105, 107, 108, 111, 112-моддалар) 8-моддасининг биринчи қисми қуйидаги мазмундаги 5 3 -банд билан тўлдирилсин:

«5 3 ) даъвогарлар — зўравонликдан жабрланган болага (болаларга) етказилган моддий зарарнинг ўрнини қоплаш ва маънавий зиённи компенсация қилиш тўғрисидаги даъволар юзасидан».

49-модда. Ушбу Қонуннинг ижросини, етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти тушунтирилишини таъминлаш

Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Бола ҳуқуқлари бўйича вакили (Болалар омбудсмани) ва бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.

50-модда. Қонунчиликни ушбу Қонунга мувофиқлаштириш

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

ушбу Қонун 27-моддасининг олтинчи қисмида назарда тутилган Болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилишга доир фаолиятни амалга оширувчи давлат органларининг ва ташкилотларнинг болаларга нисбатан зўравонлик ҳолларини аниқлаш, улар тўғрисида хабардор қилиш ҳамда болаларга нисбатан зўравонлик содир этган шахсларга нисбатан таъсир чораларини қўллаш юзасидан идоралараро ҳамкорлиги тартибини ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан олти ой ичида ишлаб чиқсин ҳамда тасдиқласин;

ушбу Қонун 29-моддасининг олтинчи қисмида назарда тутилган Зўравонликдан жабрланган болаларнинг ва ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болаларнинг ҳаётий вазиятини баҳолаш тартиби ва мезонларини ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан олти ой ичида ишлаб чиқсин ҳамда тасдиқласин;

ушбу Қонун 31-моддасининг тўртинчи қисмида назарда тутилган Зўравонликдан жабрланган болаларни ёки ўзига нисбатан зўравонлик содир этилиши хавфи остида бўлган болаларни ҳимоя қилиш режасини ишлаб чиқиш, амалга ошириш ва мониторинг қилиш тартибини ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан олти ой ичида ишлаб чиқсин ҳамда тасдиқласин;

ушбу Қонун 32-моддасининг ўн тўртинчи қисмида назарда тутилган Зўравонликдан жабрланувчига ҳимоя ордерини бериш тартибини, зўравонликдан жабрланувчига нисбатан зўравонлик хавфи даражасини баҳолаш мезонларини ва ҳимоя ордерининг шаклини ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан олти ой ичида ишлаб чиқсин ҳамда тасдиқласин;

ушбу Қонун 40-моддасининг тўртинчи қисмида назарда тутилган Болаларга нисбатан зўравонлик содир этган ёки уни содир этишга мойил бўлган шахснинг зўравонлик хулқ-атворини ўзгартириш бўйича тузатиш дастуридан ўтиши тартибини ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан олти ой ичида ишлаб чиқсин ҳамда тасдиқласин;

ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;

республика ижро этувчи ҳокимият органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.

51-модда. Ушбу Қонуннинг кучга кириши

Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан олти ой ўтгач кучга киради.

Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2024 йил 14 ноябрь,

ЎРҚ-996-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 14.11.2024 й., 03/24/996/0921-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni

Bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish toʻgʻrisida

Qonunchilik palatasi tomonidan 2024-yil 31-mayda qabul qilingan Senat tomonidan 2024-yil 15-avgustda maʼqullangan

1-bob. Umumiy qoidalar

1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi

Ushbu Qonunning maqsadi bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

2-modda. Bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchilik

Bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

3-modda. Bolalarga nisbatan zoʻravonlik

Bolaning hayotiga, sogʻligʻiga, jinsiy daxlsizligiga, shaʼniga, qadr-qimmatiga hamda qonun bilan himoya qilinadigan boshqa huquqlari va erkinliklariga tajovuz qiladigan, jismoniy yoki ruhiy azob yetkazayotgan yoki yetkazishi mumkin boʻlgan hamda asosiy ehtiyojlariga zid boʻlgan, shu jumladan telekommunikatsiya tarmoqlaridan va Internet butunjahon axborot tarmogʻidan foydalangan holda amalga oshiriladigan, qasddan sodir etiladigan harakat (harakatsizlik) bolalarga nisbatan zoʻravonlik deb eʼtirof etiladi.

Jismoniy zoʻravonlik, jinsiy zoʻravonlik, ruhiy zoʻravonlik, gʻamxoʻrlik koʻrsatmaslik, ekspluatatsiya qilish va taʼqib etish (bulling) bolalarga nisbatan zoʻravonlikning shakllaridir. Bolalarga nisbatan zoʻravonlikning barcha shakllari taqiqlanadi hamda qonun bilan taʼqib qilinadi.

Bolalarga ogʻirligi turli darajada boʻlgan tan jarohatlari yetkazish, ularni xavf ostida qoldirish, hayoti va sogʻligʻi uchun xavfli holatda boʻlgan bolalarga yordam koʻrsatmaslik hamda zoʻravonlik xususiyatiga ega boshqa huquqbuzarliklarni sodir etish yoxud bolalarning hayoti, sogʻligʻi yoki erkinligiga tajovuz qiladigan jismoniy taʼsir oʻtkazish bolalarga nisbatan jismoniy zoʻravonlik deb eʼtirof etiladi.

Bolaga nisbatan shahvoniy xususiyatga ega boʻlgan harakatlarni sodir etish orqali uning jinsiy daxlsizligiga tajovuz qilish, shu jumladan nomusga tegish, jinsiy ehtiyojni zoʻrlik ishlatib gʻayritabiiy usulda qondirish, jinsiy aloqa qilishga majburlash, oʻn olti yoshga toʻlmagan shaxs bilan jinsiy aloqa qilish, voyaga yetmagan shaxsni pornografik xususiyatga ega harakatlar ijrochisi sifatida jalb etish, voyaga yetmagan shaxsni jalb etgan holda qoʻshmachilik qilish, fohishaxonalar tashkil etish yoxud unga nisbatan uyatsiz-buzuq harakatlar sodir etish, aldash yoki ishonchni suiisteʼmol qilish orqali yoxud bolaning ojizligidan foydalanib shahvoniy xususiyatga ega harakatlarni sodir etish, shahvoniy shilqimlik qilish, shuningdek qonunda taqiqlangan, shahvoniy xususiyatga ega boʻlgan har qanday boshqa harakatlar bolalarga nisbatan jinsiy zoʻravonlik deb eʼtirof etiladi.

Bolalarni haqoratlash, ularga tuhmat qilish, tahdid qilish, ularning shaʼni va qadr-qimmatini kamsitish, ularni tahqirlash, shuningdek bolalarning asosiy ehtiyojlarini cheklashga qaratilgan boshqa harakatlarda ifodalangan zoʻravonlik shakli, shu jumladan zoʻravonlikdan jabrlanuvchida oʻz xavfsizligi uchun xavotir uygʻotgan, oʻzini himoya qila olmaslikka olib kelgan yoki ruhiy sogʻligʻiga zarar yetkazgan harakatlar (harakatsizlik) bolalarga nisbatan ruhiy zoʻravonlik deb eʼtirof etiladi.

Zarur imkoniyatlar, bilimlar va koʻnikmalarga, shu jumladan buning uchun tegishli xizmatlardan (davlat, tibbiy, taʼlim, ijtimoiy va boshqa xizmatlardan) foydalanish imkoniyatiga ega boʻlgan ota-ona (ular oʻrnini bosuvchi yoki bolaga qarab turgan shaxslar) tomonidan bolaning asosiy ehtiyojlarini qanoatlantirmaslik bolaning sogʻligʻi, jismoniy, aqliy va axloqiy rivojlanishi buzilishiga olib kelsa, gʻamxoʻrlik koʻrsatmaslik deb eʼtirof etiladi.

Boladan iqtisodiy, jinsiy va boshqa maqsadlarda foydalanish, shu jumladan odam savdosi, gʻayriijtimoiy xatti-harakatlarga va tilanchilik qilishga jalb etish, jinsiy ekspluatatsiya, shuningdek jismoniy yoki ruhiy taʼsir koʻrsatishni qoʻllagan holda bolani majburlash orqali boladan nikohga kirish yoki er-xotin boʻlib yashash, muayyan diniy taʼlim olish, har qanday shakldagi mehnatga majburlash uchun foydalanish bolaning sogʻligʻiga, xavfsizligiga, axloqiga, aqliy va jismoniy rivojlanishiga, shu jumladan taʼlim olishiga tahdid tugʻdirsa, bolalarni ekspluatatsiya qilish deb eʼtirof etiladi.

Bir guruh bolalar yoki bitta bola tomonidan boshqa bolaga yoki bolalarga nisbatan haqoratli laqablardan foydalanish, u (ular) bilan har qanday muloqotni cheklab qoʻyish (boykot qilish), uning (ularning) mol-mulkini olib qoʻyish va (yoki) mol-mulkiga zarar yetkazish, uning (ularning) oʻziga xos jismoniy, psixologik yoki intellektual xususiyatlarini ommaviy muhokama qilish, uning (ularning) shaʼni va qadr-qimmatini kamsitish yoxud uning (ularning) sogʻligʻi va hayotiga zarar yetkazish, shu jumladan telekommunikatsiya tarmoqlaridan va Internet butunjahon axborot tarmogʻidan foydalangan holda amalga oshiriladigan, muttasil ruhiy va (yoki) jismoniy tajovuzkor taʼsir koʻrsatish taʼqib etish (bulling) deb eʼtirof etiladi.

Bolaning toʻlaqonli rivojlanishi, uning jismoniy va ruhiy salomatligi uchun oziq-ovqat, uy-joy hamda boshqa zarur shart-sharoitlar bilan taʼminlanishi, xavfsizlik, taʼlim olish, katta yoshdagilarning gʻamxoʻrligi, ijtimoiy aloqalar oʻrnatish, hayotiy koʻnikmalari rivojlanishi va oʻz imkoniyatlarini amalga oshirishi uchun shart-sharoitlar yaratilishini qamrab oladigan hayotiy muhim ehtiyojlar majmui bolaning asosiy ehtiyojlari deb eʼtirof etiladi.

Davlat bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish uchun tegishli huquqiy, maʼmuriy, ijtimoiy, iqtisodiy va boshqa choralarni koʻradi, shu jumladan bolani va uning oilasini qoʻllab-quvvatlaydi hamda bolalarga nisbatan va bolalar oʻrtasidagi zoʻravonlikning barcha shakllari hollarini aniqlash hamda ularning oldini olish, bolalarga nisbatan zoʻravonlik hollari toʻgʻrisida xabardor qilish, ushbu faktlarni tekshirish, aybdor shaxslarning javobgarlikka tortilishi muqarrarligini taʼminlash, zoʻravonlikdan jabrlanuvchilarni reabilitatsiya qilish va ularning huquqlarini tiklash hamda ularni ijtimoiy moslashtirish uchun zarur boʻlgan samarali mexanizmlarni yaratadi.

4-modda. Bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilishning asosiy prinsiplari

Bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilishning asosiy prinsiplari quyidagilardan iborat:

qonuniylik;

insonparvarlik;

bolaning eng ustun manfaatlarini taʼminlash;

bolalarning huquqlari va imkoniyatlari tengligini taʼminlash;

bolalarning tahqirlanishiga yoʻl qoʻymaslik;

bolaning oʻz manfaatlariga taalluqli qarorlar qabul qilinishida ishtirok etishi;

bolalarga nisbatan zoʻravonlikka boʻlgan murosasizlik;

bolalarga nisbatan zoʻravonlik uchun javobgarlikning muqarrarligi;

zoʻravonlikdan jabrlanuvchining huquqlarini tiklash.

5-modda. Zoʻravonlikdan jabrlanuvchilarning huquqlari

Zoʻravonlikning har qanday turidan jabrlangan bola zoʻravonlikdan jabrlanuvchi deb eʼtirof etiladi.

Zoʻravonlikdan jabrlanuvchi quyidagi huquqlarga ega:

zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilinish;

oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilganligi yoki sodir etilishi tahdidi toʻgʻrisidagi ariza bilan bevosita yoki oʻzining qonuniy vakili orqali tegishli davlat organlariga va tashkilotlarga yoxud qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda sudga murojaat etish;

tekin huquqiy, iqtisodiy, ijtimoiy, psixologik, tibbiy va boshqa yordam, shu jumladan bepul telefon liniyasi tarmogʻi (ishonch telefoni) orqali taqdim etiladigan yordam olish;

himoya orderi berish toʻgʻrisidagi talab bilan bevosita yoki oʻzining qonuniy vakili orqali tegishli davlat organlariga murojaat etish, himoya orderi shartlari buzilgan taqdirda esa bu haqda xabardor qilish;

oʻziga nisbatan sodir etilgan zoʻravonlik natijasida yetkazilgan moddiy zararning oʻrni qoplanishi va maʼnaviy ziyonning kompensatsiya qilinishi.

Zoʻravonlikdan jabrlanuvchi qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Bolaning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish uning ota-onasi, ularning oʻrnini bosuvchi shaxslar tomonidan, qonunda nazarda tutilgan hollarda esa vasiylik va homiylik organi, prokuror, sud tomonidan amalga oshiriladi.

Zoʻravonlikdan jabrlanuvchi va uning qonuniy vakili moddiy zararning oʻrni qoplanishi hamda maʼnaviy ziyon kompensatsiya qilinishi toʻgʻrisidagi ariza bilan sudga murojaat etganda davlat boji toʻlashdan ozod qilinadi.

2-bob. Bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish sohasini tartibga solish

6-modda. Bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari

Bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:

bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish sohasidagi davlat dasturlarini va strategiyalarni ishlab chiqish hamda amalga oshirish;

jamiyatda bolalarga nisbatan zoʻravonlikka boʻlgan murosasizlik muhitini yaratish;

zoʻravonlikdan jabrlangan bolalarning hamda oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolalarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari himoya qilinishini taʼminlash;

bolalarning hayoti va sogʻligʻini, shaʼni va qadr-qimmatini himoya qilish;

jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirish, qonuniylikni mustahkamlash;

bolalarga nisbatan zoʻravonlikning oldini olish, uni aniqlash va unga chek qoʻyish uchun samarali tashkiliy-huquqiy mexanizmlarni yaratish;

bolalarga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishiga imkon beruvchi sabablar va shart-sharoitlarni bartaraf etish choralarini koʻrish;

bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish yuzasidan ota-onalarning masʼuliyati va majburiyatini oshirish hamda zoʻravonlik oqibatlarini bartaraf etish boʻyicha ota-onalar faolligini taʼminlash;

bolalarga nisbatan zoʻravonlikni profilaktika qilish va ularni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish maqsadida davlat organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari hamkorligini taʼminlash;

bolalarga nisbatan zoʻravonlik toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni toʻplash, saqlash, ularga ishlov berish, ularni tahlil qilish va ulardan foydalanish.

7-modda. Bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilishga doir faoliyatni amalga oshiruvchi subyektlar

Bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilishga doir faoliyatni amalga oshiruvchi subyektlar jumlasiga quyidagilar kiradi:

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi;

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Bola huquqlari boʻyicha vakili (Bolalar ombudsmani);

Bolalar masalalari boʻyicha milliy komissiya;

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligi;

prokuratura organlari;

ichki ishlar organlari;

Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi organlari;

Oʻzbekiston Respublikasi Oila va xotin-qizlar qoʻmitasi;

Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi;

taʼlim sohasidagi davlat boshqaruvi organlari va taʼlim muassasalari, nodavlat taʼlim tashkilotlari;

davlat sogʻliqni saqlash tizimini boshqarish organlari va sogʻliqni saqlash muassasalari;

mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari;

fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari.

Bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish qonunchilikka muvofiq boshqa davlat organlari va tashkilotlar tomonidan ham amalga oshirilishi mumkin.

8-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish sohasidagi yagona davlat siyosati amalga oshirilishini taʼminlaydi;

bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish sohasidagi davlat dasturlarini va strategiyalarni tasdiqlaydi;

bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish sohasida xalqaro hamkorlikni taʼminlaydi.

9-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Bola huquqlari boʻyicha vakilining (Bolalar ombudsmanining) bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Bola huquqlari boʻyicha vakilining (Bolalar ombudsmanining) bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish sohasidagi vakolatlari “Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Bola huquqlari boʻyicha vakili (Bolalar ombudsmani) toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni bilan belgilanadi.

10-modda. Bolalar masalalari boʻyicha milliy komissiyaning bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish sohasidagi vakolatlari

Bolalar masalalari boʻyicha milliy komissiya:

bolalarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish sohasida bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilishga doir faoliyatni amalga oshiruvchi davlat organlari va tashkilotlar faoliyatini, shu jumladan bolalar masalalari boʻyicha Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar, Toshkent shahar va tuman (shahar) komissiyalarining faoliyatini muvofiqlashtiradi;

bolalarga nisbatan zoʻravonlikning barcha shakllarining oldini olishga hamda ularga barham berishga qaratilgan qisqa va uzoq muddatli dasturlarni ishlab chiqadi va qabul qiladi;

bolalarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari, ularning sogʻlom turmush tarzi taʼminlanishini tashkil etadi;

bolalarning jismoniy, intellektual, maʼnaviy va axloqiy jihatdan kamol topishiga koʻmaklashadi;

bolalarning ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlishining oldini olish, shuningdek bolalar oʻrtasida nazoratsizlik va qarovsizlik profilaktikasi boʻyicha choralar koʻradi;

bolalar oʻrtasida nazoratsizlik va huquqbuzarliklar profilaktikasi sohasidagi davlat dasturlarining hamda boshqa dasturlarning ishlab chiqilishini va amalga oshirilishini, shuningdek ularning ijro etilishi ustidan nazoratni tashkil etadi;

bolalarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha koʻrilayotgan choralarni baholaydi, ularning monitoringini olib boradi va samaradorligini oshiradi;

tizimli kamchiliklarning yuzaga kelishi sabablari va shart-sharoitlarini aniqlaydi va tahlil qiladi hamda ularni huquqni qoʻllash amaliyoti va qonunchilikni takomillashtirish yoʻli bilan bartaraf etish choralarini koʻradi;

bolalarga nisbatan zoʻravonlik toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni toʻplashni, saqlashni, ularga ishlov berishni, ularni tahlil qilishni, shuningdek ulardan foydalanishni amalga oshiradi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligi Bolalar masalalari boʻyicha milliy komissiyaning ishchi organidir.

11-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligining bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligi bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish sohasidagi vakolatli davlat organidir (bundan buyon matnda vakolatli davlat organi deb yuritiladi).

Vakolatli davlat organi:

bolalarga nisbatan zoʻravonlikning barcha shakllarining oldini olish, zoʻravonlikdan jabrlangan bolalarni hamda oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolalarni himoya qilish dasturlari va chora-tadbirlarini ishlab chiqadi hamda amalga oshiradi;

bolalarga nisbatan zoʻravonlikning barcha shakllari hollarini oʻz vaqtida aniqlashga, ular toʻgʻrisida xabar qilishga hamda ularga munosabat bildirish choralarini koʻrishga qaratilgan tartib va standartlarni ishlab chiqadi, shuningdek ularning amalga oshirilishini muvofiqlashtiradi;

bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilishga doir faoliyatni amalga oshiruvchi subyektlar bilan birgalikda zoʻravonlikdan jabrlangan bolalarning hamda oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolalarning hayotiy vaziyatini baholaydi, zoʻravonlik xavfi darajasini belgilaydi, bolalarni himoya qilish rejasini tuzadi va uning amalga oshirilishini muvofiqlashtiradi;

zoʻravonlikdan jabrlangan bolalarga tibbiy, ijtimoiy, psixologik, huquqiy va boshqa zarur xizmatlar koʻrsatilishini tashkil etadi, ularning huquqlari va qonuniy manfaatlarini oʻz oilasidan, shu jumladan yaqin qarindoshlaridan ajratmagan holda taʼminlash masalalarini hal qiladi;

oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolalarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari himoya qilinishini tashkil etadi;

bolalarni oʻz oilalaridan ajratishning oldini olish maqsadida oilalarni mustahkamlashga, ota-onalarning (ular oʻrnini bosuvchi shaxslarning) oʻz majburiyatlarini bajarishga doir koʻnikmalari va masʼuliyatini oshirishga qaratilgan ijtimoiy xizmatlarni rivojlantirish boʻyicha choralar koʻradi;

ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni muqobil parvarish qilish va joylashtirishning oilaviy shakllarini rivojlantirish choralarini koʻradi;

ogʻir hayotiy vaziyatda qolgan xotin-qizlarni, yolgʻiz otani yoki onani va yosh bolali oilalarni qoʻllab-quvvatlash tizimini tashkil etadi;

zoʻravonlikdan jabrlangan bolalarni reabilitatsiya qilish uchun yuboradi;

bola huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari sohasidagi xalqaro standartlarning qonunchilikka joriy etilishini hamda davlat organlarining va boshqa tashkilotlarning faoliyatida bola huquqlari toʻgʻrisidagi qonunchilikka rioya etilishini monitoring qilishda ishtirok etadi;

zoʻravonlikdan jabrlangan bolalar haqidagi hamda oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni toʻplaydi, saqlaydi, ularga ishlov beradi, ularni tahlil qiladi va ulardan foydalanadi;

bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish bilan bogʻliq faoliyatni amalga oshiruvchi yoki unda ishtirok etuvchi davlat organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari bilan hamkorlik qiladi.

12-modda. Prokuratura organlarining bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish sohasidagi vakolatlari

Prokuratura organlari:

bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish sohasidagi davlat dasturlarini, hududiy dasturlarni va normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqish hamda amalga oshirishda ishtirok etadi;

bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchilikning ijro etilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi;

zoʻravonlikdan jabrlanuvchining huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha choralar koʻradi;

bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchilikni takomillashtirish yuzasidan takliflar ishlab chiqadi;

bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish bilan bogʻliq faoliyatni amalga oshiruvchi yoki unda ishtirok etuvchi davlat organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari bilan hamkorlik qiladi.

13-modda. Ichki ishlar organlarining bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish sohasidagi vakolatlari

Ichki ishlar organlari:

bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish sohasidagi davlat dasturlarini, hududiy dasturlarni va normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqish hamda amalga oshirishda ishtirok etadi;

bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchilikni takomillashtirish yuzasidan takliflar ishlab chiqadi;

bolalarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha choralar koʻradi, ularning buzilishi sabablarini aniqlaydi;

bolalar oʻrtasida jinoyatlar va zoʻravonlik sodir etilishiga imkon beruvchi sabablarni hamda shart-sharoitlarni tizimli ravishda tahlil qiladi;

oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolalarni aniqlashda ishtirok etadi;

bolalarga nisbatan zoʻravonlik sodir etilganligi faktlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oladi, roʻyxatdan oʻtkazadi va tekshiradi, ular yuzasidan surishtiruv va dastlabki tergovni amalga oshiradi;

bolalarni huquqbuzarliklar yoki boshqa gʻayriijtimoiy harakatlar sodir etishga jalb qilayotgan yoxud bolalarga nisbatan boshqa gʻayrihuquqiy xatti-harakatlarni sodir etayotgan shaxslarni, shuningdek oʻz majburiyatlarini bajarishdan boʻyin tovlayotgan yoki bolalarni boqish, tarbiyalash va oʻqitish boʻyicha oʻz majburiyatlarini lozim darajada bajarmayotgan yoxud ularning xulq-atvoriga salbiy taʼsir koʻrsatayotgan yoki ularga nisbatan shafqatsiz munosabatda boʻlayotgan ota-onalarni yoki ularning oʻrnini bosuvchi shaxslarni aniqlaydi va ularning hisobini yuritadi;

bolalarga nisbatan zoʻravonlikning darhol oldini olish va unga chek qoʻyish yuzasidan kechiktirib boʻlmaydigan chora-tadbirlar koʻradi;

vakolatli davlat organiga ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni aniqlashda, bolaning hayotiga yoki sogʻligʻiga bevosita tahdid tugʻilgan hollarda bolani ota-onadan (ularning biridan) olib qoʻyishda, shuningdek uning vaqtincha turgan joyini aniqlashda koʻmaklashadi;

bolaga nisbatan zoʻravonlikka va gʻamxoʻrlik koʻrsatmaslikka yoʻl qoʻygan ota-onalar toʻgʻrisidagi axborotni vakolatli davlat organiga yuboradi;

bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish yuzasidan Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalarida nazarda tutilgan choralarni koʻradi;

bolalarga nisbatan zoʻravonlik sodir etgan yoki uni sodir etishga moyil boʻlgan shaxslar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni toʻplashni, saqlashni, ularga ishlov berishni, ularni tahlil qilishni va ulardan foydalanishni amalga oshiradi;

bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish bilan bogʻliq faoliyatni amalga oshiruvchi yoki unda ishtirok etuvchi davlat organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari bilan hamkorlik qiladi.

14-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasining bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi:

bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish sohasidagi davlat dasturlarini, hududiy dasturlarni va normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqish hamda amalga oshirishda ishtirok etadi;

bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchilikni takomillashtirish yuzasidan takliflar ishlab chiqadi;

huquqbuzarliklar, shu jumladan bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish sohasidagi huquqbuzarliklar profilaktikasi boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshirishda vakolati doirasida ishtirok etadi, ushbu huquqbuzarliklarni sodir etish sabablarini va ularga imkon beruvchi shart-sharoitlarni aniqlaydi hamda ularni bartaraf etish choralarini koʻradi;

bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish bilan bogʻliq faoliyatni amalga oshiruvchi yoki unda ishtirok etuvchi davlat organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari bilan hamkorlik qiladi.

15-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Oila va xotin-qizlar qoʻmitasining bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Oila va xotin-qizlar qoʻmitasi:

bolalarning zoʻravonlikdan himoya qilinishini talab etadigan vaziyatlarga tushib qolishiga imkon beruvchi sabablar va shart-sharoitlarni aniqlash hamda bartaraf etish, bunday vaziyatlar yuzaga kelishining oldini olish boʻyicha choralar koʻradi;

zoʻravonlikdan jabrlangan bolalar hamda oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolalar toʻgʻrisida bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilishga doir faoliyatni amalga oshiruvchi davlat organlari va tashkilotlarni xabardor qiladi;

zoʻravonlikdan jabrlangan bolalarning va oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolalarning hayotiy vaziyatini hamda ularning oilaviy ahvolini baholashda ishtirok etadi;

zoʻravonlikdan jabrlangan bolani hamda oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolani himoya qilish rejasini ishlab chiqish va amalga oshirishda ishtirok etadi;

qizlarning huquqlari va qonuniy manfaatlari himoya qilinishini, ularning mamlakat ijtimoiy-siyosiy hayotidagi roli va faolligi oshirilishini, gender tengligi kafolatlarini taʼminlaydi;

oilalar oʻrtasida sogʻlom turmush tarzini targʻib qilish, oilada maʼnaviy-axloqiy qadriyatlarni mustahkamlash boʻyicha aniq maqsadga yoʻnaltirilgan chora-tadbirlarni amalga oshiradi.

16-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligining bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi:

oʻn toʻrt yoshdan oʻn sakkiz yoshgacha boʻlgan, ijtimoiy himoyaga muhtoj yetim bolalarning va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarning ijtimoiy-huquqiy himoyasini tashkil etish boʻyicha chora-tadbirlarni, shuningdek oʻn toʻrt yoshdan oʻn sakkiz yoshgacha boʻlgan, huquqbuzarliklardan jabrlangan, huquqbuzarliklar sodir etishga moyil boʻlgan, huquqbuzarliklar sodir etgan, shu jumladan ilgari sudlangan va ozodlikdan mahrum etish joylaridan ozod qilingan shaxslarni ijtimoiy reabilitatsiya qilish va ijtimoiy moslashtirish chora-tadbirlarini amalga oshirishda ishtirok etadi;

zoʻravonlikdan jabrlangan bolani hamda oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolani himoya qilish rejasini ishlab chiqish va amalga oshirishda ishtirok etadi;

oʻn toʻrt yoshdan oʻn sakkiz yoshgacha boʻlgan yoshlarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilishga, mazkur yoshlar oʻrtasida huquqbuzarliklar va jinoyatlar profilaktikasiga, shu jumladan bolalarga nisbatan zoʻravonlikning barcha shakllari profilaktikasiga qaratilgan chora-tadbirlarni amalga oshirishda ishtirok etadi;

oʻn toʻrt yoshdan oʻn sakkiz yoshgacha boʻlgan bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish bilan bogʻliq faoliyatni amalga oshiruvchi yoki unda ishtirok etuvchi davlat organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari bilan hamkorlik qiladi.

17-modda. Taʼlim sohasidagi davlat boshqaruvi organlarining va taʼlim muassasalarining bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish sohasidagi vakolatlari

Taʼlim sohasidagi davlat boshqaruvi organlari va taʼlim muassasalari:

bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish sohasidagi davlat dasturlarini, hududiy dasturlarni va normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqadi hamda ularni amalga oshirishda ishtirok etadi;

taʼlim muassasalarida bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish boʻyicha dasturlar va mexanizmlarni ishlab chiqadi, amalga oshiradi hamda ularning ijro etilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi;

oilada bolalarni himoya qilish zaruriyati bilan bogʻliq muammolar profilaktikasi, shu jumladan ogʻir hayotiy vaziyatdagi oilalarda bolalarni tarbiyalash, maktabgacha va maktab taʼlimi davridagi moslashuvga, shuningdek ijtimoiy moslashuvga koʻmaklashish boʻyicha dasturlar va tadbirlarni tashkil etadi hamda amalga oshiradi;

bolaning hayotiga, sogʻligʻiga yoki rivojlanishiga tahdidlar, uning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari buzilganligi faktlari toʻgʻrisida bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilishga doir faoliyatni amalga oshiruvchi davlat organlarini va tashkilotlarni xabardor qiladi;

ogʻir hayotiy vaziyatga tushib qolgan, taʼlim muassasalariga qatnamayotgan yoki darslarni muntazam ravishda qoldirayotgan, taʼlim jarayonida himoyaga va qoʻllab-quvvatlashga muhtoj boʻlgan bolalarni aniqlash hamda hisobga olish boʻyicha choralar koʻradi;

zoʻravonlikdan jabrlangan bolalarni va oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolalarni taʼlim dasturlarini oʻzlashtirishda psixologik, pedagogik va ijtimoiy jihatdan qoʻllab-quvvatlaydi;

zoʻravonlikdan jabrlangan bolalarning, shuningdek oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolalarning ota-onasini, idoralararo hamkorlikda ishtirok etuvchi mutaxassislarni psixologik-pedagogik jihatdan qoʻllab-quvvatlaydi;

taʼlim muassasalarida bolalarga nisbatan zoʻravonlikning oldini olish va undan himoya qilish boʻyicha nizomni hamda ichki tartib-qoidalarni tasdiqlaydi, ularning ijro etilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi;

bolalarga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishiga imkon beruvchi sabablar va shart-sharoitlarni aniqlash boʻyicha tadbirlarda ishtirok etadi, shuningdek ularni bartaraf etish yuzasidan amaliy choralar koʻradi;

bolalarga nisbatan zoʻravonlik hollarini aniqlash va ularning oldini olish yuzasidan taʼlim muassasalari xodimlarining bilimlari va koʻnikmalarini oshiradi;

taʼlim muassasalarida bolalarga nisbatan zoʻravonlik toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni toʻplashni, saqlashni, ularga ishlov berishni, ularni tahlil qilishni va ulardan foydalanishni amalga oshiradi;

bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish bilan bogʻliq faoliyatni amalga oshiruvchi yoki unda ishtirok etuvchi davlat organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari bilan hamkorlik qiladi.

18-modda. Davlat sogʻliqni saqlash tizimini boshqarish organlarining hamda sogʻliqni saqlash muassasalarining bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish sohasidagi vakolatlari

Davlat sogʻliqni saqlash tizimini boshqarish organlari hamda sogʻliqni saqlash muassasalari:

bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish sohasidagi davlat dasturlarini, hududiy dasturlarni va normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqish hamda amalga oshirishda ishtirok etadi;

bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchilikni takomillashtirish yuzasidan takliflar ishlab chiqadi;

zoʻravonlikdan jabrlangan bolalarga va oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolalarga tibbiy yordam koʻrsatadi, uslubiy tavsiyalar ishlab chiqadi;

bolalarga nisbatan zoʻravonlik faktlari toʻgʻrisida tegishli davlat organlarini va tashkilotlarni xabardor qiladi hamda ushbu faktlarni tekshirish uchun zarur boʻlgan tibbiy axborotni toʻplashni amalga oshiradi;

zoʻravonlikdan jabrlangan bolalarni va oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolalarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazadi, jarohatlarning ogʻirligini aniqlaydi, ularning sogʻligʻi holatini hisobga olgan holda tibbiy koʻrikni tashkil etish boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqadi;

bolalarga nisbatan zoʻravonlik toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni toʻplashni, saqlashni, ularga ishlov berishni, ularni tahlil qilishni va ulardan foydalanishni amalga oshiradi;

bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish bilan bogʻliq faoliyatni amalga oshiruvchi yoki unda ishtirok etuvchi davlat organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari bilan hamkorlik qiladi.

19-modda. Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish sohasidagi vakolatlari

Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari:

bolalarga nisbatan zoʻravonlik sodir etgan yoki zoʻravonlik sodir etishga va bezorilikka moyil boʻlgan shaxslarni aniqlashda, shuningdek ular bilan profilaktika tadbirlarini oʻtkazishda ishtirok etadi;

ijtimoiy himoyaga muhtoj bolalarni va ularning oilalarini qoʻllab-quvvatlash masalalarini hal etadi;

vakolatli organlarga zoʻravonlikdan jabrlangan bolalar va oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolalar toʻgʻrisidagi axborotni taqdim etadi;

mahallalarda bolalar uchun infratuzilmani rivojlantirish, fan, madaniyat va ijod toʻgaraklarini tashkil etish hamda ularga bolalarni keng jalb etish boʻyicha choralar koʻradi;

bolalarga nisbatan zoʻravonlik hollarini aniqlash uchun mahalliy resurslarni safarbar etish hamda bolalarga nisbatan zoʻravonlikning barcha shakllariga boʻlgan murosasizlikni shakllantirish uchun aholining ijtimoiy faolligini va masʼuliyatini oshirish boʻyicha choralar koʻradi;

ozodlikdan mahrum qilish joylaridan ozod etilgan hamda ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalaridan va respublika oʻquv-tarbiya muassasalaridan qaytgan, oʻn sakkiz yoshgacha boʻlgan voyaga yetmagan shaxslarni ijtimoiy-pedagogik reabilitatsiya qilish, moslashtirish va reyintegratsiya qilish boʻyicha yordam koʻrsatilishini tashkil etadi.

20-modda. Fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining, nodavlat notijorat tashkilotlarining va fuqarolik jamiyati boshqa institutlarining bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilishga doir faoliyatda ishtirok etishi

Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari:

bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish sohasidagi davlat dasturlarini, hududiy va boshqa dasturlarni ishlab chiqish hamda amalga oshirishda ishtirok etadi;

bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilishga doir chora-tadbirlarni amalga oshirishda davlat organlariga va tashkilotlarga koʻmaklashadi;

bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchilikning ijro etilishi ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshiradi;

bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilishga doir faoliyatni amalga oshiruvchi davlat organlariga va tashkilotlarga bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchilikni va huquqni qoʻllash amaliyotini takomillashtirish yuzasidan takliflar kiritadi;

bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish masalalari boʻyicha tadqiqotlar olib boradi;

bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilishga doir faoliyatni amalga oshiruvchi davlat organlari va tashkilotlar bilan hamkorlik qiladi;

bolalarga nisbatan zoʻravonlik hollarini kompleks baholash, bolalarga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi tahdidini yuzaga keltiruvchi omillarni aniqlash, shuningdek uning oqibatlarini bartaraf etish boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqadi;

zoʻravonlikdan jabrlangan bolalarga, shuningdek oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolalarga hamda ularning ota-onasiga (ota-onasining oʻrnini bosuvchi shaxslarga) huquqiy, iqtisodiy, ijtimoiy, psixologik, tibbiy va taʼlim xizmatlarini koʻrsatadi;

bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilishga doir faoliyatni amalga oshiruvchi davlat organlariga va tashkilotlarga koʻmaklashadi, shuningdek bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish masalalarida jamoatchilikning xabardorligini oshirishda ishtirok etadi.

21-modda. Bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilishga doir faoliyatni amalga oshiruvchi davlat organlari va tashkilotlarning hamkorligi

Bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilishga doir faoliyatni amalga oshiruvchi davlat organlari va tashkilotlar bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish sohasidagi tadbirlarni oʻtkazishda quyidagi yoʻnalishlar boʻyicha hamkorlik qiladi:

axborotning maxfiyligi talablariga rioya etgan holda oʻzaro xabardor qilish, shuningdek bolalarga nisbatan aniqlangan zoʻravonlik faktlari yoki oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolalar toʻgʻrisida vakolatli davlat organini xabardor qilish;

bolalarga nisbatan zoʻravonlik hollarini va ularning oqibatlarini kompleks baholash hamda zoʻravonlikdan jabrlanuvchilarga tegishli yordam koʻrsatish;

bolalarga nisbatan zoʻravonlikning oldini olish, uni bartaraf etish hamda unga qarshi kurashish sohasidagi chora-tadbirlarni birgalikda amalga oshirish va tajriba almashish;

bolalarga nisbatan zoʻravonlikning oldini olish, uni bartaraf etish hamda unga qarshi kurashish boʻyicha idoralararo qoʻshma qarorlar qabul qilish;

bolalarga nisbatan zoʻravonlikning oldini olish, uni bartaraf etish hamda unga qarshi kurashish sohasidagi faoliyatni amalga oshiradigan mutaxassislarni tayyorlash va ularning malakasini oshirish;

bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchilikka rioya etilishi yuzasidan monitoringni amalga oshirish, qonunchilikni va huquqni qoʻllash amaliyotini takomillashtirish boʻyicha takliflar ishlab chiqish.

3-bob. Bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish boʻyicha chora-tadbirlar

22-modda. Bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish boʻyicha umumiy chora-tadbirlar

Bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish boʻyicha umumiy chora-tadbirlar quyidagilardan iborat:

bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini, standartlarni, davlat dasturlarini, hududiy va boshqa dasturlarni ishlab chiqish hamda amalga oshirish;

oilalarni mustahkamlash va qoʻllab-quvvatlashga, ota-onalik koʻnikmalarini rivojlantirishga, bolalarda hayotiy koʻnikmalarni shakllantirishga qaratilgan dasturlarni ishlab chiqish hamda amalga oshirish;

bolalar uchun xavfsiz va zoʻravonlikdan xoli boʻlgan muhitni yaratishga qaratilgan chora-tadbirlarni amalga oshirish;

bolalarga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishining sabablari hamda shart-sharoitlari boʻlgan omillarni tahlil qilish, oʻrganish va bartaraf etish;

aholi oʻrtasida huquqiy targʻibot olib borish;

bolalarni oʻz huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari toʻgʻrisidagi, shuningdek ularni himoya qilish kafolatlari haqidagi axborot bilan taʼminlash maqsadida axborot-maʼrifiy faoliyatni amalga oshirish;

bolalarga nisbatan zoʻravonlik hollarining statistika hisobi va hisobotini yuritish, ularni davlat statistika organlariga taqdim etish hamda ulardan bolalarga nisbatan zoʻravonlik profilaktikasi boʻyicha tadbirlarni rejalashtirishda foydalanish;

bolalarga nisbatan zoʻravonlik hollarini aniqlashning va bolalarni zoʻravonlikdan himoya qilishning samarali huquqiy mexanizmlarini joriy etish;

bolalarga nisbatan zoʻravonlik sodir etganlikda aybdor shaxslarni qonunda belgilangan tartibda javobgarlikka tortish.

23-modda. Bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish boʻyicha yakka tartibdagi chora-tadbirlar turlari

Bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish boʻyicha yakka tartibdagi chora-tadbirlar turlari jumlasiga quyidagilar kiradi:

himoya orderini berish;

zoʻravonlikdan jabrlangan bolalarga va oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolalarga huquqiy, iqtisodiy, ijtimoiy, psixologik, tibbiy va boshqa yordam koʻrsatish;

zoʻravonlikdan jabrlangan bolalarning hamda oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolalarning oilalarini mustahkamlash va qoʻllab-quvvatlash;

zoʻravonlikdan jabrlangan bolani va oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolani ota-onasidan (ularning biridan) yoki bolani oʻz qaramogʻiga olgan boshqa shaxslardan bolaning hayotiga yoki sogʻligʻiga bevosita tahdid mavjud boʻlganda olib qoʻyish;

zoʻravonlikdan jabrlangan yoki zoʻravonlikka guvoh boʻlgan bolalarni “Jabrlanuvchilarni, guvohlarni va jinoyat protsessining boshqa ishtirokchilarini himoya qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunida nazarda tutilgan hollarda, jinoyat ishini yuritish chogʻida himoya qilish choralarini qoʻllash;

bolalarga nisbatan zoʻravonlik sodir etgan shaxslarning zoʻravonlik xulq-atvorini oʻzgartirish boʻyicha tuzatish dasturlaridan oʻtish;

sogʻliqqa, jinsiy erkinlikka, oilaga, yoshlarga va axloqqa qarshi jinoyatlar sodir etgan shaxslarning huquqlarini cheklash.

24-modda. Bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish boʻyicha yakka tartibdagi chora-tadbirlarni qoʻllash uchun asoslar

Bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish boʻyicha yakka tartibdagi chora-tadbirlarni qoʻllash uchun quyidagilar asos boʻladi:

zoʻravonlikdan jabrlanuvchining yoki uning qonuniy vakilining murojaati;

jismoniy yoki yuridik shaxslarning xabarlari;

bolalarga nisbatan zoʻravonlik sodir etish yoxud ularni sodir etishga urinish faktlarining davlat organlari va tashkilotlar xodimlari tomonidan bevosita aniqlanganligi;

ommaviy axborot vositalaridagi, Internet butunjahon axborot tarmogʻidagi, shu jumladan ijtimoiy tarmoqlardagi eʼlonlar;

davlat organlaridan va boshqa tashkilotlardan kelib tushgan materiallar.

25-modda. Zoʻravonlikdan jabrlanuvchilar uchun ishonch telefoni

Vakolatli davlat organi yordam koʻrsatish, maslahat berish mexanizmi va chora-tadbirlari toʻgʻrisida axborot olinishini, bolalarga nisbatan zoʻravonlik hollarining oldi olinishini taʼminlash maqsadida Oʻzbekiston Respublikasining butun hududida tunu kun ishlaydigan, bepul telefon liniyasi tarmogʻi (ishonch telefoni) ishlab turishini taʼminlaydi.

Telefon liniyasi tarmogʻi (ishonch telefoni) maxfiylikka rioya etgan holda faoliyat koʻrsatadi. Ishonch telefoni orqali olingan axborotni oshkor etishga yoʻl qoʻyilmaydi, bundan qonunchilikda belgilangan hollar mustasno.

26-modda. Bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish boʻyicha yakka tartibdagi chora-tadbirlarni qoʻllash tartibi

Bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish boʻyicha yakka tartibdagi chora-tadbirlar quyidagi tartibda qoʻllaniladi:

zoʻravonlikdan jabrlangan bolalarni va oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolalarni aniqlash;

bolaning hayotiga yoki sogʻligʻiga bevosita tahdid soluvchi omillarni bartaraf etish;

zoʻravonlikdan jabrlangan bolalarning va oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolalarning hayotiy vaziyatini baholash;

zoʻravonlikdan jabrlangan bolalarni va oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolalarni himoya qilish rejasini ishlab chiqish hamda amalga oshirish (zarur boʻlganda);

zoʻravonlikdan jabrlangan bolalarni va oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolalarni himoya qilish rejasining monitoringi.

27-modda. Zoʻravonlikdan jabrlangan bolalarni, shuningdek oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolalarni aniqlash

Vakolatli davlat organi zoʻravonlikdan jabrlangan bolalarni, shuningdek oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolalarni aniqlashda bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilishga doir faoliyatni amalga oshiruvchi boshqa subyektlar bilan birgalikda ishtirok etadi. Vakolatli davlat organi ichki ishlar organlari bilan birgalikda bunday bolalarning hisobini yuritadi hamda zarur hollarda bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish boʻyicha yakka tartibdagi chora-tadbirlarning qoʻllanilishini taʼminlaydi.

Bolalarning quyidagi toifalari oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolalar deb hisoblanadi:

yetim bolalar va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalar;

oʻz hayotiga yoki sogʻligʻiga tahdid soladigan yoxud bolalarni taʼminlash, tarbiyalash, ularga taʼlim berish va bolalarni parvarishlash talablariga javob bermaydigan sharoitlarda boʻlgan bolalar;

ota-onasi yashash joyi boʻyicha vaqtincha boʻlmagan davrda yoki ularning oʻz ota-onalik majburiyatlarini vaqtincha bajara olmasligi davrida oʻziga nisbatan vasiylik yoki homiylik belgilanmagan bolalar;

nazoratsiz va qarovsiz qolgan bolalar;

ijtimoiy xavfli vaziyatda qolgan bolalar;

nogironligi boʻlgan bolalar, shu jumladan ruhiy va jismoniy rivojlanishida nuqsonlari boʻlgan bolalar;

otasi yoki onasi (ularning oʻrnini bosuvchi shaxslar) ruhiy holati buzilganligi va (yoki) narkologik kasalliklar tufayli dispanser hisobiga olingan bolalar;

bolani yolgʻiz tarbiyalayotgan otaga yoki onaga (ularning oʻrnini bosuvchi shaxsga) nisbatan qamoqqa olish tarzidagi ehtiyot chorasi qoʻllanilgan yoki ozodlikdan mahrum qilish tarzidagi jazo chorasi qoʻllanilgan bolalar;

otasi yoki onasi (ularning oʻrnini bosuvchi shaxs) Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 99 , 103 , 103 1 , 110 , 118 — 122 1 , 125 1 , 126 , 126 1 , 127 , 127 1 , 128 , 128 1 , 129 , 130 , 130 1 , 131 , 135 , 148 1 -moddalarida nazarda tutilgan jinoyatlarni yoki Oʻzbekiston Respublikasi Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksining 188 , 188 3 yoki 190-moddalarida nazarda tutilgan huquqbuzarliklarni sodir etgan (jinoyatga suiqasd qilgan) bolalar;

gʻayriijtimoiy xulq-atvorli bolalar;

fohishalik bilan shugʻullanadigan bolalar.

Bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilishga doir faoliyatni amalga oshiruvchi davlat organlari va tashkilotlar, jismoniy va yuridik shaxslar hamda sudlar zoʻravonlikdan jabrlangan bolalar yoki oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolalar toʻgʻrisidagi faktlar aniqlangan taqdirda bu haqda vakolatli organlarga hamda ichki ishlar organlariga darhol xabar berishi shart.

Ichki ishlar organlari bolalarga nisbatan zoʻravonlik toʻgʻrisida ogʻzaki yoki yozma xabar olganda mazkur harakatlarga chek qoʻyish va ularning oldini olish boʻyicha kechiktirib boʻlmaydigan chora-tadbirlar koʻrishi, shuningdek bu haqda vakolatli davlat organiga xabar berishi shart.

Bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilishga doir faoliyatni amalga oshiruvchi davlat organlari va tashkilotlar zoʻravonlikdan jabrlangan bolalarni, shuningdek oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolalarni aniqlash hamda bu haqda vakolatli davlat organini xabardor etish yuzasidan ichki tartib-qoidalarni qabul qilishi shart.

Bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilishga doir faoliyatni amalga oshiruvchi davlat organlarining va tashkilotlarning bolalarga nisbatan zoʻravonlik hollarini aniqlash, ular haqida xabardor qilish va bolalarga nisbatan zoʻravonlik sodir etgan shaxslarga nisbatan taʼsir choralarini qoʻllash yuzasidan idoralararo hamkorligi tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

28-modda. Bolaning hayotiga yoki sogʻligʻiga bevosita tahdid soluvchi omillarni bartaraf etish

Bolaga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi natijasida uning hayotiga yoki sogʻligʻiga bevosita tahdid solinganda quyidagi choralar koʻriladi:

zoʻravonlik sodir etgan shaxsni qonunda belgilangan tartibda va asoslarda maʼmuriy yoʻl bilan ushlab turish hamda protsessual majburlov choralarini qoʻllash;

himoya orderini berish;

zoʻravonlikdan jabrlangan bolani yoki oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolani ota-onasidan (ularning biridan) yoki uni oʻz qaramogʻiga olgan boshqa shaxslardan olib qoʻyish.

29-modda. Zoʻravonlikdan jabrlangan bolalarning va oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolalarning hayotiy vaziyatini baholash

Zoʻravonlikdan jabrlangan bolalarning va oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolalarning hayotiy vaziyatini baholash vakolatli davlat organi tomonidan ichki ishlar organlari hamda zaruriyatga koʻra bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilishga doir faoliyatni amalga oshiruvchi davlat organlari va tashkilotlar jalb etilgan holda amalga oshiriladi.

Vakolatli davlat organi bolaga nisbatan zoʻravonlik sodir etilganligi fakti toʻgʻrisidagi axborotni olgan paytdan eʼtiboran zoʻravonlikdan jabrlangan bolaning, shuningdek oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolaning hayotiy vaziyatini zudlik bilan dastlabki baholashdan oʻtkazadi.

Zoʻravonlikdan jabrlangan bolaning va oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolaning hayotiy vaziyatini dastlabki baholash natijalariga koʻra vakolatli davlat organi bolaning hayotiga yoki sogʻligʻiga bevosita tahdid soluvchi omillarni zudlik bilan bartaraf etish choralarini koʻradi yoxud bolaning hayotiga yoki sogʻligʻiga bevosita tahdid soluvchi omillarni bartaraf etish boʻyicha choralar koʻrishga vakolatli boʻlgan tegishli davlat organlariga yoki mansabdor shaxslarga murojaat qiladi.

Bolaning hayotiga yoki sogʻligʻiga bevosita tahdid soluvchi omillar bartaraf etilganidan keyin, shuningdek, agar dastlabki ekspertiza natijalariga koʻra, zoʻravonlik fakti bolaning hayotiga yoki sogʻligʻiga bevosita tahdid solmaydi degan xulosaga kelinsa, vakolatli davlat organi zoʻravonlikdan jabrlangan bolaning yoki oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolaning hayotiy vaziyatini oʻn toʻrt kalendar kun ichida kompleks baholashdan oʻtkazadi. Kompleks baholashga bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilishga doir faoliyatni amalga oshiruvchi davlat organlarining va tashkilotlarning tegishli mutaxassislari jalb etiladi.

Kompleks baholash natijalariga koʻra vakolatli davlat organi zoʻravonlikdan jabrlangan bolani yoki oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolani himoya qilish rejasini ishlab chiqadi.

Zoʻravonlikdan jabrlangan bolalarning va oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolalarning hayotiy vaziyatini baholash tartibi va mezonlari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

30-modda. Zoʻravonlikdan jabrlangan bolalarni yoki oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolalarni himoya qilish rejasini ishlab chiqish va amalga oshirish

Zoʻravonlikdan jabrlangan bolani yoki oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolani himoya qilish rejasi (bundan buyon matnda himoya qilish rejasi deb yuritiladi) ushbu Qonunning 23-moddasida nazarda tutilgan chora-tadbirlarni, shuningdek ularning hajmini, davriyligini, tegishli yordam va xizmatlar koʻrsatish shartlari hamda muddatlarini, chora-tadbirlarni amalga oshirish uchun masʼul boʻlgan shaxslarni, zarur maqsadli koʻrsatkichlarni oʻz ichiga oladi.

Himoya qilish rejasini ishlab chiqishda zoʻravonlikdan jabrlangan bolaning yoki oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolaning hamda ular qonuniy vakillarining ishtiroki taʼminlanadi, bundan bolaning hayoti va sogʻligʻiga tahdid soluvchi harakatlarni (harakatsizlikni) sodir etgan qonuniy vakillar mustasno.

Himoya qilish rejasini tuzish va amalga oshirish uchun bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilishga doir faoliyatni amalga oshiruvchi davlat organlarining va tashkilotlarning tegishli mutaxassislari jalb etiladi.

31-modda. Zoʻravonlikdan jabrlangan bolalarni va oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolalarni himoya qilish rejasining monitoringi

Himoya qilish rejasining monitoringi bolalarga nisbatan zoʻravonlikning oldini olish boʻyicha alohida chora-tadbirlar samaradorligini aniqlash, himoya qilish rejasini qayta koʻrib chiqish yoki uning amal qilishini tugatish maqsadida vakolatli davlat organi tomonidan amalga oshiriladi.

Himoya qilish rejasini qayta koʻrib chiqish zoʻravonlikdan jabrlangan bolalarning va oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolalarning hayotiy vaziyati oʻzgarishi munosabati bilan amalga oshiriladi.

Himoya qilish rejasining amal qilishini tugatish uchun quyidagilar asos boʻladi:

zoʻravonlik oqibatlari yoki zoʻravonlik sodir etilishi tahdidi bartaraf etilganligi;

bolaning oʻn sakkiz yoshga toʻlganligi;

bolaning vafot etganligi.

Zoʻravonlikdan jabrlangan bolalarni yoki oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolalarni himoya qilish rejasini ishlab chiqish, amalga oshirish va monitoring qilish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

32-modda. Himoya orderini berish

Zoʻravonlikdan jabrlanuvchiga davlat himoyasini taqdim etadigan, bolalarga nisbatan zoʻravonlik sodir etgan yoki ularga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi tahdidini yuzaga keltiruvchi shaxsga yoki shaxslar guruhiga nisbatan ushbu Qonunda belgilangan taʼsir koʻrsatish choralari qoʻllanilishiga sabab boʻladigan hujjat himoya orderidir.

Himoya orderi ichki ishlar organlari tomonidan beriladi va zoʻravonlikdan jabrlanuvchiga yoki uning qonuniy vakiliga vakolatli davlat organi ishtirokida topshiriladi.

Zoʻravonlik sodir etgan yoki uni sodir etishga moyil boʻlgan shaxsga himoya orderining nusxasi beriladi.

Zoʻravonlik sodir etgan shaxs oʻn olti yoshga toʻlmagan hollarda himoya orderi berilmaydi.

Himoya orderini vakolatli davlat organi ishtirokida bergan ichki ishlar organining mansabdor shaxsi zoʻravonlik sodir etgan yoxud uni sodir etishga moyil boʻlgan shaxsni himoya orderining shartlari va uni bajarmaslik oqibatlari hamda zoʻravonlik xulq-atvorini oʻzgartirish boʻyicha tuzatish dasturlaridan oʻtish zarurati bilan tanishtiradi.

Himoya orderi vakolatli davlat organi bilan kelishilgan holda, tegishli hududda zoʻravonlikning yakka tartibdagi profilaktikasini amalga oshirish uchun masʼul boʻlgan ichki ishlar organining mansabdor shaxsi tomonidan xavf darajasini baholashga asoslangan zoʻravonlik fakti yoki uning sodir etilishi tahdidi aniqlangan paytdan eʼtiboran yigirma toʻrt soat ichida oʻttiz kun muddatgacha beriladi va rasmiylashtirilgan paytdan eʼtiboran kuchga kiradi.

Tegishli hududda zoʻravonlikning yakka tartibdagi profilaktikasini amalga oshirish uchun masʼul boʻlgan ichki ishlar organining mansabdor shaxsi himoya orderini olganidan keyin zudlik bilan uni amalga oshirish boʻyicha choralar koʻrishi shart.

Zoʻravonlik sodir etganlikda aybdor shaxs himoya orderini olish toʻgʻrisidagi tegishli hujjatni imzolashni rad etgan taqdirda, himoya orderini topshirayotgan ichki ishlar organining mansabdor shaxsi tomonidan xolislar ishtirokida dalolatnoma tuziladi.

Agar zoʻravonlikdan jabrlanuvchi hamda zoʻravonlik sodir etgan yoxud uni sodir etishga moyil boʻlgan shaxs bir joyda ishlasa yoki oʻqisa, tegishli hududda zoʻravonlikning yakka tartibdagi profilaktikasini amalga oshirish uchun masʼul boʻlgan ichki ishlar organining mansabdor shaxsi tomonidan jabrlanuvchiga himoya orderi berilganidan keyin bir ish kuni ichida zoʻravonlikdan jabrlanuvchining ish yoki oʻqish joyiga, agar zoʻravonlik sodir etgan yoxud uni sodir etishga moyil boʻlgan shaxs tashkilot rahbari boʻlsa, yuqori turuvchi organga, zoʻravonlikdan jabrlanuvchi va zoʻravonlik sodir etgan yoxud uni sodir etishga moyil boʻlgan shaxs oʻrtasidagi bevosita aloqani taqiqlash toʻgʻrisida taqdimnoma yuboriladi.

Zoʻravonlikdan jabrlanuvchi taʼlim olayotgan yoki ishlayotgan tashkilot rahbari taqdimnomani olganidan keyin zoʻravonlikdan jabrlanuvchi hamda zoʻravonlik sodir etgan yoki uni sodir etishga moyil boʻlgan shaxs oʻrtasidagi bevosita aloqani bartaraf etishga qaratilgan chora-tadbirlarni uch ish kuni ichida koʻrishi shart.

Agar tahdid hali bartaraf etilmagan boʻlsa, himoya orderining amal qilish muddati zoʻravonlikdan jabrlanuvchining yoki uning qonuniy vakilining arizasiga koʻra, jinoyat ishlari boʻyicha sud tomonidan koʻpi bilan bir yilga uzaytirilishi mumkin. Bunda himoya orderining amal qilish muddati zoʻravonlikdan jabrlanuvchi oʻn sakkiz yoshga toʻlgach tugashi hisobga olingan holda uzaytirilishi kerak.

Himoya orderini berish yoki himoya orderi berilishini yoxud uning amal qilish muddati uzaytirilishini rad etish ustidan sudga shikoyat qilinishi mumkin.

Himoya orderi talablarining ijrosi ustidan nazorat tegishli hududda zoʻravonlikning yakka tartibdagi profilaktikasini amalga oshirish uchun masʼul boʻlgan ichki ishlar organining mansabdor shaxsi va vakolatli davlat organi tomonidan amalga oshiriladi.

Zoʻravonlikdan jabrlanuvchiga himoya orderini berish tartibi, zoʻravonlikdan jabrlanuvchiga nisbatan zoʻravonlik xavfi darajasini baholash mezonlari va himoya orderining shakli Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

33-modda. Himoya orderining amal qilish muddatini uzaytirish

Zoʻravonlik tahdidi yoki uni sodir etish tahdidi bartaraf etilmagan taqdirda, tegishli hududda zoʻravonlikning yakka tartibdagi profilaktikasini amalga oshirish uchun masʼul boʻlgan ichki ishlar organining mansabdor shaxsi tomonidan zoʻravonlikdan jabrlanuvchining qonuniy vakilining yoki zoʻravonlikdan jabrlanuvchining arizasiga koʻra himoya orderining amal qilish muddatini uzaytirish toʻgʻrisidagi materiallar bir ish kuni ichida tayyorlanadi hamda himoya orderining amal qilish muddatini uzaytirish toʻgʻrisidagi iltimosnoma rasmiylashtirilgan holda, zoʻravonlikdan jabrlanuvchining yashash joyidagi jinoyat ishlari boʻyicha tuman (shahar) sudiga yuboriladi.

Himoya orderining amal qilish muddatini uzaytirish toʻgʻrisidagi iltimosnoma qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda, materiallar kelib tushgan paytdan eʼtiboran yigirma toʻrt soat ichida yopiq sud majlisida zoʻravonlikdan jabrlanuvchi, zoʻravonlikdan jabrlanuvchining qonuniy vakili yoki zoʻravonlikdan jabrlanuvchini oʻz qaramogʻida olgan boshqa shaxs hamda zoʻravonlik sodir etgan yoki uni sodir etishga moyil boʻlgan shaxs, mazkur shaxsning qonuniy vakili hozirligida koʻrib chiqiladi.

Iltimosnomani sudda koʻrib chiqishda advokat ishtirok etishi mumkin.

Zoʻravonlikdan jabrlanuvchining hamda zoʻravonlik sodir etgan yoki uni sodir etishga moyil boʻlgan shaxsning sud majlisiga kelishi ichki ishlar organi xodimining kuzatuvi ostida amalga oshiriladi.

Zoʻravonlik sodir etgan yoki uni sodir etishga moyil boʻlgan shaxsning sud majlisida uzrsiz sabablarga koʻra hozir boʻlmaganligi ishni koʻrib chiqishga monelik qilmaydi. Agar sud mazkur shaxsning sudda hozir boʻlishini shart deb topsa, sud uni majburan olib kelish toʻgʻrisida ajrim chiqarishi mumkin. Ushbu talab shaxsning ishtirok etishi qonunchilikka muvofiq majburiy boʻlgan qonuniy vakiliga nisbatan ham tatbiq etiladi.

Sudya ish materiallari bilan tanishib chiqqanidan keyin sud himoya orderining amal qilish muddatini uzaytirish toʻgʻrisida yoki himoya orderining amal qilish muddatini uzaytirish haqidagi iltimosnomani qanoatlantirishni rad etish toʻgʻrisida qaror chiqaradi.

Himoya orderining amal qilish muddatini uzaytirish toʻgʻrisidagi qarorda quyidagilar koʻrsatiladi:

himoya orderining amal qilish muddatini uzaytirish toʻgʻrisidagi qaror qabul qilingan vaqt va joy haqidagi maʼlumotlar, qarorni qabul qilgan sudning nomi, sudyaning, taraflarning, ishda ishtirok etgan boshqa shaxslarning familiyasi, ismi va otasining ismi;

zoʻravonlikdan jabrlanuvchining hamda zoʻravonlik sodir etgan yoki uni sodir etishga moyil boʻlgan shaxsning, shuningdek ularning qonuniy vakillarining familiyasi, ismi va otasining ismi, tugʻilgan sanasi va joyi, mashgʻulotining turi hamda yashash joyi;

himoya orderining amal qilish muddatini uzaytirish toʻgʻrisidagi qarorni qabul qilish uchun asos boʻlib xizmat qilgan holatlar;

zoʻravonlik sodir etgan yoki uni sodir etishga moyil boʻlgan shaxsga nisbatan qoʻllanilgan, ushbu Qonunning 35-moddasida nazarda tutilgan cheklovlarning roʻyxati;

himoya orderining amal qilish muddati.

Sudning himoya orderining amal qilish muddatini uzaytirish toʻgʻrisidagi qarori oʻqib eshittirilgan paytdan eʼtiboran kuchga kiradi va ichki ishlar organlari tomonidan darhol ijro etiladi.

Sudya zoʻravonlik sodir etgan yoki uni sodir etishga moyil boʻlgan shaxsga, mazkur shaxsning qonuniy vakiliga qaror ustidan shikoyat qilish tartibi va muddatini, shuningdek himoya orderi talablarini hamda ularni bajarilmaslik oqibatlarini tushuntiradi.

Qarorning koʻchirma nusxasi zoʻravonlikning yakka tartibdagi profilaktikasini amalga oshirish uchun masʼul boʻlgan ichki ishlar organining mansabdor shaxsiga, zoʻravonlikdan jabrlanuvchiga, vakolatli davlat organiga, shuningdek zoʻravonlik sodir etgan yoki uni sodir etishga moyil boʻlgan shaxsga darhol topshiriladi.

Ular sud majlisiga kelmagan taqdirda, qarorning koʻchirma nusxasi bir sutka ichida pochta orqali taraflarga yuboriladi.

Sudning himoya orderining amal qilish muddatini uzaytirish toʻgʻrisidagi qarori yoki himoya orderining amal qilish muddatini uzaytirish haqidagi iltimosnomani qanoatlantirishni rad etish toʻgʻrisidagi qarori ustidan zoʻravonlikdan jabrlanuvchi, zoʻravonlik sodir etgan yoxud uni sodir etishga moyil boʻlgan shaxs, agar ishda ishtirok etgan boʻlsa, ularning advokati, qonuniy vakili tomonidan yetmish ikki soat ichida apellyatsiya tartibida shikoyat qilinishi mumkin.

Himoya orderining amal qilish muddatini uzaytirish toʻgʻrisidagi qaror ustidan shikoyat qilinishi uning ijro etilishini toʻxtatib turmaydi.

34-modda. Himoya orderining mazmuni

Himoya orderida quyidagilar koʻrsatiladi:

u rasmiylashtirilgan sana va joy;

uni rasmiylashtirish uchun asos boʻlib xizmat qilgan holatlar;

zoʻravonlikdan jabrlanuvchining hamda zoʻravonlik sodir etgan yoki uni sodir etishga moyil boʻlgan shaxsning familiyasi, ismi va otasining ismi, tugʻilgan sanasi va joyi, kasbi hamda yashash joyi;

ushbu Qonunning 35-moddasida nazarda tutilgan cheklovlarning roʻyxati.

Himoya orderida zoʻravonlikdan jabrlanuvchining sudga murojaat qilish huquqi toʻgʻrisidagi, zoʻravonlik sodir etgan yoki uni sodir etishga moyil boʻlgan shaxsning himoya orderi talablarini bajarmaganlik uchun maʼmuriy javobgarligi haqidagi maʼlumotlar koʻrsatiladi.

35-modda. Himoya orderida nazarda tutiladigan cheklovlar

Himoya orderida quyidagi cheklovlar nazarda tutilishi mumkin:

zoʻravonlikdan jabrlanuvchiga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishini taqiqlash;

zoʻravonlik sodir etgan yoki uni sodir etishga moyil boʻlgan shaxsning zoʻravonlikdan jabrlanuvchi bilan aloqasini taqiqlash (ish joylarida va taʼlim muassasalarida zoʻravonlikdan jabrlanuvchining zoʻravonlik sodir etgan yoki uni sodir etishga moyil boʻlgan shaxs bilan bilvosita aloqasiga yoʻl qoʻyiladi);

zoʻravonlik sodir etgan yoki uni sodir etishga moyil boʻlgan shaxsning zoʻravonlikdan jabrlanuvchi bilan bir xonada yoki transport vositasida birga boʻlishini taqiqlash;

zoʻravonlikdan jabrlanuvchining davolanish, maslahat olish xarajatlarining, uni zoʻravonlikdan jabrlanuvchilarga yordam koʻrsatish boʻyicha maxsus markazga joylashtirish xarajatlarining, jabrlanuvchiga yetkazilgan moddiy zararning oʻrnini qoplash, shuningdek maʼnaviy ziyonni kompensatsiya qilish majburiyatini zoʻravonlik sodir etgan shaxsning zimmasiga yuklatish;

zoʻravonlik sodir etgan yoki uni sodir etishga moyil boʻlgan shaxsning qurolni (bundan xizmat quroli mustasno) saqlash va olib yurish huquqini himoya orderining amal qilishi davrida yoki unda koʻrsatilgan muddat davrida cheklash yoxud taqiqlash, shuningdek qurol sotib olish uchun ruxsatnoma olishga doir huquqini taqiqlash.

Himoya orderining amal qilish muddatini uzaytirish toʻgʻrisidagi masalani hal qilishda sud ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan cheklovlardan tashqari quyidagi cheklovlarni qoʻllashga haqli:

zoʻravonlik sodir etgan yoki uni sodir etishga moyil boʻlgan shaxsning muayyan joylarga borishini taqiqlash;

narkologik kasallikdan ambulatoriya yoki statsionar sharoitlarda davolanish kabi majburiyatlardan birini yoki bir nechtasini zoʻravonlik sodir etgan yoki uni sodir etishga moyil boʻlgan shaxsning zimmasiga yuklatish;

zoʻravonlik sodir etgan yoki uni sodir etishga moyil boʻlgan shaxsning zoʻravonlikdan jabrlanuvchi yashaydigan uy-joy maydonidan yoki uning bir qismidan foydalanish, jabrlanuvchining oʻqish yoki ish joyiga yoxud u joylashgan boshqa joylarga yaqinlashish huquqini vaqtinchalik cheklash.

Himoya orderining amal qilish muddati uzaytirilgan taqdirda ushbu moddaning birinchi va ikkinchi qismlarida koʻrsatilgan talablardan tashqari himoya orderiga zoʻravonlik sodir etgan yoki uni sodir etishga moyil boʻlgan shaxsning zoʻravonlik xulq-atvorini oʻzgartirish boʻyicha tuzatish dasturidan oʻtishi toʻgʻrisidagi shart majburiy tartibda kiritiladi.

Agar himoya orderini berish va uning amal qilish muddatini uzaytirish toʻgʻrisidagi masalani koʻrib chiqish chogʻida Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksida nazarda tutilgan jinoyat belgilari aniqlansa, himoya orderini berish va uning amal qilish muddatini uzaytirish toʻgʻrisidagi masalani koʻrib chiqish bilan bir vaqtda ish materiallari jinoiy javobgarlikka tortish haqidagi masalani hal qilish uchun tegishli huquqni muhofaza qiluvchi organga yuboriladi.

36-modda. Zoʻravonlikdan jabrlangan bolalarga va oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolalarga huquqiy, iqtisodiy, ijtimoiy, psixologik, tibbiy va boshqa yordam koʻrsatish

Zoʻravonlikdan jabrlangan bolalarga va oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolalarga quyidagilarni oʻz ichiga oladigan zarur huquqiy, iqtisodiy, ijtimoiy, psixologik, tibbiy va boshqa yordam koʻrsatiladi:

bola olgan, uning kelgusi rivojlanishiga taʼsir koʻrsatadigan ruhiy yoki jismoniy jarohatning salbiy taʼsirini kamaytirish;

hayot sifatini oshirish va ruhiy-hissiy osoyishtalikni taʼminlash;

xulq-atvoridagi ogʻishishlarning yoki oila aʼzolari, tengdoshlari bilan munosabatlaridagi buzilishlarning oldini olish va (yoki) ularning oqibatlarini bartaraf etish;

sogʻliqni tiklash va mustahkamlash;

bolaning reabilitatsiyasini va jamiyatdagi, shu jumladan tengdoshlari guruhidagi, oilaviy muhitdagi ijtimoiy moslashuvini yengillashtirish;

zoʻravonlik sodir etgan shaxsdan moddiy zararning oʻrnini qoplash va maʼnaviy ziyonni kompensatsiya qilish boʻyicha choralar koʻrish;

yuridik yordam koʻrsatish, huquqiy axborot va huquqiy maslahatlar berish;

zoʻravonlik sodir etgan yoki uni sodir etishga moyil boʻlgan shaxs bilan muloqotni cheklash yoki muloqotga toʻsqinlik qilish;

ularning vaqtinchalik xavfsizligini, ularning parvarishini taʼminlash va parvarishini amalga oshiradigan shaxsni tayinlash;

xavfsiz boshpana berish;

qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa choralar.

37-modda. Zoʻravonlikdan jabrlangan bolalarning va oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolalarning oilalarini mustahkamlash hamda qoʻllab-quvvatlash

Zoʻravonlikdan jabrlangan bolalarning va oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolalarning manfaatlarini taʼminlash maqsadida ularning oila aʼzolariga oilalarni mustahkamlash hamda qoʻllab-quvvatlash, shu jumladan bolaning hayotiga yoki sogʻligʻiga bevosita tahdid soluvchi omillarni bartaraf etish boʻyicha xizmatlar koʻrsatiladi. Buning uchun bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilishga doir faoliyatni amalga oshiruvchi davlat organlarining va tashkilotlarning tegishli mutaxassislari jalb etiladi hamda quyidagi xizmatlar koʻrsatiladi:

zoʻravonlik sodir etganlikda aybdor shaxsning hissiy barqarorligini taʼminlash, shuningdek mazkur shaxsning ota-onalik salohiyatini, harakatlari uchun javobgarligini va ularning oqibatlarini anglab yetishi uchun ijtimoiy, psixologik, pedagogik jihatdan qoʻllab-quvvatlash;

bolalarga nisbatan zoʻravonlik, uning bolalar uchun oqibatlari hamda qonunchilikda belgilangan javobgarlik toʻgʻrisida axborot va maslahatlar berish orqali oila aʼzolarining huquqiy savodxonligini oshirish;

zoʻravonlik sodir etgan yoki uni sodir etishga moyil boʻlgan shaxsda ruhiy holat buzilishlari aniqlangan taqdirda, belgilangan tartibda psixiatriya yordamini koʻrsatish;

narkologik kasalliklarga chalingan ota-onalarning narkologiya muassasalarida majburiy davolanishini taʼminlash;

bolalarga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishiga bilvosita taʼsir koʻrsatgan iqtisodiy qiyinchiliklarni bartaraf etish maqsadida ish qidirayotgan shaxslarga va ishsiz shaxslarga xizmatlar koʻrsatish, shu jumladan tadbirkorlikka jalb etish, oʻzini oʻzi band qilishni rivojlantirishga doir faoliyatni tashkil etish, kasbga tayyorlashga, qayta tayyorlashga va malakani oshirishga yuborish hamda boshqa choralar koʻrish orqali oilalarning moliyaviy barqarorligini taʼminlashga koʻmaklashish;

bolalarga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi tahdidi hisobga olingan holda qonunchilikda taqiqlanmagan hamda xavf omillarini bartaraf etishga, oilalarni mustahkamlash va qoʻllab-quvvatlashga qaratilgan boshqa xizmatlarni koʻrsatish.

38-modda. Bolani ota-onasidan (ularning biridan) yoki uni oʻz qaramogʻiga olgan boshqa shaxslardan olib qoʻyish

Bolaning hayoti va sogʻligʻi bevosita xavf ostida qolganda vakolatli davlat organi bolani ota-onasidan (ularning biridan) yoki uni oʻz qaramogʻiga olgan boshqa shaxslardan zudlik bilan olib qoʻyishga doir choralar koʻrishga haqlidir. Bolani zudlik bilan olib qoʻyish fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organining tegishli hujjatiga asosan profilaktika inspektori ishtirokida amalga oshiriladi.

Bola olib qoʻyilganda vakolatli davlat organi zudlik bilan prokurorga xabar berishi, bolaning vaqtincha joylashtirilishini taʼminlashi va fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi tomonidan bolani olib qoʻyish haqida hujjat qabul qilinganidan keyin yetti kun ichida ota-onalik huquqini cheklash toʻgʻrisida sudga daʼvo bilan murojaat etishi shart.

Bola ota-onasidan (ularning biridan) yoki uni oʻz qaramogʻiga olgan boshqa shaxslardan olib qoʻyilganda, u quyidagi joylarga (joylashtirish ustuvorligi tartibida) joylashtirilishi mumkin:

bolaning manfaatlariga muvofiq shart-sharoitlar yarata oladigan ota-onaning birinikiga;

bolaning qarindoshlarinikiga;

bolaga gʻamxoʻrlik koʻrsatish istagini bildirgan shaxsnikiga;

vakolatli davlat organining hisobida turgan shaxslarnikiga;

tibbiyot muassasasiga (bolaning sogʻligʻida muammolar boʻlganda);

zoʻravonlikdan jabrlanuvchilar uchun ixtisoslashtirilgan muassasalarga.

Agar bolani oilaga joylashtirish imkoniyati boʻlmasa, uni ixtisoslashtirilgan muassasaga joylashtirish eng oxirgi choradir.

Sud tomonidan ota-onalarning ota-onalik huquqini cheklash toʻgʻrisida qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran bolaning ushbu moddaning uchinchi qismida nazarda tutilgan joylarda boʻlishi muddati himoya qilish rejasida belgilanadi.

39-modda. Zoʻravonlikdan jabrlangan yoki zoʻravonlikka guvoh boʻlgan bolalarga jinoyat ishini yuritishda maxsus himoya choralarini taqdim etish

Jinoyat ishini yuritishda zoʻravonlikdan jabrlangan yoki zoʻravonlikka guvoh boʻlgan bolalarning quyidagi maxsus himoya choralari nazarda tutiladi:

tergov organlarida va sudlarda bolalar uchun alohida kutish joylarini tashkil etish, shuningdek soʻroq qilish uchun stenografiya, videokuzatuv, audio- va video qayd etish tizimlari bilan jihozlangan alohida maxsus xonalarni tashkil etish;

zoʻravonlikdan jabrlangan yoki zoʻravonlikka guvoh boʻlgan bolalar bilan ishlash boʻyicha maxsus bilim va koʻnikmalarga ega mutaxassislarning protsessual harakatlar davomida ishtirok etishini taʼminlash;

zoʻravonlikdan jabrlangan yoki zoʻravonlikka guvoh boʻlgan bolalarning huquq va majburiyatlarini hamda ish bilan bogʻliq boʻlgan har qanday axborotni bolalar tushunadigan va ularning yoshiga hamda rivojlanishiga mos boʻlgan tilda tushuntirish;

zoʻravonlikdan jabrlangan yoki zoʻravonlikka guvoh boʻlgan bolalarning koʻrsatuvlarini oldindan mustahkamlab qoʻyish;

zoʻravonlikdan jabrlangan yoki zoʻravonlikka guvoh boʻlgan bolalarning protsessual harakatlar vaqtida gumon qilinuvchi, ayblanuvchi va sudlanuvchi bilan toʻgʻridan-toʻgʻri aloqa bogʻlashi uchun taqiq belgilash;

zoʻravonlikdan jabrlangan yoki zoʻravonlikka guvoh boʻlgan bolalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarning maxfiyligini jinoyat ishini yuritishning barcha bosqichlarida taʼminlash.

40-modda. Bolalarga nisbatan zoʻravonlik sodir etgan yoki uni sodir etishga moyil boʻlgan shaxsning xulq-atvorini tuzatishga qaratilgan tadbirlar

Zoʻravonlikning takroran sodir etilishining oldini olish hamda zoʻravonlikdan jabrlanuvchining xavfsizligini taʼminlash maqsadida bolalarga nisbatan zoʻravonlik sodir etgan yoki uni sodir etishga moyil boʻlgan shaxsning xulq-atvorini oʻzgartirish yuzasidan psixologik va ijtimoiy yordam koʻrsatishga doir chora-tadbirlar amalga oshiriladi.

Bolalarga nisbatan zoʻravonlik sodir etgan yoki uni sodir etishga moyil boʻlgan shaxs zoʻravonlik xulq-atvorini oʻzgartirish boʻyicha tuzatish dasturidan oʻtadi.

Bolalarga nisbatan zoʻravonlik sodir etgan yoki uni sodir etishga moyil boʻlgan shaxsda ruhiy holatning buzilishi mavjud boʻlgan taqdirda, unga nisbatan qonunchilikda belgilangan tartibda tibbiy yoʻsindagi majburlov choralari qoʻllanilishi mumkin.

Bolalarga nisbatan zoʻravonlik sodir etgan yoki uni sodir etishga moyil boʻlgan shaxsning zoʻravonlik xulq-atvorini oʻzgartirish boʻyicha tuzatish dasturidan oʻtish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

41-modda. Sogʻliqqa, jinsiy erkinlikka, oilaga, yoshlarga va axloqqa qarshi jinoyatlar sodir etgan shaxslarning huquqlarini cheklash

Qoʻllanilgan jazo chorasidan, sudlanganlik holati tugatilganligidan yoki olib tashlanganligidan hamda oʻziga nisbatan amnistiya akti yoki afv etish qoʻllanilganligidan qatʼi nazar, qasddan odam oʻldirganlik, oʻn sakkiz yoshga toʻlmagan jabrlanuvchining nomusiga tekkanlik yoki unga nisbatan zoʻrlik ishlatib, jinsiy ehtiyojni gʻayritabiiy usulda qondirganlik, oʻn sakkiz yoshga toʻlmagan shaxsni jinsiy aloqada boʻlish yoki jinsiy ehtiyojni gʻayritabiiy usulda qondirish bilan bogʻliq holda jinsiy aloqa qilishga majbur etganlik, oʻn olti yoshga toʻlmagan shaxs bilan jinsiy aloqa qilganlik yoki jinsiy ehtiyojni gʻayritabiiy usulda qondirganlik yoki unga nisbatan uyatsiz-buzuq harakatlar qilganlik, voyaga yetmagan shaxs tavsiflangan yoki tasvirlangan pornografik mahsulotni tarqatish, reklama qilish, namoyish etish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi hududiga olib kirganlik, xuddi shuningdek uni tayyorlaganlik, tarqatganlik, reklama qilganlik, namoyish etganlik yoxud voyaga yetmagan shaxsni pornografik xususiyatga ega harakatlarning ijrochisi sifatida jalb etganlik, voyaga yetmagan shaxsni jalb etgan holda qoʻshmachilik qilganlik, fohishaxonalarni tashkil etganlik yoki saqlaganlik uchun ilgari hukm qilingan shaxslarning taʼlim, tarbiya, bolalar sogʻlomlashtirish, sport va ijodiy tashkilotlarida ishlashi hamda bolalar bilan bevosita ishlashni nazarda tutuvchi faoliyat turlari bilan shugʻullanishi taqiqlanadi.

Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan shaxslar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar maxsus reyestrga kiritiladi va mazkur shaxslar maxsus reyestrda boʻlgan davrda ichki ishlar organlarining profilaktik hisobida turadi.

Maxsus reyestrga kiritilgan shaxslar doimiy yashash joyi yoki ish joyi oʻzgarganida, bu haqda tegishli ichki ishlar organlariga xabar berishi shart.

Maxsus reyestrni shakllantirish va yuritish, shuningdek undan axborot olish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

42-modda. Maʼlumotlarning maxfiyligi

Zoʻravonlikdan jabrlanuvchiga yordam koʻrsatgan shaxslarga maʼlum boʻlib qolgan barcha shaxsga doir maʼlumotlar shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisidagi qonunchilik bilan qoʻriqlanadi.

Zoʻravonlikdan jabrlanuvchining shaxsiga doir maʼlumotlari ishonib topshirilgan yoxud kasbiy, xizmat yoki mehnat majburiyatlarini bajarishi munosabati bilan bu maʼlumotlar oʻziga maʼlum boʻlib qolgan, ushbu maʼlumotlarni oshkor etishga yoʻl qoʻygan shaxslar qonunda nazarda tutilgan javobgarlikka tortiladi.

4-bob. Bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilishda ota-onalarning (ular oʻrnini bosuvchi shaxslarning), taʼlim muassasalari vakillarining hamda taʼlim oluvchilarning ishtirok etishi

43-modda. Bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilishda ota-onalarning (ular oʻrnini bosuvchi shaxslarning) ishtirok etishi

Bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish maqsadida ota-onalar (ularning oʻrnini bosuvchi shaxslar) quyidagilar yuzasidan choralar koʻradi:

bolalarning hayoti va sogʻligʻini muhofaza qilish;

bolaning toʻlaqonli va har tomonlama kamol topishi uchun mehr va gʻamxoʻrlik koʻrsatish;

bolaning imkoniyatlarini amalga oshirishi va oʻz oʻrnini topishi, shuningdek bolaning mansublikka boʻlgan ehtiyoji qondirilishi uchun sharoitlar yaratish;

bolalarga nisbatan sodir etilgan zoʻravonlik toʻgʻrisida bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilishga doir faoliyatni amalga oshiruvchi davlat organlari va tashkilotlarni xabardor qilish;

bolaga oʻz huquqlari va majburiyatlari toʻgʻrisidagi bilimlarni, shuningdek oʻz huquqlari va erkinliklarini amalga oshirishda boshqa shaxslarning huquqlari va erkinliklari hurmat qilinishini singdirish;

bolalarni pornografik xususiyatga ega, shafqatsizlik va zoʻravonlik alomatlarini oʻz ichiga olgan, inson qadr-qimmatini tahqirlovchi, jinoyatlar sodir etishga undovchi axborotdan hamda bolalar sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi boshqa axborotdan himoya qilish.

Bolalarni tarbiyalash usullari mensimaslik, shafqatsizlik, qoʻpollikdan, insoniy qadr-qimmatni kamsituvchi muomaladan, bolalarni haqoratlash yoki ekspluatatsiya qilishdan xoli boʻlishi kerak.

44-modda. Taʼlim muassasalarida bolalarga nisbatan zoʻravonlikka yoʻl qoʻymaslik

Taʼlim dasturlari bolalarga nisbatan va bolalar oʻrtasida zoʻravonlikning, shu jumladan taʼqib etishning (bullingning) oldini olishga, shuningdek bolalarning huquqlari va qonuniy manfaatlariga nisbatan mensimaslik bilan munosabatda boʻlishga barham berishga koʻmaklashishi kerak.

Taʼlim muassasalarida intizomiy jazo choralari sifatida zoʻravonlikning har qanday shakllarini, shu jumladan jismoniy jazolarni va boshqa shafqatsiz yoki qadr-qimmatni kamsituvchi muomala va jazo turlarini qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi.

Taʼlim muassasalarida bolalarga nisbatan va bolalar oʻrtasida zoʻravonlikning, shu jumladan taʼqib etishning (bullingning) oldini olish, shuningdek zoʻravonlikni qoʻllash faktlari yuzasidan tegishli chora-tadbirlar koʻrish boʻyicha dasturlar va mexanizmlar joriy etiladi. Bunday chora-tadbirlar taʼlim muassasasining ichki tartib-qoidalariga, ustavlariga va ish rejalariga kiritiladi.

Taʼlim muassasalarida bolalarga nisbatan zoʻravonlikning oldini olish uchun masʼul boʻlgan shaxslar tayinlanadi.

Bolalarni zoʻravonlikdan himoya qilish maqsadida taʼlim muassasasi rahbariyati bolalarga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishiga imkon beruvchi sabablarni va shart-sharoitlarni bartaraf etish, taʼlim muassasasida inson huquqlari va qadr-qimmatini hurmat qilishga asoslangan, zoʻravonlikdan xoli boʻlgan munosabatlarni shakllantirish, xavfsiz va ijobiy psixologik muhitni tashkil etish hamda taʼminlash choralarini koʻrishi shart.

Bolalarni zoʻravonlikdan himoya qilish maqsadida taʼlim muassasasi xodimlari taʼlim oluvchilar, ota-onalar (ularning oʻrnini bosuvchi shaxslar), pedagogik jamoaning aʼzolari bilan muloqot qilishda taʼlim muassasasining ichki tartib-qoidalariga, pedagogik odob-axloq qoidalariga qatʼiy rioya etishi, barcha taʼlim oluvchilarga teng munosabatda boʻlinishini taʼminlashi, sinfdagi psixologik muhitni baholashi va yaxshilashi, taʼlim oluvchilar bilan suhbatlar oʻtkazishi hamda ota-onalarga (ularning oʻrnini bosuvchi shaxslarga) maslahatlar berish uchun psixologlar va psixolog inspektorlar bilan yaqin hamkorlikni taʼminlashi shart.

Bolalarni zoʻravonlikdan himoya qilish maqsadida taʼlim muassasasi oʻquvchilari taʼlim muassasasining ichki tartib-qoidalariga rioya etishi, bolalarga nisbatan zoʻravonlik hollarining oldini olish maqsadida tashkil qilingan treninglarda ishtirok etishi, agar zoʻravonlikka guvoh boʻlsa yoki bu haqda axborotga ega boʻlsa, taʼlim muassasasining rahbariyatini albatta xabardor etishi shart.

5-bob. Yakunlovchi qoidalar

45-modda. Zoʻravonlikdan jabrlangan bolalar va oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolalar, shuningdek zoʻravonlik sodir etgan yoki uni sodir etishga moyil boʻlgan shaxslar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar

Zoʻravonlikdan jabrlangan bolalar va oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolalar, shuningdek zoʻravonlik sodir etgan yoki uni sodir etishga moyil boʻlgan shaxslar haqidagi maʼlumotlar bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilishga doir faoliyatni amalga oshiruvchi davlat organlari va tashkilotlar tomonidan “Shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunida belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligining yagona elektron maʼlumotlar bazasiga kiritiladi.

46-modda. Bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish boʻyicha chora-tadbirlarni moliyalashtirish

Bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish boʻyicha chora-tadbirlarni moliyalashtirish tegishli davlat organlari hamda tashkilotlarning mablagʻlari, xalqaro tashkilotlar, xorijiy davlatlar va boshqa donorlarning grantlari hamda texnik koʻmagi mablagʻlari, shuningdek qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshirilishi mumkin.

47-modda. Bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik

Bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

48-modda. Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartirishlar kiritish

1. Oʻzbekiston Respublikasining 1994-yil 22-sentabrda qabul qilingan 2015-XII-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksi (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1995-yil, № 3, 6-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1995-yil, № 9, 193-modda, № 12, 269-modda; 1996-yil, № 5-6, 69-modda, № 9, 144-modda; 1997-yil, № 2, 56-modda, № 4-5, 126-modda, № 9, 241-modda; 1998-yil, № 3, 38-modda, № 5-6, 102-modda, № 9, 181-modda; 1999-yil, № 1, 20-modda, № 5, 124-modda, № 9, 229-modda; 2000-yil, № 5-6, 153-modda, № 7-8, 217-modda; 2001-yil, № 1-2, 23-modda, № 9-10, 165, 182-moddalar; 2002-yil, № 1, 20-modda, № 9, 165-modda; 2003-yil, № 1, 8-modda, № 5, 67-modda, № 9-10, 149-modda; 2004-yil, № 1-2, 18-modda, № 5, 90-modda, № 9, 171-modda; 2005-yil, № 1, 18-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2005-yil, № 9, 312-modda, № 12, 413, 417, 418-moddalar; 2006-yil, № 6, 261-modda, № 9, 498-modda, № 10, 536-modda, № 12, 656, 659-moddalar; 2007-yil, № 4, 158, 159, 164, 165-moddalar, № 9, 416, 421-moddalar, № 12, 596, 604, 607-moddalar; 2008-yil, № 4, 181, 189, 192-moddalar, № 9, 486, 488-moddalar, № 12, 640, 641-moddalar; 2009-yil, № 1, 1-modda, № 9, 334, 335, 337-moddalar, № 10, 380-modda, № 12, 462, 468, 470, 472, 474-moddalar; 2010-yil, № 5, 175, 179-moddalar, № 6, 231-modda, № 9, 335, 339, 341-moddalar, № 10, 380-modda, № 12, 468, 473, 474-moddalar; 2011-yil, № 1, 1-modda, № 4, 104, 105-moddalar, № 9, 247, 252-moddalar, № 12/2, 365-modda; 2012-yil, № 4, 108-modda, № 9/1, 242-modda, № 12, 336-modda; 2013-yil, № 4, 98-modda, № 10, 263-modda; 2014-yil, № 1, 2-modda, № 5, 130-modda, № 9, 244-modda, № 12, 341, 343-moddalar; 2015-yil, № 6, 228-modda, № 8, 310, 312-moddalar, № 12, 452-modda; 2016-yil, № 1, 2-modda, № 4, 125-modda, № 9, 276-modda, № 12, 383, 385-moddalar; 2017-yil, № 4, 137-modda, № 6, 300-modda, № 9, 510-modda, № 10, 605-modda; 2018-yil, № 1, 1, 4, 5-moddalar, № 4, 224-modda, № 7, 430, 431, 432-moddalar, № 10, 671, 673, 679-moddalar; 2019-yil, № 1, 1, 3, 5-moddalar, № 2, 47-modda, № 3, 161, 165, 166-moddalar, № 5, 259, 261, 267, 268-moddalar, № 7, 386-modda, № 8, 469, 471-moddalar, № 9, 591, 592-moddalar, № 10, 674, 676-moddalar, № 11, 787, 791-moddalar, № 12, 880, 891-moddalar; 2020-yil, № 1, 4-modda, № 3, 203, 204-moddalar, № 7, 449-modda, № 9, 539, 540-moddalar, № 10, 593, 596-moddalar, № 11, 651-modda, № 12, 691-modda; 2021-yil, № 1, 5, 7, 12, 13, 14-moddalar, № 2, 142-modda, № 3, 217-modda, № 4, 290, 293-moddalar; 4-songa ilova, № 8, 800, 802, 803-moddalar, № 9, 903-modda, № 10, 966, 967, 968, 973-moddalar, № 11, 1066-modda; 2022-yil, № 1, 1, 2-moddalar, № 2, 80, 81-moddalar, № 3, 215, 216-moddalar, № 4, 337-modda, № 5, 464, 465, 466, 467-moddalar, № 8, 787-modda, № 10, 981, 984-moddalar, № 12, 1188-modda; 2023-yil, № 3, 184, 185, 188, 189-moddalar, № 4, 265, 266, 268-moddalar, № 5, 319, 320-moddalar, № 7, 533, 534, 535, 537, 539-moddalar, № 8, 634-modda, № 10, 798-modda, № 11, 921, 923, 924-moddalar, № 12, 1004-modda; 2024-yil, № 1, 5, 7, 8, 9-moddalar, № 2, 102, 111, 115, 116-moddalar, № 3, 243, 246-moddalar) 14-moddasining ikkinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Ana shu shaxslar mazkur Kodeksning 61, 116 1 , 116 2 , 116 3 , 125, 125 1 , 126, 127, 128, 128 1 , 128 2 , 128 3 , 128 4 , 128 5 , 128 6 , 129, 130, 131, 132, 133, 134, 135, 135 1 , 136, 138, 183, 185, 185 1 , 185 2 , 185 3 , 194, 194 1 , 196 1 , 206 1 , 209 1 , 218, 220, 221-moddalarida nazarda tutilgan maʼmuriy huquqbuzarliklarni sodir etgan taqdirda, ular umumiy asoslarda maʼmuriy javobgarlikka tortiladi. Sodir etilgan huquqbuzarlikning xususiyatini va huquqbuzarning shaxsini hisobga olgan holda mazkur shaxslarga nisbatan (bundan ushbu Kodeksning 194, 194 1 va 196 1 -moddalarida nazarda tutilgan huquqbuzarliklarni sodir etgan shaxslar mustasno) ishlar bolalar masalalari boʻyicha tuman (shahar) komissiyalari ixtiyoriga berilishi mumkin, ushbu Kodeksning 61, 206 1 -moddalarida nazarda tutilgan huquqbuzarliklarni sodir etgan shaxslarning ishlari esa shu komissiyalarga berilishi lozim”.

2. Oʻzbekiston Respublikasining 2020-yil 6-yanvarda qabul qilingan “Davlat boji toʻgʻrisida”gi OʻRQ-600-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2020-yil, № 1, 1-modda; № 3, 201-modda, № 5, 298-modda, № 10, 593-modda, № 12, 691-modda; 2021-yil, № 1, 13-modda, 4-songa ilova, № 7, 661-modda, № 8, 800, 803-moddalar, № 10, 968-modda; 2022-yil, № 2, 76-modda, № 3, 214, 216-moddalar, № 4, 340-modda, № 5, 463, 464, 467-moddalar, № 12, 1186-modda; 2023-yil, № 2, 103-modda, № 3, 186-modda, № 4, 265, 269-moddalar, № 6, 444, 445-moddalar, № 7, 538-modda, № 9, 710-modda; 2024-yil, № 1, 5, 6, 7-moddalar, № 2, 101, 105, 107, 108, 111, 112-moddalar) 8-moddasining birinchi qismi quyidagi mazmundagi 5 3 -band bilan toʻldirilsin:

“5 3 ) daʼvogarlar — zoʻravonlikdan jabrlangan bolaga (bolalarga) yetkazilgan moddiy zararning oʻrnini qoplash va maʼnaviy ziyonni kompensatsiya qilish toʻgʻrisidagi daʼvolar yuzasidan”.

49-modda. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligi, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Bola huquqlari boʻyicha vakili (Bolalar ombudsmani) va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

50-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

ushbu Qonun 27-moddasining oltinchi qismida nazarda tutilgan Bolalarni zoʻravonlikning barcha shakllaridan himoya qilishga doir faoliyatni amalga oshiruvchi davlat organlarining va tashkilotlarning bolalarga nisbatan zoʻravonlik hollarini aniqlash, ular toʻgʻrisida xabardor qilish hamda bolalarga nisbatan zoʻravonlik sodir etgan shaxslarga nisbatan taʼsir choralarini qoʻllash yuzasidan idoralararo hamkorligi tartibini ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran olti oy ichida ishlab chiqsin hamda tasdiqlasin;

ushbu Qonun 29-moddasining oltinchi qismida nazarda tutilgan Zoʻravonlikdan jabrlangan bolalarning va oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolalarning hayotiy vaziyatini baholash tartibi va mezonlarini ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran olti oy ichida ishlab chiqsin hamda tasdiqlasin;

ushbu Qonun 31-moddasining toʻrtinchi qismida nazarda tutilgan Zoʻravonlikdan jabrlangan bolalarni yoki oʻziga nisbatan zoʻravonlik sodir etilishi xavfi ostida boʻlgan bolalarni himoya qilish rejasini ishlab chiqish, amalga oshirish va monitoring qilish tartibini ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran olti oy ichida ishlab chiqsin hamda tasdiqlasin;

ushbu Qonun 32-moddasining oʻn toʻrtinchi qismida nazarda tutilgan Zoʻravonlikdan jabrlanuvchiga himoya orderini berish tartibini, zoʻravonlikdan jabrlanuvchiga nisbatan zoʻravonlik xavfi darajasini baholash mezonlarini va himoya orderining shaklini ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran olti oy ichida ishlab chiqsin hamda tasdiqlasin;

ushbu Qonun 40-moddasining toʻrtinchi qismida nazarda tutilgan Bolalarga nisbatan zoʻravonlik sodir etgan yoki uni sodir etishga moyil boʻlgan shaxsning zoʻravonlik xulq-atvorini oʻzgartirish boʻyicha tuzatish dasturidan oʻtishi tartibini ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran olti oy ichida ishlab chiqsin hamda tasdiqlasin;

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

51-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi

Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran olti oy oʻtgach kuchga kiradi.

Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2024-yil 14-noyabr,

OʻRQ-996-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 14.11.2024-y., 03/24/996/0921-son)

lex.uz

Закон Республики Узбекистан

О защите детей от всех форм насилия

Принят Законодательной палатой 31 мая 2024 года Одобрен Сенатом 15 августа 2024 года

Глава 1. Общие положения

Статья 1. Цель настоящего Закона

Целью настоящего Закона является регулирование отношений в сфере защиты детей от всех форм насилия.

Статья 2. Законодательство о защите детей от всех форм насилия

Законодательство о защите детей от всех форм насилия состоит из настоящего Закона и иных актов законодательства.

Если международным договором Республики Узбекистан установлены иные правила, чем те, которые предусмотрены законодательством Республики Узбекистан о защите детей от всех форм насилия, то применяются правила международного договора.

Статья 3. Насилие над детьми

Насилием над детьми признаются действия (бездействие), посягающие на жизнь, здоровье, половую неприкосновенность, честь, достоинство и другие охраняемые законом права и свободы ребенка, которые причиняют или могут причинить физические или психологические страдания и противоречат его базовым потребностям, в том числе действия (бездействие), осуществляемые с использованием сетей телекоммуникаций и всемирной информационной сети Интернет.

Физическое насилие, половое насилие, психологическое насилие, отсутствие заботы, эксплуатация и травля (буллинг) являются формами насилия над детьми. Все формы насилия над детьми запрещены и преследуются законом.

Физическим насилием над детьми признается причинение телесных повреждений различной степени тяжести, оставление их в опасности, неоказание помощи детям, находящимся в опасном состоянии для их жизни и здоровья и совершение других правонарушений насильственного характера либо применение физического воздействия, посягающее на жизнь, здоровье или свободу детей.

Половым насилием над детьми признается посягательство на половую неприкосновенность ребенка путем совершения в отношении него действий сексуального характера, в том числе изнасилование, насильственное удовлетворение половой потребности в противоестественной форме, понуждение к вступлению в половую связь, вступление в половую связь с лицом, не достигшим шестнадцатилетнего возраста, вовлечение несовершеннолетнего в качестве исполнителя в действия порнографического характера, сводничество, организация притонов разврата с привлечением несовершеннолетнего либо совершения в отношении него развратных действий, совершение действий сексуального характера путем обмана или злоупотребления доверием либо с использованием беспомощного состояния, сексуальное домогательство, а также любые иные действия сексуального характера, запрещенные законом.

Психологическим насилием над детьми признается оскорбление детей, клевета, угроза, унижение их чести и достоинства, их унижение, а также форма насилия, выражающийся в других действиях, направленных на ограничение базовых потребностей детей, в том числе действия (бездействие), вызвавшие у жертвы насилия опасения за свою безопасность, повлекшее неспособность защитить себя или причинившие вред психическому здоровью.

Отсутствием заботы признается неудовлетворение базовых потребностей ребенка, находящегося на попечении родителей (лиц, их заменяющих или присматривающих за ребенком), обладающих необходимыми возможностями, знаниями и навыками, включая возможность пользования соответствующими услугами (государственных, медицинских, образовательных, социальных и других услуг) для этого, приводящее к нарушениям здоровья, физического, умственного и нравственного развития ребенка.

Эксплуатацией детей признаются использование ребенка в экономических, сексуальных и иных целях, в том числе торговля людьми, вовлечение в антисоциальное поведение и попрошайничество, сексуальная эксплуатация, а также использование ребенка путем его принуждения с применением физического или психологического воздействия для вступления в брак или сожительства, получения определенного религиозного образования, принуждения к труду в любой форме, создающего угрозу здоровью, безопасности, нравственности, умственному и физическому развитию ребенка, в том числе его образованию.

Травлей (буллингом) признается использование группой детей или одним ребенком оскорбительных прозвищ в отношении другого ребенка или детей, ограничение (бойкот) любого общения с ним (с ними), отнятие и (или) причинение вреда его (их) имуществу, публичное обсуждение присущих ему (им) физических, психологических или интеллектуальных особенностей, унижение его (их) чести и достоинства либо причинение вреда его (их) здоровью и жизни, в том числе продолжительное психологическое и (или) физическое агрессивное воздействие, осуществляемое с использованием сетей телекоммуникаций и всемирной информационной сети Интернет.

Базовыми потребностями ребенка признается комплекс жизненно важных потребностей, охватывающих обеспечение продовольствием, жильем и другими необходимыми условиями для полноценного развития ребенка, его физического и психического здоровья, создание условий для безопасности, образования, заботы взрослых, установления социальных контактов, развития жизненных навыков и реализации его возможностей.

Государство принимает соответствующие правовые, административные, социальные, экономические и иные меры для защиты детей от всех форм насилия, включая поддержку ребенка и его семьи, и создает эффективные механизмы, необходимые для выявления и предотвращения случаев всех форм насилия в отношении детей и среди детей, информирования о случаях насилия в отношении детей, расследования этих фактов, обеспечения неотвратимости привлечения виновных лиц к ответственности, реабилитации жертв насилия и восстановления их прав и социальной адаптации.

Статья 4. Основные принципы защиты детей от всех форм насилия

Основными принципами защиты детей от всех форм насилия являются следующие:

законность;

гуманизм;

обеспечение наилучших интересов ребенка;

обеспечение равенства прав и возможностей детей;

недопущение дискриминации детей;

участие ребенка в принятии решений, касающихся его интересов;

нетерпимость к насилию в отношении детей;

неотвратимость ответственности за насилие в отношении детей;

восстановление прав жертвы насилия.

Статья 5. Права жертв насилия

Жертвой насилия признается ребенок, пострадавший от любого вида насилия.

Жертва насилия имеет право на:

защиту от всех форм насилия;

обращение в соответствующие государственные органы и организации либо в суд в порядке, установленном законодательными актами непосредственно или через своего законного представителя с заявлением о совершении или угрозе совершения насилия в отношении него;

получение бесплатной правовой, экономической, социальной, психологической, медицинской и иной помощи, включая помощь, предоставляемую через бесплатную сеть телефонной линии (телефон доверия);

обращение в соответствующие государственные органы непосредственно или через своего законного представителя с требованием о выдаче охранного ордера, а в случае нарушения условий охранного ордера информирование об этом;

возмещение причиненного материального ущерба и компенсацию морального вреда вследствие совершенного в отношении него насилия.

Жертва насилия может иметь и иные права в соответствии с законодательством.

Защита прав, свобод и законных интересов ребенка осуществляется его родителями, лицами, их заменяющими, а в случаях, предусмотренных законом, — органом опеки и попечительства, прокурором, судом.

Жертва насилия и его законный представитель при обращении в суд с заявлением о возмещении материального ущерба и компенсации морального вреда освобождаются от уплаты государственной пошлины.

Глава 2. Регулирование сферы защиты детей от всех форм насилия

Статья 6. Основные направления государственной политики в сфере защиты детей от всех форм насилия

Основными направлениями государственной политики в сфере защиты детей от всех форм насилия являются:

разработка и реализация государственных программ и стратегий в сфере защиты детей от всех форм насилия;

создание в обществе атмосферы нетерпимости к насилию в отношении детей;

обеспечение защиты прав, свобод и законных интересов детей, пострадавших от насилия, и детей, находящихся под риском совершения насилия в отношении них;

защита жизни и здоровья, чести и достоинства детей;

повышение в обществе правового сознания и правовой культуры, укрепление законности;

создание эффективных организационно-правовых механизмов для предупреждения, выявления и пресечения насилия в отношении детей;

принятие мер по устранению причин и условий способствующих совершению насилия в отношении детей;

повышение ответственности и обязанности родителей по защите детей от всех форм насилия и обеспечение активности родителей в устранении последствий насилия;

обеспечение взаимодействия государственных органов, органов самоуправления граждан, негосударственных некоммерческих организаций и других институтов гражданского общества в целях профилактики насилия в отношении детей и защиты их от всех форм насилия;

сбор, хранение, обработка, анализ и использование данных о насилии в отношении детей.

Статья 7. Субъекты, осуществляющие деятельность по защите детей от всех форм насилия

К субъектам, осуществляющим деятельность по защите детей от всех форм насилия, относятся:

Кабинет Министров Республики Узбекистан;

Уполномоченный Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам ребенка (Детский омбудсман);

Национальная комиссия по вопросам детей;

Национальное агентство социальной защиты при Президенте Республики Узбекистан;

органы прокуратуры;

органы внутренних дел;

органы Национальной гвардии Республики Узбекистан;

Комитет семьи и женщин Республики Узбекистан;

Агентство по делам молодежи Республики Узбекистан;

органы государственного управления в области образования и образовательные учреждения, негосударственные образовательные организации;

органы управления государственной системой здравоохранения и учреждения здравоохранения;

органы исполнительной власти на местах;

органы самоуправления граждан, негосударственные некоммерческие организации и другие институты гражданского общества.

Защита детей от всех форм насилия может осуществляться и иными государственными органами и организациями в соответствии с законодательством.

Статья 8. Полномочия Кабинета Министров Республики Узбекистан в сфере защиты детей от всех форм насилия

Кабинет Министров Республики Узбекистан:

обеспечивает реализацию единой государственной политики в сфере защиты детей от всех форм насилия;

утверждает государственные программы и стратегии в сфере защиты детей от всех форм насилия;

обеспечивает международное сотрудничество в сфере защиты детей от всех форм насилия.

Статья 9. Полномочия Уполномоченного Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам ребенка (Детского омбудсмана) в сфере защиты детей от всех форм насилия

Полномочия Уполномоченного Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам ребенка (Детского омбудсмана) в сфере защиты детей от всех форм насилия определяются Законом Республики Узбекистан «Об уполномоченном Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам ребенка (детском омбудсмане)».

Статья 10. Полномочия Национальной комиссии по вопросам детей в сфере защиты детей от всех форм насилия

Национальная комиссия по вопросам детей:

координирует деятельность государственных органов и организаций, осуществляющих деятельность по защите детей от всех форм насилия, включая деятельность комиссий по вопросам детей Республики Каракалпакстан, областей, города Ташкента и районов (городов) в сфере защиты прав, свобод и законных интересов детей;

разрабатывает и принимает краткосрочные и долгосрочные программы, направленные на предупреждение и искоренение всех форм насилия над детьми;

организует обеспечение прав, свобод и законных интересов детей, их здорового образа жизни;

содействует гармоничному физическому, интеллектуальному, духовному и нравственному развитию детей;

принимает меры по предупреждению лишения детей попечения родителей, а также по профилактике безнадзорности и беспризорности среди детей;

организует разработку и реализацию государственных программ и иных программ в сфере профилактики безнадзорности и правонарушений среди детей, а также контроль за их исполнением;

проводит оценку, ведет мониторинг и повышает эффективность принимаемых мер по защите прав, свобод и законных интересов детей;

выявляет и анализирует причины и условия возникновения системных недостатков и принимает меры по их устранению путем совершенствования правоприменительной практики и законодательства;

осуществляет сбор, хранение, обработку, анализ, а также использование данных о насилии в отношении детей.

Национальное агентство социальной защиты при Президенте Республики Узбекистан является рабочим органом Национальной комиссии по вопросам детей.

Статья 11. Полномочия Национального агентства социальной защиты при Президенте Республики Узбекистан в сфере защиты детей от всех форм насилия

Национальное агентство социальной защиты при Президенте Республики Узбекистан является уполномоченным государственным органом в сфере защиты детей от всех форм насилия (далее — уполномоченный государственный орган).

Уполномоченный государственный орган:

разрабатывает и реализует программы и меры по предотвращению всех форм насилия над детьми, защиты детей, пострадавших от насилия, и детей, находящихся под риском совершения насилия в отношении них;

разрабатывает порядок и стандарты, направленные на своевременное выявление случаев всех форм насилия над детьми, сообщения о них и принятие мер реагирования, а также координирует их реализацию;

совместно с субъектами, осуществляющими деятельность, связанную с защитой детей от всех форм насилия проводит оценку жизненной ситуации детей, пострадавших от насилия, и детей, находящихся под риском совершения насилия в отношении них, определяет уровень риска насилия, составляет план защиты детей и координирует его реализацию;

организует оказание медицинских, социальных, психологических, правовых и иных необходимых услуг детям, пострадавшим от насилия, решает вопросы обеспечения их прав и законных интересов без разлучения их с семьей, в том числе с близкими родственниками;

организует защиту прав, свобод и законных интересов детей, находящихся под риском совершения насилия в отношении них;

принимает меры по развитию социальных услуг, направленных на укрепление семей, повышение навыков и ответственности родителей (лиц, их заменяющих) за исполнением своих обязанностей в целях предупреждения разлучения детей с их семьями;

принимает меры по развитию семейных форм альтернативного ухода и устройства детей, оставшихся без попечения родителей;

организует систему поддержки женщин, оказавшихся в трудной жизненной ситуации, одиноких родителей и семей с малолетними детьми;

направляет детей, пострадавших от насилия, на реабилитацию;

участвует в мониторинге внедрения международных стандартов в области прав, свобод и законных интересов детей в законодательство и соблюдения законодательства о правах ребенка в деятельности государственных органов и других организаций;

собирает, хранит, обрабатывает, анализирует и использует данные о детях, пострадавших от насилия, и о детях, находящихся под риском совершения насилия в отношении них;

сотрудничает с государственными органами, органами самоуправления граждан, негосударственными некоммерческими организациями и другими институтами гражданского общества, осуществляющими или участвующими в деятельности, связанной с защитой детей от всех форм насилия.

Статья 12. Полномочия органов прокуратуры в сфере защиты детей от всех форм насилия

Органы прокуратуры:

участвуют в разработке и реализации государственных программ, территориальных программ и проектов нормативно-правовых актов в сфере защиты детей от всех форм насилия;

осуществляют надзор за исполнением законодательства о защите детей от всех форм насилия;

принимают меры по защите прав, свобод и законных интересов жертв насилия;

разрабатывают предложения по совершенствованию законодательства о защите детей от всех форм насилия;

сотрудничают с государственными органами, органами самоуправления граждан, негосударственными некоммерческими организациями и другими институтами гражданского общества, осуществляющими или участвующими в деятельности, связанной с защитой детей от всех форм насилия.

Статья 13. Полномочия органов внутренних дел в сфере защиты детей от всех форм насилия

Органы внутренних дел:

участвуют в разработке и реализации государственных программ, территориальных программ и проектов нормативно-правовых актов в сфере защиты детей от всех форм насилия;

разрабатывают предложения по совершенствованию законодательства о защите детей от всех форм насилия;

принимают меры по защите прав, свобод и законных интересов детей, выявляют причины их нарушения;

систематически анализируют причины и условия, способствующие совершению преступлений и насилия среди детей;

участвуют в выявлении детей, находящихся под риском совершения насилия в отношении них;

получают, регистрируют и проверяют сведения о фактах совершения насилия в отношении детей, проводят по ним дознание и предварительное следствие;

выявляют и ведут учет лиц, вовлекающих детей в совершение правонарушений или иных антисоциальных действий либо совершающих в отношении детей другие противоправные действия, а также родителей или лиц, их заменяющих, уклоняющихся от выполнения своих обязанностей или ненадлежаще исполняющих свои обязанности по содержанию, воспитанию и образованию детей либо отрицательно влияющих на их поведение или жестоко обращающихся с ними;

принимают неотложные меры по незамедлительному предупреждению и пресечению насилия в отношении детей;

оказывают содействие уполномоченному государственному органу в выявлении детей, оставшихся без попечения родителей, в отобрании ребенка у родителей (одного из них) в случаях непосредственной угрозы жизни или здоровью ребенка, а также установлении его временного местонахождения;

направляют в уполномоченный государственный орган информацию о родителях, допустивших насилие и отсутствие заботы в отношении ребенка;

принимают меры по защите детей от всех форм насилия, предусмотренные международными договорами Республики Узбекистан;

осуществляют сбор, хранение, обработку, анализ и использование данных о лицах, совершивших насилие в отношении детей или склонных к его совершению;

сотрудничают с государственными органами, органами самоуправления граждан, негосударственными некоммерческими организациями и другими институтами гражданского общества, осуществляющими или участвующими в деятельности, связанной с защитой детей от всех форм насилия.

Статья 14. Полномочия Национальной гвардии Республики Узбекистан в сфере защиты детей от всех форм насилия

Национальная гвардия Республики Узбекистан:

участвуют в разработке и реализации государственных программ, территориальных программ и проектов нормативно-правовых актов в сфере защиты детей от всех форм насилия;

разрабатывают предложения по совершенствованию законодательства о защите детей от всех форм насилия;

участвуют в пределах своих полномочий в осуществлении мер по профилактике правонарушений, в том числе в сфере защиты детей от всех форм насилия, выявляют и принимают меры по устранению причин совершения этих правонарушений и условий им способствующих;

взаимодействуют с государственными органами, органами самоуправления граждан, негосударственными некоммерческими организациями и другими институтами гражданского общества, осуществляющими или участвующими в деятельности, связанной с защитой детей от всех форм насилия.

Статья 15. Полномочия Комитета семьи и женщин Республики Узбекистан в сфере защиты детей от всех форм насилия

Комитет семьи и женщин Республики Узбекистан:

принимает меры по выявлению и устранению причин и условий, способствующих попаданию детей в ситуации, требующих защиты от насилия, предотвращению возникновения таких ситуаций;

уведомляет государственные органы и организации, осуществляющие деятельность по защите детей от всех форм насилия о детях, пострадавших от насилия, и находящихся под риском совершения насилия в отношении них;

участвует в оценке жизненной ситуации детей, пострадавших от насилия, и детей, находящихся под риском совершения насилия в отношении них и их семейного положения;

участвует в разработке и реализации плана защиты ребенка, пострадавшего от насилия, и ребенка, находящегося под риском совершения насилия в отношении него;

обеспечивает защиту прав и законных интересов девочек, повышение их роли и активности в общественно-политической жизни страны, гарантии гендерного равенства;

реализует конкретные целенаправленные меры по пропаганде среди семей здорового образа жизни, по укреплению духовно-нравственных ценностей в семье.

Статья 16. Полномочия Агентства по делам молодежи Республики Узбекистан в сфере защиты детей от всех форм насилия

Агентство по делам молодежи Республики Узбекистан:

принимает участие в реализации мер по организации социально-правовой защиты детей-сирот и детей, оставшихся без попечения родителей, в возрасте от четырнадцати до восемнадцати лет, нуждающихся в социальной защите, а также мер социальной реабилитации и социальной адаптации лиц в возрасте от четырнадцати до восемнадцати лет, потерпевших от правонарушений, склонных к совершению правонарушений, совершивших правонарушения, в том числе ранее судимых и освобожденных из мест лишения свободы;

участвует в разработке и реализации плана защиты ребенка, пострадавшего от насилия, и ребенка, находящегося под риском совершения насилия в отношении него;

принимает участие в реализации мер, направленных на защиту прав, свобод и законных интересов молодежи, в возрасте от четырнадцати до восемнадцати лет, профилактику правонарушений и преступлений среди данной молодежи, в том числе профилактику от всех форм насилия в отношении детей;

сотрудничает с государственными органами, органами самоуправления граждан, негосударственными некоммерческими организациями и другими институтами гражданского общества, осуществляющими или участвующими в деятельности, связанной с защитой детей в возрасте от четырнадцати до восемнадцати лет от всех форм насилия.

Статья 17. Полномочия органов государственного управления в области образования и образовательных учреждений в сфере защиты детей от всех форм насилия

Органы государственного управления в области образования и образовательные учреждения:

разрабатывают и участвуют в реализации государственных программ, территориальных программ и проектов нормативно-правовых актов в сфере защиты детей от всех форм насилия;

разрабатывают, реализуют и осуществляют контроль за исполнением программ и механизмов по защите детей от всех форм насилия в образовательных учреждениях;

организуют и реализуют программы и мероприятия по профилактике проблем, связанных с необходимостью защиты детей в семье, в том числе по воспитанию детей в семьях, находящихся в трудной жизненной ситуации, по содействию в адаптации в период дошкольного и школьного образования, а также социальной адаптации;

информируют государственные органы и организации, осуществляющие деятельность по защите детей от всех форм насилия об угрозах их жизни, здоровью или развитию ребенка, фактах нарушения его прав, свобод и законных интересов;

принимают меры по выявлению и учету детей, попавших в трудную жизненную ситуацию, не посещающих образовательные учреждения или систематически пропускающих занятия, нуждающихся в защите и поддержке в образовательном процессе;

оказывают психологическую, педагогическую и социальную поддержку детям, пострадавшим от насилия, и детям, находящимся под риском совершения насилия в отношении них, в освоении образовательных программ;

оказывают психолого-педагогическую поддержку родителям детей, пострадавшим от насилия, а также детей, находящихся под риском совершения насилия в отношении них, специалистам, участвующим в межведомственном взаимодействии;

утверждают положение и правила внутреннего распорядка по предотвращению насилия над детьми в образовательных учреждениях и защите от него, осуществляют контроль за их исполнением;

участвуют в мероприятиях по выявлению причин и условий, способствующих совершению насилия в отношении детей, а также принимают практические меры по их устранению;

повышают знания и навыки работников образовательных учреждений по выявлению случаев насилия в отношении детей и их предупреждению;

осуществляют сбор, хранение, обработку, анализ и использование данных о насилии в отношении детей в образовательных учреждениях;

сотрудничают с государственными органами, органами самоуправления граждан, негосударственными некоммерческими организациями и другими институтами гражданского общества, осуществляющими или участвующими в деятельности, связанной с защитой детей от всех форм насилия.

Статья 18. Полномочия органов управления государственной системой здравоохранения и учреждений здравоохранения в сфере защиты детей от всех форм насилия

Органы управления государственной системой здравоохранения и учреждения здравоохранения:

принимают участие в разработке и реализации государственных программ, территориальных программ и проектов нормативно-правовых актов в сфере защиты детей от всех форм насилия;

разрабатывают предложения по совершенствованию законодательства о защите детей от всех форм насилия;

оказывают медицинскую помощь детям, пострадавшим от насилия, и детям, находящимся под риском совершения насилия в отношении них, разрабатывают методические рекомендации;

информируют соответствующие государственные органы и организации о фактах насилия в отношении детей и проводят сбор необходимой для их проверки медицинской информации;

проводят медицинский осмотр детей, пострадавших от насилия, и детей, находящихся под риском совершения насилия в отношении них, определяют тяжесть травм, разрабатывают рекомендации по организации медицинского осмотра с учетом состояния их здоровья;

осуществляют сбор, хранение, обработку, анализ и использование данных о насилии в отношении детей;

сотрудничают с государственными органами, органами самоуправления граждан, негосударственными некоммерческими организациями и другими институтами гражданского общества, осуществляющими или участвующими в деятельности, связанной с защитой детей от всех форм насилия.

Статья 19. Полномочия органов исполнительной власти на местах в сфере защиты детей от всех форм насилия

Органы исполнительной власти на местах:

участвуют в выявлении лиц, совершивших насилие или склонных к совершению насилия и хулиганству в отношении детей, а также в проведении с ними профилактических мероприятий;

решают вопросы поддержки детей и их семей, нуждающихся в социальной защите;

предоставляют компетентным органам информацию о детях, пострадавших от насилия, и детях, находящихся под риском совершения насилия в отношении них;

принимают меры по развитию инфраструктуры для детей в махаллях, организации научных, культурных и творческих кружков и широкому вовлечению в них детей;

принимают меры по мобилизации местных ресурсов для выявления случаев насилия в отношении детей и повышению социальной активности населения и ответственности за формирование нетерпимости ко всем формам насилия в отношении детей;

организуют оказание помощи по социально-педагогической реабилитации, адаптации и реинтеграции несовершеннолетних в возрасте до восемнадцати лет, освобожденных из мест лишения свободы и вернувшихся из специализированных образовательных учреждений и республиканских учебно-воспитательных учреждений.

Статья 20. Участие органов самоуправления граждан, негосударственных некоммерческих организаций и других институтов гражданского общества в деятельности по защите детей от всех форм насилия

Органы самоуправления граждан, негосударственные некоммерческие организации и другие институты гражданского общества:

участвуют в разработке и реализации государственных программ, территориальных и других программ в сфере защиты детей от всех форм насилия;

оказывают содействие государственным органам и организациям в реализации мер по защите детей от всех форм насилия;

осуществляют общественный контроль за исполнением законодательства о защите детей от всех форм насилия;

вносят предложения по совершенствованию законодательства о защите детей от всех форм насилия и правоприменительной практики в государственные органы и организации, осуществляющие деятельность по защите детей от всех форм насилия;

проводят исследования по вопросам защиты детей от всех форм насилия;

сотрудничают с государственными органами и организациями, осуществляющими деятельность по защите детей от всех форм насилия;

разрабатывают рекомендации по комплексной оценке случаев насилия в отношении детей, выявлению факторов, создающих угрозу совершения насилия в отношении детей, а также устранению его последствий;

оказывают юридические, экономические, социальные, психологические, медицинские и образовательные услуги детям, пострадавшим от насилия, а также детям, находящихся под риском совершения насилия в отношении них, и их родителям (лицам, заменяющих родителей);

оказывают содействие государственным органам и организациям, осуществляющим деятельность по защите детей от всех форм насилия, а также участвуют в повышении осведомленности общественности в вопросах защиты детей от всех форм насилия.

Статья 21. Взаимодействие государственных органов и организаций, осуществляющих деятельность по защите детей от всех форм насилия

Государственные органы и организации, осуществляющие деятельность по защите детей от всех форм насилия, при проведении мероприятий в сфере защиты детей от всех форм насилия взаимодействуют по следующим направлениям:

взаимное информирование с соблюдением требований конфиденциальности информации, а также информирование уполномоченного государственного органа о выявленных фактах насилия в отношении детей или детях, находящихся под риском совершения насилия в отношении них;

комплексная оценка случаев насилия в отношении детей и их последствий и оказание соответствующей помощи жертвам насилия;

совместное осуществление мер в сфере предупреждения, пресечения и противодействия насилию в отношении детей и обмен опытом;

принятие совместных межведомственных постановлений по предупреждению, пресечению и противодействию насилию в отношении детей;

подготовка и повышение квалификации специалистов, осуществляющих деятельность в сфере предупреждения, пресечения и противодействия насилию в отношении детей;

осуществление мониторинга за соблюдением законодательства о защите детей от всех форм насилия, разработка предложений по совершенствованию законодательства и правоприменительной практики.

Глава 3. Меры по защите детей от всех форм насилия

Статья 22. Общие меры по защите детей от всех форм насилия

Общими мерами по защите детей от всех форм насилия являются:

разработка и реализация проектов нормативно-правовых актов, стандартов, государственных, территориальных и других программ в сфере защиты детей от всех форм насилия;

разработка и реализация программ, направленных на укрепление и поддержку семей, развитие родительских навыков, формирование жизненных навыков у детей;

осуществление мер, направленных на создание безопасной и свободной от насилия среды для детей;

анализ, изучение и устранение факторов, являющихся причинами и условиями совершения насилия в отношении детей;

проведение правовой пропаганды среди населения;

осуществление информационно-просветительской деятельности в целях обеспечения детей информацией об их правах, свободах и законных интересах, а также о гарантиях их защиты;

ведение статистического учета и отчетности случаев насилия в отношении детей, представление их в органы государственной статистики и использование их при планировании мероприятий по профилактике насилия в отношении детей;

внедрение эффективных правовых механизмов выявления случаев насилия в отношении детей и защиты детей от насилия;

привлечение лиц, виновных в совершении насилия в отношении детей, к ответственности в установленном законом порядке.

Статья 23. Виды индивидуальных мер по защите детей от всех форм насилия

К видам индивидуальных мер по защите детей от всех форм насилия относятся:

выдача охранного ордера;

оказание правовой, экономической, социальной, психологической, медицинской и иной помощи детям, пострадавшим от насилия, и детям, находящимся под риском совершения насилия в отношении них;

укрепление и поддержка семей детей, пострадавших от насилия, и детей, находящихся под риском совершения насилия в отношении них;

отобрание ребенка, пострадавшего от насилия, и ребенка, находящегося под риском совершения насилия в отношении него, у родителей (одного из них) или у других лиц, на попечении которых он находится, при непосредственной угрозе жизни ребенка или его здоровью;

применение мер по защите детей, пострадавших от насилия или ставших свидетелями насилия, в ходе уголовного производства в случаях, предусмотренных Законом Республики Узбекистан «О защите потерпевших, свидетелей и иных участников уголовного процесса»;

прохождение коррекционных программ по изменению насильственного поведения лиц, совершивших насилие в отношении детей;

ограничение прав лиц, совершивших преступления против здоровья, половой свободы, семьи, молодежи и нравственности.

Статья 24. Основания для применения индивидуальных мер по защите детей от всех форм насилия

Основанием для применения индивидуальных мер по защите детей от всех форм насилия являются:

обращение жертвы насилия или ее законного представителя;

сообщения физических или юридических лиц;

непосредственное выявление сотрудниками государственных органов и организаций фактов совершения насилия в отношении детей либо попытки их совершения;

публикации в средствах массовой информации, всемирной информационной сети Интернет, включая социальные сети;

материалы, поступившие из государственных органов и других организаций.

Статья 25. Телефон доверия для жертв насилия

С целью обеспечения получения информации о механизме и мерах по оказанию помощи, консультации, предупреждения случаев насилия в отношении детей уполномоченный государственный орган обеспечивает круглосуточную бесплатную сеть телефонной линии (телефон доверия) на всей территории Республики Узбекистан.

Сеть телефонной линии (телефон доверия) функционирует с соблюдением конфиденциальности. Не допускается разглашение информации, полученной по телефону доверия, за исключением случаев, установленных законодательством.

Статья 26. Порядок применения индивидуальных мер по защите детей от всех форм насилия

Индивидуальные меры по защите детей от всех форм насилия применяются в следующем порядке:

выявление детей, пострадавших от насилия, и детей, находящихся под риском совершения насилия в отношении них;

устранение факторов, непосредственно угрожающих жизни или здоровью ребенка;

оценка жизненной ситуации детей, пострадавших от насилия, и детей, находящихся под риском совершения насилия в отношении них;

разработка и реализация плана защиты детей, пострадавших от насилия, и детей, находящихся под риском совершения насилия в отношении них (при необходимости);

мониторинг плана защиты детей, пострадавших от насилия, и детей, находящихся под риском совершения насилия в отношении них.

Статья 27. Выявление детей, пострадавших от насилия, а также детей, находящихся под риском совершения насилия в отношении них

Уполномоченный государственный орган совместно с другими субъектами, осуществляющими деятельность по защите детей от всех форм насилия, участвует в выявлении детей, пострадавших от насилия, а также детей, находящихся под риском совершения насилия в отношении них. Уполномоченный государственный орган совместно с органами внутренних дел ведет учет таких детей и в необходимых случаях обеспечивает применение индивидуальных мер по защите детей от всех форм насилия.

Следующие категории детей считаются детьми, находящимися под риском совершения насилия в отношении них:

дети-сироты и дети, оставшиеся без попечения родителей;

дети, находящиеся в условиях, представляющих угрозу для их жизни или здоровья либо не отвечающих требованиям содержания, воспитания, образования детей и ухода за детьми;

дети, над которыми не установлены опека или попечительство в период временного отсутствия родителей по месту жительства или в период временной невозможности выполнения ими своих родительских обязанностей;

дети, оставшиеся без присмотра и надзора;

дети, находящиеся в социально опасном положении;

дети с инвалидностью, в том числе дети с нарушениями психического и физического развития;

дети, у которых отец или мать (лица, их заменяющие) состоят на диспансерном учете в связи с психическими расстройствами и (или) наркологическими заболеваниями;

дети, у которых в отношении отца или матери, в одиночку воспитывающего ребенка (лица, их заменяющего), применена мера пресечения в виде заключения под стражу или применена мера наказания в виде лишения свободы;

дети, у которых отец или мать (лицо, их заменяющее) совершили преступления (совершили покушение на преступления), предусмотренные статьями 99 , 103 , 103 1 , 110 , 118 — 122 1 , 125 1 , 126 , 126 1 , 127 , 127 1 , 128 , 128 1 , 129 , 130 , 130 1 , 131 , 135 , 148 1 Уголовного кодекса Республики Узбекистан или правонарушения, предусмотренные статьями 188 , 188 3 или 190 Кодекса Республики Узбекистан об административной ответственности;

дети с антисоциальным поведением;

дети, занимающиеся проституцией.

Государственные органы и организации, физические и юридические лица, осуществляющие деятельность по защите детей от всех форм насилия, и суды в случае выявления фактов о детях, пострадавших от насилия или детях, находящихся под риском совершения насилия в отношении них, обязаны незамедлительно сообщить об этом в компетентные органы и органы внутренних дел.

Органы внутренних дел при получении устного или письменного сообщения о насилии в отношении детей обязаны предпринять неотложные меры по пресечению и предупреждению данных действий, а также сообщить об этом в уполномоченный государственный орган.

Государственные органы и организации, осуществляющие деятельность по защите детей от всех форм насилия, обязаны принять правила внутреннего распорядка по выявлению детей, пострадавших от насилия, а также детей, находящихся под риском совершения насилия в отношении них, и информированию об этом уполномоченного государственного органа.

Порядок межведомственного взаимодействия государственных органов и организаций, осуществляющих деятельность по защите детей от всех форм насилия, по выявлению случаев насилия в отношении детей, информированию о них и применению мер воздействия в отношении лиц, совершивших насилие в отношении детей, определяется Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Статья 28. Устранение факторов, непосредственно угрожающих жизни или здоровью ребенка

При непосредственной угрозе жизни или здоровью ребенка в результате совершения насилия в отношении него предпринимаются следующие меры:

административное задержание лица, совершившего насилие и применение мер процессуального принуждения в порядке и на основании, установленном законом;

выдача охранного ордера;

отобрание ребенка, пострадавшего от насилия или ребенка, находящегося под риском совершения насилия в отношении него у родителей (одного из них) или у других лиц, на попечении которых он находится.

Статья 29. Оценка жизненной ситуации детей, пострадавших от насилия, и детей, находящихся под риском совершения насилия в отношении них

Оценка жизненной ситуации детей, пострадавших от насилия, и детей, находящихся под риском совершения насилия в отношении них, проводится уполномоченным государственным органом с привлечением органов внутренних дел и при необходимости государственных органов и организаций, осуществляющих деятельность по защите детей от всех форм насилия.

Уполномоченный государственный орган с момента получения информации о факте совершения насилия в отношении ребенка незамедлительно проводит первичную оценку жизненной ситуации ребенка, пострадавшего от насилия, а также ребенка, находящегося под риском совершения насилия в отношении него.

По результатам первичной оценки жизненной ситуации ребенка, пострадавшего от насилия, и ребенка, находящегося под риском совершения насилия в отношении него, уполномоченный государственный орган незамедлительно принимает меры по устранению факторов, непосредственно угрожающих жизни или здоровью ребенка, либо обращается в соответствующие государственные органы или к должностным лицам, уполномоченным принимать меры по устранению факторов, непосредственно угрожающих жизни или здоровью ребенка.

После устранения факторов, непосредственно угрожающих жизни или здоровью ребенка, а также, если по результатам первичной экспертизы будет сделан вывод о том, что непосредственно жизни или здоровью ребенка факт насилия не угрожает, уполномоченный государственный орган в течение четырнадцати календарных дней проводит комплексную оценку жизненной ситуации ребенка, пострадавшего от насилия, или ребенка, находящегося под риском совершения насилия в отношении него. К комплексной оценке привлекаются соответствующие специалисты государственных органов и организаций, осуществляющих деятельность по защите детей от всех форм насилия.

По результатам комплексной оценки уполномоченный государственный орган разрабатывает план защиты ребенка, пострадавшего от насилия, или ребенка, находящегося под риском совершения насилия в отношении него.

Порядок и критерии оценки жизненной ситуации детей, пострадавших от насилия, и детей, находящихся под риском совершения насилия в отношении них, определяются Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Статья 30. Разработка и реализация плана защиты детей, пострадавших от насилия, или детей, находящихся под риском совершения насилия в отношении них

План защиты ребенка, пострадавшего от насилия, или ребенка, находящегося под риском насилия в отношении него (далее — план защиты), включает в себя меры, предусмотренные статьей 23 настоящего Закона, а также их объем, периодичность, условия и сроки предоставления соответствующей помощи и услуг, лиц, ответственных за реализацию мер, необходимые целевые показатели.

В разработке плана защиты обеспечивается участие ребенка, пострадавшего от насилия, или ребенка, находящегося под риском совершения насилия в отношении него, и их законных представителей, за исключением законных представителей, совершивших действия (бездействие), представляющих угрозу жизни и здоровью ребенка.

Для составления и реализации плана защиты привлекаются соответствующие специалисты государственных органов и организаций, осуществляющих деятельность по защите детей от всех форм насилия.

Статья 31. Мониторинг плана защиты детей, пострадавших от насилия, и детей, находящихся под риском совершения насилия в отношении них

Мониторинг плана защиты осуществляется уполномоченным государственным органом с целью определения эффективности отдельных мер по предупреждению насилия в отношении детей, пересмотра плана защиты или прекращения его действия.

Пересмотр плана защиты осуществляется в связи с изменением жизненной ситуации детей, пострадавших от насилия, и детей, находящихся под риском совершения насилия в отношении них.

Основанием для прекращения действия плана защиты являются:

устранение последствий насилия или угрозы совершения насилия;

достижение ребенком возраста восемнадцати лет;

смерть ребенка.

Порядок разработки, реализации и мониторинга плана защиты детей, пострадавших от насилия, или детей, находящихся под риском совершения насилия в отношении них, определяется Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Статья 32. Выдача охранного ордера

Охранным ордером является документ, предоставляющий государственную защиту жертве насилия, влекущий применение определенных настоящим Законом мер воздействия к лицу или группе лиц, совершивших насилие в отношении детей или создающих угрозу совершения насилия в отношении них.

Охранный ордер выдается органами внутренних дел и вручается жертве насилия или ее законному представителю при участии уполномоченного государственного органа.

Лицу, совершившему насилие или склонному к его совершению, выдается экземпляр охранного ордера.

Охранный ордер не выдается в случаях, когда лицо, совершившее насилие, не достигло шестнадцатилетнего возраста.

Должностное лицо органа внутренних дел, выдавшее охранный ордер при участии уполномоченного государственного органа, ознакамливает лицо, совершившее насилие либо склонное к его совершению, с условиями охранного ордера и последствиями его неисполнения и о необходимости прохождения коррекционных программ по изменению насильственного поведения.

Охранный ордер выдается в течение двадцати четырех часов с момента установления факта насилия или угрозы его совершения, основанного на оценке уровня риска, должностным лицом органа внутренних дел, ответственным за осуществление индивидуальной профилактики насилия на соответствующей территории по согласованию с уполномоченным государственным органом сроком до тридцати дней и вступает в силу с момента его оформления.

Должностное лицо органа внутренних дел, ответственное за осуществление индивидуальной профилактики насилия на соответствующей территории, обязано незамедлительно принять меры по ее осуществлению сразу после получения охранного ордера.

При отказе лица, виновного в совершении насилия, подписать соответствующий документ о получении охранного ордера должностным лицом органа внутренних дел, вручающим охранный ордер, составляется акт с участием понятых.

В случаях, если жертва насилия и лицо, совершившее насилие либо склонное к его совершению, работают или учатся в одном и том же месте, должностным лицом органа внутренних дел, ответственным за осуществление индивидуальной профилактики насилия на соответствующей территории, после выдачи охранного ордера в течение одного рабочего дня направляется представление по месту работы или учебы жертвы насилия, а если лицо, совершившее насилие либо склонное к его совершению, является руководителем организации, — вышестоящему органу о запрещении прямого контакта между жертвой насилия и лицом, совершившим насилие либо склонным к его совершению.

После получения представления руководитель организации, в которой жертва насилия получает образование или работает, обязан в течение трех рабочих дней принять меры, направленные на устранение прямого контакта между жертвой насилия и лицом, совершившим насилие или склонным к его совершению.

По заявлению жертвы насилия или ее законного представителя, если угроза еще не была устранена, срок действия охранного ордера может быть продлен судом по уголовным делам не более чем на один год. При этом срок действия охранного ордера должен продлеваться с учетом того, что его действие прекращается по достижении жертвой насилия возраста восемнадцати лет.

Выдача охранного ордера или отказ в выдаче либо продлении срока действия охранного ордера могут быть обжалованы в суд.

Контроль за исполнением требований охранного ордера осуществляется должностным лицом органа внутренних дел, ответственным за осуществление индивидуальной профилактики насилия на соответствующей территории, и уполномоченным государственным органом.

Порядок выдачи охранного ордера жертве насилия, критерии оценки уровня риска насилия в отношении жертвы насилия и форма охранного ордера определяются Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Статья 33. Продление срока действия охранного ордера

В случае, если угроза насилия или угроза его совершения еще не устранены, по заявлению законного представителя жертвы насилия или жертвы насилия в течение одного рабочего дня должностным лицом органа внутренних дел, ответственным за осуществление индивидуальной профилактики насилия на соответствующей территории готовятся материалы о продлении срока действия охранного ордера и направляются в районный (городской) суд по уголовным делам по месту жительства жертвы насилия с оформлением ходатайства о продлении срока действия охранного ордера.

Ходатайство о продлении срока действия охранного ордера рассматривается на закрытом судебном заседании в течение двадцати четырех часов с момента поступления материалов в присутствии жертвы насилия, законного представителя жертвы насилия или иного лица, на попечении которого находится жертва насилия и лица, совершившего насилие или склонного к его совершению, законного представителя данного лица в случаях, предусмотренных законодательством.

При рассмотрении ходатайства в суде может участвовать адвокат.

Прибытие на судебное заседание жертвы насилия и лица, совершившего насилие или склонного к его совершению, осуществляется под наблюдением сотрудника органа внутренних дел.

Неявка на судебное заседание лица, совершившего насилие или склонного к его совершению, без уважительных причин не препятствует рассмотрению дела. Если явка данного лица признана судом обязательной, судом может быть вынесено определение о применении привода. Это требование также распространяется на законного представителя лица, участие которого в соответствии с законодательством является обязательным.

После ознакомления с материалами дела судья выносит решение о продлении срока действия охранного ордера или об отказе в удовлетворении ходатайства о продлении срока действия охранного ордера.

В решении о продлении срока действия охранного ордера указываются следующие:

сведения о времени и месте принятия решения о продлении срока действия охранного ордера, наименовании суда, принявшего решение, фамилия, имя и отчество судьи, сторон, иных лиц, участвовавших в деле;

фамилия, имя и отчество, дата и место рождения, род занятий и место жительства жертвы насилия и лица, совершившего насилие или склонного к его совершению, а также их законных представителей;

обстоятельства, послужившие основанием для принятия решения о продлении срока действия охранного ордера;

перечень ограничений, предусмотренных статьей 35 настоящего Закона, примененных к лицу, совершившему насилие или склонному к его совершению;

срок действия охранного ордера.

Решение суда о продлении срока действия охранного ордера вступает в силу с момента оглашения и немедленно исполняется органами внутренних дел.

Судья разъясняет лицу, совершившему насилие или склонному к его совершению, законному представителю данного лица, порядок и срок обжалования решения, а также требования охранного ордера и последствия их невыполнения.

Копия решения немедленно вручается должностному лицу органа внутренних дел, ответственному за осуществление индивидуальной профилактики насилия, жертве насилия, уполномоченному государственному органу, а также лицу, совершившему насилие или склонному к его совершению.

В случае их неявки на судебное заседание, копия решения направляется сторонам по почте в течение суток.

Решение суда о продлении срока действия охранного ордера или об отказе в удовлетворении ходатайства о продлении срока действия охранного ордера может быть обжаловано в апелляционном порядке в течение семидесяти двух часов жертвой насилия, лицом, совершившим насилие либо склонным к его совершению, а также, их адвокатом, законным представителем, если они участвовали в деле.

Обжалование решения о продлении срока действия охранного ордера не приостанавливает его исполнение.

Статья 34. Содержание охранного ордера

В охранном ордере указывается:

дата и место его оформления;

обстоятельства, послужившие основанием для его оформления;

фамилия, имя и отчество, дата и место рождения, профессия и место жительства жертвы насилия и лица, совершившего насилие или склонного к его совершению;

перечень ограничений, предусмотренных статьей 35 настоящего Закона.

Охранный ордер содержит сведения о праве жертвы насилия на обращение в суд, об административной ответственности лица, совершившего насилие или склонного к его совершению, за неисполнение требований охранного ордера.

Статья 35. Ограничения, предусматриваемые в охранном ордере

В охранном ордере могут предусматриваться следующие ограничения:

запрет совершать насилие в отношении жертвы насилия;

запрет на контакт с жертвой насилия для лица, совершившего насилие или склонного к его совершению (допускается опосредованный контакт между жертвой насилия и лицом, совершившим насилие, или склонным к его совершению, на рабочих местах и в образовательных учреждениях);

запрет для лица, совершившего насилие или склонного к его совершению, на нахождение наедине в одном помещении или в транспортном средстве с жертвой насилия;

возложение на лицо, совершившее насилие, обязанности возмещения расходов на лечение, консультации, размещение жертвы насилия в специальный центр по оказанию помощи жертвам насилия, причиненного материального ущерба, а также компенсации морального вреда;

ограничение лица, совершившего насилие, или склонного к его совершению, в праве на хранение и ношение или запрет на хранение и ношение оружия (за исключением служебного оружия) в период действия охранного ордера или в период, определенный указанным ордером, а также запрет на право получения разрешения на приобретение оружия.

При решении вопроса о продлении срока действия охранного ордера суд вправе применить, помимо ограничений, предусмотренных частью первой настоящей статьи, следующие ограничения:

запрет на посещение определенных мест лицу, совершившему насилие или склонному к его совершению;

возложение на лицо, совершившее насилие или склонное к его совершению, одного или нескольких обязательств, таких как амбулаторное или стационарное лечение от наркологического заболевания;

временное ограничение лица, совершившего насилие или склонного к его совершению, в праве на использование жилой площади, или ее части, где проживает жертва насилия, на приближение к месту учебы или работы либо другим местам ее нахождения.

В случае продления срока действия охранного ордера помимо требований, указанных в частях первой и второй настоящей статьи, в него в обязательном порядке включается условие о прохождении лицом, совершившим насилие или склонным к его совершению, коррекционной программы по изменению насильственного поведения.

Если в ходе рассмотрения вопроса о выдаче охранного ордера и продлении срока его действия выявляются признаки преступления, предусмотренного Уголовным кодексом Республики Узбекистан, одновременно с рассмотрением вопроса о выдаче и продлении срока действия охранного ордера материалы дела направляются соответствующему правоохранительному органу для решения вопроса о привлечении к уголовной ответственности.

Статья 36. Оказание правовой, экономической, социальной, психологической, медицинской и иной помощи детям, пострадавшим от насилия, и детям, находящимся под риском совершения насилия в отношении них

Детям, пострадавшим от насилия, и детям, находящимся под риском совершения насилия в отношении них, оказывается необходимая правовая, экономическая, социальная, психологическая, медицинская и иная помощь, включающая в себя следующее:

уменьшение негативного воздействия полученной ребенком психической или физической травмы, влияющей на дальнейшее его развитие;

повышение качества жизни и обеспечение психоэмоционального благополучия;

предупреждение и (или) устранение последствий поведенческих отклонений или нарушений в отношениях с членами семьи, сверстниками;

восстановление и укрепление здоровья;

облегчение реабилитации и социальной адаптации ребенка в обществе, в том числе в группе сверстников, в семейной среде;

принятие мер по возмещению материального ущерба и компенсации морального вреда с лица, совершившего насилие;

оказание юридической помощи, предоставление юридической информации и юридических консультаций;

ограничение общения или воспрепятствование общению с лицом, совершившим насилие или склонным к его совершению;

обеспечение их временной безопасности, ухода за ними и назначение лица, которое будет осуществлять уход за ними;

предоставление безопасного убежища;

иные меры, предусмотренные законодательством.

Статья 37. Укрепление и поддержка семей детей, пострадавших от насилия, и детей, находящихся под риском совершения насилия в отношении них

В целях обеспечения интересов детей, пострадавших от насилия, и детей, находящихся под риском совершения насилия в отношении них, членам их семей оказываются услуги по укреплению и поддержке семей, в том числе по устранению факторов, непосредственно угрожающих жизни или здоровью ребенка. Для этого привлекаются соответствующие специалисты государственных органов и организаций, осуществляющих деятельность по защите детей от всех форм насилия, и оказываются следующие услуги:

оказание социальной, психологической, педагогической поддержки для обеспечения эмоциональной устойчивости лица, виновного в совершении насилия, а также для осознания родительского потенциала, ответственности и последствий действий данного лица;

повышение правовой грамотности членов семьи путем предоставления информации и консультаций о насилии в отношении детей, его последствиях для детей и об ответственности, установленной законодательством;

оказание в установленном порядке психиатрической помощи в случае обнаружения психических расстройств у лица, совершившего насилие или склонного к его совершению;

обеспечение принудительного лечения родителей, страдающих наркологическими заболеваниями, в наркологических учреждениях;

оказание содействия в обеспечении финансовой стабильности семей, путем оказания услуг лицам, ищущим работу, и безработным, в том числе вовлечения в предпринимательство, организации деятельности по развитию самозанятости, направления на профессиональную подготовку, переподготовку и повышение квалификации и принятия других мер с целью устранения экономических трудностей, косвенно повлиявших на совершение насилия в отношении детей;

оказание иных услуг, не запрещенных законодательством, с учетом угрозы совершения насилия в отношении детей и направленных на предотвращение факторов риска, укрепление и поддержку семей.

Статья 38. Отобрание ребенка у родителей (одного из них) или у других лиц, на попечении которых он находится

При непосредственной угрозе жизни ребенка и его здоровью уполномоченный государственный орган вправе принять меры по немедленному отобранию ребенка у родителей (одного из них) или у других лиц, на попечении которых он находится. Немедленное отобрание ребенка производится на основании соответствующего акта органа самоуправления граждан при участии инспектора профилактики.

При отобрании ребенка уполномоченный государственный орган обязан незамедлительно уведомить прокурора, обеспечить временное устройство ребенка и в течение семи дней после вынесения органом самоуправления граждан акта об отобрании ребенка обратиться в суд с иском об ограничении родительских прав.

При отобрании ребенка у родителей (одного из них) или у других лиц, на попечении которых он находится, он может быть размещен в следующих местах (в порядке приоритетности размещения):

у одного из родителей, способного создать условия в соответствии с интересами ребенка;

у родственников ребенка;

у лица, изъявившего желание заботиться о ребенке;

у лиц, состоящих на учете уполномоченного государственного органа;

в медицинское учреждение (при проблемах со здоровьем ребенка);

в специализированные учреждения для жертв насилия.

Если нет возможности устроить ребенка в семью, крайней мерой является помещение его в специализированное учреждение.

С момента принятия судом решения об ограничении родителей в родительских правах срок пребывания ребенка в местах, предусмотренных частью третьей настоящей статьи, определяется в плане защиты.

Статья 39. Предоставление специальных мер защиты детям, пострадавшим от насилия или ставшими свидетелями насилия, в уголовном производстве

В уголовном судопроизводстве предусматриваются следующие специальные меры защиты детей, пострадавших от насилия, или ставших свидетелями насилия:

создание отдельных зон ожидания для детей в следственных органах и судах, создание отдельных специальных комнат, оснащенных системами стенографирования, видеонаблюдения, а также аудио- и видеофиксации для допроса;

обеспечение участия специалистов, обладающих специальными знаниями и навыками работы с детьми, пострадавшими от насилия или ставшими свидетелями насилия, в ходе процессуальных действий;

разъяснение прав и обязанностей детей, пострадавших от насилия или ставших свидетелями насилия, и любой информации, связанной с делом, на языке, понятном детям и соответствующем их возрасту и развитию;

предварительное закрепление показаний детей, пострадавших от насилия или ставших свидетелями насилия;

установление запрета на прямой контакт детей, пострадавших от насилия или ставших свидетелями насилия, с подозреваемым, обвиняемым и подсудимым во время процессуальных действий;

обеспечение конфиденциальности сведений о детях, пострадавших от насилия или ставших свидетелями насилия, на всех этапах уголовного производства.

Статья 40. Мероприятия, направленные на коррекцию поведения лица, совершившего насилие в отношении детей или склонного к его совершению

В целях предотвращения повторного совершения насилия и обеспечения безопасности жертвы насилия реализуются меры по оказанию психологической и социальной помощи по изменению поведения лица, совершившего насилие в отношении детей или склонного к его совершению.

Лицо, совершившее насилие в отношении детей или склонное к его совершению, подвергается коррекционной программе по изменению насильственного поведения.

При наличии у лица, совершившего насилие в отношении детей или склонного к его совершению, психического расстройства к нему могут применяться в порядке, установленном законодательством, принудительные меры медицинского характера.

Порядок прохождения коррекционной программы по изменению насильственного поведения лица, совершившего насилие в отношении детей или склонного к его совершению, определяется Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Статья 41. Ограничение прав лиц, совершивших преступления против здоровья, половой свободы, семьи, молодежи и нравственности

Лицам, ранее осужденным за умышленное убийство, изнасилование или насильственное удовлетворение половой потребности в противоестественной форме в отношении потерпевшего, не достигшего восемнадцати лет, понуждение к вступлению в половую связь лица, не достигшего восемнадцати лет, сопряженное с половым сношением или удовлетворением половой потребности в противоестественной форме, половое сношение или удовлетворение половой потребности в противоестественной форме с лицом, не достигшим шестнадцати лет, или совершение в отношении него развратных действий, ввоз на территорию Республики Узбекистан с целью распространения, рекламирования, демонстрации, а равно изготовление, распространение, рекламирование, демонстрация порнографической продукции с описанием или изображением несовершеннолетнего либо вовлечение несовершеннолетнего в качестве исполнителя в действия порнографического характера, сводничество, организация или содержание притонов разврата с привлечением несовершеннолетнего, независимо от меры примененного наказания, погашения или снятия судимости и применения в отношении них акта амнистии или помилования, запрещается работать в образовательных, воспитательных, детских оздоровительных, спортивных и творческих организациях и заниматься видами деятельности, предусматривающей непосредственную работу с детьми.

Сведения о лицах, указанных в части первой настоящей статьи вносятся в специальный реестр и указанные лица в период пребывания в специальном реестре находятся на профилактическом учете органов внутренних дел.

При изменении постоянного места жительства или места работы лица, включенные в специальный реестр, обязаны уведомить об этом соответствующие органы внутренних дел.

Порядок формирования и ведения специального реестра, а также получения информации из него определяется Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Статья 42. Конфиденциальность сведений

Все персональные данные, ставшие известными лицам, оказавшим помощь жертве насилия, охраняются законодательством о персональных данных.

Лица, допустившие разглашение персональных данных жертвы насилия, которые им были доверены либо стали известны в связи с выполнением профессиональных, служебных или трудовых обязанностей, привлекаются к ответственности, предусмотренной законом.

Глава 4. Участие родителей (лиц, их заменяющих), представителей образовательных учреждений и обучающихся в защите детей от всех форм насилия

Статья 43. Участие родителей (лиц, их заменяющих) в защите детей от всех форм насилия

Родители (лица, их заменяющие) в целях защиты детей от всех форм насилия принимают меры по:

защите жизни и здоровья детей;

проявлению любви и заботы для полноценного и всестороннего гармоничного развития ребенка;

создание условий для реализации ребенком своих возможностей и поиска своего места, а также удовлетворения потребности ребенка по принадлежности;

информированию государственных органов и организаций, осуществляющих деятельность по защите детей от всех форм насилия, о совершенном насилии в отношении детей;

привитию ребенку знаний о своих правах и обязанностях, а также уважения прав и свобод других лиц при осуществлении своих прав и свобод;

защите детей от информации порнографического характера, содержащей элементы жестокости и насилия, оскорбляющей человеческое достоинство, призывающей к совершению преступлений, и иной информации, наносящей вред на здоровье детей.

Способы воспитания детей должны исключать пренебрежительное, жестокое, грубое, унижающее человеческое достоинство обращение, оскорбление или эксплуатацию детей.

Статья 44. Недопущение насилия в отношении детей в образовательных учреждениях

Образовательные программы должны способствовать предупреждению насилия в отношении детей и между детьми, в том числе травли (буллинга), а также искоренению пренебрежительного отношения к правам и законным интересам детей.

В образовательных учреждениях не допускается применение в качестве меры дисциплинарного взыскания любых форм насилия, в том числе телесных наказаний и других жестоких или унижающих достоинство видов обращения и наказания.

В образовательных учреждениях внедряются программы и механизмы по предупреждению насилия в отношении детей и между детьми, в том числе травли (буллинга), а также по принятию соответствующих мер по фактам применения насилия. Такие меры включаются в правила внутреннего распорядка, уставы и планы работы образовательного учреждения.

В образовательных учреждениях назначаются лица, ответственные за предупреждение насилия в отношении детей.

В целях защиты детей от насилия руководство образовательного учреждения обязано принять меры по устранению причин и условий, способствующих к совершению насилия в отношении детей, формированию ненасильственных отношений, основанных на уважении прав и достоинства человека, организации и обеспечению безопасной и положительной психологической среды в образовательном учреждении.

В целях защиты детей от насилия работники образовательного учреждения обязаны строго следовать правилам внутреннего распорядка образовательного учреждения, правилам педагогической этики при обращении с обучающимися, родителями (лицами, их заменяющими), членами педагогического коллектива, обеспечивать равное отношение ко всем обучающимся, оценивать и улучшать психологическую обстановку в классе, проводить беседы с обучающимися и обеспечивать тесное сотрудничество психологов и психологов-инспекторов для консультации родителей (лиц, их заменяющих).

В целях защиты детей от насилия учащиеся образовательного учреждения обязаны соблюдать правила внутреннего распорядка образовательного учреждения, принимать участие в тренингах, организованных с целью предотвращения случаев насилия в отношении детей, обязательно информировать руководство образовательного учреждения, если они стали свидетелями насилия или владеют информацией об этом.

Глава 5. Заключительные положения

Статья 45. Сведения о детях, пострадавших от насилия, и детях, находящихся под риском совершения насилия в отношении них, а также о лицах, совершивших насилие или склонных к его совершению

Сведения о детях, пострадавших от насилия, и детях, находящихся под угрозой совершения насилия в отношении них, а также о лицах, совершивших насилие или склонных к его совершению, вносятся государственными органами и организациями, осуществляющими деятельность по защите детей от всех форм насилия в единую электронную базу данных Агентства статистики при Президенте Республики Узбекистан в порядке, установленном Законом Республики Узбекистан «О персональных данных».

Статья 46. Финансирование мер по защите детей от всех форм насилия

Финансирование мер по защите детей от всех форм насилия может осуществляться за счет средств соответствующих государственных органов и организаций, грантов и средств технического содействия международных организаций, зарубежных государств и других доноров, а также иных источников, не запрещенных законодательством.

Статья 47. Ответственность за нарушение законодательства о защите детей от всех форм насилия

Лица, виновные в нарушении законодательства о защите детей от всех форм насилия, несут ответственность в установленном порядке.

Статья 48. Внесение изменений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан

1. Часть вторую статьи 14 Кодекса Республики Узбекистан об административной ответственности, утвержденного Законом Республики Узбекистан от 22 сентября 1994 года № 2015-ХII (Ведомости Верховного Совета Республики Узбекистан, 1995 г., № 3, ст. 6; Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1995 г., № 9, ст. 193, № 12, ст. 269; 1996 г., № 5-6, ст. 69, № 9, ст. 144; 1997 г., № 2, ст. 56, № 5-6, ст. 126, № 9, ст. 241; 1998 г., № 3, ст. 38, № 5-6, ст. 102, № 9, ст. 181; 1999 г., № 1, ст. 20, № 5, ст. 124, № 9, ст. 229; 2000 г., № 5-6, ст. 153, № 7-8, ст. 217; 2001 г., № 1-2, ст. 23, № 9-10, ст.ст. 165, 182; 2002 г., № 1, ст. 20, № 9, ст. 165; 2003 г., № 1, ст. 8, № 5, ст. 67, № 9-10, ст. 149; 2004 г., № 1-2, ст. 18, № 5, ст. 90, № 9, ст. 171; 2005 г., № 1, ст. 18; Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2005 г., № 9, ст. 312, № 12, ст.ст. 413, 417, 418; 2006 г., № 6, ст. 261, № 9, ст. 498, № 10, ст. 536, № 12, ст.ст. 656, 659; 2007 г., № 4, ст.ст. 158, 159, 164, 165, № 9, ст.ст. 416, 421, № 12, ст.ст. 596, 604, 607; 2008 г., № 4, ст.ст. 181, 189, 192, № 9, ст.ст. 486, 488, № 12, ст.ст. 640, 641; 2009 г., № 1, ст. 1, № 9, ст.ст. 334, 335, 337, № 10, ст. 380, № 12, ст.ст. 462, 468, 470, 472, 474; 2010 г., № 5, ст.ст. 175, 179, № 6, ст. 231, № 9, ст.ст. 335, 339, 341, № 10, ст. 380, № 12, ст.ст. 468, 473, 474; 2011 г., № 1, ст. 1, № 4, ст.ст. 104, 105, № 9, ст.ст. 247, 252, № 12/2, ст. 365; 2012 г., № 4, ст. 108, № 9/1, ст. 242, № 12, ст. 336; 2013 г., № 4, ст. 98, № 10, ст. 263; 2014 г., № 1, ст. 2, № 5, ст. 130, № 9, ст. 244, № 12, ст.ст. 341, 343; 2015 г., № 6, ст. 228, № 8, ст.ст. 310, 312, № 12, ст. 452; 2016 г., № 1, ст. 2, № 4, ст. 125, № 9, ст. 276, № 12, ст.ст. 383, 385; 2017 г., № 4, ст. 137, № 6, ст. 300, № 9, ст. 510, № 10, ст. 605; 2018 г., № 1, ст.ст. 1, 4, 5, № 4, ст. 224, № 7, ст.ст. 430, 431, 432, № 10, ст.ст. 671, 673, 679; 2019 г., № 1, ст.ст. 1, 3, 5, № 2, ст. 47, № 3, ст.ст. 161, 165, 166, № 5, ст.ст. 259, 261, 267, 268, № 7, ст. 386, № 8, ст.ст. 469, 471, № 9, ст.ст. 591, 592, № 10, ст.ст. 674, 676, № 11, ст.ст. 787, 791, № 12, ст.ст. 880, 891; 2020 г., № 1, ст. 4, № 3, ст.ст. 203, 204, № 7, ст. 449, № 9, ст.ст. 539, 540, № 10, ст.ст. 593, 596, № 11, ст. 651, № 12, ст. 691; 2021 г., № 1, ст.ст. 5, 7, 12, 13, 14, № 2, ст. 142, № 3, ст. 217, № 4, ст.ст. 290, 293, приложение к № 4, № 8, ст.ст. 800, 802, 803, № 9, ст. 903, № 10, ст.ст. 966, 967, 968, 973, № 11, ст. 1066; 2022 г., № 1, ст.ст. 1, 2, № 2, ст.ст. 80, 81, № 3, ст.ст. 215, 216, № 4, ст. 337, № 5, ст.ст. 464, 465, 466, 467, № 8, ст. 787, № 10, ст.ст. 981, 984, № 12, ст. 1188; 2023 г., № 3, ст.ст. 184, 185, 188, 189, № 4, ст.ст. 265, 266, 268, № 5, ст.ст. 319, 320, № 7, ст.ст. 533, 534, 535, 537, 539, № 8, ст. 634, № 10, ст. 798, № 11, ст.ст. 921, 923, 924, № 12, ст. 1004; 2024 г., № 1, ст.ст. 5, 7, 8, 9, № 2, ст.ст. 102, 111, 115, 116, № 3, ст.ст. 243, 246), изложить в следующей редакции:

«В случае совершения этими лицами административных правонарушений, предусмотренных статьями 61, 116 1 , 116 2 , 116 3 , 125, 125 1 , 126, 127, 128, 128 1 , 128 2 , 128 3 , 128 4 , 128 5 , 128 6 , 129, 130, 131, 132, 133, 134, 135, 135 1 , 136, 138, 183, 185, 185 1 , 185 2 , 185 3 , 194, 194 1 , 196 1 , 206 1 , 209 1 , 218, 220, 221 настоящего Кодекса, они подлежат административной ответственности на общих основаниях. С учетом характера совершенного правонарушения и личности правонарушителя дела в отношении указанных лиц (за исключением лиц, совершивших правонарушения, предусмотренные статьями 194, 194 1 и 196 1 настоящего Кодекса) могут быть переданы, а совершивших правонарушения, предусмотренных статьями 61, 206 1 настоящего Кодекса, подлежат передаче на рассмотрение районных (городских) комиссий по вопросам детей»;

2. Часть первую статьи 8 Закона Республики Узбекистан от 6 января 2020 года № ЗРУ-600 «О государственной пошлине» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2020 г., № 1, ст. 1, № 3, ст. 201, № 5, ст. 298, № 10, ст. 593, № 12, ст. 691; 2021 г., № 1, ст. 13, приложение к № 4, № 7, ст. 661, № 8, ст.ст. 800, 803, № 10, ст. 968; 2022 г., № 2, ст. 76, № 3, ст.ст. 214, 216, № 4, ст. 340, № 5, ст.ст. 463, 464, 467, № 12, ст. 1186; 2023 г., № 2, ст. 103, № 3, ст. 186, № 4, ст.ст. 265, 269, № 6, ст.ст. 444, 445, № 7, ст. 538, № 9, ст. 710; 2024 г., № 1, ст.ст. 5, 6, 7, № 2, ст.ст. 101, 105, 107, 108, 111, 112) дополнить пунктом 5 3 следующего содержания:

«5 3 ) истцы — по искам о возмещении материального ущерба и компенсации морального вреда ребенку (детям), пострадавшим от насилия».

Статья 49. Обеспечение исполнения, доведения и разъяснение сути и значения настоящего Закона

Национальному агентству социальной защиты при Президенте Республики Узбекистан, Уполномоченному Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам ребенка (Детскому омбудсману) и другим заинтересованным организациям обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Закона.

Статья 50. Приведение законодательства в соответствие с настоящим Законом

Кабинету Министров Республики Узбекистан:

в течение шести месяцев со дня официального опубликования настоящего Закона разработать и утвердить Порядок межведомственного взаимодействия государственных органов и организаций, осуществляющих деятельность по защите детей от всех форм насилия, по выявлению случаев насилия в отношении детей, информированию о них и применению мер воздействия в отношении лиц, совершивших насилие в отношении детей, предусмотренный частью шестой статьи 27 настоящего Закона;

в течение шести месяцев со дня официального опубликования настоящего Закона разработать и утвердить Порядок и критерии оценки жизненной ситуации детей, пострадавших от насилия, и детей, находящихся под риском совершения насилия в отношении них, предусмотренный частью шестой статьи 29 настоящего Закона;

в течение шести месяцев со дня официального опубликования настоящего Закона разработать и утвердить Порядок разработки, реализации и мониторинга плана защиты детей, пострадавших от насилия, или детей, находящихся под риском совершения насилия в отношении них, предусмотренный частью четвертой статьи 31 настоящего Закона;

в течение шести месяцев со дня официального опубликования настоящего Закона разработать и утвердить Порядок выдачи жертве насилия охранного ордера, критерии оценки уровня риска насилия в отношении жертвы насилия и форма охранного ордера, предусмотренный частью четырнадцатой статьи 32 настоящего Закона;

в течение шести месяцев со дня официального опубликования настоящего Закона разработать и утвердить Порядок прохождения коррекционной программы по изменению насильственного поведения лица, совершившего насилие в отношении детей или склонного к его совершению, предусмотренный частью четвертой статьи 40 настоящего Закона;

привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;

обеспечить пересмотр и отмену республиканскими органами исполнительной власти их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону.

Статья 51. Вступление в силу настоящего Закона

Настоящий Закон вступает в силу по истечении шести месяцев со дня его официального опубликования.

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

14 ноября 2024 г.,

№ ЗРУ-996

(Национальная база данных законодательства, 14.11.2024 г., № 03/24/996/0921)

lex.uz