UzbekAI

← Qonunlar

📅 2024-yil 15-noyabr · Qonunlar va kodekslar

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2024 йил 15 ноябрь · Қонунлар ва кодекслар

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 15 ноября 2024 г. · Законы и кодексы

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 15 November 2024 · Laws and codes

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикасининг Қонуни

Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Инсон ҳуқуқлари бўйича вакили (омбудсман) тўғрисида

Қонунчилик палатаси томонидан 2024 йил 17 сентябрда қабул қилинган Сенат томонидан 2024 йил 23 октябрда маъқулланган

1-боб. Умумий қоидалар

1-модда. Ушбу Қонуннинг мақсади

Ушбу Қонуннинг мақсади Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Инсон ҳуқуқлари бўйича вакили (омбудсман) фаолиятини тартибга солишдан иборат.

2-модда. Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Инсон ҳуқуқлари бўйича вакили (омбудсман)

Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Инсон ҳуқуқлари бўйича вакили (омбудсман) мансабдор шахс бўлиб, у давлат органлари, шу жумладан ҳуқуқни муҳофаза қилувчи ва назорат қилувчи органлар, корхоналар, муассасалар, ташкилотлар (бундан буён матнда ташкилотлар деб юритилади) ҳамда мансабдор шахслар томонидан инсон ҳуқуқлари ва эркинликлари тўғрисидаги қонунчиликка риоя этилиши устидан парламент назоратини амалга оширади.

Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Инсон ҳуқуқлари бўйича вакили (омбудсман) (бундан буён матнда Омбудсман деб юритилади) инсон ҳуқуқлари бўйича миллий институт сифатида инсон ҳуқуқлари ва эркинликларини ҳимоя қилишнинг мавжуд шакллари ҳамда воситаларини тўлдиради. Омбудсман Ўзбекистон Республикасининг инсон ҳуқуқлари ва эркинликлари тўғрисидаги қонунчилигини такомиллаштиришга ҳамда уни халқаро ҳуқуқ нормаларига мувофиқлаштиришга, инсон ҳуқуқлари ва эркинликлари соҳасида халқаро ҳамкорликни ривожлантиришга, фуқароларнинг инсон ҳуқуқлари соҳасидаги ҳуқуқий маданиятини оширишга кўмаклашади.

Омбудсман ўз фаолиятини ташкилотлар ва мансабдор шахслардан мустақил равишда, фақат қонунга бўйсунган ҳолда амалга оширади.

Омбудсманга Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатасининг Спикери ва Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенатининг Раиси томонидан имзоланадиган гувоҳнома берилади. Омбудсман гувоҳномадан ўз ваколатлари муддати мобайнида фойдаланади.

3-модда. Омбудсман фаолиятининг ҳуқуқий асослари

Омбудсман ўз фаолиятини Ўзбекистон Республикасининг Конституциясига , ушбу Қонунга ва бошқа қонунчилик ҳужжатларига, Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномаларига мувофиқ амалга оширади.

4-модда. Омбудсман фаолиятининг асосий принциплари

Омбудсман фаолиятининг асосий принциплари қонунийлик, мустақиллик, адолатлилик, инсонпарварлик, камситишга йўл қўймаслик, холислик, очиқликдан иборатдир.

5-модда. Омбудсман лавозимига номзодга қўйиладиган талаблар

Сайланиш куни ўттиз ёшга тўлган, камида беш йил Ўзбекистон Республикаси ҳудудида муқим яшаётган Ўзбекистон Республикаси фуқароси Омбудсман лавозимига сайланиши мумкин.

6-модда. Омбудсманни сайлаш

Омбудсман Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Қонунчилик палатаси ва Сенати томонидан беш йил муддатга сайланади.

Омбудсман лавозимига номзод Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг палаталари кўриб чиқиши учун Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан киритилади.

Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатасининг ва Сенатининг Омбудсманни сайлаш тўғрисидаги қарори Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг мажлисларида тегишинча Қонунчилик палатаси депутатлари ҳамда Сенати аъзолари умумий сонининг кўпчилик овози билан қабул қилинади.

Омбудсман номзоди Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг мажлисларида кўриб чиқилганидан кейин палаталарнинг ушбу масала юзасидан қабул қилинган қарорлари Ўзбекистон Республикаси Президентига юборилади.

Омбудсман ўз ваколатлари муддати тугагач, янги Омбудсман сайлангунига қадар ўз вазифасини бажаришни давом эттириб туради.

Айни бир шахс Омбудсман лавозимига сурункасига икки муддатдан ортиқ сайланиши мумкин эмас.

7-модда. Омбудсман лавозимига номувофиқ бўлган фаолият

Омбудсман сиёсий партияга аъзоликни ёки унда иштирок этишни ўз ваколатлари муддатига тўхтатиб туриши ёхуд тугатиши шарт. Омбудсман илмий, ижодий ва педагогик фаолиятдан ташқари ҳақ тўланадиган бошқа турдаги фаолият билан шуғулланиши мумкин эмас.

8-модда. Омбудсман ўринбосари

Омбудсман ўринбосари Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Қонунчилик палатаси ва Сенати томонидан беш йил муддатга сайланади.

Омбудсман ўринбосари лавозимига номзод Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг палаталари кўриб чиқиши учун Омбудсман томонидан тақдим этилади.

Омбудсман ўринбосари Омбудсманнинг зиммасидаги вазифаларини бажаришга кўмаклашади, Омбудсман йўқлигида унинг вазифасини бажариб туради.

Омбудсман ўз лавозимидан муддатидан илгари озод қилинган тақдирда, Омбудсман ўринбосари унинг вазифасини янги Омбудсман сайлангунига қадар бажариб туради ва Омбудсман учун белгиланган кафолатлар ана шу даврда унга нисбатан татбиқ этилади.

Омбудсман ўринбосари сиёсий партияга аъзоликни ёки унда иштирок этишни ўз ваколатлари муддатига тўхтатиб туриши ёхуд тугатиши шарт. Омбудсман ўринбосари илмий, ижодий ва педагогик фаолиятдан ташқари ҳақ тўланадиган бошқа турдаги фаолият билан шуғулланиши мумкин эмас.

9-модда. Омбудсманни ёки унинг ўринбосарини лавозимидан муддатидан илгари озод қилиш

Омбудсман ёки унинг ўринбосари лавозимидан қуйидаги ҳолларда Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг палаталари томонидан муддатидан илгари озод қилиниши мумкин:

у ўз ваколатларини зиммасидан соқит қилиш тўғрисида ариза берган тақдирда;

унинг соғлиғи ҳолати барқарор тарзда бузилган ва бу тиббиёт муассасаси томонидан берилган хулоса билан тасдиқланган тақдирда;

унга нисбатан суднинг айблов ҳукми қонуний кучга кирган тақдирда;

у қонунга кўра Омбудсман (Омбудсман ўринбосари) фаолиятига номувофиқ бўлган лавозимга сайланган ёки тайинланган тақдирда;

у суд томонидан муомалага лаёқатсиз ёки муомала лаёқати чекланган деб топилган тақдирда;

у суднинг қарори билан бедарак йўқолган деб топилган ёки вафот этган деб эълон қилинган тақдирда;

у Ўзбекистон Республикаси фуқаролигини йўқотган тақдирда;

у вафот этган тақдирда.

2-боб. Омбудсманнинг асосий вазифалари, ҳуқуқлари, мажбуриятлари ва фаолияти кафолатлари

10-модда. Омбудсманнинг асосий вазифалари

Омбудсманнинг асосий вазифалари қуйидагилардан иборат:

инсон ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларига оид давлат сиёсатини амалга оширишда иштирок этиш;

ташкилотлар ва мансабдор шахслар томонидан инсон ҳуқуқлари ва эркинликлари тўғрисидаги қонунчиликка риоя этилиши устидан парламент назоратини амалга ошириш;

жисмоний ва юридик шахсларнинг инсон ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатлари бузилиши тўғрисидаги мурожаатларини кўриб чиқиш;

инсон ҳуқуқлари ва эркинликлари тўғрисидаги қонунчиликнинг амалда рўёбга чиқарилишини ўрганиш ҳамда уларни такомиллаштириш юзасидан таклифлар тайёрлаш;

ички ишлар органлари тизимига кирадиган маъмурий қамоққа олинган шахсларни қабул қилиш ва сақлаш учун мўлжалланган махсус муассасаларда, вояга етмаганларга ижтимоий-ҳуқуқий ёрдам кўрсатиш марказларида, Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучларининг гарнизони ҳамда қўшин гауптвахталарида, вақтинча сақлаш ҳибсхоналарида, тергов ҳибсхоналарида, жазони ижро этиш муассасаларида, интизомий қисмларда, мажбурий даволаш муассасаларида (бундан буён матнда ҳаракатланиш эркинлиги чекланган шахслар сақланадиган жойлар деб юритилади) қийноққа солиш ва бошқа шафқатсиз, ғайриинсоний ёки қадр-қимматни камситувчи муомала ҳамда жазо турларини қўллаш ҳолларининг олдини олиш бўйича тегишли чоралар кўриш;

аҳоли ўртасида инсон ҳуқуқлари ва эркинликлари тўғрисидаги халқаро ҳамда миллий қонунчилик нормаларини тарғиб қилиш, шунингдек аҳолининг ҳуқуқий онги ва ҳуқуқий маданиятини оширишга кўмаклашиш;

инсон ҳуқуқлари ва эркинликлари соҳасидаги халқаро ҳамкорликни ривожлантириш.

11-модда. Омбудсманнинг дахлсизлик ҳуқуқи

Омбудсман ўз ваколатлари муддати мобайнида дахлсизлик ҳуқуқидан фойдаланади ва у Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг розилигисиз жиноий жавобгарликка тортилиши, ушлаб турилиши, қамоққа олиниши ёки унга суд тартибида бериладиган маъмурий жазога тортилиши мумкин эмас.

Омбудсманга нисбатан жиноят иши фақат Ўзбекистон Республикаси Бош прокурори томонидан қўзғатилиши мумкин.

Омбудсманни мажбурий келтиришга, ушлаб туришга, шунингдек унинг уй-жойини, хизмат хонасини, юкини, шахсий ва хизмат транспорт воситаларини, ёзишмаларини, у фойдаланаётган алоқа воситаларини, шунингдек унга тегишли ҳужжатларни кўздан кечиришга йўл қўйилмайди.

12-модда. Омбудсманнинг ҳуқуқлари

Омбудсман қуйидаги ҳуқуқларга эга:

инсон ҳуқуқлари ва эркинликлари бузилганлиги ҳақидаги хабарларни ташкилотлар ва мансабдор шахслар билан биргаликда текшириш;

ташкилотларнинг инсон ҳуқуқлари ва эркинликларини ҳимоя қилиш масалаларини кўриб чиқиш билан боғлиқ мажлисларида иштирок этиш;

ташкилотларга ва мансабдор шахслар ҳузурига монеликсиз кириш;

ўз ваколатларига тааллуқли масалалар юзасидан ташкилотлар ва мансабдор шахслардан ҳужжатларни, таҳлилий материалларни, хулосаларни ва бошқа маълумотларни сўраш ҳамда олиш;

ҳаракатланиш эркинлиги чекланган шахслар сақланадиган жойларда сақланаётган шахслар билан учрашувлар ва суҳбатлар ўтказиш;

Ўзбекистон Республикаси Президентига, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарига ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига инсон ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш юзасидан ҳуқуқий, ташкилий, ижтимоий-иқтисодий ва бошқа чора-тадбирлар кўришга қаратилган махсус маърузалар тақдим этиш;

инсон ҳуқуқлари ва эркинликлари тўғрисидаги қонунчиликнинг бузилишига йўл қўймаслик ҳақида ташкилотлар ва мансабдор шахсларга ёзма равишда огоҳлантириш юбориш;

инсон ҳуқуқлари ва эркинликлари тўғрисидаги қонунчиликнинг аниқланган бузилишларини, уларга имкон берувчи сабаблар ва шарт-шароитларни бартараф этиш ҳақида ташкилотларнинг раҳбарларига кўриб чиқилиши мажбурий бўлган тақдимномалар киритиш;

ҳаракатларида (ҳаракатсизлигида) инсон ҳуқуқлари ва эркинликлари бузилганлиги аниқланган шахсларни жавобгарликка тортиш тўғрисида тегишли ташкилотларга илтимоснома киритиш;

фуқароларнинг бузилган ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш тўғрисидаги аризалар ҳамда даъволар билан судларга мурожаат этиш;

инсоннинг бузилган ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилишга доир илмий-амалий, таҳлилий ишларни амалга ошириш учун илмий ва бошқа ташкилотларни, олимларни, экспертларни ҳамда мутахассисларни белгиланган тартибда, шу жумладан шартнома асосида жалб этиш.

Омбудсман қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

13-модда. Омбудсманнинг мажбуриятлари

Омбудсман:

Ўзбекистон Республикасининг Конституциясига , ушбу Қонунга ва қонун ҳужжатларига риоя этиши, ўз зиммасига юклатилган вазифаларни бажариши;

ташкилотлар ва мансабдор шахсларнинг ўз ваколатлари доирасида амалга оширилаётган фаолиятига аралашмаслиги;

давлат сирларини ёки қонун билан қўриқланадиган бошқа сирни ташкил этувчи маълумотларни муҳофаза қилиш тўғрисидаги қонунчилик талабларига риоя этиши;

мурожаат этувчига унинг мурожаатини кўриб чиқиш натижаларини маълум қилиши шарт.

Омбудсманнинг зиммасида қонун ҳужжатларига мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

14-модда. Омбудсманнинг фаолияти тўғрисидаги маъруза

Омбудсман ҳар йили, ҳисобот йилидан кейинги йилнинг 15 февралидан кечиктирмай Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг палаталарига ўз фаолияти тўғрисида маъруза тақдим этади.

Омбудсманнинг фаолияти тўғрисидаги маърузада қийноққа солиш ва бошқа шафқатсиз, ғайриинсоний ёки қадр-қимматни камситувчи муомала ҳамда жазо турларини қўллаш ҳолларининг (бундан буён матнда қийноққа солиш ҳоллари деб юритилади) олдини олиш бўйича амалга оширилган ишлар ҳам акс эттирилади.

Омбудсманнинг фаолияти тўғрисидаги маърузани Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатасининг ва Сенатининг мажлисларида кўриб чиқиш қонунчиликка мувофиқ амалга оширилади.

Омбудсманнинг фаолияти тўғрисидаги маърузани кўриб чиқиш якунлари юзасидан Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг палаталари томонидан қабул қилинган қарорлар Омбудсманга юборилади.

15-модда. Омбудсманнинг махсус маърузаси

Омбудсман Ўзбекистон Республикаси Президентига, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарига, шунингдек Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига инсон ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш юзасидан ҳуқуқий, ташкилий, ижтимоий-иқтисодий ва бошқа чора-тадбирлар кўришга қаратилган махсус маъруза тақдим этишга ҳақли. Махсус маъруза инсоннинг бузилган ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини тиклаш бўйича хулоса ёки таклифлардан иборат бўлади.

16-модда. Омбудсманнинг муқобил маърузаси

Омбудсман Ўзбекистон Республикасининг инсон ҳуқуқлари соҳасидаги халқаро мажбуриятларининг бажарилиши юзасидан муқобил маъруза тайёрлашга ва тегишли халқаро ташкилотларга тақдим этишга ҳақли.

17-модда. Омбудсман фаолиятининг очиқлиги

Омбудсман ўз фаолияти тўғрисидаги ахборотдан манфаатдор шахсларнинг, шунингдек оммавий ахборот воситаларининг қонунчиликда белгиланган тартибда фойдаланиши имкониятини таъминлайди.

Омбудсман ўз фаолияти тўғрисидаги тегишли ахборотни ўзининг расмий веб-сайтига жойлаштиради ва янгилаб туради, Омбудсманнинг фаолияти тўғрисидаги маърузани ҳамда бошқа материалларни оммавий ахборот воситаларида эълон қилади.

Омбудсман ўз матбуот органини таъсис этиши ва бошқа матбуот нашрларининг ҳаммуассиси бўлиши мумкин.

18-модда. Омбудсман фаолиятининг кафолатлари

Ўзбекистон Республикасининг бутун ҳудудида ёки унинг айрим жойларида фавқулодда ҳолат жорий этилиши, шунингдек Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатасининг ва (ёки) Сенатининг тарқатиб юборилиши Омбудсман фаолиятини тўхтатиб туришга ёки тугатишга олиб келмайди.

3-боб. Омбудсман томонидан мурожаатларни кўриб чиқиш тартиби

19-модда. Омбудсман томонидан жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатларини кўриб чиқиш

Омбудсман аризалар, таклифлар ва шикоятлар тарзида келиб тушган мурожаатларни кўриб чиқади. Омбудсман шикоятларни ушбу Қонунда назарда тутилган тартибда, аризалар ҳамда таклифларни «Жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатлари тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунида белгиланган тартибда кўриб чиқади.

Омбудсман Ўзбекистон Республикаси фуқароларининг, Ўзбекистон Республикаси ҳудудида турган чет эл фуқароларининг ва фуқаролиги бўлмаган шахсларнинг, юридик шахсларнинг инсон ҳуқуқлари ва эркинликларини бузаётган ташкилотларнинг ёки мансабдор шахсларнинг ҳаракатлари ёхуд ҳаракатсизлиги устидан берган шикоятларини кўриб чиқади ҳамда ўз текширувини ўтказиш ҳуқуқига эга.

Омбудсман учинчи шахсларнинг, шу жумладан нодавлат нотижорат ташкилотларининг муайян бир шахснинг ёки бир гуруҳ шахсларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатлари бузилганлиги устидан берган шикоятларини кўриб чиқиш учун, башарти уларнинг бунга розилиги бўлса, қабул қилади.

Шикоятлар оғзаки, ёзма ёки электрон шаклда берилиши мумкин.

Омбудсман қабул жадвалларига мувофиқ жисмоний шахсларнинг ва юридик шахслар вакилларининг шахсий қабулини, шунингдек жисмоний шахсларнинг ва юридик шахслар вакилларининг сайёр шахсий қабулларини ташкил этади.

Жисмоний шахсларни ва юридик шахсларнинг вакилларини қабул қилиш жадваллари, қабулни ўтказиш вақти, жойи ҳамда қабулга олдиндан ёзилиш тўғрисидаги ахборот, жисмоний шахсларни ва юридик шахсларнинг вакилларини қабул қилиш тартиби Омбудсманнинг расмий веб-сайтида эълон қилиш, шунингдек унинг маъмурий биносида ҳамма кириши мумкин бўлган жойлардаги стендларга ёки бошқа техник воситаларга жойлаштириш орқали манфаатдор шахслар эътиборига етказилади.

Омбудсман суднинг ваколатлари доирасига кирадиган масалаларни, шунингдек жисмоний шахсларнинг бошқа жисмоний шахслар томонидан уларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини бузадиган ҳаракатларига (ҳаракатсизлигига) доир мурожаатларини кўриб чиқмайди.

Аноним мурожаатлар Омбудсман томонидан кўриб чиқилмайди.

20-модда. Омбудсман томонидан шикоятларни кўриб чиқиш шартлари

Омбудсман мурожаат этувчига унинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатлари бузилганлиги тўғрисида маълум бўлиб қолган пайтдан эътиборан ёки, агар мурожаат этувчи ўз ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилишнинг бошқа воситаларидан фойдаланган ҳамда қабул қилинган қарорлардан қаноатланмаган бўлса, унинг шикояти бўйича охирги қарор қабул қилинган пайтдан эътиборан бир йил ичида берилган шикоятларни кўриб чиқади.

Шикоят беришнинг узрли сабабларга кўра ўтказиб юборилган муддати Омбудсман томонидан тикланиши мумкин.

21-модда. Омбудсманга бериладиган шикоятларга қўйиладиган талаблар

Омбудсманга берилган шикоятда мурожаат этувчининг фамилияси (исми, отасининг исми), унинг яшаш жойи тўғрисидаги маълумотлар, шикоят юридик шахс томонидан берилган тақдирда эса унинг тўлиқ номи, жойлашган ери (почта манзили) ҳақидаги маълумотлар кўрсатилган бўлиши керак.

Шикоятда қарорлари, ҳаракатлари ёки ҳаракатсизлиги устидан шикоят қилинаётган ташкилотнинг номи, мансабдор шахснинг фамилияси (исми, отасининг исми) кўрсатилади, мурожаат этувчининг фикрича, унинг ҳуқуқларини бузган қарорларнинг, ҳаракатларнинг ёки ҳаракатсизликнинг моҳияти баён этилади.

Шикоятлар давлат тилида ёки бошқа тилларда берилиши мумкин.

Ёзма шикоят мурожаат этувчининг имзоси ёки юридик шахс ваколатли вакилининг имзоси билан тасдиқланган бўлиши керак. Ёзма шикоятни мурожаат этувчининг имзоси билан тасдиқлаш имкони бўлмаган тақдирда, шикоят уни ёзиб берган шахснинг имзоси билан тасдиқланиб, унинг фамилияси (исми, отасининг исми) ҳам қўшимча равишда ёзиб қўйилиши керак.

Электрон шаклда берилган шикоят қонунчиликда белгиланган талабларга мувофиқ бўлиши керак.

Муомалага лаёқатсиз ва муомала лаёқати чекланган шахсларнинг манфаатларини кўзлаб шикоятлар қонунчиликда назарда тутилган тартибда уларнинг қонуний вакиллари томонидан берилиши мумкин.

Омбудсман инсон ҳуқуқлари ва эркинликлари бузилганлиги тўғрисида ахборот мавжуд бўлганда ёки ҳимоянинг ҳуқуқий воситаларидан мустақил равишда фойдаланишга лаёқатсиз шахсларни ҳимоя қилиш учун ўз ташаббуси билан фактлар текширувини ўтказишга ҳақлидир.

Шикоят бўйича илгари қабул қилинган мавжуд қарорлар ёки уларнинг кўчирма нусхалари, шунингдек шикоятни кўриб чиқиш учун зарур бўлган бошқа ҳужжатлар шикоятга илова қилиниши мумкин, мазкур ҳужжатлар қайтарилмайди, бундан мурожаат этувчи уларни қайтариш ҳақида ёзма ариза берган ҳоллар мустасно.

Мурожаат этувчилар ва уларнинг вакиллари шикоятни у кўриб чиқилгунига қадар ва кўриб чиқилаётган пайтда шикоят юзасидан қарор қабул қилингунига қадар ёзма ёки электрон шаклда ариза бериш йўли билан чақириб олиши мумкин. Шикоятни чақириб олиш тўғрисидаги ариза қонун бузилишларини аниқлаш ва бартараф этиш бўйича Омбудсман томонидан чоралар кўрилишини истисно этмайди.

Омбудсманга берилган шикоят учун давлат божи ундирилмайди.

22-модда. Омбудсманнинг жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатларини кўриб чиқиш чоғидаги ҳуқуқлари

Омбудсман жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатларини кўриб чиқиш чоғида қуйидаги ҳуқуқларга эга:

аниқланиши лозим бўлган ҳолатларни текширишда кўмаклашишни сўраб ташкилотлар ва мансабдор шахсларга мурожаат қилиш;

аниқланиши лозим бўлган ҳолатларни текшириш учун ташкилотларнинг вакилларини ва мансабдор шахсларни таклиф этиш;

мансабдор шахслардан тушунтиришлар олиш, бундан қонунда назарда тутилган ҳоллар мустасно;

аниқланиши лозим бўлган масалалар юзасидан ташкилотлар ва мутахассисларга хулосалар тайёрлашни топшириш;

мурожаатни унинг моҳиятига кўра ҳал қилишга ваколатли бўлган ташкилотга ёки мансабдор шахсга юбориш;

мурожаатни кўриб чиқишни сабабини кўрсатган ҳолда рад этиш.

Омбудсман жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатларини кўриб чиқиш чоғида қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

23-модда. Ҳаракатланиш эркинлиги чекланган шахслар сақланадиган жойларда сақланаётган шахсларнинг Омбудсманга мурожаат этиши

Ҳаракатланиш эркинлиги чекланган шахслар сақланадиган жойларда сақланаётган шахслар оғзаки, ёзма ёки электрон шаклдаги мурожаатларни уларнинг сони чекланмаган ҳолда Омбудсман номига юбориш ҳуқуқига эга.

Омбудсман номига юбориладиган мурожаатлар цензурадан ўтказилмайди.

Ҳаракатланиш эркинлиги чекланган шахслар сақланадиган жойларнинг маъмурияти мазкур жойларда сақланаётган шахсларнинг мурожаатларини Омбудсманга йигирма тўрт соатдан кечиктирмай, муҳрланган тарзда юборади, телеграммаларни эса жазони ижро этиш муассасалари дарҳол юборади.

Ҳаракатланиш эркинлиги чекланган шахслар сақланадиган жойларда сақланаётган шахсларнинг мурожаатларига Омбудсманнинг юборилган жавоби кўздан кечирилиши мумкин эмас ва мурожаат этувчига зудлик билан етказиб берилади.

Омбудсман, унинг ўринбосари, Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳридаги минтақавий вакиллари мурожаатлар кўриб чиқилаётганда, шунингдек инсон ҳуқуқлари ва эркинликлари бузилганлиги ҳоллари Омбудсман ташаббуси билан ўрганилаётганда ҳаракатланиш эркинлиги чекланган шахслар сақланадиган жойларга монеликсиз кириш ҳуқуқига эга. Ҳаракатланиш эркинлиги чекланган шахслар сақланадиган жойларнинг маъмурияти Омбудсманнинг, унинг ўринбосарининг, Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳридаги минтақавий вакилларининг хавфсизлигини таъминлаши шарт.

Ҳаракатланиш эркинлиги чекланган шахслар сақланадиган жойларнинг маъмурияти Омбудсманга, унинг ўринбосарига, Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳридаги минтақавий вакилларига мазкур жойларда сақланаётган шахслар билан монеликсиз ва холи учрашиш ҳамда суҳбатлашиш учун зарур шарт-шароитларни таъминлаши шарт, учрашув ва суҳбатлар ушбу муассасалар ходимлари уларни кўриб турадиган, лекин эшитмайдиган шароитларда холи ўтказилади.

Омбудсман Девонининг ходимлари ҳаракатланиш эркинлиги чекланган шахслар сақланадиган жойларга Омбудсман томонидан бериладиган махсус йўлланма билан монеликсиз кириши мумкин.

24-модда. Озодликдан маҳрум этилган маҳкумларнинг Омбудсманга мурожаатлар қутиси орқали мурожаат қилиши

Жазони ижро этиш муассасаларининг ҳар бир турар жой секторида, саноат зоналарида, қисқа ва узоқ муддатли учрашувларни ўтказиш учун мўлжалланган биноларда маҳкумлар мурожаатларни қолдириши учун қулай бўлган жойда Омбудсманга мурожаатлар қутиси (бундан буён матнда Омбудсман қутиси деб юритилади) ўрнатилади.

Омбудсман қутиси фақат Омбудсман ёки унинг Девони ходимлари томонидан бир ойда камида бир марта очилади.

Омбудсман ёки унинг Девони ходимлари Омбудсман қутисига келиб тушган мурожаатларни қабул қилиш учун жазони ижро этиш муассасаларига монеликсиз киришга ҳақли.

Омбудсман қутисини ўрнатиш, ундан фойдаланиш ва у орқали мурожаатлар юбориш тартиби Омбудсман ва Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги томонидан тасдиқланади.

25-модда. Омбудсман томонидан жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатларини кўриб чиқишда инсон ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш кафолатлари

Омбудсманга мурожаат қилган жисмоний ва юридик шахс, шунингдек Омбудсман томонидан ахборот тўплаш ва уни таҳлил қилиш ёки эксперт баҳосини бериш топширилган шахслар бундай ҳаракат учун таъқиб қилиниши ёки уларнинг ҳуқуқлари бошқача тарзда чекланиши мумкин эмас.

Омбудсман томонидан мурожаатлар кўриб чиқилаётганда жисмоний шахснинг жинси, ирқи, миллати, тили, дини, эътиқоди, ижтимоий келиб чиқиши, ижтимоий мавқеига, шунингдек юридик шахсларнинг мулк шакллари, жойлашган ери (почта ёки электрон манзили), ташкилий-ҳуқуқий шаклларига ва бошқа ҳолатларга қараб камситилишига йўл қўйилмайди.

Фуқароларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатлари бузилганлиги ҳоллари текширилаётганда маълум бўлиб қолган, мурожаат этувчининг ва бошқа шахсларнинг шахсига доир маълумотлар уларнинг розилигисиз ошкор қилиниши мумкин эмас.

26-модда. Аризалар ва даъволар

Омбудсман фуқароларнинг манфаатларини кўзлаб аризалар ва даъволар билан судларга мурожаат қилиши мумкин.

Омбудсман фуқароларнинг манфаатларини кўзлаб бериладиган аризалар ва даъволар билан судларга мурожаат қилганда давлат божи тўлашдан озод қилинади.

27-модда. Хулоса

Омбудсман шикоятни кўриб чиқиш натижалари юзасидан ҳаракатларида ёки ҳаракатсизлигида инсон ҳуқуқлари ва эркинликлари бузилганлиги аниқланган ташкилотга ёки мансабдор шахсга инсоннинг бузилган ҳуқуқларини тиклашга доир тавсиялар мавжуд бўлган ўз хулосасини юбориши мумкин.

Омбудсманнинг хулосасида қуйидаги тавсиялар назарда тутилиши мумкин:

ишнинг ташкилот ёки мансабдор шахс томонидан охирига етказилиши зарурлиги;

ташкилотнинг ёки мансабдор шахснинг қарори ўзгартирилиши ёхуд бекор қилиниши кераклиги;

ташкилотнинг ёки мансабдор шахснинг қарори асосланиши зарурлиги;

ташкилот ёки мансабдор шахс қўшимча қарор қабул қилиши кераклиги.

Омбудсманнинг хулосасида бошқа тавсиялар ҳам бўлиши мумкин.

Омбудсманнинг хулосасини олган ташкилот ёки мансабдор шахс уни кўриб чиқиши ва бир ойдан кечиктирмай асослантирилган жавоб юбориши шарт.

4-боб. Омбудсманнинг таъсир чоралари

28-модда. Омбудсман таъсир чораларининг турлари

Огоҳлантириш, тақдимнома, илтимоснома ва талабнома Омбудсманнинг таъсир чораларидир.

29-модда. Огоҳлантириш

Инсон ҳуқуқлари ва эркинликлари тўғрисидаги қонунчиликнинг бузилишига йўл қўймаслик ҳақидаги огоҳлантириш Омбудсман томонидан ташкилотларга ва мансабдор шахсларга ёзма равишда эълон қилинади.

Омбудсман мансабдор шахсга огоҳлантириш эълон қилинганлиги тўғрисида унинг юқори турувчи органига (мансабдор шахсига) хабар қилишга ҳақли.

30-модда. Тақдимнома

Инсон ҳуқуқлари ва эркинликлари тўғрисидаги қонунчиликнинг аниқланган бузилишларини, уларга имкон берувчи сабаблар ва шарт-шароитларни бартараф этиш ҳақидаги кўриб чиқилиши мажбурий бўлган тақдимнома Омбудсман томонидан ташкилотларнинг қонунчилик бузилишларини бартараф этиш юзасидан ваколат берилган раҳбарларига киритилади.

Тақдимнома кечиктирмай кўриб чиқилиши лозим ва кўрилган чоралар тўғрисида Омбудсманга, агар бошқа муддат белгиланмаган бўлса, ўн беш кундан кечиктирмай ёзма шаклда хабар қилиниши керак.

31-модда. Илтимоснома

Ҳаракатларида (ҳаракатсизлигида) инсон ҳуқуқлари ва эркинликлари бузилганлиги аниқланган шахсларни жавобгарликка тортиш тўғрисида ташкилотларга Омбудсман томонидан илтимоснома киритилади.

32-модда. Талабнома

Ҳаракатланиш эркинлиги чекланган шахслар сақланадиган жойларга амалга оширилган мониторинг ташрифлари давомида аниқланган қийноққа солиш ҳолларини бартараф этиш ҳамда ушбу ҳолларнинг олдини олиш мақсадида Омбудсман томонидан тегишли ташкилотларга кўриб чиқилиши мажбурий бўлган талабнома киритилади.

Талабнома тезкорлик билан кўриб чиқилиши лозим ва кўрилган чоралар тўғрисида Омбудсманга, агар бошқа муддат белгиланмаган бўлса, ўн кундан кечиктирмай ёзма шаклда хабар қилиниши керак.

5-боб. Омбудсманнинг қонунчиликни такомиллаштиришга доир фаолияти, унинг давлат органлари, фуқаролик жамияти институтлари билан ҳамкорлиги ҳамда инсон ҳуқуқлари ва эркинликлари соҳасида халқаро ҳамкорлиги

33-модда. Омбудсманнинг қонунчиликни такомиллаштиришга доир фаолияти

Омбудсман Ўзбекистон Республикасининг Конституциясига мувофиқ қонунчилик таклифларини қонунчилик ташаббуси тартибида Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Қонунчилик палатасига киритишга ҳақли.

Омбудсман инсон ҳуқуқлари ва эркинликлари тўғрисидаги қонунлар ва бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини тайёрлаш бўйича ишчи гуруҳлар фаолиятида иштирок этиши, лойиҳаларнинг ҳуқуқий экспертизасини ўтказиши, шунингдек Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг мажлисларида иштирок этиши ҳамда муҳокама этилаётган қонун лойиҳалари юзасидан таклифлар ва мулоҳазалар киритиши мумкин.

34-модда. Омбудсманнинг инсон ҳуқуқлари соҳасида аҳолининг ҳуқуқий маданиятини оширишга доир фаолияти

Омбудсман аҳолининг инсон ҳуқуқлари ва эркинликлари соҳасида Ўзбекистон Республикаси қонунлари, бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатлари ва халқаро шартномалари, халқаро ҳуқуқнинг умумэътироф этилган принциплари ҳамда нормалари тўғрисидаги билими ва хабардорлигини ошириш чора-тадбирларини амалга оширади.

Омбудсман инсон ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш воситаларини, усулларини ва механизмларини ўргатишга қаратилган маърифий ҳамда таълим дастурларини, илмий-амалий тадбирлар ва семинарларни ишлаб чиқиш ҳамда амалга оширишда иштирок этади.

35-модда. Омбудсманнинг парламент назоратининг бошқа субъектлари билан ҳамкорлиги

Омбудсман жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатларини кўриб чиқиш, инсон ҳуқуқлари ва эркинликлари бузилганлиги ҳолларини ўз ташаббусига кўра текшириш билан боғлиқ материалларни ҳар чоракда умумлаштириб боради.

Омбудсман жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатларини кўриб чиқиш билан боғлиқ материалларни умумлаштириш ҳамда инсон ҳуқуқлари ва эркинликлари, шунингдек жамият ва давлат манфаатлари бузилишига олиб келувчи сабаблар ҳамда шарт-шароитларни аниқлаш натижаларига кўра давлат органлари раҳбарларининг ахборотини эшитиш масаласини кўриб чиқиш тўғрисидаги таклиф билан Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг қўмиталарига мурожаат қилиши мумкин.

Омбудсман Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг парламент назоратини амалга оширишга доир тадбирларида иштирок этишга, уларга кўриб чиқилаётган масалалар юзасидан материаллар тақдим этишга ҳақлидир.

36-модда. Омбудсманнинг Ўзбекистон Республикаси Конституциявий суди билан ҳамкорлиги

Омбудсман қонунга мувофиқ Ўзбекистон Республикасининг Конституциявий судига мурожаат қилиш ҳуқуқига эга.

Омбудсман Ўзбекистон Республикаси Конституциявий судининг мажлисларида иштирок этиши мумкин ва суд томонидан кўриб чиқилаётган барча масалалар юзасидан ўз нуқтаи назарини баён этишга ҳақлидир.

37-модда. Омбудсманнинг Ўзбекистон Республикаси Олий суди билан ҳамкорлиги

Омбудсман Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг инсон ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш масалалари бўйича мажлисларида иштирок этишга ҳамда қонунчиликнинг қўлланилиши юзасидан ўз нуқтаи назарини баён этишга ҳақли.

38-модда. Омбудсманнинг инсон ҳуқуқлари бўйича миллий институтлар билан ҳамкорлиги

Омбудсман ўз фаолиятини амалга оширишда инсон ҳуқуқлари бўйича миллий институтлар, хусусан Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Бола ҳуқуқлари бўйича вакили (Болалар омбудсмани), Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакил, Инсон ҳуқуқлари бўйича Ўзбекистон Республикаси Миллий маркази билан ҳамкорлик қилади.

39-модда. Омбудсманнинг фуқаролик жамияти институтлари билан ҳамкорлиги

Омбудсман мамлакатни ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш дастурлари ва бошқа дастурларни, шунингдек инсон ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатлари соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ишлаб чиқиш ҳамда амалга оширишда фуқаролик жамияти институтлари билан ҳамкорликни ўз вазифалари доирасида амалга оширади.

Омбудсман ўзи томонидан шакллантириладиган ишчи гуруҳлар ва экспертлар гуруҳлари, комиссиялар ҳамда бошқа жамоатчилик-маслаҳат органлари фаолиятида фуқаролик жамияти институтлари вакилларининг иштирок этиши учун зарур шарт-шароитлар яратади.

Омбудсман инсон ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларига тааллуқли масалалар юзасидан фуқаролик жамияти институтлари билан ахборот алмашинувини қонунчиликда белгиланган тартибда амалга оширади.

Омбудсман фуқаролик жамияти институтлари билан биргаликда тадбирлар, маслаҳатлашувлар ва музокаралар ўтказиши, шунингдек улар билан битимлар тузиши мумкин.

40-модда. Омбудсманнинг инсон ҳуқуқлари ва эркинликлари соҳасида халқаро ҳамкорликни ривожлантиришга доир фаолияти

Омбудсман инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича халқаро ташкилотларга аъзо бўлиб киришга, инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича халқаро ташкилотлар ва хорижий институтлар билан ҳамкорликни амалга оширишга ҳамда ривожлантиришга ҳақли.

Омбудсман Ўзбекистон Республикасининг инсон ҳуқуқлари ва эркинликлари соҳасидаги халқаро шартномалари бажарилиши тўғрисида инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича халқаро ташкилотлар ҳамда хорижий институтларнинг хабардорлигини оширишга кўмаклашади.

Омбудсман Ўзбекистон Республикасининг инсон ҳуқуқлари ва эркинликлари соҳасидаги халқаро шартномаларнинг бажарилишига доир маърузаларини тайёрлашда иштирок этади.

41-модда. Инсоннинг конституциявий ҳуқуқлари ва эркинликларига риоя этилиши бўйича комиссия

Омбудсманнинг зиммасига юклатилган вазифаларни бажариш юзасидан унинг фаолиятига кўмаклашиш мақсадида Омбудсманнинг тақдимномасига асосан Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Кенгашлари томонидан Инсоннинг конституциявий ҳуқуқлари ва эркинликларига риоя этилиши бўйича комиссия тузилиши мумкин.

Инсоннинг конституциявий ҳуқуқлари ва эркинликларига риоя этилиши бўйича комиссиянинг фаолияти Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Кенгашлари томонидан тасдиқланадиган Низом билан белгиланади.

42-модда. Омбудсманнинг фаолиятига кўмаклашиш

Ташкилотлар ва мансабдор шахслар инсон ҳуқуқлари ва эркинликлари бузилганлигига тааллуқли бўлган, Омбудсман томонидан сўралган ҳужжатларни, материалларни ҳамда бошқа маълумотларни тақдим этиши шарт.

Омбудсман ўз фаолиятига доир масалалар бўйича ташкилотларнинг раҳбарлари ва бошқа мансабдор шахслар томонидан дарҳол қабул қилиниш ҳуқуқидан фойдаланади.

Фаолияти давлат сирлари ва қонун билан қўриқланадиган бошқа сир билан боғлиқ бўлган ташкилотларга Омбудсманнинг кириши тартиби, шунингдек давлат сирларини ёки қонун билан қўриқланадиган бошқа сирни ташкил этувчи маълумотларни Омбудсманга тақдим этиш Ўзбекистон Республикасининг қонунчилигига мувофиқ амалга оширилади.

Омбудсманнинг фаолиятига тўсқинлик қилиш белгиланган тартибда жавобгарликка сабаб бўлади.

6-боб. Омбудсманнинг Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳридаги минтақавий вакиллари фаолияти

43-модда. Омбудсманнинг Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳридаги минтақавий вакиллари

Ҳудудларда инсон ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш, жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатларини қабул қилиш ҳамда кўриб чиқиш, уларнинг бузилган ҳуқуқларини тиклашга кўмаклашиш учун Омбудсманнинг Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳридаги минтақавий вакили (бундан буён матнда минтақавий вакил деб юритилади) доимий асосда фаолият юритади.

Минтақавий вакил Омбудсман томонидан тайинланади. Унга Омбудсман томонидан имзоланадиган гувоҳнома берилади.

Минтақавий вакил бевосита Омбудсманга ҳисобдордир.

Маҳаллий давлат ҳокимияти органлари минтақавий вакил фаолиятига кўмаклашади.

Минтақавий вакил ҳудудда инсон ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш ҳолати тўғрисида Омбудсман билан келишилган ҳолда ҳар йили тегишинча Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгесига, халқ депутатлари вилоятлар ва Тошкент шаҳар Кенгашларига маъруза тақдим этади.

Минтақавий вакилнинг фаолияти Омбудсман томонидан тасдиқланадиган низом билан тартибга солинади.

44-модда. Минтақавий вакилнинг асосий вазифалари

Минтақавий вакилнинг асосий вазифалари қуйидагилардан иборат:

тегишли ҳудудда инсон ҳуқуқлари ва эркинликларига риоя этилиши мониторингини ташкил этиш ва ўтказиш;

тегишли ҳудудда яшовчи жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатларини қабул қилиш ҳамда кўриб чиқиш, уларнинг бузилган ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини тиклашда кўмаклашиш;

ўз ташаббуси билан ёки мурожаат этувчининг илтимосига кўра мурожаатни экспертлар, мутахассислар ва манфаатдор ташкилотлар вакиллари иштирокида кўриб чиқишни ташкил этиш;

ҳаракатланиш эркинлиги чекланган шахслар сақланадиган жойларда сақланаётган шахслар билан учрашувлар ва суҳбатлар ўтказиш;

инсон ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларига риоя этиш ҳамда уларни ҳимоя қилиш соҳасидаги ахборот-маърифий ишларни маҳаллий давлат ҳокимияти органлари, оммавий ахборот воситалари вакиллари ва фуқаролик жамиятининг бошқа институтлари билан биргаликда амалга ошириш.

45-модда. Минтақавий вакилнинг ҳуқуқлари

Минтақавий вакил қуйидаги ҳуқуқларга эга:

инсон ҳуқуқлари ва эркинликлари бузилганлиги ҳақидаги хабарларни ташкилотлар ва мансабдор шахслар билан биргаликда текшириш;

тегишли ҳудуддаги ташкилотларнинг инсон ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш масалаларини кўриб чиқиш билан боғлиқ мажлисларида иштирок этиш;

тегишли ҳудуддаги ташкилотларга ва мансабдор шахслар ҳузурига монеликсиз кириш;

мурожаатни унинг моҳиятига кўра ҳал қилишга ваколатли бўлган тегишли ҳудуддаги ташкилотга ёки мансабдор шахсга юбориш;

аниқланиши лозим бўлган ҳолатларни текширишда кўмаклашишни сўраб тегишли ҳудуддаги ташкилотлар ва мансабдор шахсларга мурожаат қилиш;

аниқланиши лозим бўлган ҳолатларни текшириш учун ташкилотларнинг вакилларини ва мансабдор шахсларни таклиф этиш;

ўз ваколатига тааллуқли масалалар юзасидан тегишли ҳудуддаги ташкилотлардан ва мансабдор шахслардан статистика маълумотларини, таҳлилий материалларни, хулосаларни ва бошқа маълумотларни сўраш ҳамда олиш;

мурожаатни кўриб чиқишни сабабини кўрсатган ҳолда рад этиш.

Минтақавий вакил қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

46-модда. Минтақавий вакилнинг мажбуриятлари

Минтақавий вакил:

Ўзбекистон Республикасининг Конституциясига , ушбу Қонунга ва қонун ҳужжатларига риоя этиши, ўз зиммасига юклатилган вазифаларни бажариши;

Омбудсманнинг топшириқларини ўз вақтида ва сифатли бажариши;

ўз фаолияти тўғрисида Омбудсманга ҳисобот тақдим этиб бориши;

давлат сирларини ёки қонун билан қўриқланадиган бошқа сирни ташкил этувчи маълумотларни муҳофаза қилиш тўғрисидаги қонунчилик талабларига риоя этиши;

фуқароларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатлари бузилганлиги ҳолларини текшираётганда маълум бўлиб қолган, мурожаат этувчининг ва бошқа шахсларнинг шахсга доир маълумотларини уларнинг розилигисиз ошкор қилмаслиги;

мурожаат этувчига унинг мурожаатини кўриб чиқиш натижаларини хабар қилиши шарт.

Минтақавий вакилнинг зиммасида қонунчиликка мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

7-боб. Омбудсманнинг қийноққа солиш ҳолларининг олдини олиш бўйича фаолияти

47-модда. Омбудсманнинг қийноққа солиш ҳолларининг олдини олиш бўйича ваколатлари

Омбудсман, унинг ўринбосари ва минтақавий вакиллари ҳаракатланиш эркинлиги чекланган шахслар сақланадиган жойларга исталган вақтда, монеликсиз ва дастлаб хабар бермасдан мониторинг ташрифларини амалга оширади.

Омбудсман, унинг ўринбосари ва минтақавий вакиллари ҳаракатланиш эркинлиги чекланган шахслар сақланадиган жойларга мониторинг ташрифларини амалга ошириш чоғида:

ҳаракатланиш эркинлиги чекланган шахслар сақланадиган жойларда сақланаётган шахсларнинг сони ҳақида ахборот олади;

ҳаракатланиш эркинлиги чекланган шахслар сақланадиган жойларда сақланаётган шахсларни сақлаш ва улар билан муомалада бўлиш шарт-шароитларини ўрганади;

ҳаракатланиш эркинлиги чекланган шахслар сақланадиган жойларда сақланаётган шахслар билан, шунингдек ушбу жойлар маъмуриятининг ходимлари билан учрашувлар ва суҳбатлар, шу жумладан холи учрашувлар ҳамда суҳбатлар ўтказади. Бунда, зарур бўлганда, мазкур учрашувлар ва суҳбатлар жараёни боришининг баённомаси юритилади, техника воситаларидан фойдаланилади;

ҳаракатланиш эркинлиги чекланган шахслар сақланадиган жойларда шахснинг сақланиши қонунийлигини тасдиқловчи ҳужжатлар билан танишади ва, зарур бўлганда, улардан кўчирма нусхалар олади;

ҳаракатланиш эркинлиги чекланган шахслар сақланадиган жойлар маъмуриятига мазкур жойларда сақланаётган шахсни тиббий текширувдан ўтказиш, унга тиббий, психологик ва бошқа ёрдам кўрсатиш юзасидан талабнома киритади. Мазкур тадбирлар ўтказилаётганда ушбу шахснинг розилиги билан ҳозир бўлиши мумкин;

ҳаракатланиш эркинлиги чекланган шахслар сақланадиган жойларнинг маъмурияти раҳбарларидан мазкур жойларда сақланаётган шахсларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини таъминлаш масалалари юзасидан тушунтиришлар олади.

Омбудсман:

ҳаракатланиш эркинлиги чекланган шахслар сақланадиган жойлар маъмуриятининг ғайриқонуний ҳаракатларига (ҳаракатсизлигига) чек қўйиш учун зудлик билан чоралар кўради;

ҳаракатланиш эркинлиги чекланган шахсларни сақлаш шарт-шароитлари тўғрисида хулоса тузади ва уни тегишли ташкилотларга ёки мансабдор шахсларга юборади;

тегишли ташкилотларга уларнинг қийноққа солиш ҳолларининг олдини олишга доир фаолиятини такомиллаштириш бўйича тавсиялар ва таклифлар киритади;

қийноққа солиш ҳолларини бартараф этиш бўйича тегишли ташкилотларга талабнома киритади.

Омбудсман сақланаётган шахслар ўз ихтиёри билан чиқиб кета олмайдиган бошқа жойларда ҳам қийноққа солиш ҳолларининг олдини олиш бўйича ушбу модданинг иккинчи ва учинчи қисмларида назарда тутилган чораларни, Омбудсман ўринбосари ва минтақавий вакиллари эса ушбу модданинг иккинчи қисмида назарда тутилган чораларни кўради.

48-модда. Омбудсман ҳузуридаги Қийноққа солиш ва бошқа шафқатсиз, ғайриинсоний ёки қадр-қимматни камситувчи муомала ҳамда жазо турларини қўллаш ҳолларининг олдини олиш бўйича жамоатчилик гуруҳлари

Омбудсманнинг қийноққа солиш ҳолларининг олдини олиш бўйича фаолиятига кўмаклашиш мақсадида Омбудсман томонидан Қийноққа солиш ва бошқа шафқатсиз, ғайриинсоний ёки қадр-қимматни камситувчи муомала ҳамда жазо турларини қўллаш ҳолларининг олдини олиш бўйича жамоатчилик гуруҳлари (бундан буён матнда Жамоатчилик гуруҳлари деб юритилади) ташкил этилади.

Жамоатчилик гуруҳлари, қоида тариқасида, инсон ҳуқуқлари бўйича миллий институтлар экспертлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари ва фуқаролик жамиятининг бошқа институтлари вакилларидан иборат таркибда шакллантирилади. Бунда Жамоатчилик гуруҳи аъзоларининг камида қирқ фоизини аёллар ташкил этиши керак.

Омбудсман Жамоатчилик гуруҳлари фаолиятига умумий раҳбарлик қилади ҳамда уларнинг вазифаларини белгилайди.

49-модда. Жамоатчилик гуруҳлари аъзолари фаолиятининг кафолатлари

Жамоатчилик гуруҳлари аъзолари ўз вазифаларини бажариши муносабати билан ўзларига маълум бўлиб қолган ҳолатлар тўғрисида гувоҳлик беришга ёки бу ҳолатларни бирон-бир тарзда ошкор этишга мажбур қилиниши мумкин эмас. Бу кафолат шахс Жамоатчилик гуруҳи таркибидан чиққанидан кейин ҳам амал қилади.

50-модда. Жамоатчилик гуруҳларининг фаолиятини ташкил этиш

Жамоатчилик гуруҳларининг фаолиятини ташкил этиш билан боғлиқ харажатлар Ўзбекистон Республикасининг Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан қонунчиликда белгиланган тартибда амалга оширилади.

8-боб. Якунловчи қоидалар

51-модда. Омбудсман Девони

Омбудсман фаолияти Омбудсман Девони томонидан таъминланади.

Омбудсман Девони давлат муассасаси шаклидаги юридик шахс бўлиб, ўз ҳисоб-китоб варағига ва бошқа ҳисобварақларига, ўз номи ёзилган ҳамда Ўзбекистон Республикаси Давлат гербининг тасвири туширилган муҳрга ва бланкаларга эга бўлади.

Омбудсман Девонининг тузилмаси ва унинг ходимларининг штат бирлиги Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг қўшма қарори билан тасдиқланади.

Омбудсман Девони тўғрисидаги низом Омбудсман томонидан тасдиқланади.

Омбудсман фаолиятининг молиявий, моддий-техника ва бошқа таъминоти Ўзбекистон Республикасининг Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан амалга оширилади ҳамда унда алоҳида сатрда назарда тутилади.

52-модда. Омбудсман ва унинг ўринбосарининг транспортда имтиёзли юриш ҳуқуқи

Омбудсман ва унинг ўринбосари қонунчиликда белгиланган тартибда Ўзбекистон Республикаси ҳудудида ҳаво, темир йўл, автомобиль йўловчилар транспортида (бундан такси ва шаҳар йўловчилар транспорти мустасно) имтиёзли юриш ҳуқуқига эга.

53-модда. Омбудсман тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик

Омбудсман тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.

54-модда. Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш, шунингдек айрим қонун ҳужжатларини ўз кучини йўқотган деб топиш

Ўзбекистон Республикасининг қуйидаги қонун ҳужжатларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритилсин:

1. Ўзбекистон Республикасининг 1997 йил 25 апрелда қабул қилинган 409-I-сонли Қонуни билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Жиноят-ижроия кодексига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1997 йил, № 6, 175-модда; 2003 йил, № 9-10, 149-модда; 2004 йил, № 1-2, 18-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2007 йил, № 6, 248-модда, № 9, 422-модда, № 12, 595-модда; 2008 йил, № 4, 187-модда, № 12, 636, 641-моддалар; 2009 йил, № 4, 136-модда, № 12, 470-модда; 2010 йил, № 9, 334-модда; 2012 йил, № 9/1, 238-модда; 2014 йил, № 9, 244-модда; 2015 йил, № 8, 310-модда; 2017 йил, № 3, 47-модда, № 10, 605-модда; 2019 йил, № 3, 165-модда, № 5, 267-модда, № 8, 469-модда, № 9, 588, 592-моддалар, № 12, 880-модда; 2020 йил, № 6, 337-модда; 2021 йил, 4-сонга илова, № 11, 1061-модда, № 12, 1193-модда; 2022 йил, № 5, 464-модда; 2023 йил, № 2, 104-модда, № 3, 187-модда, № 4, 269-модда; 2024 йил, № 2, 115-модда, № 8, 818, 823, 828-моддалар) қуйидаги ўзгартиришлар киритилсин:

1) 18-модданинг иккинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Шикоятларни кўриб чиқиш, шунингдек фуқароларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатлари бузилганлиги ҳолларини ўз ташаббуси билан текшириш чоғида Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Инсон ҳуқуқлари бўйича вакили (омбудсман), унинг ўринбосари, Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳридаги минтақавий вакиллари, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Бола ҳуқуқлари бўйича вакили (Болалар омбудсмани) ҳамда Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакил жазони ижро этиш муассасаларига монеликсиз кириш ҳуқуқига эга»;

2) 79 2 -модда биринчи қисмининг иккинчи жумласи қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Омбудсман қутиси тегишинча фақат Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Инсон ҳуқуқлари бўйича вакили (омбудсман) ёки унинг Девони ходимлари томонидан, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Бола ҳуқуқлари бўйича вакили (Болалар омбудсмани) ёки унинг котибияти ходимлари томонидан очилади».

2. Ўзбекистон Республикасининг 2003 йил 29 августда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатасининг Регламенти тўғрисида»ги 522-II-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 2003 йил, № 9-10, 136-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2007 йил, № 4, 163-модда, № 7, 326-модда; 2008 йил, № 12, 637-модда; 2009 йил, № 4, 136-модда; 2011 йил, № 4, 101-модда; 2013 йил, № 4, 95-модда; 2014 йил, № 4, 86-модда, № 5, 130-модда; 2015 йил, № 12, 452-модда; 2016 йил, № 9, 276-модда; 2017 йил, № 6, 300-модда, № 9, 510-модда; 2018 йил, № 1, 4-модда, № 4, 224-модда, № 7, 431-модда; 2019 йил, № 1, 1-модда, № 3, 157-модда, № 5, 261, 265-моддалар, № 8, 468-модда, № 9, 588-модда, № 12, 884-модда; 2020 йил, № 8, 488-модда; 2021 йил, 4-сонга илова, № 11, 1061-модда; 2022 йил, № 10, 983-модда; 2023 йил, № 12, 1003-модда; 2024 йил, № 2, 109-модда) 33 3 -моддаси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

« 33 3 -модда. Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Инсон ҳуқуқлари бўйича вакилининг (омбудсманнинг) маърузаларини кўриб чиқиш

Қонунчилик палатаси ҳар йили, ҳисобот йилидан кейинги йилнинг 15 февралидан кечиктирмай ўз мажлисида Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Инсон ҳуқуқлари бўйича вакилининг (омбудсманнинг) фаолияти тўғрисидаги маърузани эшитади.

Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Инсон ҳуқуқлари бўйича вакилининг (омбудсманнинг) фаолияти тўғрисидаги маърузада қийноққа солиш ва бошқа шафқатсиз, ғайриинсоний ёки қадр-қимматни камситувчи муомала ҳамда жазо турларини қўллаш ҳолларининг олдини олиш бўйича амалга оширилган ишлар ҳам акс эттирилади.

Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Инсон ҳуқуқлари бўйича вакилининг (омбудсманнинг) фаолияти тўғрисидаги маъруза дастлабки тарзда фракциялар томонидан кўриб чиқилади.

Қонунчилик палатаси мажлисида Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Инсон ҳуқуқлари бўйича вакилининг (омбудсманнинг) фаолияти тўғрисидаги маърузасини муҳокама қилиш Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Инсон ҳуқуқлари бўйича вакилининг (омбудсманнинг) чиқиши билан бошланади, маърузадан сўнг фракцияларнинг вакиллари сўзга чиқади.

Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Инсон ҳуқуқлари бўйича вакилининг (омбудсманнинг) фаолияти тўғрисидаги маърузани эшитиш якунлари бўйича Қонунчилик палатаси қарор қабул қилади, қарор қабул қилинган кундан эътиборан ўн кун ичида Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Инсон ҳуқуқлари бўйича вакилига (омбудсманга) ва Сенатга юборилади.

Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Инсон ҳуқуқлари бўйича вакили (омбудсман) Қонунчилик палатасига инсон ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш юзасидан ҳуқуқий, ташкилий, ижтимоий-иқтисодий ва бошқа чора-тадбирлар кўришга қаратилган махсус маърузани тақдим этишга ҳақли.

Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Инсон ҳуқуқлари бўйича вакилининг (омбудсманнинг) инсон ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш юзасидан ҳуқуқий, ташкилий, ижтимоий-иқтисодий ва бошқа чора-тадбирлар кўришга қаратилган махсус маърузасини кўриб чиқиш тартиби Қонунчилик палатасининг Регламенти билан белгиланади».

3. Ўзбекистон Республикасининг 2003 йил 29 августда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенатининг Регламенти тўғрисида»ги 523-II-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 2003 йил, № 9-10, 137-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2007 йил, № 4, 163-модда; 2009 йил, № 4, 136-модда; 2011 йил, № 4, 101-модда; 2014 йил, № 4, 86-модда; 2015 йил, № 12, 452-модда; 2016 йил, № 9, 276-модда; 2017 йил, № 6, 300-модда, № 9, 510-модда; 2018 йил, № 1, 4-модда, № 4, 224-модда, № 7, 431-модда; 2019 йил, № 1, 1-модда, № 2, 47-модда, № 3, 162-модда, № 5, 261, 265-моддалар, № 8, 468-модда, № 12, 884-модда; 2020 йил, № 8, 488-модда; 2021 йил, № 1, 13-модда, 4-сонга илова, № 11, 1061-модда; 2024 йил, № 2, 109-модда) 32 4 -моддаси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

« 32 4 -модда. Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Инсон ҳуқуқлари бўйича вакилининг (омбудсманнинг) маърузаларини кўриб чиқиш

Сенат ҳар йили ўз мажлисида Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Инсон ҳуқуқлари бўйича вакилининг (омбудсманнинг) фаолияти тўғрисидаги маърузани эшитади.

Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Инсон ҳуқуқлари бўйича вакилининг (омбудсманнинг) фаолияти тўғрисидаги маърузада қийноққа солиш ва бошқа шафқатсиз, ғайриинсоний ёки қадр-қимматни камситувчи муомала ҳамда жазо турларини қўллаш ҳолларининг олдини олиш бўйича амалга оширилган ишлар ҳам акс эттирилади.

Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Инсон ҳуқуқлари бўйича вакилининг (омбудсманнинг) фаолияти тўғрисидаги маъруза дастлабки тарзда Сенат қўмиталари томонидан кўриб чиқилади.

Сенат мажлисида Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Инсон ҳуқуқлари бўйича вакилининг (омбудсманнинг) фаолияти тўғрисидаги маърузасини муҳокама қилиш Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Инсон ҳуқуқлари бўйича вакилининг (омбудсманнинг) чиқиши билан бошланади, маърузадан сўнг Сенат қўмиталарининг вакиллари сўзга чиқади.

Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Инсон ҳуқуқлари бўйича вакилининг (омбудсманнинг) фаолияти тўғрисидаги маърузасини эшитиш якунлари бўйича Сенат қарор қабул қилади, қарор қабул қилинган кундан эътиборан ўн кун ичида Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Инсон ҳуқуқлари бўйича вакилига (омбудсманга) ва Қонунчилик палатасига юборилади.

Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Инсон ҳуқуқлари бўйича вакили (омбудсман) Сенатга инсон ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш юзасидан ҳуқуқий, ташкилий, ижтимоий-иқтисодий ва бошқа чора-тадбирлар кўришга қаратилган махсус маърузани тақдим этишга ҳақли.

Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Инсон ҳуқуқлари бўйича вакилининг (омбудсманнинг) инсон ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш юзасидан ҳуқуқий, ташкилий, ижтимоий-иқтисодий ва бошқа чора-тадбирлар кўришга қаратилган махсус маърузасини кўриб чиқиш тартиби Сенатнинг Регламенти билан белгиланади».

4. Ўзбекистон Республикасининг 2011 йил 29 сентябрда қабул қилинган «Жиноят ишини юритиш чоғида қамоқда сақлаш тўғрисида»ги ЎРҚ-298-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2011 йил, № 9, 251-модда; 2012 йил, № 9/1, 238-модда; 2019 йил, № 2, 47-модда, № 5, 267-модда, № 8, 469-модда, № 9, 592-модда; 2021 йил, 4-сонга илова, № 11, 1061-модда; 2022 йил, № 5, 464-модда) 23-моддаси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«23-модда. Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Инсон ҳуқуқлари бўйича вакилининг (омбудсманнинг), унинг ўринбосарининг, Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳридаги минтақавий вакилларининг, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Бола ҳуқуқлари бўйича вакилининг (Болалар омбудсманининг) ҳамда Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакилнинг қамоқда сақлаш жойларига бориши

Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Инсон ҳуқуқлари бўйича вакили (омбудсман), унинг ўринбосари, Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳридаги минтақавий вакиллари (бундан буён матнда минтақавий вакиллар деб юритилади), Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Бола ҳуқуқлари бўйича вакили (Болалар омбудсмани) ҳамда Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакил қамоқда сақлаш жойларига монеликсиз кириш, шунингдек ушлаб турилган ёки қамоққа олинган шахс билан учрашиш ва суҳбатлар ўтказиш ҳуқуқига эга.

Қамоқда сақлаш жойининг маъмурияти Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Инсон ҳуқуқлари бўйича вакилига (омбудсманга), унинг ўринбосарига, минтақавий вакилларига, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Бола ҳуқуқлари бўйича вакилига (Болалар омбудсманига) ҳамда Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакилга ушлаб турилганлар, шунингдек қамоққа олинганлар билан монеликсиз ва холи учрашиш ҳамда суҳбатлашиш учун зарур шарт-шароитларни таъминлаши шарт.

Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Инсон ҳуқуқлари бўйича вакилининг (омбудсманнинг), унинг ўринбосарининг, минтақавий вакилларининг, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Бола ҳуқуқлари бўйича вакилининг (Болалар омбудсманининг) ҳамда Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакилнинг ушлаб турилганлар ва қамоққа олинганлар билан учрашувлари ва суҳбатлари қамоқда сақлаш жойи ходимлари уларни кўриб турадиган, лекин эшитмайдиган шароитларда холи ўтказилади».

5. Ўзбекистон Республикасининг 2013 йил 26 декабрда қабул қилинган ЎРҚ-360-сонли Қонуни билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Бюджет кодекси (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2013 йил, 12-сонга 1-илова; 2014 йил, № 9, 244-модда; 2015 йил, № 12, 452-модда; 2016 йил, № 12, 383, 385-моддалар; 2017 йил, № 6, 300-модда, № 10, 605-модда, № 12, 772-модда; 2018 йил, № 1, 1-модда, № 7, 431, 433-моддалар, № 12, 783-модда; 2019 йил, № 1, 1-модда, № 5, 265-модда, № 8, 470-модда, № 9, 588-модда, № 11, 791-модда, № 12, 884, 891-моддалар; 2020 йил, № 3, 203-модда, № 11, 652-модда, № 12, 691-модда; 2021 йил, № 1, 7, 13-моддалар, 4-сонга илова, № 8, 803, 804-моддалар, № 10, 973-модда, № 12, 1198-модда; 2022 йил, № 5, 464-модда, № 6, 577-модда; 2023 йил, № 4, 272-модда, № 11, 923-модда) 70-моддаси биринчи қисми 5-бандининг еттинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Инсон ҳуқуқлари бўйича вакили (омбудсман) Девонини».

6. Ўзбекистон Республикасининг 2017 йил 9 январда қабул қилинган «Маъмурий қамоқни ўташ тартиби тўғрисида»ги ЎРҚ-420-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2017 йил, № 1, 2-модда; 2019 йил, № 12, 880-модда; 2021 йил, 4-сонга илова, № 11, 1061-модда; 2022 йил, № 10, 984-модда; 2023 йил, № 3, 185-модда; 2024 йил, № 3, 244-модда) 23-моддаси биринчи қисмининг ўн биринчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«махсус қабулхонага Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Инсон ҳуқуқлари бўйича вакили (омбудсман), унинг ўринбосари, Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳридаги минтақавий вакиллари ҳамда Ўзбекистон Республикаси Коррупцияга қарши курашиш агентлиги ходимлари монеликсиз киришини ва уларнинг хавфсизлигини таъминлаши».

7. Ўзбекистон Республикасининг 2020 йил 6 январда қабул қилинган «Давлат божи тўғрисида»ги ЎРҚ-600-сонли Қонунига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2020 йил, № 1, 1-модда, № 3, 201-модда, № 5, 298-модда, № 10, 593-модда, № 12, 691-модда; 2021 йил, № 1, 13-модда, 4-сонга илова, № 7, 661-модда, № 8, 800, 803-моддалар, № 10, 968-модда; 2022 йил, № 2, 76-модда, № 3, 214, 216-моддалар, № 4, 340-модда, № 5, 463, 464, 467-моддалар, № 12, 1186-модда; 2023 йил, № 2, 103-модда, № 3, 186-модда, № 4, 265, 269-моддалар, № 6, 444, 445-моддалар, № 7, 538-модда, № 9, 710-модда; 2024 йил, № 1, 5, 6, 7-моддалар, № 2, 101, 105, 107, 108, 111, 112-моддалар, № 7, 628-модда, № 8, 819, 823, 831-моддалар) қуйидаги ўзгартириш ва қўшимчалар киритилсин:

1) 8-модда биринчи қисми :

45-бандининг тўртинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«оғир аҳволга тушиб қолган ва оғир аҳволга тушиб қолиш хавфи юқори бўлган шахслар ҳамда оилалар манфаатларини кўзлаб берилган даъволар, аризалар ва шикоятлар юзасидан»;

қуйидаги мазмундаги 46-банд билан тўлдирилсин:

«46) Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Инсон ҳуқуқлари бўйича вакили (омбудсман) — фуқаролар манфаатларини кўзлаб бериладиган аризалар ва даъволар билан судга мурожаат қилганда»;

2) 10-модданинг биринчи қисми қуйидаги мазмундаги 20-банд билан тўлдирилсин:

«20) Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Инсон ҳуқуқлари бўйича вакили (омбудсман) — фуқаролар манфаатларини кўзлаб бериладиган аризалар билан судга мурожаат қилганда».

Қуйидагилар ўз кучини йўқотган деб топилсин:

1) Ўзбекистон Республикасининг 1997 йил 24 апрелда қабул қилинган «Олий Мажлиснинг Инсон ҳуқуқлари бўйича вакили (омбудсман) тўғрисида»ги 392-I-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1997 йил, № 4-5, 102-модда);

2) Ўзбекистон Республикасининг 2004 йил 27 августда қабул қилинган «Олий Мажлиснинг Инсон ҳуқуқлари бўйича вакили (омбудсман) тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикасининг Қонунига ўзгартишлар ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги 669-II-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 2004 йил, № 9, 169-модда);

3) Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг 2004 йил 27 августда қабул қилинган «Янги таҳрирдаги «Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Инсон ҳуқуқлари бўйича вакили (омбудсман) тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунини амалга киритиш ҳақида»ги 670-II-сонли Қарори (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 2004 йил, № 9, 170-модда);

4) Ўзбекистон Республикасининг 2017 йил 29 августда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Инсон ҳуқуқлари бўйича вакили (омбудсман) тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги ЎРҚ-441-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2017 йил, № 8, 385-модда);

5) Ўзбекистон Республикасининг 2019 йил 14 мартда қабул қилинган «Маҳкумларнинг ҳамда қамоқда сақланаётган шахсларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш механизмлари такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-530-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2019 йил, № 3, 165-модда) 2-моддаси ;

6) Ўзбекистон Республикасининг 2019 йил 4 сентябрда қабул қилинган «Сайлов тўғрисидаги қонун ҳужжатлари такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги ЎРҚ-563-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2019 йил, № 9, 588-модда) 8-моддаси ;

7) Ўзбекистон Республикасининг 2021 йил 21 апрелда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-683-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2021 йил, 4-сонга илова) 73-моддаси ;

8) Ўзбекистон Республикасининг 2024 йил 19 февралда қабул қилинган «Янги таҳрирдаги Ўзбекистон Республикаси Конституцияси қабул қилинганлиги муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг фаолиятини такомиллаштиришга қаратилган ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-909-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2024 йил, № 2, 109-модда) 2-моддаси .

55-модда. Ушбу Қонуннинг ижросини, етказилишини, моҳияти ва аҳамияти тушунтирилишини таъминлаш

Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Инсон ҳуқуқлари бўйича вакили (омбудсман), Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги ва бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.

56-модда. Қонунчиликни ушбу Қонунга мувофиқлаштириш

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;

республика ижро этувчи ҳокимият органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.

57-модда. Ушбу Қонуннинг кучга кириши

Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.

Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2024 йил 15 ноябрь,

ЎРҚ-1002-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 18.11.2024 й., 03/24/1002/0936-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari boʻyicha vakili (ombudsman) toʻgʻrisida

Qonunchilik palatasi tomonidan 2024-yil 17-sentabrda qabul qilingan Senat tomonidan 2024-yil 23-oktabrda maʼqullangan

1-bob. Umumiy qoidalar

1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi

Ushbu Qonunning maqsadi Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari boʻyicha vakili (ombudsman) faoliyatini tartibga solishdan iborat.

2-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari boʻyicha vakili (ombudsman)

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari boʻyicha vakili (ombudsman) mansabdor shaxs boʻlib, u davlat organlari, shu jumladan huquqni muhofaza qiluvchi va nazorat qiluvchi organlar, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar (bundan buyon matnda tashkilotlar deb yuritiladi) hamda mansabdor shaxslar tomonidan inson huquqlari va erkinliklari toʻgʻrisidagi qonunchilikka rioya etilishi ustidan parlament nazoratini amalga oshiradi.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari boʻyicha vakili (ombudsman) (bundan buyon matnda Ombudsman deb yuritiladi) inson huquqlari boʻyicha milliy institut sifatida inson huquqlari va erkinliklarini himoya qilishning mavjud shakllari hamda vositalarini toʻldiradi. Ombudsman Oʻzbekiston Respublikasining inson huquqlari va erkinliklari toʻgʻrisidagi qonunchiligini takomillashtirishga hamda uni xalqaro huquq normalariga muvofiqlashtirishga, inson huquqlari va erkinliklari sohasida xalqaro hamkorlikni rivojlantirishga, fuqarolarning inson huquqlari sohasidagi huquqiy madaniyatini oshirishga koʻmaklashadi.

Ombudsman oʻz faoliyatini tashkilotlar va mansabdor shaxslardan mustaqil ravishda, faqat qonunga boʻysungan holda amalga oshiradi.

Ombudsmanga Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Spikeri va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Raisi tomonidan imzolanadigan guvohnoma beriladi. Ombudsman guvohnomadan oʻz vakolatlari muddati mobaynida foydalanadi.

3-modda. Ombudsman faoliyatining huquqiy asoslari

Ombudsman oʻz faoliyatini Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga , ushbu Qonunga va boshqa qonunchilik hujjatlariga, Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga muvofiq amalga oshiradi.

4-modda. Ombudsman faoliyatining asosiy prinsiplari

Ombudsman faoliyatining asosiy prinsiplari qonuniylik, mustaqillik, adolatlilik, insonparvarlik, kamsitishga yoʻl qoʻymaslik, xolislik, ochiqlikdan iboratdir.

5-modda. Ombudsman lavozimiga nomzodga qoʻyiladigan talablar

Saylanish kuni oʻttiz yoshga toʻlgan, kamida besh yil Oʻzbekiston Respublikasi hududida muqim yashayotgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosi Ombudsman lavozimiga saylanishi mumkin.

6-modda. Ombudsmanni saylash

Ombudsman Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi va Senati tomonidan besh yil muddatga saylanadi.

Ombudsman lavozimiga nomzod Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining palatalari koʻrib chiqishi uchun Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan kiritiladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining va Senatining Ombudsmanni saylash toʻgʻrisidagi qarori Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining majlislarida tegishincha Qonunchilik palatasi deputatlari hamda Senati aʼzolari umumiy sonining koʻpchilik ovozi bilan qabul qilinadi.

Ombudsman nomzodi Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining majlislarida koʻrib chiqilganidan keyin palatalarning ushbu masala yuzasidan qabul qilingan qarorlari Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentiga yuboriladi.

Ombudsman oʻz vakolatlari muddati tugagach, yangi Ombudsman saylanguniga qadar oʻz vazifasini bajarishni davom ettirib turadi.

Ayni bir shaxs Ombudsman lavozimiga surunkasiga ikki muddatdan ortiq saylanishi mumkin emas.

7-modda. Ombudsman lavozimiga nomuvofiq boʻlgan faoliyat

Ombudsman siyosiy partiyaga aʼzolikni yoki unda ishtirok etishni oʻz vakolatlari muddatiga toʻxtatib turishi yoxud tugatishi shart. Ombudsman ilmiy, ijodiy va pedagogik faoliyatdan tashqari haq toʻlanadigan boshqa turdagi faoliyat bilan shugʻullanishi mumkin emas.

8-modda. Ombudsman oʻrinbosari

Ombudsman oʻrinbosari Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi va Senati tomonidan besh yil muddatga saylanadi.

Ombudsman oʻrinbosari lavozimiga nomzod Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining palatalari koʻrib chiqishi uchun Ombudsman tomonidan taqdim etiladi.

Ombudsman oʻrinbosari Ombudsmanning zimmasidagi vazifalarini bajarishga koʻmaklashadi, Ombudsman yoʻqligida uning vazifasini bajarib turadi.

Ombudsman oʻz lavozimidan muddatidan ilgari ozod qilingan taqdirda, Ombudsman oʻrinbosari uning vazifasini yangi Ombudsman saylanguniga qadar bajarib turadi va Ombudsman uchun belgilangan kafolatlar ana shu davrda unga nisbatan tatbiq etiladi.

Ombudsman oʻrinbosari siyosiy partiyaga aʼzolikni yoki unda ishtirok etishni oʻz vakolatlari muddatiga toʻxtatib turishi yoxud tugatishi shart. Ombudsman oʻrinbosari ilmiy, ijodiy va pedagogik faoliyatdan tashqari haq toʻlanadigan boshqa turdagi faoliyat bilan shugʻullanishi mumkin emas.

9-modda. Ombudsmanni yoki uning oʻrinbosarini lavozimidan muddatidan ilgari ozod qilish

Ombudsman yoki uning oʻrinbosari lavozimidan quyidagi hollarda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining palatalari tomonidan muddatidan ilgari ozod qilinishi mumkin:

u oʻz vakolatlarini zimmasidan soqit qilish toʻgʻrisida ariza bergan taqdirda;

uning sogʻligʻi holati barqaror tarzda buzilgan va bu tibbiyot muassasasi tomonidan berilgan xulosa bilan tasdiqlangan taqdirda;

unga nisbatan sudning ayblov hukmi qonuniy kuchga kirgan taqdirda;

u qonunga koʻra Ombudsman (Ombudsman oʻrinbosari) faoliyatiga nomuvofiq boʻlgan lavozimga saylangan yoki tayinlangan taqdirda;

u sud tomonidan muomalaga layoqatsiz yoki muomala layoqati cheklangan deb topilgan taqdirda;

u sudning qarori bilan bedarak yoʻqolgan deb topilgan yoki vafot etgan deb eʼlon qilingan taqdirda;

u Oʻzbekiston Respublikasi fuqaroligini yoʻqotgan taqdirda;

u vafot etgan taqdirda.

2-bob. Ombudsmanning asosiy vazifalari, huquqlari, majburiyatlari va faoliyati kafolatlari

10-modda. Ombudsmanning asosiy vazifalari

Ombudsmanning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:

inson huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlariga oid davlat siyosatini amalga oshirishda ishtirok etish;

tashkilotlar va mansabdor shaxslar tomonidan inson huquqlari va erkinliklari toʻgʻrisidagi qonunchilikka rioya etilishi ustidan parlament nazoratini amalga oshirish;

jismoniy va yuridik shaxslarning inson huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari buzilishi toʻgʻrisidagi murojaatlarini koʻrib chiqish;

inson huquqlari va erkinliklari toʻgʻrisidagi qonunchilikning amalda roʻyobga chiqarilishini oʻrganish hamda ularni takomillashtirish yuzasidan takliflar tayyorlash;

ichki ishlar organlari tizimiga kiradigan maʼmuriy qamoqqa olingan shaxslarni qabul qilish va saqlash uchun moʻljallangan maxsus muassasalarda, voyaga yetmaganlarga ijtimoiy-huquqiy yordam koʻrsatish markazlarida, Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlarining garnizoni hamda qoʻshin gauptvaxtalarida, vaqtincha saqlash hibsxonalarida, tergov hibsxonalarida, jazoni ijro etish muassasalarida, intizomiy qismlarda, majburiy davolash muassasalarida (bundan buyon matnda harakatlanish erkinligi cheklangan shaxslar saqlanadigan joylar deb yuritiladi) qiynoqqa solish va boshqa shafqatsiz, gʻayriinsoniy yoki qadr-qimmatni kamsituvchi muomala hamda jazo turlarini qoʻllash hollarining oldini olish boʻyicha tegishli choralar koʻrish;

aholi oʻrtasida inson huquqlari va erkinliklari toʻgʻrisidagi xalqaro hamda milliy qonunchilik normalarini targʻib qilish, shuningdek aholining huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini oshirishga koʻmaklashish;

inson huquqlari va erkinliklari sohasidagi xalqaro hamkorlikni rivojlantirish.

11-modda. Ombudsmanning daxlsizlik huquqi

Ombudsman oʻz vakolatlari muddati mobaynida daxlsizlik huquqidan foydalanadi va u Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining roziligisiz jinoiy javobgarlikka tortilishi, ushlab turilishi, qamoqqa olinishi yoki unga sud tartibida beriladigan maʼmuriy jazoga tortilishi mumkin emas.

Ombudsmanga nisbatan jinoyat ishi faqat Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori tomonidan qoʻzgʻatilishi mumkin.

Ombudsmanni majburiy keltirishga, ushlab turishga, shuningdek uning uy-joyini, xizmat xonasini, yukini, shaxsiy va xizmat transport vositalarini, yozishmalarini, u foydalanayotgan aloqa vositalarini, shuningdek unga tegishli hujjatlarni koʻzdan kechirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

12-modda. Ombudsmanning huquqlari

Ombudsman quyidagi huquqlarga ega:

inson huquqlari va erkinliklari buzilganligi haqidagi xabarlarni tashkilotlar va mansabdor shaxslar bilan birgalikda tekshirish;

tashkilotlarning inson huquqlari va erkinliklarini himoya qilish masalalarini koʻrib chiqish bilan bogʻliq majlislarida ishtirok etish;

tashkilotlarga va mansabdor shaxslar huzuriga moneliksiz kirish;

oʻz vakolatlariga taalluqli masalalar yuzasidan tashkilotlar va mansabdor shaxslardan hujjatlarni, tahliliy materiallarni, xulosalarni va boshqa maʼlumotlarni soʻrash hamda olish;

harakatlanish erkinligi cheklangan shaxslar saqlanadigan joylarda saqlanayotgan shaxslar bilan uchrashuvlar va suhbatlar oʻtkazish;

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentiga, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalariga va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga inson huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish yuzasidan huquqiy, tashkiliy, ijtimoiy-iqtisodiy va boshqa chora-tadbirlar koʻrishga qaratilgan maxsus maʼruzalar taqdim etish;

inson huquqlari va erkinliklari toʻgʻrisidagi qonunchilikning buzilishiga yoʻl qoʻymaslik haqida tashkilotlar va mansabdor shaxslarga yozma ravishda ogohlantirish yuborish;

inson huquqlari va erkinliklari toʻgʻrisidagi qonunchilikning aniqlangan buzilishlarini, ularga imkon beruvchi sabablar va shart-sharoitlarni bartaraf etish haqida tashkilotlarning rahbarlariga koʻrib chiqilishi majburiy boʻlgan taqdimnomalar kiritish;

harakatlarida (harakatsizligida) inson huquqlari va erkinliklari buzilganligi aniqlangan shaxslarni javobgarlikka tortish toʻgʻrisida tegishli tashkilotlarga iltimosnoma kiritish;

fuqarolarning buzilgan huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish toʻgʻrisidagi arizalar hamda daʼvolar bilan sudlarga murojaat etish;

insonning buzilgan huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilishga doir ilmiy-amaliy, tahliliy ishlarni amalga oshirish uchun ilmiy va boshqa tashkilotlarni, olimlarni, ekspertlarni hamda mutaxassislarni belgilangan tartibda, shu jumladan shartnoma asosida jalb etish.

Ombudsman qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

13-modda. Ombudsmanning majburiyatlari

Ombudsman:

Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga , ushbu Qonunga va qonun hujjatlariga rioya etishi, oʻz zimmasiga yuklatilgan vazifalarni bajarishi;

tashkilotlar va mansabdor shaxslarning oʻz vakolatlari doirasida amalga oshirilayotgan faoliyatiga aralashmasligi;

davlat sirlarini yoki qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirni tashkil etuvchi maʼlumotlarni muhofaza qilish toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga rioya etishi;

murojaat etuvchiga uning murojaatini koʻrib chiqish natijalarini maʼlum qilishi shart.

Ombudsmanning zimmasida qonun hujjatlariga muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

14-modda. Ombudsmanning faoliyati toʻgʻrisidagi maʼruza

Ombudsman har yili, hisobot yilidan keyingi yilning 15-fevralidan kechiktirmay Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining palatalariga oʻz faoliyati toʻgʻrisida maʼruza taqdim etadi.

Ombudsmanning faoliyati toʻgʻrisidagi maʼruzada qiynoqqa solish va boshqa shafqatsiz, gʻayriinsoniy yoki qadr-qimmatni kamsituvchi muomala hamda jazo turlarini qoʻllash hollarining (bundan buyon matnda qiynoqqa solish hollari deb yuritiladi) oldini olish boʻyicha amalga oshirilgan ishlar ham aks ettiriladi.

Ombudsmanning faoliyati toʻgʻrisidagi maʼruzani Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining va Senatining majlislarida koʻrib chiqish qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi.

Ombudsmanning faoliyati toʻgʻrisidagi maʼruzani koʻrib chiqish yakunlari yuzasidan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining palatalari tomonidan qabul qilingan qarorlar Ombudsmanga yuboriladi.

15-modda. Ombudsmanning maxsus maʼruzasi

Ombudsman Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentiga, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalariga, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga inson huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish yuzasidan huquqiy, tashkiliy, ijtimoiy-iqtisodiy va boshqa chora-tadbirlar koʻrishga qaratilgan maxsus maʼruza taqdim etishga haqli. Maxsus maʼruza insonning buzilgan huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini tiklash boʻyicha xulosa yoki takliflardan iborat boʻladi.

16-modda. Ombudsmanning muqobil maʼruzasi

Ombudsman Oʻzbekiston Respublikasining inson huquqlari sohasidagi xalqaro majburiyatlarining bajarilishi yuzasidan muqobil maʼruza tayyorlashga va tegishli xalqaro tashkilotlarga taqdim etishga haqli.

17-modda. Ombudsman faoliyatining ochiqligi

Ombudsman oʻz faoliyati toʻgʻrisidagi axborotdan manfaatdor shaxslarning, shuningdek ommaviy axborot vositalarining qonunchilikda belgilangan tartibda foydalanishi imkoniyatini taʼminlaydi.

Ombudsman oʻz faoliyati toʻgʻrisidagi tegishli axborotni oʻzining rasmiy veb-saytiga joylashtiradi va yangilab turadi, Ombudsmanning faoliyati toʻgʻrisidagi maʼruzani hamda boshqa materiallarni ommaviy axborot vositalarida eʼlon qiladi.

Ombudsman oʻz matbuot organini taʼsis etishi va boshqa matbuot nashrlarining hammuassisi boʻlishi mumkin.

18-modda. Ombudsman faoliyatining kafolatlari

Oʻzbekiston Respublikasining butun hududida yoki uning ayrim joylarida favqulodda holat joriy etilishi, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining va (yoki) Senatining tarqatib yuborilishi Ombudsman faoliyatini toʻxtatib turishga yoki tugatishga olib kelmaydi.

3-bob. Ombudsman tomonidan murojaatlarni koʻrib chiqish tartibi

19-modda. Ombudsman tomonidan jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlarini koʻrib chiqish

Ombudsman arizalar, takliflar va shikoyatlar tarzida kelib tushgan murojaatlarni koʻrib chiqadi. Ombudsman shikoyatlarni ushbu Qonunda nazarda tutilgan tartibda, arizalar hamda takliflarni “Jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunida belgilangan tartibda koʻrib chiqadi.

Ombudsman Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarining, Oʻzbekiston Respublikasi hududida turgan chet el fuqarolarining va fuqaroligi boʻlmagan shaxslarning, yuridik shaxslarning inson huquqlari va erkinliklarini buzayotgan tashkilotlarning yoki mansabdor shaxslarning harakatlari yoxud harakatsizligi ustidan bergan shikoyatlarini koʻrib chiqadi hamda oʻz tekshiruvini oʻtkazish huquqiga ega.

Ombudsman uchinchi shaxslarning, shu jumladan nodavlat notijorat tashkilotlarining muayyan bir shaxsning yoki bir guruh shaxslarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari buzilganligi ustidan bergan shikoyatlarini koʻrib chiqish uchun, basharti ularning bunga roziligi boʻlsa, qabul qiladi.

Shikoyatlar ogʻzaki, yozma yoki elektron shaklda berilishi mumkin.

Ombudsman qabul jadvallariga muvofiq jismoniy shaxslarning va yuridik shaxslar vakillarining shaxsiy qabulini, shuningdek jismoniy shaxslarning va yuridik shaxslar vakillarining sayyor shaxsiy qabullarini tashkil etadi.

Jismoniy shaxslarni va yuridik shaxslarning vakillarini qabul qilish jadvallari, qabulni oʻtkazish vaqti, joyi hamda qabulga oldindan yozilish toʻgʻrisidagi axborot, jismoniy shaxslarni va yuridik shaxslarning vakillarini qabul qilish tartibi Ombudsmanning rasmiy veb-saytida eʼlon qilish, shuningdek uning maʼmuriy binosida hamma kirishi mumkin boʻlgan joylardagi stendlarga yoki boshqa texnik vositalarga joylashtirish orqali manfaatdor shaxslar eʼtiboriga yetkaziladi.

Ombudsman sudning vakolatlari doirasiga kiradigan masalalarni, shuningdek jismoniy shaxslarning boshqa jismoniy shaxslar tomonidan ularning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini buzadigan harakatlariga (harakatsizligiga) doir murojaatlarini koʻrib chiqmaydi.

Anonim murojaatlar Ombudsman tomonidan koʻrib chiqilmaydi.

20-modda. Ombudsman tomonidan shikoyatlarni koʻrib chiqish shartlari

Ombudsman murojaat etuvchiga uning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari buzilganligi toʻgʻrisida maʼlum boʻlib qolgan paytdan eʼtiboran yoki, agar murojaat etuvchi oʻz huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilishning boshqa vositalaridan foydalangan hamda qabul qilingan qarorlardan qanoatlanmagan boʻlsa, uning shikoyati boʻyicha oxirgi qaror qabul qilingan paytdan eʼtiboran bir yil ichida berilgan shikoyatlarni koʻrib chiqadi.

Shikoyat berishning uzrli sabablarga koʻra oʻtkazib yuborilgan muddati Ombudsman tomonidan tiklanishi mumkin.

21-modda. Ombudsmanga beriladigan shikoyatlarga qoʻyiladigan talablar

Ombudsmanga berilgan shikoyatda murojaat etuvchining familiyasi (ismi, otasining ismi), uning yashash joyi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, shikoyat yuridik shaxs tomonidan berilgan taqdirda esa uning toʻliq nomi, joylashgan yeri (pochta manzili) haqidagi maʼlumotlar koʻrsatilgan boʻlishi kerak.

Shikoyatda qarorlari, harakatlari yoki harakatsizligi ustidan shikoyat qilinayotgan tashkilotning nomi, mansabdor shaxsning familiyasi (ismi, otasining ismi) koʻrsatiladi, murojaat etuvchining fikricha, uning huquqlarini buzgan qarorlarning, harakatlarning yoki harakatsizlikning mohiyati bayon etiladi.

Shikoyatlar davlat tilida yoki boshqa tillarda berilishi mumkin.

Yozma shikoyat murojaat etuvchining imzosi yoki yuridik shaxs vakolatli vakilining imzosi bilan tasdiqlangan boʻlishi kerak. Yozma shikoyatni murojaat etuvchining imzosi bilan tasdiqlash imkoni boʻlmagan taqdirda, shikoyat uni yozib bergan shaxsning imzosi bilan tasdiqlanib, uning familiyasi (ismi, otasining ismi) ham qoʻshimcha ravishda yozib qoʻyilishi kerak.

Elektron shaklda berilgan shikoyat qonunchilikda belgilangan talablarga muvofiq boʻlishi kerak.

Muomalaga layoqatsiz va muomala layoqati cheklangan shaxslarning manfaatlarini koʻzlab shikoyatlar qonunchilikda nazarda tutilgan tartibda ularning qonuniy vakillari tomonidan berilishi mumkin.

Ombudsman inson huquqlari va erkinliklari buzilganligi toʻgʻrisida axborot mavjud boʻlganda yoki himoyaning huquqiy vositalaridan mustaqil ravishda foydalanishga layoqatsiz shaxslarni himoya qilish uchun oʻz tashabbusi bilan faktlar tekshiruvini oʻtkazishga haqlidir.

Shikoyat boʻyicha ilgari qabul qilingan mavjud qarorlar yoki ularning koʻchirma nusxalari, shuningdek shikoyatni koʻrib chiqish uchun zarur boʻlgan boshqa hujjatlar shikoyatga ilova qilinishi mumkin, mazkur hujjatlar qaytarilmaydi, bundan murojaat etuvchi ularni qaytarish haqida yozma ariza bergan hollar mustasno.

Murojaat etuvchilar va ularning vakillari shikoyatni u koʻrib chiqilguniga qadar va koʻrib chiqilayotgan paytda shikoyat yuzasidan qaror qabul qilinguniga qadar yozma yoki elektron shaklda ariza berish yoʻli bilan chaqirib olishi mumkin. Shikoyatni chaqirib olish toʻgʻrisidagi ariza qonun buzilishlarini aniqlash va bartaraf etish boʻyicha Ombudsman tomonidan choralar koʻrilishini istisno etmaydi.

Ombudsmanga berilgan shikoyat uchun davlat boji undirilmaydi.

22-modda. Ombudsmanning jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlarini koʻrib chiqish chogʻidagi huquqlari

Ombudsman jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlarini koʻrib chiqish chogʻida quyidagi huquqlarga ega:

aniqlanishi lozim boʻlgan holatlarni tekshirishda koʻmaklashishni soʻrab tashkilotlar va mansabdor shaxslarga murojaat qilish;

aniqlanishi lozim boʻlgan holatlarni tekshirish uchun tashkilotlarning vakillarini va mansabdor shaxslarni taklif etish;

mansabdor shaxslardan tushuntirishlar olish, bundan qonunda nazarda tutilgan hollar mustasno;

aniqlanishi lozim boʻlgan masalalar yuzasidan tashkilotlar va mutaxassislarga xulosalar tayyorlashni topshirish;

murojaatni uning mohiyatiga koʻra hal qilishga vakolatli boʻlgan tashkilotga yoki mansabdor shaxsga yuborish;

murojaatni koʻrib chiqishni sababini koʻrsatgan holda rad etish.

Ombudsman jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlarini koʻrib chiqish chogʻida qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

23-modda. Harakatlanish erkinligi cheklangan shaxslar saqlanadigan joylarda saqlanayotgan shaxslarning Ombudsmanga murojaat etishi

Harakatlanish erkinligi cheklangan shaxslar saqlanadigan joylarda saqlanayotgan shaxslar ogʻzaki, yozma yoki elektron shakldagi murojaatlarni ularning soni cheklanmagan holda Ombudsman nomiga yuborish huquqiga ega.

Ombudsman nomiga yuboriladigan murojaatlar senzuradan oʻtkazilmaydi.

Harakatlanish erkinligi cheklangan shaxslar saqlanadigan joylarning maʼmuriyati mazkur joylarda saqlanayotgan shaxslarning murojaatlarini Ombudsmanga yigirma toʻrt soatdan kechiktirmay, muhrlangan tarzda yuboradi, telegrammalarni esa jazoni ijro etish muassasalari darhol yuboradi.

Harakatlanish erkinligi cheklangan shaxslar saqlanadigan joylarda saqlanayotgan shaxslarning murojaatlariga Ombudsmanning yuborilgan javobi koʻzdan kechirilishi mumkin emas va murojaat etuvchiga zudlik bilan yetkazib beriladi.

Ombudsman, uning oʻrinbosari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahridagi mintaqaviy vakillari murojaatlar koʻrib chiqilayotganda, shuningdek inson huquqlari va erkinliklari buzilganligi hollari Ombudsman tashabbusi bilan oʻrganilayotganda harakatlanish erkinligi cheklangan shaxslar saqlanadigan joylarga moneliksiz kirish huquqiga ega. Harakatlanish erkinligi cheklangan shaxslar saqlanadigan joylarning maʼmuriyati Ombudsmanning, uning oʻrinbosarining, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahridagi mintaqaviy vakillarining xavfsizligini taʼminlashi shart.

Harakatlanish erkinligi cheklangan shaxslar saqlanadigan joylarning maʼmuriyati Ombudsmanga, uning oʻrinbosariga, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahridagi mintaqaviy vakillariga mazkur joylarda saqlanayotgan shaxslar bilan moneliksiz va xoli uchrashish hamda suhbatlashish uchun zarur shart-sharoitlarni taʼminlashi shart, uchrashuv va suhbatlar ushbu muassasalar xodimlari ularni koʻrib turadigan, lekin eshitmaydigan sharoitlarda xoli oʻtkaziladi.

Ombudsman Devonining xodimlari harakatlanish erkinligi cheklangan shaxslar saqlanadigan joylarga Ombudsman tomonidan beriladigan maxsus yoʻllanma bilan moneliksiz kirishi mumkin.

24-modda. Ozodlikdan mahrum etilgan mahkumlarning Ombudsmanga murojaatlar qutisi orqali murojaat qilishi

Jazoni ijro etish muassasalarining har bir turar joy sektorida, sanoat zonalarida, qisqa va uzoq muddatli uchrashuvlarni oʻtkazish uchun moʻljallangan binolarda mahkumlar murojaatlarni qoldirishi uchun qulay boʻlgan joyda Ombudsmanga murojaatlar qutisi (bundan buyon matnda Ombudsman qutisi deb yuritiladi) oʻrnatiladi.

Ombudsman qutisi faqat Ombudsman yoki uning Devoni xodimlari tomonidan bir oyda kamida bir marta ochiladi.

Ombudsman yoki uning Devoni xodimlari Ombudsman qutisiga kelib tushgan murojaatlarni qabul qilish uchun jazoni ijro etish muassasalariga moneliksiz kirishga haqli.

Ombudsman qutisini oʻrnatish, undan foydalanish va u orqali murojaatlar yuborish tartibi Ombudsman va Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi tomonidan tasdiqlanadi.

25-modda. Ombudsman tomonidan jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlarini koʻrib chiqishda inson huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish kafolatlari

Ombudsmanga murojaat qilgan jismoniy va yuridik shaxs, shuningdek Ombudsman tomonidan axborot toʻplash va uni tahlil qilish yoki ekspert bahosini berish topshirilgan shaxslar bunday harakat uchun taʼqib qilinishi yoki ularning huquqlari boshqacha tarzda cheklanishi mumkin emas.

Ombudsman tomonidan murojaatlar koʻrib chiqilayotganda jismoniy shaxsning jinsi, irqi, millati, tili, dini, eʼtiqodi, ijtimoiy kelib chiqishi, ijtimoiy mavqeyiga, shuningdek yuridik shaxslarning mulk shakllari, joylashgan yeri (pochta yoki elektron manzili), tashkiliy-huquqiy shakllariga va boshqa holatlarga qarab kamsitilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

Fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari buzilganligi hollari tekshirilayotganda maʼlum boʻlib qolgan, murojaat etuvchining va boshqa shaxslarning shaxsiga doir maʼlumotlar ularning roziligisiz oshkor qilinishi mumkin emas.

26-modda. Arizalar va daʼvolar

Ombudsman fuqarolarning manfaatlarini koʻzlab arizalar va daʼvolar bilan sudlarga murojaat qilishi mumkin.

Ombudsman fuqarolarning manfaatlarini koʻzlab beriladigan arizalar va daʼvolar bilan sudlarga murojaat qilganda davlat boji toʻlashdan ozod qilinadi.

27-modda. Xulosa

Ombudsman shikoyatni koʻrib chiqish natijalari yuzasidan harakatlarida yoki harakatsizligida inson huquqlari va erkinliklari buzilganligi aniqlangan tashkilotga yoki mansabdor shaxsga insonning buzilgan huquqlarini tiklashga doir tavsiyalar mavjud boʻlgan oʻz xulosasini yuborishi mumkin.

Ombudsmanning xulosasida quyidagi tavsiyalar nazarda tutilishi mumkin:

ishning tashkilot yoki mansabdor shaxs tomonidan oxiriga yetkazilishi zarurligi;

tashkilotning yoki mansabdor shaxsning qarori oʻzgartirilishi yoxud bekor qilinishi kerakligi;

tashkilotning yoki mansabdor shaxsning qarori asoslanishi zarurligi;

tashkilot yoki mansabdor shaxs qoʻshimcha qaror qabul qilishi kerakligi.

Ombudsmanning xulosasida boshqa tavsiyalar ham boʻlishi mumkin.

Ombudsmanning xulosasini olgan tashkilot yoki mansabdor shaxs uni koʻrib chiqishi va bir oydan kechiktirmay asoslantirilgan javob yuborishi shart.

4-bob. Ombudsmanning taʼsir choralari

28-modda. Ombudsman taʼsir choralarining turlari

Ogohlantirish, taqdimnoma, iltimosnoma va talabnoma Ombudsmanning taʼsir choralaridir.

29-modda. Ogohlantirish

Inson huquqlari va erkinliklari toʻgʻrisidagi qonunchilikning buzilishiga yoʻl qoʻymaslik haqidagi ogohlantirish Ombudsman tomonidan tashkilotlarga va mansabdor shaxslarga yozma ravishda eʼlon qilinadi.

Ombudsman mansabdor shaxsga ogohlantirish eʼlon qilinganligi toʻgʻrisida uning yuqori turuvchi organiga (mansabdor shaxsiga) xabar qilishga haqli.

30-modda. Taqdimnoma

Inson huquqlari va erkinliklari toʻgʻrisidagi qonunchilikning aniqlangan buzilishlarini, ularga imkon beruvchi sabablar va shart-sharoitlarni bartaraf etish haqidagi koʻrib chiqilishi majburiy boʻlgan taqdimnoma Ombudsman tomonidan tashkilotlarning qonunchilik buzilishlarini bartaraf etish yuzasidan vakolat berilgan rahbarlariga kiritiladi.

Taqdimnoma kechiktirmay koʻrib chiqilishi lozim va koʻrilgan choralar toʻgʻrisida Ombudsmanga, agar boshqa muddat belgilanmagan boʻlsa, oʻn besh kundan kechiktirmay yozma shaklda xabar qilinishi kerak.

31-modda. Iltimosnoma

Harakatlarida (harakatsizligida) inson huquqlari va erkinliklari buzilganligi aniqlangan shaxslarni javobgarlikka tortish toʻgʻrisida tashkilotlarga Ombudsman tomonidan iltimosnoma kiritiladi.

32-modda. Talabnoma

Harakatlanish erkinligi cheklangan shaxslar saqlanadigan joylarga amalga oshirilgan monitoring tashriflari davomida aniqlangan qiynoqqa solish hollarini bartaraf etish hamda ushbu hollarning oldini olish maqsadida Ombudsman tomonidan tegishli tashkilotlarga koʻrib chiqilishi majburiy boʻlgan talabnoma kiritiladi.

Talabnoma tezkorlik bilan koʻrib chiqilishi lozim va koʻrilgan choralar toʻgʻrisida Ombudsmanga, agar boshqa muddat belgilanmagan boʻlsa, oʻn kundan kechiktirmay yozma shaklda xabar qilinishi kerak.

5-bob. Ombudsmanning qonunchilikni takomillashtirishga doir faoliyati, uning davlat organlari, fuqarolik jamiyati institutlari bilan hamkorligi hamda inson huquqlari va erkinliklari sohasida xalqaro hamkorligi

33-modda. Ombudsmanning qonunchilikni takomillashtirishga doir faoliyati

Ombudsman Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga muvofiq qonunchilik takliflarini qonunchilik tashabbusi tartibida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga kiritishga haqli.

Ombudsman inson huquqlari va erkinliklari toʻgʻrisidagi qonunlar va boshqa normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlash boʻyicha ishchi guruhlar faoliyatida ishtirok etishi, loyihalarning huquqiy ekspertizasini oʻtkazishi, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining majlislarida ishtirok etishi hamda muhokama etilayotgan qonun loyihalari yuzasidan takliflar va mulohazalar kiritishi mumkin.

34-modda. Ombudsmanning inson huquqlari sohasida aholining huquqiy madaniyatini oshirishga doir faoliyati

Ombudsman aholining inson huquqlari va erkinliklari sohasida Oʻzbekiston Respublikasi qonunlari, boshqa normativ-huquqiy hujjatlari va xalqaro shartnomalari, xalqaro huquqning umumeʼtirof etilgan prinsiplari hamda normalari toʻgʻrisidagi bilimi va xabardorligini oshirish chora-tadbirlarini amalga oshiradi.

Ombudsman inson huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish vositalarini, usullarini va mexanizmlarini oʻrgatishga qaratilgan maʼrifiy hamda taʼlim dasturlarini, ilmiy-amaliy tadbirlar va seminarlarni ishlab chiqish hamda amalga oshirishda ishtirok etadi.

35-modda. Ombudsmanning parlament nazoratining boshqa subyektlari bilan hamkorligi

Ombudsman jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlarini koʻrib chiqish, inson huquqlari va erkinliklari buzilganligi hollarini oʻz tashabbusiga koʻra tekshirish bilan bogʻliq materiallarni har chorakda umumlashtirib boradi.

Ombudsman jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlarini koʻrib chiqish bilan bogʻliq materiallarni umumlashtirish hamda inson huquqlari va erkinliklari, shuningdek jamiyat va davlat manfaatlari buzilishiga olib keluvchi sabablar hamda shart-sharoitlarni aniqlash natijalariga koʻra davlat organlari rahbarlarining axborotini eshitish masalasini koʻrib chiqish toʻgʻrisidagi taklif bilan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qoʻmitalariga murojaat qilishi mumkin.

Ombudsman Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining parlament nazoratini amalga oshirishga doir tadbirlarida ishtirok etishga, ularga koʻrib chiqilayotgan masalalar yuzasidan materiallar taqdim etishga haqlidir.

36-modda. Ombudsmanning Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi bilan hamkorligi

Ombudsman qonunga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudiga murojaat qilish huquqiga ega.

Ombudsman Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining majlislarida ishtirok etishi mumkin va sud tomonidan koʻrib chiqilayotgan barcha masalalar yuzasidan oʻz nuqtai nazarini bayon etishga haqlidir.

37-modda. Ombudsmanning Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi bilan hamkorligi

Ombudsman Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining inson huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish masalalari boʻyicha majlislarida ishtirok etishga hamda qonunchilikning qoʻllanilishi yuzasidan oʻz nuqtai nazarini bayon etishga haqli.

38-modda. Ombudsmanning inson huquqlari boʻyicha milliy institutlar bilan hamkorligi

Ombudsman oʻz faoliyatini amalga oshirishda inson huquqlari boʻyicha milliy institutlar, xususan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Bola huquqlari boʻyicha vakili (Bolalar ombudsmani), Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil, Inson huquqlari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Milliy markazi bilan hamkorlik qiladi.

39-modda. Ombudsmanning fuqarolik jamiyati institutlari bilan hamkorligi

Ombudsman mamlakatni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish dasturlari va boshqa dasturlarni, shuningdek inson huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqish hamda amalga oshirishda fuqarolik jamiyati institutlari bilan hamkorlikni oʻz vazifalari doirasida amalga oshiradi.

Ombudsman oʻzi tomonidan shakllantiriladigan ishchi guruhlar va ekspertlar guruhlari, komissiyalar hamda boshqa jamoatchilik-maslahat organlari faoliyatida fuqarolik jamiyati institutlari vakillarining ishtirok etishi uchun zarur shart-sharoitlar yaratadi.

Ombudsman inson huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlariga taalluqli masalalar yuzasidan fuqarolik jamiyati institutlari bilan axborot almashinuvini qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiradi.

Ombudsman fuqarolik jamiyati institutlari bilan birgalikda tadbirlar, maslahatlashuvlar va muzokaralar oʻtkazishi, shuningdek ular bilan bitimlar tuzishi mumkin.

40-modda. Ombudsmanning inson huquqlari va erkinliklari sohasida xalqaro hamkorlikni rivojlantirishga doir faoliyati

Ombudsman inson huquqlarini himoya qilish boʻyicha xalqaro tashkilotlarga aʼzo boʻlib kirishga, inson huquqlarini himoya qilish boʻyicha xalqaro tashkilotlar va xorijiy institutlar bilan hamkorlikni amalga oshirishga hamda rivojlantirishga haqli.

Ombudsman Oʻzbekiston Respublikasining inson huquqlari va erkinliklari sohasidagi xalqaro shartnomalari bajarilishi toʻgʻrisida inson huquqlarini himoya qilish boʻyicha xalqaro tashkilotlar hamda xorijiy institutlarning xabardorligini oshirishga koʻmaklashadi.

Ombudsman Oʻzbekiston Respublikasining inson huquqlari va erkinliklari sohasidagi xalqaro shartnomalarning bajarilishiga doir maʼruzalarini tayyorlashda ishtirok etadi.

41-modda. Insonning konstitutsiyaviy huquqlari va erkinliklariga rioya etilishi boʻyicha komissiya

Ombudsmanning zimmasiga yuklatilgan vazifalarni bajarish yuzasidan uning faoliyatiga koʻmaklashish maqsadida Ombudsmanning taqdimnomasiga asosan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Kengashlari tomonidan Insonning konstitutsiyaviy huquqlari va erkinliklariga rioya etilishi boʻyicha komissiya tuzilishi mumkin.

Insonning konstitutsiyaviy huquqlari va erkinliklariga rioya etilishi boʻyicha komissiyaning faoliyati Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Kengashlari tomonidan tasdiqlanadigan Nizom bilan belgilanadi.

42-modda. Ombudsmanning faoliyatiga koʻmaklashish

Tashkilotlar va mansabdor shaxslar inson huquqlari va erkinliklari buzilganligiga taalluqli boʻlgan, Ombudsman tomonidan soʻralgan hujjatlarni, materiallarni hamda boshqa maʼlumotlarni taqdim etishi shart.

Ombudsman oʻz faoliyatiga doir masalalar boʻyicha tashkilotlarning rahbarlari va boshqa mansabdor shaxslar tomonidan darhol qabul qilinish huquqidan foydalanadi.

Faoliyati davlat sirlari va qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sir bilan bogʻliq boʻlgan tashkilotlarga Ombudsmanning kirishi tartibi, shuningdek davlat sirlarini yoki qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirni tashkil etuvchi maʼlumotlarni Ombudsmanga taqdim etish Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligiga muvofiq amalga oshiriladi.

Ombudsmanning faoliyatiga toʻsqinlik qilish belgilangan tartibda javobgarlikka sabab boʻladi.

6-bob. Ombudsmanning Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahridagi mintaqaviy vakillari faoliyati

43-modda. Ombudsmanning Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahridagi mintaqaviy vakillari

Hududlarda inson huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish, jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlarini qabul qilish hamda koʻrib chiqish, ularning buzilgan huquqlarini tiklashga koʻmaklashish uchun Ombudsmanning Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahridagi mintaqaviy vakili (bundan buyon matnda mintaqaviy vakil deb yuritiladi) doimiy asosda faoliyat yuritadi.

Mintaqaviy vakil Ombudsman tomonidan tayinlanadi. Unga Ombudsman tomonidan imzolanadigan guvohnoma beriladi.

Mintaqaviy vakil bevosita Ombudsmanga hisobdordir.

Mahalliy davlat hokimiyati organlari mintaqaviy vakil faoliyatiga koʻmaklashadi.

Mintaqaviy vakil hududda inson huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish holati toʻgʻrisida Ombudsman bilan kelishilgan holda har yili tegishincha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlariga maʼruza taqdim etadi.

Mintaqaviy vakilning faoliyati Ombudsman tomonidan tasdiqlanadigan nizom bilan tartibga solinadi.

44-modda. Mintaqaviy vakilning asosiy vazifalari

Mintaqaviy vakilning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:

tegishli hududda inson huquqlari va erkinliklariga rioya etilishi monitoringini tashkil etish va oʻtkazish;

tegishli hududda yashovchi jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlarini qabul qilish hamda koʻrib chiqish, ularning buzilgan huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini tiklashda koʻmaklashish;

oʻz tashabbusi bilan yoki murojaat etuvchining iltimosiga koʻra murojaatni ekspertlar, mutaxassislar va manfaatdor tashkilotlar vakillari ishtirokida koʻrib chiqishni tashkil etish;

harakatlanish erkinligi cheklangan shaxslar saqlanadigan joylarda saqlanayotgan shaxslar bilan uchrashuvlar va suhbatlar oʻtkazish;

inson huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlariga rioya etish hamda ularni himoya qilish sohasidagi axborot-maʼrifiy ishlarni mahalliy davlat hokimiyati organlari, ommaviy axborot vositalari vakillari va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari bilan birgalikda amalga oshirish.

45-modda. Mintaqaviy vakilning huquqlari

Mintaqaviy vakil quyidagi huquqlarga ega:

inson huquqlari va erkinliklari buzilganligi haqidagi xabarlarni tashkilotlar va mansabdor shaxslar bilan birgalikda tekshirish;

tegishli hududdagi tashkilotlarning inson huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish masalalarini koʻrib chiqish bilan bogʻliq majlislarida ishtirok etish;

tegishli hududdagi tashkilotlarga va mansabdor shaxslar huzuriga moneliksiz kirish;

murojaatni uning mohiyatiga koʻra hal qilishga vakolatli boʻlgan tegishli hududdagi tashkilotga yoki mansabdor shaxsga yuborish;

aniqlanishi lozim boʻlgan holatlarni tekshirishda koʻmaklashishni soʻrab tegishli hududdagi tashkilotlar va mansabdor shaxslarga murojaat qilish;

aniqlanishi lozim boʻlgan holatlarni tekshirish uchun tashkilotlarning vakillarini va mansabdor shaxslarni taklif etish;

oʻz vakolatiga taalluqli masalalar yuzasidan tegishli hududdagi tashkilotlardan va mansabdor shaxslardan statistika maʼlumotlarini, tahliliy materiallarni, xulosalarni va boshqa maʼlumotlarni soʻrash hamda olish;

murojaatni koʻrib chiqishni sababini koʻrsatgan holda rad etish.

Mintaqaviy vakil qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

46-modda. Mintaqaviy vakilning majburiyatlari

Mintaqaviy vakil:

Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga , ushbu Qonunga va qonun hujjatlariga rioya etishi, oʻz zimmasiga yuklatilgan vazifalarni bajarishi;

Ombudsmanning topshiriqlarini oʻz vaqtida va sifatli bajarishi;

oʻz faoliyati toʻgʻrisida Ombudsmanga hisobot taqdim etib borishi;

davlat sirlarini yoki qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirni tashkil etuvchi maʼlumotlarni muhofaza qilish toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga rioya etishi;

fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari buzilganligi hollarini tekshirayotganda maʼlum boʻlib qolgan, murojaat etuvchining va boshqa shaxslarning shaxsga doir maʼlumotlarini ularning roziligisiz oshkor qilmasligi;

murojaat etuvchiga uning murojaatini koʻrib chiqish natijalarini xabar qilishi shart.

Mintaqaviy vakilning zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

7-bob. Ombudsmanning qiynoqqa solish hollarining oldini olish boʻyicha faoliyati

47-modda. Ombudsmanning qiynoqqa solish hollarining oldini olish boʻyicha vakolatlari

Ombudsman, uning oʻrinbosari va mintaqaviy vakillari harakatlanish erkinligi cheklangan shaxslar saqlanadigan joylarga istalgan vaqtda, moneliksiz va dastlab xabar bermasdan monitoring tashriflarini amalga oshiradi.

Ombudsman, uning oʻrinbosari va mintaqaviy vakillari harakatlanish erkinligi cheklangan shaxslar saqlanadigan joylarga monitoring tashriflarini amalga oshirish chogʻida:

harakatlanish erkinligi cheklangan shaxslar saqlanadigan joylarda saqlanayotgan shaxslarning soni haqida axborot oladi;

harakatlanish erkinligi cheklangan shaxslar saqlanadigan joylarda saqlanayotgan shaxslarni saqlash va ular bilan muomalada boʻlish shart-sharoitlarini oʻrganadi;

harakatlanish erkinligi cheklangan shaxslar saqlanadigan joylarda saqlanayotgan shaxslar bilan, shuningdek ushbu joylar maʼmuriyatining xodimlari bilan uchrashuvlar va suhbatlar, shu jumladan xoli uchrashuvlar hamda suhbatlar oʻtkazadi. Bunda, zarur boʻlganda, mazkur uchrashuvlar va suhbatlar jarayoni borishining bayonnomasi yuritiladi, texnika vositalaridan foydalaniladi;

harakatlanish erkinligi cheklangan shaxslar saqlanadigan joylarda shaxsning saqlanishi qonuniyligini tasdiqlovchi hujjatlar bilan tanishadi va, zarur boʻlganda, ulardan koʻchirma nusxalar oladi;

harakatlanish erkinligi cheklangan shaxslar saqlanadigan joylar maʼmuriyatiga mazkur joylarda saqlanayotgan shaxsni tibbiy tekshiruvdan oʻtkazish, unga tibbiy, psixologik va boshqa yordam koʻrsatish yuzasidan talabnoma kiritadi. Mazkur tadbirlar oʻtkazilayotganda ushbu shaxsning roziligi bilan hozir boʻlishi mumkin;

harakatlanish erkinligi cheklangan shaxslar saqlanadigan joylarning maʼmuriyati rahbarlaridan mazkur joylarda saqlanayotgan shaxslarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini taʼminlash masalalari yuzasidan tushuntirishlar oladi.

Ombudsman:

harakatlanish erkinligi cheklangan shaxslar saqlanadigan joylar maʼmuriyatining gʻayriqonuniy harakatlariga (harakatsizligiga) chek qoʻyish uchun zudlik bilan choralar koʻradi;

harakatlanish erkinligi cheklangan shaxslarni saqlash shart-sharoitlari toʻgʻrisida xulosa tuzadi va uni tegishli tashkilotlarga yoki mansabdor shaxslarga yuboradi;

tegishli tashkilotlarga ularning qiynoqqa solish hollarining oldini olishga doir faoliyatini takomillashtirish boʻyicha tavsiyalar va takliflar kiritadi;

qiynoqqa solish hollarini bartaraf etish boʻyicha tegishli tashkilotlarga talabnoma kiritadi.

Ombudsman saqlanayotgan shaxslar oʻz ixtiyori bilan chiqib keta olmaydigan boshqa joylarda ham qiynoqqa solish hollarining oldini olish boʻyicha ushbu moddaning ikkinchi va uchinchi qismlarida nazarda tutilgan choralarni, Ombudsman oʻrinbosari va mintaqaviy vakillari esa ushbu moddaning ikkinchi qismida nazarda tutilgan choralarni koʻradi.

48-modda. Ombudsman huzuridagi Qiynoqqa solish va boshqa shafqatsiz, gʻayriinsoniy yoki qadr-qimmatni kamsituvchi muomala hamda jazo turlarini qoʻllash hollarining oldini olish boʻyicha jamoatchilik guruhlari

Ombudsmanning qiynoqqa solish hollarining oldini olish boʻyicha faoliyatiga koʻmaklashish maqsadida Ombudsman tomonidan Qiynoqqa solish va boshqa shafqatsiz, gʻayriinsoniy yoki qadr-qimmatni kamsituvchi muomala hamda jazo turlarini qoʻllash hollarining oldini olish boʻyicha jamoatchilik guruhlari (bundan buyon matnda Jamoatchilik guruhlari deb yuritiladi) tashkil etiladi.

Jamoatchilik guruhlari, qoida tariqasida, inson huquqlari boʻyicha milliy institutlar ekspertlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari vakillaridan iborat tarkibda shakllantiriladi. Bunda Jamoatchilik guruhi aʼzolarining kamida qirq foizini ayollar tashkil etishi kerak.

Ombudsman Jamoatchilik guruhlari faoliyatiga umumiy rahbarlik qiladi hamda ularning vazifalarini belgilaydi.

49-modda. Jamoatchilik guruhlari aʼzolari faoliyatining kafolatlari

Jamoatchilik guruhlari aʼzolari oʻz vazifalarini bajarishi munosabati bilan oʻzlariga maʼlum boʻlib qolgan holatlar toʻgʻrisida guvohlik berishga yoki bu holatlarni biron-bir tarzda oshkor etishga majbur qilinishi mumkin emas. Bu kafolat shaxs Jamoatchilik guruhi tarkibidan chiqqanidan keyin ham amal qiladi.

50-modda. Jamoatchilik guruhlarining faoliyatini tashkil etish

Jamoatchilik guruhlarining faoliyatini tashkil etish bilan bogʻliq xarajatlar Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

8-bob. Yakunlovchi qoidalar

51-modda. Ombudsman Devoni

Ombudsman faoliyati Ombudsman Devoni tomonidan taʼminlanadi.

Ombudsman Devoni davlat muassasasi shaklidagi yuridik shaxs boʻlib, oʻz hisob-kitob varagʻiga va boshqa hisobvaraqlariga, oʻz nomi yozilgan hamda Oʻzbekiston Respublikasi Davlat gerbining tasviri tushirilgan muhrga va blankalarga ega boʻladi.

Ombudsman Devonining tuzilmasi va uning xodimlarining shtat birligi Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qoʻshma qarori bilan tasdiqlanadi.

Ombudsman Devoni toʻgʻrisidagi nizom Ombudsman tomonidan tasdiqlanadi.

Ombudsman faoliyatining moliyaviy, moddiy-texnika va boshqa taʼminoti Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi hamda unda alohida satrda nazarda tutiladi.

52-modda. Ombudsman va uning oʻrinbosarining transportda imtiyozli yurish huquqi

Ombudsman va uning oʻrinbosari qonunchilikda belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi hududida havo, temir yoʻl, avtomobil yoʻlovchilar transportida (bundan taksi va shahar yoʻlovchilar transporti mustasno) imtiyozli yurish huquqiga ega.

53-modda. Ombudsman toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik

Ombudsman toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

54-modda. Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish

Oʻzbekiston Respublikasining quyidagi qonun hujjatlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin:

1. Oʻzbekiston Respublikasining 1997-yil 25-aprelda qabul qilingan 409-I-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-ijroiya kodeksiga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1997-yil, № 6, 175-modda; 2003-yil, № 9-10, 149-modda; 2004-yil, № 1-2, 18-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2007-yil, № 6, 248-modda, № 9, 422-modda, № 12, 595-modda; 2008-yil, № 4, 187-modda, № 12, 636, 641-moddalar; 2009-yil, № 4, 136-modda, № 12, 470-modda; 2010-yil, № 9, 334-modda; 2012-yil, № 9/1, 238-modda; 2014-yil, № 9, 244-modda; 2015-yil, № 8, 310-modda; 2017-yil, № 3, 47-modda, № 10, 605-modda; 2019-yil, № 3, 165-modda, № 5, 267-modda, № 8, 469-modda, № 9, 588, 592-moddalar, № 12, 880-modda; 2020-yil, № 6, 337-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 11, 1061-modda, № 12, 1193-modda; 2022-yil, № 5, 464-modda; 2023-yil, № 2, 104-modda, № 3, 187-modda, № 4, 269-modda; 2024-yil, № 2, 115-modda, № 8, 818, 823, 828-moddalar) quyidagi oʻzgartirishlar kiritilsin:

1) 18-moddaning ikkinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Shikoyatlarni koʻrib chiqish, shuningdek fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari buzilganligi hollarini oʻz tashabbusi bilan tekshirish chogʻida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari boʻyicha vakili (ombudsman), uning oʻrinbosari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahridagi mintaqaviy vakillari, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Bola huquqlari boʻyicha vakili (Bolalar ombudsmani) hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil jazoni ijro etish muassasalariga moneliksiz kirish huquqiga ega”;

2) 79 2 -modda birinchi qismining ikkinchi jumlasi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Ombudsman qutisi tegishincha faqat Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari boʻyicha vakili (ombudsman) yoki uning Devoni xodimlari tomonidan, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Bola huquqlari boʻyicha vakili (Bolalar ombudsmani) yoki uning kotibiyati xodimlari tomonidan ochiladi”.

2. Oʻzbekiston Respublikasining 2003-yil 29-avgustda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Reglamenti toʻgʻrisida”gi 522-II-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2003-yil, № 9-10, 136-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2007-yil, № 4, 163-modda, № 7, 326-modda; 2008-yil, № 12, 637-modda; 2009-yil, № 4, 136-modda; 2011-yil, № 4, 101-modda; 2013-yil, № 4, 95-modda; 2014-yil, № 4, 86-modda, № 5, 130-modda; 2015-yil, № 12, 452-modda; 2016-yil, № 9, 276-modda; 2017-yil, № 6, 300-modda, № 9, 510-modda; 2018-yil, № 1, 4-modda, № 4, 224-modda, № 7, 431-modda; 2019-yil, № 1, 1-modda, № 3, 157-modda, № 5, 261, 265-moddalar, № 8, 468-modda, № 9, 588-modda, № 12, 884-modda; 2020-yil, № 8, 488-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 11, 1061-modda; 2022-yil, № 10, 983-modda; 2023-yil, № 12, 1003-modda; 2024-yil, № 2, 109-modda) 33 3 -moddasi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“ 33 3 -modda. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Inson huquqlari boʻyicha vakilining (ombudsmanning) maʼruzalarini koʻrib chiqish

Qonunchilik palatasi har yili, hisobot yilidan keyingi yilning 15-fevralidan kechiktirmay oʻz majlisida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Inson huquqlari boʻyicha vakilining (ombudsmanning) faoliyati toʻgʻrisidagi maʼruzani eshitadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Inson huquqlari boʻyicha vakilining (ombudsmanning) faoliyati toʻgʻrisidagi maʼruzada qiynoqqa solish va boshqa shafqatsiz, gʻayriinsoniy yoki qadr-qimmatni kamsituvchi muomala hamda jazo turlarini qoʻllash hollarining oldini olish boʻyicha amalga oshirilgan ishlar ham aks ettiriladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Inson huquqlari boʻyicha vakilining (ombudsmanning) faoliyati toʻgʻrisidagi maʼruza dastlabki tarzda fraksiyalar tomonidan koʻrib chiqiladi.

Qonunchilik palatasi majlisida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Inson huquqlari boʻyicha vakilining (ombudsmanning) faoliyati toʻgʻrisidagi maʼruzasini muhokama qilish Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Inson huquqlari boʻyicha vakilining (ombudsmanning) chiqishi bilan boshlanadi, maʼruzadan soʻng fraksiyalarning vakillari soʻzga chiqadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Inson huquqlari boʻyicha vakilining (ombudsmanning) faoliyati toʻgʻrisidagi maʼruzani eshitish yakunlari boʻyicha Qonunchilik palatasi qaror qabul qiladi, qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran oʻn kun ichida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Inson huquqlari boʻyicha vakiliga (ombudsmanga) va Senatga yuboriladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari boʻyicha vakili (ombudsman) Qonunchilik palatasiga inson huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish yuzasidan huquqiy, tashkiliy, ijtimoiy-iqtisodiy va boshqa chora-tadbirlar koʻrishga qaratilgan maxsus maʼruzani taqdim etishga haqli.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Inson huquqlari boʻyicha vakilining (ombudsmanning) inson huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish yuzasidan huquqiy, tashkiliy, ijtimoiy-iqtisodiy va boshqa chora-tadbirlar koʻrishga qaratilgan maxsus maʼruzasini koʻrib chiqish tartibi Qonunchilik palatasining Reglamenti bilan belgilanadi”.

3. Oʻzbekiston Respublikasining 2003-yil 29-avgustda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Reglamenti toʻgʻrisida”gi 523-II-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2003-yil, № 9-10, 137-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2007-yil, № 4, 163-modda; 2009-yil, № 4, 136-modda; 2011-yil, № 4, 101-modda; 2014-yil, № 4, 86-modda; 2015-yil, № 12, 452-modda; 2016-yil, № 9, 276-modda; 2017-yil, № 6, 300-modda, № 9, 510-modda; 2018-yil, № 1, 4-modda, № 4, 224-modda, № 7, 431-modda; 2019-yil, № 1, 1-modda, № 2, 47-modda, № 3, 162-modda, № 5, 261, 265-moddalar, № 8, 468-modda, № 12, 884-modda; 2020-yil, № 8, 488-modda; 2021-yil, № 1, 13-modda, 4-songa ilova, № 11, 1061-modda; 2024-yil, № 2, 109-modda) 32 4 -moddasi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“ 32 4 -modda. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Inson huquqlari boʻyicha vakilining (ombudsmanning) maʼruzalarini koʻrib chiqish

Senat har yili oʻz majlisida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Inson huquqlari boʻyicha vakilining (ombudsmanning) faoliyati toʻgʻrisidagi maʼruzani eshitadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Inson huquqlari boʻyicha vakilining (ombudsmanning) faoliyati toʻgʻrisidagi maʼruzada qiynoqqa solish va boshqa shafqatsiz, gʻayriinsoniy yoki qadr-qimmatni kamsituvchi muomala hamda jazo turlarini qoʻllash hollarining oldini olish boʻyicha amalga oshirilgan ishlar ham aks ettiriladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Inson huquqlari boʻyicha vakilining (ombudsmanning) faoliyati toʻgʻrisidagi maʼruza dastlabki tarzda Senat qoʻmitalari tomonidan koʻrib chiqiladi.

Senat majlisida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Inson huquqlari boʻyicha vakilining (ombudsmanning) faoliyati toʻgʻrisidagi maʼruzasini muhokama qilish Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Inson huquqlari boʻyicha vakilining (ombudsmanning) chiqishi bilan boshlanadi, maʼruzadan soʻng Senat qoʻmitalarining vakillari soʻzga chiqadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Inson huquqlari boʻyicha vakilining (ombudsmanning) faoliyati toʻgʻrisidagi maʼruzasini eshitish yakunlari boʻyicha Senat qaror qabul qiladi, qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran oʻn kun ichida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Inson huquqlari boʻyicha vakiliga (ombudsmanga) va Qonunchilik palatasiga yuboriladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari boʻyicha vakili (ombudsman) Senatga inson huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish yuzasidan huquqiy, tashkiliy, ijtimoiy-iqtisodiy va boshqa chora-tadbirlar koʻrishga qaratilgan maxsus maʼruzani taqdim etishga haqli.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Inson huquqlari boʻyicha vakilining (ombudsmanning) inson huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish yuzasidan huquqiy, tashkiliy, ijtimoiy-iqtisodiy va boshqa chora-tadbirlar koʻrishga qaratilgan maxsus maʼruzasini koʻrib chiqish tartibi Senatning Reglamenti bilan belgilanadi”.

4. Oʻzbekiston Respublikasining 2011-yil 29-sentabrda qabul qilingan “Jinoyat ishini yuritish chogʻida qamoqda saqlash toʻgʻrisida”gi OʻRQ-298-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2011-yil, № 9, 251-modda; 2012-yil, № 9/1, 238-modda; 2019-yil, № 2, 47-modda, № 5, 267-modda, № 8, 469-modda, № 9, 592-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 11, 1061-modda; 2022-yil, № 5, 464-modda) 23-moddasi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“23-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Inson huquqlari boʻyicha vakilining (ombudsmanning), uning oʻrinbosarining, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahridagi mintaqaviy vakillarining, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Bola huquqlari boʻyicha vakilining (Bolalar ombudsmanining) hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakilning qamoqda saqlash joylariga borishi

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari boʻyicha vakili (ombudsman), uning oʻrinbosari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahridagi mintaqaviy vakillari (bundan buyon matnda mintaqaviy vakillar deb yuritiladi), Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Bola huquqlari boʻyicha vakili (Bolalar ombudsmani) hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil qamoqda saqlash joylariga moneliksiz kirish, shuningdek ushlab turilgan yoki qamoqqa olingan shaxs bilan uchrashish va suhbatlar oʻtkazish huquqiga ega.

Qamoqda saqlash joyining maʼmuriyati Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari boʻyicha vakiliga (ombudsmanga), uning oʻrinbosariga, mintaqaviy vakillariga, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Bola huquqlari boʻyicha vakiliga (Bolalar ombudsmaniga) hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakilga ushlab turilganlar, shuningdek qamoqqa olinganlar bilan moneliksiz va xoli uchrashish hamda suhbatlashish uchun zarur shart-sharoitlarni taʼminlashi shart.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Inson huquqlari boʻyicha vakilining (ombudsmanning), uning oʻrinbosarining, mintaqaviy vakillarining, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Bola huquqlari boʻyicha vakilining (Bolalar ombudsmanining) hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakilning ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlar bilan uchrashuvlari va suhbatlari qamoqda saqlash joyi xodimlari ularni koʻrib turadigan, lekin eshitmaydigan sharoitlarda xoli oʻtkaziladi”.

5. Oʻzbekiston Respublikasining 2013-yil 26-dekabrda qabul qilingan OʻRQ-360-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Budjet kodeksi (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2013-yil, 12-songa 1-ilova; 2014-yil, № 9, 244-modda; 2015-yil, № 12, 452-modda; 2016-yil, № 12, 383, 385-moddalar; 2017-yil, № 6, 300-modda, № 10, 605-modda, № 12, 772-modda; 2018-yil, № 1, 1-modda, № 7, 431, 433-moddalar, № 12, 783-modda; 2019-yil, № 1, 1-modda, № 5, 265-modda, № 8, 470-modda, № 9, 588-modda, № 11, 791-modda, № 12, 884, 891-moddalar; 2020-yil, № 3, 203-modda, № 11, 652-modda, № 12, 691-modda; 2021-yil, № 1, 7, 13-moddalar, 4-songa ilova, № 8, 803, 804-moddalar, № 10, 973-modda, № 12, 1198-modda; 2022-yil, № 5, 464-modda, № 6, 577-modda; 2023-yil, № 4, 272-modda, № 11, 923-modda) 70-moddasi birinchi qismi 5-bandining yettinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari boʻyicha vakili (ombudsman) Devonini”.

6. Oʻzbekiston Respublikasining 2017-yil 9-yanvarda qabul qilingan “Maʼmuriy qamoqni oʻtash tartibi toʻgʻrisida”gi OʻRQ-420-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2017-yil, № 1, 2-modda; 2019-yil, № 12, 880-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 11, 1061-modda; 2022-yil, № 10, 984-modda; 2023-yil, № 3, 185-modda; 2024-yil, № 3, 244-modda) 23-moddasi birinchi qismining oʻn birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“maxsus qabulxonaga Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari boʻyicha vakili (ombudsman), uning oʻrinbosari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahridagi mintaqaviy vakillari hamda Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi xodimlari moneliksiz kirishini va ularning xavfsizligini taʼminlashi”.

7. Oʻzbekiston Respublikasining 2020-yil 6-yanvarda qabul qilingan “Davlat boji toʻgʻrisida”gi OʻRQ-600-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2020-yil, № 1, 1-modda, № 3, 201-modda, № 5, 298-modda, № 10, 593-modda, № 12, 691-modda; 2021-yil, № 1, 13-modda, 4-songa ilova, № 7, 661-modda, № 8, 800, 803-moddalar, № 10, 968-modda; 2022-yil, № 2, 76-modda, № 3, 214, 216-moddalar, № 4, 340-modda, № 5, 463, 464, 467-moddalar, № 12, 1186-modda; 2023-yil, № 2, 103-modda, № 3, 186-modda, № 4, 265, 269-moddalar, № 6, 444, 445-moddalar, № 7, 538-modda, № 9, 710-modda; 2024-yil, № 1, 5, 6, 7-moddalar, № 2, 101, 105, 107, 108, 111, 112-moddalar, № 7, 628-modda, № 8, 819, 823, 831-moddalar) quyidagi oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin:

1) 8-modda birinchi qismi :

45-bandining toʻrtinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“ogʻir ahvolga tushib qolgan va ogʻir ahvolga tushib qolish xavfi yuqori boʻlgan shaxslar hamda oilalar manfaatlarini koʻzlab berilgan daʼvolar, arizalar va shikoyatlar yuzasidan”;

quyidagi mazmundagi 46-band bilan toʻldirilsin:

“46) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari boʻyicha vakili (ombudsman) — fuqarolar manfaatlarini koʻzlab beriladigan arizalar va daʼvolar bilan sudga murojaat qilganda”;

2) 10-moddaning birinchi qismi quyidagi mazmundagi 20-band bilan toʻldirilsin:

“20) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari boʻyicha vakili (ombudsman) — fuqarolar manfaatlarini koʻzlab beriladigan arizalar bilan sudga murojaat qilganda”.

Quyidagilar oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin:

1) Oʻzbekiston Respublikasining 1997-yil 24-aprelda qabul qilingan “Oliy Majlisning Inson huquqlari boʻyicha vakili (ombudsman) toʻgʻrisida”gi 392-I-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1997-yil, № 4-5, 102-modda);

2) Oʻzbekiston Respublikasining 2004-yil 27-avgustda qabul qilingan “Oliy Majlisning Inson huquqlari boʻyicha vakili (ombudsman) toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasining Qonuniga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi 669-II-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2004-yil, № 9, 169-modda);

3) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining 2004-yil 27-avgustda qabul qilingan “Yangi tahrirdagi “Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari boʻyicha vakili (ombudsman) toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini amalga kiritish haqida”gi 670-II-sonli Qarori (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2004-yil, № 9, 170-modda);

4) Oʻzbekiston Respublikasining 2017-yil 29-avgustda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari boʻyicha vakili (ombudsman) toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi OʻRQ-441-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2017-yil, № 8, 385-modda);

5) Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 14-martda qabul qilingan “Mahkumlarning hamda qamoqda saqlanayotgan shaxslarning huquqlarini himoya qilish mexanizmlari takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-530-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, № 3, 165-modda) 2-moddasi ;

6) Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 4-sentabrda qabul qilingan “Saylov toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi OʻRQ-563-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, № 9, 588-modda) 8-moddasi ;

7) Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-aprelda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-683-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2021-yil, 4-songa ilova) 73-moddasi ;

8) Oʻzbekiston Respublikasining 2024-yil 19-fevralda qabul qilingan “Yangi tahrirdagi Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi qabul qilinganligi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining faoliyatini takomillashtirishga qaratilgan oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-909-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2024-yil, № 2, 109-modda) 2-moddasi .

55-modda. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari boʻyicha vakili (ombudsman), Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

56-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

57-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi

Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2024-yil 15-noyabr,

OʻRQ-1002-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 18.11.2024-y., 03/24/1002/0936-son)

lex.uz

Закон Республики Узбекистан

Об Уполномоченном Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам человека (омбудсмане)

Принят Законодательной палатой 17 сентября 2024 года Одобрен Сенатом 23 октября 2024 года

Глава 1. Общие положения

Статья 1. Цель настоящего Закона

Целью настоящего Закона является регулирование деятельности Уполномоченного Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам человека (омбудсмана).

Статья 2. Уполномоченный Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам человека (омбудсман)

Уполномоченный Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам человека (омбудсман) является должностным лицом, которое осуществляет парламентский контроль за соблюдением законодательства о правах и свободах человека государственными органами, в том числе правоохранительными и контролирующими органами, предприятиями, учреждениями, организациями (далее – организации) и должностными лицами.

Уполномоченный Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам человека (омбудсман) (далее — Омбудсман) в качестве национального института по правам человека дополняет существующие формы и средства защиты прав и свобод человека. Омбудсман способствует совершенствованию законодательства Республики Узбекистан о правах и свободах человека и приведению его в соответствие с нормами международного права, развитию международного сотрудничества в области прав и свобод человека, повышению правовой культуры граждан в области прав человека.

Омбудсман осуществляет свою деятельность независимо от организаций и должностных лиц, подчиняясь только закону.

Омбудсману выдается удостоверение, подписываемое Спикером Законодательной палаты Олий Мажлиса Республики Узбекистан и Председателем Сената Олий Мажлиса Республики Узбекистан. Омбудсман пользуется удостоверением в течение срока своих полномочий.

Статья 3. Правовые основы деятельности Омбудсмана

Омбудсман осуществляет свою деятельность в соответствии с Конституцией Республики Узбекистан, настоящим Законом и другими актами законодательства, международными договорами Республики Узбекистан.

Статья 4. Основные принципы деятельности Омбудсмана

Основными принципами деятельности Омбудсмана являются законность, независимость, справедливость, гуманность, недопустимость дискриминации, беспристрастность, открытость.

Статья 5. Требования к кандидату на должность Омбудсмана

На должность Омбудсмана может быть избран гражданин Республики Узбекистан, достигший ко дню своего избрания тридцати лет, постоянно проживающий на территории Республики Узбекистан не менее пяти лет.

Статья 6. Избрание Омбудсмана

Омбудсман избирается Законодательной палатой и Сенатом Олий Мажлиса Республики Узбекистан сроком на пять лет.

Кандидатура на должность Омбудсмана вносится на рассмотрение палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан Президентом Республики Узбекистан.

Постановление Законодательной палаты и Сената Олий Мажлиса Республики Узбекистан об избрании Омбудсмана принимается на заседаниях палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан большинством голосов от общего числа депутатов Законодательной палаты и членов Сената соответственно.

После рассмотрения кандидатуры Омбудсмана на заседаниях палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан принятые решения палат по этому вопросу направляются Президенту Республики Узбекистан.

По истечении срока своих полномочий Омбудсман продолжает исполнять свои обязанности до избрания нового Омбудсмана.

Одно и то же лицо не может быть избрано на должность Омбудсмана более двух сроков подряд.

Статья 7. Деятельность, несовместимая с должностью Омбудсмана

Омбудсман обязан приостановить или прекратить свое членство либо участие в политической партии на срок своих полномочий. Омбудсман не может заниматься другими видами оплачиваемой деятельности, кроме научной, творческой и педагогической.

Статья 8. Заместитель Омбудсмана

Заместитель Омбудсмана избирается Законодательной палатой и Сенатом Олий Мажлиса Республики Узбекистан сроком на пять лет.

Кандидатура на должность заместителя Омбудсмана представляется на рассмотрение палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан Омбудсманом.

Заместитель Омбудсмана содействует выполнению обязанностей Омбудсмана, исполняет его функции при отсутствии Омбудсмана.

В случае досрочного освобождения от должности Омбудсмана до избрания нового Омбудсмана его обязанности исполняет заместитель Омбудсмана, и на этот период на него распространяются гарантии, установленные для Омбудсмана.

Заместитель Омбудсмана обязан приостановить или прекратить свое членство либо участие в политической партии на срок своих полномочий. Заместитель Омбудсмана не может заниматься другими видами оплачиваемой деятельности, кроме научной, творческой и педагогической.

Статья 9. Досрочное освобождение от должности Омбудсмана или его заместителя

Омбудсман или его заместитель может быть досрочно освобожден палатами Олий Мажлиса Республики Узбекистан от должности в случае:

подачи заявления о сложении им своих полномочий;

стойкого нарушения состояния здоровья, подтвержденного заключением, выданным медицинским учреждением;

вступления в законную силу в отношении него обвинительного приговора суда;

избрания или назначения его на должность, занятие которой по закону несовместимо с деятельностью Омбудсмана (заместителя Омбудсмана);

признания его судом недееспособным или ограниченно дееспособным;

признания его пропавшим без вести или объявления умершим решением суда;

утраты им гражданства Республики Узбекистан;

его смерти.

Глава 2. Основные задачи, права, обязанности и гарантии деятельности Омбудсмана

Статья 10. Основные задачи Омбудсмана

Основными задачами Омбудсмана являются:

участие в реализации государственной политики в отношении прав, свобод и законных интересов человека;

осуществление парламентского контроля за соблюдением организациями и должностными лицами законодательства о правах и свободах человека;

рассмотрение обращений физических и юридических лиц о нарушении прав, свобод и законных интересов человека;

изучение реализации на практике законодательства о правах и свободах человека и подготовка предложений по их совершенствованию;

принятие соответствующих мер по предупреждению случаев применения пыток и других жестоких, бесчеловечных или унижающих достоинство видов обращения и наказания в специальных учреждениях, предназначенных для приема и содержания лиц, подвергнутых административному аресту, входящих в систему органов внутренних дел, в центрах оказания социально-правовой помощи несовершеннолетним, гарнизоне и войсковых гауптвахтах Вооруженных Сил Республики Узбекистан, изоляторах временного содержания, следственных изоляторах, учреждениях по исполнению наказания, дисциплинарных частях, учреждениях принудительного лечения (далее — места содержания лиц с ограниченной свободой передвижения);

пропаганда среди населения норм международного и национального законодательства о правах и свободах человека, а также содействие повышению правового сознания и правовой культуры населения;

развитие международного сотрудничества в области прав и свобод человека.

Статья 11. Право Омбудсмана на неприкосновенность

Омбудсман пользуется правом неприкосновенности в течение срока своих полномочий и не может быть привлечен к уголовной ответственности, задержан, заключен под стражу или подвергнут административному взысканию, налагаемому в судебном порядке, без согласия палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан.

Уголовное дело в отношении Омбудсмана может быть возбуждено только Генеральным прокурором Республики Узбекистан.

Не допускается принудительный привод, задержание Омбудсмана, а также досмотр его жилья, служебного помещения, багажа, личного и служебного транспортных средств, переписки, используемых им средств связи, а также принадлежащих ему документов.

Статья 12. Права Омбудсмана

Омбудсман имеет право:

совместно с организациями и должностными лицами проверять сообщения о нарушениях прав и свобод человека;

участвовать в заседаниях организаций, связанных с рассмотрением вопросов защиты прав и свобод человека;

беспрепятственно входить в организации и к должностным лицам;

запрашивать и получать от организаций и должностных лиц документы, аналитические материалы, заключения и другие сведения по вопросам, отнесенным к его компетенции;

проводить встречи и беседы с лицами, содержащимися в местах содержания лиц с ограниченной свободой передвижения;

представлять Президенту Республики Узбекистан, палатам Олий Мажлиса Республики Узбекистан и Кабинету Министров Республики Узбекистан специальные доклады, направленные на принятие правовых, организационных, социально-экономических и иных мер по защите прав, свобод и законных интересов человека;

направлять организациям и должностным лицам письменное предостережение о недопустимости нарушения законодательства о правах и свободах человека;

вносить руководителям организаций обязательные к рассмотрению представления об устранении выявленных нарушений законодательства о правах и свободах человека, причин и условий, им способствующих;

вносить в соответствующие организации ходатайства о привлечении к ответственности лиц, в действиях (бездействии) которых выявлены нарушения права и свободы человека;

обращаться в суды с заявлениями и исками о защите нарушенных прав, свобод и законных интересов граждан;

привлекать в установленном порядке, в том числе на договорной основе, научные и другие организации, ученых, экспертов и специалистов для осуществления научно-практической, аналитической работы по защите нарушенных прав, свобод и законных интересов человека.

Омбудсман может иметь и иные права в соответствии с законодательством.

Статья 13. Обязанности Омбудсмана

Омбудсман обязан:

соблюдать Конституцию Республики Узбекистан, настоящий Закон и законодательные акты, выполнять возложенные на него задачи;

не вмешиваться в деятельность организаций и должностных лиц, осуществляемую в пределах их полномочий;

соблюдать требования законодательства о защите сведений, составляющих государственные секреты или иную охраняемую законом тайну;

сообщить обращающемуся результаты рассмотрения его обращения.

Омбудсман может нести и иные обязанности в соответствии с законодательными актами.

Статья 14. Доклад о деятельности Омбудсмана

Омбудсман ежегодно, не позднее 15 февраля года, следующего за отчетным, представляет в палаты Олий Мажлиса Республики Узбекистан доклад о своей деятельности.

В докладе о деятельности Омбудсмана также отражается работа, проделанная по предупреждению случаев применения пыток и других жестоких, бесчеловечных или унижающих достоинство видов обращения и наказания (далее — случаи пыток).

Рассмотрение доклада о деятельности Омбудсмана на заседаниях Законодательной палаты и Сената Олий Мажлиса Республики Узбекистан осуществляется в соответствии с законодательством.

Постановления, принятые палатами Олий Мажлиса Республики Узбекистан по итогам рассмотрения доклада о деятельности Омбудсмана, направляются Омбудсману.

Статья 15. Специальный доклад Омбудсмана

Омбудсман вправе представить Президенту Республики Узбекистан, палатам Олий Мажлиса Республики Узбекистан, а также Кабинету Министров Республики Узбекистан специальный доклад, направленный на принятие правовых, организационных, социально-экономических и других мер по защите прав, свобод и законных интересов человека. Специальный доклад состоит из заключений или предложений по восстановлению нарушенных прав, свобод и законных интересов человека.

Статья 16. Альтернативный доклад Омбудсмана

Омбудсман вправе подготовить альтернативный доклад о выполнении международных обязательств Республики Узбекистан в сфере прав человека и представить его в соответствующие международные организации.

Статья 17. Открытость деятельности Омбудсмана

Омбудсман обеспечивает возможность заинтересованным лицам, а также средствам массовой информации использовать информацию о его деятельности в порядке, установленном законодательством.

Омбудсман размещает и обновляет соответствующую информацию о своей деятельности на своем официальном веб-сайте, публикует доклад о деятельности Омбудсмана и другие материалы в средствах массовой информации.

Омбудсман может учреждать свой печатный орган и выступать соучредителем других печатных изданий.

Статья 18. Гарантии деятельности Омбудсмана

Введение чрезвычайного положения на всей территории Республики Узбекистан или в отдельных его местностях, а также роспуск Законодательной палаты и (или) Сената Олий Мажлиса Республики Узбекистан не влечет за собой приостановление или прекращение деятельности Омбудсмана.

Глава 3. Порядок рассмотрения обращений Омбудсманом

Статья 19. Рассмотрение Омбудсманом обращений физических и юридических лиц

Омбудсман рассматривает обращения, поступившие в виде заявлений, предложений и жалоб. Омбудсман рассматривает жалобы в порядке, предусмотренном настоящим Законом, заявления и предложения — в порядке, установленном Законом Республики Узбекистан «Об обращениях физических и юридических лиц».

Омбудсман рассматривает жалобы граждан Республики Узбекистан, находящихся на территории Республики Узбекистан иностранных граждан и лиц без гражданства, юридических лиц на действия или бездействие организаций или должностных лиц, нарушающих права и свободы человека, и имеет право проводить свое расследование.

Омбудсман принимает для рассмотрения жалобы третьих лиц, в том числе негосударственных некоммерческих организаций, на нарушения прав, свобод и законных интересов конкретного лица или группы лиц при условии их согласия на это.

Жалобы могут быть поданы в устной, письменной или электронной форме.

Омбудсман организует личный прием физических лиц и представителей юридических лиц, а также выездные личные приемы физических лиц и представителей юридических лиц согласно графикам приема.

Графики приема физических лиц и представителей юридических лиц, информация о времени, месте проведения и предварительной записи на него, порядок приема физических лиц и представителей юридических лиц доводятся до сведения заинтересованных лиц путем публикации на официальном веб-сайте Омбудсмана, а также размещения в общедоступных местах на стендах или других технических средствах в его административном здании.

Омбудсман не рассматривает вопросы, отнесенные к компетенции суда, а также обращения физических лиц, касающиеся действий (бездействия) других физических лиц, нарушающих их права, свободы и законные интересы.

Анонимные обращения рассмотрению Омбудсманом не подлежат.

Статья 20. Условия рассмотрения жалоб Омбудсманом

Омбудсман рассматривает жалобы, поданные в течение одного года с момента, когда обращающемуся стало известно о нарушении его прав, свобод и законных интересов, или принятия последнего решения по жалобе, если обращающийся использовал иные средства защиты своих прав, свобод и законных интересов и не удовлетворен принятыми решениями.

Пропущенный по уважительным причинам срок подачи жалобы может быть восстановлен Омбудсманом.

Статья 21. Требования, предъявляемые к жалобам, подаваемым Омбудсману

В жалобе, поданной Омбудсману, должны содержаться фамилия (имя, отчество) обращающегося, сведения о месте его жительства, а в случае подачи жалобы юридическим лицом — его полное наименование, сведения о местонахождении (почтовом адресе).

В жалобе указываются наименование организации, фамилия (имя, отчество) должностного лица, чьи решения, действия или бездействие обжалуются, излагается сущность решений, действий или бездействия, нарушивших, по мнению обращающегося, его права.

Жалобы могут подаваться на государственном или других языках.

Письменная жалоба должна быть закреплена подписью обращающегося или подписью уполномоченного представителя юридического лица. В случае невозможности закрепления письменной жалобы подписью обращающегося она должна быть закреплена подписью составителя с проставлением дополнительно и его фамилии (имени, отчества).

Жалоба, поданная в электронной форме, должна соответствовать требованиям, установленным законодательством.

В интересах недееспособных и ограниченно дееспособных лиц жалобы могут подаваться их законными представителями в порядке, предусмотренном законодательством.

Омбудсман вправе провести проверку фактов по собственной инициативе при наличии информации о нарушениях прав и свобод человека либо в защиту лиц, не способных самостоятельно использовать правовые средства защиты.

К жалобе могут прилагаться имеющиеся решения, ранее принятые по ней, или их копии, а также другие документы, необходимые для ее рассмотрения, данные документы не подлежат возврату, за исключением случаев подачи заявителем письменного заявления об их выдаче.

Обращающиеся и их представители могут отозвать жалобу до и во время ее рассмотрения, до принятия решения по ней путем подачи заявления в письменной или электронной форме. Заявление об отзыве жалобы не исключает принятия Омбудсманом мер по выявлению и устранению нарушений закона.

Жалоба, поданная Омбудсману, государственной пошлиной не облагается.

Статья 22. Права Омбудсмана при рассмотрении обращений физических и юридических лиц

Омбудсман при рассмотрении обращений физических и юридических лиц имеет право:

обращаться к организациям и должностным лицам за содействием в проведении проверки обстоятельств, подлежащих выяснению;

приглашать представителей организаций и должностных лиц для проведения проверки обстоятельств, подлежащих выяснению;

получать объяснения от должностных лиц, за исключением случаев, предусмотренных законом;

поручать организациям и специалистам подготовку заключений по вопросам, подлежащим выяснению;

передавать обращение организации или должностному лицу, компетентным разрешить его по существу;

отказать в рассмотрении обращения с указанием причины.

Омбудсман при рассмотрении обращений физических и юридических лиц может иметь и иные права в соответствии с законодательством.

Статья 23. Обращения к Омбудсману лиц, содержащихся в местах содержания лиц с ограниченной свободой передвижения

Лица, содержащиеся в местах содержания лиц с ограниченной свободой передвижения, имеют право направлять на имя Омбудсмана обращения в устной, письменной или электронной форме без ограничения их количества.

Обращения, направляемые на имя Омбудсмана, не подлежат цензуре.

Администрация мест содержания лиц с ограниченной свободой передвижения направляет Омбудсману обращения лиц, содержащихся в данных местах, в запечатанном виде не позднее двадцати четырех часов, а телеграммы учреждения по исполнению наказания направляют немедленно.

Ответ Омбудсмана, отправленный на обращения лиц, содержащихся в местах содержания лиц с ограниченной свободой передвижения, не подлежит просмотру и незамедлительно доставляется обратившемуся.

При рассмотрении обращений, а также при проверке по инициативе Омбудсмана случаев нарушения прав и свобод человека Омбудсман, его заместитель, региональные представители в Республике Каракалпакстан, областях и городе Ташкенте имеют право беспрепятственно посещать места содержания лиц с ограниченной свободой передвижения. Администрация мест содержания лиц с ограниченной свободой передвижения обязана обеспечить безопасность Омбудсмана, его заместителя, региональных представителей в Республике Каракалпакстан, областях и городе Ташкенте.

Администрация мест содержания лиц с ограниченной свободой передвижения обязана обеспечить Омбудсману, его заместителю, региональным представителям в Республике Каракалпакстан, областях и городе Ташкенте необходимые условия для беспрепятственной и конфиденциальной встречи и беседы с лицами, содержащимися в данных местах, которые производятся наедине в условиях, позволяющих сотрудникам этих учреждений видеть их, но не слышать.

Сотрудники Аппарата Омбудсмана могут беспрепятственно посещать места содержания лиц с ограниченной свободой передвижения с выдаваемым Омбудсманом специальным направлением.

Статья 24. Обращение осужденных к лишению свободы к Омбудсману через ящик для обращений

В каждом жилом секторе учреждений по исполнению наказания, в промышленных зонах, в помещениях, предназначенных для проведения краткосрочных и длительных свиданий, где содержащимся осужденным удобно оставлять обращения, устанавливается ящик для обращений к Омбудсману (далее — ящик Омбудсмана).

Ящик Омбудсмана открывается только Омбудсманом или работниками его Аппарата не реже одного раза в месяц.

Омбудсман или сотрудники его Аппарата вправе беспрепятственно входить в учреждения по исполнению наказания для приема обращений, поступивших в ящик Омбудсмана.

Порядок установления, использования ящика Омбудсмана и направления посредством него обращений утверждается Омбудсманом и Министерством внутренних дел Республики Узбекистан.

Статья 25. Гарантии защиты прав, свобод и законных интересов человека при рассмотрении Омбудсманом обращений физических и юридических лиц

Физическое и юридическое лицо, обратившееся к Омбудсману, а также лица, которым было поручено Омбудсманом осуществление сбора и анализа информации или экспертной оценки, не могут быть подвергнуты преследованию или иному ограничению их права за это действие.

Дискриминация при рассмотрении жалоб Омбудсманом в зависимости от пола, расы, национальности, языка, религии, убеждений, социального происхождения, общественного положения физического лица, а также форм собственности юридических лиц, местонахождения (почтового или электронного адреса), организационно-правовых форм и других обстоятельств не допускается.

Персональные данные обращающегося и иных лиц, ставшие известными в ходе проверки случаев нарушения прав, свобод и законных интересов граждан, не могут быть разглашены без их согласия.

Статья 26. Заявления и иски

Омбудсман может обращаться в суды с заявлениями и исками в интересах граждан.

Омбудсман освобождается от уплаты государственной пошлины при обращении в суды с заявлениями и исками, подаваемыми в интересах граждан.

Статья 27. Заключение

Омбудсман по результатам рассмотрения жалобы может направить свое заключение, содержащее рекомендации по восстановлению нарушенных прав человека, организации или должностному лицу, в действиях или бездействии которых выявлены нарушения права и свободы человека.

В заключении Омбудсмана могут быть предусмотрены следующие рекомендации:

необходимость доведения дела до конца организацией или должностным лицом;

необходимость изменения или отмены решения организации или должностного лица;

необходимость обоснования решения организации или должностного лица;

необходимость принятия организацией или должностным лицом дополнительного решения.

В заключении Омбудсмана могут содержаться и другие рекомендации.

Организация или должностное лицо, получившие заключение Омбудсмана, обязаны рассмотреть его и не позднее одного месяца направить мотивированный ответ.

Глава 4. Меры воздействия Омбудсмана

Статья 28. Виды мер воздействия Омбудсмана

Предостережение, представление, ходатайство и требование являются мерами воздействия Омбудсмана.

Статья 29. Предостережение

Предостережение о недопустимости нарушения законодательства о правах и свободах человека письменно объявляется Омбудсманом организациям и должностным лицам.

Омбудсман вправе сообщить об объявлении предостережения должностному лицу в его вышестоящий орган (должностному лицу).

Статья 30. Представление

Представление об устранении выявленных нарушений законодательства о правах и свободах человека, причин этих нарушений и условий, им способствующих, подлежащее обязательному рассмотрению, вносится Омбудсманом руководителям организаций, которые наделены полномочиями по устранению нарушений законодательства.

Представление подлежит безотлагательному рассмотрению, и о принятых мерах в письменной форме должно быть сообщено Омбудсману не позднее пятнадцати дней, если не установлен иной срок.

Статья 31. Ходатайство

Омбудсманом вносится ходатайство в организации о привлечении к ответственности лиц, в действиях (бездействии) которых выявлены нарушения прав и свобод человека.

Статья 32. Требование

Омбудсманом вносится требование, которое является обязательным для рассмотрения соответствующими организациями с целью устранения случаев пыток, выявленных в ходе мониторинговых посещений мест содержания лиц с ограниченной свободой передвижения, и предупреждения этих случаев.

Требование подлежит оперативному рассмотрению, и о принятых мерах в письменной форме должно быть сообщено Омбудсману не позднее десяти дней, если не установлен иной срок.

Глава 5. Деятельность Омбудсмана по совершенствованию законодательства, его взаимодействие с государственными органами, институтами гражданского общества и международное сотрудничество в области прав и свобод человека

Статья 33. Деятельность Омбудсмана по совершенствованию законодательства

Омбудсман в соответствии с Конституцией Республики Узбекистан вправе в порядке законодательной инициативы вносить в Законодательную палату Олий Мажлиса Республики Узбекистан законодательные предложения.

Омбудсман может участвовать в деятельности рабочих групп по подготовке проектов законов о правах и свободах человека и иных нормативно-правовых актов, проводить правовую экспертизу проектов, а также участвовать в заседаниях палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан и вносить предложения и замечания по обсуждаемым проектам законов.

Статья 34. Деятельность Омбудсмана по повышению прововой культуры населения в сфере прав человека

Омбудсман осуществляет меры по повышению осведомленности и информированности населения о законах, иных нормативно-правовых актах и международных договорах Республики Узбекистан, общепризнанных принципах и нормах международного права в области прав и свобод человека.

Омбудсман участвует в разработке и осуществлении просветительских и образовательных программ, научно-практических мероприятий и семинаров, направленных на обучение средствам, способам и механизмам защиты прав, свобод и законных интересов человека.

Статья 35. Взаимодействие Омбудсмана с другими субъектами парламентского контроля

Омбудсман ежеквартально обобщает материалы, связанные с рассмотрением обращений физических и юридических лиц, проверками случаев нарушения прав и свобод человека, проведенными по собственной инициативе.

По результатам обобщения материалов, связанных с рассмотрением обращений физических и юридических лиц, и выявления причин и условий, способствующих нарушению прав и свобод человека, а также интересов общества и государства, Омбудсман может обратиться в комитеты палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан с предложением о рассмотрении вопроса о заслушивании информации руководителей государственных органов.

Омбудсман вправе участвовать в мероприятиях палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан по осуществлению парламентского контроля, представлять им материалы по рассматриваемым вопросам.

Статья 36. Взаимодействие Омбудсмана с Конституционным судом Республики Узбекистан

Омбудсман обладает правом обращения в Конституционный суд Республики Узбекистан в соответствии с законом.

Омбудсман может участвовать в заседаниях Конституционного суда Республики Узбекистан и вправе излагать свою позицию по всем рассматриваемым судом вопросам.

Статья 37. Взаимодействие Омбудсмана с Верховным судом Республики Узбекистан

Омбудсман вправе участвовать в заседаниях Пленума Верховного суда Республики Узбекистан по вопросам защиты прав, свобод и законных интересов человека и излагать свою точку зрения по применению законодательства.

Статья 38. Взаимодействие Омбудсмана с национальными институтами по правам человека

Омбудсман при осуществлении своей деятельности взаимодействует с национальными институтами по правам человека, в частности с Уполномоченным Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам ребенка (Детским омбудсманом), Уполномоченным при Президенте Республики Узбекистан по защите прав и законных интересов субъектов предпринимательства, Национальным центром Республики Узбекистан по правам человека.

Статья 39. Взаимодействие Омбудсмана с институтами гражданского общества

Омбудсман в пределах своих задач осуществляет взаимодействие с институтами гражданского общества в разработке и реализации программ социально-экономического развития страны и других программ, а также нормативно-правовых актов в сфере прав, свобод и законных интересов человека.

Омбудсман создает необходимые условия для участия представителей институтов гражданского общества в деятельности рабочих и экспертных групп, комиссий и других общественно-консультативных органов, формируемых им.

Омбудсман осуществляет обмен информацией с институтами гражданского общества по вопросам, касающимся прав, свобод и законных интересов человека, в порядке, установленном законодательством.

Омбудсман может проводить с институтами гражданского общества совместные мероприятия, консультации и переговоры, а также заключать с ними соглашения.

Статья 40. Деятельность Омбудсмана по развитию международного сотрудничества в сфере прав и свобод человека

Омбудсман вправе вступать в члены международных организаций по защите прав и свобод человека, осуществлять и развивать сотрудничество с международными организациями и зарубежными институтами по защите прав человека.

Омбудсман способствует повышению осведомленности международных организаций и зарубежных институтов по защите прав человека о выполнении международных договоров Республики Узбекистан в сфере прав и свобод человека.

Омбудсман участвует в подготовке докладов Республики Узбекистан по выполнению международных договоров в сфере прав и свобод человека.

Статья 41. Комиссия по соблюдению конституционных прав и свобод человека

В целях содействия в деятельности Омбудсмана по выполнению возложенных на него задач по представлению Омбудсмана Кенгашами палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан может быть создана Комиссия по соблюдению конституционных прав и свобод человека.

Деятельность Комиссии по соблюдению конституционных прав и свобод человека определяется Положением, утверждаемым Кенгашами палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан.

Статья 42. Содействие деятельности Омбудсмана

Организации и должностные лица обязаны предоставлять запрошенные Омбудсманом документы, материалы и другие сведения, касающиеся нарушения прав и свобод человека.

По вопросам своей деятельности Омбудсман пользуется правом безотлагательного приема руководителями организаций и другими должностными лицами.

Порядок посещения Омбудсманом организаций, деятельность которых связана с государственными секретами и иной охраняемой законом тайной, а также предоставление Омбудсману сведений, составляющих государственные секреты или иную охраняемую законом тайну, осуществляется в соответствии с законодательством Республики Узбекистан.

Воспрепятствование деятельности Омбудсмана влечет ответственность в установленном порядке.

Глава 6. Деятельность региональных представителей Омбудсмана в Республике Каракалпакстан, областях и городе Ташкенте

Статья 43. Региональные представители Омбудсмана в Республике Каракалпакстан, областях и городе Ташкенте

Для защиты прав, свобод и законных интересов человека в регионах, приема и рассмотрения обращений физических и юридических лиц, содействия восстановлению их нарушенных прав в Республике Каракалпакстан, областях и городе Ташкенте на постоянной основе осуществляет деятельность региональный представитель Омбудсмана (далее — региональный представитель).

Региональный представитель назначается Омбудсманом. Ему выдается удостоверение, подписываемое Омбудсманом.

Региональный представитель подотчетен непосредственно Омбудсману.

Органы государственной власти на местах содействуют деятельности регионального представителя.

Региональный представитель по согласованию с Омбудсманом ежегодно представляет доклад о состоянии защиты прав, свобод и законных интересов человека в регионе соответственно Жокаргы Кенесу Республики Каракалпакстан, Кенгашам народных депутатов областей и города Ташкента.

Деятельность регионального представителя регулируется положением, утверждаемым Омбудсманом.

Статья 44. Основные задачи регионального представителя

Основными задачами регионального представителя являются:

организация и проведение в соответствующем регионе мониторинга соблюдения прав и свобод человека;

прием и рассмотрение обращений физических и юридических лиц, проживающих в соответствующем регионе, содействие в восстановлении их нарушенных прав, свобод и законных интересов;

организация рассмотрения обращения по своей инициативе или по просьбе обращающегося с участием экспертов, специалистов и представителей заинтересованных организаций;

проведение встреч и бесед с лицами, содержащимися в местах содержания лиц с ограниченной свободой передвижения;

осуществление совместно с представителями местных органов государственной власти, средств массовой информации и другими институтами гражданского общества информационно-просветительской работы в области соблюдения и защиты прав, свобод и законных интересов человека.

Статья 45. Права регионального представителя

Региональный представитель имеет право:

проверять совместно с организациями и должностными лицами сообщения о нарушениях прав и свобод человека;

участвовать в заседаниях организаций в соответствующем регионе, связанных с рассмотрением вопросов защиты прав, свобод и законных интересов человека;

беспрепятственно входить в организации и к должностным лицам в соответствующем регионе;

направить обращение в организацию или должностному лицу в соответствующем регионе, уполномоченному принимать по нему решение по существу;

обращаться к организациям и должностным лицам в соответствующем регионе за содействием в проверке обстоятельств, подлежащих установлению;

приглашать представителей организаций и должностных лиц для проверки обстоятельств, подлежащих установлению;

запрашивать и получать от организаций и должностных лиц в соответствующем регионе статистические данные, аналитические материалы, заключения и иные сведения по вопросам, отнесенным к его полномочиям;

отказать в рассмотрении обращения с указанием причины.

Региональный представитель может иметь и иные права в соответствии с законодательством.

Статья 46. Обязанности регионального представителя

Региональный представитель обязан:

соблюдать Конституцию Республики Узбекистан, настоящий Закон и законодательные акты, выполнять возложенные на него задачи;

своевременно и качественно выполнять поручения Омбудсмана;

представлять Омбудсману отчет о своей деятельности;

соблюдать требования законодательства о защите сведений, составляющих государственные секреты или иную охраняемую законом тайну;

не разглашать персональные данные обращающегося и иных лиц, ставшие известными в ходе проверки случаев нарушения прав, свобод и законных интересов граждан, без их согласия;

сообщить обращающемуся о результатах рассмотрения его обращения.

Региональный представитель может иметь и иные обязанности в соответствии с законодательством.

Глава 7. Деятельность Омбудсмана по предупреждению случаев применения пыток

Статья 47. Полномочия Омбудсмана по предупреждению случаев применения пыток

Омбудсман, его заместитель и региональные представители в любое время, беспрепятственно и без предварительного уведомления осуществляют мониторинговые посещения мест содержания лиц с ограниченной свободой передвижения.

Омбудсман, его заместитель и региональные представители при осуществлении мониторинговых посещений мест содержания лиц с ограниченной свободой передвижения:

получают информацию о количестве лиц, содержащихся в местах содержания лиц с ограниченной свободой передвижения;

изучают условия содержания и обращения с лицами, содержащимися в местах содержания лиц с ограниченной свободой передвижения;

проводят встречи и беседы с лицами, содержащимися в местах содержания лиц с ограниченной свободой передвижения, а также сотрудниками администрации этих мест, в том числе конфиденциальные встречи и беседы. При этом при необходимости ведется протокол процесса этих встреч и бесед, используются технические средства;

знакомятся с документами, подтверждающими законность содержания лица в местах содержания лиц с ограниченной свободой передвижения, при необходимости получают с них копии;

вносят в администрацию мест содержания лиц с ограниченной свободой передвижения требования по проведению медицинского осмотра лица, содержащегося в этих местах, оказания ему медицинской, психологической и иной помощи, могут присутствовать с согласия этого лица при проведении данных мероприятий;

получают разъяснения от руководителей администрации мест содержания лиц с ограниченной свободой передвижения по вопросам обеспечения прав, свобод и законных интересов лиц, содержащихся в этих местах.

Омбудсман:

принимает незамедлительные меры по пресечению незаконных действий (бездействия) администрации мест содержания лиц с ограниченной свободой передвижения;

составляет заключение об условиях содержания лиц с ограниченной свободой передвижения и направляет его соответствующим организациям или должностным лицам;

вносит рекомендации и предложения в соответствующие организации по совершенствованию их деятельности, связанной с предотвращением случаев пыток;

вносит требование в соответствующие организации по устранению случаев применения пыток.

Омбудсман принимает меры по предупреждению случаев применения пыток, предусмотренные частями второй и третьей настоящей статьи, и в других местах, где содержащиеся лица не могут покинуть их по своей воле, а заместитель и региональные представители Омбудсмана — меры, предусмотренные в части второй настоящей статьи.

Статья 48. Общественные группы при Омбудсмане по предупреждению случаев применения пыток и других жестоких, бесчеловечных или унижающих достоинство видов обращения и наказания

В целях содействия деятельности Омбудсмана по предупреждению случаев применения пыток Омбудсманом создаются Общественные группы по предупреждению случаев применения пыток и других жестоких, бесчеловечных или унижающих достоинство видов обращения и наказания (далее — Общественные группы).

Общественные группы формируются, как правило, в составе экспертов национальных институтов по правам человека, представителей негосударственных некоммерческих организаций и других институтов гражданского общества. При этом не менее сорока процентов членов Общественной группы должны составлять женщины.

Омбудсман осуществляет общее руководство за деятельностью Общественных групп и определяет их задачи.

Статья 49. Гарантии деятельности членов Общественных групп

Члены Общественных групп не могут принуждаться к даче показаний или раскрытию каким-либо образом обстоятельств, ставших известными им в связи с исполнением своих обязанностей. Эта гарантия действует и после выхода лица из состава Общественной группы.

Статья 50. Организация деятельности Общественных групп

Расходы, связанные с организацией деятельности Общественных групп, осуществляются за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан в порядке, предусмотренном законодательством.

Глава 8. Заключительные положения

Статья 51. Аппарат Омбудсмана

Деятельность Омбудсмана обеспечивается Аппаратом Омбудсмана.

Аппарат Омбудсмана является юридическим лицом в форме государственного учреждения и имеет собственный расчетный счет и другие счета, печать и бланки со своим наименованием и изображением Государственного герба Республики Узбекистан.

Структура Аппарата Омбудсмана и штатная численность его работников утверждаются совместным постановлением палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан.

Положение об Аппарате Омбудсмана утверждается Омбудсманом.

Финансовое, материально-техническое и иное обеспечение деятельности Омбудсмана осуществляется за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан и предусматривается в нем отдельной строкой.

Статья 52. Право Омбудсмана и его заместителя на льготный проезд на транспорте

Омбудсман и его заместитель в порядке, установленном законодательством, имеют право на льготный проезд на территории Республики Узбекистан на воздушном, железнодорожном, автомобильном пассажирском транспорте (за исключением такси и городского пассажирского транспорта).

Статья 53. Ответственность за нарушение законодательства об Омбудсмане

Лица, виновные в нарушении законодательства об Омбудсмане, несут ответственность в установленном порядке.

Статья 54. Внесение изменений и дополнений, а также признание утратившими силу некоторых законодательных актов Республики Узбекистан

Внести изменения и дополнения в следующие законодательные акты Республики Узбекистан:

1. Внести в Уголовно-исполнительный кодекс Республики Узбекистан, утвержденный Законом Республики Узбекистан от 25 апреля 1997 года № 409-I (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1997 г., № 6, ст. 175; 2003 г., № 9-10, ст. 149; 2004 г., № 1-2, ст. 18; Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2007 г., № 6, ст. 248, № 9, ст. 422, № 12, ст. 595; 2008 г., № 4, ст. 187, № 12, ст.ст. 636, 641; 2009 г., № 4, ст. 136, № 12, ст. 470; 2010 г., № 9, ст. 334; 2012 г., № 9/1, ст. 238; 2014 г., № 9, ст. 244; 2015 г., № 8, ст. 310; 2017 г., № 3, ст. 47, № 10, ст. 605; 2019 г., № 3, ст. 165, № 5, ст. 267, № 8, ст. 469, № 9, ст.ст. 588, 592, № 12, ст. 880; 2020 г., № 6, ст. 337; 2021 г., приложение к № 4, № 11, ст. 1061, № 12, ст. 1193; 2022 г., № 5, ст. 464; 2023 г., № 2, ст. 104, № 3, ст. 187, № 4, ст. 269; 2024 г., № 2, ст. 115, № 8, ст.ст. 818, 823, 828), следующие изменения:

1) часть вторую статьи 18 изложить в следующей редакции:

«При рассмотрении жалоб, а также при проверке по собственной инициативе случаев нарушения прав, свобод и законных интересов граждан Уполномоченный Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам человека (омбудсман), его заместитель, региональные представители в Республике Каракалпакстан, областях и городе Ташкенте, Уполномоченный Олий Мажлиса по правам ребенка (Детский омбудсман) и Уполномоченный при Президенте Республики Узбекистан по защите прав и законных интересов субъектов предпринимательства имеют право беспрепятственно посещать учреждения по исполнению наказания»;

2) второе предложение части первой статьи 79 2 изложить в следующей редакции:

«Ящик Омбудсмана открывается соответственно только Уполномоченным Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам человека (омбудсманом) или сотрудниками его Аппарата, Уполномоченным Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам ребенка (Детским омбудсманом) или сотрудниками его секретариата».

2. Статью 33 3 Закона Республики Узбекистан от 29 августа 2003 года № 522-II «О Регламенте Законодательной палаты Олий Мажлиса Республики Узбекистан» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2003 г., № 9-10, ст. 136; Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан 2007 г., № 4, ст. 163, № 7, ст. 326; 2008 г., № 12, ст. 637; 2009 г., № 4, ст. 136; 2011 г., № 4, ст. 101; 2013 г., № 4, ст. 95; 2014 г., № 4, ст. 86, № 5, ст. 130; 2015 г., № 12, ст. 452; 2016 г., № 9, ст. 276; 2017 г., № 6, ст. 300, № 9, ст. 510; 2018 г., № 1, ст. 4, № 4, ст. 224, № 7, ст. 431; 2019 г., № 1, ст. 1, № 3, ст. 157, № 5, ст.ст. 261, 265, № 8, ст. 468, № 9, ст. 588, № 12, ст. 884; 2020 г., № 8, ст. 488; 2021 г., приложение к № 4, № 11, ст. 1061; 2022 г., № 10, ст. 983; 2023 г., № 12, ст. 1003; 2024 г., № 2, ст. 109) изложить в следующей редакции:

«Статья 33 3 . Рассмотрение докладов Уполномоченного Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам человека (омбудсмана)

Законодательная палата ежегодно, не позднее 15 февраля года, следующего за отчетным, на своем заседании заслушивает доклад о деятельности Уполномоченного Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам человека (омбудсмана).

В докладе о деятельности Уполномоченного Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам человека (омбудсмана) также отражается работа, проделанная по предупреждению случаев применения пыток и других жестоких, бесчеловечных или унижающих достоинство видов обращения и наказания.

Доклад о деятельности Уполномоченного Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам человека (омбудсмана) предварительно рассматривается фракциями.

Обсуждение доклада о деятельности Уполномоченного Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам человека (омбудсмана) на заседании Законодательной палаты начинается с выступления Уполномоченного Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам человека (омбудсмана), после которого выступают представители фракций.

По итогам заслушивания доклада о деятельности Уполномоченного Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам человека (омбудсмана) Законодательная палата принимает постановление, которое направляется Уполномоченному Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам человека (омбудсману) и в Сенат в течение десяти дней со дня его принятия.

Уполномоченный Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам человека (омбудсман) вправе представить в Законодательную палату специальный доклад, направленный на принятие правовых, организационных, социально-экономических и других мер по защите прав, свобод и законных интересов человека.

Порядок рассмотрения специального доклада Уполномоченного Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам человека (омбудсмана), направленного на принятие правовых, организационных, социально-экономических и других мер по защите прав, свобод и законных интересов человека, определяется Регламентом Законодательной палаты».

3. Статью 32 4 Закона Республики Узбекистан от 29 августа 2003 года № 523-II «О Регламенте Сената Олий Мажлиса Республики Узбекистан» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2003 г., № 9-10, ст. 137; Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2007 г., № 4, ст. 163; 2009 г., № 4, ст. 136; 2011 г., № 4, ст. 101; 2014 г., № 4, ст. 86; 2015 г., № 12, ст. 452; 2016 г., № 9, ст. 276; 2017 г., № 6, ст. 300, № 9, ст. 510; 2018 г., № 1, ст. 4, № 4, ст. 224, № 7, ст. 431; 2019 г., № 1, ст. 1, № 2, ст. 47, № 3, ст. 162, № 5, ст.ст. 261, 265, № 8, ст. 468, № 12, ст. 884; 2020 г., № 8, ст. 488; 2021 г., № 1, ст. 13, приложение к № 4, № 11, ст. 1061; 2024 г., № 2, ст. 109) изложить в следующей редакции:

«Статья 32 4 . Рассмотрение докладов Уполномоченного Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам человека (омбудсмана)

Сенат ежегодно на своем заседании заслушивает доклад о деятельности Уполномоченного Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам человека (омбудсмана).

В докладе о деятельности Уполномоченного Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам человека (омбудсмана) также отражается работа, проделанная по предупреждению случаев применения пыток и других жестоких, бесчеловечных или унижающих достоинство видов обращения и наказания.

Доклад о деятельности Уполномоченного Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам человека (омбудсмана) предварительно рассматривается комитетами Сената.

Обсуждение доклада о деятельности Уполномоченного Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам человека (омбудсмана) на заседании Сената начинается с выступления Уполномоченного Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам человека (омбудсмана), после которого выступают представители комитетов Сената.

По итогам заслушивания доклада о деятельности Уполномоченного Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам человека (омбудсмана) Сенат принимает постановление, которое направляется Уполномоченному Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам человека (омбудсману) и в Законодательную палату в течение десяти дней со дня его принятия.

Уполномоченный Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам человека (омбудсман) вправе представить в Сенат специальный доклад, направленный на принятие правовых, организационных, социально-экономических и других мер по защите прав, свобод и законных интересов человека.

Порядок рассмотрения специального доклада Уполномоченного Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам человека (омбудсмана), направленного на принятие правовых, организационных, социально-экономических и других мер по защите прав, свобод и законных интересов человека, определяется Регламентом Сената».

4. Статью 23 Закона Республики Узбекистан от 29 сентября 2011 года № ЗРУ-298 «О содержании под стражей при производстве по уголовному делу» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2011 г., № 9, ст. 251; 2012 г., № 9/1, ст. 238; 2019 г., № 2, ст. 47, № 5, ст. 267, № 8, ст. 469, № 9, ст. 592; 2021 г., приложение к № 4, № 11, ст. 1061; 2022 г., № 5, ст. 464) изложить в следующей редакции:

«Статья 23. Посещение Уполномоченным Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам человека (омбудсманом), его заместителем, региональными представителями в Республике Каракалпакстан, областях и городе Ташкенте, Уполномоченным Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам ребенка (Детским омбудсманом) и Уполномоченным при Президенте Республики Узбекистан по защите прав и законных интересов субъектов предпринимательства мест содержания под стражей

Уполномоченный Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам человека (омбудсман), его заместитель, региональные представители в Республике Каракалпакстан, областях и городе Ташкенте (далее –региональные представители), Уполномоченный Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам ребенка (Детский омбудсман) и Уполномоченный при Президенте Республики Узбекистан по защите прав и законных интересов субъектов предпринимательства имеют право беспрепятственно посещать места содержания под стражей, а также проводить встречи и беседы с задержанным или заключенным под стражу.

Администрация места содержания под стражей обязана обеспечить Уполномоченному Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам человека (омбудсману), его заместителю, региональным представителям, Уполномоченному Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам ребенка (Детскому омбудсману) и Уполномоченному при Президенте Республики Узбекистан по защите прав и законных интересов субъектов предпринимательства необходимые условия для беспрепятственной и конфиденциальной встречи и беседы с задержанными, а также заключенными под стражу.

Встречи и беседы Уполномоченного Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам человека (омбудсмана), его заместителя, региональных представителей, Уполномоченного Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам ребенка (Детского омбудсмана) и Уполномоченного при Президенте Республики Узбекистан по защите прав и законных интересов субъектов предпринимательства с задержанными и заключенными под стражу производятся наедине в условиях, позволяющих сотрудникам места содержания под стражей видеть их, но не слышать».

5. Абзац седьмой пункта 5 части первой статьи 70 Бюджетного кодекса Республики Узбекистан, утвержденного Законом Республики Узбекистан от 26 декабря 2013 года № ЗРУ-360 (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2013 г., приложение 1 к № 12; 2014 г., № 9, ст. 244; 2015 г., № 12, ст. 452; 2016 г., № 12, ст.ст. 383, 385; 2017 г., № 6, ст. 300; № 10, ст. 605, № 12, ст. 772; 2018 г., № 1, ст. 1, № 7, ст.ст. 431, 433, № 12, ст. 783; 2019 г., № 1, ст. 1, № 5, ст. 265, № 8, ст. 470, № 9, ст. 588, № 11, ст. 791, № 12, ст.ст. 884, 891; 2020 г., № 3, ст. 203, № 11, ст. 652, № 12, ст. 691; 2021 г., № 1, ст.ст. 7, 13, приложение к № 4, № 8, ст.ст. 803, 804, № 10, ст. 973, № 12, ст. 1198; 2022 г., № 5, ст. 464, № 6, ст. 577; 2023 г., № 4, ст. 272, № 11, ст. 923), изложить в следующей редакции:

«Аппарат Уполномоченного Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам человека (омбудсмана)».

6. Абзац одиннадцатый части первой статьи 23 Закона Республики Узбекистан от 9 января 2017 года № ЗРУ-420 «О порядке отбывания административного ареста» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2017 г., № 1, ст. 2; 2019 г., № 12, ст. 880; 2021 г., приложение к № 4, № 11, ст. 1061; 2022 г., № 10, ст. 984; 2023 г., № 3, ст. 185; 2024 г., № 3, ст. 244) изложить в следующей редакции:

«обеспечивать беспрепятственный доступ в специальный приемник Уполномоченного Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам человека (омбудсмана), его заместителя, региональных представителей в Республике Каракалпакстан, областях и городе Ташкенте и работников Агентства по противодействию коррупции Республики Узбекистан и их безопасность».

7. Внести в Закон Республики Узбекистан от 6 января 2020 года № ЗРУ-600 «О государственной пошлине» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2020 г., № 1, ст. 1, № 3, ст. 201, № 5, ст. 298, № 10, ст. 593, № 12, ст. 691; 2021 г., № 1, ст. 13, приложение к № 4, № 7, ст. 661, № 8, ст.ст. 800, 803, № 10, ст. 968; 2022 г., № 2, ст. 76, № 3, ст.ст. 214, 216, № 4, ст. 340, № 5, ст.ст. 463, 464, 467, № 12, ст. 1186; 2023 г., № 2, ст. 103, № 3, ст. 186, № 4, ст.ст. 265, 269, № 6, ст.ст. 444, 445, № 7, ст. 538, № 9, ст. 710; 2024 г., № 1, ст.ст. 5, 6, 7, № 2, ст.ст. 101, 105, 107, 108, 111, 112, № 7, ст. 628, № 8, ст.ст. 819, 823, 831) следующие изменение и дополнения:

1) в части первой статьи 8:

абзац четвертый пункта 45 изложить в следующей редакции:

«по искам, заявлениям и жалобам, поданным в интересах лиц и семей, оказавшихся в тяжелом положении и с высоким риском попадания в тяжелое положение»;

дополнить пунктом 46 следующего содержания:

«46) «Уполномоченный Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам человека (омбудсман) — при обращении в суд с заявлениями и исками, подаваемыми в интересах граждан»;

2) часть первую статьи 10 дополнить пунктом 20 следующего содержания:

«20) Уполномоченный Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам человека (омбудсман) — при обращении в суд с заявлениями, подаваемыми в интересах граждан».

Признать утратившими силу:

1) Закон Республики Узбекистан от 24 апреля 1997 года № 392-I «Об Уполномоченном Олий Мажлиса по правам человека (омбудсмане)» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1997 г., № 4-5, ст. 102);

2) Закон Республики Узбекистан от 27 августа 2004 года № 669-II «О внесении изменений и дополнений в Закон Республики Узбекистан «Об Уполномоченном Олий Мажлиса по правам человека (омбудсмане)» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2004 г., № 9, ст. 169);

3) Постановление Олий Мажлиса Республики Узбекистан от 27 августа 2004 года № 670-II «О введении в действие Закона Республики Узбекистан «Об Уполномоченном Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам человека (омбудсмане)» в новой редакции» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2004 г., № 9, ст. 170);

4) Закон Республики Узбекистан от 29 августа 2017 года № ЗРУ-441 «О внесении изменений и дополнений в Закон Республики Узбекистан «Об Уполномоченном Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам человека (омбудсмане)» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2017 г., № 8, ст. 385);

5) статью 2 Закона Республики Узбекистан от 14 марта 2019 года № ЗРУ-530 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с совершенствованием механизмов защиты прав осужденных и лиц, находящихся под стражей» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2019 г., № 3, ст. 165);

6) статью 8 Закона Республики Узбекистан от 4 сентября 2019 года № ЗРУ-563 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с совершенствованием законодательства о выборах» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2019 г., № 9, ст. 588);

7) статью 73 Закона Республики Узбекистан от 21 апреля 2021 года № ЗРУ-683 «О внесении изменений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2021 г., приложение к № 4);

8) статью 2 Закона Республики Узбекистан от 19 февраля 2024 года № ЗРУ-909 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан, направленных на совершенствование деятельности Олий Мажлиса Республики Узбекистан в связи с принятием Конституции Республики Узбекистан в новой редакции» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2024 г., № 2, ст. 109).

Статья 55. Обеспечение исполнения, доведения, разъяснения сути и значения настоящего Закона

Уполномоченному Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам человека (омбудсману), Министерству юстиции Республики Узбекистан и другим заинтересованным организациям обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Закона.

Статья 56. Приведение законодательства в соответствие с настоящим Законом

Кабинету Министров Республики Узбекистан:

привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;

обеспечить пересмотр и отмену республиканскими органами исполнительной власти их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону.

Статья 57. Вступление в силу настоящего Закона

Настоящий Закон вступает в силу со дня его официального опубликования.

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

15 ноября 2024 г.,

№ ЗРУ-1002

(Национальная база данных законодательства, 18.11.2024 г., № 03/24/1002/0936)

lex.uz