UzbekAI

← Qonunlar

📅 2024-yil 27-noyabr · Qonunlar va kodekslar

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2024 йил 27 ноябрь · Қонунлар ва кодекслар

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 27 ноября 2024 г. · Законы и кодексы

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 27 November 2024 · Laws and codes

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикасининг Қонуни

Темир йўл транспорти тўғрисида

Қонунчилик палатаси томонидан 2024 йил 20 сентябрда қабул қилинган Сенат томонидан 2024 йил 30 сентябрда маъқулланган

1-боб. Умумий қоидалар

1-модда. Ушбу Қонуннинг мақсади

Ушбу Қонуннинг мақсади темир йўл транспорти соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат.

2-модда. Темир йўл транспорти тўғрисидаги қонунчилик

Темир йўл транспорти тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборатдир.

Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида Ўзбекистон Республикасининг темир йўл транспорти тўғрисидаги қонунчилигида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.

3-модда. Асосий тушунчалар

Ушбу Қонунда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:

багаж — йўловчига тегишли бўлган, багаж вагонида ташиш учун йўл ҳужжати (чипта) бўйича қабул қилинадиган буюмлар;

вагонлар (контейнерлар) оператори — мулк ҳуқуқи асосида ёки бошқа қонуний асосларда вагонларга (контейнерларга) эгалик қиладиган, темир йўл транспортининг ташувчиси билан тузилган шартнома асосида хизматлар кўрсатиш орқали ташиш жараёнида иштирок этадиган ва ташиш ҳужжатларида кўрсатилган юридик шахс;

йўловчи — йўл ҳужжатига эга бўлган, поездда сафарни амалга ошираётган ёки темир йўл вокзали (станцияси) ёхуд йўловчилар платформаси ҳудудида бевосита сафарга кетишдан аввал ёки бевосита сафардан кейин турган жисмоний шахс;

йўл ҳужжати (чипта) — умумий фойдаланишдаги темир йўл транспортида йўловчи ташиш шартномаси тузилганлигини тасдиқловчи белгиланган намунадаги ташиш ҳужжати;

ташувчи — темир йўл транспортида ички ҳамда халқаро қатновларда йўловчиларни ва юкларни ташиш фаолияти бўйича лицензияга эга бўлган, темир йўл транспортида ташиш шартномаси бўйича йўловчини, юк жўнатувчи (жўнатувчи) томонидан ўзига ишониб топширилган багажни, юк багажини, юкни, почта ва курьерлик жўнатмаларини жўнатиш пунктидан мўлжалланган пунктга етказиш, шунингдек багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини юкни олувчига (олувчига) бериш мажбуриятини ўз зиммасига олган юридик шахс;

ташиш жараёни — умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти корхоналари, ташувчи, вагонлар (контейнерлар) оператори, инфратузилма оператори томонидан йўловчиларни, багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини ташишга тайёргарлик кўришда, ушбу ташишни амалга оширишда ва якунлашда бажариладиган, ташкилий ва технологик жиҳатдан ўзаро боғлиқ бўлган ҳаракатлар ва операциялар мажмуи;

ташиш ҳужжати — йўловчиларни, багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини ташиш шартномаси тузилганлигини тасдиқлайдиган йўл ҳужжати (чипта), багаж квитанцияси, темир йўл транспорти юк хати, электрон ахборот ташувчи карта ёки бошқа ахборот ташувчи тарзидаги ҳужжат;

темир йўл станцияси — поездларни қабул қилиш, жўнатиш, кесиштириш ва қувиб ўтиш операцияларини, багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини қабул қилиш, бериш ҳамда йўловчиларга хизмат кўрсатиш операцияларини, поездларни тарқатиш ва тузиш бўйича манёвр ишларини ҳамда поездлар билан техник операцияларни амалга ошириш имконини берадиган, асосий темир йўллардан ташқари темир йўлларнинг қўшимча гуруҳларига эга бўлган алоҳида пункт;

темир йўл транспорти — умумий фойдаланишдаги ва умумий фойдаланишда бўлмаган темир йўл транспортидан иборат бўлган ҳамда жисмоний ва юридик шахсларнинг темир йўллар бўйлаб ташишларга бўлган эҳтиёжини таъминлаш учун мўлжалланган транспорт тури;

темир йўл транспорти инфратузилмаси — технологик мажмуа бўлиб, у ушбу мажмуа фаолиятини таъминловчи темир йўлларни, темир йўл станцияларини, электр таъминоти қурилмаларини, алоқа тармоқларини, сигнализация, марказлаштириш ва блоклаш тизимларини, ахборот мажмуаларини, ҳаракатни бошқариш тизимини, бинолар, иншоотлар, қурилмалар, жиҳозлар ва ускуналарни ўз ичига олади;

темир йўл транспорти объекти — фойдаланишда бўлган темир йўл транспорти инфратузилмаси ва унинг таркибий қисмлари, вокзаллар, ҳаракатдаги таркиб, умумий фойдаланишдаги ва умумий фойдаланишда бўлмаган темир йўл транспорти;

умумий фойдаланишда бўлмаган темир йўллар — юкни жўнатувчиларга (жўнатувчиларга) ва юкни олувчиларга (олувчиларга) шартнома шартлари асосида хизмат кўрсатиш ёки эгалик қилувчининг ўз эҳтиёжлари учун технологик ишларни бажаришга мўлжалланган умумий фойдаланишдаги темир йўлларга бевосита ёки бошқа темир йўл шохобча йўллари орқали туташадиган шохобча темир йўллар, шунингдек умумий фойдаланишдаги темир йўлларга туташмайдиган темир йўллар;

умумий фойдаланишда бўлмаган темир йўл транспорти — юридик шахсларга тегишли бўлган, ҳаракатдаги темир йўл таркибини ва умумий фойдаланишда бўлмаган темир йўл транспорти инфратузилмаси объектларини ўз ичига олган, шартнома асосида юридик ва жисмоний шахсларнинг эҳтиёжларини таъминлаш, шунингдек умумий фойдаланишда бўлмаган жойлардаги шахсий эҳтиёжлар учун мўлжалланган ишлаб чиқариш-технологик комплекслар мажмуи;

умумий фойдаланишдаги темир йўллар — умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти соҳасидаги ваколатли ташкилотга ва унинг бўлинмаларига тегишли бўлган, поездларни ўтказиш, қабул қилиш ва жўнатиш, багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини қабул қилиш ҳамда бериш ва йўловчиларга хизмат кўрсатиш бўйича тегишли операцияларни, манёвр ишларини бажариш учун очиқ бўлган, ажратилган минтақа доирасида перегонлар, темир йўл станциялари, разъездлар, қувиб ўтиш пунктлари жойлашган темир йўллар;

умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти — темир йўл транспорти инфратузилмасини, ҳаракатдаги темир йўл таркибини, бошқа мол-мулкни ўз ичига олган ҳамда оммавий шартномалар асосида юридик ва жисмоний шахсларнинг ташишларга бўлган эҳтиёжини таъминлаш учун мўлжалланган ягона ишлаб чиқариш-технологик мажмуа;

умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти инфратузилмасининг оператори (бундан буён матнда инфратузилма оператори деб юритилади) — умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти соҳасидаги ваколатли ташкилотга тегишли бўлган, умумий фойдаланишдаги темир йўлларнинг ва умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти инфратузилмаси бошқа объектларининг фойдаланилишини, жорий сақланишини ва модернизациясини, қурилишини амалга оширадиган, шунингдек инфратузилмадан фойдаланиш хизматларини, шу жумладан ҳаракатдаги таркибни ўтказиш ва олиб ўтиш учун умумий фойдаланишдаги темир йўллардан фойдаланиш билан боғлиқ бўлган хизматларни кўрсатадиган юридик шахс;

умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти корхоналари — умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти соҳасидаги ваколатли ташкилотнинг асосий фаолияти бевосита ташиш жараёнига тайёргарлик кўриш ва ташишни таъминлаш билан боғлиқ бўлган таркибий бўлинмалари ва шўъба хўжалик жамиятлари;

юк — умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти корхонаси, ташувчи томонидан темир йўлда ташиш учун қабул қилинган, ўз вақтида етказиб берилиши ҳамда бут сақланиши учун ушбу корхона ва ташувчи жавобгар бўлган объект;

юк багажи — йўловчилар поездларида ва почта-багаж поездларида ташиладиган темир йўл ташиш объекти;

юк жўнатувчи (жўнатувчи) — ўз номидан ёхуд юкнинг ёки юк багажининг эгаси номидан иш юритадиган ва ташиш ҳужжатларида кўрсатилган юридик ёки жисмоний шахс;

юкни олувчи (олувчи) — юкни ёки юк багажини олиш ҳуқуқига эга бўлган юридик ёки жисмоний шахс;

қўл юки — йўловчининг вазн ва ўлчовлар бўйича чекловлар мавжуд бўлган, у ўзи билан йўловчилар вагонида тўловсиз олиб юрадиган шахсий буюмлари;

ҳаракатдаги темир йўл таркиби (бундан буён матнда ҳаракатдаги таркиб деб юритилади) — локомотивлар, тортиш локомотивининг юк, багаж, йўловчи ташиш вагонлари ва моторвагонли ҳаракатдаги таркиб, шунингдек ташишларнинг амалга оширилишини ва темир йўл транспортининг фаолият кўрсатишини таъминлаш учун мўлжалланган бошқа транспорт воситалари.

4-модда. Темир йўл транспортига оид фаолиятнинг асосий принциплари

Темир йўл транспортига оид фаолиятнинг асосий принциплари қуйидагилардан иборат:

қонунийлик;

хавфсизлик;

очиқлик ва шаффофлик;

барқарорлик;

экологик жиҳатдан тозалик;

темир йўл транспорти хизматларининг қулайлиги ва сифати;

темир йўл транспорти инфратузилмасидан фойдаланишдаги тенглик;

темир йўл транспорти инфратузилмасининг яхлитлиги ва узлуксиз ишлаши.

2-боб. Темир йўл транспорти соҳасини давлат томонидан тартибга солиш

5-модда. Темир йўл транспорти соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари

Темир йўл транспорти соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари қуйидагилардан иборат:

темир йўлда йўловчиларни ва юкларни ташиш хавфсизлигини таъминлаш;

темир йўл транспорти объектларини қуриш ва улардан фойдаланишда табиатни муҳофаза қилишга доир қонунчиликка риоя этиш;

темир йўл транспорти соҳасидаги норматив-ҳуқуқий базани такомиллаштириш;

темир йўл транспортининг эркин бозор муносабатлари асосида ишлаши учун зарур шарт-шароитлар яратиш ва тармоқдаги хусусий сектор улушини ошириш;

темир йўл транспортида рақобатни ҳамда у билан боғлиқ ишлар ва хизматларни ривожлантириш учун шарт-шароитлар яратиш;

темир йўл транспортининг сафарбарлик шайлигини сақлаб туриш;

темир йўл транспортини ривожлантириш стратегиясини белгилаш;

темир йўл транспорти соҳасида фаолиятни амалга ошириши учун тадбиркорлик субъектларига тенг шарт-шароитлар яратиш;

темир йўл тармоғини қуриш, модернизация ва реконструкция қилиш мақсадида чет эл инвестицияларини жалб этиш;

темир йўл транспортига оид илмий-тадқиқот, тажриба-конструкторлик ишларини ташкил этиш, давлат-хусусий шериклик асосида темир йўл тармоғини ривожлантириш бўйича устувор лойиҳаларни амалга ошириш;

темир йўл транспорти соҳасида кадрларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш тизимини такомиллаштириш, жорий ва истиқболдаги эҳтиёжларни ҳисобга олган ҳолда таълимнинг замонавий инновацион усуллари ва стандартларини тизимли равишда жорий этиш.

6-модда. Темир йўл транспорти соҳасини давлат томонидан тартибга солиш усуллари

Темир йўл транспорти соҳасини давлат томонидан тартибга солиш лицензиялаш, рухсат бериш тартиб-таомилларини қўллаш, техник жиҳатдан тартибга солиш, тариф сиёсати, темир йўл транспорти тўғрисидаги қонунчиликка риоя этилиши устидан давлат назоратини таъминлаш, шунингдек қонунчиликда назарда тутилган бошқа усулларни қўллаш орқали амалга оширилади.

Давлат органлари ва уларнинг мансабдор шахслари темир йўл транспорти ходимларининг ташиш жараёни билан боғлиқ фаолиятига аралашишга ҳамда уларни бошқа ишларга жалб этишга ҳақли эмас, бундан табиий ва техноген хусусиятли фавқулодда вазиятлар юзага келган, фавқулодда ҳолат жорий этилган ҳоллар мустасно.

7-модда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг темир йўл транспорти соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларининг темир йўл транспорти соҳасидаги фаолиятини мувофиқлаштиради;

темир йўл транспорти соҳасидаги барқарор ривожланиш стратегиясини белгилайди;

чет эл ҳукумат молия ташкилотларининг ва халқаро молия институтларининг маблағлари ҳисобидан давлат кафолати остида бажариладиган ҳамда Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан амалга ошириладиган инвестиция лойиҳалари дастурини тасдиқлайди;

давлат томонидан тартибга солинадиган умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти хизматлари учун тарифларни шакллантириш тартибини тасдиқлайди;

давлат томонидан тартибга солинадиган тарифлар бўйича йўловчиларни ташиш хизматларини кўрсатишдан кўрилган зарарларни Ўзбекистон Республикасининг давлат бюджети маблағлари ҳисобидан компенсация қилиш тартибини тасдиқлайди;

темир йўл транспорти соҳасидаги лицензиялаш ва рухсат бериш тартиб-таомилларидан ўтиш тартибини белгилайди;

ташиш жараёни иштирокчиларининг, темир йўл транспорти хизматларидан фойдаланувчи юридик ва жисмоний шахсларнинг ҳуқуқлари, мажбуриятлари ва масъулиятини назарда тутувчи Темир йўл транспорти уставини тасдиқлайди;

темир йўл транспортида йўловчиларни, багажни ва юк багажини ташиш қоидаларни тасдиқлайди;

темир йўл вокзалларидаги (станцияларидаги) йўловчиларнинг ва ташриф буюрувчиларнинг қўл юкини ва багажини текшириш, уларнинг темир йўл вокзалларида (станцияларида) бўлиши тартибини тасдиқлайди;

умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти инфратузилмасига кириш ва унинг хизматларидан фойдаланиш қоидаларини тасдиқлайди;

темир йўл транспорти соҳасидаги халқаро ҳамкорликни ривожлантириш чораларини кўради.

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

8-модда. Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлигининг темир йўл транспорти соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги:

темир йўл транспорти соҳасидаги ягона давлат сиёсатини амалга оширади;

темир йўл транспорти соҳасини ривожлантириш, техник ва технологик жиҳатдан модернизация қилиш дастурларини тасдиқлайди;

фойдаланувчиларининг манфаатларини инобатга олган ҳолда, темир йўл транспорти соҳасини ривожлантириш бўйича инвестиция лойиҳаларини ва бошқа дастурларни, концепцияларни ва стратегияларни, комплекс ечимларни ишлаб чиқади, келишади ҳамда уларнинг амалга оширилишини ташкил этади;

темир йўлда ташишлар хавфсизлигини таъминлаш чораларини мувофиқлаштиришни амалга оширади;

темир йўл транспорти соҳасида ўз ваколатлари доирасида халқаро ҳамкорликни амалга оширади;

вагонлар (контейнерлар) операторлари тўғрисидаги маълумотларнинг ягона реестрини юритади;

темир йўл транспортида юкларни ташиш қоидаларини тасдиқлайди;

темир йўл транспортидан техник жиҳатдан фойдаланиш қоидаларини тасдиқлайди;

умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти соҳасидаги ваколатли ташкилот томонидан ишлаб чиқилган темир йўл транспорти тарифлари бўйича таклифлар киритади;

темир йўл транспорти соҳасидаги лицензиялашни, рухсат бериш тартиб-таомилларини қонунчиликка мувофиқ амалга оширади.

Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

9-модда. Маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларининг темир йўл транспорти соҳасидаги ваколатлари

Маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари:

темир йўл транспортида хавфсизлик талабларига, ёнғинга ва экологияга оид хавфсизлик талабларига риоя этиш масалалари бўйича ахборот-тушунтириш ишларини ташкил этиш ҳамда ўтказишда иштирок этади;

табиий ва техноген хусусиятли фавқулодда вазиятлар юзага келганда, фавқулодда ҳолат жорий этилганда, темир йўл транспортида ҳаракатланиш ва ташишлар хавфсизлиги талаблари бузилиши билан боғлиқ ҳодисаларда республика ижро этувчи ҳокимият органларининг ҳудудий бўлинмалари ҳамда хўжалик бирлашмалари ишини мувофиқлаштиради, мазкур фавқулодда вазиятларни, ҳодисаларни ва уларнинг оқибатларини бартараф этишда ёрдам беради, жабрланганларга тиббий ёрдам кўрсатилишини ташкил этади;

шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига мувофиқ темир йўл транспортининг муҳофаза зоналарига доир талабларга риоя этилишини, шунингдек темир йўл транспортининг муҳофаза зоналарида умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти соҳасидаги ваколатли ташкилотнинг розилигисиз ер участкалари ажратилишига ва уларнинг ижарага берилишига йўл қўйилмаслигини таъминлайди.

Маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

10-модда. Темир йўл транспорти соҳасидаги давлат назорати органининг ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги ҳузуридаги Транспорт назорати инспекцияси ҳамда унинг ҳудудий бўлинмалари темир йўл транспорти соҳасидаги давлат назоратини амалга оширувчи органлардир (бундан буён матнда давлат назорати органи деб юритилади).

Давлат назорати органи:

умумий фойдаланишдаги ҳамда умумий фойдаланишда бўлмаган темир йўлларда ушбу Қонуннинг ҳамда темир йўл транспорти соҳасидаги бошқа қонунчилик ҳужжатларининг йўловчиларни ва юкларни ташиш хавфсизлигини таъминлаш бўйича талабларига темир йўл транспорти корхоналари ва ташкилотлари томонидан риоя этилиши устидан давлат назоратини амалга оширади;

темир йўл транспортида йўловчиларни, багажни ва юк багажини, юкларни ташиш қоидаларига риоя этилиши устидан давлат назоратини ўз ваколатлари доирасида амалга оширади;

корхоналар ва ташкилотларда темир йўл маҳсулотини таъмирлашнинг барча турларини амалга оширишда технологик жараёнларга риоя этилишини техник жиҳатдан тартибга солиш тўғрисидаги қонунчиликка мувофиқ назорат қилади;

ҳаракатдаги таркибни ва темир йўл транспорти инфратузилмаси объектларини рўйхатдан ўтказиш орқали уларнинг ҳисобга олинишини ҳамда Ҳаракат таркибининг ва темир йўл транспорти инфратузилмаси объектларининг ягона реестри юритилишини, шунингдек ҳаракатдаги таркибни бошқариш ҳуқуқига доир гувоҳномалар берилишини амалга оширади;

темир йўл транспорти инфратузилмаси объектларини қабул қилиб олишда иштирок этади;

темир йўл транспортида ҳаракатланиш ва ташишлар хавфсизлиги талаблари бузилиши билан боғлиқ ҳодисалар бўйича хизмат текширувларини ташкил этади ҳамда амалга оширади.

Давлат назорати органи қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

11-модда. Умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти соҳасидаги ваколатли ташкилотнинг ваколатлари

«Ўзбекистон темир йўллари» акциядорлик жамияти умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти соҳасидаги ваколатли ташкилотдир (бундан буён матнда ваколатли ташкилот деб юритилади).

Ваколатли ташкилот:

умумий фойдаланишдаги темир йўл транспортини ривожлантиришнинг умумий йўналишларини белгилайди ҳамда умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти инфратузилмаси операторининг, корхоналарининг, ташувчиларининг ва ўзи билан аффилланган бошқа юридик шахсларнинг фаолияти йўналишлари мувофиқлаштирилишини таъминлайди;

умумий фойдаланишдаги темир йўл транспортининг барқарор ва самарали ишлашини, ташишлар хавфсизлигини таъминлайди, кўрсатилаётган транспорт хизматларининг сифатини оширади;

кенг жамоатчилик ва темир йўл транспортидан фойдаланувчилар ўртасида темир йўл транспортидан хавфсиз фойдаланиш, ёнғинга ва экологияга оид хавфсизлик талабларига риоя этиш масалалари бўйича ахборот-тушунтириш ишларини амалга оширади;

моддий-техника базасини мустаҳкамлайди, темир йўллар тармоғини янада ривожлантиришга ҳамда уларнинг ўтказувчанлик қобилиятини оширишга кўмаклашади, илғор технологияларни ва менежментнинг замонавий усулларини кенг жорий этади;

умумий фойдаланишдаги темир йўл транспортини модернизация қилиш, такомиллаштириш ва ривожлантириш учун инвестицияларни жалб этади;

табиий ва техноген хусусиятли фавқулодда вазиятлар юзага келганда, фавқулодда ҳолат жорий этилганда, шунингдек ҳарбий ҳолат жорий этилганда, шу жумладан ҳарбий ҳаракатлар олиб бориладиган бутун даврда темир йўл транспорти соҳасида сафарбарлик тайёргарлиги ва фуқаро муҳофазаси бўйича тадбирларнинг бажарилишини таъминлайди;

зарур бўлганда, табиий ва техноген хусусиятли фавқулодда вазиятларнинг, фавқулодда ҳолат жорий этилишининг шунингдек ҳарбий ҳолат жорий этилишининг оқибатларини, шу жумладан ҳарбий ҳаракатлар олиб бориладиган бутун даврдаги оқибатларни бартараф этиш учун темир йўлнинг ҳаракатдаги таркибини, корхоналар ва ташкилотларнинг, вазирликлар ва идораларнинг бошқа техникасини жалб этади;

норматив-техник талабларга мувофиқ бўлмаган ҳаракатдаги таркибни умумий фойдаланишдаги темир йўлларга қўймайди;

норматив-техник талабларга мувофиқ бўлмаган ҳаракатдаги таркибнинг умумий фойдаланишда бўлмаган темир йўлларга чиқарилишига йўл қўймайди;

табиий ва техноген хусусиятли фавқулодда вазиятлар юзага келганда, фавқулодда ҳолат ва ҳарбий ҳолат жорий этилганда, шу жумладан ҳарбий ҳаракатлар олиб бориладиган бутун даврда ҳарбий ташишларни темир йўл транспортида тезкор (оператив) амалга ошириш учун махсус ҳарбий поездларга устуворлик беради;

тегишли давлат органларига темир йўл транспортида табиий ва техноген хусусиятли фавқулодда вазиятлар юзага келганлиги, фавқулодда ҳолат жорий этиш зарурлиги, транспортга оид ва бошқа ҳодисалар тўғрисида ўз вақтида хабар беради ҳамда уларнинг оқибатларини бартараф этиш бўйича тезкор чоралар кўради;

темир йўл транспорти соҳасида ҳамда юкларни ва йўловчиларни халқаро ташиш соҳасида ўз ваколатлари доирасида халқаро ҳамкорликни ташкил этади ва таъминлайди.

Ваколатли ташкилот қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

12-модда. Умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти инфратузилмаси

Ташувчилар умумий фойдаланишдаги темир йўллар бўйлаб ташишларни Умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти инфратузилмасига кириш ва унинг хизматларидан фойдаланиш қоидаларига мувофиқ амалга оширади.

Умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти инфратузилмаси хизматларидан фойдаланишга доир рухсат инфратузилма оператори томонидан берилади.

Инфратузилма оператори умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти инфратузилмаси хизматларидан камситишларсиз фойдаланилишини таъминлаши ва ташувчиларга ушбу инфратузилмадан фойдаланишда тенг ҳуқуқ бериши шарт.

Инфратузилма операторининг ташувчиларга ёки вагонлар (контейнерлар) операторларига нисбатан камситувчи ҳаракатлари аниқланган тақдирда, инфратузилма оператори бундай ҳаракатлар учун қонунчиликка мувофиқ жавобгар бўлади.

Инфратузилма оператори умумий фойдаланишдаги темир йўллардан ва умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти инфратузилмасининг бошқа объектларидан фойдаланишни, уларнинг жорий таъминотини ва модернизация қилинишини, қурилишини амалга оширади.

Умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти инфратузилмасидан фойдаланиш ва унинг жорий таъминоти умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти инфратузилмасидан фойдаланиш хизматларидан олинган маблағлар ҳисобидан устувор тарзда молиялаштирилади.

3-боб. Темир йўл қатновларининг турлари. Ташиш. Йўловчиларнинг, ташувчиларнинг, вагонлар (контейнерлар) операторининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

13-модда. Темир йўл қатновлари ва ташишларнинг турлари

Темир йўл қатновлари ва ташишлар қуйидаги турларга бўлинади:

ички қатновлар — йўловчиларни, багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини Ўзбекистон Республикаси доирасида ташиш;

халқаро қатновлар — йўловчиларни, багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини Ўзбекистон Республикаси ва бошқа давлатлар ўртасида ташиш;

тўғридан-тўғри аралаш қатновлар — йўловчиларни, багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини бутун ҳаракатланиш йўли учун расмийлаштирилган ягона ташиш ҳужжати бўйича транспортнинг ҳар хил турларида аралаш ташиш. Тўғридан-тўғри аралаш қатновлар ҳам ички, ҳам халқаро бўлиши мумкин;

транзит ташишлар — йўловчиларни, багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини Ўзбекистон Республикаси ҳудуди орқали темир йўл транспортида олиб ўтишни таъминлайдиган ташиш, агар бундай олиб ўтиш жўнатиш ва етказиш пунктлари Ўзбекистон Республикасидан ташқарида бўлган йўлнинг фақат бир қисми бўлса, шунингдек Ўзбекистон Республикасининг темир йўл транспортида чет давлатлар ҳудуди орқали амалга ошириладиган ташишлар;

махсус ташишлар — ўта муҳим давлат эҳтиёжлари, шу жумладан мудофаа эҳтиёжлари учун махсус турдаги юклар транспортда ташилишини таъминлайдиган ташишлар.

14-модда. Темир йўл транспортида йўловчилар, багаж, юк багажи, юклар, почта ва курьерлик жўнатмалари ташилишини ташкил этиш

Темир йўл транспортида йўловчиларни, багажни, юк багажини, юкларни, почта ва курьерлик жўнатмаларини ташиш умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти корхоналари, ташувчи, инфратузилма оператори, вагонлар (контейнерлар) оператори, умумий фойдаланишда бўлмаган темир йўллар эгаси, йўловчи, юк жўнатувчи (жўнатувчи), юкни олувчи (олувчи), экспедитор (бундан буён матнда ташиш жараёни иштирокчилари деб юритилади) ушбу Қонунга, Ўзбекистон Республикасининг темир йўл транспорти соҳасидаги халқаро шартномаларига, Темир йўл транспорти уставига, ташишлар қоидаларига, умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти инфратузилмасига кириш ва унинг хизматларидан фойдаланиш қоидаларига ва бошқа қонунчилик ҳужжатларига асосан амалга оширилади.

Ташувчи йўл ҳақини ёки багажнинг, юк багажининг, юкларнинг, почта ва курьерлик жўнатмаларининг ташиш ҳақини тўлаган ҳамда ташиш ҳужжатларини тўғри расмийлаштирган йўловчига, юк жўнатувчига (жўнатувчига), юкни олувчига (олувчига), экспедиторга ташишни рад этишга ҳақли эмас, бундан қонунчиликда назарда тутилган ҳоллар мустасно.

Ташиш жараёнининг ўз шахсий ҳаракатдаги таркибига эга бўлмаган иштирокчилари шартномага асосан вагонлар (контейнерлар) оператори, инфратузилма оператори хизматларидан фойдаланади.

Темир йўл транспортида юкларни ташиш юк жўнатувчиларнинг буюртманомаларига мувофиқ амалга оширилади. Юкларни ташиш учун буюртманомаларнинг шакллари, буюртманомаларни бериш, бажариш ва ҳисобга олиш тартиби, шунингдек темир йўл транспортида ташиладиган юклар рўйхати Ўзбекистон Республикасининг темир йўл транспортида юкларни ташиш қоидалари билан белгиланади.

Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучларининг ҳарбий юкларини ва шахсий таркибини ҳарбий ҳолат жорий этилганда, шу жумладан ҳарбий ҳаракатлар олиб бориладиган бутун даврда темир йўлларда ташиш биринчи навбатда амалга оширилади.

15-модда. Юклар ташилишини ташкил этиш

Юк ташиш шартномасига мувофиқ умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти корхоналари, ташувчилар уни ташиш шартларига риоя этган ҳолда юк жўнатувчи томонидан уларга ишониб топширилган юкни белгиланган темир йўл станциясига ўз вақтида ва бут сақланган ҳолатда етказиб бериш ҳамда юкни олувчига топшириш, юк жўнатувчи (юкни олувчи) эса юкни ташиш учун пул тўлаш ва унинг қабул қилинишини таъминлаш мажбуриятини ўз зиммасига олади.

Юкни темир йўл транспортида ташиш шартномаси темир йўл транспорти юк хатини тузиш орқали расмийлаштирилади.

Юк ташиш шартномаси темир йўл транспорти юк хатига (қоғозда ва электрон ташувчиларда) жўнатиш станциясининг календарь муҳри босилган ҳолда юк қабул қилинганлиги тўғрисидаги квитанция юк жўнатувчига тақдим этилган пайтдан эътиборан тузилган ҳисобланади.

Юк белгиланган манзилга етиб келганлиги тўғрисида хабардор қилинган пайтдан эътиборан ташиш шартномасига доир ҳуқуқ ва мажбуриятлар юкни олувчига ўтади.

Юкни олувчи юк жўнатувчининг нотўғри хатти-ҳаракатлари оқибатида ташувчига тўланган харажатлар ва зарарларнинг ўрни қопланишини юк жўнатувчидан талаб қилишга ҳақли.

16-модда. Темир йўл транспорти юк хати

Юк жўнатувчи ташиш учун юк тақдим этилганда ташувчига ҳар бир жўнатма учун темир йўл транспорти юк хатини, қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган зарур ҳолларда эса бошқа ҳужжатларни (сертификат, лицензия, ветеринария сертификатини, божхона декларацияларини) ҳам тақдим этиши шарт.

Темир йўл транспорти юк хатининг ва бошқа ташиш ҳужжатларининг шакли, уларни расмийлаштириш тартиби Ўзбекистон Республикасининг темир йўл транспортида юкларни ташиш қоидалари билан белгиланади.

Юк жўнатувчи ўзи томонидан темир йўл транспорти юк хатига киритилган маълумотларнинг тўғрилиги учун жавобгардир.

17-модда. Юк ташиш учун ҳақ

Юкни ташиш учун ҳақ, агар юк ташиш шартномасида бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, юк жўнатувчи, экспедитор томонидан юкни жўнатиш пайтига қадар тўланади. Юк жўнатувчи, юкни олувчи, экспедитор талаби билан бажариладиган юк ташиш ва топшириш билан боғлиқ қўшимча ишлар ва хизматлар учун тўлов тарафларнинг келишувига мувофиқ амалга оширилади.

Юкларни ташиш учун ҳақ юкларни ташиш амалга ошириладиган энг қисқа масофа учун ҳисоб-китобдан келиб чиққан ҳолда ундирилади.

Йирик габаритли (ногабарит) ва оғир вазнли юкларни ташиш амалга ошириладиган энг қисқа масофани аниқлаш умумий фойдаланишдаги темир йўлларнинг бундай юкларни ташиш учун техник имкониятларини ва ўтказувчанлик қобилиятини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилади.

Умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти корхоналари, ташувчи юк ташиш учун ҳақни ва тўланиши лозим бўлган бошқа тўловларни таъминлаш мақсадида ташиш учун уларга берилган юкларни ушлаб қолиш ҳуқуқига эга.

Юк жўнатувчининг, юкни олувчининг, экспедиторнинг ташиш учун қарзи мавжуд бўлганда, шунингдек тўловлар ўз вақтида тўланмаганда умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти корхонаси, ташувчи кейинчалик қарз тўлангунига қадар ташиш шартномасини тузишни рад этиши мумкин.

Ушбу модданинг бешинчи қисмида назарда тутилган ҳаракатларни амалга оширишда айбдор бўлган тараф (юк жўнатувчи, юкни олувчи, экспедитор) темир йўл транспорти корхонасига, ташувчига вагонлар ва контейнерлардан фойдаланганлик учун бутун кечиктирилган вақт учун ҳақ тўлайди.

18-модда. Юкларни етказиб бериш муддатлари

Ташувчи Ўзбекистон Республикасининг темир йўл транспортида юкларни ташиш қоидаларига мувофиқ юк ташиш шартномасида белгиланган муддатда юкни белгиланган темир йўл станциясига етказиб бериши шарт.

Агар етказиб бериш муддати тугашига қадар юк белгиланган манзилга етказиб берилган ва юкни олувчига топширилган ёки қабул қилиш-топшириш (қўйиб бериш) йўлларига келтирилган бўлса, юк муддатида етказиб берилган ҳисобланади.

Агар юкни қабул қилиш-топшириш (қўйиб бериш) йўлларига етказиб бериш юк жўнатувчининг, юкни олувчининг, умумий фойдаланишда бўлмаган темир йўллар эгасининг айби билан кечиктирилган бўлса (юк тушириш фронтининг бандлиги, юк ташиш шартномасига мувофиқ юкларни ташиш учун ҳақ ва умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти корхонасига, ташувчига тўланиши лозим бўлган бошқа тўловлар тўланмаганлиги), юк муддатида етказиб берилган ҳисобланади.

19-модда. Вагонлардан, контейнерлардан фойдаланганлик ва умумий фойдаланишдаги темир йўлларда ҳаракатдаги таркиб бекор ушлаб турилганлиги (тўхтаб турганлиги, кечиктирилганлиги) учун ҳақ

Вагонлардан, контейнерлардан фойдаланганлик ва умумий фойдаланишдаги темир йўлларда ҳаракатдаги таркиб бекор ушлаб турилганлиги (тўхтаб турганлиги, кечиктирилганлиги) учун ҳақ умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти корхонасига, ташувчига юк жўнатувчи, юкни олувчи, умумий фойдаланишда бўлмаган темир йўл эгаси томонидан:

вагонлар, контейнерлар юк ортиш (тушириш) ва манёвр ишларини амалга ошириш учун юк жўнатувчиларда, юкни олувчиларда ва умумий фойдаланишда бўлмаган темир йўл эгаларида бўлган бутун вақт учун;

юк жўнатувчиларнинг, юкни олувчиларнинг, умумий фойдаланишда бўлмаган темир йўллар эгаларининг айби билан умумий фойдаланишдаги темир йўлларда ҳаракатдаги таркибнинг бекор ушлаб турилганлиги (тўхтаб турганлиги, кечиктирилганлиги) вақти учун тўланади.

Ҳақ миқдорлари қонунчиликка мувофиқ белгиланади.

20-модда. Йўловчилар, багаж ва юк багажи ташилишини ташкил этиш

Йўловчи ташиш шартномасига кўра умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти корхонаси, ташувчи йўловчини йўл ҳужжатига (чиптага) биноан унга поездда жой берган ҳолда, белгиланган манзилга етказиш мажбуриятини ўз зиммасига олади, йўловчи эса йўл ҳақини тўлаши шарт.

Багажни, юк багажини ташиш шартномасига кўра умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти корхонаси, ташувчи багажни, юк багажини белгиланган манзилга етказиб бериши, йўловчи (жўнатувчи) эса уни ташиш учун ҳақ тўлаши шарт.

Йўловчи ташиш шартномаси йўл ҳужжати (чипта), багаж ташиш шартномаси багаж квитанцияси, юк багажини ташиш шартномаси эса юк багажи квитанцияси билан расмийлаштирилади.

Умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти корхонаси, ташувчи йўл ҳужжати (чипта) йўловчи томонидан кўрсатилган белгиланган станциягача сотилишини таъминлаши шарт. Умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти корхонаси, ташувчи Ўзбекистон Республикасининг темир йўл транспортида йўловчиларни, багажни ва юк багажини ташиш қоидаларида белгиланган тартибда йўл ҳужжатларини (чипталарни) сотиш кассалари, электрон терминаллар ва Интернет жаҳон ахборот тармоғидаги расмий веб-сайти орқали йўл ҳужжатлари (чипталар) сотилишини ташкил этиши мумкин.

Йўл ҳужжатига (чиптага) биноан йўловчига жой бермаган ёки ташишни давом эттиришни рад этган, шунингдек багаж ва юк багажи квитанциясига кўра багажни ва юк багажини кўрсатилган белгиланган жойга етказиб бермаган умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти корхонаси, ташувчи ўз ҳисобидан йўловчини, багажни, юк багажини белгиланган манзилга етказиши ёки шартноманинг лозим даражада бажарилмаганлиги сабабли йўловчига (жўнатувчига) етказилган барча зарарларнинг ўрнини унга қоплаши шарт.

Йўловчилар поездларнинг жўнаш ва келиш вақти, йўл ҳақининг, багажни, юк багажини ташиш ҳақининг қиймати, йўл ҳужжатларини (чипталарни) сотиш бўйича темир йўл кассаларининг, вокзал хоналарида жойлашган сақлаш камераларининг иш вақти, йўловчиларга кўрсатиладиган хизматлар тўғрисида ўз вақтида ва ишончли ахборот билан, шунингдек умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти корхоналарининг иши тўғрисидаги бошқа зарур ахборот билан таъминланиши керак.

Йўловчиларнинг ва темир йўл транспорти ходимларининг ҳаёти ва соғлиғини муҳофаза қилиш, темир йўл транспортида ташишлар хавфсизлигини таъминлаш мақсадида вокзалга киришда ваколатли органлар белгиланган тартибда қўл юкини, багажни кўздан кечиришни ҳамда йўловчиларни ва бошқа шахсларни шахсий кўздан кечиришни амалга ошириши мумкин. Кўздан кечириш рад этилганда вокзалга кириш тақиқланади, йўловчилар эса ташишга йўл қўйилмайди.

21-модда. Умумий фойдаланишдаги темир йўл транспортида йўловчиларнинг имтиёзли юриши

Темир йўл транспортида йўл ҳужжатлари (чипталар) йўловчиларга тўлиқ қийматида сотилади. Қонунчиликка мувофиқ айрим тоифадаги фуқароларга темир йўл транспортида юриш учун имтиёзлар белгиланиши мумкин. Бундай ҳолларда умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти корхоналари, ташувчи билан ҳисоб-китоб қилиш тартиби қонунчиликда белгиланади.

22-модда Темир йўл транспортида йўловчининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Йўловчи қуйидаги ҳуқуқларга эга:

поездларнинг қатнов йўналишлари бўйлаб йўловчиларни ташиш учун очиқ бўлган, ўзи кўрсатган белгиланган станциягача ҳар қандай поездга ва ҳар қандай вагонга йўл ҳужжатини (чиптани) сотиб олиш;

сотиб олинган йўл ҳужжатига (чиптага) биноан поезд вагонида жой олиш;

ўзи билан бирга беш ёшгача бўлган бир болани алоҳида жой берилмаган ҳолда бепул олиб юриш. Йўловчи билан бирга беш ёшгача бўлган биттадан ортиқ бола кетаётган бўлса, улардан бири бепул олиб юрилади, қолганларига эса болалар тарифи бўйича алоҳида жой берилган ҳолда йўл ҳужжати расмийлаштирилади. Беш ёшдан ўн ёшгача бўлган болаларга ҳам алоҳида жой берилган ҳолда болалар тарифи бўйича йўл ҳужжати расмийлаштирилади;

битта тўлиқ йўл ҳужжати ёки болалар тарифи бўйича йўл ҳужжати учун оғирлиги ўттиз олти килограммдан ортиқ бўлмаган қўл юкини ўзи билан бепул олиб юриш. Мазкур оғирликдан ортиқ бўлган қўл юки багаж вагонига топширилиши лозим. Ногиронлиги бўлган шахслар ва аҳолининг имконияти чекланган гуруҳлари жумласидаги йўловчилар ўзи билан қўшимча равишда шахсий фойдаланиш учун мўлжалланган техник ёрдамчи (компенсаторли) воситаларни ва махсус ҳаракатланиш воситаларини бепул олиб юриш ҳуқуқига эга;

Ўзбекистон Республикасининг темир йўл транспортида йўловчиларни, багажни ва юк багажини ташиш қоидаларида белгиланган тартибда ташувчига йўл ҳужжатини (чиптани) қайтариш ва ташувчидан йўл ҳақи ва багажни ташиш учун тўловни (жўнатувчи эса багажни, юк багажини ташиш учун тўловни) қайтариб олиш;

Ўзбекистон Республикасининг темир йўл транспортида йўловчиларни, багажни ва юк багажини ташиш қоидаларида белгиланган тартибда йўл ҳужжатининг (чиптанинг) амал қилиш муддатини узайтириш;

бўш жойлар мавжуд бўлганда ва йўл ҳужжатига (чиптага) ўзгартиришлар киритилганда йўл ҳужжати (чипта) сотиб олинган поезддан аввалроқ кетадиган йўловчи поездида йўлга чиқиш;

белгиланган ҳақ эвазига багажни ташиш учун топшириш;

аввал сотиб олинган йўл ҳужжати (чипта) шикастланган, йўқолган тақдирда, Ўзбекистон Республикасининг темир йўл транспортида йўловчиларни, багажни, юк багажини ташиш қоидаларида белгиланган тартибда ёзма талабнома бўйича ташувчидан (йўл ҳужжатларини (чипталарни) сотиш кассаларидан ёки йўловчи агентликларидан) унинг дубликатини олиш. Аввал қайтарилган йўл ҳужжатларига (чипталарга) доир дубликат берилмайди.

Йўловчи:

йўл ҳужжатини (чиптани) сотиб олишда, поездга чиқишда ва сафар давомида йўл ҳужжатини (чиптани) текширишда шахсни тасдиқловчи ҳужжатни кўрсатиши, бундан шаҳар атрофига қатнайдиган поездлар мустасно;

поездга чиқишда ва сафар давомида сафар якунига қадар йўл ҳужжати (чипта) мавжуд бўлиши;

жамоат тартибига, йўловчи вагонларидан ва йўловчиларни ташиш хизматлари кўрсатиш учун мўлжалланган объектлардан фойдаланиш қоидаларига риоя этиши, шунингдек ташувчининг мол-мулкига эҳтиёткорона муносабатда бўлиши ва сафар давомида ҳам, кутиш жойларида ҳам ёнғин хавфсизлиги қоидаларига риоя этиши шарт.

Йўловчининг зиммасида қонунчиликка ва ташиш шартномасига мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

23-модда. Багажни ва юк багажини ташиш

Ташувчи йўловчидан ёки жўнатувчидан багажни ва юк багажини қабул қилиши ҳамда мазкур операциялар учун очиқ бўлган ҳар қандай темир йўл станциясигача жўнатиши шарт.

Йўловчининг багажи йўл ҳужжати (чипта) бўйича қабул қилинади, жўнатувчининг юк багажи эса йўл ҳужжати (чипта) тақдим этилмаган ҳолда ташиш ҳужжати (юк багажи квитанцияси) бўйича қабул қилинади.

Йўловчининг (жўнатувчининг) багажи, юк багажи багаж вагони мавжуд бўлган энг биринчи поездда жўнатилади. Бунда ташувчи йўловчининг (жўнатувчининг) багажи, юк багажи биринчи навбатда жўнатилишини таъминлаши шарт. Ташиш ҳужжатларида (йўл ҳужжатида, багаж ва юк багажи квитанциясида) кўрсатилган йўналиш бўйича ташилаётган багаж, юк багажи йўловчи кетаётган поездда ёки таркибида багаж вагони мавжуд бўлган энг биринчи поездда жўнатилиши керак.

Йўловчи (жўнатувчи) багажни топширганда унинг қийматини эълон қилишга ҳақли, юк багажини топширганда эса унинг қийматини эълон қилиши шарт.

Ўзининг ўлчамлари, қадоғи ва хусусиятлари бўйича багаж вагонига қийинчиликларсиз юкланиши ва жойлаштирилиши мумкин бўлган ҳамда ташувчининг мол-мулкига ва бошқа йўловчиларнинг (жўнатувчиларнинг) багажига, юк багажига зиён етказа олмайдиган шундай буюмлар ва предметлар багажда, юк багажида ташишга қабул қилинади.

24-модда. Багажни ва юк багажини етказиб бериш муддати

Багажни ва юк багажини етказиб бериш муддати ташиш амалга оширилаётган йўловчи ташиш поездининг белгиланган темир йўл станциясигача ҳаракатланиши вақти билан поездлар ҳаракати жадвалига кўра белгиланади.

Агар багажни, юк багажини ташиш сафар давомида қайта юклаш орқали амалга оширилаётган бўлса, етказиб бериш муддати ҳар бир қайта юклаш учун бир суткага кўпайтирилади.

Багаж, юк багажи йўловчига, олувчига белгиланган станцияда багаж, юк багажи квитанцияси ва олиш ваколати берилган шахснинг шахсини тасдиқловчи ҳужжат тақдим этилганда берилади.

Багажни, юк багажини бериш темир йўл станцияси йўловчи ташиш операциялари учун очиқ бўлган давр ичида амалга оширилади.

25-модда. Темир йўл транспортида почта ва курьерлик жўнатмаларини ташиш

Темир йўл транспортида почта ва курьерлик жўнатмаларини ташиш қонунчиликда белгиланган тартибда почта вагонларида амалга оширилади.

26-модда. Ташувчининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Ташувчи қуйидаги ҳуқуқларга эга:

нарх белгилаш қоидаларига мувофиқ ташиш нархларини эркин белгилаш, бундан тартибга солинадиган тарифлар белгиланган ҳоллар мустасно;

фуқароларнинг ҳаёти ва соғлиғига, ҳаракат хавфсизлигига таҳдид, экология ва санитария нормалари бузилиши ёки бошқа ғайриҳуқуқий ҳаракатлар (ҳаракатсизлик) юзага келишига сабаб бўладиган ҳолатларда ташишни рад этиш.

Ташувчи қонунчиликка ва ташиш шартномасига мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

Ташувчи:

ички ва халқаро қатновлардаги темир йўл транспортида йўловчилар ва юкларни ташишга доир фаолият учун тегишли лицензияга эга бўлиши;

давлат рўйхатидан ўтказилган, ташишларни амалга ошириш учун мўлжалланган ҳаракатдаги таркибга мулк ҳуқуқи асосида ёки бошқа қонуний асосда эга бўлиши;

ташишларни белгиланган тартибда сертификатлаштирилган ҳаракатдаги таркибда амалга ошириши;

ҳаракат ва темир йўл транспортидан фойдаланиш хавфсизлиги талаблари бажарилишини таъминлаши;

йўловчининг хавфсизлигини, унга зарур қулайликлар ва хизмат кўрсатиш шароитлари яратилишини, йўловчи томонидан багаж ҳамда юк багажи топширилган тақдирда эса уларнинг ўз вақтида ташилиши ҳамда бут сақланишини таъминлаши;

ногиронлиги бўлган шахслар ва аҳолининг имконияти чекланган гуруҳлари жумласидаги йўловчиларнинг ҳаракатдаги таркибдан, ахборотдан, шунингдек алоқа воситаларидан фойдаланиш имкониятини таъминлаши, темир йўл орқали ташиш билан боғлиқ бошқа хизматлар кўрсатиш чоғида зарур шарт-шароитлар яратиши;

мажбурий равишда сертификатлаштирилиши лозим бўлган жўнатилаётган юк учун мувофиқлик сертификатининг кўчирма нусхасини юк жўнатувчидан талаб қилиши;

қонунчиликка мувофиқ ўз фуқаролик жавобгарлиги суғурта қилинишини амалга ошириши шарт.

Ташувчининг зиммасида қонунчиликка ва ташиш шартномасига мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

27-модда. Вагонлар (контейнерлар) операторининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Вагонлар (контейнерлар) оператори қуйидаги ҳуқуқларга эга:

ўзига тегишли бўлган вагонларни (контейнерларни) пулли асосда тақдим этиш бўйича хизматларни мазкур вагонлардан (контейнерлардан) фойдаланган ҳолда ташишларни амалга оширишдан манфаатдор бўлган юк жўнатувчига, юкни олувчига, ташувчига, бошқа юридик ёки жисмоний шахсларга тегишли шартномаларга асосан кўрсатиш;

ўз хизматларини кўрсатиш учун нархларни нарх белгилаш қоидаларига мувофиқ эркин белгилаш.

Вагонлар (контейнерлар) оператори қонунчиликка ва вагонлар (контейнерлар) операторининг хизматларини кўрсатиш тўғрисидаги шартномага мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

Вагонлар (контейнерлар) оператори:

ушбу Қонун қоидаларига, шунингдек бошқа қонунчилик ҳужжатларида белгиланган темир йўл транспортидаги хавфсизлик талабларига риоя этиши;

вагонларга (контейнерларга) мулк ҳуқуқи асосида ёки бошқа қонуний асосда эгалик қилиши;

оператор фаолиятини амалга ошириш учун зарур бўлган вагонларни (контейнерларни), бошқа объектларни ўз ҳисобидан лозим даражадаги техник ҳолатда сақлаши;

малакали ходимларга эга бўлиши;

тегишли малака талабларига жавоб берадиган ва кўрсатилган ишга нисбатан тиббий қарши кўрсатмаларга эга бўлмаган шахсларни ишга қўйиши;

ҳарбий ва божхона ташишларини, давлатнинг мудофаа қобилиятини таъминлаш, табиий ва техноген хусусиятли фавқулодда вазиятларнинг, жорий этилган фавқулодда ҳолатнинг оқибатларини бартараф этиш билан боғлиқ ташишларни амалга ошириш мажбурияти юклатилган ташувчиларга устувор тартибда бундай ташишларни бажариш учун зарур бўлган вагонларни (контейнерларни) шартнома асосида тақдим этиши;

Давлат назорати органига ёки унинг ҳудудий бўлинмасига операторнинг вагонларидан (контейнерларидан) фойдаланган ҳолдаги ташишлар чоғида содир бўлган темир йўл транспорти ҳодисалари ва темир йўл транспорти ҳаракат хавфсизлиги ва эксплуатацияси қоидаларини бузиш билан боғлиқ бошқа ҳодисалар, уларнинг юзага келиш сабаблари ва кўрилган чоралар тўғрисида ахборот тақдим этиши шарт.

Вагонлар (контейнерлар) операторлари ташувчилар ва (ёки) инфратузилма оператори билан ҳамкорлик қилади, шу жумладан ташиш жараёнини амалга ошириш чоғида шартномалар асосида ҳамкорлик қилади.

4-боб. Темир йўл транспорти тарифлари. Молиявий ва хўжалик фаолияти

28-модда. Темир йўл транспортида ташиш тарифлари

Умумий фойдаланишдаги темир йўл транспортида қуйидаги ташиш тарифлари турлари қўлланилади:

юкларни ташиш тарифлари;

йўловчиларни ташиш тарифлари;

багаж ва юк багажини ташиш тарифлари;

почта ва курьерлик жўнатмаларини ташиш тарифлари.

Умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти ташиш тарифлари ички қатновларда ташиш тарифларига ва халқаро қатновларда ташиш тарифларига бўлинади.

Темир йўл транспортида ташиш тарифлари турларининг таркибий қисмлари қуйидагилардан иборат:

умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти инфратузилмаси хизматлари;

тортиш локомотиви хизматлари;

вагон харажатларини қоплаш қисми.

Халқаро қатновда (шу жумладан транзит ташувлар) умумий фойдаланишдаги темир йўл транспортида ташиш тарифлари Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномаларига мувофиқ белгиланади.

Ушбу Қонунга мувофиқ тартибга солинмайдиган темир йўл транспорти тарифлари, йиғимлари ва тўловлари шартнома асосида белгиланади ва рақобат тўғрисидаги қонунчиликка мувофиқ назорат қилинади.

Ваколатли ташкилот умумий фойдаланишдаги темир йўл транспортида қўлланиладиган ташиш тарифларининг турлари бўйича маълумотларни ва уларнинг ўзгариш динамикасини юклар, ҳаракатдаги таркиб турлари кесимида оммавий ахборот воситаларида доимий равишда эълон қилинишини таъминлайди.

29-модда. Умумий фойдаланишдаги темир йўл транспортида давлат томонидан тартибга солинадиган ташиш тарифлари

Қуйидагилар учун белгиланган ташиш тарифлари давлат томонидан тартибга солинадиган тарифлардир:

ички қатновларда умумий фойдаланишдаги темир йўл транспортининг инфратузилмаси хизматларини кўрсатиш;

ички қатновларда умумий фойдаланишдаги темир йўлларда локомотив тортиш хизматларини кўрсатиш;

йўловчиларни ички қатновларда ташиш, бундан йўловчиларни юқори тезликдаги ва тезюрар поездларда ташиш мустасно.

Давлат томонидан тартибга солинадиган ташиш тарифлари Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ваколат берган коллегиал орган томонидан белгиланади.

Давлат томонидан тартибга солинадиган ташиш тарифлари қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда шакллантирилади:

иқтисодий жиҳатдан асосланганликни (таннарх, фаолиятнинг зарар кўрилмаслигини таъминлайдиган зарур фойдани, шунингдек ваколатли ташкилотни сақлаш, умумий фойдаланишдаги темир йўл транспортини ривожлантириш ва модернизация қилиш харажатларини);

шаффофлик ва прогноз қилишни;

темир йўлда ташишлар соҳасида рақобатдош муҳит ривожлантирилишини таъминлашни;

давлат томонидан тартибга солинадиган ташиш тарифлари бўйича хизматлар кўрсатувчи субъектларни ҳаракат хавфсизлиги таъминланишига ва хизматлар сифати яхшиланишига зарар етказмаган ҳолда харажатларни мақбуллаштиришга рағбатлантиришни.

30-модда. Ташувчининг зарарлари ўрнини қоплаш

Давлат томонидан тартибга солинадиган тарифлар бўйича йўловчиларни ташишдан кўрилган зарарнинг ўрни тўлиқ ҳажмда Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан қопланади.

Ички қатновларда темир йўл транспортида юкларни ташиш тарифларига чегирмалар берилмайди.

Халқаро қатновларда умумий фойдаланишдаги темир йўл транспортида юкларни ташиш тарифларига чегирмалар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномаларига мувофиқ белгиланади.

Ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган зарарларнинг ўрнини Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан қоплаш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

31-модда. Темир йўл транспортида молиявий-хўжалик фаолияти

Умумий фойдаланишдаги темир йўл транспортида молиявий-хўжалик фаолияти ўз хўжалик фаолияти даромадлари ҳисобидан, йўловчиларни ички қатновларда ташиш (бундан йўловчиларни юқори тезликдаги ва тезюрар поездларда ташиш мустасно) билан боғлиқ зарарларнинг ўрнини қоплаш қисмида Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағлари, шунингдек қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан амалга оширилади.

Умумий фойдаланишдаги темир йўл транспортини ривожлантириш вазифаларини ҳал қилиш учун ваколатли ташкилот томонидан марказлаштирилган суғурта ва захира жамғармалари ташкил этилиши мумкин.

Юк жўнатувчиларнинг (жўнатувчиларнинг) ва юкни олувчиларнинг (олувчиларнинг), экспедиторларнинг юкларни ва юк багажини ташиганлик, юк операциялари, транспорт-экспедиторлик хизматлари ва ҳаракатдаги таркибдан фойдаланганлик учун умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти корхоналари, ташувчилар, инфратузилма оператори билан ҳисоб-китоблари, шунингдек шартнома мажбуриятларини бажармаганлик ва умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти корхоналарига, ташувчиларга, инфратузилма операторига етказилган зарар учун неустойкалар тўлаш қонунчиликда белгиланган тартибда амалга оширилади.

Шаҳар атрофидаги йўловчиларни ташишни молиялаштириш маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари томонидан маҳаллий бюджет маблағлари ҳисобидан ёхуд манфаатдор юридик ёки жисмоний шахслар томонидан амалга оширилиши мумкин.

Ташувчилар, вагонлар (контейнерлар) ва инфратузилма операторлари фаолиятининг давлат улуши бўйича, шунингдек вокзаллар хўжалик фаолиятидан Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджетига тўланадиган дивидендлар, темир йўл транспорти объектларини ривожлантиришга йўналтириш шарти билан уларнинг ўз ихтиёрида қолдирилади. Бундан концессия шартномаси ёки давлат-хусусий шериклик тўғрисидаги келишув асосида амалга ошириладиган лойиҳалар мустасно.

32-модда. Темир йўл транспортига инвестициялар

Давлат темир йўл транспортини ривожлантиришга инвестицияларни жалб қилиш учун шарт-шароитлар яратади.

Умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти объектларини қуриш, янгилаш, реконструкция қилиш ва модернизация қилиш ваколатли ташкилотнинг, инфратузилма операторининг ўз маблағлари ҳисобидан, жумладан давлат улуши ҳисобига Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджетига тўланадиган дивидендлар тарзидаги маблағлар, чет эл ҳукумат молия ташкилотларининг ва халқаро молия институтларининг давлат кафолати остида жалб қилинадиган маблағлари ва Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети ҳисобидан, шунингдек давлат-хусусий шериклик тўғрисидаги келишувлар, юридик ва жисмоний шахсларнинг маблағлари ҳамда қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар асосида амалга оширилади.

Умумий фойдаланишда бўлмаган темир йўлларни, тўхташ пунктларини, юк саройларини ва умумий фойдаланишдаги темир йўл транспортининг бошқа объектларини қуриш манфаатдор юридик ва жисмоний шахсларнинг ташаббусига кўра ҳамда уларнинг маблағлари, шунингдек қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан белгиланган тартибда амалга оширилади.

Темир йўл транспорти объектларини қуриш, янгилаш, реконструкция қилиш ва модернизация қилиш учун ажратилган Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағларидан темир йўл транспорти фаолияти билан боғлиқ бўлмаган ҳар қандай бошқа фаолиятни молиялаштириш учун фойдаланишга йўл қўйилмайди.

33-модда. Темир йўл транспортида давлат-хусусий шериклик

Темир йўл транспорти объектлари ва темир йўл транспорти эҳтиёжлари учун ажратилган ер участкалари давлат-хусусий шериклик шартномалари асосида қуриш, модернизация қилиш ва бошқариш учун хусусий шерикка топширилиши мумкин.

Темир йўл транспорти объектлари ва темир йўл транспорти эҳтиёжлари учун ажратилган ер участкалари концессия шартномаси ёки давлат-хусусий шериклик келишувлари амал қиладиган муддатга ижара, эгалик қилиш ва фойдаланиш ҳуқуқлари асосида хусусий шерикка топширилади.

Темир йўл транспорти объектларини ва темир йўл транспорти эҳтиёжлари учун ажратилган ер участкаларини топшириш тартиби «Давлат-хусусий шериклик тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни билан белгиланади.

5-боб. Темир йўл транспортида меҳнатга оид муносабатларни тартибга солишнинг ўзига хос хусусиятлари ва ходимлар интизоми. Темир йўл транспортида ҳисоблаш-ҳисобот вақти

34-модда. Темир йўл транспорти ходимларининг меҳнатга оид муносабатлари

Темир йўл транспорти ходимларининг меҳнатга оид муносабатлари меҳнат тўғрисидаги қонунчилик билан тартибга солинади.

Иши бевосита поездлар ҳаракати билан боғлиқ бўлган темир йўл транспорти айрим тоифадаги ходимларининг иш вақти режими, дам олиш режими ва бошқа меҳнат шароитлари хусусиятлари Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги томонидан Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги билан келишилган ҳолда тасдиқланади.

Умумий фойдаланишда бўлган темир йўл транспорти ва умумий фойдаланишда бўлмаган темир йўл транспорти эгалари, ташувчилар иши поездлар ҳаракати билан боғлиқ бўлган ва меҳнат шароити ноқулай ишларда банд бўлган ходимлар дастлабки тарзда ва даврий тиббий кўриклардан ўтказилишини ташкил этади. Бундай лавозимлар ва ишлар рўйхати, шунингдек тиббий кўрикларни ўтказиш тартиби Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан белгиланади.

35-модда. Темир йўл транспорти ходимлари ишининг сайёр хусусияти билан боғлиқ кафолатлар, компенсациялар ва уларга бериладиган имтиёзлар

Меҳнати сайёр хусусиятли бўлган темир йўл транспорти ходимларига бериладиган кафолатлар ва компенсациялар меҳнат тўғрисидаги қонунчиликка, жамоа келишувларига ёки жамоа шартномасига мувофиқ белгиланади.

Темир йўл транспорти ҳарбийлаштирилган қўриқлаш бўлинмаларининг ходимлари хизмат вазифаларини бажаришда қонунчиликда белгиланган ҳуқуқий ва ижтимоий ҳимоя кафолатларига эга.

Темир йўл транспорти ходимлари жамоа шартномалари ёки тармоқ жамоа келишуви билан белгиланадиган тартибда ва шартларда темир йўл транспортида ҳар йилги бепул юриш ҳуқуқидан фойдаланади.

Меҳнатда майиб бўлиш ёки касб касаллиги оқибатида бошқа ишга ўтказилган ёхуд меҳнатда майиб бўлиш, касб касаллиги ёки ходимнинг айби бўлмаган сабабга кўра, соғлиғига бошқача тарзда шикаст етиши муносабати билан ногиронлик пенсиясига чиққан темир йўл транспорти ходимлари учун темир йўл транспортида ҳар йилги бепул юриш ҳуқуқи ва қонунчиликда белгиланган бошқа имтиёзлар сақланиб қолади.

Ушбу модданинг учинчи , тўртинчи қисмларида белгиланган имтиёзлар умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти корхоналарининг, ташувчиларнинг маблағлари ҳисобидан таъминланади.

36-модда. Темир йўл транспортида интизом

Темир йўл транспорти ходимларининг интизоми Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланадиган темир йўл транспорти ходимларининг интизоми тўғрисидаги низом билан тартибга солинади.

Темир йўл транспортида жамоа меҳнат низоларини ҳал қилиш воситаси сифатида ишни тўхтатишга йўл қўйилмайди.

37-модда. Темир йўл транспортида ҳисоблаш-ҳисобот вақти

Ташишларда бевосита иштирок этувчи темир йўл транспорти корхоналарида ташиш жараёнини марказлаштирилган ҳолда узлуксиз бошқаришни таъминлаш мақсадида, уларнинг жойлашган еридан қатъи назар, мамлакатда амал қилувчи ягона ҳисоблаш-ҳисобот вақти — Тошкент вақти белгиланади.

6-боб. Темир йўл транспорти ҳаракати ва ундан фойдаланиш хавфсизлигини таъминлаш

38-модда. Ҳаракат хавфсизлигини таъминлаш, темир йўл транспорти ва бошқа техника воситаларидан фойдаланиш

Умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти корхоналари, ташувчилар йўловчилар ҳаёти ва соғлиғи учун хавфсиз қатнов, багаж, юк багажи, юклар, почта ва курьерлик жўнатмаларини ташиш шарт-шароитларини, поездлар ва темир йўл транспорти бошқа воситаларининг ҳаракат хавфсизлигини, шу жумладан манёвр ишлари чоғидаги, ташиш жараёни билан боғлиқ транспорт ва бошқа техника воситаларидан фойдаланиш чоғидаги хавфсизликни, шунингдек темир йўл транспорти ходимларининг меҳнати ва атроф табиий муҳит муҳофаза қилинишини таъминлайди.

Темир йўл транспортида поездлар ҳаракати хавфсизлигини таъминлашни назорат қилувчи махсус таркибий бўлинмалар, шунингдек темир йўл транспортида ҳодисалар оқибатларини тугатувчи авария-тиклаш бўлинмалари ташкил этилиши мумкин. Ушбу бўлинмалар тўғрисидаги низом тегишли юридик шахс томонидан давлат назорати органи билан келишилган ҳолда тасдиқланади.

Темир йўл транспортида ҳаракат ва ташишлар хавфсизлиги талабларининг бузилиши билан боғлиқ ҳодисаларни таснифлаш, хизмат текширувини ўтказиш ва ҳисобга олиш тартиби Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги томонидан белгиланади.

39-модда. Темир йўлда ташиш хавфсизлигини таъминлашга қаратилган давлат назорати

Темир йўлда ташиш хавфсизлигини таъминлашга қаратилган давлат назорати ва бошқа чоралар ички ишлар органлари, Давлат хавфсизлик хизмати ҳамда давлат назорати органи томонидан уларнинг ваколатлари доирасида амалга оширилади.

40-модда. Умумий фойдаланишда бўлмаган темир йўлларни қуриш ва улардан фойдаланиш

Умумий фойдаланишда бўлмаган темир йўлларни қуриш ва умумий фойдаланишдаги темир йўлларга туташтириш, уларни фойдаланиш учун очиш, шунингдек умумий фойдаланишда бўлмаган темир йўл транспортининг ҳаракатдаги таркибини умумий фойдаланишдаги темир йўлларга чиқариш Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланадиган тартибда амалга оширилади.

Умумий фойдаланишда бўлмаган темир йўллардан фойдаланиш тартиби норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар, техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар, шунингдек шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари билан белгиланади. Умумий фойдаланишда бўлмаган темир йўлларнинг мулкдорлари ва умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти корхоналари ва (ёки) инфратузилма оператори, ташувчи ўртасидаги муносабатлар шартнома билан белгиланади.

41-модда Умумий фойдаланишда бўлмаган темир йўллар хизматлари

Умумий фойдаланишда бўлмаган темир йўллар эгалари (бундан буён матнда шохобча йўл эгалари деб юритилади) умумий фойдаланишда бўлмаган темир йўллар хизматларини кўрсатиш шартномаси асосида ташиш жараёни иштирокчиларига ҳаракатдаги таркибни ўтказиш, тўхтаб туришини таъминлаш, вагонлар, контейнерларни бериш ва қайтариб олиш, юкларни қабул қилиш, ортиш (тушириш), бериш, манёвр ишлари ва бошқа операциялар учун умумий фойдаланишда бўлмаган темир йўллар хизматларини кўрсатишга ҳақлидир.

Умумий фойдаланишда бўлмаган темир йўллар хизматларини кўрсатганлик учун шохобча йўл эгалари ҳақ олади. Умумий фойдаланишда бўлмаган темир йўллар хизматларидан фойдаланганлик учун тўлов рақобат тўғрисидаги қонунчилик билан тартибга солинади.

Умумий фойдаланишда бўлмаган темир йўлларнинг ҳаракатдаги таркибни бир йўлдан бошқасига ўтказиш учун мўлжалланган иншоотлари, қурилмалари ва элементларидан фойдаланганлик учун алоҳида ҳақ олиш тақиқланади.

Шохобча йўл эгалари ташиш жараёни иштирокчилари учун умумий фойдаланишда бўлмаган темир йўллар хизматларидан фойдаланишда тенг ҳуқуқни таъминлаши шарт.

Шохобча йўл эгалари рақобатдош умумий фойдаланишда бўлмаган темир йўл мавжуд бўлмаганда ташиш жараёни иштирокчиларига умумий фойдаланишда бўлмаган темир йўл хизматлари кўрсатилишини тўхтатишга олиб келадиган ҳаракатларга (ҳаракатсизликка) йўл қўймаслиги шарт, бундан қонунчиликда назарда тутилган ҳоллар мустасно.

Шохобча йўл эгаси шартномалар бўйича, шу жумладан контрагент билан тузилган шартномалар бўйича мажбуриятларни бажармаганлиги ёки лозим даражада бажармаганлиги учун тўлиқ мулкий жавобгарликни ўз зиммасига олади.

Умумий фойдаланишда бўлмаган темир йўлларда хизмат вазифаларини бажараётган ходимлар манёвр ишларини ташкил этиш масалалари бўйича инфратузилма операторининг фармойишларини бажариши шарт.

42-модда. Темир йўл транспорти ҳаракати ва ундан фойдаланиш хавфсизлигига доир асосий талаблар

Темир йўл транспортининг инфратузилма объектларига нисбатан хавфсизликка доир мажбурий талаблар, уларни назорат қилиш усуллари, шунингдек уларнинг мувофиқлигини баҳолаш шакли қонунчилик ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар билан белгиланади.

Темир йўл транспортида йўловчилар ва юкларни ташиш бўйича хизматлар кўрсатиш лицензияланадиган фаолият туридир.

Темир йўл станциялари, вокзаллар ва темир йўл транспортининг ташиш жараёни билан боғлиқ бошқа бўлинмалари ҳудудлари, поездлар ҳаракати амалга ошириладиган ҳамда манёвр ва юк ортиш-юк тушириш ишлари бажариладиган йўловчи платформалари ва темир йўллар ўта хавфли зоналар ҳисобланади ва зарурат бўлганда атрофи ўраб қўйилади ҳамда назорат қилиш техника воситалари билан жиҳозланади. Ўта хавфли зоналарда фуқароларнинг бўлиши ва объектларнинг жойлаштирилиши, бундай зоналарда ишларнинг бажарилиши, темир йўллар орқали транспортда ва пиёда кесиб ўтиш қоидалари Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланади.

Ҳаракатдаги таркиб, шу жумладан ҳаракатдаги махсус таркиб ва контейнерлар, темир йўлларнинг ер устки қурилмалари қисмлари ҳамда бошқа техника воситалари ва механизмлар, шунингдек темир йўл транспортида кўрсатиладиган хизматлар темир йўл транспортининг авариясиз ишлашини, ҳаракат хавфсизлигини, меҳнатни муҳофаза қилиш ва экологик хавфсизлик талабларини тартибга солувчи қонунчилик ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар талабларига мувофиқ бўлиши керак.

Ҳаракатдаги таркиб ва темир йўл транспорти инфратузилмаси объектлари қонунчиликда белгиланган тартибда давлат рўйхатидан ўтказилиши керак. Рўйхатдан ўтказилмаган ҳаракатдаги таркибдан ва темир йўл транспорти инфратузилмаси объектларидан фойдаланишга йўл қўйилмайди.

Ҳаракатдаги таркибни бошқариш ҳуқуқи тегишли малакага эга бўлган ҳамда белгиланган тартибда тиббий текширувдан ўтган жисмоний шахсларга берилади.

Ҳаракатдаги таркибни бошқариш ҳуқуқини бериш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

Темир йўл транспорти фаолиятида фойдаланиладиган техника воситалари ва механизмларни, шунингдек кўрсатиладиган хизматларни сертификатлаштириш қонунчиликда белгиланган тартибда амалга оширилади.

Ҳудудида хавфли юкларни ишлаб чиқариш, сақлаш, ортиш, ташиш ва тушириш ишлари амалга ошириладиган объектлар умумий фойдаланишдаги темир йўллардан ва иншоотлардан уларнинг хавфсиз ишлашини таъминлайдиган масофада узоқлаштирилган бўлиши керак. Умумий фойдаланишдаги йўлларнинг қувурлар, алоқа, электр узатиш тармоқлари ҳамда бошқа иншоотлар билан кесишган жойларида мазкур объектлардан умумий фойдаланишдаги темир йўллар ва иншоотларгача бўлган энг кам масофа, шунингдек темир йўллар билан кесишиш ҳамда яқинлашиш жойларида бундай объектларни қуриш ва сақлаш нормалари тегишли давлат органи ҳамда Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги билан келишилган ҳолда қабул қилинадиган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларда ва техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларда белгиланади.

Умумий фойдаланишдаги темир йўлларни кесиб ўтувчи ёки бевосита уларнинг яқинида жойлашган газ, нефть қувурлари ва бошқа иншоотларни қуриш ҳамда улардан фойдаланиш чоғида белгиланган нормативларни таъминлаш, шунингдек мазкур иншоотлардан фойдаланиш хавфсизлиги учун уларнинг эгалари жавобгар бўлади. Мазкур иншоотларнинг эгалари ҳаракат хавфсизлигига таҳдид солувчи авария ҳолатлари юзага келганлиги ҳақида умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти корхоналарини, Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлиги ва Транспорт вазирлиги бўлинмаларини ўз вақтида хабардор қилиши шарт.

Темир йўл транспортида умумий фойдаланишдаги ва умумий фойдаланишда бўлмаган йўллар орқали ташилаётган хавфли ҳамда махсус юкларнинг эгалари, бундай юкларни жўнатувчилар ва олувчилар уларнинг ташилиши, ортилиши ва туширилиши хавфсизлигини авария вазиятларини ва авария оқибатларини тугатиш учун зарур бўлган воситалар ва ҳаракатчан бўлинмаларни жалб этган ҳолда ҳамда бу юкларни ташиш чоғида авария ҳолатлари юзага келган тақдирда кафолатлаши керак.

Умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти корхоналари, ташувчилар хавфли ва махсус юкларни ташиш хавфсизлигини таъминлаши ҳамда ушбу юкларни ташиш чоғида авария ҳоллари юзага келган тақдирда, уларнинг оқибатларини тугатишда иштирок этиши шарт.

Темир йўлларнинг автомобиль йўллари билан кесишган жойлари (темир йўл кесишуви жойлари) темир йўл транспортидан техник фойдаланиш қоидалари ҳамда шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари билан белгиланади.

Темир йўл кесишуви жойларидан фойдаланиш, уларни очиш ва ёпиш қоидалари Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги томонидан тасдиқланади.

Темир йўл транспорти ва ташиш жараёни билан боғлиқ бошқа техника воситаларининг ҳаракат хавфсизлиги ҳамда улардан фойдаланиш қоидаларини бузганликда айбдор шахслар қонунчиликка мувофиқ жавобгар бўлади.

43-модда. Темир йўл транспортида юклар ва объектларни қўриқлаш

Йўл давомида ва темир йўл станцияларида юкларни, темир йўл транспорти объектларини қўриқлаш, шунингдек умумий фойдаланишдаги темир йўл транспортида ёнғиннинг олдини олишга қаратилган ишларни ўтказиш, ёнғинга қарши назорат ва ёнғинларни бартараф этиш умумий фойдаланишдаги темир йўл транспортининг идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш бўлинмалари томонидан амалга оширилади (бундан ҳарбий ташишлар ва давлатнинг мудофаа қобилиятини таъминлаш, фавқулодда вазиятларнинг, жорий этилган фавқулодда ҳолатнинг оқибатларини бартараф этиш билан боғлиқ ташишлар мустасно).

Умумий фойдаланишдаги темир йўл транспортининг идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш бўлинмалари тўғрисидаги низом ваколатли ташкилот томонидан қонунчиликда белгиланган тартибда тасдиқланади. Қўриқланиши ва кузатиб борилиши лозим бўлган юклар рўйхати, бу юкларни қўриқлаш ва кузатиб бориш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланади.

Кузатиб бориш талаб этиладиган юкларни умумий фойдаланишдаги темир йўл транспортининг идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш гуруҳлари Ўзбекистон Республикаси доирасида кузатиб боради. Ўзбекистон Республикаси чегараларини кесиб ўтиш чоғида кузатиб бориладиган юкларни топшириш тартиби ва жойи Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномаларида белгиланади.

Темир йўл транспортининг энг муҳим объектларини ва махсус юкларни қўриқлаш умумий фойдаланишдаги темир йўл транспортининг идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш бўлинмалари, ички ишлар органларининг транспортда хавфсизликни таъминлаш бўлинмалари ва республика ижро этувчи ҳокимият органларининг бошқа ваколатли бўлинмалари томонидан амалга оширилади. Бундай объектлар ва юклар рўйхатлари қонунчилик ҳужжатлари билан тасдиқланади.

Юкларнинг айрим турларини, шу жумладан қимматбаҳо, тез бузиладиган ҳамда бошқа юкларни қўриқлаш ва кузатиб бориш бутун йўл давомида юк жўнатувчининг ёки юкни олувчининг кузатувчилари томонидан амалга оширилиши мумкин. Бундай юкларни қўриқлаш ва кузатиб бориш тартиби юк жўнатувчилар (юкни олувчилар) томонидан ваколатли ташкилот билан келишилган ҳолда белгиланади.

Зарур бўлганда ваколатли ташкилот юк жўнатувчилардан (юкни олувчилардан) авария вазиятлари ва бошқа фавқулодда ҳолатлар ҳамда вазиятларнинг юзага келиши хавфини, шунингдек уларнинг юкларини ташиш чоғидаги эҳтимол тутилган зарарларни камайтирадиган қўшимча чоралар кўрилишини талаб қилишга ҳақлидир.

44-модда. Фавқулодда ҳолатлар ва вазиятларда темир йўл транспортининг ишлаши

Умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти корхоналари, ташувчилар темир йўл транспортида ҳаракат ва ташишлар хавфсизлиги талаблари бузилиши билан боғлиқ ҳодисалар, табиий офатлар (шамол ҳосил қилган тупроқ-қум босишлари, тошқинлар, ёнғинлар) ва темир йўл транспорти ишининг бузилишига олиб келган бошқа фавқулодда вазиятлар оқибатларини бартараф этиш учун шошилинч чора-тадбирлар кўради.

Давлат ҳокимияти органлари одамлар ҳаёти ва соғлиғига, атроф табиий муҳитга, ҳаракат хавфсизлигига ҳамда юкларнинг сақланишига таҳдид солувчи темир йўл транспортида ҳаракат ва ташишлар хавфсизлиги талаблари бузилиши билан боғлиқ ҳодисалар, табиий офатлар ҳамда бошқа фавқулодда ҳолатлар ва вазиятларнинг оқибатларини тугатишда умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти корхоналарига, ташувчиларга ёрдам кўрсатади.

Агар енгиб бўлмас куч таъсирида, ҳарбий ҳаракатлар, қамал, эпидемиялар ва бошқа фавқулодда вазиятлар, фавқулодда ҳолат жорий этилиши натижасида багажни, юк багажини ва юкларни белгиланган манзилга етказиш ёки тегишли юкни олувчига (олувчига) топшириш имкониятидан маҳрум этадиган тўсиқлар вужудга келган бўлса, худди шунингдек ушбу сабабларга кўра багаж, юк багажи, юклар, почта ва курьерлик жўнатмаларини сақлашнинг энг охирги муддатлари ўтиб кетса, мазкур ташувчи қонунчиликда белгиланган тартибда багаж, юк багажи, юклар, почта ва курьерлик жўнатмаларини юк жўнатувчининг (жўнатувчининг) ёки юкни олувчининг (олувчининг) топшириғига биноан, шунингдек мазкур топшириқ белгиланган муддатда олинмаган тақдирда эса багаж, юк багажи, юклар, почта ва курьерлик жўнатмаларини топширишга (реализация қилишга) ёки бунинг имкони бўлмаган тақдирда юк жўнатувчининг (жўнатувчининг) ўзига қайтариб юборишга ҳақлидир. Бунда топширилган (реализация қилинган) багаж, юк багажи, юклар, почта ва курьерлик жўнатмалари учун ташувчи томонидан олинган сумма ушбу ташувчига тегишли бўлган суммалар чегириб қолинган ҳолда, қиймат ҳақи тўланган тақдирда ташиш ҳужжатларида кўрсатилган юкни олувчининг (олувчининг) ҳисобига, бошқа барча ҳолларда эса юк жўнатувчининг (жўнатувчининг) ҳисобига ўтказилади.

Ҳужжатлари бўлмаган багаж, юк багажи, юклар, почта ва курьерлик жўнатмаларини реализация қилишдан ташувчи томонидан олинган маблағлар ушбу ташувчи фойдасига ўтказилади ҳамда ундан белгиланган манзилига етиб келмаган багаж, юк багажи, юклар, почта ва курьерлик жўнатмалари учун ташувчи томонидан юк жўнатувчига (жўнатувчига) ёки юкни олувчига (олувчига) тўланган маблағларнинг ўрнини қоплаш учун фойдаланилади.

Ушбу модданинг учинчи қисмида кўрсатилган сумма юкни олувчи (олувчи) ёки юк жўнатувчи (жўнатувчи) томонидан талаб қилиб олинмаган тақдирда, даъво муддати тугаганидан сўнг маблағлар Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджетига ўтказилади.

45-модда. Темир йўл транспортида сафарбарлик тайёргарлиги ва фуқаролар муҳофазаси

Темир йўл транспортида сафарбарлик тайёргарлиги ва фуқаролар муҳофазасига раҳбарлик қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ амалга оширилади.

Темир йўл транспортида сафарбарлик тайёргарлиги ва фуқаролар муҳофазаси бўйича тадбирларни молиялаштириш Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағлари ва қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан амалга оширилади.

46-модда. Ихтиёрий ва мажбурий суғурта

Темир йўл транспортининг иши сайёр хусусиятга эга бўлган ходимлари, шунингдек ўз лавозим вазифаларини ҳаёт учун хавфли шароитларда бажарувчи ходимлар ва идоравий ҳарбийлаштирилган қўриқлаш бўлинмаларининг ходимлари ўз хизмат вазифаларини бажариши даврида мажбурий шахсий суғурта қилиниши керак.

Темир йўл транспорти ходимларининг айрим тоифаларини мажбурий шахсий суғурта қилиш тартиби ва шартлари қонунчилик билан белгиланади.

Темир йўл транспортида йўловчилар ихтиёрий шахсий суғурта қилиниши, шунингдек багаж, юк багажи, юк, почта ва курьерлик жўнатмалари ихтиёрий суғурта қилиниши мумкин.

Ташувчининг фуқаролик жавобгарлигини мажбурий суғурта қилиш ташувчи томонидан амалга оширилади.

7-боб. Умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти корхоналарининг, ташувчиларнинг, юк жўнатувчининг (жўнатувчининг), юкни олувчининг (олувчининг), йўловчининг, бошқа юридик ва жисмоний шахсларнинг ташишдан келиб чиқадиган мажбуриятлари бўйича жавобгарлиги. Талаблар ва даъволарни кўриб чиқиш

47-модда. Умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти корхоналарининг, ташувчиларнинг жавобгарлиги

Умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти корхоналари, ташувчилар йўл ҳақини ҳамда багаж, юк багажи, юк, почта ва курьерлик жўнатмаларининг ташиш ҳақини тўлаган ва йўл ҳужжатларини тўғри расмийлаштирган йўловчига ва юк жўнатувчига (жўнатувчига), агар ушбу Қонунда ёки бошқа қонунчилик ҳужжатларида бошқача тартиб назарда тутилмаган бўлса, ташишни рад этишга ҳақли эмас.

Умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти корхоналари, ташувчилар йўловчининг ёки темир йўл транспорти хизматларидан фойдаланувчи бошқа шахснинг, худди шунингдек темир йўл транспорти фаолияти натижасида жабрланган шахснинг ҳаёти ва соғлиғига етказилган зарар учун қонунчиликда белгиланган тартибда жавобгар бўлади.

Умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти корхоналари, ташувчилар юкларни ташиш чоғида юкларни ташиш учун олинган буюртманомаларни бажармаганлик, вагонларни умумий фойдаланишда бўлмаган темир йўлларга келтириб бермаганлик ва уларни умумий фойдаланишда бўлмаган темир йўллардан олиб кетишни кечиктирганлик, юкларни юк жўнатувчилар ва юкни олувчиларга тегишли бўлган ёки улар томонидан ижарага олинган вагонлар ва контейнерларни ўзбошимчалик билан эгаллаганлик, бу вагонлар ва контейнерларга шикаст етказганлик ёки уларни йўқотганлик учун қонунчиликда белгиланган тартибда неустойка тўлаш тарзида жавобгар бўлади.

Умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти корхоналари, ташувчилар юкларни ташишда юкни етказиб бериш муддатларини бузганлик учун мулкий жавобгарлик билан бир қаторда ташилаётган юкнинг сақланишини таъминламаганлик учун ҳам қонунчиликда белгиланган тартибда ва миқдорларда мулкий жавобгар бўлади.

Умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти корхоналари, ташувчилар йўловчилар, багаж, юк багажи, юк, почта ва курьерлик жўнатмаларини ташиш бўйича мажбуриятларни бажармаганлик ёки лозим даражада бажармаганлик учун қонунчиликда белгиланган тартибда ва миқдорларда жавобгар бўлади.

Умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти корхоналари, ташувчилар атроф табиий муҳитга етказилган зарар учун ҳамда темир йўл транспорти эҳтиёжлари учун ажратилган ерларни лозим даражада сақламаганлик ва улардан фойдаланмаганлик учун қонунчиликка мувофиқ жавобгар бўлади.

48-модда. Юк жўнатувчиларнинг (жўнатувчиларнинг), юкни олувчиларнинг (олувчиларнинг), йўловчиларнинг, бошқа юридик ва жисмоний шахсларнинг умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти корхоналари, ташувчилар олдидаги жавобгарлиги

Юк жўнатувчилар (жўнатувчилар) ва юкни олувчилар (олувчилар) қуйидагилар учун қонунчиликда белгиланган миқдорларда неустойка тўлаш тарзида жавобгар бўлади:

ташишлар ҳақини ўз вақтида тўламаганлик учун;

юкларни тақдим этмаганлик учун, юк ташишга берилган вагонлардан, контейнерлардан фойдаланмаганлик ёки буюртманомада кўрсатилган вагонларни, контейнерларни рад этганлик учун;

умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти корхоналарига, ташувчиларга қарашли вагонлар ва контейнерлардан рухсатсиз фойдаланганлик учун;

вагонлар ва контейнерларни юкни ортиш, тушириш ёки қайта юклаш пайтида белгиланган технология нормаларидан ортиқча кечиктирганлик (бекор ушлаб турганлик) учун, шунингдек уларни юкни ортиш, тушириш, қайта юклаш учун етказиб бериш пайтида куттириб қўйиш орқали ёки юк жўнатувчига (жўнатувчига) боғлиқ бўлган бошқа сабабларга кўра кечиктирганлик (бекор ушлаб турганлик) учун;

маҳсулотларни экспортга етказиб бериш бўйича божхона, чегара органлари ёки бошқа давлат органлари томонидан белгиланган талабларни вагонлар ва контейнерларнинг кечиктирилганлигига сабаб бўлган тарзда бузганлик учун;

вагонларга, контейнерларга кўтарадиган юкидан ва юк ташиш шартномасида кўрсатилган вазндан ортиқча юк ортганлик учун;

вагонлар ва контейнерларни юклар туширилганидан кейин тозаламаганлик учун;

умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти корхоналари, ташувчилар томонидан берилган вагонлар ёки контейнерларга, чиқариб олинадиган ташиш мосламалари ва ўраш-жойлаш воситаларига шикаст етказганлик ёки уларни йўқотганлик учун;

ташиш тақиқланган юкни тақдим этганлик ёки ташиш чоғида ўта эҳтиёткорлик чоралари кўришни талаб этувчи юкни унинг номи ёки хоссаларини нотўғри кўрсатиб тақдим этганлик учун.

Йўловчилар, бошқа юридик ва жисмоний шахслар темир йўл транспорти воситаларидан фойдаланиш, ҳаракат хавфсизлиги, ёнғин хавфсизлиги қоидаларини, темир йўл транспортидаги санитария-гигиена ва санитария-эпидемияга қарши қоидаларни бузганлик, қурилмаларга, ҳаракатдаги таркибга ва уларнинг ички жиҳозларига шикаст етказганлик учун қонунчиликка мувофиқ жавобгар бўлади.

Темир йўл транспортига унинг коммуникацияларини қасддан тўсиб (узиб) қўйиш ёки темир йўл транспортининг монеликсиз ва хавфсиз ишлашига халал берувчи қонунга хилоф бошқа хатти-ҳаракатлар натижасида етказилган зарарнинг ўрни умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти корхоналарига, ташувчиларга айбдор юридик ва жисмоний шахслар томонидан қонунчиликда белгиланган тартибда қопланади.

49-модда. Талаблар ва даъволарни кўриб чиқиш

Йўловчилар, багаж, юк багажи, юклар, почта ва курьерлик жўнатмаларини ташиш бўйича мажбуриятлар бузилган тақдирда, йўловчилар, юк жўнатувчилар (жўнатувчилар) ва юкни олувчилар (олувчилар) тегишли умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти корхоналарига, ташувчига қонунчиликда белгиланган тартибда ҳамда муддатларда талаблар ва даъволар тақдим этишга ҳақлидир.

Умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти корхонаси, ташувчи талабни тўлиқ ёки қисман қаноатлантиришни рад этган тақдирда ёки умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти корхонасидан, ташувчидан талабни кўриб чиқиш муддати тугаганидан кейин жавоб олинмаганда умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти корхонасига, ташувчига нисбатан ташиш жараёнидан келиб чиқадиган даъволар берилиши мумкин.

Даъво муддати юк, почта ва курьерлик жўнатмаларини ташиш шартномаси бўйича — бир йил, йўловчи, багаж, юк багажини ташиш шартномаси бўйича — олти ой.

Даъво муддати даъво аризасини бериш учун асос бўлган ҳодиса бошланганидан кейинги кундан эътиборан ҳисобланади.

Ташиш шартномаси билан боғлиқ бўлмаган юкларни етказиб бериш бўйича мажбуриятлардан келиб чиқадиган талаблар бўйича даъво муддати етказиб бериш муддати тугаган кундан эътиборан ҳисобланадиган икки ойни ташкил этади.

Темир йўл транспортида ташишлар бўйича талаблар ва даъволарни кўриб чиқишнинг ўзига хос хусусиятлари, шунингдек умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти корхоналарига, ташувчига йўловчилар, багаж, юк багажи, юклар, почта ва курьерлик жўнатмаларини ташишда юзага келадиган талабларни тақдим этиш муддатлари Темир йўл транспорти уставида ва халқаро қатновларда темир йўл транспортида ташишлар тўғрисидаги битимларда (шартномаларда) назарда тутилади.

8-боб. Темир йўл транспортида мол-мулк. Темир йўл транспорти эҳтиёжлари учун ерлар. Темир йўл транспортининг муҳофаза зоналари

50-модда. Умумий фойдаланишдаги темир йўл транспортида мулкчилик

Умумий фойдаланишдаги темир йўл транспортининг инфратузилмаси ва магистрал локомотивлари инфратузилма оператори мулкидир.

Умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти инфратузилмаси объектларининг ва магистрал локомотивларнинг учинчи шахсларга сотилишига ёки бошқа шахсга берилишига йўл қўйилмайди.

51-модда. Темир йўл транспорти корхоналари ва ташкилотларининг мол-мулки

Темир йўл транспорти корхоналари ва ташкилотларининг мол-мулки асосий ва айланма маблағлардан, шунингдек қиймати ўз мустақил балансида кўрсатиладиган бошқа моддий бойликлардан иборат бўлади.

Темир йўл транспорти корхоналари ва ташкилотларининг мол-мулкидан фойдаланиш, унга эгалик қилиш ва уни тасарруф этиш ҳуқуқи қонунчиликка мувофиқ амалга оширилади.

52-модда. Темир йўл транспорти эҳтиёжлари учун ерлар

Темир йўл транспорти эҳтиёжлари учун ерлар ваколатли ташкилотга, умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти корхоналарига, инфратузилма операторига, шохобча йўл эгаларига темир йўл транспорти объектларидан фойдаланиш, уларни сақлаш, қуриш, реконструкция қилиш, таъмирлаш, такомиллаштириш (яхшилаш) ва ривожлантириш учун қонунчиликда белгиланган тартибда берилади.

Темир йўл транспорти эҳтиёжлари учун берилган ер участкалари ер, шаҳарсозлик ва экология тўғрисидаги қонунчилик талабларига мувофиқ бўлиши керак.

Темир йўлларга туташган, темир йўллар билан банд бўлган ёки бундай йўлларни жойлаштириш учун мўлжалланган, шунингдек темир йўл станцияларини, сув чиқариш ва мустаҳкамлаш қурилмаларини, темир йўллар бўйлаб ҳимоя чизиқларини, алоқа линияларини, электр таъминоти қурилмаларини, ҳарбий юкларни ортиш ва тушириш жойларини, ишлаб чиқаришга оид ва бошқа биноларни, иморатлар, иншоотлар ва темир йўл транспортининг бошқа объектларини жойлаштириш учун мўлжалланган ер участкалари ажратилган минтақа ҳисобланади.

Темир йўл транспорти ерларидан ажратилган минтақа доирасида фойдаланиш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

53-модда. Темир йўл транспортининг муҳофаза зоналари

Аҳоли, темир йўл транспорти ходимлари, йўловчилар, ҳайвонлар хавфсизлигини, шунингдек темир йўл станцияларидан, темир йўллардан, электр таъминоти ва алоқа линияларидан фойдаланишда хавфсизликни, темир йўл транспорти иншоотлари, қурилмалари ва бошқа объектларининг, шу жумладан силжувчи тупроқли ҳудудларда ва қум уюмлари, ер кўчиши, ер чўкиши, сув оқизиб кетиши, сел олиши ва табиий хусусиятдаги бошқа хавфли таъсирларга мойил бўлган ҳудудларда жойлашган объектларнинг бут сақланиши, мустаҳкамлиги ва бардошлилигини таъминлаш мақсадида муҳофаза зоналари — ажратилган минтақага икки томондан туташган ҳудудлар белгиланади.

Муҳофаза зоналари чегараларидаги ер участкалари учун ердан фойдаланишнинг махсус режими белгиланади, бунда ушбу ер участкаларининг эгалари, фойдаланувчилари ёки ижарачилари қуйидаги чекловлар билан улардан хўжалик мақсадида фойдаланиш ҳуқуқига эга:

саноатга оид ва фуқаровий қурилишни амалга ошириш тақиқланади;

темир йўлларнинг давлат кадастрини юритиш бўйича Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан ваколат берилган органнинг розилигисиз ҳар қандай ишни бажариш тақиқланади.

Муҳофаза зоналарини, уларнинг ўлчамларини, ушбу мақсадлар учун ажратилган ерлардан фойдаланиш режимини белгилаш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

9-боб. Якунловчи қоидалар

54-модда. Низоларни ҳал этиш

Темир йўл транспорти соҳасида юзага келадиган низолар қонунчиликда белгиланган тартибда ҳал этилади.

55-модда. Темир йўл транспорти тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик

Темир йўл транспорти тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.

56-модда. Ушбу Қонуннинг ижросини, етказилишини, моҳияти ва аҳамияти тушунтирилишини таъминлаш

Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги ва бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.

57-модда. Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларини ўз кучини йўқотган деб топиш

Қуйидагилар ўз кучини йўқотган деб топилсин:

1) Ўзбекистон Республикасининг 1999 йил 15 апрелда қабул қилинган «Темир йўл транспорти тўғрисида»ги 766-I-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1999 йил, № 5, 118-модда);

2) Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг 1999 йил 15 апрелда қабул қилинган «Темир йўл транспорти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунини амалга киритиш тўғрисида»ги 767-I-сонли Қарори (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1999 йил, № 5, 119-модда);

3) Ўзбекистон Республикасининг 2006 йил 6 апрелда қабул қилинган «Маҳсулотлар ва хизматларни сертификатлаштириш тартиб-таомиллари соддалаштирилганлиги муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-31-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2006 йил, № 4, 157-модда) 4-моддаси ;

4) Ўзбекистон Республикасининг 2011 йил 8 сентябрда қабул қилинган «Темир йўл транспорти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига темир йўлда ташиш хавфсизлигини таъминлашга қаратилган ўзгартишлар ва қўшимча киритиш ҳақида»ги ЎРҚ-293-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2011 йил, № 9, 246-модда);

5) Ўзбекистон Республикасининг 2015 йил 9 июнда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш, шунингдек айрим қонун ҳужжатларини ўз кучини йўқотган деб топиш тўғрисида»ги ЎРҚ-388-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2015 йил, № 6, 228-модда) 8-моддаси ;

6) Ўзбекистон Республикасининг 2019 йил 18 февралда қабул қилинган «Хавфсизлик ва мудофаа соҳасидаги баъзи давлат органлари фаолияти такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-522-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2019 йил, № 2, 47-модда) 24-моддаси ;

7) Ўзбекистон Республикасининг 2019 йил 23 майда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига жиноят процесси иштирокчиларининг ҳуқуқлари ҳимоя қилинишини таъминлаш билан боғлиқ ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-542-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2019 йил, № 5, 267-модда) 18-моддаси ;

8) Ўзбекистон Республикасининг 2021 йил 21 апрелда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-683-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2021 йил, 4-сонга илова) 104-моддаси .

58-модда. Қонунчиликни ушбу Қонунга мувофиқлаштириш

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

ушбу Қонун 7-моддаси биринчи қисмининг саккизинчи хатбошисида назарда тутилган Темир йўл транспорти уставини ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан олти ой ичида ишлаб чиқсин ва тасдиқласин;

ушбу Қонун 7-моддаси биринчи қисмининг ўн биринчи хатбошисида назарда тутилган умумий фойдаланишдаги темир йўл транспорти инфратузилмасига кириш ва унинг хизматларидан фойдаланиш қоидаларини ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан олти ой ичида ишлаб чиқсин ва тасдиқласин;

ушбу Қонун 34-моддасининг иккинчи қисмида назарда тутилган иши бевосита поездлар ҳаракати билан боғлиқ бўлган темир йўл транспорти айрим тоифадаги ходимларининг иш вақти режими, дам олиш режими ва бошқа меҳнат шароитлари хусусиятлари ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан олти ой ичида ишлаб чиқилиши ва тасдиқланишини таъминласин;

ушбу Қонун 42-моддасининг еттинчи қисмида назарда тутилган ҳаракатдаги таркибни бошқариш ҳуқуқини бериш тартибини ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан олти ой ичида ишлаб чиқсин ва тасдиқласин;

ушбу Қонун 52-моддасининг тўртинчи қисмида назарда тутилган темир йўл транспорти ерларидан ажратилган минтақа доирасида фойдаланиш тартибини ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан олти ой ичида ишлаб чиқсин ва тасдиқласин;

ушбу Қонун 53-моддасининг учинчи қисмида назарда тутилган муҳофаза зоналарини, уларнинг ўлчамларини, ушбу мақсадлар учун ажратилган ерлардан фойдаланиш режимини белгилаш тартибини ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан олти ой ичида ишлаб чиқсин ва тасдиқласин;

ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;

республика ижро этувчи ҳокимият органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.

59-модда. Ушбу Қонуннинг кучга кириши

Ушбу Қонун 2025 йил 1 январдан эътиборан кучга киради.

Ушбу Қонунинг 1 — 29 , 31 — 57-моддалари ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан олти ой ўтгач амалга киритилади.

Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2024 йил 27 ноябрь,

ЎРҚ-1006-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 28.11.2024 й., 03/24/1006/0978-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni

Temir yoʻl transporti toʻgʻrisida

Qonunchilik palatasi tomonidan 2024-yil 20-sentabrda qabul qilingan Senat tomonidan 2024-yil 30-sentabrda maʼqullangan

1-bob. Umumiy qoidalar

1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi

Ushbu Qonunning maqsadi temir yoʻl transporti sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

2-modda. Temir yoʻl transporti toʻgʻrisidagi qonunchilik

Temir yoʻl transporti toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining temir yoʻl transporti toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

3-modda. Asosiy tushunchalar

Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

bagaj — yoʻlovchiga tegishli boʻlgan, bagaj vagonida tashish uchun yoʻl hujjati (chipta) boʻyicha qabul qilinadigan buyumlar;

vagonlar (konteynerlar) operatori — mulk huquqi asosida yoki boshqa qonuniy asoslarda vagonlarga (konteynerlarga) egalik qiladigan, temir yoʻl transportining tashuvchisi bilan tuzilgan shartnoma asosida xizmatlar koʻrsatish orqali tashish jarayonida ishtirok etadigan va tashish hujjatlarida koʻrsatilgan yuridik shaxs;

yoʻlovchi — yoʻl hujjatiga ega boʻlgan, poyezdda safarni amalga oshirayotgan yoki temir yoʻl vokzali (stansiyasi) yoxud yoʻlovchilar platformasi hududida bevosita safarga ketishdan avval yoki bevosita safardan keyin turgan jismoniy shaxs;

yoʻl hujjati (chipta) — umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transportida yoʻlovchi tashish shartnomasi tuzilganligini tasdiqlovchi belgilangan namunadagi tashish hujjati;

tashuvchi — temir yoʻl transportida ichki hamda xalqaro qatnovlarda yoʻlovchilarni va yuklarni tashish faoliyati boʻyicha litsenziyaga ega boʻlgan, temir yoʻl transportida tashish shartnomasi boʻyicha yoʻlovchini, yuk joʻnatuvchi (joʻnatuvchi) tomonidan oʻziga ishonib topshirilgan bagajni, yuk bagajini, yukni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini joʻnatish punktidan moʻljallangan punktga yetkazish, shuningdek bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini yukni oluvchiga (oluvchiga) berish majburiyatini oʻz zimmasiga olgan yuridik shaxs;

tashish jarayoni — umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti korxonalari, tashuvchi, vagonlar (konteynerlar) operatori, infratuzilma operatori tomonidan yoʻlovchilarni, bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tashishga tayyorgarlik koʻrishda, ushbu tashishni amalga oshirishda va yakunlashda bajariladigan, tashkiliy va texnologik jihatdan oʻzaro bogʻliq boʻlgan harakatlar va operatsiyalar majmui;

tashish hujjati — yoʻlovchilarni, bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tashish shartnomasi tuzilganligini tasdiqlaydigan yoʻl hujjati (chipta), bagaj kvitansiyasi, temir yoʻl transporti yuk xati, elektron axborot tashuvchi karta yoki boshqa axborot tashuvchi tarzidagi hujjat;

temir yoʻl stansiyasi — poyezdlarni qabul qilish, joʻnatish, kesishtirish va quvib oʻtish operatsiyalarini, bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini qabul qilish, berish hamda yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatish operatsiyalarini, poyezdlarni tarqatish va tuzish boʻyicha manyovr ishlarini hamda poyezdlar bilan texnik operatsiyalarni amalga oshirish imkonini beradigan, asosiy temir yoʻllardan tashqari temir yoʻllarning qoʻshimcha guruhlariga ega boʻlgan alohida punkt;

temir yoʻl transporti — umumiy foydalanishdagi va umumiy foydalanishda boʻlmagan temir yoʻl transportidan iborat boʻlgan hamda jismoniy va yuridik shaxslarning temir yoʻllar boʻylab tashishlarga boʻlgan ehtiyojini taʼminlash uchun moʻljallangan transport turi;

temir yoʻl transporti infratuzilmasi — texnologik majmua boʻlib, u ushbu majmua faoliyatini taʼminlovchi temir yoʻllarni, temir yoʻl stansiyalarini, elektr taʼminoti qurilmalarini, aloqa tarmoqlarini, signalizatsiya, markazlashtirish va bloklash tizimlarini, axborot majmualarini, harakatni boshqarish tizimini, binolar, inshootlar, qurilmalar, jihozlar va uskunalarni oʻz ichiga oladi;

temir yoʻl transporti obyekti — foydalanishda boʻlgan temir yoʻl transporti infratuzilmasi va uning tarkibiy qismlari, vokzallar, harakatdagi tarkib, umumiy foydalanishdagi va umumiy foydalanishda boʻlmagan temir yoʻl transporti;

umumiy foydalanishda boʻlmagan temir yoʻllar — yukni joʻnatuvchilarga (joʻnatuvchilarga) va yukni oluvchilarga (oluvchilarga) shartnoma shartlari asosida xizmat koʻrsatish yoki egalik qiluvchining oʻz ehtiyojlari uchun texnologik ishlarni bajarishga moʻljallangan umumiy foydalanishdagi temir yoʻllarga bevosita yoki boshqa temir yoʻl shoxobcha yoʻllari orqali tutashadigan shoxobcha temir yoʻllar, shuningdek umumiy foydalanishdagi temir yoʻllarga tutashmaydigan temir yoʻllar;

umumiy foydalanishda boʻlmagan temir yoʻl transporti — yuridik shaxslarga tegishli boʻlgan, harakatdagi temir yoʻl tarkibini va umumiy foydalanishda boʻlmagan temir yoʻl transporti infratuzilmasi obyektlarini oʻz ichiga olgan, shartnoma asosida yuridik va jismoniy shaxslarning ehtiyojlarini taʼminlash, shuningdek umumiy foydalanishda boʻlmagan joylardagi shaxsiy ehtiyojlar uchun moʻljallangan ishlab chiqarish-texnologik komplekslar majmui;

umumiy foydalanishdagi temir yoʻllar — umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti sohasidagi vakolatli tashkilotga va uning boʻlinmalariga tegishli boʻlgan, poyezdlarni oʻtkazish, qabul qilish va joʻnatish, bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini qabul qilish hamda berish va yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatish boʻyicha tegishli operatsiyalarni, manyovr ishlarini bajarish uchun ochiq boʻlgan, ajratilgan mintaqa doirasida peregonlar, temir yoʻl stansiyalari, razyezdlar, quvib oʻtish punktlari joylashgan temir yoʻllar;

umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti — temir yoʻl transporti infratuzilmasini, harakatdagi temir yoʻl tarkibini, boshqa mol-mulkni oʻz ichiga olgan hamda ommaviy shartnomalar asosida yuridik va jismoniy shaxslarning tashishlarga boʻlgan ehtiyojini taʼminlash uchun moʻljallangan yagona ishlab chiqarish-texnologik majmua;

umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti infratuzilmasining operatori (bundan buyon matnda infratuzilma operatori deb yuritiladi) — umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti sohasidagi vakolatli tashkilotga tegishli boʻlgan, umumiy foydalanishdagi temir yoʻllarning va umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti infratuzilmasi boshqa obyektlarining foydalanilishini, joriy saqlanishini va modernizatsiyasini, qurilishini amalga oshiradigan, shuningdek infratuzilmadan foydalanish xizmatlarini, shu jumladan harakatdagi tarkibni oʻtkazish va olib oʻtish uchun umumiy foydalanishdagi temir yoʻllardan foydalanish bilan bogʻliq boʻlgan xizmatlarni koʻrsatadigan yuridik shaxs;

umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti korxonalari — umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti sohasidagi vakolatli tashkilotning asosiy faoliyati bevosita tashish jarayoniga tayyorgarlik koʻrish va tashishni taʼminlash bilan bogʻliq boʻlgan tarkibiy boʻlinmalari va shoʻba xoʻjalik jamiyatlari;

yuk — umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti korxonasi, tashuvchi tomonidan temir yoʻlda tashish uchun qabul qilingan, oʻz vaqtida yetkazib berilishi hamda but saqlanishi uchun ushbu korxona va tashuvchi javobgar boʻlgan obyekt;

yuk bagaji — yoʻlovchilar poyezdlarida va pochta-bagaj poyezdlarida tashiladigan temir yoʻl tashish obyekti;

yuk joʻnatuvchi (joʻnatuvchi) — oʻz nomidan yoxud yukning yoki yuk bagajining egasi nomidan ish yuritadigan va tashish hujjatlarida koʻrsatilgan yuridik yoki jismoniy shaxs;

yukni oluvchi (oluvchi) — yukni yoki yuk bagajini olish huquqiga ega boʻlgan yuridik yoki jismoniy shaxs;

qoʻl yuki — yoʻlovchining vazn va oʻlchovlar boʻyicha cheklovlar mavjud boʻlgan, u oʻzi bilan yoʻlovchilar vagonida toʻlovsiz olib yuradigan shaxsiy buyumlari;

harakatdagi temir yoʻl tarkibi (bundan buyon matnda harakatdagi tarkib deb yuritiladi) — lokomotivlar, tortish lokomotivining yuk, bagaj, yoʻlovchi tashish vagonlari va motorvagonli harakatdagi tarkib, shuningdek tashishlarning amalga oshirilishini va temir yoʻl transportining faoliyat koʻrsatishini taʼminlash uchun moʻljallangan boshqa transport vositalari.

4-modda. Temir yoʻl transportiga oid faoliyatning asosiy prinsiplari

Temir yoʻl transportiga oid faoliyatning asosiy prinsiplari quyidagilardan iborat:

qonuniylik;

xavfsizlik;

ochiqlik va shaffoflik;

barqarorlik;

ekologik jihatdan tozalik;

temir yoʻl transporti xizmatlarining qulayligi va sifati;

temir yoʻl transporti infratuzilmasidan foydalanishdagi tenglik;

temir yoʻl transporti infratuzilmasining yaxlitligi va uzluksiz ishlashi.

2-bob. Temir yoʻl transporti sohasini davlat tomonidan tartibga solish

5-modda. Temir yoʻl transporti sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari

Temir yoʻl transporti sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:

temir yoʻlda yoʻlovchilarni va yuklarni tashish xavfsizligini taʼminlash;

temir yoʻl transporti obyektlarini qurish va ulardan foydalanishda tabiatni muhofaza qilishga doir qonunchilikka rioya etish;

temir yoʻl transporti sohasidagi normativ-huquqiy bazani takomillashtirish;

temir yoʻl transportining erkin bozor munosabatlari asosida ishlashi uchun zarur shart-sharoitlar yaratish va tarmoqdagi xususiy sektor ulushini oshirish;

temir yoʻl transportida raqobatni hamda u bilan bogʻliq ishlar va xizmatlarni rivojlantirish uchun shart-sharoitlar yaratish;

temir yoʻl transportining safarbarlik shayligini saqlab turish;

temir yoʻl transportini rivojlantirish strategiyasini belgilash;

temir yoʻl transporti sohasida faoliyatni amalga oshirishi uchun tadbirkorlik subyektlariga teng shart-sharoitlar yaratish;

temir yoʻl tarmogʻini qurish, modernizatsiya va rekonstruksiya qilish maqsadida chet el investitsiyalarini jalb etish;

temir yoʻl transportiga oid ilmiy-tadqiqot, tajriba-konstruktorlik ishlarini tashkil etish, davlat-xususiy sheriklik asosida temir yoʻl tarmogʻini rivojlantirish boʻyicha ustuvor loyihalarni amalga oshirish;

temir yoʻl transporti sohasida kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimini takomillashtirish, joriy va istiqboldagi ehtiyojlarni hisobga olgan holda taʼlimning zamonaviy innovatsion usullari va standartlarini tizimli ravishda joriy etish.

6-modda. Temir yoʻl transporti sohasini davlat tomonidan tartibga solish usullari

Temir yoʻl transporti sohasini davlat tomonidan tartibga solish litsenziyalash, ruxsat berish tartib-taomillarini qoʻllash, texnik jihatdan tartibga solish, tarif siyosati, temir yoʻl transporti toʻgʻrisidagi qonunchilikka rioya etilishi ustidan davlat nazoratini taʼminlash, shuningdek qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa usullarni qoʻllash orqali amalga oshiriladi.

Davlat organlari va ularning mansabdor shaxslari temir yoʻl transporti xodimlarining tashish jarayoni bilan bogʻliq faoliyatiga aralashishga hamda ularni boshqa ishlarga jalb etishga haqli emas, bundan tabiiy va texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlar yuzaga kelgan, favqulodda holat joriy etilgan hollar mustasno.

7-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining temir yoʻl transporti sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining temir yoʻl transporti sohasidagi faoliyatini muvofiqlashtiradi;

temir yoʻl transporti sohasidagi barqaror rivojlanish strategiyasini belgilaydi;

chet el hukumat moliya tashkilotlarining va xalqaro moliya institutlarining mablagʻlari hisobidan davlat kafolati ostida bajariladigan hamda Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladigan investitsiya loyihalari dasturini tasdiqlaydi;

davlat tomonidan tartibga solinadigan umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti xizmatlari uchun tariflarni shakllantirish tartibini tasdiqlaydi;

davlat tomonidan tartibga solinadigan tariflar boʻyicha yoʻlovchilarni tashish xizmatlarini koʻrsatishdan koʻrilgan zararlarni Oʻzbekiston Respublikasining davlat budjeti mablagʻlari hisobidan kompensatsiya qilish tartibini tasdiqlaydi;

temir yoʻl transporti sohasidagi litsenziyalash va ruxsat berish tartib-taomillaridan oʻtish tartibini belgilaydi;

tashish jarayoni ishtirokchilarining, temir yoʻl transporti xizmatlaridan foydalanuvchi yuridik va jismoniy shaxslarning huquqlari, majburiyatlari va masʼuliyatini nazarda tutuvchi Temir yoʻl transporti ustavini tasdiqlaydi;

temir yoʻl transportida yoʻlovchilarni, bagajni va yuk bagajini tashish qoidalarni tasdiqlaydi;

temir yoʻl vokzallaridagi (stansiyalaridagi) yoʻlovchilarning va tashrif buyuruvchilarning qoʻl yukini va bagajini tekshirish, ularning temir yoʻl vokzallarida (stansiyalarida) boʻlishi tartibini tasdiqlaydi;

umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti infratuzilmasiga kirish va uning xizmatlaridan foydalanish qoidalarini tasdiqlaydi;

temir yoʻl transporti sohasidagi xalqaro hamkorlikni rivojlantirish choralarini koʻradi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

8-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligining temir yoʻl transporti sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi:

temir yoʻl transporti sohasidagi yagona davlat siyosatini amalga oshiradi;

temir yoʻl transporti sohasini rivojlantirish, texnik va texnologik jihatdan modernizatsiya qilish dasturlarini tasdiqlaydi;

foydalanuvchilarining manfaatlarini inobatga olgan holda, temir yoʻl transporti sohasini rivojlantirish boʻyicha investitsiya loyihalarini va boshqa dasturlarni, konsepsiyalarni va strategiyalarni, kompleks yechimlarni ishlab chiqadi, kelishadi hamda ularning amalga oshirilishini tashkil etadi;

temir yoʻlda tashishlar xavfsizligini taʼminlash choralarini muvofiqlashtirishni amalga oshiradi;

temir yoʻl transporti sohasida oʻz vakolatlari doirasida xalqaro hamkorlikni amalga oshiradi;

vagonlar (konteynerlar) operatorlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarning yagona reyestrini yuritadi;

temir yoʻl transportida yuklarni tashish qoidalarini tasdiqlaydi;

temir yoʻl transportidan texnik jihatdan foydalanish qoidalarini tasdiqlaydi;

umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti sohasidagi vakolatli tashkilot tomonidan ishlab chiqilgan temir yoʻl transporti tariflari boʻyicha takliflar kiritadi;

temir yoʻl transporti sohasidagi litsenziyalashni, ruxsat berish tartib-taomillarini qonunchilikka muvofiq amalga oshiradi.

Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

9-modda. Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining temir yoʻl transporti sohasidagi vakolatlari

Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari:

temir yoʻl transportida xavfsizlik talablariga, yongʻinga va ekologiyaga oid xavfsizlik talablariga rioya etish masalalari boʻyicha axborot-tushuntirish ishlarini tashkil etish hamda oʻtkazishda ishtirok etadi;

tabiiy va texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlar yuzaga kelganda, favqulodda holat joriy etilganda, temir yoʻl transportida harakatlanish va tashishlar xavfsizligi talablari buzilishi bilan bogʻliq hodisalarda respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarining hududiy boʻlinmalari hamda xoʻjalik birlashmalari ishini muvofiqlashtiradi, mazkur favqulodda vaziyatlarni, hodisalarni va ularning oqibatlarini bartaraf etishda yordam beradi, jabrlanganlarga tibbiy yordam koʻrsatilishini tashkil etadi;

shaharsozlik normalari va qoidalariga muvofiq temir yoʻl transportining muhofaza zonalariga doir talablarga rioya etilishini, shuningdek temir yoʻl transportining muhofaza zonalarida umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti sohasidagi vakolatli tashkilotning roziligisiz yer uchastkalari ajratilishiga va ularning ijaraga berilishiga yoʻl qoʻyilmasligini taʼminlaydi.

Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

10-modda. Temir yoʻl transporti sohasidagi davlat nazorati organining vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi huzuridagi Transport nazorati inspeksiyasi hamda uning hududiy boʻlinmalari temir yoʻl transporti sohasidagi davlat nazoratini amalga oshiruvchi organlardir (bundan buyon matnda davlat nazorati organi deb yuritiladi).

Davlat nazorati organi:

umumiy foydalanishdagi hamda umumiy foydalanishda boʻlmagan temir yoʻllarda ushbu Qonunning hamda temir yoʻl transporti sohasidagi boshqa qonunchilik hujjatlarining yoʻlovchilarni va yuklarni tashish xavfsizligini taʼminlash boʻyicha talablariga temir yoʻl transporti korxonalari va tashkilotlari tomonidan rioya etilishi ustidan davlat nazoratini amalga oshiradi;

temir yoʻl transportida yoʻlovchilarni, bagajni va yuk bagajini, yuklarni tashish qoidalariga rioya etilishi ustidan davlat nazoratini oʻz vakolatlari doirasida amalga oshiradi;

korxonalar va tashkilotlarda temir yoʻl mahsulotini taʼmirlashning barcha turlarini amalga oshirishda texnologik jarayonlarga rioya etilishini texnik jihatdan tartibga solish toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq nazorat qiladi;

harakatdagi tarkibni va temir yoʻl transporti infratuzilmasi obyektlarini roʻyxatdan oʻtkazish orqali ularning hisobga olinishini hamda Harakat tarkibining va temir yoʻl transporti infratuzilmasi obyektlarining yagona reyestri yuritilishini, shuningdek harakatdagi tarkibni boshqarish huquqiga doir guvohnomalar berilishini amalga oshiradi;

temir yoʻl transporti infratuzilmasi obyektlarini qabul qilib olishda ishtirok etadi;

temir yoʻl transportida harakatlanish va tashishlar xavfsizligi talablari buzilishi bilan bogʻliq hodisalar boʻyicha xizmat tekshiruvlarini tashkil etadi hamda amalga oshiradi.

Davlat nazorati organi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

11-modda. Umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti sohasidagi vakolatli tashkilotning vakolatlari

“Oʻzbekiston temir yoʻllari” aksiyadorlik jamiyati umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti sohasidagi vakolatli tashkilotdir (bundan buyon matnda vakolatli tashkilot deb yuritiladi).

Vakolatli tashkilot:

umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transportini rivojlantirishning umumiy yoʻnalishlarini belgilaydi hamda umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti infratuzilmasi operatorining, korxonalarining, tashuvchilarining va oʻzi bilan affillangan boshqa yuridik shaxslarning faoliyati yoʻnalishlari muvofiqlashtirilishini taʼminlaydi;

umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transportining barqaror va samarali ishlashini, tashishlar xavfsizligini taʼminlaydi, koʻrsatilayotgan transport xizmatlarining sifatini oshiradi;

keng jamoatchilik va temir yoʻl transportidan foydalanuvchilar oʻrtasida temir yoʻl transportidan xavfsiz foydalanish, yongʻinga va ekologiyaga oid xavfsizlik talablariga rioya etish masalalari boʻyicha axborot-tushuntirish ishlarini amalga oshiradi;

moddiy-texnika bazasini mustahkamlaydi, temir yoʻllar tarmogʻini yanada rivojlantirishga hamda ularning oʻtkazuvchanlik qobiliyatini oshirishga koʻmaklashadi, ilgʻor texnologiyalarni va menejmentning zamonaviy usullarini keng joriy etadi;

umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transportini modernizatsiya qilish, takomillashtirish va rivojlantirish uchun investitsiyalarni jalb etadi;

tabiiy va texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlar yuzaga kelganda, favqulodda holat joriy etilganda, shuningdek harbiy holat joriy etilganda, shu jumladan harbiy harakatlar olib boriladigan butun davrda temir yoʻl transporti sohasida safarbarlik tayyorgarligi va fuqaro muhofazasi boʻyicha tadbirlarning bajarilishini taʼminlaydi;

zarur boʻlganda, tabiiy va texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlarning, favqulodda holat joriy etilishining shuningdek harbiy holat joriy etilishining oqibatlarini, shu jumladan harbiy harakatlar olib boriladigan butun davrdagi oqibatlarni bartaraf etish uchun temir yoʻlning harakatdagi tarkibini, korxonalar va tashkilotlarning, vazirliklar va idoralarning boshqa texnikasini jalb etadi;

normativ-texnik talablarga muvofiq boʻlmagan harakatdagi tarkibni umumiy foydalanishdagi temir yoʻllarga qoʻymaydi;

normativ-texnik talablarga muvofiq boʻlmagan harakatdagi tarkibning umumiy foydalanishda boʻlmagan temir yoʻllarga chiqarilishiga yoʻl qoʻymaydi;

tabiiy va texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlar yuzaga kelganda, favqulodda holat va harbiy holat joriy etilganda, shu jumladan harbiy harakatlar olib boriladigan butun davrda harbiy tashishlarni temir yoʻl transportida tezkor (operativ) amalga oshirish uchun maxsus harbiy poyezdlarga ustuvorlik beradi;

tegishli davlat organlariga temir yoʻl transportida tabiiy va texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlar yuzaga kelganligi, favqulodda holat joriy etish zarurligi, transportga oid va boshqa hodisalar toʻgʻrisida oʻz vaqtida xabar beradi hamda ularning oqibatlarini bartaraf etish boʻyicha tezkor choralar koʻradi;

temir yoʻl transporti sohasida hamda yuklarni va yoʻlovchilarni xalqaro tashish sohasida oʻz vakolatlari doirasida xalqaro hamkorlikni tashkil etadi va taʼminlaydi.

Vakolatli tashkilot qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

12-modda. Umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti infratuzilmasi

Tashuvchilar umumiy foydalanishdagi temir yoʻllar boʻylab tashishlarni Umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti infratuzilmasiga kirish va uning xizmatlaridan foydalanish qoidalariga muvofiq amalga oshiradi.

Umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti infratuzilmasi xizmatlaridan foydalanishga doir ruxsat infratuzilma operatori tomonidan beriladi.

Infratuzilma operatori umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti infratuzilmasi xizmatlaridan kamsitishlarsiz foydalanilishini taʼminlashi va tashuvchilarga ushbu infratuzilmadan foydalanishda teng huquq berishi shart.

Infratuzilma operatorining tashuvchilarga yoki vagonlar (konteynerlar) operatorlariga nisbatan kamsituvchi harakatlari aniqlangan taqdirda, infratuzilma operatori bunday harakatlar uchun qonunchilikka muvofiq javobgar boʻladi.

Infratuzilma operatori umumiy foydalanishdagi temir yoʻllardan va umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti infratuzilmasining boshqa obyektlaridan foydalanishni, ularning joriy taʼminotini va modernizatsiya qilinishini, qurilishini amalga oshiradi.

Umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti infratuzilmasidan foydalanish va uning joriy taʼminoti umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti infratuzilmasidan foydalanish xizmatlaridan olingan mablagʻlar hisobidan ustuvor tarzda moliyalashtiriladi.

3-bob. Temir yoʻl qatnovlarining turlari. Tashish. Yoʻlovchilarning, tashuvchilarning, vagonlar (konteynerlar) operatorining huquq va majburiyatlari

13-modda. Temir yoʻl qatnovlari va tashishlarning turlari

Temir yoʻl qatnovlari va tashishlar quyidagi turlarga boʻlinadi:

ichki qatnovlar — yoʻlovchilarni, bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini Oʻzbekiston Respublikasi doirasida tashish;

xalqaro qatnovlar — yoʻlovchilarni, bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini Oʻzbekiston Respublikasi va boshqa davlatlar oʻrtasida tashish;

toʻgʻridan-toʻgʻri aralash qatnovlar — yoʻlovchilarni, bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini butun harakatlanish yoʻli uchun rasmiylashtirilgan yagona tashish hujjati boʻyicha transportning har xil turlarida aralash tashish. Toʻgʻridan-toʻgʻri aralash qatnovlar ham ichki, ham xalqaro boʻlishi mumkin;

tranzit tashishlar — yoʻlovchilarni, bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini Oʻzbekiston Respublikasi hududi orqali temir yoʻl transportida olib oʻtishni taʼminlaydigan tashish, agar bunday olib oʻtish joʻnatish va yetkazish punktlari Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida boʻlgan yoʻlning faqat bir qismi boʻlsa, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasining temir yoʻl transportida chet davlatlar hududi orqali amalga oshiriladigan tashishlar;

maxsus tashishlar — oʻta muhim davlat ehtiyojlari, shu jumladan mudofaa ehtiyojlari uchun maxsus turdagi yuklar transportda tashilishini taʼminlaydigan tashishlar.

14-modda. Temir yoʻl transportida yoʻlovchilar, bagaj, yuk bagaji, yuklar, pochta va kuryerlik joʻnatmalari tashilishini tashkil etish

Temir yoʻl transportida yoʻlovchilarni, bagajni, yuk bagajini, yuklarni, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tashish umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti korxonalari, tashuvchi, infratuzilma operatori, vagonlar (konteynerlar) operatori, umumiy foydalanishda boʻlmagan temir yoʻllar egasi, yoʻlovchi, yuk joʻnatuvchi (joʻnatuvchi), yukni oluvchi (oluvchi), ekspeditor (bundan buyon matnda tashish jarayoni ishtirokchilari deb yuritiladi) ushbu Qonunga, Oʻzbekiston Respublikasining temir yoʻl transporti sohasidagi xalqaro shartnomalariga, Temir yoʻl transporti ustaviga, tashishlar qoidalariga, umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti infratuzilmasiga kirish va uning xizmatlaridan foydalanish qoidalariga va boshqa qonunchilik hujjatlariga asosan amalga oshiriladi.

Tashuvchi yoʻl haqini yoki bagajning, yuk bagajining, yuklarning, pochta va kuryerlik joʻnatmalarining tashish haqini toʻlagan hamda tashish hujjatlarini toʻgʻri rasmiylashtirgan yoʻlovchiga, yuk joʻnatuvchiga (joʻnatuvchiga), yukni oluvchiga (oluvchiga), ekspeditorga tashishni rad etishga haqli emas, bundan qonunchilikda nazarda tutilgan hollar mustasno.

Tashish jarayonining oʻz shaxsiy harakatdagi tarkibiga ega boʻlmagan ishtirokchilari shartnomaga asosan vagonlar (konteynerlar) operatori, infratuzilma operatori xizmatlaridan foydalanadi.

Temir yoʻl transportida yuklarni tashish yuk joʻnatuvchilarning buyurtmanomalariga muvofiq amalga oshiriladi. Yuklarni tashish uchun buyurtmanomalarning shakllari, buyurtmanomalarni berish, bajarish va hisobga olish tartibi, shuningdek temir yoʻl transportida tashiladigan yuklar roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasining temir yoʻl transportida yuklarni tashish qoidalari bilan belgilanadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlarining harbiy yuklarini va shaxsiy tarkibini harbiy holat joriy etilganda, shu jumladan harbiy harakatlar olib boriladigan butun davrda temir yoʻllarda tashish birinchi navbatda amalga oshiriladi.

15-modda. Yuklar tashilishini tashkil etish

Yuk tashish shartnomasiga muvofiq umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti korxonalari, tashuvchilar uni tashish shartlariga rioya etgan holda yuk joʻnatuvchi tomonidan ularga ishonib topshirilgan yukni belgilangan temir yoʻl stansiyasiga oʻz vaqtida va but saqlangan holatda yetkazib berish hamda yukni oluvchiga topshirish, yuk joʻnatuvchi (yukni oluvchi) esa yukni tashish uchun pul toʻlash va uning qabul qilinishini taʼminlash majburiyatini oʻz zimmasiga oladi.

Yukni temir yoʻl transportida tashish shartnomasi temir yoʻl transporti yuk xatini tuzish orqali rasmiylashtiriladi.

Yuk tashish shartnomasi temir yoʻl transporti yuk xatiga (qogʻozda va elektron tashuvchilarda) joʻnatish stansiyasining kalendar muhri bosilgan holda yuk qabul qilinganligi toʻgʻrisidagi kvitansiya yuk joʻnatuvchiga taqdim etilgan paytdan eʼtiboran tuzilgan hisoblanadi.

Yuk belgilangan manzilga yetib kelganligi toʻgʻrisida xabardor qilingan paytdan eʼtiboran tashish shartnomasiga doir huquq va majburiyatlar yukni oluvchiga oʻtadi.

Yukni oluvchi yuk joʻnatuvchining notoʻgʻri xatti-harakatlari oqibatida tashuvchiga toʻlangan xarajatlar va zararlarning oʻrni qoplanishini yuk joʻnatuvchidan talab qilishga haqli.

16-modda. Temir yoʻl transporti yuk xati

Yuk joʻnatuvchi tashish uchun yuk taqdim etilganda tashuvchiga har bir joʻnatma uchun temir yoʻl transporti yuk xatini, qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan zarur hollarda esa boshqa hujjatlarni (sertifikat, litsenziya, veterinariya sertifikatini, bojxona deklaratsiyalarini) ham taqdim etishi shart.

Temir yoʻl transporti yuk xatining va boshqa tashish hujjatlarining shakli, ularni rasmiylashtirish tartibi Oʻzbekiston Respublikasining temir yoʻl transportida yuklarni tashish qoidalari bilan belgilanadi.

Yuk joʻnatuvchi oʻzi tomonidan temir yoʻl transporti yuk xatiga kiritilgan maʼlumotlarning toʻgʻriligi uchun javobgardir.

17-modda. Yuk tashish uchun haq

Yukni tashish uchun haq, agar yuk tashish shartnomasida boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, yuk joʻnatuvchi, ekspeditor tomonidan yukni joʻnatish paytiga qadar toʻlanadi. Yuk joʻnatuvchi, yukni oluvchi, ekspeditor talabi bilan bajariladigan yuk tashish va topshirish bilan bogʻliq qoʻshimcha ishlar va xizmatlar uchun toʻlov taraflarning kelishuviga muvofiq amalga oshiriladi.

Yuklarni tashish uchun haq yuklarni tashish amalga oshiriladigan eng qisqa masofa uchun hisob-kitobdan kelib chiqqan holda undiriladi.

Yirik gabaritli (nogabarit) va ogʻir vaznli yuklarni tashish amalga oshiriladigan eng qisqa masofani aniqlash umumiy foydalanishdagi temir yoʻllarning bunday yuklarni tashish uchun texnik imkoniyatlarini va oʻtkazuvchanlik qobiliyatini hisobga olgan holda amalga oshiriladi.

Umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti korxonalari, tashuvchi yuk tashish uchun haqni va toʻlanishi lozim boʻlgan boshqa toʻlovlarni taʼminlash maqsadida tashish uchun ularga berilgan yuklarni ushlab qolish huquqiga ega.

Yuk joʻnatuvchining, yukni oluvchining, ekspeditorning tashish uchun qarzi mavjud boʻlganda, shuningdek toʻlovlar oʻz vaqtida toʻlanmaganda umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti korxonasi, tashuvchi keyinchalik qarz toʻlanguniga qadar tashish shartnomasini tuzishni rad etishi mumkin.

Ushbu moddaning beshinchi qismida nazarda tutilgan harakatlarni amalga oshirishda aybdor boʻlgan taraf (yuk joʻnatuvchi, yukni oluvchi, ekspeditor) temir yoʻl transporti korxonasiga, tashuvchiga vagonlar va konteynerlardan foydalanganlik uchun butun kechiktirilgan vaqt uchun haq toʻlaydi.

18-modda. Yuklarni yetkazib berish muddatlari

Tashuvchi Oʻzbekiston Respublikasining temir yoʻl transportida yuklarni tashish qoidalariga muvofiq yuk tashish shartnomasida belgilangan muddatda yukni belgilangan temir yoʻl stansiyasiga yetkazib berishi shart.

Agar yetkazib berish muddati tugashiga qadar yuk belgilangan manzilga yetkazib berilgan va yukni oluvchiga topshirilgan yoki qabul qilish-topshirish (qoʻyib berish) yoʻllariga keltirilgan boʻlsa, yuk muddatida yetkazib berilgan hisoblanadi.

Agar yukni qabul qilish-topshirish (qoʻyib berish) yoʻllariga yetkazib berish yuk joʻnatuvchining, yukni oluvchining, umumiy foydalanishda boʻlmagan temir yoʻllar egasining aybi bilan kechiktirilgan boʻlsa (yuk tushirish frontining bandligi, yuk tashish shartnomasiga muvofiq yuklarni tashish uchun haq va umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti korxonasiga, tashuvchiga toʻlanishi lozim boʻlgan boshqa toʻlovlar toʻlanmaganligi), yuk muddatida yetkazib berilgan hisoblanadi.

19-modda. Vagonlardan, konteynerlardan foydalanganlik va umumiy foydalanishdagi temir yoʻllarda harakatdagi tarkib bekor ushlab turilganligi (toʻxtab turganligi, kechiktirilganligi) uchun haq

Vagonlardan, konteynerlardan foydalanganlik va umumiy foydalanishdagi temir yoʻllarda harakatdagi tarkib bekor ushlab turilganligi (toʻxtab turganligi, kechiktirilganligi) uchun haq umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti korxonasiga, tashuvchiga yuk joʻnatuvchi, yukni oluvchi, umumiy foydalanishda boʻlmagan temir yoʻl egasi tomonidan:

vagonlar, konteynerlar yuk ortish (tushirish) va manyovr ishlarini amalga oshirish uchun yuk joʻnatuvchilarda, yukni oluvchilarda va umumiy foydalanishda boʻlmagan temir yoʻl egalarida boʻlgan butun vaqt uchun;

yuk joʻnatuvchilarning, yukni oluvchilarning, umumiy foydalanishda boʻlmagan temir yoʻllar egalarining aybi bilan umumiy foydalanishdagi temir yoʻllarda harakatdagi tarkibning bekor ushlab turilganligi (toʻxtab turganligi, kechiktirilganligi) vaqti uchun toʻlanadi.

Haq miqdorlari qonunchilikka muvofiq belgilanadi.

20-modda. Yoʻlovchilar, bagaj va yuk bagaji tashilishini tashkil etish

Yoʻlovchi tashish shartnomasiga koʻra umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti korxonasi, tashuvchi yoʻlovchini yoʻl hujjatiga (chiptaga) binoan unga poyezdda joy bergan holda, belgilangan manzilga yetkazish majburiyatini oʻz zimmasiga oladi, yoʻlovchi esa yoʻl haqini toʻlashi shart.

Bagajni, yuk bagajini tashish shartnomasiga koʻra umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti korxonasi, tashuvchi bagajni, yuk bagajini belgilangan manzilga yetkazib berishi, yoʻlovchi (joʻnatuvchi) esa uni tashish uchun haq toʻlashi shart.

Yoʻlovchi tashish shartnomasi yoʻl hujjati (chipta), bagaj tashish shartnomasi bagaj kvitansiyasi, yuk bagajini tashish shartnomasi esa yuk bagaji kvitansiyasi bilan rasmiylashtiriladi.

Umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti korxonasi, tashuvchi yoʻl hujjati (chipta) yoʻlovchi tomonidan koʻrsatilgan belgilangan stansiyagacha sotilishini taʼminlashi shart. Umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti korxonasi, tashuvchi Oʻzbekiston Respublikasining temir yoʻl transportida yoʻlovchilarni, bagajni va yuk bagajini tashish qoidalarida belgilangan tartibda yoʻl hujjatlarini (chiptalarni) sotish kassalari, elektron terminallar va Internet jahon axborot tarmogʻidagi rasmiy veb-sayti orqali yoʻl hujjatlari (chiptalar) sotilishini tashkil etishi mumkin.

Yoʻl hujjatiga (chiptaga) binoan yoʻlovchiga joy bermagan yoki tashishni davom ettirishni rad etgan, shuningdek bagaj va yuk bagaji kvitansiyasiga koʻra bagajni va yuk bagajini koʻrsatilgan belgilangan joyga yetkazib bermagan umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti korxonasi, tashuvchi oʻz hisobidan yoʻlovchini, bagajni, yuk bagajini belgilangan manzilga yetkazishi yoki shartnomaning lozim darajada bajarilmaganligi sababli yoʻlovchiga (joʻnatuvchiga) yetkazilgan barcha zararlarning oʻrnini unga qoplashi shart.

Yoʻlovchilar poyezdlarning joʻnash va kelish vaqti, yoʻl haqining, bagajni, yuk bagajini tashish haqining qiymati, yoʻl hujjatlarini (chiptalarni) sotish boʻyicha temir yoʻl kassalarining, vokzal xonalarida joylashgan saqlash kameralarining ish vaqti, yoʻlovchilarga koʻrsatiladigan xizmatlar toʻgʻrisida oʻz vaqtida va ishonchli axborot bilan, shuningdek umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti korxonalarining ishi toʻgʻrisidagi boshqa zarur axborot bilan taʼminlanishi kerak.

Yoʻlovchilarning va temir yoʻl transporti xodimlarining hayoti va sogʻligʻini muhofaza qilish, temir yoʻl transportida tashishlar xavfsizligini taʼminlash maqsadida vokzalga kirishda vakolatli organlar belgilangan tartibda qoʻl yukini, bagajni koʻzdan kechirishni hamda yoʻlovchilarni va boshqa shaxslarni shaxsiy koʻzdan kechirishni amalga oshirishi mumkin. Koʻzdan kechirish rad etilganda vokzalga kirish taqiqlanadi, yoʻlovchilar esa tashishga yoʻl qoʻyilmaydi.

21-modda. Umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transportida yoʻlovchilarning imtiyozli yurishi

Temir yoʻl transportida yoʻl hujjatlari (chiptalar) yoʻlovchilarga toʻliq qiymatida sotiladi. Qonunchilikka muvofiq ayrim toifadagi fuqarolarga temir yoʻl transportida yurish uchun imtiyozlar belgilanishi mumkin. Bunday hollarda umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti korxonalari, tashuvchi bilan hisob-kitob qilish tartibi qonunchilikda belgilanadi.

22-modda Temir yoʻl transportida yoʻlovchining huquq va majburiyatlari

Yoʻlovchi quyidagi huquqlarga ega:

poyezdlarning qatnov yoʻnalishlari boʻylab yoʻlovchilarni tashish uchun ochiq boʻlgan, oʻzi koʻrsatgan belgilangan stansiyagacha har qanday poyezdga va har qanday vagonga yoʻl hujjatini (chiptani) sotib olish;

sotib olingan yoʻl hujjatiga (chiptaga) binoan poyezd vagonida joy olish;

oʻzi bilan birga besh yoshgacha boʻlgan bir bolani alohida joy berilmagan holda bepul olib yurish. Yoʻlovchi bilan birga besh yoshgacha boʻlgan bittadan ortiq bola ketayotgan boʻlsa, ulardan biri bepul olib yuriladi, qolganlariga esa bolalar tarifi boʻyicha alohida joy berilgan holda yoʻl hujjati rasmiylashtiriladi. Besh yoshdan oʻn yoshgacha boʻlgan bolalarga ham alohida joy berilgan holda bolalar tarifi boʻyicha yoʻl hujjati rasmiylashtiriladi;

bitta toʻliq yoʻl hujjati yoki bolalar tarifi boʻyicha yoʻl hujjati uchun ogʻirligi oʻttiz olti kilogrammdan ortiq boʻlmagan qoʻl yukini oʻzi bilan bepul olib yurish. Mazkur ogʻirlikdan ortiq boʻlgan qoʻl yuki bagaj vagoniga topshirilishi lozim. Nogironligi boʻlgan shaxslar va aholining imkoniyati cheklangan guruhlari jumlasidagi yoʻlovchilar oʻzi bilan qoʻshimcha ravishda shaxsiy foydalanish uchun moʻljallangan texnik yordamchi (kompensatorli) vositalarni va maxsus harakatlanish vositalarini bepul olib yurish huquqiga ega;

Oʻzbekiston Respublikasining temir yoʻl transportida yoʻlovchilarni, bagajni va yuk bagajini tashish qoidalarida belgilangan tartibda tashuvchiga yoʻl hujjatini (chiptani) qaytarish va tashuvchidan yoʻl haqi va bagajni tashish uchun toʻlovni (joʻnatuvchi esa bagajni, yuk bagajini tashish uchun toʻlovni) qaytarib olish;

Oʻzbekiston Respublikasining temir yoʻl transportida yoʻlovchilarni, bagajni va yuk bagajini tashish qoidalarida belgilangan tartibda yoʻl hujjatining (chiptaning) amal qilish muddatini uzaytirish;

boʻsh joylar mavjud boʻlganda va yoʻl hujjatiga (chiptaga) oʻzgartirishlar kiritilganda yoʻl hujjati (chipta) sotib olingan poyezddan avvalroq ketadigan yoʻlovchi poyezdida yoʻlga chiqish;

belgilangan haq evaziga bagajni tashish uchun topshirish;

avval sotib olingan yoʻl hujjati (chipta) shikastlangan, yoʻqolgan taqdirda, Oʻzbekiston Respublikasining temir yoʻl transportida yoʻlovchilarni, bagajni, yuk bagajini tashish qoidalarida belgilangan tartibda yozma talabnoma boʻyicha tashuvchidan (yoʻl hujjatlarini (chiptalarni) sotish kassalaridan yoki yoʻlovchi agentliklaridan) uning dublikatini olish. Avval qaytarilgan yoʻl hujjatlariga (chiptalarga) doir dublikat berilmaydi.

Yoʻlovchi:

yoʻl hujjatini (chiptani) sotib olishda, poyezdga chiqishda va safar davomida yoʻl hujjatini (chiptani) tekshirishda shaxsni tasdiqlovchi hujjatni koʻrsatishi, bundan shahar atrofiga qatnaydigan poyezdlar mustasno;

poyezdga chiqishda va safar davomida safar yakuniga qadar yoʻl hujjati (chipta) mavjud boʻlishi;

jamoat tartibiga, yoʻlovchi vagonlaridan va yoʻlovchilarni tashish xizmatlari koʻrsatish uchun moʻljallangan obyektlardan foydalanish qoidalariga rioya etishi, shuningdek tashuvchining mol-mulkiga ehtiyotkorona munosabatda boʻlishi va safar davomida ham, kutish joylarida ham yongʻin xavfsizligi qoidalariga rioya etishi shart.

Yoʻlovchining zimmasida qonunchilikka va tashish shartnomasiga muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

23-modda. Bagajni va yuk bagajini tashish

Tashuvchi yoʻlovchidan yoki joʻnatuvchidan bagajni va yuk bagajini qabul qilishi hamda mazkur operatsiyalar uchun ochiq boʻlgan har qanday temir yoʻl stansiyasigacha joʻnatishi shart.

Yoʻlovchining bagaji yoʻl hujjati (chipta) boʻyicha qabul qilinadi, joʻnatuvchining yuk bagaji esa yoʻl hujjati (chipta) taqdim etilmagan holda tashish hujjati (yuk bagaji kvitansiyasi) boʻyicha qabul qilinadi.

Yoʻlovchining (joʻnatuvchining) bagaji, yuk bagaji bagaj vagoni mavjud boʻlgan eng birinchi poyezdda joʻnatiladi. Bunda tashuvchi yoʻlovchining (joʻnatuvchining) bagaji, yuk bagaji birinchi navbatda joʻnatilishini taʼminlashi shart. Tashish hujjatlarida (yoʻl hujjatida, bagaj va yuk bagaji kvitansiyasida) koʻrsatilgan yoʻnalish boʻyicha tashilayotgan bagaj, yuk bagaji yoʻlovchi ketayotgan poyezdda yoki tarkibida bagaj vagoni mavjud boʻlgan eng birinchi poyezdda joʻnatilishi kerak.

Yoʻlovchi (joʻnatuvchi) bagajni topshirganda uning qiymatini eʼlon qilishga haqli, yuk bagajini topshirganda esa uning qiymatini eʼlon qilishi shart.

Oʻzining oʻlchamlari, qadogʻi va xususiyatlari boʻyicha bagaj vagoniga qiyinchiliklarsiz yuklanishi va joylashtirilishi mumkin boʻlgan hamda tashuvchining mol-mulkiga va boshqa yoʻlovchilarning (joʻnatuvchilarning) bagajiga, yuk bagajiga ziyon yetkaza olmaydigan shunday buyumlar va predmetlar bagajda, yuk bagajida tashishga qabul qilinadi.

24-modda. Bagajni va yuk bagajini yetkazib berish muddati

Bagajni va yuk bagajini yetkazib berish muddati tashish amalga oshirilayotgan yoʻlovchi tashish poyezdining belgilangan temir yoʻl stansiyasigacha harakatlanishi vaqti bilan poyezdlar harakati jadvaliga koʻra belgilanadi.

Agar bagajni, yuk bagajini tashish safar davomida qayta yuklash orqali amalga oshirilayotgan boʻlsa, yetkazib berish muddati har bir qayta yuklash uchun bir sutkaga koʻpaytiriladi.

Bagaj, yuk bagaji yoʻlovchiga, oluvchiga belgilangan stansiyada bagaj, yuk bagaji kvitansiyasi va olish vakolati berilgan shaxsning shaxsini tasdiqlovchi hujjat taqdim etilganda beriladi.

Bagajni, yuk bagajini berish temir yoʻl stansiyasi yoʻlovchi tashish operatsiyalari uchun ochiq boʻlgan davr ichida amalga oshiriladi.

25-modda. Temir yoʻl transportida pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tashish

Temir yoʻl transportida pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tashish qonunchilikda belgilangan tartibda pochta vagonlarida amalga oshiriladi.

26-modda. Tashuvchining huquq va majburiyatlari

Tashuvchi quyidagi huquqlarga ega:

narx belgilash qoidalariga muvofiq tashish narxlarini erkin belgilash, bundan tartibga solinadigan tariflar belgilangan hollar mustasno;

fuqarolarning hayoti va sogʻligʻiga, harakat xavfsizligiga tahdid, ekologiya va sanitariya normalari buzilishi yoki boshqa gʻayrihuquqiy harakatlar (harakatsizlik) yuzaga kelishiga sabab boʻladigan holatlarda tashishni rad etish.

Tashuvchi qonunchilikka va tashish shartnomasiga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Tashuvchi:

ichki va xalqaro qatnovlardagi temir yoʻl transportida yoʻlovchilar va yuklarni tashishga doir faoliyat uchun tegishli litsenziyaga ega boʻlishi;

davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan, tashishlarni amalga oshirish uchun moʻljallangan harakatdagi tarkibga mulk huquqi asosida yoki boshqa qonuniy asosda ega boʻlishi;

tashishlarni belgilangan tartibda sertifikatlashtirilgan harakatdagi tarkibda amalga oshirishi;

harakat va temir yoʻl transportidan foydalanish xavfsizligi talablari bajarilishini taʼminlashi;

yoʻlovchining xavfsizligini, unga zarur qulayliklar va xizmat koʻrsatish sharoitlari yaratilishini, yoʻlovchi tomonidan bagaj hamda yuk bagaji topshirilgan taqdirda esa ularning oʻz vaqtida tashilishi hamda but saqlanishini taʼminlashi;

nogironligi boʻlgan shaxslar va aholining imkoniyati cheklangan guruhlari jumlasidagi yoʻlovchilarning harakatdagi tarkibdan, axborotdan, shuningdek aloqa vositalaridan foydalanish imkoniyatini taʼminlashi, temir yoʻl orqali tashish bilan bogʻliq boshqa xizmatlar koʻrsatish chogʻida zarur shart-sharoitlar yaratishi;

majburiy ravishda sertifikatlashtirilishi lozim boʻlgan joʻnatilayotgan yuk uchun muvofiqlik sertifikatining koʻchirma nusxasini yuk joʻnatuvchidan talab qilishi;

qonunchilikka muvofiq oʻz fuqarolik javobgarligi sugʻurta qilinishini amalga oshirishi shart.

Tashuvchining zimmasida qonunchilikka va tashish shartnomasiga muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

27-modda. Vagonlar (konteynerlar) operatorining huquq va majburiyatlari

Vagonlar (konteynerlar) operatori quyidagi huquqlarga ega:

oʻziga tegishli boʻlgan vagonlarni (konteynerlarni) pulli asosda taqdim etish boʻyicha xizmatlarni mazkur vagonlardan (konteynerlardan) foydalangan holda tashishlarni amalga oshirishdan manfaatdor boʻlgan yuk joʻnatuvchiga, yukni oluvchiga, tashuvchiga, boshqa yuridik yoki jismoniy shaxslarga tegishli shartnomalarga asosan koʻrsatish;

oʻz xizmatlarini koʻrsatish uchun narxlarni narx belgilash qoidalariga muvofiq erkin belgilash.

Vagonlar (konteynerlar) operatori qonunchilikka va vagonlar (konteynerlar) operatorining xizmatlarini koʻrsatish toʻgʻrisidagi shartnomaga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Vagonlar (konteynerlar) operatori:

ushbu Qonun qoidalariga, shuningdek boshqa qonunchilik hujjatlarida belgilangan temir yoʻl transportidagi xavfsizlik talablariga rioya etishi;

vagonlarga (konteynerlarga) mulk huquqi asosida yoki boshqa qonuniy asosda egalik qilishi;

operator faoliyatini amalga oshirish uchun zarur boʻlgan vagonlarni (konteynerlarni), boshqa obyektlarni oʻz hisobidan lozim darajadagi texnik holatda saqlashi;

malakali xodimlarga ega boʻlishi;

tegishli malaka talablariga javob beradigan va koʻrsatilgan ishga nisbatan tibbiy qarshi koʻrsatmalarga ega boʻlmagan shaxslarni ishga qoʻyishi;

harbiy va bojxona tashishlarini, davlatning mudofaa qobiliyatini taʼminlash, tabiiy va texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlarning, joriy etilgan favqulodda holatning oqibatlarini bartaraf etish bilan bogʻliq tashishlarni amalga oshirish majburiyati yuklatilgan tashuvchilarga ustuvor tartibda bunday tashishlarni bajarish uchun zarur boʻlgan vagonlarni (konteynerlarni) shartnoma asosida taqdim etishi;

Davlat nazorati organiga yoki uning hududiy boʻlinmasiga operatorning vagonlaridan (konteynerlaridan) foydalangan holdagi tashishlar chogʻida sodir boʻlgan temir yoʻl transporti hodisalari va temir yoʻl transporti harakat xavfsizligi va ekspluatatsiyasi qoidalarini buzish bilan bogʻliq boshqa hodisalar, ularning yuzaga kelish sabablari va koʻrilgan choralar toʻgʻrisida axborot taqdim etishi shart.

Vagonlar (konteynerlar) operatorlari tashuvchilar va (yoki) infratuzilma operatori bilan hamkorlik qiladi, shu jumladan tashish jarayonini amalga oshirish chogʻida shartnomalar asosida hamkorlik qiladi.

4-bob. Temir yoʻl transporti tariflari. Moliyaviy va xoʻjalik faoliyati

28-modda. Temir yoʻl transportida tashish tariflari

Umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transportida quyidagi tashish tariflari turlari qoʻllaniladi:

yuklarni tashish tariflari;

yoʻlovchilarni tashish tariflari;

bagaj va yuk bagajini tashish tariflari;

pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tashish tariflari.

Umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti tashish tariflari ichki qatnovlarda tashish tariflariga va xalqaro qatnovlarda tashish tariflariga boʻlinadi.

Temir yoʻl transportida tashish tariflari turlarining tarkibiy qismlari quyidagilardan iborat:

umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti infratuzilmasi xizmatlari;

tortish lokomotivi xizmatlari;

vagon xarajatlarini qoplash qismi.

Xalqaro qatnovda (shu jumladan tranzit tashuvlar) umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transportida tashish tariflari Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga muvofiq belgilanadi.

Ushbu Qonunga muvofiq tartibga solinmaydigan temir yoʻl transporti tariflari, yigʻimlari va toʻlovlari shartnoma asosida belgilanadi va raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq nazorat qilinadi.

Vakolatli tashkilot umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transportida qoʻllaniladigan tashish tariflarining turlari boʻyicha maʼlumotlarni va ularning oʻzgarish dinamikasini yuklar, harakatdagi tarkib turlari kesimida ommaviy axborot vositalarida doimiy ravishda eʼlon qilinishini taʼminlaydi.

29-modda. Umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transportida davlat tomonidan tartibga solinadigan tashish tariflari

Quyidagilar uchun belgilangan tashish tariflari davlat tomonidan tartibga solinadigan tariflardir:

ichki qatnovlarda umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transportining infratuzilmasi xizmatlarini koʻrsatish;

ichki qatnovlarda umumiy foydalanishdagi temir yoʻllarda lokomotiv tortish xizmatlarini koʻrsatish;

yoʻlovchilarni ichki qatnovlarda tashish, bundan yoʻlovchilarni yuqori tezlikdagi va tezyurar poyezdlarda tashish mustasno.

Davlat tomonidan tartibga solinadigan tashish tariflari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi vakolat bergan kollegial organ tomonidan belgilanadi.

Davlat tomonidan tartibga solinadigan tashish tariflari quyidagilarni hisobga olgan holda shakllantiriladi:

iqtisodiy jihatdan asoslanganlikni (tannarx, faoliyatning zarar koʻrilmasligini taʼminlaydigan zarur foydani, shuningdek vakolatli tashkilotni saqlash, umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transportini rivojlantirish va modernizatsiya qilish xarajatlarini);

shaffoflik va prognoz qilishni;

temir yoʻlda tashishlar sohasida raqobatdosh muhit rivojlantirilishini taʼminlashni;

davlat tomonidan tartibga solinadigan tashish tariflari boʻyicha xizmatlar koʻrsatuvchi subyektlarni harakat xavfsizligi taʼminlanishiga va xizmatlar sifati yaxshilanishiga zarar yetkazmagan holda xarajatlarni maqbullashtirishga ragʻbatlantirishni.

30-modda. Tashuvchining zararlari oʻrnini qoplash

Davlat tomonidan tartibga solinadigan tariflar boʻyicha yoʻlovchilarni tashishdan koʻrilgan zararning oʻrni toʻliq hajmda Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan qoplanadi.

Ichki qatnovlarda temir yoʻl transportida yuklarni tashish tariflariga chegirmalar berilmaydi.

Xalqaro qatnovlarda umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transportida yuklarni tashish tariflariga chegirmalar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga muvofiq belgilanadi.

Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan zararlarning oʻrnini Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan qoplash tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

31-modda. Temir yoʻl transportida moliyaviy-xoʻjalik faoliyati

Umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transportida moliyaviy-xoʻjalik faoliyati oʻz xoʻjalik faoliyati daromadlari hisobidan, yoʻlovchilarni ichki qatnovlarda tashish (bundan yoʻlovchilarni yuqori tezlikdagi va tezyurar poyezdlarda tashish mustasno) bilan bogʻliq zararlarning oʻrnini qoplash qismida Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari, shuningdek qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.

Umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transportini rivojlantirish vazifalarini hal qilish uchun vakolatli tashkilot tomonidan markazlashtirilgan sugʻurta va zaxira jamgʻarmalari tashkil etilishi mumkin.

Yuk joʻnatuvchilarning (joʻnatuvchilarning) va yukni oluvchilarning (oluvchilarning), ekspeditorlarning yuklarni va yuk bagajini tashiganlik, yuk operatsiyalari, transport-ekspeditorlik xizmatlari va harakatdagi tarkibdan foydalanganlik uchun umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti korxonalari, tashuvchilar, infratuzilma operatori bilan hisob-kitoblari, shuningdek shartnoma majburiyatlarini bajarmaganlik va umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti korxonalariga, tashuvchilarga, infratuzilma operatoriga yetkazilgan zarar uchun neustoykalar toʻlash qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Shahar atrofidagi yoʻlovchilarni tashishni moliyalashtirish mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari tomonidan mahalliy budjet mablagʻlari hisobidan yoxud manfaatdor yuridik yoki jismoniy shaxslar tomonidan amalga oshirilishi mumkin.

Tashuvchilar, vagonlar (konteynerlar) va infratuzilma operatorlari faoliyatining davlat ulushi boʻyicha, shuningdek vokzallar xoʻjalik faoliyatidan Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetiga toʻlanadigan dividendlar, temir yoʻl transporti obyektlarini rivojlantirishga yoʻnaltirish sharti bilan ularning oʻz ixtiyorida qoldiriladi. Bundan konsessiya shartnomasi yoki davlat-xususiy sheriklik toʻgʻrisidagi kelishuv asosida amalga oshiriladigan loyihalar mustasno.

32-modda. Temir yoʻl transportiga investitsiyalar

Davlat temir yoʻl transportini rivojlantirishga investitsiyalarni jalb qilish uchun shart-sharoitlar yaratadi.

Umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti obyektlarini qurish, yangilash, rekonstruksiya qilish va modernizatsiya qilish vakolatli tashkilotning, infratuzilma operatorining oʻz mablagʻlari hisobidan, jumladan davlat ulushi hisobiga Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetiga toʻlanadigan dividendlar tarzidagi mablagʻlar, chet el hukumat moliya tashkilotlarining va xalqaro moliya institutlarining davlat kafolati ostida jalb qilinadigan mablagʻlari va Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti hisobidan, shuningdek davlat-xususiy sheriklik toʻgʻrisidagi kelishuvlar, yuridik va jismoniy shaxslarning mablagʻlari hamda qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar asosida amalga oshiriladi.

Umumiy foydalanishda boʻlmagan temir yoʻllarni, toʻxtash punktlarini, yuk saroylarini va umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transportining boshqa obyektlarini qurish manfaatdor yuridik va jismoniy shaxslarning tashabbusiga koʻra hamda ularning mablagʻlari, shuningdek qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Temir yoʻl transporti obyektlarini qurish, yangilash, rekonstruksiya qilish va modernizatsiya qilish uchun ajratilgan Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlaridan temir yoʻl transporti faoliyati bilan bogʻliq boʻlmagan har qanday boshqa faoliyatni moliyalashtirish uchun foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.

33-modda. Temir yoʻl transportida davlat-xususiy sheriklik

Temir yoʻl transporti obyektlari va temir yoʻl transporti ehtiyojlari uchun ajratilgan yer uchastkalari davlat-xususiy sheriklik shartnomalari asosida qurish, modernizatsiya qilish va boshqarish uchun xususiy sherikka topshirilishi mumkin.

Temir yoʻl transporti obyektlari va temir yoʻl transporti ehtiyojlari uchun ajratilgan yer uchastkalari konsessiya shartnomasi yoki davlat-xususiy sheriklik kelishuvlari amal qiladigan muddatga ijara, egalik qilish va foydalanish huquqlari asosida xususiy sherikka topshiriladi.

Temir yoʻl transporti obyektlarini va temir yoʻl transporti ehtiyojlari uchun ajratilgan yer uchastkalarini topshirish tartibi “Davlat-xususiy sheriklik toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni bilan belgilanadi.

5-bob. Temir yoʻl transportida mehnatga oid munosabatlarni tartibga solishning oʻziga xos xususiyatlari va xodimlar intizomi. Temir yoʻl transportida hisoblash-hisobot vaqti

34-modda. Temir yoʻl transporti xodimlarining mehnatga oid munosabatlari

Temir yoʻl transporti xodimlarining mehnatga oid munosabatlari mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilik bilan tartibga solinadi.

Ishi bevosita poyezdlar harakati bilan bogʻliq boʻlgan temir yoʻl transporti ayrim toifadagi xodimlarining ish vaqti rejimi, dam olish rejimi va boshqa mehnat sharoitlari xususiyatlari Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi bilan kelishilgan holda tasdiqlanadi.

Umumiy foydalanishda boʻlgan temir yoʻl transporti va umumiy foydalanishda boʻlmagan temir yoʻl transporti egalari, tashuvchilar ishi poyezdlar harakati bilan bogʻliq boʻlgan va mehnat sharoiti noqulay ishlarda band boʻlgan xodimlar dastlabki tarzda va davriy tibbiy koʻriklardan oʻtkazilishini tashkil etadi. Bunday lavozimlar va ishlar roʻyxati, shuningdek tibbiy koʻriklarni oʻtkazish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan belgilanadi.

35-modda. Temir yoʻl transporti xodimlari ishining sayyor xususiyati bilan bogʻliq kafolatlar, kompensatsiyalar va ularga beriladigan imtiyozlar

Mehnati sayyor xususiyatli boʻlgan temir yoʻl transporti xodimlariga beriladigan kafolatlar va kompensatsiyalar mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikka, jamoa kelishuvlariga yoki jamoa shartnomasiga muvofiq belgilanadi.

Temir yoʻl transporti harbiylashtirilgan qoʻriqlash boʻlinmalarining xodimlari xizmat vazifalarini bajarishda qonunchilikda belgilangan huquqiy va ijtimoiy himoya kafolatlariga ega.

Temir yoʻl transporti xodimlari jamoa shartnomalari yoki tarmoq jamoa kelishuvi bilan belgilanadigan tartibda va shartlarda temir yoʻl transportida har yilgi bepul yurish huquqidan foydalanadi.

Mehnatda mayib boʻlish yoki kasb kasalligi oqibatida boshqa ishga oʻtkazilgan yoxud mehnatda mayib boʻlish, kasb kasalligi yoki xodimning aybi boʻlmagan sababga koʻra, sogʻligʻiga boshqacha tarzda shikast yetishi munosabati bilan nogironlik pensiyasiga chiqqan temir yoʻl transporti xodimlari uchun temir yoʻl transportida har yilgi bepul yurish huquqi va qonunchilikda belgilangan boshqa imtiyozlar saqlanib qoladi.

Ushbu moddaning uchinchi , toʻrtinchi qismlarida belgilangan imtiyozlar umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti korxonalarining, tashuvchilarning mablagʻlari hisobidan taʼminlanadi.

36-modda. Temir yoʻl transportida intizom

Temir yoʻl transporti xodimlarining intizomi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadigan temir yoʻl transporti xodimlarining intizomi toʻgʻrisidagi nizom bilan tartibga solinadi.

Temir yoʻl transportida jamoa mehnat nizolarini hal qilish vositasi sifatida ishni toʻxtatishga yoʻl qoʻyilmaydi.

37-modda. Temir yoʻl transportida hisoblash-hisobot vaqti

Tashishlarda bevosita ishtirok etuvchi temir yoʻl transporti korxonalarida tashish jarayonini markazlashtirilgan holda uzluksiz boshqarishni taʼminlash maqsadida, ularning joylashgan yeridan qatʼi nazar, mamlakatda amal qiluvchi yagona hisoblash-hisobot vaqti — Toshkent vaqti belgilanadi.

6-bob. Temir yoʻl transporti harakati va undan foydalanish xavfsizligini taʼminlash

38-modda. Harakat xavfsizligini taʼminlash, temir yoʻl transporti va boshqa texnika vositalaridan foydalanish

Umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti korxonalari, tashuvchilar yoʻlovchilar hayoti va sogʻligʻi uchun xavfsiz qatnov, bagaj, yuk bagaji, yuklar, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tashish shart-sharoitlarini, poyezdlar va temir yoʻl transporti boshqa vositalarining harakat xavfsizligini, shu jumladan manyovr ishlari chogʻidagi, tashish jarayoni bilan bogʻliq transport va boshqa texnika vositalaridan foydalanish chogʻidagi xavfsizlikni, shuningdek temir yoʻl transporti xodimlarining mehnati va atrof tabiiy muhit muhofaza qilinishini taʼminlaydi.

Temir yoʻl transportida poyezdlar harakati xavfsizligini taʼminlashni nazorat qiluvchi maxsus tarkibiy boʻlinmalar, shuningdek temir yoʻl transportida hodisalar oqibatlarini tugatuvchi avariya-tiklash boʻlinmalari tashkil etilishi mumkin. Ushbu boʻlinmalar toʻgʻrisidagi nizom tegishli yuridik shaxs tomonidan davlat nazorati organi bilan kelishilgan holda tasdiqlanadi.

Temir yoʻl transportida harakat va tashishlar xavfsizligi talablarining buzilishi bilan bogʻliq hodisalarni tasniflash, xizmat tekshiruvini oʻtkazish va hisobga olish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi tomonidan belgilanadi.

39-modda. Temir yoʻlda tashish xavfsizligini taʼminlashga qaratilgan davlat nazorati

Temir yoʻlda tashish xavfsizligini taʼminlashga qaratilgan davlat nazorati va boshqa choralar ichki ishlar organlari, Davlat xavfsizlik xizmati hamda davlat nazorati organi tomonidan ularning vakolatlari doirasida amalga oshiriladi.

40-modda. Umumiy foydalanishda boʻlmagan temir yoʻllarni qurish va ulardan foydalanish

Umumiy foydalanishda boʻlmagan temir yoʻllarni qurish va umumiy foydalanishdagi temir yoʻllarga tutashtirish, ularni foydalanish uchun ochish, shuningdek umumiy foydalanishda boʻlmagan temir yoʻl transportining harakatdagi tarkibini umumiy foydalanishdagi temir yoʻllarga chiqarish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan tartibda amalga oshiriladi.

Umumiy foydalanishda boʻlmagan temir yoʻllardan foydalanish tartibi normativ-huquqiy hujjatlar, texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar, shuningdek shaharsozlik normalari va qoidalari bilan belgilanadi. Umumiy foydalanishda boʻlmagan temir yoʻllarning mulkdorlari va umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti korxonalari va (yoki) infratuzilma operatori, tashuvchi oʻrtasidagi munosabatlar shartnoma bilan belgilanadi.

41-modda Umumiy foydalanishda boʻlmagan temir yoʻllar xizmatlari

Umumiy foydalanishda boʻlmagan temir yoʻllar egalari (bundan buyon matnda shoxobcha yoʻl egalari deb yuritiladi) umumiy foydalanishda boʻlmagan temir yoʻllar xizmatlarini koʻrsatish shartnomasi asosida tashish jarayoni ishtirokchilariga harakatdagi tarkibni oʻtkazish, toʻxtab turishini taʼminlash, vagonlar, konteynerlarni berish va qaytarib olish, yuklarni qabul qilish, ortish (tushirish), berish, manyovr ishlari va boshqa operatsiyalar uchun umumiy foydalanishda boʻlmagan temir yoʻllar xizmatlarini koʻrsatishga haqlidir.

Umumiy foydalanishda boʻlmagan temir yoʻllar xizmatlarini koʻrsatganlik uchun shoxobcha yoʻl egalari haq oladi. Umumiy foydalanishda boʻlmagan temir yoʻllar xizmatlaridan foydalanganlik uchun toʻlov raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilik bilan tartibga solinadi.

Umumiy foydalanishda boʻlmagan temir yoʻllarning harakatdagi tarkibni bir yoʻldan boshqasiga oʻtkazish uchun moʻljallangan inshootlari, qurilmalari va elementlaridan foydalanganlik uchun alohida haq olish taqiqlanadi.

Shoxobcha yoʻl egalari tashish jarayoni ishtirokchilari uchun umumiy foydalanishda boʻlmagan temir yoʻllar xizmatlaridan foydalanishda teng huquqni taʼminlashi shart.

Shoxobcha yoʻl egalari raqobatdosh umumiy foydalanishda boʻlmagan temir yoʻl mavjud boʻlmaganda tashish jarayoni ishtirokchilariga umumiy foydalanishda boʻlmagan temir yoʻl xizmatlari koʻrsatilishini toʻxtatishga olib keladigan harakatlarga (harakatsizlikka) yoʻl qoʻymasligi shart, bundan qonunchilikda nazarda tutilgan hollar mustasno.

Shoxobcha yoʻl egasi shartnomalar boʻyicha, shu jumladan kontragent bilan tuzilgan shartnomalar boʻyicha majburiyatlarni bajarmaganligi yoki lozim darajada bajarmaganligi uchun toʻliq mulkiy javobgarlikni oʻz zimmasiga oladi.

Umumiy foydalanishda boʻlmagan temir yoʻllarda xizmat vazifalarini bajarayotgan xodimlar manyovr ishlarini tashkil etish masalalari boʻyicha infratuzilma operatorining farmoyishlarini bajarishi shart.

42-modda. Temir yoʻl transporti harakati va undan foydalanish xavfsizligiga doir asosiy talablar

Temir yoʻl transportining infratuzilma obyektlariga nisbatan xavfsizlikka doir majburiy talablar, ularni nazorat qilish usullari, shuningdek ularning muvofiqligini baholash shakli qonunchilik hamda texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar bilan belgilanadi.

Temir yoʻl transportida yoʻlovchilar va yuklarni tashish boʻyicha xizmatlar koʻrsatish litsenziyalanadigan faoliyat turidir.

Temir yoʻl stansiyalari, vokzallar va temir yoʻl transportining tashish jarayoni bilan bogʻliq boshqa boʻlinmalari hududlari, poyezdlar harakati amalga oshiriladigan hamda manyovr va yuk ortish-yuk tushirish ishlari bajariladigan yoʻlovchi platformalari va temir yoʻllar oʻta xavfli zonalar hisoblanadi va zarurat boʻlganda atrofi oʻrab qoʻyiladi hamda nazorat qilish texnika vositalari bilan jihozlanadi. Oʻta xavfli zonalarda fuqarolarning boʻlishi va obyektlarning joylashtirilishi, bunday zonalarda ishlarning bajarilishi, temir yoʻllar orqali transportda va piyoda kesib oʻtish qoidalari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.

Harakatdagi tarkib, shu jumladan harakatdagi maxsus tarkib va konteynerlar, temir yoʻllarning yer ustki qurilmalari qismlari hamda boshqa texnika vositalari va mexanizmlar, shuningdek temir yoʻl transportida koʻrsatiladigan xizmatlar temir yoʻl transportining avariyasiz ishlashini, harakat xavfsizligini, mehnatni muhofaza qilish va ekologik xavfsizlik talablarini tartibga soluvchi qonunchilik hamda texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar talablariga muvofiq boʻlishi kerak.

Harakatdagi tarkib va temir yoʻl transporti infratuzilmasi obyektlari qonunchilikda belgilangan tartibda davlat roʻyxatidan oʻtkazilishi kerak. Roʻyxatdan oʻtkazilmagan harakatdagi tarkibdan va temir yoʻl transporti infratuzilmasi obyektlaridan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Harakatdagi tarkibni boshqarish huquqi tegishli malakaga ega boʻlgan hamda belgilangan tartibda tibbiy tekshiruvdan oʻtgan jismoniy shaxslarga beriladi.

Harakatdagi tarkibni boshqarish huquqini berish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Temir yoʻl transporti faoliyatida foydalaniladigan texnika vositalari va mexanizmlarni, shuningdek koʻrsatiladigan xizmatlarni sertifikatlashtirish qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Hududida xavfli yuklarni ishlab chiqarish, saqlash, ortish, tashish va tushirish ishlari amalga oshiriladigan obyektlar umumiy foydalanishdagi temir yoʻllardan va inshootlardan ularning xavfsiz ishlashini taʼminlaydigan masofada uzoqlashtirilgan boʻlishi kerak. Umumiy foydalanishdagi yoʻllarning quvurlar, aloqa, elektr uzatish tarmoqlari hamda boshqa inshootlar bilan kesishgan joylarida mazkur obyektlardan umumiy foydalanishdagi temir yoʻllar va inshootlargacha boʻlgan eng kam masofa, shuningdek temir yoʻllar bilan kesishish hamda yaqinlashish joylarida bunday obyektlarni qurish va saqlash normalari tegishli davlat organi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi bilan kelishilgan holda qabul qilinadigan normativ-huquqiy hujjatlarda va texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarda belgilanadi.

Umumiy foydalanishdagi temir yoʻllarni kesib oʻtuvchi yoki bevosita ularning yaqinida joylashgan gaz, neft quvurlari va boshqa inshootlarni qurish hamda ulardan foydalanish chogʻida belgilangan normativlarni taʼminlash, shuningdek mazkur inshootlardan foydalanish xavfsizligi uchun ularning egalari javobgar boʻladi. Mazkur inshootlarning egalari harakat xavfsizligiga tahdid soluvchi avariya holatlari yuzaga kelganligi haqida umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti korxonalarini, Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi va Transport vazirligi boʻlinmalarini oʻz vaqtida xabardor qilishi shart.

Temir yoʻl transportida umumiy foydalanishdagi va umumiy foydalanishda boʻlmagan yoʻllar orqali tashilayotgan xavfli hamda maxsus yuklarning egalari, bunday yuklarni joʻnatuvchilar va oluvchilar ularning tashilishi, ortilishi va tushirilishi xavfsizligini avariya vaziyatlarini va avariya oqibatlarini tugatish uchun zarur boʻlgan vositalar va harakatchan boʻlinmalarni jalb etgan holda hamda bu yuklarni tashish chogʻida avariya holatlari yuzaga kelgan taqdirda kafolatlashi kerak.

Umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti korxonalari, tashuvchilar xavfli va maxsus yuklarni tashish xavfsizligini taʼminlashi hamda ushbu yuklarni tashish chogʻida avariya hollari yuzaga kelgan taqdirda, ularning oqibatlarini tugatishda ishtirok etishi shart.

Temir yoʻllarning avtomobil yoʻllari bilan kesishgan joylari (temir yoʻl kesishuvi joylari) temir yoʻl transportidan texnik foydalanish qoidalari hamda shaharsozlik normalari va qoidalari bilan belgilanadi.

Temir yoʻl kesishuvi joylaridan foydalanish, ularni ochish va yopish qoidalari Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi tomonidan tasdiqlanadi.

Temir yoʻl transporti va tashish jarayoni bilan bogʻliq boshqa texnika vositalarining harakat xavfsizligi hamda ulardan foydalanish qoidalarini buzganlikda aybdor shaxslar qonunchilikka muvofiq javobgar boʻladi.

43-modda. Temir yoʻl transportida yuklar va obyektlarni qoʻriqlash

Yoʻl davomida va temir yoʻl stansiyalarida yuklarni, temir yoʻl transporti obyektlarini qoʻriqlash, shuningdek umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transportida yongʻinning oldini olishga qaratilgan ishlarni oʻtkazish, yongʻinga qarshi nazorat va yongʻinlarni bartaraf etish umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transportining idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash boʻlinmalari tomonidan amalga oshiriladi (bundan harbiy tashishlar va davlatning mudofaa qobiliyatini taʼminlash, favqulodda vaziyatlarning, joriy etilgan favqulodda holatning oqibatlarini bartaraf etish bilan bogʻliq tashishlar mustasno).

Umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transportining idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash boʻlinmalari toʻgʻrisidagi nizom vakolatli tashkilot tomonidan qonunchilikda belgilangan tartibda tasdiqlanadi. Qoʻriqlanishi va kuzatib borilishi lozim boʻlgan yuklar roʻyxati, bu yuklarni qoʻriqlash va kuzatib borish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.

Kuzatib borish talab etiladigan yuklarni umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transportining idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash guruhlari Oʻzbekiston Respublikasi doirasida kuzatib boradi. Oʻzbekiston Respublikasi chegaralarini kesib oʻtish chogʻida kuzatib boriladigan yuklarni topshirish tartibi va joyi Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalarida belgilanadi.

Temir yoʻl transportining eng muhim obyektlarini va maxsus yuklarni qoʻriqlash umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transportining idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash boʻlinmalari, ichki ishlar organlarining transportda xavfsizlikni taʼminlash boʻlinmalari va respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarining boshqa vakolatli boʻlinmalari tomonidan amalga oshiriladi. Bunday obyektlar va yuklar roʻyxatlari qonunchilik hujjatlari bilan tasdiqlanadi.

Yuklarning ayrim turlarini, shu jumladan qimmatbaho, tez buziladigan hamda boshqa yuklarni qoʻriqlash va kuzatib borish butun yoʻl davomida yuk joʻnatuvchining yoki yukni oluvchining kuzatuvchilari tomonidan amalga oshirilishi mumkin. Bunday yuklarni qoʻriqlash va kuzatib borish tartibi yuk joʻnatuvchilar (yukni oluvchilar) tomonidan vakolatli tashkilot bilan kelishilgan holda belgilanadi.

Zarur boʻlganda vakolatli tashkilot yuk joʻnatuvchilardan (yukni oluvchilardan) avariya vaziyatlari va boshqa favqulodda holatlar hamda vaziyatlarning yuzaga kelishi xavfini, shuningdek ularning yuklarini tashish chogʻidagi ehtimol tutilgan zararlarni kamaytiradigan qoʻshimcha choralar koʻrilishini talab qilishga haqlidir.

44-modda. Favqulodda holatlar va vaziyatlarda temir yoʻl transportining ishlashi

Umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti korxonalari, tashuvchilar temir yoʻl transportida harakat va tashishlar xavfsizligi talablari buzilishi bilan bogʻliq hodisalar, tabiiy ofatlar (shamol hosil qilgan tuproq-qum bosishlari, toshqinlar, yongʻinlar) va temir yoʻl transporti ishining buzilishiga olib kelgan boshqa favqulodda vaziyatlar oqibatlarini bartaraf etish uchun shoshilinch chora-tadbirlar koʻradi.

Davlat hokimiyati organlari odamlar hayoti va sogʻligʻiga, atrof tabiiy muhitga, harakat xavfsizligiga hamda yuklarning saqlanishiga tahdid soluvchi temir yoʻl transportida harakat va tashishlar xavfsizligi talablari buzilishi bilan bogʻliq hodisalar, tabiiy ofatlar hamda boshqa favqulodda holatlar va vaziyatlarning oqibatlarini tugatishda umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti korxonalariga, tashuvchilarga yordam koʻrsatadi.

Agar yengib boʻlmas kuch taʼsirida, harbiy harakatlar, qamal, epidemiyalar va boshqa favqulodda vaziyatlar, favqulodda holat joriy etilishi natijasida bagajni, yuk bagajini va yuklarni belgilangan manzilga yetkazish yoki tegishli yukni oluvchiga (oluvchiga) topshirish imkoniyatidan mahrum etadigan toʻsiqlar vujudga kelgan boʻlsa, xuddi shuningdek ushbu sabablarga koʻra bagaj, yuk bagaji, yuklar, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini saqlashning eng oxirgi muddatlari oʻtib ketsa, mazkur tashuvchi qonunchilikda belgilangan tartibda bagaj, yuk bagaji, yuklar, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini yuk joʻnatuvchining (joʻnatuvchining) yoki yukni oluvchining (oluvchining) topshirigʻiga binoan, shuningdek mazkur topshiriq belgilangan muddatda olinmagan taqdirda esa bagaj, yuk bagaji, yuklar, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini topshirishga (realizatsiya qilishga) yoki buning imkoni boʻlmagan taqdirda yuk joʻnatuvchining (joʻnatuvchining) oʻziga qaytarib yuborishga haqlidir. Bunda topshirilgan (realizatsiya qilingan) bagaj, yuk bagaji, yuklar, pochta va kuryerlik joʻnatmalari uchun tashuvchi tomonidan olingan summa ushbu tashuvchiga tegishli boʻlgan summalar chegirib qolingan holda, qiymat haqi toʻlangan taqdirda tashish hujjatlarida koʻrsatilgan yukni oluvchining (oluvchining) hisobiga, boshqa barcha hollarda esa yuk joʻnatuvchining (joʻnatuvchining) hisobiga oʻtkaziladi.

Hujjatlari boʻlmagan bagaj, yuk bagaji, yuklar, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini realizatsiya qilishdan tashuvchi tomonidan olingan mablagʻlar ushbu tashuvchi foydasiga oʻtkaziladi hamda undan belgilangan manziliga yetib kelmagan bagaj, yuk bagaji, yuklar, pochta va kuryerlik joʻnatmalari uchun tashuvchi tomonidan yuk joʻnatuvchiga (joʻnatuvchiga) yoki yukni oluvchiga (oluvchiga) toʻlangan mablagʻlarning oʻrnini qoplash uchun foydalaniladi.

Ushbu moddaning uchinchi qismida koʻrsatilgan summa yukni oluvchi (oluvchi) yoki yuk joʻnatuvchi (joʻnatuvchi) tomonidan talab qilib olinmagan taqdirda, daʼvo muddati tugaganidan soʻng mablagʻlar Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetiga oʻtkaziladi.

45-modda. Temir yoʻl transportida safarbarlik tayyorgarligi va fuqarolar muhofazasi

Temir yoʻl transportida safarbarlik tayyorgarligi va fuqarolar muhofazasiga rahbarlik qonunchilik hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.

Temir yoʻl transportida safarbarlik tayyorgarligi va fuqarolar muhofazasi boʻyicha tadbirlarni moliyalashtirish Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.

46-modda. Ixtiyoriy va majburiy sugʻurta

Temir yoʻl transportining ishi sayyor xususiyatga ega boʻlgan xodimlari, shuningdek oʻz lavozim vazifalarini hayot uchun xavfli sharoitlarda bajaruvchi xodimlar va idoraviy harbiylashtirilgan qoʻriqlash boʻlinmalarining xodimlari oʻz xizmat vazifalarini bajarishi davrida majburiy shaxsiy sugʻurta qilinishi kerak.

Temir yoʻl transporti xodimlarining ayrim toifalarini majburiy shaxsiy sugʻurta qilish tartibi va shartlari qonunchilik bilan belgilanadi.

Temir yoʻl transportida yoʻlovchilar ixtiyoriy shaxsiy sugʻurta qilinishi, shuningdek bagaj, yuk bagaji, yuk, pochta va kuryerlik joʻnatmalari ixtiyoriy sugʻurta qilinishi mumkin.

Tashuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish tashuvchi tomonidan amalga oshiriladi.

7-bob. Umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti korxonalarining, tashuvchilarning, yuk joʻnatuvchining (joʻnatuvchining), yukni oluvchining (oluvchining), yoʻlovchining, boshqa yuridik va jismoniy shaxslarning tashishdan kelib chiqadigan majburiyatlari boʻyicha javobgarligi. Talablar va daʼvolarni koʻrib chiqish

47-modda. Umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti korxonalarining, tashuvchilarning javobgarligi

Umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti korxonalari, tashuvchilar yoʻl haqini hamda bagaj, yuk bagaji, yuk, pochta va kuryerlik joʻnatmalarining tashish haqini toʻlagan va yoʻl hujjatlarini toʻgʻri rasmiylashtirgan yoʻlovchiga va yuk joʻnatuvchiga (joʻnatuvchiga), agar ushbu Qonunda yoki boshqa qonunchilik hujjatlarida boshqacha tartib nazarda tutilmagan boʻlsa, tashishni rad etishga haqli emas.

Umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti korxonalari, tashuvchilar yoʻlovchining yoki temir yoʻl transporti xizmatlaridan foydalanuvchi boshqa shaxsning, xuddi shuningdek temir yoʻl transporti faoliyati natijasida jabrlangan shaxsning hayoti va sogʻligʻiga yetkazilgan zarar uchun qonunchilikda belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

Umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti korxonalari, tashuvchilar yuklarni tashish chogʻida yuklarni tashish uchun olingan buyurtmanomalarni bajarmaganlik, vagonlarni umumiy foydalanishda boʻlmagan temir yoʻllarga keltirib bermaganlik va ularni umumiy foydalanishda boʻlmagan temir yoʻllardan olib ketishni kechiktirganlik, yuklarni yuk joʻnatuvchilar va yukni oluvchilarga tegishli boʻlgan yoki ular tomonidan ijaraga olingan vagonlar va konteynerlarni oʻzboshimchalik bilan egallaganlik, bu vagonlar va konteynerlarga shikast yetkazganlik yoki ularni yoʻqotganlik uchun qonunchilikda belgilangan tartibda neustoyka toʻlash tarzida javobgar boʻladi.

Umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti korxonalari, tashuvchilar yuklarni tashishda yukni yetkazib berish muddatlarini buzganlik uchun mulkiy javobgarlik bilan bir qatorda tashilayotgan yukning saqlanishini taʼminlamaganlik uchun ham qonunchilikda belgilangan tartibda va miqdorlarda mulkiy javobgar boʻladi.

Umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti korxonalari, tashuvchilar yoʻlovchilar, bagaj, yuk bagaji, yuk, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tashish boʻyicha majburiyatlarni bajarmaganlik yoki lozim darajada bajarmaganlik uchun qonunchilikda belgilangan tartibda va miqdorlarda javobgar boʻladi.

Umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti korxonalari, tashuvchilar atrof tabiiy muhitga yetkazilgan zarar uchun hamda temir yoʻl transporti ehtiyojlari uchun ajratilgan yerlarni lozim darajada saqlamaganlik va ulardan foydalanmaganlik uchun qonunchilikka muvofiq javobgar boʻladi.

48-modda. Yuk joʻnatuvchilarning (joʻnatuvchilarning), yukni oluvchilarning (oluvchilarning), yoʻlovchilarning, boshqa yuridik va jismoniy shaxslarning umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti korxonalari, tashuvchilar oldidagi javobgarligi

Yuk joʻnatuvchilar (joʻnatuvchilar) va yukni oluvchilar (oluvchilar) quyidagilar uchun qonunchilikda belgilangan miqdorlarda neustoyka toʻlash tarzida javobgar boʻladi:

tashishlar haqini oʻz vaqtida toʻlamaganlik uchun;

yuklarni taqdim etmaganlik uchun, yuk tashishga berilgan vagonlardan, konteynerlardan foydalanmaganlik yoki buyurtmanomada koʻrsatilgan vagonlarni, konteynerlarni rad etganlik uchun;

umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti korxonalariga, tashuvchilarga qarashli vagonlar va konteynerlardan ruxsatsiz foydalanganlik uchun;

vagonlar va konteynerlarni yukni ortish, tushirish yoki qayta yuklash paytida belgilangan texnologiya normalaridan ortiqcha kechiktirganlik (bekor ushlab turganlik) uchun, shuningdek ularni yukni ortish, tushirish, qayta yuklash uchun yetkazib berish paytida kuttirib qoʻyish orqali yoki yuk joʻnatuvchiga (joʻnatuvchiga) bogʻliq boʻlgan boshqa sabablarga koʻra kechiktirganlik (bekor ushlab turganlik) uchun;

mahsulotlarni eksportga yetkazib berish boʻyicha bojxona, chegara organlari yoki boshqa davlat organlari tomonidan belgilangan talablarni vagonlar va konteynerlarning kechiktirilganligiga sabab boʻlgan tarzda buzganlik uchun;

vagonlarga, konteynerlarga koʻtaradigan yukidan va yuk tashish shartnomasida koʻrsatilgan vazndan ortiqcha yuk ortganlik uchun;

vagonlar va konteynerlarni yuklar tushirilganidan keyin tozalamaganlik uchun;

umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti korxonalari, tashuvchilar tomonidan berilgan vagonlar yoki konteynerlarga, chiqarib olinadigan tashish moslamalari va oʻrash-joylash vositalariga shikast yetkazganlik yoki ularni yoʻqotganlik uchun;

tashish taqiqlangan yukni taqdim etganlik yoki tashish chogʻida oʻta ehtiyotkorlik choralari koʻrishni talab etuvchi yukni uning nomi yoki xossalarini notoʻgʻri koʻrsatib taqdim etganlik uchun.

Yoʻlovchilar, boshqa yuridik va jismoniy shaxslar temir yoʻl transporti vositalaridan foydalanish, harakat xavfsizligi, yongʻin xavfsizligi qoidalarini, temir yoʻl transportidagi sanitariya-gigiyena va sanitariya-epidemiyaga qarshi qoidalarni buzganlik, qurilmalarga, harakatdagi tarkibga va ularning ichki jihozlariga shikast yetkazganlik uchun qonunchilikka muvofiq javobgar boʻladi.

Temir yoʻl transportiga uning kommunikatsiyalarini qasddan toʻsib (uzib) qoʻyish yoki temir yoʻl transportining moneliksiz va xavfsiz ishlashiga xalal beruvchi qonunga xilof boshqa xatti-harakatlar natijasida yetkazilgan zararning oʻrni umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti korxonalariga, tashuvchilarga aybdor yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan qonunchilikda belgilangan tartibda qoplanadi.

49-modda. Talablar va daʼvolarni koʻrib chiqish

Yoʻlovchilar, bagaj, yuk bagaji, yuklar, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tashish boʻyicha majburiyatlar buzilgan taqdirda, yoʻlovchilar, yuk joʻnatuvchilar (joʻnatuvchilar) va yukni oluvchilar (oluvchilar) tegishli umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti korxonalariga, tashuvchiga qonunchilikda belgilangan tartibda hamda muddatlarda talablar va daʼvolar taqdim etishga haqlidir.

Umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti korxonasi, tashuvchi talabni toʻliq yoki qisman qanoatlantirishni rad etgan taqdirda yoki umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti korxonasidan, tashuvchidan talabni koʻrib chiqish muddati tugaganidan keyin javob olinmaganda umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti korxonasiga, tashuvchiga nisbatan tashish jarayonidan kelib chiqadigan daʼvolar berilishi mumkin.

Daʼvo muddati yuk, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tashish shartnomasi boʻyicha — bir yil, yoʻlovchi, bagaj, yuk bagajini tashish shartnomasi boʻyicha — olti oy.

Daʼvo muddati daʼvo arizasini berish uchun asos boʻlgan hodisa boshlanganidan keyingi kundan eʼtiboran hisoblanadi.

Tashish shartnomasi bilan bogʻliq boʻlmagan yuklarni yetkazib berish boʻyicha majburiyatlardan kelib chiqadigan talablar boʻyicha daʼvo muddati yetkazib berish muddati tugagan kundan eʼtiboran hisoblanadigan ikki oyni tashkil etadi.

Temir yoʻl transportida tashishlar boʻyicha talablar va daʼvolarni koʻrib chiqishning oʻziga xos xususiyatlari, shuningdek umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti korxonalariga, tashuvchiga yoʻlovchilar, bagaj, yuk bagaji, yuklar, pochta va kuryerlik joʻnatmalarini tashishda yuzaga keladigan talablarni taqdim etish muddatlari Temir yoʻl transporti ustavida va xalqaro qatnovlarda temir yoʻl transportida tashishlar toʻgʻrisidagi bitimlarda (shartnomalarda) nazarda tutiladi.

8-bob. Temir yoʻl transportida mol-mulk. Temir yoʻl transporti ehtiyojlari uchun yerlar. Temir yoʻl transportining muhofaza zonalari

50-modda. Umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transportida mulkchilik

Umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transportining infratuzilmasi va magistral lokomotivlari infratuzilma operatori mulkidir.

Umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti infratuzilmasi obyektlarining va magistral lokomotivlarning uchinchi shaxslarga sotilishiga yoki boshqa shaxsga berilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

51-modda. Temir yoʻl transporti korxonalari va tashkilotlarining mol-mulki

Temir yoʻl transporti korxonalari va tashkilotlarining mol-mulki asosiy va aylanma mablagʻlardan, shuningdek qiymati oʻz mustaqil balansida koʻrsatiladigan boshqa moddiy boyliklardan iborat boʻladi.

Temir yoʻl transporti korxonalari va tashkilotlarining mol-mulkidan foydalanish, unga egalik qilish va uni tasarruf etish huquqi qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi.

52-modda. Temir yoʻl transporti ehtiyojlari uchun yerlar

Temir yoʻl transporti ehtiyojlari uchun yerlar vakolatli tashkilotga, umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti korxonalariga, infratuzilma operatoriga, shoxobcha yoʻl egalariga temir yoʻl transporti obyektlaridan foydalanish, ularni saqlash, qurish, rekonstruksiya qilish, taʼmirlash, takomillashtirish (yaxshilash) va rivojlantirish uchun qonunchilikda belgilangan tartibda beriladi.

Temir yoʻl transporti ehtiyojlari uchun berilgan yer uchastkalari yer, shaharsozlik va ekologiya toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga muvofiq boʻlishi kerak.

Temir yoʻllarga tutashgan, temir yoʻllar bilan band boʻlgan yoki bunday yoʻllarni joylashtirish uchun moʻljallangan, shuningdek temir yoʻl stansiyalarini, suv chiqarish va mustahkamlash qurilmalarini, temir yoʻllar boʻylab himoya chiziqlarini, aloqa liniyalarini, elektr taʼminoti qurilmalarini, harbiy yuklarni ortish va tushirish joylarini, ishlab chiqarishga oid va boshqa binolarni, imoratlar, inshootlar va temir yoʻl transportining boshqa obyektlarini joylashtirish uchun moʻljallangan yer uchastkalari ajratilgan mintaqa hisoblanadi.

Temir yoʻl transporti yerlaridan ajratilgan mintaqa doirasida foydalanish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

53-modda. Temir yoʻl transportining muhofaza zonalari

Aholi, temir yoʻl transporti xodimlari, yoʻlovchilar, hayvonlar xavfsizligini, shuningdek temir yoʻl stansiyalaridan, temir yoʻllardan, elektr taʼminoti va aloqa liniyalaridan foydalanishda xavfsizlikni, temir yoʻl transporti inshootlari, qurilmalari va boshqa obyektlarining, shu jumladan siljuvchi tuproqli hududlarda va qum uyumlari, yer koʻchishi, yer choʻkishi, suv oqizib ketishi, sel olishi va tabiiy xususiyatdagi boshqa xavfli taʼsirlarga moyil boʻlgan hududlarda joylashgan obyektlarning but saqlanishi, mustahkamligi va bardoshliligini taʼminlash maqsadida muhofaza zonalari — ajratilgan mintaqaga ikki tomondan tutashgan hududlar belgilanadi.

Muhofaza zonalari chegaralaridagi yer uchastkalari uchun yerdan foydalanishning maxsus rejimi belgilanadi, bunda ushbu yer uchastkalarining egalari, foydalanuvchilari yoki ijarachilari quyidagi cheklovlar bilan ulardan xoʻjalik maqsadida foydalanish huquqiga ega:

sanoatga oid va fuqaroviy qurilishni amalga oshirish taqiqlanadi;

temir yoʻllarning davlat kadastrini yuritish boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan vakolat berilgan organning roziligisiz har qanday ishni bajarish taqiqlanadi.

Muhofaza zonalarini, ularning oʻlchamlarini, ushbu maqsadlar uchun ajratilgan yerlardan foydalanish rejimini belgilash tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

9-bob. Yakunlovchi qoidalar

54-modda. Nizolarni hal etish

Temir yoʻl transporti sohasida yuzaga keladigan nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.

55-modda. Temir yoʻl transporti toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik

Temir yoʻl transporti toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

56-modda. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash

Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

57-modda. Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish

Quyidagilar oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin:

1) Oʻzbekiston Respublikasining 1999-yil 15-aprelda qabul qilingan “Temir yoʻl transporti toʻgʻrisida”gi 766-I-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1999-yil, № 5, 118-modda);

2) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining 1999-yil 15-aprelda qabul qilingan “Temir yoʻl transporti toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini amalga kiritish toʻgʻrisida”gi 767-I-sonli Qarori (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1999-yil, № 5, 119-modda);

3) Oʻzbekiston Respublikasining 2006-yil 6-aprelda qabul qilingan “Mahsulotlar va xizmatlarni sertifikatlashtirish tartib-taomillari soddalashtirilganligi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-31-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2006-yil, № 4, 157-modda) 4-moddasi ;

4) Oʻzbekiston Respublikasining 2011-yil 8-sentabrda qabul qilingan “Temir yoʻl transporti toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga temir yoʻlda tashish xavfsizligini taʼminlashga qaratilgan oʻzgartishlar va qoʻshimcha kiritish haqida”gi OʻRQ-293-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2011-yil, № 9, 246-modda);

5) Oʻzbekiston Respublikasining 2015-yil 9-iyunda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-388-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2015-yil, № 6, 228-modda) 8-moddasi ;

6) Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 18-fevralda qabul qilingan “Xavfsizlik va mudofaa sohasidagi baʼzi davlat organlari faoliyati takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-522-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, № 2, 47-modda) 24-moddasi ;

7) Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 23-mayda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga jinoyat protsessi ishtirokchilarining huquqlari himoya qilinishini taʼminlash bilan bogʻliq oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-542-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, № 5, 267-modda) 18-moddasi ;

8) Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-aprelda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-683-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2021-yil, 4-songa ilova) 104-moddasi .

58-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

ushbu Qonun 7-moddasi birinchi qismining sakkizinchi xatboshisida nazarda tutilgan Temir yoʻl transporti ustavini ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran olti oy ichida ishlab chiqsin va tasdiqlasin;

ushbu Qonun 7-moddasi birinchi qismining oʻn birinchi xatboshisida nazarda tutilgan umumiy foydalanishdagi temir yoʻl transporti infratuzilmasiga kirish va uning xizmatlaridan foydalanish qoidalarini ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran olti oy ichida ishlab chiqsin va tasdiqlasin;

ushbu Qonun 34-moddasining ikkinchi qismida nazarda tutilgan ishi bevosita poyezdlar harakati bilan bogʻliq boʻlgan temir yoʻl transporti ayrim toifadagi xodimlarining ish vaqti rejimi, dam olish rejimi va boshqa mehnat sharoitlari xususiyatlari ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran olti oy ichida ishlab chiqilishi va tasdiqlanishini taʼminlasin;

ushbu Qonun 42-moddasining yettinchi qismida nazarda tutilgan harakatdagi tarkibni boshqarish huquqini berish tartibini ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran olti oy ichida ishlab chiqsin va tasdiqlasin;

ushbu Qonun 52-moddasining toʻrtinchi qismida nazarda tutilgan temir yoʻl transporti yerlaridan ajratilgan mintaqa doirasida foydalanish tartibini ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran olti oy ichida ishlab chiqsin va tasdiqlasin;

ushbu Qonun 53-moddasining uchinchi qismida nazarda tutilgan muhofaza zonalarini, ularning oʻlchamlarini, ushbu maqsadlar uchun ajratilgan yerlardan foydalanish rejimini belgilash tartibini ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran olti oy ichida ishlab chiqsin va tasdiqlasin;

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

59-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi

Ushbu Qonun 2025-yil 1-yanvardan eʼtiboran kuchga kiradi.

Ushbu Qonuning 1 — 29 , 31 — 57-moddalari ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran olti oy oʻtgach amalga kiritiladi.

Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2024-yil 27-noyabr,

OʻRQ-1006-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 28.11.2024-y., 03/24/1006/0978-son)

lex.uz

Закон Республики Узбекистан

О железнодорожном транспорте

Принят Законодательной палатой 20 сентября 2024 года Одобрен Сенатом 30 сентября 2024 года

Глава 1. Общие положения

Статья 1. Цель настоящего Закона

Целью настоящего Закона является регулирование отношений в области железнодорожного транспорта.

Статья 2. Законодательство о железнодорожном транспорте

Законодательство о железнодорожном транспорте состоит из настоящего Закона и иных актов законодательства.

Если международным договором Республики Узбекистан установлены иные правила, чем те, которые предусмотрены законодательством Республики Узбекистан о железнодорожном транспорте, то применяются правила международного договора.

Статья 3. Основные понятия

В настоящем Законе применяются следующие основные понятия:

багаж — вещи, принадлежащие пассажиру, принимаемые к перевозке в багажном вагоне по проездному документу (билету);

оператор вагонов (контейнеров) — юридическое лицо, владеющее вагонами (контейнерами) на праве собственности или иных законных основаниях, участвующее на основе договора с перевозчиком железнодорожного транспорта в перевозочном процессе путем оказания услуг и указанное в перевозочных документах;

пассажир — физическое лицо, имеющее проездной документ, совершающее поездку в поезде либо находящееся на территории железнодорожного вокзала (станции) или пассажирской платформы непосредственно перед поездкой или непосредственно после нее;

проездной документ (билет) — перевозочный документ установленного образца, удостоверяющий заключение договора перевозки пассажира железнодорожным транспортом общего пользования;

перевозчик — юридическое лицо, имеющее лицензию для деятельности по перевозке пассажиров и грузов железнодорожным транспортом внутреннего и международного сообщения, принявшее на себя по договору перевозки железнодорожным транспортом обязанность доставить пассажира, вверенный ему грузоотправителем (отправителем) багаж, грузобагаж, груз, почтовые и курьерские отправления из пункта отправления в пункт назначения, а также выдать багаж, грузобагаж, груз, почтовые и курьерские отправления грузополучателю (получателю);

перевозочный процесс — совокупность организационно и технологически взаимосвязанных действий и операций, выполняемых предприятиями железнодорожного транспорта общего пользования, перевозчиком, оператором вагонов (контейнеров), оператором инфраструктуры при подготовке, осуществлении и завершении перевозок пассажиров, багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений;

перевозочный документ — документ в виде проездного документа (билета), багажной квитанции, железнодорожной транспортной накладной, карты с электронным носителем информации либо иного носителя информации, подтверждающий заключение договора перевозки пассажиров, багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений;

железнодорожная станция — раздельный пункт, имеющий дополнительные группы железнодорожных путей, помимо главных железнодорожных путей, позволяющие производить операции по приему, отправлению, скрещению и обгону поездов, операции по приему, выдаче багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений, обслуживанию пассажиров, маневровую работу по расформированию и формированию поездов и технические операции с поездами;

железнодорожный транспорт — вид транспорта, состоящий из железнодорожного транспорта общего и необщего пользования и предназначенный для обеспечения потребности юридических и физических лиц в перевозках по железнодорожным путям;

инфраструктура железнодорожного транспорта — технологический комплекс, включающий в себя железнодорожные пути, железнодорожные станции, устройства электроснабжения, сети связи, системы сигнализации, централизации и блокировки, информационные комплексы, систему управления движением, здания, сооружения, устройства и оборудование, обеспечивающие функционирование этого технологического комплекса;

объект железнодорожного транспорта — находящиеся в эксплуатации инфраструктура железнодорожного транспорта и ее составные части, вокзалы, подвижной состав, железнодорожный транспорт общего пользования и железнодорожный транспорт необщего пользования;

железнодорожные пути необщего пользования — железнодорожные подъездные пути, примыкающие непосредственно или через другие железнодорожные подъездные пути к железнодорожным путям общего пользования, а также железнодорожные пути, не примыкающие к железнодорожным путям общего пользования, предназначенные для обслуживания грузоотправителей (отправителей) и грузополучателей (получателей) на условиях договоров или выполнения технологических работ для собственных нужд владельца этих путей;

железнодорожный транспорт необщего пользования — совокупность производственно-технологических комплексов, принадлежащих юридическим лицам, включающих в себя железнодорожный подвижной состав и объекты инфраструктуры железнодорожного транспорта необщего пользования, предназначенных для обеспечения потребностей юридических и физических лиц в перевозках на основе договоров, а также для собственных нужд в местах необщего пользования;

железнодорожные пути общего пользования — железнодорожные пути, принадлежащие уполномоченной организации в области железнодорожного транспорта общего пользования и ее подразделениям, на которых в пределах полосы отвода расположены перегоны, железнодорожные станции, разъезды, обгонные пункты, открытые для выполнения соответствующих операций по пропуску, приему и отправлению поездов, приему и выдаче багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений, и обслуживанию пассажиров, производству маневровой работы;

железнодорожный транспорт общего пользования — единый производственно-технологический комплекс, включающий в себя инфраструктуру железнодорожного транспорта, железнодорожный подвижной состав, другое имущество и предназначенный для обеспечения потребности юридических и физических лиц в перевозках на основе публичных договоров;

оператор инфраструктуры железнодорожного транспорта общего пользования (далее — оператор инфраструктуры) — юридическое лицо, принадлежащее уполномоченной организации в области железнодорожного транспорта общего пользования, осуществляющее эксплуатацию, текущее содержание и модернизацию, строительство железнодорожных путей общего пользования и иных объектов инфраструктуры железнодорожного транспорта общего пользования, а также оказывающее услуги пользования инфраструктурой, в том числе связанные с использованием железнодорожных путей общего пользования для пропуска и перемещения подвижного состава;

предприятия железнодорожного транспорта общего пользования — структурные подразделения и дочерние хозяйственные общества уполномоченной организации в области железнодорожного транспорта общего пользования, основная деятельность которых непосредственно связана с подготовкой и обеспечением перевозочного процесса;

груз — объект, принятый к железнодорожной перевозке предприятием железнодорожного транспорта общего пользования, перевозчиком, за своевременность доставки и сохранность которого они несут ответственность;

грузобагаж — объект железнодорожной перевозки, перевозимый в пассажирских и почтово-багажных поездах;

грузоотправитель (отправитель) — юридическое или физическое лицо, выступающее от своего имени либо от имени собственника груза или грузобагажа и указанное в перевозочных документах;

грузополучатель (получатель) — юридическое или физическое лицо, уполномоченное на получение груза или грузобагажа;

ручная кладь — личные вещи пассажира, имеющие ограничение по весу и размерам, перевозимые пассажиром с собой в пассажирском вагоне без оплаты;

железнодорожный подвижной состав (далее — подвижной состав) — локомотивы, грузовые, багажные, пассажирские вагоны локомотивной тяги и моторвагонный подвижной состав, а также иные транспортные средства, предназначенные для обеспечения осуществления перевозок и функционирования железнодорожного транспорта.

Статья 4. Основные принципы деятельности железнодорожного транспорта

Основными принципами деятельности железнодорожного транспорта являются:

законность;

безопасность;

открытость и прозрачность;

устойчивость;

экологичность;

доступность и качество услуг железнодорожного транспорта;

равенство в использовании инфраструктуры железнодорожного транспорта;

целостность и бесперебойность функционирования инфраструктуры железнодорожного транспорта.

Глава 2. Государственное регулирование в области железнодорожного транспорта

Статья 5. Основные направления государственной политики в области железнодорожного транспорта

Основными направлениями государственной политики в области железнодорожного транспорта являются:

обеспечение безопасности железнодорожных перевозок пассажиров и грузов;

соблюдение природоохранного законодательства при строительстве и эксплуатации объектов железнодорожного транспорта;

совершенствование нормативно-правовой базы в области железнодорожного транспорта;

создание необходимых условий для работы железнодорожного транспорта на основе свободных рыночных отношений и увеличение доли частного сектора в отрасли;

создание условий для развития конкуренции на железнодорожном транспорте и связанных с ним работ и услуг;

поддержание мобилизационной готовности железнодорожного транспорта;

определение стратегии развития железнодорожного транспорта;

создание равных условий для субъектов предпринимательства для осуществления деятельности в области железнодорожного транспорта;

привлечение иностранных инвестиций с целью строительства, модернизации и реконструкции железнодорожной отрасли;

организация научно-исследовательских, опытно-конструкторских работ на железнодорожном транспорте, реализация приоритетных проектов развития железнодорожной отрасли на основе государственно-частного партнерства;

совершенствование системы подготовки, переподготовки и повышения квалификации кадров в области железнодорожного транспорта, внедрение на системной основе современных инновационных методов и стандартов образования с учетом текущей и перспективной потребностей.

Статья 6. Способы государственного регулирования в области железнодорожного транспорта

Государственное регулирование в области железнодорожного транспорта осуществляется путем лицензирования, применения разрешительных процедур, технического регулирования, тарифной политики, обеспечения государственного контроля за соблюдением законодательства о железнодорожном транспорте, а также применения других способов, предусмотренных законодательством.

Государственные органы и их должностные лица не вправе вмешиваться в деятельность работников железнодорожного транспорта, связанных с перевозочным процессом, и привлекать их к другим работам, за исключением случаев возникновения чрезвычайных ситуаций природного и техногенного характера, введения чрезвычайного положения.

Статья 7. Полномочия Кабинета Министров Республики Узбекистан в области железнодорожного транспорта

Кабинет Министров Республики Узбекистан:

координирует работу республиканских органов исполнительной власти и органов исполнительной власти на местах в области железнодорожного транспорта;

определяет стратегию устойчивого развития в области железнодорожного транспорта;

утверждает программу инвестиционных проектов, осуществляемых за счет средств иностранных правительственных финансовых организаций и международных финансовых институтов, реализуемых под государственную гарантию, и средств Государственного бюджета Республики Узбекистан;

утверждает порядок формирования тарифов на услуги железнодорожного транспорта общего пользования, регулируемых государством;

утверждает порядок компенсации убытков за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан, понесенных от оказания услуг перевозок пассажиров по тарифам, регулируемым государством;

определяет порядок лицензирования и прохождения разрешительных процедур в области железнодорожного транспорта;

утверждает Устав железнодорожного транспорта, предусматривающий права, обязанности и ответственность участников перевозочного процесса, юридических и физических лиц, пользующихся услугами железнодорожного транспорта;

утверждает правила перевозки пассажиров, багажа и грузобагажа на железнодорожном транспорте;

утверждает порядок проверки ручной клади и багажа пассажиров, посетителей на железнодорожных вокзалах (станциях), их пребывания на железнодорожных вокзалах (станциях);

утверждает правила доступа и пользования услугами инфраструктуры железнодорожного транспорта общего пользования;

принимает меры по развитию международного сотрудничества в области железнодорожного транспорта.

Кабинет Министров Республики Узбекистан может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Статья 8. Полномочия Министерства транспорта Республики Узбекистан в области железнодорожного транспорта

Министерство транспорта Республики Узбекистан:

проводит единую государственную политику в области железнодорожного транспорта;

утверждает программы развития, технической и технологической модернизации в области железнодорожного транспорта;

разрабатывает, согласовывает инвестиционные проекты и другие программы, концепции и стратегии, комплексные решения по развитию в области железнодорожного транспорта с учетом интересов пользователей и организует их реализацию;

осуществляет координацию мер по обеспечению безопасности железнодорожных перевозок;

осуществляет международное сотрудничество в области железнодорожного транспорта в пределах своих полномочий;

ведет единый реестр сведений об операторах вагонов (контейнеров);

утверждает правила перевозок грузов на железнодорожном транспорте;

утверждает правила технической эксплуатации железнодорожного транспорта;

вносит предложения по тарифам железнодорожных перевозок, разработанным уполномоченной организацией в области железнодорожного транспорта общего пользования;

осуществляет лицензирование, разрешительные процедуры в области железнодорожного транспорта в соответствии с законодательством.

Министерство транспорта Республики Узбекистан может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Статья 9. Полномочия органов исполнительной власти на местах в области железнодорожного транспорта

Органы исполнительной власти на местах:

участвуют в организации и проведении информационно-разъяснительной работы по вопросам соблюдения требований безопасности на железнодорожном транспорте, пожарной и экологической безопасности;

координируют работу территориальных подразделений республиканских органов исполнительной власти и хозяйственных объединений при возникновении чрезвычайных ситуаций природного и техногенного характера, введении чрезвычайного положения, происшествиях, связанных с нарушением требований безопасности движения и перевозок, на железнодорожном транспорте, оказывают помощь в ликвидации указанных чрезвычайных ситуаций, происшествий и их последствий, организуют оказание медицинской помощи пострадавшим;

обеспечивают соблюдение требований к охранным зонам железнодорожного транспорта согласно градостроительным нормам и правилам, а также недопущение выделения и сдачи в аренду земельных участков в охранных зонах железнодорожного транспорта без согласия уполномоченной организации в области железнодорожного транспорта общего пользования.

Органы исполнительной власти на местах могут осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Статья 10. Полномочия органа государственного контроля в области железнодорожного транспорта

Инспекция по надзору в сфере транспорта при Министерстве транспорта Республики Узбекистан и ее территориальные подразделения являются органами, осуществляющими государственный контроль в области железнодорожного транспорта (далее — орган государственного контроля).

Орган государственного контроля:

осуществляет государственный контроль за соблюдением предприятиями и организациями железнодорожного транспорта требований настоящего Закона и других актов законодательства в области железнодорожного транспорта по обеспечению безопасности перевозок пассажиров и грузов на железнодорожных путях общего пользования и железнодорожных путях необщего пользования;

осуществляет государственный контроль в пределах своей компетенции за соблюдением правил перевозки пассажиров, багажа и грузобагажа, грузов на железнодорожном транспорте;

контролирует соблюдение технологических процессов при производстве всех видов ремонта железнодорожной продукции на предприятиях и в организациях в соответствии с законодательством о техническом регулировании;

осуществляет учет и ведение Единого реестра подвижного состава и объектов инфраструктуры железнодорожного транспорта путем их регистрации, а также выдачу свидетельств на право управления подвижным составом;

принимает участие в приемке объектов инфраструктуры железнодорожного транспорта;

организовывает и осуществляет служебные расследования происшествий, связанных с нарушением требований безопасности движения и перевозок на железнодорожном транспорте.

Орган государственного контроля может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Статья 11. Полномочия уполномоченной организации в области железнодорожного транспорта общего пользования

Акционерное общество «Узбекистон темир йуллари» является уполномоченной организацией в области железнодорожного транспорта общего пользования (далее — уполномоченная организация).

Уполномоченная организация:

определяет общие направления развития железнодорожного транспорта общего пользования и обеспечивает координацию направлений деятельности оператора инфраструктуры, предприятий и перевозчиков железнодорожного транспорта общего пользования и иных аффилированных с ним юридических лиц;

обеспечивает устойчивую и эффективную работу железнодорожного транспорта общего пользования, безопасность перевозок, повышает качество оказываемых транспортных услуг;

осуществляет информационно-разъяснительную работу среди широкой общественности и пользователей железнодорожного транспорта по вопросам безопасной эксплуатации железнодорожного транспорта, соблюдения требований пожарной и экологической безопасности;

укрепляет материально-техническую базу, способствует дальнейшему развитию сети железных дорог и увеличению их пропускной способности, широко внедряет прогрессивные технологии и современные методы менеджмента;

привлекает инвестиции на модернизацию, совершенствование и развитие железнодорожного транспорта общего пользования;

обеспечивает выполнение мероприятий по мобилизационной подготовке и гражданской защите в области железнодорожного транспорта при возникновении чрезвычайных ситуаций природного и техногенного характера, введении чрезвычайного положения, а также введении военного положения, включая весь период военных действий;

при необходимости привлекает железнодорожный подвижной состав, другую технику предприятий и организаций, министерств и ведомств для устранения последствий чрезвычайных ситуаций природного и техногенного характера, введения чрезвычайного положения, а также введения военного положения, включая весь период военных действий;

не допускает на железнодорожные пути общего пользования подвижной состав, не соответствующий нормативно-техническим требованиям;

не допускает подачу подвижного состава на железнодорожные пути необщего пользования, не соответствующие нормативно-техническим требованиям;

отдает приоритет специальным воинским поездам для быстрого (оперативного) осуществления воинских перевозок на железнодорожном транспорте при возникновении чрезвычайных ситуаций природного и техногенного характера, введении чрезвычайного положения и военного положения, включая весь период военных действий;

своевременно сообщает соответствующим государственным органам о возникновении чрезвычайных ситуаций природного и техногенного характера, транспортных и других происшествиях на железнодорожном транспорте, необходимости введения чрезвычайного положения и принимает незамедлительные меры по ликвидации их последствий;

в пределах своих полномочий организует и обеспечивает международное сотрудничество в области железнодорожного транспорта и сфере международных перевозок пассажиров и грузов.

Уполномоченная организация может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Статья 12. Инфраструктура железнодорожного транспорта общего пользования

Перевозчики осуществляют перевозки по железнодорожным путям общего пользования в соответствии с Правилами доступа и пользования услугами инфраструктуры железнодорожного транспорта общего пользования.

Доступ к услугам инфраструктуры железнодорожного транспорта общего пользования предоставляется оператором инфраструктуры.

Оператор инфраструктуры обязан обеспечить недискриминационный доступ к услугам инфраструктуры железнодорожного транспорта общего пользования и предоставить перевозчикам равное право пользования этой инфраструктурой.

В случае обнаружения дискриминационных действий оператора инфраструктуры по отношению к перевозчикам или операторам вагонов (контейнеров) оператор инфраструктуры несет ответственность за такие действия в соответствии с законодательством.

Оператор инфраструктуры осуществляет эксплуатацию, текущее содержание и модернизацию, строительство железнодорожных путей общего пользования и иных объектов инфраструктуры железнодорожного транспорта общего пользования.

Эксплуатация и текущее содержание инфраструктуры железнодорожного транспорта общего пользования финансируются преимущественно за счет средств, полученных от услуг эксплуатации инфраструктуры железнодорожного транспорта общего пользования.

Глава 3. Виды железнодорожных сообщений. Перевозка. Права и обязанности пассажиров, перевозчиков, оператора вагонов (контейнеров)

Статья 13. Виды железнодорожных сообщений и перевозок

Железнодорожные сообщения и перевозки подразделяются на следующие виды:

внутренние сообщения — перевозки пассажиров, багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений в пределах Республики Узбекистан;

международные сообщения — перевозки пассажиров, багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений между Республикой Узбекистан и другими государствами;

прямые смешанные сообщения — смешанные перевозки пассажиров, багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений разными видами транспорта по единому перевозочному документу, оформленному на весь путь следования. Прямые смешанные сообщения могут быть как внутренними, так и международными;

транзитные перевозки — перевозки, обеспечивающие перемещение пассажиров, багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений через территорию Республики Узбекистан железнодорожным транспортом, если такое перемещение является лишь частью пути, пункты отправления и назначения которых находятся за пределами Республики Узбекистан, а также перевозки, осуществляемые железнодорожным транспортом Республики Узбекистан через территорию иностранных государств;

специальные перевозки — перевозки, обеспечивающие транспортировку специальных видов грузов для удовлетворения особо важных государственных, в том числе оборонных, нужд.

Статья 14. Организация перевозок пассажиров, багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений на железнодорожном транспорте

Предприятия железнодорожного транспорта общего пользования, перевозчик, оператор инфраструктуры, оператор вагонов (контейнеров), владелец железнодорожных путей необщего пользования, пассажир, грузоотправитель (отправитель), грузополучатель (получатель), экспедитор (далее — участники перевозочного процесса) осуществляют перевозки пассажиров, багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений железнодорожным транспортом на основании настоящего Закона, международных договоров Республики Узбекистан в области железнодорожного транспорта, Устава железнодорожного транспорта, правил перевозок, правил доступа и пользования услугами инфраструктуры железнодорожного транспорта общего пользования и иных актов законодательства.

Перевозчик не вправе отказать в перевозке пассажиру, грузоотправителю (отправителю), грузополучателю (получателю), экспедитору, оплатившим и правильно оформившим перевозочные документы на проезд или перевозку багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений, кроме случаев, предусмотренных законодательством.

Участники перевозочного процесса, не имеющие собственного подвижного состава, пользуются услугами оператора вагонов (контейнеров), оператора инфраструктуры на основании договора.

Перевозка грузов на железнодорожном транспорте осуществляется в соответствии с заявками грузоотправителей. Формы заявок на перевозки грузов, порядок их подачи, исполнения и учета, а также перечень перевозимых железнодорожным транспортом грузов устанавливаются Правилами перевозок грузов на железнодорожном транспорте Республики Узбекистан.

Перевозка воинских грузов и личного состава Вооруженных Сил Республики Узбекистан на железнодорожных путях при введении военного положения, включая весь период военных действий, осуществляется в первоочередном порядке.

Статья 15. Организация перевозки грузов

В соответствии с договором перевозки груза предприятия железнодорожного транспорта общего пользования, перевозчики обязуются своевременно и в сохранности доставить вверенный им грузоотправителем груз на железнодорожную станцию назначения с соблюдением условий его перевозки и выдать грузополучателю, а грузоотправитель (грузополучатель) обязуется оплатить перевозку груза и обеспечить его приемку.

Договор перевозки груза железнодорожным транспортом оформляется составлением железнодорожной транспортной накладной.

Договор перевозки груза считается заключенным с момента выдачи грузоотправителю квитанции о принятии груза с проставлением в железнодорожной транспортной накладной (на бумажном и электронном носителях) календарного штемпеля станции отправления.

С момента уведомления о прибытии груза в пункт назначения права и обязанности по договору перевозки переходят к грузополучателю.

Грузополучатель вправе потребовать от грузоотправителя возмещения расходов и убытков, выплаченных перевозчику вследствие неправильных действий грузоотправителя.

Статья 16. Железнодорожная транспортная накладная

Грузоотправитель обязан при предъявлении груза к перевозке представить перевозчику железнодорожную транспортную накладную на каждую отправку, а в необходимых случаях, предусмотренных законодательными актами, и иные документы (сертификат, лицензию, ветеринарный сертификат, таможенные декларации).

Форма железнодорожной транспортной накладной и иных перевозочных документов, порядок их оформления определяются Правилами перевозки грузов на железнодорожном транспорте Республики Узбекистан.

Грузоотправитель ответственен за правильность сведений, внесенных им в железнодорожную транспортную накладную.

Статья 17. Плата за перевозку груза

Плата за перевозку груза вносится грузоотправителем, экспедитором до момента отправления груза, если иное не предусмотрено договором перевозки груза. Плата за дополнительные работы и услуги, связанные с перевозкой и сдачей груза, выполняемые по требованию грузоотправителя, грузополучателя, экспедитора, осуществляется в соответствии с соглашением сторон.

Плата за перевозки грузов взимается из расчета за кратчайшее расстояние, на которое осуществляются перевозки грузов.

Определение кратчайшего расстояния, на которое осуществляются перевозки крупногабаритных (негабаритных) и тяжеловесных грузов, осуществляется с учетом технических возможностей и пропускной способности железнодорожных путей общего пользования для перевозок таких грузов.

Предприятия железнодорожного транспорта общего пользования, перевозчик имеют право удерживать переданные им для перевозки грузы в целях обеспечения платы за перевозку груза и других причитающихся платежей.

Предприятие железнодорожного транспорта общего пользования, перевозчик при наличии у грузоотправителя, грузополучателя, экспедитора задолженности за перевозку, а также при несвоевременном внесении платежей могут отказаться в последующем от заключения договора перевозки до погашения долга.

При совершении действий, предусмотренных частью пятой настоящей статьи, виновная сторона (грузоотправитель, грузополучатель, экспедитор) уплачивает предприятию железнодорожного транспорта, перевозчику плату за пользование вагонами и контейнерами за все время задержки.

Статья 18. Сроки доставки грузов

Перевозчик обязан доставить груз на железнодорожную станцию назначения в срок, определенный договором перевозки груза в соответствии с Правилами перевозки грузов на железнодорожном транспорте Республики Узбекистан.

Груз считается доставленным в срок, если до истечения срока доставки он доставлен в пункт назначения и сдан грузополучателю или подан на приемо-сдаточные (выставочные) пути.

В случае, если подача груза на приемо-сдаточные (выставочные) пути задержана по вине грузоотправителя, грузополучателя, владельца железнодорожных путей необщего пользования (занятость фронта выгрузки, невнесение платы за перевозку грузов и иных причитающихся предприятию железнодорожного транспорта общего пользования, перевозчику платежей в соответствии с договором перевозки груза), груз считается доставленным в срок.

Статья 19. Плата за пользование вагонами, контейнерами и за простой (стоянку, задержку) подвижного состава на железнодорожных путях общего пользования

Плата за пользование вагонами, контейнерами и за простой (стоянку, задержку) подвижного состава на железнодорожных путях общего пользования производится грузоотправителем, грузополучателем, владельцем железнодорожных путей необщего пользования предприятию железнодорожного транспорта общего пользования, перевозчику:

за все время нахождения у грузоотправителей, грузополучателей, владельцев железнодорожных путей необщего пользования вагонов, контейнеров для осуществления погрузочных (разгрузочных) и маневровых работ;

за время простоя (стоянки, задержки) подвижного состава на железнодорожных путях общего пользования по вине грузоотправителей, грузополучателей, владельцев железнодорожных путей необщего пользования.

Размеры платы устанавливаются в соответствии с законодательством.

Статья 20. Организация перевозки пассажиров, багажа и грузобагажа

По договору перевозки пассажира предприятие железнодорожного транспорта общего пользования, перевозчик обязуются перевезти пассажира в пункт назначения, предоставив ему место в поезде согласно проездному документу (билету), а пассажир обязан оплатить проезд.

По договору перевозки багажа, грузобагажа предприятие железнодорожного транспорта общего пользования, перевозчик обязаны перевезти багаж, грузобагаж в пункт назначения, а пассажир (отправитель) оплатить его провоз.

Договор на перевозку пассажира оформляется проездным документом (билетом), на перевозку багажа — багажной квитанцией, а на перевозку грузобагажа — грузобагажной квитанцией.

Предприятия железнодорожного транспорта общего пользования, перевозчик обязаны обеспечить продажу проездного документа (билета) до указанной пассажиром станции назначения. Предприятие железнодорожного транспорта общего пользования, перевозчик могут организовывать продажу проездных документов (билетов) через кассы по реализации проездных документов (билетов), электронные терминалы и официальный веб-сайт во всемирной информационной сети Интернет в порядке, установленном Правилами перевозки пассажиров, багажа и грузобагажа железнодорожным транспортом Республики Узбекистан.

Предприятие железнодорожного транспорта общего пользования, перевозчик, не предоставившие пассажиру место согласно проездному документу (билету) либо отказавшиеся от продолжения перевозки, а также не доставившие багаж и грузобагаж в указанное место назначения согласно багажной и грузобагажной квитанциям, обязаны за свой счет доставить пассажира, багаж, грузобагаж в пункт назначения или возместить пассажиру (отправителю) все убытки, причиненные ему вследствие ненадлежащего исполнения договора перевозки.

Пассажиры должны быть обеспечены своевременной и достоверной информацией о времени отправления и прибытия поездов, стоимости проезда, перевозки багажа, грузобагажа, о времени работы железнодорожных касс по реализации проездных документов (билетов), камер хранения, расположенных в вокзальных помещениях, об оказываемых пассажирам услугах, а также другой необходимой информацией о работе предприятий железнодорожного транспорта общего пользования.

В целях охраны жизни и здоровья пассажиров и работников железнодорожного транспорта, обеспечения безопасности железнодорожных перевозок уполномоченные органы при входе на вокзал могут в установленном порядке производить досмотр ручной клади, багажа и личный досмотр пассажиров и других лиц. При отказе от досмотра вход на вокзал запрещается, а пассажиры к перевозке не допускаются.

Статья 21. Льготный проезд пассажиров на железнодорожном транспорте общего пользования

Проездные документы (билеты) на железнодорожном транспорте продаются пассажирам за полную стоимость. Отдельным категориям граждан в соответствии с законодательством могут быть установлены льготы на проезд на железнодорожном транспорте. В таких случаях порядок расчетов с предприятиями железнодорожного транспорта общего пользования, перевозчиком определяется законодательством.

Статья 22. Права и обязанности пассажира на железнодорожном транспорте

Пассажир имеет право:

приобрести проездной документ (билет) на любой поезд и в любой вагон до названной им станции назначения, открытой для пассажирских перевозок по маршрутам следования поездов;

получить место в вагоне поезда согласно приобретенному проездному документу (билету);

провозить с собой бесплатно одного ребенка в возрасте до пяти лет без предоставления отдельного места. При следовании с пассажиром более одного ребенка в возрасте до пяти лет один из них перевозится бесплатно, а остальным оформляется проездной документ по детскому тарифу с предоставлением отдельного места. Детям в возрасте от пяти до десяти лет также оформляется проездной документ по детскому тарифу с предоставлением отдельного места;

провозить с собой бесплатно ручную кладь весом не выше тридцати шести килограммов на один полный проездной документ или проездной документ по детскому тарифу. Ручная кладь, превышающая данный вес, подлежит сдаче в багажный вагон. Пассажиры из числа лиц с инвалидностью и маломобильных групп населения дополнительно имеют право провозить с собой бесплатно технические вспомогательные (компенсаторные) средства и специальные средства передвижения, предназначенные для личного пользования;

возвратить проездной документ (билет) перевозчику и получить от перевозчика возврат платы за проезд и провоз багажа (а отправитель платы — за провоз багажа, грузобагажа) в порядке, установленном Правилами перевозок пассажиров, багажа и грузобагажа на железнодорожном транспорте Республики Узбекистан;

продлить срок действия проездного документа (билета) в порядке, установленном Правилами перевозок пассажиров, багажа и грузобагажа на железнодорожном транспорте Республики Узбекистан;

выехать пассажирским поездом, следующим ранее поезда, на который приобретен проездной документ (билет), при наличии свободных мест и внесении изменений в проездной документ (билет);

сдавать к перевозке багаж за установленную плату;

по письменному требованию получать от перевозчика (касс по реализации проездных документов (билетов) или пассажирских агентств) в порядке, установленном Правилами перевозок пассажиров, багажа, грузобагажа на железнодорожном транспорте Республики Узбекистан, дубликат ранее приобретенного проездного документа (билета) в случае его повреждения, потери. Дубликат по ранее возращенным проездным документам (билетам) не выдается.

Пассажир обязан:

предъявить документ, удостоверяющий личность, при приобретении проездного документа (билета), при посадке в поезд и при проверке проездного документа (билета) в пути следования, за исключением поездов пригородного сообщения;

иметь проездной документ (билет) при посадке в поезд и в пути следования до окончания поездки;

соблюдать общественный порядок, правила пользования пассажирскими вагонами и объектами, предназначенными для обслуживания перевозок пассажиров, а также бережно относиться к имуществу перевозчика и соблюдать правила пожарной безопасности как в пути следования, так и в местах ожидания.

Пассажир может нести и иные обязанности в соответствии с законодательством и договором перевозки.

Статья 23. Провоз багажа и грузобагажа

Перевозчик обязан принять от пассажира или отправителя багаж и грузобагаж и отправить до любой железнодорожной станции, открытой для данных операций.

Багаж пассажира принимается по проездному документу (билету), а грузобагаж отправителя принимается по перевозочному документу (грузобагажной квитанции) без предъявления проездного документа (билета).

Багаж, грузобагаж пассажира (отправителя) отправляются ближайшим поездом, в котором имеется багажный вагон. При этом перевозчик обязан обеспечить первоочередное отправление багажа, грузобагажа пассажира (отправителя). Багаж, грузобагаж, следующие по маршруту, указанному в перевозочных документах (проездной документ, багажная и грузобагажная квитанции) должны быть отправлены поездом, которым следует пассажир, или ближайшим поездом, в котором имеется багажный вагон.

Пассажир (отправитель) при сдаче багажа вправе объявить его ценность, а при сдаче грузобагажа обязан объявить его ценность.

К перевозке багажом, грузобагажом принимаются такие вещи и предметы, которые по своим размерам, упаковке и свойствам могут быть без затруднений погружены и размещены в багажном вагоне и не могут причинить вреда имуществу перевозчика и багажу, грузобагажу других пассажиров (отправителей).

Статья 24. Срок доставки багажа и грузобагажа

Срок доставки багажа и грузобагажа определяется временем следования пассажирского поезда, в котором осуществляется перевозка, до железнодорожной станции назначения согласно расписанию движения поездов.

Если перевозка багажа, грузобагажа осуществляется с перегрузкой в пути следования, то срок доставки увеличивается на сутки за каждую перегрузку.

Пассажиру (получателю) багаж, грузобагаж выдаются на станции назначения по предъявлении багажной, грузобагажной квитанций и документа, удостоверяющего личность уполномоченного лица на получение.

Выдача багажа, грузобагажа производится в течение времени, когда железнодорожная станция открыта для операций по пассажирским перевозкам.

Статья 25. Перевозка почтовых и курьерских отправлений железнодорожным транспортом

Перевозка почтовых и курьерских отправлений на железнодорожном транспорте осуществляется в почтовых вагонах в порядке, установленном законодательством.

Статья 26. Права и обязанности перевозчика

Перевозчик имеет право:

свободно назначать цены на перевозки в соответствии с правилами ценообразования, за исключением случаев, когда установлены регулируемые тарифы;

отказываться от перевозки при обстоятельствах, влекущих возникновение угрозы жизни и здоровью граждан, безопасности движения, нарушения экологических и санитарных норм или иных противоправных действий (бездействия).

Перевозчик может иметь и иные права в соответствии с законодательством и договором перевозки.

Перевозчик обязан:

иметь соответствующую лицензию для деятельности по перевозке пассажиров и грузов железнодорожным транспортом внутреннего и международного сообщения;

иметь на праве собственности или ином законном основании подвижной состав, предназначенный для осуществления перевозок, прошедший государственную регистрацию;

осуществлять перевозки на сертифицированном в установленном порядке подвижном составе;

обеспечивать выполнение требований безопасности движения и эксплуатации железнодорожного транспорта;

обеспечивать безопасность пассажира, создание ему необходимых удобств и условий обслуживания, а в случае сдачи пассажиром багажа и грузобагажа их своевременную перевозку и сохранность;

обеспечивать пассажирам из числа лиц с инвалидностью и маломобильных групп населения доступ к подвижному составу, информации, а также средствам связи, создавать необходимые условия при оказании иных услуг, связанных с железнодорожной перевозкой;

требовать от грузоотправителя копию сертификата соответствия на отправляемый груз, подлежащий обязательной сертификации;

осуществлять страхование своей гражданской ответственности в соответствии с законодательством.

Перевозчик может нести и иные обязанности в соответствии с законодательством и договором перевозки.

Статья 27. Права и обязанности оператора вагонов (контейнеров)

Оператор вагонов (контейнеров) имеет право:

оказывать услуги по предоставлению на платной основе принадлежащих им вагонов (контейнеров) заинтересованным в осуществлении перевозок с использованием указанных вагонов (контейнеров) грузоотправителю, грузополучателю, перевозчику, иным юридическим или физическим лицам на основании соответствующих договоров;

свободно назначать цены за оказание своих услуг в соответствии с правилами ценообразования.

Оператор вагонов (контейнеров) может иметь и иные права в соответствии с законодательством и договором об оказании услуг оператора вагонов (контейнеров).

Оператор вагонов (контейнеров) обязан:

соблюдать положения настоящего Закона, а также требования безопасности на железнодорожном транспорте, установленные другими актами законодательства;

владеть вагонами (контейнерами) на праве собственности или ином законном основании;

содержать за свой счет вагоны (контейнеры), иные объекты, необходимые для осуществления деятельности оператора, в надлежащем техническом состоянии;

иметь квалифицированных работников;

допускать к работе лиц, удовлетворяющих соответствующим квалификационным требованиям и не имеющих медицинских противопоказаний к указанной работе;

предоставлять в приоритетном порядке на договорной основе перевозчикам, на которых возложена обязанность по осуществлению воинских и таможенных перевозок, перевозок, связанных с обеспечением обороноспособности государства, ликвидацией последствий чрезвычайных ситуаций природного и техногенного характера, введенного чрезвычайного положения, вагоны (контейнеры), необходимые для выполнения таких перевозок;

представлять в орган государственного контроля или в его территориальное подразделение информацию о железнодорожных транспортных происшествиях и иных связанных с нарушением правил безопасности движения и эксплуатации железнодорожного транспорта событиях при перевозках с использованием вагонов (контейнеров) оператора, причинах их возникновения и принятых мерах.

Операторы вагонов (контейнеров) взаимодействуют с перевозчиками и (или) оператором инфраструктуры, в том числе при осуществлении перевозочного процесса, на основании договоров.

Глава 4. Тарифы на железнодорожном транспорте. Финансовая и хозяйственная деятельность

Статья 28. Тарифы на перевозки на железнодорожном транспорте

На железнодорожном транспорте общего пользования применяются следующие виды тарифов на перевозки:

тарифы на перевозку грузов;

тарифы на перевозку пассажиров;

тарифы на перевозку багажа и грузобагажа;

тарифы на перевозку почтовых и курьерских отправлений.

Тарифы на перевозки на железнодорожном транспорте общего пользования подразделяются на тарифы на перевозку во внутреннем сообщении и тарифы на перевозку в международном сообщении.

Составными частями видов тарифов на перевозки на железнодорожном транспорте являются:

услуги инфраструктуры железнодорожного транспорта общего пользования;

услуги локомотивной тяги;

вагонная составляющая.

Тарифы на перевозки железнодорожным транспортом общего пользования в международном сообщении (в том числе транзитные перевозки) устанавливаются в соответствии с международными договорами Республики Узбекистан.

Тарифы на перевозки, сборы и плата на железнодорожном транспорте, нерегулируемые в соответствии с настоящим Законом, устанавливаются на договорной основе и контролируются в соответствии с законодательством о конкуренции.

Уполномоченная организация обеспечивает постоянное опубликование в средствах массовой информации данных по видам тарифов на перевозки, применяемых на железнодорожном транспорте общего пользования, и динамику их изменения в разрезе видов грузов, подвижного состава.

Статья 29. Тарифы на перевозки на железнодорожном транспорте общего пользования, регулируемые государством

Тарифами на перевозки, регулируемыми государством, являются тарифы на:

предоставление услуг инфраструктуры железнодорожного транспорта общего пользования во внутреннем сообщении;

предоставление услуг локомотивной тяги на железнодорожных путях общего пользования во внутреннем сообщении;

перевозку пассажиров во внутреннем сообщении, за исключением перевозки пассажиров на высокоскоростных и скоростных поездах.

Тарифы на перевозки, регулируемые государством, устанавливаются уполномоченным Кабинетом Министров Республики Узбекистан коллегиальным органом.

Тарифы на перевозки, регулируемые государством, формируются с учетом:

экономической обоснованности (себестоимость, необходимая прибыль, обеспечивающая безубыточность деятельности, а также затраты на содержание уполномоченной организации, развитие и модернизацию железнодорожного транспорта общего пользования);

прозрачности и прогнозируемости;

обеспечения развития конкурентной среды в области железнодорожных перевозок;

стимулирования субъектов, оказывающих услуги по тарифам на перевозки, регулируемым государством, к оптимизации затрат, без ущерба для обеспечения безопасности движения и улучшения качества услуг.

Статья 30. Возмещение убытков перевозчика

Убытки от перевозки пассажиров по тарифам, регулируемым государством, возмещаются в полном объеме за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан.

Скидки на тарифы на перевозку грузов на железнодорожном транспорте во внутреннем сообщении не предоставляются.

Скидки на тарифы на перевозку грузов железнодорожным транспортом общего пользования в международном сообщении устанавливаются в соответствии с международными договорами Республики Узбекистан.

Порядок возмещения убытков, указанных в части первой настоящей статьи, за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан определяется Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Статья 31. Финансово-хозяйственная деятельность на железнодорожном транспорте

Финансово-хозяйственная деятельность на железнодорожном транспорте общего пользования осуществляется из доходов собственной хозяйственной деятельности, средств Государственного бюджета Республики Узбекистан в части возмещения убытков, связанных с перевозками пассажиров во внутреннем сообщении (за исключением перевозки пассажиров на высокоскоростных и скоростных поездах), а также иных источников, не запрещенных законодательством.

Для решения задач развития железнодорожного транспорта общего пользования уполномоченной организацией могут создаваться централизованные страховые и резервные фонды.

Расчеты грузоотправителей (отправителей) и грузополучателей (получателей), экспедиторов с предприятиями железнодорожного транспорта общего пользования, перевозчиками, оператором инфраструктуры за перевозки грузов и грузобагажа, грузовые операции, транспортно-экспедиторские услуги и пользование подвижным составом, а также уплата неустойки за неисполнение договорных обязательств и ущерб, нанесенный предприятиям железнодорожного транспорта общего пользования, перевозчикам, оператору инфраструктуры осуществляются в порядке, определяемом законодательством.

Финансирование пригородных пассажирских перевозок может осуществляться органами исполнительной власти на местах за счет средств местного бюджета или заинтересованными юридическими или физическими лицами.

Дивиденды, выплачиваемые в Государственный бюджет Республики Узбекистан по государственной доле деятельности перевозчиков, операторов вагонов (контейнеров) и инфраструктуры, а также от хозяйственной деятельности вокзалов, остаются в их распоряжении при условии направления на развитие объектов железнодорожного транспорта. Исключение составляют проекты, реализуемые на основе концессионного договора или соглашения о государственно-частном партнерстве.

Статья 32. Инвестиции на железнодорожном транспорте

Государство создает условия для привлечения инвестиций на развитие железнодорожного транспорта.

Строительство, обновление, реконструкция и модернизация объектов железнодорожного транспорта общего пользования осуществляются за счет собственных средств уполномоченной организации, оператора инфраструктуры, включая средства в виде дивидендов, выплачиваемых в Государственный бюджет Республики Узбекистан за счет государственной доли, средств иностранных правительственных финансовых организаций и международных финансовых институтов, привлекаемых под государственную гарантию, и Государственного бюджета Республики Узбекистан, а также на основе соглашений о государственно-частном партнерстве, средств заинтересованных юридических и физических лиц и иных источников, не запрещенных законодательством.

Строительство железнодорожных путей необщего пользования, остановочных пунктов, грузовых дворов и других объектов железнодорожного транспорта необщего пользования осуществляется по инициативе и за счет средств заинтересованных юридических и физических лиц, а также иных источников, не запрещенных законодательством в установленном порядке.

Не допускается использование средств Государственного бюджета Республики Узбекистан, выделенных на строительство, обновление, реконструкцию и модернизацию объектов железнодорожного транспорта, для финансирования любой другой деятельности, не связанной с функционированием железнодорожного транспорта.

Статья 33. Государственно-частное партнерство на железнодорожном транспорте

Объекты железнодорожного транспорта и земельные участки, выделенные для нужд железнодорожного транспорта, могут передаваться частному партнеру для строительства, модернизации и управления на основании договоров государственно-частного партнерства.

Объекты железнодорожного транспорта и земельные участки, выделенные для нужд железнодорожного транспорта, передаются частному партнеру на правах аренды, владения и пользования на срок действия концессионного договора или соглашения о государственно-частном партнерстве.

Порядок передачи объектов железнодорожного транспорта и земельных участков, выделенных для нужд железнодорожного транспорта, определяется Законом Республики Узбекистан «О государственно-частном партнерстве».

Глава 5. Особенности регулирования трудовых отношений и дисциплина работников на железнодорожном транспорте. Учетно-отчетное время на железнодорожном транспорте

Статья 34. Трудовые отношения работников железнодорожного транспорта

Трудовые отношения работников железнодорожного транспорта регулируются законодательством о труде.

Особенности режима рабочего времени, режима отдыха и других условий труда отдельных категорий работников железнодорожного транспорта, работа которых непосредственно связана с движением поездов, утверждаются Министерством транспорта Республики Узбекистан по согласованию с Министерством занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан.

Владельцы железнодорожного транспорта общего пользования и железнодорожного транспорта необщего пользования, перевозчики организуют проведение предварительных и периодических медицинских осмотров работников, связанных с движением поездов и занятых на работах с неблагоприятными условиями труда. Перечень таких должностей и работ, а также порядок проведения медицинских осмотров устанавливаются Министерством здравоохранения Республики Узбекистан.

Статья 35. Гарантии, компенсации в связи с разъездным характером работ и льготы работникам железнодорожного транспорта

Гарантии и компенсации, предоставляемые работникам железнодорожного транспорта с разъездным характером труда, устанавливаются в соответствии с трудовым законодательством, коллективными соглашениями или коллективным договором.

Работники подразделений военизированной охраны железнодорожного транспорта при исполнении служебных обязанностей имеют гарантии правовой и социальной защиты, установленные законодательством.

Работники железнодорожного транспорта пользуются правом на ежегодный бесплатный проезд на железнодорожном транспорте в порядке и на условиях, устанавливаемых коллективными договорами или отраслевым коллективным соглашением.

За работниками железнодорожного транспорта, переведенными на другую работу вследствие трудового увечья или профессионального заболевания либо вышедшими на пенсию по инвалидности в связи с трудовым увечьем, профессиональным заболеванием или иным повреждением здоровья, возникшим не по вине работника, сохраняются право на ежегодный бесплатный проезд на железнодорожном транспорте и иные льготы, установленные законодательством.

Льготы, установленные частями третьей , четвертой настоящей статьи, обеспечиваются за счет средств предприятий железнодорожного транспорта общего пользования, перевозчиков.

Статья 36. Дисциплина на железнодорожном транспорте

Дисциплина работников железнодорожного транспорта регулируется положением о дисциплине работников железнодорожного транспорта, утверждаемым Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Прекращение работы на железнодорожном транспорте как средство разрешения коллективных трудовых споров не допускается.

Статья 37. Учетно-отчетное время на железнодорожном транспорте

В целях обеспечения непрерывного централизованного управления перевозочным процессом на предприятиях железнодорожного транспорта, непосредственно участвующих в перевозках, независимо от их местонахождения устанавливается единое действующее в стране учетно-отчетное время — ташкентское.

Глава 6. Обеспечение безопасности движения и эксплуатации железнодорожного транспорта

Статья 38. Обеспечение безопасности движения, эксплуатация железнодорожных транспортных и иных технических средств

Предприятия железнодорожного транспорта общего пользования, перевозчики обеспечивают безопасные для жизни и здоровья пассажиров условия проезда, перевозки багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений, безопасность движения поездов и других железнодорожных транспортных средств, в том числе при маневровой работе, эксплуатации транспортных и иных технических средств, связанных с перевозочным процессом, а также охрану труда работников железнодорожного транспорта и окружающей природной среды.

На железнодорожном транспорте могут создаваться специальные структурные подразделения, осуществляющие контроль за обеспечением безопасности движения поездов, а также аварийно-восстановительные подразделения, ликвидирующие последствия происшествий на железнодорожном транспорте. Положение об этих подразделениях утверждается соответствующим юридическим лицом по согласованию с органом государственного контроля.

Порядок классификации, проведения служебного расследования и учета происшествий, связанных с нарушением требований безопасности движения и перевозок на железнодорожном транспорте, устанавливается Министерством транспорта Республики Узбекистан.

Статья 39. Государственный контроль, направленный на обеспечение безопасности железнодорожных перевозок

Государственный контроль и иные меры, направленные на обеспечение безопасности железнодорожных перевозок, осуществляются органами внутренних дел, Службой государственной безопасности и органом государственного контроля в пределах их полномочий.

Статья 40. Строительство и эксплуатация железнодорожных путей необщего пользования

Строительство и примыкание железнодорожных путей необщего пользования к железнодорожным путям общего пользования, открытие их для эксплуатации, а также выход подвижного состава железнодорожного транспорта необщего пользования на железнодорожные пути общего пользования осуществляются в порядке, устанавливаемом Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Порядок эксплуатации железнодорожных путей необщего пользования определяется нормативно-правовыми актами, нормативными документами в области технического регулирования, а также градостроительными нормами и правилами. Отношения между собственниками железнодорожных путей необщего пользования и предприятиями железнодорожного транспорта общего пользования и (или) оператором инфраструктуры, перевозчиком определяются договором.

Статья 41. Услуги железнодорожных путей необщего пользования

Владельцы железнодорожных путей необщего пользования (далее — ветвевладельцы) вправе оказывать участникам перевозочного процесса услуги железнодорожных путей необщего пользования для пропуска, стоянки подвижного состава, подачи-уборки вагонов, контейнеров, осуществления операций по приему, погрузке (разгрузке), выдаче грузов, маневровой работе и иных операций на основании договора по оказанию услуг железнодорожных путей необщего пользования.

За оказание услуг железнодорожных путей необщего пользования ветвевладельцы взимают плату. Плата за пользование услугами железнодорожных путей необщего пользования регулируется законодательством о конкуренции.

Взимание отдельной платы за пользование сооружениями, устройствами и элементами железнодорожного пути необщего пользования, предназначенными для перемещения подвижного состава с одного пути на другой, запрещается.

Ветвевладельцы обязаны обеспечить участникам перевозочного процесса равное право пользования услугами железнодорожных путей необщего пользования.

Ветвевладельцы при отсутствии конкурентного железнодорожного пути необщего пользования обязаны не допускать действий (бездействия), приводящих к прекращению оказания услуг железнодорожного пути необщего пользования участникам перевозочного процесса, за исключением случаев, предусмотренных законодательством.

Ветвевладелец несет полную имущественную ответственность за неисполнение или ненадлежащее исполнение обязательств по договорам, в том числе с контрагентом.

Работники, исполняющие служебные обязанности на железнодорожных путях необщего пользования, обязаны выполнять распоряжения оператора инфраструктуры по вопросам организации маневровой работы.

Статья 42. Основные требования к безопасности движения и эксплуатации железнодорожного транспорта

Обязательные требования безопасности к объектам инфраструктуры железнодорожного транспорта, методы их контроля, а также форма оценки их соответствия устанавливаются законодательством и нормативными документами в области технического регулирования.

Оказание услуг по перевозке пассажиров и грузов железнодорожным транспортом является лицензируемым видом деятельности.

Территории железнодорожных станций, вокзалов и других подразделений железнодорожного транспорта, связанных с перевозочным процессом, пассажирские платформы и железнодорожные пути, на которых осуществляется движение поездов и производятся маневровые и погрузочно-разгрузочные работы, являются зонами повышенной опасности и, при необходимости, ограждаются и оборудуются техническими средствами контроля. Правила нахождения граждан и размещения объектов в зонах повышенной опасности, проведения в них работ, проезда и перехода через железнодорожные пути утверждаются Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Подвижной состав, в том числе специализированный, и контейнеры, элементы верхнего строения железнодорожных путей и другие технические средства и механизмы, а также услуги, предоставляемые на железнодорожном транспорте, должны соответствовать требованиям законодательства и нормативных документов в области технического регулирования, регламентирующих безаварийную работу железнодорожного транспорта, безопасность движения, требования охраны труда и экологической безопасности.

Подвижной состав и объекты инфраструктуры железнодорожного транспорта должны пройти государственную регистрацию в порядке, установленном законодательством. Незарегистрированный подвижной состав и объекты инфраструктуры железнодорожного транспорта к эксплуатации не допускаются.

Право управления подвижным составом предоставляется физическим лицам, имеющим соответствующую квалификацию и прошедшим медицинское освидетельствование в установленном порядке.

Порядок предоставления права управления подвижным составом определяется Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Сертификация технических средств и механизмов, используемых в деятельности железнодорожного транспорта, а также оказываемых услуг осуществляется в порядке, установленном законодательством.

Объекты, на территории которых осуществляются производство, хранение, погрузка, транспортировка и разгрузка опасных грузов, должны быть удалены от железнодорожных путей общего пользования и сооружений на расстояние, обеспечивающее их безопасную работу. Минимальные расстояния от указанных объектов до железнодорожных путей общего пользования и сооружений в местах пересечения путей общего пользования трубопроводами, линиями связи, электропередачи и другими сооружениями, а также нормы строительства и содержания таких объектов в местах пересечения и сближения с железнодорожными путями устанавливаются в нормативно-правовых актах и нормативных документах в области технического регулирования, принимаемых по согласованию с соответствующим государственным органом и Министерством транспорта Республики Узбекистан.

Ответственность за обеспечение установленных нормативов при строительстве и эксплуатации газо-, нефтепроводов и других сооружений, пересекающих железнодорожные пути общего пользования или находящихся в непосредственной близости от них, а также за безопасность эксплуатации указанных сооружений несут их владельцы. Владельцы указанных сооружений обязаны своевременно сообщать предприятиям железнодорожного транспорта общего пользования, подразделениям Министерства по чрезвычайным ситуациям и Министерства транспорта Республики Узбекистан о возникновении аварийных ситуаций, угрожающих безопасности движения.

Владельцы опасных и специальных грузов, перевозимых железнодорожным транспортом по путям общего и необщего пользования, отправляющие и получающие такие грузы, должны гарантировать безопасность их перевозки, погрузки и разгрузки с привлечением средств и мобильных подразделений, необходимых для ликвидации аварийных ситуаций и последствий аварий, и в случаях их возникновения при перевозке этих грузов.

Предприятия железнодорожного транспорта общего пользования, перевозчики обязаны обеспечивать безопасность транспортировки опасных и специальных грузов и принимать участие в ликвидации последствий аварий в случаях их возникновения при перевозке этих грузов.

Места пересечения железнодорожных путей с автомобильными дорогами (железнодорожные переезды) определяются правилами технической эксплуатации железнодорожного транспорта и градостроительными нормами и правилами.

Правила эксплуатации железнодорожных переездов, их открытия и закрытия утверждаются Министерством транспорта Республики Узбекистан.

Лица, виновные в нарушении правил безопасности движения и эксплуатации железнодорожных транспортных и иных технических средств, связанных с перевозочным процессом, несут ответственность в соответствии с законодательством.

Статья 43. Охрана грузов и объектов на железнодорожном транспорте

Охрана грузов в пути следования и на железнодорожных станциях, охрана объектов железнодорожного транспорта, а также проведение противопожарной профилактической работы, пожарный надзор и ликвидация пожаров на железнодорожном транспорте общего пользования осуществляются (за исключением воинских перевозок и перевозок, связанных с обеспечением обороноспособности государства, ликвидацией последствий чрезвычайных ситуаций, введенного чрезвычайного положения) подразделениями ведомственной военизированной охраны железнодорожного транспорта общего пользования.

Положение о подразделениях ведомственной военизированной охраны железнодорожного транспорта общего пользования утверждается уполномоченной организацией в установленном законодательством порядке. Перечень грузов, подлежащих охране и сопровождению, порядок охраны и сопровождения этих грузов утверждаются Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Наряды ведомственной военизированной охраны железнодорожного транспорта общего пользования сопровождают грузы, требующие такого сопровождения, в пределах Республики Узбекистан. Порядок и место передачи сопровождаемых грузов при пересечении границ Республики Узбекистан определяются международными договорами Республики Узбекистан.

Охрана наиболее важных объектов железнодорожного транспорта и специальных грузов осуществляется ведомственной военизированной охраной железнодорожного транспорта общего пользования, подразделениями органов внутренних дел по обеспечению безопасности на транспорте и иными уполномоченными подразделениями республиканских органов исполнительной власти. Перечни таких объектов и грузов утверждаются актами законодательства.

Охрана и сопровождение отдельных видов грузов, в том числе ценных, скоропортящихся и других, могут осуществляться проводниками грузоотправителя или грузополучателя на всем пути следования. Порядок охраны и сопровождения таких грузов устанавливается грузоотправителями (грузополучателями) по согласованию с уполномоченной организацией.

При необходимости уполномоченная организация вправе потребовать от грузоотправителей (грузополучателей) принятия дополнительных мер, снижающих риск возникновения аварийных ситуаций и иных чрезвычайных положений и ситуаций, а также возможных убытков при перевозке их грузов.

Статья 44. Работа железнодорожного транспорта в чрезвычайных положениях и ситуациях

Предприятия железнодорожного транспорта общего пользования, перевозчики принимают незамедлительные меры по устранению последствий происшествий, связанных с нарушением требований безопасности движения и перевозок на железнодорожном транспорте, стихийных бедствий (заносы, наводнения, пожары) и других чрезвычайных ситуаций, вызвавших нарушение работы железнодорожного транспорта.

Органы государственной власти оказывают предприятиям железнодорожного транспорта общего пользования, перевозчикам помощь в ликвидации последствий происшествий, связанных с нарушением требований безопасности движения и перевозок на железнодорожном транспорте, стихийных бедствий и других чрезвычайных положений и ситуаций, угрожающих жизни и здоровью людей, окружающей природной среде, безопасности движения и сохранности грузов.

Если в результате действия непреодолимой силы, военных действий, блокады, эпидемий и других чрезвычайных ситуаций, введения чрезвычайного положения возникли препятствия, лишающие перевозчика возможности доставить багаж, грузобагаж и груз в пункт назначения или выдать надлежащему грузополучателю (получателю), а равно, если по указанным причинам истекли предельные сроки хранения багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений, указанный перевозчик в порядке, установленном законодательством, по поручению грузоотправителя (отправителя) или грузополучателя (получателя) багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений, а также в случаях неполучения в установленный срок указанного поручения вправе их передать (реализовать) или при невозможности передать (реализовать) багаж, грузобагаж, груз, почтовые и курьерские отправления, возвратить их грузоотправителю (отправителю). При этом сумма, полученная перевозчиком за переданные (реализованные) багаж, грузобагаж, груз, почтовые и курьерские отправления, за вычетом сумм, причитающихся этому перевозчику, перечисляется грузополучателю (получателю), указанному в перевозочных документах, в случае оплаты им стоимости, и грузоотправителю (отправителю) — во всех остальных случаях.

Средства, полученные перевозчиком за реализацию багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений, на которые отсутствуют документы, перечисляются в доход этого перевозчика и используются на возмещение средств, выплаченных перевозчиком грузоотправителю (отправителю) или грузополучателю (получателю) за не прибывшие по назначению багаж, грузобагаж, груз, почтовые и курьерские отправления.

В случае невостребования грузополучателем (получателем) или грузоотправителем (отправителем) суммы, указанной в части третьей настоящей статьи, средства по истечении сроков исковой давности подлежат перечислению в Государственный бюджет Республики Узбекистан.

Статья 45. Мобилизационная подготовка и гражданская защита на железнодорожном транспорте

Руководство мобилизационной подготовкой и гражданской защитой на железнодорожном транспорте осуществляется в соответствии с актами законодательства.

Финансирование мероприятий по мобилизационной подготовке и гражданской защите на железнодорожном транспорте осуществляется за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан и других источников, не запрещенных законодательством.

Статья 46. Добровольное и обязательное страхование

Работники железнодорожного транспорта с разъездным характером труда, а также работники, выполняющие свои должностные обязанности в опасных для жизни условиях, и работники подразделений ведомственной военизированной охраны на период исполнения ими служебных обязанностей подлежат обязательному личному страхованию.

Порядок и условия обязательного личного страхования отдельных категорий работников железнодорожного транспорта определяются законодательством.

На железнодорожном транспорте может проводиться добровольное личное страхование пассажиров, а также добровольное страхование багажа, грузобагажа, груза, почтовых и курьерских отправлений.

Обязательное страхование гражданской ответственности перевозчика осуществляется перевозчиком.

Глава 7. Ответственность предприятий железнодорожного транспорта общего пользования, перевозчиков, грузоотправителя (отправителя), грузополучателя (получателя), пассажира, других юридических и физических лиц по обязательствам, вытекающим из перевозки. Рассмотрение претензий и исков

Статья 47. Ответственность предприятий железнодорожного транспорта общего пользования, перевозчиков

Предприятия железнодорожного транспорта общего пользования, перевозчики не вправе отказать в перевозке пассажиру и грузоотправителю (отправителю), оплатившим и правильно оформившим проездные документы на проезд и перевозку багажа, грузобагажа, груза, почтовых и курьерских отправлений, если иное не предусмотрено настоящим Законом или иными актами законодательства.

Предприятия железнодорожного транспорта общего пользования, перевозчики в порядке, установленном законодательством, несут ответственность за вред, причиненный жизни и здоровью пассажира или другого лица, пользующегося услугами железнодорожного транспорта, а равно лица, пострадавшего в результате деятельности железнодорожного транспорта.

Предприятия железнодорожного транспорта общего пользования, перевозчики при перевозке грузов несут ответственность в виде уплаты неустойки за невыполнение принятых заявок на перевозку грузов, неподачу и задержку уборки вагонов с железнодорожных путей необщего пользования, самовольное занятие, повреждение или утрату вагонов и контейнеров, принадлежащих грузоотправителям и грузополучателям грузов или арендованных ими в порядке, установленном законодательством.

Предприятия железнодорожного транспорта общего пользования, перевозчики наряду с имущественной ответственностью за нарушение сроков доставки груза при перевозке несут также имущественную ответственность за необеспечение сохранности перевозимого груза в порядке и размерах, определяемых законодательством.

Предприятия железнодорожного транспорта общего пользования, перевозчики за неисполнение или ненадлежащее исполнение обязательств по перевозке пассажиров, багажа, грузобагажа, груза, почтовых и курьерских отправлений несут ответственность в порядке и размерах, определяемых законодательством.

Предприятия железнодорожного транспорта общего пользования, перевозчики в соответствии с законодательством несут ответственность за вред, причиненный окружающей природной среде, и за ненадлежащее содержание и использование земель, выделенных для нужд железнодорожного транспорта.

Статья 48. Ответственность грузоотправителей (отправителей), грузополучателей (получателей), пассажиров, других юридических и физических лиц перед предприятиями железнодорожного транспорта общего пользования, перевозчиками

Грузоотправители (отправители) и грузополучатели (получатели) несут ответственность в виде уплаты неустойки в размерах, установленных законодательством, за:

несвоевременную оплату перевозок;

непредъявление грузов, неиспользование поданных для перевозки грузов вагонов, контейнеров или отказ от предусмотренных заявкой вагонов, контейнеров;

использование без разрешения вагонов и контейнеров, принадлежащих предприятиям железнодорожного транспорта общего пользования, перевозчикам;

задержку (простой) вагонов и контейнеров под погрузкой, разгрузкой или перегрузкой свыше установленных технологических норм, а также в ожидании их подачи под погрузку, разгрузку, перегрузку или по иным причинам, зависящим от грузоотправителя (отправителя);

нарушение установленных таможенными, пограничными или иными государственными органами требований по поставке продукции на экспорт, повлекшее задержку вагонов и контейнеров;

перегруз вагонов, контейнеров сверх грузоподъемности и веса, указанного в договоре перевозки груза;

неочистку вагонов и контейнеров после выгрузки;

повреждение или утрату предоставленных предприятиями железнодорожного транспорта общего пользования, перевозчиками вагонов или контейнеров, съемных перевозочных приспособлений и средств пакетирования;

предъявление груза, запрещенного к перевозке, или груза, требующего при перевозке особых мер предосторожности, с неправильным указанием наименования или свойств груза.

Пассажиры, другие юридические и физические лица за нарушение правил пользования средствами железнодорожного транспорта, безопасности движения, пожарной безопасности, санитарно-гигиенических и санитарно-противоэпидемических правил на железнодорожном транспорте, повреждение устройств, подвижного состава и их внутреннего оборудования несут ответственность в соответствии с законодательством.

Ущерб, причиненный железнодорожному транспорту в результате умышленного блокирования его коммуникаций и иных незаконных действий, посягающих на его беспрепятственную и безопасную работу, возмещается предприятиям железнодорожного транспорта общего пользования, перевозчикам виновными юридическими и физическими лицами в порядке, установленном законодательством.

Статья 49. Рассмотрение претензий и исков

При нарушении обязательств по перевозке пассажиров, багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений пассажиры, грузоотправители (отправители) и грузополучатели (получатели) вправе предъявить соответствующим предприятиям железнодорожного транспорта общего пользования, перевозчику претензии и иски в порядке и сроки, установленные законодательством.

Иски к предприятиям железнодорожного транспорта общего пользования, перевозчику, вытекающие из перевозки, могут быть предъявлены в случае полного или частичного отказа предприятия железнодорожного транспорта общего пользования, перевозчика удовлетворить претензию либо в случае неполучения ответа от предприятия железнодорожного транспорта общего пользования, перевозчика на предъявленную претензию по истечении срока ее рассмотрения.

Срок исковой давности по договору перевозки груза, почтовых и курьерских отправлений — один год, по договору перевозки пассажира, багажа, грузобагажа — шесть месяцев.

Срок исковой давности исчисляется со следующего дня после наступления события, послужившего основанием для предъявления иска.

Срок исковой давности по требованиям, вытекающим из обязательств по доставке грузов, не связанных с договором перевозки, составляет два месяца, исчисляемый со дня истечения срока доставки.

Особенности рассмотрения претензий и исков по перевозкам на железнодорожном транспорте, а также сроки предъявления претензий предприятиям железнодорожного транспорта общего пользования, перевозчику, возникающие при перевозке пассажиров, багажа, грузобагажа, грузов, почтовых и курьерских отправлений предусматриваются Уставом железнодорожного транспорта и соглашениями (договорами) о перевозках железнодорожным транспортом в международном сообщении.

Глава 8. Имущество на железнодорожном транспорте. Земли для нужд железнодорожного транспорта. Охранные зоны железнодорожного транспорта

Статья 50. Собственность на железнодорожном транспорте общего пользования

Инфраструктура и магистральные локомотивы железнодорожного транспорта общего пользования находятся в собственности оператора инфраструктуры.

Не допускается продажа или отчуждение третьим лицам объектов инфраструктуры и магистральных локомотивов железнодорожного транспорта общего пользования.

Статья 51. Имущество предприятий и организаций железнодорожного транспорта

Имущество предприятий и организаций железнодорожного транспорта составляют основные и оборотные средства, а также иные материальные ценности, стоимость которых отражается в их самостоятельном балансе.

Право пользования, владения и распоряжения имуществом предприятий и организаций железнодорожного транспорта осуществляется в соответствии с законодательством.

Статья 52. Земли для нужд железнодорожного транспорта

Земли для нужд железнодорожного транспорта предоставляются уполномоченной организации, предприятиям железнодорожного транспорта общего пользования, оператору инфраструктуры, ветвевладельцам в порядке, установленном законодательством, для эксплуатации, хранения, строительства, реконструкции, ремонта, усовершенствования (улучшения) и развития объектов железнодорожного транспорта.

Земельные участки, предоставленные для нужд железнодорожного транспорта, должны соответствовать требованиям земельного, градостроительного и экологического законодательства.

Земельные участки, прилегающие к железнодорожным путям, занятые железнодорожными путями или предназначенные для размещения таких путей, а также предназначенные для размещения железнодорожных станций, водоотводных и укрепительных устройств, защитных полос вдоль железнодорожных путей, линий связи, устройств электроснабжения, площадок для погрузки-выгрузки воинских грузов, производственных и иных зданий, строений, сооружений и других объектов железнодорожного транспорта, являются полосой отвода.

Порядок использования земель железнодорожного транспорта в пределах полосы отвода устанавливается Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Статья 53. Охранные зоны железнодорожного транспорта

В целях обеспечения безопасности населения, работников железнодорожного транспорта, пассажиров, животных, а также безопасности при эксплуатации железнодорожных станций, железнодорожных путей, линий электроснабжения и связи, сохранности, прочности и устойчивости сооружений, устройств и других объектов железнодорожного транспорта, в том числе находящихся на территориях с подвижной почвой и на территориях, подверженных песчаным заносам, оползням, обвалам, размывам, селям и другим опасным воздействиям природного характера, устанавливаются охранные зоны — территории, примыкающие с обеих сторон к полосе отвода.

Для земельных участков в пределах охранных зон устанавливается особый режим землепользования, при котором собственники, пользователи или арендаторы этих земельных участков имеют право их хозяйственного использования со следующими ограничениями:

запрещается ведение промышленного и гражданского строительства;

запрещается выполнение любых работ без согласования с органом, уполномоченным Кабинетом Министров Республики Узбекистан, по ведению Государственного кадастра железных дорог.

Порядок установления охранных зон, их размеры, режим использования земель, отведенных для этих целей, устанавливаются Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Глава 9. Заключительные положения

Статья 54. Разрешение споров

Споры, возникающие в области железнодорожного транспорта, разрешаются в порядке, установленном законодательством.

Статья 55. Ответственность за нарушение законодательства о железнодорожном транспорте

Лица, виновные в нарушении законодательства о железнодорожном транспорте, несут ответственность в установленном порядке.

Статья 56. Обеспечение исполнения, доведения, разъяснения сути и значения настоящего Закона

Министерству транспорта Республики Узбекистан и другим заинтересованным организациям обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Закона.

Статья 57. Признание утратившими силу некоторых законодательных актов Республики Узбекистан

Признать утратившими силу:

1) Закон Республики Узбекистан от 15 апреля 1999 года № 766-I «О железнодорожном транспорте» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1999 г., № 5, ст. 118);

2) постановление Олий Мажлиса Республики Узбекистан от 15 апреля 1999 года № 767-I «О введении в действие Закона Республики Узбекистан «О железнодорожном транспорте» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1999 г., № 5, ст. 119);

3) статью 4 Закона Республики Узбекистан от 6 апреля 2006 года № ЗРУ-31 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с упрощением процедуры сертификации продукции и услуг» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2006 г., № 4, ст. 157);

4) Закон Республики Узбекистан от 8 сентября 2011 года № ЗРУ-293 «О внесении изменений и дополнения в Закон Республики Узбекистан «О железнодорожном транспорте», направленных на обеспечение безопасности железнодорожных перевозок» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2011 г., № 9, ст. 246);

5) статью 8 Закона Республики Узбекистан от 9 июня 2015 года № ЗРУ-388 «О внесении изменений и дополнений, а также признании утратившими силу некоторых законодательных актов Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2015 г., № 6, ст. 228);

6) статью 24 Закона Республики Узбекистан от 18 февраля 2019 года № ЗРУ-522 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с совершенствованием деятельности отдельных государственных органов в сфере безопасности и обороны» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2019 г., № 2, ст. 47);

7) статью 18 Закона Республики Узбекистан от 23 мая 2019 года № ЗРУ-542 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан, связанных с обеспечением защиты прав участников уголовного процесса» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2019 г., № 5, ст. 267);

8) статью 104 Закона Республики Узбекистан от 21 апреля 2021 года № ЗРУ-683 «О внесении изменений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2021 г., приложение к № 4).

Статья 58. Приведение законодательства в соответствие с настоящим Законом

Кабинету Министров Республики Узбекистан:

в течение шести месяцев со дня официального опубликования настоящего Закона разработать и утвердить Устав железнодорожного транспорта, предусмотренный абзацем восьмым части первой статьи 7 настоящего Закона;

в течение шести месяцев со дня официального опубликования настоящего Закона разработать и утвердить правила доступа и пользования услугами инфраструктуры железнодорожного транспорта общего пользования, предусмотренные абзацем одиннадцатым части первой статьи 7 настоящего Закона;

в течение шести месяцев со дня официального опубликования настоящего Закона обеспечить разработку и утверждение особенности режима рабочего времени, режима отдыха и других условий труда отдельных категорий работников железнодорожного транспорта, работа которых непосредственно связана с движением поездов, предусмотренные частью второй статьи 34 настоящего Закона;

в течение шести месяцев со дня официального опубликования настоящего Закона разработать и утвердить порядок предоставления права управления подвижным составом, предусмотренный частью седьмой статьи 42 настоящего Закона;

в течение шести месяцев со дня официального опубликования настоящего Закона разработать и утвердить порядок использования земель железнодорожного транспорта в пределах полосы отвода, предусмотренный частью четвертой статьи 52 настоящего Закона;

в течение шести месяцев со дня официального опубликования настоящего Закона разработать и утвердить порядок установления охранных зон, их размеры, режим использования земель, отведенных для этих целей, предусмотренный частью третьей статьи 53 настоящего Закона;

привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;

обеспечить пересмотр и отмену республиканскими органами исполнительной власти их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону.

Статья 59. Вступление в силу настоящего Закона

Настоящий Закон вступает в силу с 1 января 2025 года.

Статьи 1 — 29 , 31 — 57 настоящего Закона вводятся в действие по истечении шести месяцев со дня официального опубликования настоящего Закона.

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

27 ноября 2024 г.,

№ ЗРУ-1006

(Национальная база данных законодательства, 28.11.2024 г., № 03/24/1006/0978)

lex.uz