UzbekAI

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг

қарори

ТЕХНИК РЕГЛАМЕНТ

РЎЙХАТИ

Рўйхати

ХАВФСИЗЛИК ТАЛАБЛАРИ

ХАВФСИЗЛИК ТАЛАБЛАРИ

СХЕМАСИ

НИЗОМ

АРИЗА ШАКЛИ

СХЕМАСИ

ГУВОҲНОМА ШАКЛИ

РЎЙХАТИ

Аттракционлар хавфсизлиги тўғрисидаги техник регламентни ҳамда Аттракционларни ҳисобга олиш ва давлат реестрини юритиш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида

Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлигининг фаолиятини ташкил этиш чора-тадбирлари тўғрисида» 2024 йил 28 февралдаги ПҚ-91-сон қарорига мувофиқ аттракционлар хавфсизлигига доир техник талабларни янада такомиллаштириш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:

1. Қуйидагилар:

Аттракционлар хавфсизлиги тўғрисидаги техник регламент (кейинги ўринларда — Техник регламент) 1-иловага мувофиқ;

Аттракционлар хавфсизлиги тўғрисидаги техник регламентни жорий этиш схемаси 2-иловага мувофиқ;

Аттракционларни ҳисобга олиш ва давлат реестрини юритиш тартиби тўғрисидаги низом 3-иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Техник регламент расмий эълон қилинган кундан бошлаб олти ой ўтгач амалга киритилсин.

3. Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг 4-иловага мувофиқ айрим қарорлари ушбу қарор расман эълон қилинган кундан эътиборан олти ой ўтгандан сўнг ўз кучини йўқотган деб ҳисоблансин.

4. Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси (кейинги ўринларда — Қўмита) Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги, Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси билан биргаликда ушбу қарорнинг мақсадлари, мазмуни ва уни қўллаш тартиби тўғрисида аҳоли, вазирликлар, идоралар ва бошқа ташкилотлар ҳамда тадбиркорлик субъектларининг кенг хабардор қилинишини таъминласин.

5. Қўмита уч ой муддатда манфаатдор вазирликлар ва идоралар билан биргаликда ўзлари қабул қилган норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар ва техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар ушбу қарорга мувофиқлаштирилишини таъминласин.

6. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси раиси А.В. Рафиков зиммасига юклансин.

Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 26 декабрдаги 886-сон қарорига 1-ИЛОВА

Аттракционлар хавфсизлиги тўғрисида

1-боб. Умумий қоидалар

1. Мазкур Техник регламент аттракционлардан фойдаланишда инсон ҳаёти ва соғлиғини муҳофаза қилиш, уларнинг хавфсизлиги ҳақида истеъмолчиларни чалғитувчи ҳаракатларнинг олдини олиш мақсадида Ўзбекистон Республикаси ҳудудида қўлланилиши ва бажарилиши мажбурий бўлган ягона талабларни белгилайди.

2. Мазкур Техник регламент болалар ўйин майдончалари учун асбоб-ускуналарга ва юзага келиши мумкин бўлган аҳамиятсиз даражали биомеханик хавфга (IV) эга бўлган ҳамда кучланиши 36 вольтдан паст бўлган электр узатмали механизациялашган аттракционларга нисбатан қўлланилмайди.

3. Мазкур Техник регламент талаблари Ўзбекистон Республикасида ва хорижда ишлаб чиқарилган, илгари фойдаланишга топширилган ва биринчи марта муомалага чиқариладиган, фойдаланишда эксплуатация қилувчи ва ташриф буюрувчиларда юзага келиши мумкин бўлган биомеханик хавфнинг I, II, III даражаларига эга биомеханик таъсир кўрсатувчи қуйидаги вақтинча ўрнатиладиган (ташиладиган) ва стационар (пойдеворда ёки пойдеворсиз ўрнатилган) аттракционларга нисбатан қўлланилади:

илгарилаб ҳаракатланувчи механизациялашган (шу жумладан, сувдан фойдаланиладиган) аттракционлар;

айланма ҳаракатланувчи механизациялашган аттракционлар;

мураккаб ҳаракатланувчи механизациялашган аттракционлар;

автодром ва картинг аттракционлар;

ҳаво билан тўлдирилган аттракционлар;

механизациялашмаган сув аттракционлари;

механизациялашган аттракционлар;

болалар учун мўлжалланган аттракционлар.

4. Ушбу Техник регламентда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:

авария — инсон ҳаёти ёхуд соғлиғига бевосита таҳдид солувчи ёки зарар етказувчи аттракционлар ёки уларнинг муҳим компонентларининг бузилиши;

автодром ва картинг аттракционлари — аттракцион модулларининг ҳаракатни йўналтирувчилардан ташқарида атрофи ўралган (чекланган) майдонда эркин ҳаракатланиши мумкин бўлган аттракционлар (тўқнашувчи автомобиллар, парк йўлакларидаги саёҳат автопоездлари, картинглар, шу жумладан, эстакадалар, мини-автомобиль тезюрар йўллари);

аттракцион — жамоат жойларида ташриф буюрувчиларнинг вақтичоғлик қилиши учун вақтинча ёки стационар ўрнатилган асбоб-ускуна, ташриф буюрувчилар учун турли даражадаги хавфларнинг руҳий-ҳиссий ва (ёки) биомеханик таъсири туфайли вақтичоғлик таассуротини яратувчи қурилма;

аттракцион лойиҳаси хавфсизлигини асослаш — ушбу Техник регламент талабларига мувофиқлигини тасдиқлаш учун аттракционнинг хавфсизлиги тўғрисидаги ҳужжатлар мажмуи;

аттракцион модули — аттракционда ташриф буюрувчининг ҳаракатланиши учун мўлжалланган бир қисми (арава, кабина, ўриндиқ);

аттракцион паспорти — ишлаб чиқарувчининг кафолатларини, аттракционнинг асосий параметрлари ва хусусиятлари қийматларини, шунингдек, аттракционнинг мувофиқлигини тасдиқлаш ва уни утилизация қилиш тўғрисидаги маълумотларни ўз ичига олган ҳужжат;

аттракцион типи — ишлаши ва биомеханик таъсирни келтириб чиқариши ўхшаш бўлган аттракционлар;

аттракцион тури — бир хил ишлаш тамойилига ёки бир хил функциялар йиғиндисига эга бўлган аттракционларнинг бир неча типлари йиғиндиси;

аттракциондан фойдаланиш қоидалари — лойиҳачи (ишлаб чиқарувчи) ёки эксплуатация қилувчи томонидан ташриф буюрувчилар учун ўрнатилган қоидалар;

аттракционни фойдаланишга топшириш — мазкур Техник регламент талабларига мувофиқлигини баҳолаш бўйича зарур тартиб-таомиллардан ўтгандан кейин аттракционнинг ташриф буюрувчиларга хизмат қилиши;

аттракцион нинг техник ҳолатини баҳолаш — аттракционнинг келгусида муайян даврда хавфсиз ишлаш имкониятини аниқлаш мақсадида визуал, ўлчаш, путур етказмайдиган ва бошқа назорат усулларидан фойдаланган ҳолда, унинг техник ҳолатининг эксплуатация ҳужжатлари талабларига мувофиқлигини текшириш бўйича ишлар мажмуи;

аттракционнинг ёрдамчи мосламалари — аттракционлар билан бирга фойдаланиладиган безаклар ва безаш элементлари, тўсиқлар, ёритгичлар, чодирлар, айвонлар, ҳимоя экранлари, павильонлар ва бошқа мосламалар;

биомеханик таъсир — ташриф буюрувчиларнинг ҳаракатланиши билан боғлиқ кучларнинг уларга таъсир қилиши;

болалар учун мўлжалланган аттракцион — болаларнинг вақтичоғлик қилиши учун махсус лойиҳалаштирилган аттракцион;

болалар ўйин майдончаси учун асбоб-ускуналар — болаларнинг қоидаларга биноан бинода ёки очиқ ҳавода, алоҳида ёки гуруҳ бўлиб ўйнаши мумкин бўлган асбоб-ускуналар;

белгиланган ресурс — муддати етганда аттракционнинг техник ҳолатидан қатъи назар, ундан фойдаланиш тўхтатилиши керак бўлган жами ишлаш муддати;

белгиланган хизмат муддати — муддати етганда аттракционнинг техник ҳолатидан қатъи назар, ундан фойдаланиш тўхтатилиши керак бўлган аттракциондан фойдаланишнинг календарь муддати;

йиллик текшириш — йиллик техник хизмат кўрсатилгандан сўнг аттракционнинг муҳим компонентлари ва муҳим параметрларини тўлиқ текшириш;

йўл қўйилмайдиган фойдаланиш — аттракциондан бошқа мақсадларда ёки эксплуатация ҳужжатлари талабларини бузган ҳолда фойдаланиш;

кунлик текшириш — эксплуатация қилувчи томонидан аттракцион, унинг муҳим компонентлари, параметрлари ва эксплуатация ҳужжатларида кўрсатилган бошқа қисмларининг ишлашга яроқлилиги ва техник ҳолатини текшириш, шу жумладан, синаш учун ишга тушириш;

лойиҳачи (ишлаб чиқарувчи) — аттракцион лойиҳасини ишлаб чиққан мутахассис ёки ташкилот;

маҳкамлаб қўювчи мослама — ташриф буюрувчининг ҳаракатланишини ушлаб туриш, чеклаш ва (ёки) аттракционда тезликни хавфсиз ҳис этиши учун ташриф буюрувчи танасининг ҳолатини сақлаб туриш учун мўлжалланган мослама;

механизациялашмаган сув аттракциони — аквапарклар, бассейнлар ва сузиш ҳавзалари учун сувдан фойдаланиладиган аттракцион;

механизациялашган аттракцион — инсоннинг мушак энергиясидан ташқари бошқа турдаги энергиядан фойдаланган ҳолда, ташриф буюрувчиларни берилган траектория бўйича ёки чекланган макон доирасида ҳаракатлантирувчи аттракцион. Қуйидагилар механизациялашган аттракционларга киради:

айланма ҳаракатланувчи аттракцион — аттракцион модулларини асосан айланма ҳаракатлантирувчи (айлантириш ва (ёки) тебратиш орқали), шу жумладан, мураккаб ҳаракатланувчи аттракцион;

илгариланма ҳаракатланувчи аттракцион — аттракцион модулларини асосан йўналтирувчи бўйича илгариланма ҳаракатлантирувчи аттракцион;

мураккаб ҳаракатланувчи аттракцион — аттракцион модулларини мураккаб траектория бўйича ёки ташриф буюрувчиларга намойиш этиладиган тасвир билан уйғун ҳолда ҳаракатлантирувчи аттракцион;

модификациялаш — лойиҳага нисбатан муҳим компонент конструкциясини ёки муҳим параметрни ҳар қандай ўзгартириш;

муҳим компонент — ишламай қолиши инсон ўлимига олиб келиши ёки инсон соғлиғига зарар етказиши мумкин бўлган аттракцион конструкциясининг қисми, узели ёки детали;

муҳим параметр — бузилиши инсон ўлимига олиб келиши ёки инсон соғлиғига зарар етказиши мумкин бўлган аттракцион ёки унинг муҳим компонентининг муҳим тавсифи;

назорат текшируви — назорат органи томонидан мазкур Техник регламентга мувофиқ аттракционнинг мувофиқлигини тасдиқлаш тўғрисидаги ҳужжатлар, техник паспорти ва эксплуатация ҳужжатларининг текширилиши, шу жумладан синаш учун ишга туширилиши;

оператор — аттракционни бошқарув органи орқали ишга тушириш ёки уни тўхтатиш учун масъул бўлган ходим;

синаш учун ишга тушириш — аттракционни ташриф буюрувчиларсиз аттракционнинг эксплуатация ҳужжатларида тегишли талаб мавжуд бўлган тақдирда, ташриф буюрувчилар билан тўлиқ юклаганга ўхшатган ҳолда синовдан ўтказиш;

ташриф буюрувчи — аттракционлар ёки уларнинг ёрдамчи мосламалари зонасида бўлган ёки аттракционда ҳаракатланувчи шахс;

тутиб турувчи мосламалар — биомеханик таъсирлар ёки аттракциондан фойдаланишдаги кучларнинг таъсири ёхуд ташриф буюрувчиларнинг хатти-ҳаракатлари натижасида ташриф буюрувчиларнинг хавфсизлик контуридан ташқарига чиқиб кетишининг олдини олиш учун мўлжалланган аттракцион элементлари (масалан, ўриндиқлар, оёқ учун қудуқлар, тутқичлар ва маҳкамлаб қўювчи мосламалар);

тўлиқ текшириш — эксплуатация қилувчи томонидан аттракционнинг барча муҳим компонентлари ва муҳим параметрлари ҳолатининг эксплуатация ҳужжатлари талабларига мувофиқ баҳоланиши (шу жумладан, компонентларни қисмларга ажратиш ва кўздан кечириш (зарур бўлганда), синовдан ўтказиш ва синаш учун ишга тушириш), шунингдек, аттракционнинг бошқа қисмлари техник ҳолатининг баҳоланиши;

фойдаланишни чеклаш — ташриф буюрувчиларнинг соғлиғи ҳолатига кўра ёки бўйи, вазни бўйича чекланиши сабабли, шунингдек, ўзини ёмон ҳис қилганда аттракциондан фойдаланишни чеклаш;

хавфсизлик контури — конструкцияларнинг ҳаракатланувчи ва ҳаракатсиз элементларга тегиши натижасида жароҳатланиш хавфини камайтириш ёки бундай хавф олдини оладиган ташриф буюрувчи ҳаракатланадиган маконнинг бир қисмини чегаралаш;

эксплуатация қилувчи — аттракцион эгаси бўлган ва ташриф буюрувчиларга кўнгилочар хизматлар кўрсатиш учун ушбу аттракциондан фойдаланувчи юридик шахс;

эксплуатация ҳужжати — аттракциондан фойдаланиш қоидаларини белгиловчи ва (ёки) ишлаб чиқарувчи томонидан аттракционнинг асосий параметрлари ва тавсифларининг кафолатланган қийматларини тасдиқловчи маълумотларни, шунингдек, белгиланган хизмат муддати давомида амал қилувчи кафолатларни ва фойдаланишга оид маълумотларни акс эттирувчи (алоҳида ёки бошқа ҳужжатлар билан бирга) конструкторлик ҳужжати;

юзага келиши мумкин бўлган биомеханик хавф даражаси — турли даражадаги биомеханик таъсир натижасида ташриф буюрувчи (аттракционда ҳаракатланувчи) соғлиғига зарар етказиш эҳтимоли. Қуйидагилар юзага келиши мумкин бўлган биомеханик хавф даражалари ҳисобланади:

юқори даражали юзага келиши мумкин бўлган биомеханик хавф (I) — биомеханик таъсир натижасида ташриф буюрувчига (аттракционда ҳаракатланувчига) унинг (уларнинг) ҳаётига таҳдид солувчи зарар етказиш эҳтимоли;

ўрта даражали юзага келиши мумкин бўлган биомеханик хавф (II) — биомеханик таъсир натижасида ташриф буюрувчи (аттракционда ҳаракатланувчи) соғлиғига ўта оғир зарар етказиш эҳтимоли;

паст даражали юзага келиши мумкин бўлган биомеханик хавф (III) — биомеханик таъсир натижасида ташриф буюрувчи (аттракционда ҳаракатланувчи) меҳнат қобилиятини вақтинча йўқотган ҳолда зарар етказиш эҳтимоли;

аҳамиятсиз даражали юзага келиши мумкин бўлган биомеханик хавф (IV) — биомеханик таъсирлар натижасида ташриф буюрувчининг (аттракционда ҳаракатланувчининг) ишга ҳар қандай шаклдаги яроқсизлигисиз зарар етказиш эҳтимоли;

ҳаво билан тўлдирилган аттракцион — конструкцияси ўзаро боғланган ва ҳаво босими билан ушлаб туриладиган бир ёки бир неча қобиқлардан иборат бўлган аттракцион;

ҳаракатланишда хавф зоналари — уларга конструкциялар ва бегона буюмлар тегиб кетиши натижасида ташриф буюрувчиларга оғирлиги турли даражадаги зарар етказилиши мумкин бўлган ҳаракатлантирилаётган ташриф буюрувчиларнинг танаси атрофидаги зоналар.

5. Аттракцион турлари ва типлари рўйхати ушбу Техник регламентга 1-иловада белгиланган.

6. Аттракционларнинг ташриф буюрувчиларга биомеханик таъсирлари турлари, юзага келиши мумкин бўлган биомеханик хавф даражалари ва йўловчи ўриндиқларининг оғишиш турлари рўйхати мазкур Техник регламентга 2-иловада белгиланади.

2-боб. Аттракционларни идентификация қилиш қоидалари

7. Аттракционлар уларнинг Мазкур Техник регламентни қўллаш соҳасига тааллуқлилигини белгилаш учун идентификация қилинади.

8. Аттракционларнинг турлари, типлари, юзага келиши мумкин бўлган биомеханик хавф даражалари, шунингдек, ташриф буюрувчиларга биомеханик таъсирлар турлари ва қийматлари аттракционларни идентификация қилиш белгилари ҳисобланади.

9. Аттракционлар қуйидагилар томонидан идентификация қилинади:

ишлаб чиқарувчи, сотувчи (етказиб берувчи);

аккредитация қилинган сертификатлаштириш органи.

10. Аттракционлар қуйидаги усуллардан бирини ёки бир нечтасини қўллаган ҳолда идентификация қилинади:

а) ҳужжатлар бўйича идентификация қилиш (эксплуатация ҳужжатларида кўрсатилган аттракционнинг тури, техник тавсифларини ушбу Техник регламентга 1 ва 2-иловаларда назарда тутилган маълумотлар билан таққослаш);

б) визуал усул (аттракционнинг ташқи кўринишини эксплуатация ҳужжатларида келтирилган тавсиф билан таққослаш);

в) инструментал усул (аттракционнинг ўлчамларини ўлчаш ёки уни синовдан ўтказиш натижасида олинган маълумотларни эксплуатация ҳужжатларида кўрсатилган техник тавсифлар билан таққослаш).

Агар ушбу банднинг «а» ва «б» кичик бандларида кўрсатилган усулларни қўллаш орқали аттракционларни идентификация қилиш имкони бўлмаса, инструментал усулдан фойдаланилади.

3-боб. Аттракционларни муомалага чиқариш қоидалари

11. Аттракционлар ушбу Техник регламент талабларига мос бўлганда ҳамда мувофиқликни баҳолаш тартиб-таомилларидан ўтган тақдирда, муомалага чиқарилади.

12. Мазкур Техник регламент талабларига мос бўлган аттракционлар мувофиқлик белгиси билан тамғаланади.

13. Муомалага чиқарилаётган аттракционлар белгиланган хизмат муддати (белгиланган ресурс) давомида мақсадига кўра ишлатилиши шарти билан хавфсизлик талабларига жавоб бериши керак.

14. Мазкур Техник регламент талабларига мувофиқлиги тасдиқланмаган аттракционлар мувофиқлик белгиси билан тамғаланмайди ва уларни муомалага чиқаришга йўл қўйилмайди.

4-боб. Аттракционларга қўйиладиган хавфсизлик талаблари

1-§. Аттракционларни лойиҳалаштиришда хавфсизлик талаблари

15. Аттракционларни лойиҳалаштиришда ҳаёт циклининг барча босқичларида, шу жумладан, нормал фойдаланишда, фавқулодда вазиятларда (носозликлар ва ташқи таъсирлар натижасида), ходимларнинг тахмин қилинган хатолари ва йўл қўйилмайдиган фойдаланишда юзага келиши мумкин бўлган барча хатарлар идентификация қилиниши керак.

16. Ташриф буюрувчилар аттракционда ҳаракатлантирилаётганда кўтариш (тушириш) баландлиги, тезлик, ўриндиқнинг оғиш ёки айланиш бурчагига қараб турли даражадаги биомеханик хавфлар мавжуд бўлиши мумкин.

Шу муносабат билан ташриф буюрувчиларга нисбатан биомеханик хавфларнинг турлари ва қийматларини ҳисобга олган ҳолда, уларни камайтириш ёки истисно қилиш бўйича чоралар кўрилиши керак. Аттракционларни лойиҳалаштиришда носозликлардан келиб чиқадиган хатарлар ва уларнинг эҳтимолий оқибатларини таҳлил қилиш учун ташриф буюрувчилар биомеханик таъсирга қай тарзда ва қай даражада тез-тез дучор бўлишларини ҳисобга олиниши лозим.

17. Аттракционларнинг экстремаллиги ва ундан фойдаланишни ҳар қандай чеклаш ҳақидаги маълумотлар аттракционлардан фойдаланиш бўйича қўлланмада ва ташриф буюрувчилар учун маълумотларда келтирилиши керак.

18. Аттракционлар, уларни ишлаб чиқариш ва улардан фойдаланишда ишлатиладиган хомашё, материаллар ва моддалар инсон ҳаёти ва (ёки) соғлиғига, мол-мулкка ва атроф-муҳитга хавф солмаслиги керак.

Суюқлик ва газлардан фойдаланилганда, бу билан боғлиқ бўлган хавфлар истисно қилиниши керак.

19. Аттракционни бошқариш тизимлари улардан барча иш режимларида ва фойдаланиш шартларида назарда тутилган ҳар қандай ташқи таъсирларда фойдаланиш хавфсизлигини таъминлаши керак.

20. Аттракционни бошқариш тизимлари мантиқий хатоларга йўл қўйилганда ва оператор томонидан бошқариш ҳаракатлари нотўғри бажарилганда, хавфли вазиятларнинг вужудга келишини истисно қилиши керак.

21. Аттракционни бошқариш тизимлари огоҳлантириш сигнализацияси воситалари ва хавфли вазиятлар вужудга келишига олиб келадиган аттракцион ишлашидаги носозликлар ҳақида огоҳлантириш учун бошқа воситаларни ўз ичига олиши керак.

22. Аттракционнинг ишлашидаги носозликлар ҳақида огоҳлантириш воситалари оператор томонидан маълумотларнинг хатосиз, ишончли ва тез қабул қилинишини таъминлаши керак.

23. Аттракционни ишга тушириш, шунингдек, тўхтатилгандан кейин (тўхтатиш сабабидан қатъи назар) қайта ишга тушириш фақат оператор томонидан амалга оширилиши керак.

Аттракцион ҳаракатланишидан олдин, агар бу хавфсизлик нуқтаи назаридан керак бўлса, оператор томонидан ёқиладиган огоҳлантирувчи овозли сигнал билан жиҳозланган бўлиши керак.

24. Авария ҳолатида бошқарув органи:

осон идентификация қилинадиган ва тушунарли бўлиши керак;

аттракционни тезда тўхтатиши ва бунда хавф туғдирмаслиги керак;

ҳаракатга келтирилгандан кейин мажбуран бошланғич ҳолатга қайтарилгунча, тўхташга мос бўлган ҳолатда бўлиши керак;

аттракцион бошланғич ҳолатга қайтарилгандан сўнг аттракционнинг ишга тушиб кетишига олиб келмаслиги керак;

қизил рангли бўлиши, шакли ва ўлчамлари билан бошқа бошқарув органларидан фарқ қилиши керак.

25. Танланган бошқарув режими бошқа бошқарув режимларига нисбатан устунликка эга бўлиши керак, авария ҳолатида тўхтатиш бундан мустасно.

26. Электр таъминотини тўлиқ ёки қисман тўхтатиш ва кейинчалик уни қайта тиклаш, шунингдек, электр таъминотини бошқариш тизимининг шикастланиши хавфли вазиятларга олиб келмаслиги керак, шу жумладан:

электр таъминоти тикланганда аттракционнинг ўз-ўзидан ишга тушиши;

тўхташ учун берилган кўрсатманинг бажарилмаслиги;

ҳимоя мосламалари самарадорлигининг пасайиши.

27. Аттракционлар, аттракцион модуллари ва тўсиқларнинг очиқ қисмларида шикаст етказиши мумкин бўлган ўткир қирралар ва нотекис юзалар бўлмаслиги керак.

28. Аттракционларнинг ҳаракатланувчи қисмлари улар шикаст етказиши мумкин бўлган зоналарга одамлар киришининг олдини олувчи тўсиқлар билан жиҳозланган бўлиши керак.

29. Аттракционнинг барча тўсиқлари шундай маҳкамланган бўлиши керакки, улар фақат асбоблар ёрдамида очиладиган бўлиши шарт. Тўсиқларнинг эшиклари қулфланувчи мослама билан жиҳозланиши керак.

30. Юқори ва паст ҳароратдаги аттракцион деталлари ва унинг жиҳозларини ушлаш ёки уларга яқинлашиш натижасида юзага келадиган хавфни бартараф этиш чоралари кўрилиши керак.

31. Аттракционлар ёнғин хавфсизлиги талабларига мувофиқ аттракцион асбоб-ускуналарининг ишлаши натижасида юзага келадиган ёнғин ёки қизиб кетиш хавфи бўлмайдиган тарзда лойиҳалаштирилиши керак.

32. Аттракционларда лазер асбоб-ускуналари қўлланилганда, бу асбоб-ускуналар тасодифий нурланишнинг олди олинадиган ҳамда тўғридан-тўғри, акс этувчи, тарқоқ ва иккиламчи нурланишдан ҳимоя таъминланадиган тарзда лойиҳалаштирилиши ва ишлаб чиқарилиши керак.

33. Аттракционларни лойиҳалаштиришда эксплуатация қилувчи ва ташриф буюрувчиларни ионламайдиган нурланиш, статик электр, доимий магнит майдонлари, саноат частотали электромагнит майдонлари, радиочастота ва оптик диапазонлардаги электромагнит нурланишнинг салбий таъсиридан ҳимоя қилиш чоралари кўрилиши зарур.

34. Аттракционларни лойиҳалаштиришда қуйидаги чораларни қўллаш орқали хавфлар тўлиқ бартараф этилиши ёки камайтирилиши керак:

комплекс илмий-тадқиқот ва тажриба-конструкторлик ишлари амалга оширилишини таъминлаш;

белгиланган тартибда верификация қилинган услублар асосида зарур комплекс ҳисоб-китоблар ва синовларни амалга ошириш;

аттракционлардан фойдаланиш параметрлари ва шартларига қараб, уларнинг айрим турларида қўлланиладиган материаллар ва моддаларни аниқлаш;

лойиҳачи (ишлаб чиқувчи) томонидан чекланган ҳолатларнинг асосланган мезонларининг белгиланиши;

лойиҳачи (ишлаб чиқувчи) томонидан хизмат муддатининг, ресурсларнинг, техник хизмат кўрсатиш, таъмирлаш ва утилизация қилиш муддатларининг белгиланиши;

йўл қўйилмайдиган фойдаланишнинг олдини олувчи талабларни белгилаш;

ташриф буюрувчиларга аттракционнинг экстремаллиги ва биомеханик таъсирлари тўғрисида қулай ва тушунарли маълумот беришнинг зарурлигини ҳисобга олиш;

одамларнинг айрим тоифалари учун аттракциондан фойдаланишни чеклаш;

ташриф буюрувчилар ва конструкцияларга бўлган меъёрий юкламаларни ва таъсирларни лозим даражада танлаш;

аттракционларнинг ташриф буюрувчиларни ушлаб турувчи мосламаларини лозим даражада лойиҳалаштириш;

конструкциялар ва бошқарув тизимларини лозим даражада лойиҳалаштириш ва ишлаб чиқариш, шу жумладан, муҳим параметрлар, муҳим компонентларни аниқлаш ва захиралаш;

аттракционларни авария ҳолатида тўхтатиш мосламалари (зарур бўлганда) ва эвакуация воситалари билан таъминлаш;

аттракцион узеллари ва деталларини кўздан кечириш, таъмирлаш ва техник хизмат кўрсатиш учун осонлигини таъминлаш;

аттракционни бошқариш хавфсизлигини таъминловчи операторлар учун тегишли ишлаш шароитларини яратиш ва операторнинг иш жойидан етарли даражада кўришни таъминлаш;

эксплуатация қилувчи учун аттракционларни нотўғри монтаж қилиш (йиғиш, ўрнатиш), созлаш, уларга техник хизмат кўрсатиш ва улардан фойдаланишда юзага келадиган хавфларни бартараф этиш мақсадида эксплуатация ҳужжатларини ишлаб чиқиш ва улардан фойдаланиш;

ташриф буюрувчилар ва эксплуатантларни эҳтимолий эвакуация қилиш йўллари ва усулларини ташкил қилиш.

35. Аттракционларни лойиҳалаштиришда қуйидагилар зарур:

ташқи энергия манбаи орқали ишга тушириш оқибатида зарар етказиши мумкин бўлган механизациялашган аттракционлар конструкциясининг хусусиятларини ҳисобга олиш;

тезлашув ва инерция кучлари таъсирини ҳисобга олган ҳолда, ташриф буюрувчиларнинг механизациялашган илгарилаб ва айланма ҳаракатланувчи аттракционларда ҳаракатланиш хусусиятини ҳисобга олиш;

ҳаво билан тўлдирилган аттракционларнинг шамол таъсирида ағдарилиши, ёмғир пайтида электр токи уриши, тешиклар, тирқишлар, ёриқлар ва туннелларга тушганда болаларнинг жароҳатланиши хавфидан иборат бўлган юзага келиши мумкин бўлган биомеханик хавфларни ҳисобга олиш;

йўл қўйилмайдиган тезланишнинг ташриф буюрувчиларга таъсирини истисно қилиш;

ташриф буюрувчилар ҳаракатланиши учун етарли ўлчамдаги хавфсизлик контурлари, шунингдек, аттракционларнинг ишончли бошқарув тизими ва тормоз тизими яратилишини таъминлаш;

аттракционлар компонентларининг маҳкамланиши ва бириктирилишининг ишончлилигини таъминлаш;

аттракционлар модулларининг ҳаракатланиши ва тўсатдан тормозланиши пайтида хавф зоналарини ҳисобга олиш. Бундай зоналарнинг ўлчамлари жароҳатларнинг оғирлигини ҳисобга олган ҳолда, ташриф буюрувчиларнинг антропометрик маълумотларига, маҳкамлаб қўйиш тизимларига ва нисбий ҳаракатланиш тезлигига боғлиқдир. Ушбу хавфларни камайтириш учун хавфларни таҳлил қилиш асосида тегишли зоналарнинг тўсиш зоналарини кўпайтириш ёки тўсиқларни керакли масофага узайтириш чораларини кўриш зарур.

36. Аттракционларни лойиҳалаштиришда носозликларнинг турлари, оқибатлари ва муҳимлигини таҳлил қилиш ва носозликлар оқибатларига қараб уларни қуйидагича таснифлаш зарур:

ташриф буюрувчиларнинг ўлимига ёки аттракцион авариясига олиб келиши мумкин бўлган ҳалокатли хавф;

ташриф буюрувчиларга оғир жароҳат етказиши ёки аттракционга катта зарар етказиши мумкин бўлган муҳим хавф;

ташриф буюрувчиларга енгил жароҳат етказиши ёки мол-мулкка зарар етказиши мумкин бўлган кичик хавф;

ташриф буюрувчиларга зарар етказиш ёки мол-мулкка зарар етказиш учун жиддий бўлмаган хавф.

37. Хавфнинг конструкциянинг ўзаро боғлиқ қисмларига таъсирини изчил текшириш орқали хавфларни бартараф этиш ёки камайтириш чораларини кўриш зарур.

38. Аттракционларни лойиҳалаштиришда ташриф буюрувчи ўриндиғидан тортиб аттракцион асосигача кетма-кетликда қуйидаги муҳим компонентларни таҳлил қилиш керак:

маҳкамлаб қўювчи мосламалар, ўриндиқлар, қулфлаш мосламалари, тирсак қўйгичлар, суянчиқлар, хавфсизлик камарлари (таъсир этувчи тезланиш йўналишлари ва қийматларини ҳисобга олган ҳолда), шу жумладан, ташриф буюрувчиларнинг тушиб қолиши ёки жароҳатланишининг олдини олувчи фойдаланиш қоидалари атайлаб бузилганда;

аттракционлар модуллари (ташриф буюрувчиларнинг вазни, барча динамик юкламалар натижасида ҳосил бўладиган кучларнинг таъсирини ҳисобга олган ҳолда) ва уларнинг ҳаракатни йўналтирувчиларга ва (ёки) бошқа аттракционлар модулларига ишончли маҳкамланиши;

блокировка қилувчи, тормозловчи ва ҳимоя мосламалари (уларга таъсир қилувчи барча омилларни ҳисобга олган ҳолда);

йўналтирувчи мосламалар ва уларни мустаҳкамлаш;

аттракционнинг асосий юк кўтарувчи конструкциялари;

хавфсизлик контурига тушиши мумкин бўлган қўзғалувчи механик қисмлар.

39. Аттракционларни лойиҳалаштиришда муҳим компонентларни ва чекланган ресурсли компонентларни аниқлаш, эксплуатация ҳужжатларига илова қилинадиган муҳим компонентлар рўйхатига ва чекланган ресурсли компонентлар рўйхатига киритиш, шунингдек, ушбу рўйхатларни лойиҳа-конструкторлик ҳужжатлари билан бирга ишлаб чиқарувчига топшириш зарур.

40. Муҳим компонентлар захираланган бўлиши, резерв элемент юклама хусусияти ва шартларини ҳисобга олган ҳолда, асосий элементдан кам бўлмаган ишончлиликка эга бўлиши керак.

41. Алмаштириш усули билан захиралаш мумкин бўлмаса, бу муҳим компонентнинг (аттракцион узелининг) барча элементларида ҳисоб-китоб кучланишларини етарли даражада камайтириш орқали таъминланади. Бунда муҳим компонентнинг путур етказмайдиган назорат усули ва даврийлиги кўрсатилади. Ҳисоб-китоблардаги ишончлилик коэффициентининг энг юқори қийматлари фойдаланиш жараёнида тўғридан-тўғри назорат қилиб бўлмайдиган элементларда бўлиши керак.

42. Аттракционларда электр энергияси ишлатилса, улар электр токи уриши хавфини истисно қилган ҳолда лойиҳалаштирилиши керак.

43. Аттракционларда ноэлектр энергияси (гидравлик ёки пневматик) ишлатилса, улар ушбу турдаги энергия билан боғлиқ ҳар қандай хавфни истисно қилган ҳолда лойиҳалаштирилиши керак. Қувурлар назарда тутилган юкламаларга бардош бериши, ишончли тарзда мустаҳкамланган бўлиши ва ташқи механик таъсирлардан ҳимояланган бўлиши зарур. Қувурлар бузилганда ва тўсатдан силжиганда, юқори босимли оқимлар бузилганда, хавфли оқибатлардан ҳимоя қилиш чоралари кўрилиши керак.

44. Болалар учун мўлжалланган аттракционлар мазкур Техник регламентга 3-иловада келтирилган Болалар учун мўлжалланган аттракционларга қўйиладиган хавфсизлик талабларига, механизациялашмаган сув аттракционлари Техник регламентга 4-иловада келтирилган Механизациялашмаган сув аттракционларига қўйиладиган хавфсизлик талабларига мувофиқ бўлиши керак.

45. Лойиҳачи (ишлаб чиқувчи) аттракционнинг мазкур Техник регламент талабларига мувофиқлигини тасдиқлаш учун аттракцион лойиҳасининг хавфсизлик асосини ишлаб чиқади.

46. Аттракцион лойиҳасининг хавфсизлиги асосининг асл нусхаси лойиҳачида, кўчирма нусхаси эса белгиланган хизмат муддати тугагунига қадар сертификатлаштириш органида сақланади. Белгиланган хизмат муддати узайтирилганда ёки модификация қилингандан сўнг аттракцион лойиҳасининг хавфсизлик асоси аниқлаштирилади.

47. Аттракцион лойиҳасининг хавфсизлик асоси қуйидагиларни ўз ичига олади:

а) аттракцион, унинг конструкциясининг асосий қисмлари ва ишлаш тамойиллари тавсифи, аттракционнинг асосий техник тавсифлари тўғрисидаги маълумотлар, механик, пневматик, гидравлик, электр ва электрон асбоб-ускуналар (шу жумладан бошқарув тизимлари) ва бошқа ишлатиладиган асбоб-ускуналарнинг тавсифлари тўғрисидаги маълумотлар, шунингдек аттракционнинг ўзига хос хусусиятлари ва уни монтаж қилиш (йиғиш, ўрнатиш) усуллари, ўлчамлари ва ушбу ўлчамлардан ташқарига чиқувчи ҳаракатланиш, чекловлар, конструктив хусусиятлар ва ишлатилган материаллар, ҳаракатланиш тизимлари, узатмалар типлари, тезликлар, тезланишлар, электр асбоб-ускуналари, ишлаш цикли, бошқариш тартиби ва алоҳида ташриф буюрувчилар учун чекловлар тўғрисидаги маълумотлар;

б) аттракционнинг юзага келиши мумкин бўлган биомеханик хавфлари таҳлили, ҳаёт циклининг босқичларида хавфни камайтириш учун уларга нисбатан чоралар кўрилиши зарур бўлган муҳим компонентлар ва муҳим параметрлар рўйхати;

в) хавфсизлик талабларини таъминлаш учун аҳамиятга эга бўлган мосламаларнинг ўлчамлари кўрсатилган чизмалар. Чизмаларда уларни текшириш ва тасдиқлаш учун талаб этиладиган кўндаланг кесимларнинг барча ўлчамлари ва қийматлари, материалларнинг, йиғиш бирликлари ва деталлари, маҳкамлаш ва бириктириш мосламаларининг хусусиятлари, шунингдек, асосий тезлик ва тезланишларнинг қийматлари кўрсатилади. Аттракционнинг чизмалар тўпламига қуйидагилар киритилади:

умумий ўлчамлари, ички ўлчамлари (ўриндиқлар, ён ва орқа тиргаклар, қўллар ва оёқлар учун бўш жойлар), қўллар ва оёқлар учун тиргакларнинг, қулфлаш ва сақлаш мосламаларининг, тутқичларнинг мавжудлигини кўрсатган ҳолда, аттракционлар модулларининг (талаб этиладиган турлардаги ва кўндаланг кесимлардаги) чизмалари;

кўтариш ва буриш механизмларининг таянчлари, узатмалари ва бошқарув тизимлари, кўтариш ва буриш амплитудаларини кўрсатган ҳолда уларнинг чизмалари;

юкламаларни кўрсатган ҳолда, узатмали ғилдираклар ва хавфсизлик мосламаларини, подшипникларни, ўқларни, валларни, уларнинг аттракционлар модулларига нисбатан уланиши ва силжиш эҳтимолини, бошқариш ва назорат қилиш мосламаларини, қайтарувчи мосламаларни, рельслардан чиқиб кетиш ва ағдарилишнинг олдини олувчи мосламаларни, бамперларни, сақловчи мосламаларни, узатмалар ва тормозларни, пойдеворга маҳкамлагичларни тасвирлаган ҳолда юриш механизмларининг чизмалари;

электр (электрон), пневматик ва гидравлик асбоб-ускуналар чизмалари;

г) ўлчамлари, материаллари ва муҳим параметрлари, шунингдек, чекланган ҳолатлар таҳлили натижаларини кўрсатган ҳолда муҳим компонентларнинг чизмаси ва ҳисоб-китоблари. Юкламалар ва таъсирлар Техник регламент талабларига мувофиқ бўлиши ва хавфсизликни таъминлаши керак. Пайвандланган бирикмалар чокларининг ҳисоб-китоби кесмаларнинг кескин ўзгариш жойларида кучланиш концентрацияси коэффициентларини қўллаган ҳолда уларнинг мустаҳкамлигини таъминланиш ҳисобга олиниб амалга оширилади;

д) техник назоратни амалга ошириш учун зарур бўлган асосий ҳаракат кучлари, массалари, шамол тезлиги, таянч тагликлари, барча кучланиш участкалари ҳақидаги маълумотларни кўрсатган ҳолда, юк кўтарувчи конструкцияларнинг мустаҳкамлиги ва ишончлилиги ҳисоб-китобларининг асосий натижалари ва хулосалари;

е) 400 нафар ва ундан ортиқ ташриф буюрувчилар учун мўлжалланган ёпиқ бинолар учун ҳисоб-китобларни текширган ҳолда, захира чиқиш йўллари ва уларнинг ўлчамлари тасвирланган режалар, ёнғин содир бўлганда ҳаракат қилиш бўйича махсус йўриқномалар;

ж) монтаж қилинган аттракционни синовдан ўтказиш дастури ва услуби;

з) фавқулодда вазиятларда ташриф буюрувчиларни аттракциондан эвакуация қилиш бўйича йўриқнома.

48. Аттракционларни лойиҳалаштиришда қуйидагиларни ўз ичига олувчи эксплуатация ҳужжатлари ишлаб чиқилади:

аттракцион паспорти;

аттракциондан фойдаланиш бўйича қўлланма;

аттракционга техник хизмат кўрсатиш ва уни таъмирлаш бўйича қўлланма;

эҳтиёт қисмлар ва ашёлар қайдномаси;

аттракционни монтаж қилиш (йиғиш, ўрнатиш), ишга тушириш, ростлаш ва юргизиб кўриш бўйича йўриқнома;

аттракционни ташиш ва сақлаш бўйича йўриқнома;

аттракционни фойдаланишдан чиқариш ва утилизация қилиш бўйича йўриқнома;

аттракциондан фойдаланиш ва унга техник хизмат кўрсатиш ҳисобини юритиш журналлари.

49. Юзага келиши мумкин бўлган биомеханик хавфнинг I, II ва III даражаларига эга бўлган аттракционларнинг мувофиқлигини баҳолаш ва техник ҳолатини назорат қилиш бўйича тадбирларни ўтказиш учун Техник регламентга 5-иловада келтирилган шакл бўйича аттракцион паспорти расмийлаштирилади.

50. Фойдаланиш бўйича қўлланма қуйидагиларни ўз ичига олиши керак:

аттракцион ишлашининг тавсифи, шу жумладан, асосий тизимлар, механизмлар, бошқарув тизимлари ва уларнинг ишлашининг батафсил тавсифи;

битта аттракцион модули ва (ёки) умуман аттракциондаги ташриф буюрувчиларнинг энг кўп сони ва вазни;

фойдаланишга топшириш, фойдаланишни тўхтатиб туриш тартиб-таомилларига, техник сабабларга кўра ишламай туриши ва қайта фойдаланишга топшириш тартиб-таомилларига қўйиладиган талаблар;

ташриф буюрувчилар билан аттракциондан фойдаланувчи операторларнинг ишлаш тартиби, шу жумладан, фавқулодда вазиятларда ҳаракат қилишга қўйиладиган талаблар;

ташриф буюрувчилар учун аттракциондан фойдаланиш қоидалари, шунингдек, агар аттракционнинг биомеханик таъсирлари ногиронлиги бўлган ташриф буюрувчилар учун рухсат этилса, уларга хизмат кўрсатиш қоидалари;

ташриф буюрувчилар соғлиғининг ҳолати, ёши, бўйи ва вазни бўйича аттракциондан фойдаланишдаги чекловлар ҳақида маълумотлар (зарур бўлганда);

ташриф буюрувчилар юқори баландликдан ёки ерга нисбатан сезиларли оғишишга эга бўлган ўриндиқлардан авария ҳолатида эвакуация қилиш усуллари;

аттракциондан фойдаланишга йўл қўйилмайдиган об-ҳаво шароитлари тавсифи;

ташриф буюрувчиларнинг аттракциондан хавфсиз фойдаланиш қоидалари, аттракционни ташриф буюрувчилар билан юклаш чизмалари (зарур бўлганда);

муҳим компонентлар ва муҳим параметрларга нисбатан кундалик текширишлар тартиби.

51. Техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш бўйича қўлланма қуйидагиларни ўз ичига олиши керак:

муҳим компонентлар ва параметрлар рўйхати, чекланган ресурсли қисмлар рўйхати ва уларни алмаштириш жадвали, йиғиш чизмалари, техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш учун зарур бўлган асосий ўлчамларни акс эттирувчи чизмалар, электр, гидравлик ва пневматик схемалар;

аттракционнинг техник ҳолатини аттракционни ишлатиш бошланишидан олдин ва тугагандан сўнг кунлик текшириш тартиб-таомилининг тавсифи;

аттракционни йиғиш, қисмларга ажратиш, ростлаш ва унинг алоҳида узелларини мойлаш тартиби, уларни амалга ошириш даврийлиги ва ишлатиладиган сарфлаш материаллари;

техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш мазмунини ва техник талабларни батафсил баён этган ҳолда уларнинг турлари рўйхати;

электр асбоб-ускуналарга техник хизмат кўрсатиш ва уларни таъмирлашга оид тавсиялар;

эксплуатация қилувчи ёки учинчи шахс томонидан лойиҳачининг розилигисиз модификациялашни тақиқлаш;

компонентларни модификациялаш тартиби ва шартлари (фақат лойиҳачи билан келишилган ҳолда ва (ёки) унинг кўрсатмаси бўйича).

52. Фойдаланишдан чиқариш ва утилизация қилиш бўйича йўриқнома қуйидагиларни ўз ичига олиши керак:

аттракционни фойдаланишдан чиқариш тартиби;

электрон компонентлар ва хавфли моддаларни ўз ичига олувчи алоҳида узелларни утилизация қилиш хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда, алоҳида қисмларни хавфсиз утилизация қилиш тартиби.

53. Аттракционнинг эксплуатация ҳужжатлари давлат тилида расмийлаштирилади.

2-§. Аттракционларни ишлаб чиқаришда хавфсизлик талаблари

54. Аттракционларни ишлаб чиқаришда уларнинг лойиҳа-конструкторлик ҳужжатлар талабларига мувофиқлиги таъминланиши керак.

55. Аттракционларнинг компонентлари ва деталларини ишлаб чиқариш учун фақат лойиҳа-конструкторлик ҳужжатларида назарда тутилган конструкция материаллари ишлатилиши керак. Лойиҳачи билан келишмасдан конструкция материалларини алмаштиришга йўл қўйилмайди.

56. Муҳим компонентлар учун пайвандланган бирикмаларга ва танланган материалларнинг пайвандланувчанлигига алоҳида эътибор берилиши керак.

57. Маҳкамлаш буюмлари лойиҳачи томонидан белгиланган ишончлилик талабларига мувофиқ бўлиши керак.

58. Аттракционнинг хавфсизлиги боғлиқ бўлган материаллар, деталлар, мосламалар ва узеллар техник талабларга, ҳисоб-китоб тавсифларига ва Техник регламентнинг хавфсизлик талабларига жавоб бериши керак.

59. Муҳим компонентлар ишлаб чиқарувчи ёки пудратчининг тамғасига эга бўлиши керак. Ушбу тамға компонентларни кейинчалик идентификация қилиш имкониятини таъминлаш учун аниқ ва тушунарли бўлиши, кўриш учун осон бўлган жойга жойлаштирилиши зарур.

60. Муҳим компонентлар учун етказиб бериладиган барча материаллар ва бутловчи қисмлар зарур ҳужжатларни расмийлаштирган ҳолда кириш назоратидан (верификациядан) ўтиши керак.

61. Ишлаб чиқариш жараёнида ҳам ишлаб чиқарувчи, ҳам унинг етказиб берувчилари томонидан ишлаб чиқарилган материаллар (шу жумладан, сарфлаш материаллари) ва компонентлар (элементлар) назорат қилиниши керак.

62. Агар лойиҳа-конструкторлик ҳужжатларида муҳим компонентлар учун уларни ишлаб чиқариш жараёнида синовдан ўтказиш зарурлиги кўрсатилган бўлса, ишлаб чиқарувчи синовлар ўтказилишини таъминлаши шарт.

63. Лойиҳа-конструкторлик ҳужжатларини текшириш пайтида ёки техник талабларда ушбу деталлар ёки узеллар хавфсизликни таъминлаш учун муҳим эканлиги ва уларни синовдан ўтказиш зарурлиги белгиланган тақдирда, ишлаб чиқарувчи ушбу синовларнинг ўтказилишини таъминлаши шарт.

64. Путур етказмайдиган назорат аттракционни лойиҳалаштиришда шакллантирилган ва ишлаб чиқарувчига лойиҳа-конструкторлик ҳужжатлари билан бирга топширилган муҳим компонентлар рўйхатида назарда тутилган муҳим компонентлар ва элементлар бирикмаларига нисбатан қўлланилиши керак.

65. Ишлаб чиқарувчи ҳар бир материал ва ҳар бир компонент учун асосий хавфсизлик тавсифлари ва сифат кўрсаткичларининг лойиҳа-конструкторлик ҳужжатларида кўрсатилган талабларга мувофиқлигини таъминлаши ва ишлаб чиқаришнинг тегишли тартиб-таомилларини назарда тутиши керак.

66. Аттракцион конструкциясида ишлатиладиган занжирлар, пўлат арқонлар, тўқимачилик арқонлари ва камарлар қуйидаги маълумотларни ўз ичига олувчи гувоҳномага эга бўлиши керак:

ишлаб чиқарувчининг номи ва жойлашган жойи;

занжир, пўлат арқон, тўқимачилик арқони ёки лентанинг номинал ўлчами, тузилиши ва материали ҳақидаги маълумотларни ўз ичига олувчи маркаси;

қўлланилган синовдан ўтказиш усули;

энг кам узилиш (ёки бузилиш) кучи.

Гувоҳнома шакли Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги томонидан тасдиқланади

67. Занжир, арқон ёки камарнинг йиғиш бирлиги ҳисобланмайдиган ҳар бир қисми тамғаланган бўлиши керак, агар бунинг иложи бўлмаса, ишлаб чиқарувчи номи ва унинг жойлашган жойи кўрсатилган тахтача ёки ечилмайдиган ҳалқага эга бўлиши керак.

68. Ишлаб чиқарувчи аттракционнинг лойиҳачи томонидан белгиланган барча металл қисмларини занглашдан, ёғоч қисмларини чиришдан, шиша пластик ва полимер материаллардан бўлган қисмларини эскиришдан ҳимоя қилиш усулини таъминлаши керак. Фойдаланишда бундай қисмларни текшириш даврийлиги эксплуатация ҳужжатларида кўрсатилиши керак. Конструкциявий пўлатдан ясалган ичи бўш секцияларни ишлатишда ички занглашнинг олдини олиш зарурлигини ҳисобга олиш керак.

69. Аттракционлар металл конструкцияларининг муҳим компонентлари, шу жумладан, ўзгарувчан юкламаларни ўзга олувчи компонентларининг пайвандланган бирикмалари уларнинг хавфсизлигини таъминлаши керак.

70. Ҳар бир аттракционда ишлаб чиқарувчининг қуйидаги маълумотларни ўз ичига олувчи ахборот тахтачаси ўрнатилиши керак. Ахборот тахтачасидаги маълумотлар аттракционнинг бутун хизмат муддати давомида аниқ ва яхши ажратиладиган тасвирни таъминловчи ҳар қандай усулда туширилиши мумкин. Маълумотлар давлат тилида ёзилади:

а) ишлаб чиқарувчи ва (ёки) сотувчининг (етказиб берувчининг) номи ва манзили;

б) аттракцион номи ва (ёки) белгилари (русуми тури (рақами));

в) маҳсулотнинг завод рақами;

г) ишлаб чиқарилган ой ва йил.

3-§. Аттракционларни хавфсиз монтаж қилиш (йиғиш, ўрнатиш) ва созлашни таъминлаш

71. Аттракционни монтаж қилиш (йиғиш, ўрнатиш), унинг конструкцияларини алмаштириш билан боғлиқ монтаж ва таъмирлаш ишлари фақат аттракционнинг эксплуатация ва таъмирлаш ҳужжатлари асосида рухсатномага эга ихтисослаштирилган монтаж ташкилоти томонидан бажарилиши керак.

72. Аттракционнинг пойдевори лойиҳа-конструкторлик ҳужжатларига биноан монтаж қилиш ишларига рухсатномаси бўлган ташкилот томонидан тайёрланиши керак.

73. Аттракционни монтаж қилишда (қисмларга ажратишда) ва у ишга туширилгунга қадар унга шахсларнинг рухсатсиз киришига йўл қуйилмаслиги керак. Аттракцион эгаси ёки у ваколат берган шахс шахсларнинг иш жойига рухсатсиз киришига йўл қўймаслик чораларини кўриши, шу жумладан, тўсиқлар ёки огоҳлантириш белгиларини ўрнатиши керак.

74. Аттракционни фойдаланишга топширишдан олдин уни монтаж қилишда (йиғишда, ўрнатишда) хавфсизликни таъминлаш учун қуйидаги талаблар бажарилиши керак:

а) аттракционни монтаж қилиш (йиғиш, ўрнатиш), ишга тушириш, ростлаш ва юргизиб кўриш бўйича йўриқномага ёки монтаж қилиш (йиғиш, ўрнатиш), созлаш ва ростлаш бўйича кўрсатмаларни ўз ичига олувчи бошқа эксплуатация ҳужжатларига мувофиқ амалга оширилади;

б) қуйидагиларга ишонч ҳосил қилиш керак:

ер аттракциондан тушадиган юкка хавфсиз тарзда бардош бера олиши;

аттракционни монтаж қилиш (йиғиш, ўрнатиш) бўйича йўриқномага мувофиқ аттракционни хавфсиз монтаж қилиш (йиғиш, ўрнатиш) ва фойдаланиш учун майдон етарлича ясси, текис ва мустаҳкам бўлиши.

Аттракцион монтаж қилингандан (йиғилгандан, ўрнатилгандан) сўнг ерни, айниқса, ноқулай об-ҳаво шароитида юк кўтариш қобилиятининг ёмонлашмаганлигига ишонч ҳосил қилиш учун мунтазам равишда текшириш зарур. Аттракцион остидаги майдон ер ости сувларининг таъсир қилиш хавфи бўлган тақдирда, дренаж билан жиҳозланган бўлиши керак;

в) эксплуатация қилувчи аттракционни монтаж қилиш (йиғиш, ўрнатиш) ёки ундан фойдаланишда хавф туғдириши мумкин бўлган ер ости коммуникациялари ёки ҳаво линияларининг жойлашишини, зарур бўлганда тегишли органнинг тавсиясини ҳисобга олган ҳолда аниқлаши керак. Агар коммуникациялар ходимлар ёки ташриф буюрувчилар учун хавф манбаи бўлиши мумкин бўлса, мос равишда ёки лозим даражада ўрнатилган тўсиқлардан фойдаланган ҳолда ёки бошқа йўл билан бундай хавфнинг олдини олиш учун барча оқилона ва мумкин бўлган чоралар кўрилиши керак.

Ерга устунлар, қозиқлар ўрнатишда ёки хандақлар, пойдевор учун чуқурларни қазиш бўйича ишлар амалга оширилганда, ер ости коммуникацияларининг шикастланмаслигини таъминлаш зарур. Бундай ишларни бошлашдан олдин, агар ер ости коммуникацияларининг йўқлиги олдиндан аниқланмаган бўлса, коммуникацияларни аниқлаш усулларини қўллаш зарур;

г) аттракционларни ўрнатишда эксплуатация қилувчи қуйидаги тамойилларга асосланиши керак:

шамол таъсирида аттракционнинг хавфли равишда ердан кўтарилиш эҳтимолини ҳисобга олиш керак;

аттракционлар шундай жойлаштирилиши керакки, ташриф буюрувчилар ҳар бир аттракционга белгиланган жойларда хавфсиз киришлари ва ундан хавфсиз чиқишлари мумкин бўлсин, фавқулодда вазиятларда хавфли тиқилинч ҳолатларини келтириб чиқарадиган тор ўтиш жойлари бўлмаслиги;

авария хизматларининг транспорт воситалари ва стационар ёнғинни ўчириш гидрантларига (шу жумладан, ташриф буюрувчиларни эвакуация қилиш пайтида) киришни таъминлаш учун кириш йўлларида аттракционлар ва аттракционларнинг ёрдамчи мосламалари орасида ҳамда уларнинг устки томонида етарли масофа бўлиши керак;

ёнғин пайтида оловнинг тарқалиш хавфини камайтириш учун қўшни аттракционлар, иншоотлар ёки бошқа банд қилинган зоналар ўртасидаги оралиқ масофа ёнғин хавфсизлиги қоидаларида белгиланган тартибда бўлиши керак;

агар аттракционлар кесишган ёки бир-биридан ўтадиган бўлса, ҳар бир аттракцион учун камида хавфсизлик контурлари қўлланилиши керак. Эксплуатация қилувчи ҳам ташриф буюрувчилар, ҳам бошқа ташриф буюрувчилар учун хавфсизлик контурларига риоя қилинишини таъминлаши керак;

жетон билан ишлайдиган болалар учун мўлжалланган аттракционлар орасидаги масофа хавфсизлик контурларига риоя қилинган тақдирда ўзгариши мумкин;

д) агар аттракцион пойдеворга монтаж қилинса (йиғилса, ўрнатилса), унда аттракционни монтаж қилишдан (йиғишдан, ўрнатишдан) олдин пойдеворнинг хавфсизлиги тасдиқланиши керак. Пойдеворлар қурилиш соҳасидаги қонунчилик ҳужжатлари талабларига мувофиқ бўлиши керак;

е) аттракционларни пойдеворсиз ўрнатишда динамик юкларни ҳисобга олиш зарур, улар аттракцион ишлаганда аттракционнинг силжишига ёки ағдарилишига олиб келмаслиги керак;

ж) аттракционни монтаж қилиш (йиғиш, ўрнатиш) бўйича ишлар тугаллангандан сўнг ишлаб чиқарувчининг тавсияларига мувофиқ уни созлаш ва ростлаш ишлари амалга оширилиши керак.

75. Аттракционни мазкур Техник регламентга мувофиқ кўрикдан ўтказиш ва текшириш вақтида аниқланган номувофиқликлар бартараф этилгандан сўнг, агар эксплуатация ҳужжатларида бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, аттракцион камида 15 та ишчи цикл учун юкланмасдан синовдан ўтказилади.

76. Синаш учун ишга тушириш пайтида қуйидагилар текширилади:

аттракцион ҳаракатланиш траекториясининг барча нуқталарида бошқа қисмларга нисбатан хавфсизлик контурининг ўлчамларига риоя қилиниши;

дастурланадиган, авария ҳолатидаги ва блокировка қилувчи бошқарув тизимларининг тўғри ишлаши;

хавфсиз ишлашга таъсир қилувчи алоҳида қисмларнинг белгиланган тезлик чегаралари, тезланишлари ва массасига риоя қилиниши;

гидравлик ёки пневматик тизимларда ишлайдиган ишчи босим кўрсаткичлари;

тугалловчи ўчиргичларнинг созланганлиги, аттракционнинг қиялик бурчакларини назорат қилиш воситалари, ортиқча юкдан ҳимоя қилувчи мосламалар (масалан, босим тушириш клапанлари) ва бошқалар;

ҳимоя ва хавфсизлик воситалари;

тормоз пайтида ташриф буюрувчилар учун рухсат этилган тезлашув қийматлари ва тормозларнинг иш қобилияти;

ердан кўтарилиш ёки ағдарилишга қарши барқарорлиги.

77. Бошқарув тизимлари, фавқулодда тўхтатиш қурилмалари, қулфлаш воситалари ҳамда бошқа ҳимоя ва фавқулодда асбоб-ускуналар тўғри ишлашига ишонч ҳосил қилиш учун фавқулодда вазиятлар симуляция қилинади (агар бу эксплуатация ҳужжатларида назарда тутилган бўлса).

78. Аттракцион ўрнатилгандан сўнг, шу жумладан, аттракционни реконструкция қилиш ва созлаш ишлари амалга оширилгандан кейин уларни амалга оширган ташкилот аттракцион эгаси билан биргаликда мазкур Техник регламентга 6-иловага мувофиқ аттракционнинг техник тайёрлиги далолатномасини тузади. Бу бажарилган ишлар ишлаб чиқарувчининг эксплуатация ҳужжатларида баён этилган талабларга, шунингдек, техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар талабларига мувофиқ ўтказилганлигини тасдиқлайди.

79. Аттракционлар мазкур Техник регламентда белгиланган тартибда фойдаланишга топширилади.

4-§. Аттракционлардан фойдаланишда хавфсизлик талаблари

80. Аттракционлардан фойдаланишда қуйидагилар талаб этилади:

эксплуатация ҳужжатлари талабларини бажариш, тегишли журналларни юритиш;

аттракционга кириш жойи олдида ташриф буюрувчилар учун аттракциондан фойдаланиш қоидаларини, шунингдек, агар аттракционнинг биомеханик таъсирлари ногиронлиги бўлган ташриф буюрувчилар учун рухсат этилса, уларга хизмат кўрсатиш қоидаларини жойлаштириш;

аттракционга кириш жойи олдида соғлиғи, ёши, бўйи ва вазни бўйича аттракциондан фойдаланишга оид чекловлар тўғрисидаги маълумотларни жойлаштириш (агар бу эксплуатация ҳужжатларда назарда тутилган бўлса);

ташриф буюрувчиларнинг бўйи ва вазнини ўлчаш учун воситаларга эга бўлиш (агар бу эксплуатация ҳужжатларида назарда тутилган бўлса);

ҳар бир фойдаланилаётган аттракционга кириш жойи олдида сўнгги йиллик текширув ўтказилган сана ва кейинги йиллик текширувни ўтказиш санаси тўғрисидаги, шу жумладан, QR-кодли (матрик штрихли код) маълумотларни ўз ичига олувчи ахборот тахтачасини жойлаштириш. Тахтача ўқиладиган, об-ҳаво таъсиридан ва атайлаб шикаст етказишдан ҳимояланган бўлиши керак;

аттракцион пульти ёнида аттракционнинг асосий техник тавсифлари тўғрисидаги маълумотларни ўз ичига олувчи тахтачани жойлаштириш;

тиббиёт қутичаларига эга бўлиш;

ташриф буюрувчиларни катта баландликдан ёки ерга нисбатан сезиларли оғишишга эга бўлган ўриндиқлардан эвакуация қилиш бўйича зарур эвакуация белгилари, режаси ва чораларини жойлаштириш;

ташриф буюрувчиларни аттракцион модулларидан эвакуация қилиш воситаларига эга бўлиш (агар бу эксплуатация ҳужжатларида назарда тутилган бўлса);

хизмат кўрсатувчи ходимларнинг иш жойида аттракционга хизмат кўрсатиш бўйича асосий қоидаларни жойлаштириш;

аттракционни ташриф буюрувчилар билан юклаш схемаларини жойлаштириш (агар бу эксплуатация ҳужжатларида назарда тутилган бўлса);

хизмат кўрсатувчи ходимларнинг иш жойида муҳим компонентлар ва муҳим параметрларга нисбатан кунлик текширишлар тартиби бўйича ходимларга қўйиладиган талаблар баён этилган тахтачани жойлаштириш;

аттракциондан фойдаланишга кунлик рухсат бериш тўғрисидаги ёзувларни журналга киритган ҳолда кунлик текширишларни амалга ошириш;

аттракционнинг ишлаш вақтида ва ундан ташқари вақтда ташриф буюрувчиларнинг хавфли зоналарга (аттракционлар модуллари, механизмларнинг ҳаракатланиш зоналари, электр ускуналари учун шкафлар, хизмат кўрсатувчи ходимлар учун майдончалар ва нарвонлар) эркин киришини тақиқлаш;

аттракциондан йўл қўйилмайдиган фойдаланишни ман этиш;

ходимлар учун хавфсиз иш жойларини ташкил этиш;

аттракционлар майдонларида шамол кучи ва атроф-муҳит ҳавосининг ҳароратини ўлчаш учун асбобларни ўрнатиш (агар бу эксплуатация ҳужжатларида назарда тутилган бўлса);

ҳар бир аттракционни ёнғинни ўчиришнинг бирламчи воситалари билан таъминлаш;

аттракциондан фойдаланиш ва унга хизмат кўрсатиш жараёнини узлуксиз кузатиб бориш имконини берувчи видео кузатув мосламалари билан жиҳозлаш.

81. Эксплуатация қилувчи аттракционларни кунлик ва йиллик текширишларни, шунингдек, эксплуатация ҳужжатларида назарда тутилган бошқа турдаги текширишларни амалга оширади.

82. Фойдаланиш узоқ вақт (12 ойдан ортиқ) тўхтатиб турилиб техник сабабларга кўра ишламай тургандан кейин фойдаланиладиган аттракционлар қисман ёки тўлиқ қисмларга ажратилган тақдирда эксплуатация қилувчи аттракционни тўлиқ текширади.

83. Аттракционларга техник хизмат кўрсатиш ва уларни таъмирлаш эксплуатация ҳужжатларига мувофиқ амалга оширилади.

84. Агар аттракционнинг асосий кўтариб турувчи конструкцияси ва алмаштириб бўлмайдиган қисмларининг белгиланган хизмат муддати тугаган бўлса, эксплуатация қилувчи аттракциондан фойдаланишни тўхтатиши керак.

85. Аттракционнинг белгиланган хизмат муддати тугагач, қолдиқ ресурсни баҳолашни ўтказмасдан ундан мақсадли фойдаланишга йўл қўйилмайди.

86. Белгиланган хизмат муддатини ўтаб бўлган аттракционнинг қолдиқ ресурси аккредитация қилинган ташкилот томонидан кўрикдан ўтказиш шаклида баҳоланади.

87. Аттракционни кўрикдан ўтказишда қуйидагилар амалга оширилади:

нуқсонларни, носозликларни, эскириш ва занглаш даражасини аниқлаган ҳолда аттракцион асбоб-ускунасининг ҳолатини аниқлаш;

металл конструкциялар, аттракционлар модуллари, маҳкамлаб қўювчи мосламалар ҳолатини, ташриф буюрувчиларнинг ўриндиқлари, шассилар, тормоз мосламалари, бошқарув тизимларини маҳкамлашнинг ишончлилигини назорат қилиш;

электр занжирлари ва электр ускуналарининг изоляциясини синовдан ўтказиш, аттракцион асбоб-ускунасининг ерга уланишини визуал ва ўлчаш назорати.

88. Кўрикдан ўтказиш тўғрисидаги маълумотлар аттракцион паспортида қайд этилади.

89. Кўрикдан ўтказиш натижалари асосида аттракциондан фойдаланишни узайтириш шартлари ва унинг эҳтимолий муддатини ўз ичига олувчи хулоса расмийлаштирилади.

90. Қолдиқ ресурсни баҳолаш техник ҳолатни баҳолаш доирасида амалга оширилиши мумкин (агар бу қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган бўлса).

91. Лойиҳачининг дастлабки розилигисиз аттракционни модификациялашга йўл қўйилмайди.

92. Аттракционларни ташиш ва сақлаш эксплуатация ҳужжатларида назарда тутилган хавфсизлик талабларини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши керак.

93. Эксплуатация ҳужжатларида аттракционларни хавфсиз тарзда утилизация қилиш бўйича тавсиялар белгиланган бўлиши керак.

94. Аттракционларнинг мазкур Техник регламентга мувофиқлиги унинг талабларини бажариш орқали таъминланади.

95. Аттракционларнинг намуналарини танлаш, синов ва ўлчашларини ўтказишда қоида ҳамда услубларини ўз ичига олган Ўзбекистон Республикасининг миллий стандарти ёки халқаро стандартлар рўйхатига киритилган стандартлар, улар бўлмаган ҳолда минтақавий ёки хорижий мамлакатларнинг стандарти қўлланилади.

5-боб. Аттракционнинг мувофиқлигини баҳолаш

1-§. Мувофиқликни баҳолаш тартиб-таомиллари

96. Аттракционларнинг мазкур Техник регламент талабларига мувофиқлиги мувофиқликни тасдиқлаш шаклида баҳоланади.

97. Аттракционларнинг мувофиқлиги мажбурий сертификатлаштириш ёки мувофиқликни декларациялаш шаклида тасдиқланади.

98. Аттракционларнинг мувофиқлиги қуйидагича тасдиқланади:

сертификатлаштириш органи томонидан юзага келиши мумкин бўлган биомеханик хавфнинг I даражасига эга бўлган аттракционларга нисбатан мажбурий сертификатлаштириш шаклида;

ўзининг далиллари ҳамда сертификатлаштириш органи, аккредитация қилинган синов лабораторияси (маркази) иштирокида олинган далиллар асосида юзага келиши мумкин бўлган биомеханик хавфнинг II, III даражаларига эга бўлган аттракционларга нисбатан мувофиқликни декларациялаш шаклида.

99. Мувофиқлик тўғрисидаги декларация ёки мувофиқлик сертификати тўғрисидаги маълумотлар, шу жумладан, уларнинг амал қилиш муддати аттракцион паспортида кўрсатилади.

100. Аттракционнинг мувофиқлигини тасдиқлаш учун ариза берувчи ушбу Техник регламентнинг хавфсизлик талабларига мувофиқлигини тасдиқловчи ҳужжатлар тўпламини шакллантиради ва у қуйидагиларни ўз ичига олади:

хавфсизликни асослаш;

эксплуатация ҳужжатлари;

шартнома (етказиб бериш шартномаси) ва товарнинг юк кузатув ҳужжатлари (маҳсулот тўпи, битта маҳсулот учун);

ишлаб чиқарувчида жорий қилинган менежмент тизими сертификати (агар мавжуд бўлса);

ишлаб чиқарувчи, сотувчи ва (ёки) синов лабораториялари (марказлари) томонидан ўтказилган аттракционни синовдан ўтказиш баённомалари;

материаллар ва таркибий қисмларнинг мувофиқлигини тасдиқлаш тўғрисидаги ҳужжатлар (мувофиқлик сертификати ёки мувофиқлик тўғрисидаги декларация) ёки уларни синовдан ўтказиш баённомалари (агар мавжуд бўлса);

хорижий сертификатлаштириш органларидан олинган аттракционнинг мувофиқлигини тасдиқлаш тўғрисидаги ҳужжатлар (агар мавжуд бўлса);

мазкур Техник регламентнинг 95-бандида назарда тутилган стандартлар рўйхати (ишлаб чиқарувчи томонидан қўлланилганда);

Аттракционнинг мазкур Техник регламент хавфсизлик талабларига мувофиқлигини тасдиқловчи бошқа ҳужжатлар (агар мавжуд бўлса).

101. Аттракционларни сертификатлаштиришда қуйидагилар амалга оширилади:

а) сертификатлаштириш органи ва ариза берувчи ўртасида шартнома тузилади;

б) аттракцион ягона нусхада 4С-схема бўйича мажбурий равишда сертификатлаштирилади. Бунда ариза берувчи аттракционлар ишлаб чиқарувчиси ёки сотувчиси ҳисобланади;

в) ариза берувчи қуйидаги маълумотларни кўрсатган ҳолда сертификатлаштириш учун онлайн ариза юборади:

юридик шахс учун — ишлаб чиқарувчи ва унинг филиаллари тўлиқ номи, унинг жойлашган жойи (юридик шахснинг манзили) ва ишлаб чиқариш жойи манзили (агар манзиллари турлича бўлса), якка тартибдаги тадбиркор учун — фамилияси, исми ва отасининг исми, яшаш ва ишлаб чиқариш жойи манзили (агар манзиллари турлича бўлса);

юридик шахс ёки сертификатлаштириш органига ариза билан мурожаат қилишга ваколатли (ваколат берувчи ҳужжатнинг номи ва тафсилотлари кўрсатилган ҳолда) ташкилот раҳбарининг лавозими, фамилияси, исми ва отасининг исми (мавжуд бўлса);

юридик шахс учун аризачи берувчининг тўлиқ номи, унинг жойлашган жойи (юридик шахснинг манзили) ва фаолият жойи (жойлари) (манзиллари турлича бўлса), якка тартибдаги тадбиркор учун — фамилияси, исми ва отасининг исми, яшаш жойи ва фаолият жойлари (манзиллар турлича бўлса) ҳамда аризачи берувчининг СТИРи, банк реквизитлари, телефон рақами ва электрон почта манзили;

аттракционни идентификация қилишни таъминловчи маълумотлар;

ариза берувчи томонидан танланган сертификатлаштириш схемаси;

ушбу Техник регламентнинг номи ва белгиланиши;

агар ишлаб чиқарувчи ўз номидан ишлаб чиқариш учун буюртмани бошқа юридик шахсларнинг, шунингдек якка тартибдаги тадбиркорларнинг ишлаб чиқариш майдонларига жойлаштирадиган бўлса, буюртма ижрочисининг тўлиқ номи, жойлашган жойи (юридик шахснинг манзили) ва ишлаб чиқариш жойи манзили (манзиллари);

ягона эканлигини белгиловчи маълумотлар (сертификатлаштириш схемасида кўзда тутилганда).

Аризага мазкур Техник регламент талабларига мувофиқликни тасдиқловчи қуйидаги ҳужжатлар илова қилинади:

аттракционнинг техник (лойиҳавий ва/ёки конструкторлик ва/ёки технологик ва/ёки фойдаланиш) ҳужжатлари нусхалари;

стандартлар рўйхати (уларнинг белгиланиши ва номлари, агар техник регламент талабларига риоя қилиниши халқаро ва минтақавий (давлатлараро) стандартлар рўйхатига киритилган стандартларнинг тўлиқ қўлланилиши билан эмас, балки уларнинг алоҳида бўлимлари (боблари, бандлари)ни қўллаш орқали таъминланадиган бўлса, ушбу стандартларнинг алоҳида бўлимлари (боблари, бандлари). Улар (Ўзбекистон Республикасининг миллий стандартлари ва халқаро стандартлар) мавжуд бўлмаган тақдирда, давлатлараро стандартлар, уларни ихтиёрий равишда қўллаш (улар ариза берувчи томонидан қўлланилса) натижасида техник регламентлар талабларига мувофиқлиги таъминланади;

агар техник регламент талабларига риоя қилинишини таъминлайдиган, ихтиёрий равишда қўлланиладиган стандартлар қўлланилмаган ёки мавжуд бўлмаса, техник регламентлар талабларига мувофиқликни тасдиқловчи қабул қилинган техник ечимлар ва хавфни баҳолаш натижалари тавсифи (зарур бўлганда);

аттракционни тамғалаш (маркировкалаш) намунаси (маҳсулот тўғрисида ахборот), (давлат тилида ёрлиқланиши шарт бўлган маҳсулот тўғрисида ахборот лотин ёзувига асосланган ўзбек алифбосида кўрсатилади) (нотижорат мақсадлар учун мўлжалланган маҳсулотлар бундан мустасно);

аттракционни ишлаб чиқаришга асос бўлувчи ҳужжатлар нусхаси (Ўзбекистон Республикасининг миллий стандарти, халқаро стандарт, давлатлараро стандарт ёки бошқа ҳужжат);

аттракционнинг мураккаб таркибий қисмлари, материаллари, бутловчи буюмлари ёки таркибий қисмларининг мувофиқлик сертификатлари нусхалари (мавжуд бўлса);

республика ҳудудига етказиб берилган аттракционнинг техник регламент талабларига мувофиқлиги таъминланиши ва бундай маҳсулотларнинг белгиланган талабларга мос келмаслиги учун жавобгарлик кўзда тутилган (ишлаб чиқарувчи ваколат берган шахс учун) ишлаб чиқарувчи (шу жумладан, хорижий ишлаб чиқарувчи) билан шартнома нусхаси;

интеллектуал мулк объекти рўйхатдан ўтказилганлиги тўғрисидаги муҳофаза ҳужжати (гувоҳнома ёки патент) ёки интеллектуал мулк объектидан фойдаланиш тўғрисида лицензия шартномаси нусхаси (мавжуд бўлса);

аттракцион техник регламент талабларига мувофиқлигига исбот сифатида ариза берувчи томонидан тақдим этилган бошқа ҳужжатлар (мавжуд бўлса);

ариза берувчи номидан сертификатлаштириш ишларида иштирок этувчи расмий вакил бўлган тақдирда, ишончнома;

четдан келтирилаётган аттракцион тўпи (партия) ёки ягона (битта) маҳсулот тури учун унинг ҳажмини белгиловчи шартнома (етказиб бериш шартномаси) ва юкка илова қилинадиган ҳужжатлар нусхаси;

аттракционда ўтказилган тадқиқот ҳақида маълумот (сертификатлаштириш схемасида кўзда тутилганда);

ишлаб чиқарувчи ёки синов лабораторияси (маркази) томонидан ўтказилган синов ва ўлчашлар баённомалари (сертификатлаштириш схемасида кўзда тутилганда).

Аризага илова қилинган ва чет тилида ёзилган ҳужжатлар Ўзбекистон Республикасининг давлат тилидаги таржимаси билан тақдим этилиши шарт.

Аризага илова қилинадиган ҳужжатларнинг ишончлилигига ариза берувчи жавобгар ҳисобланади.

102. Аттракционларни сертификатлаштиришда ариза берувчи синовдан ўтказиш учун монтаж қилинган бир марталик ишлаб чиқариладиган аттракционни ҳамда мазкур Техник регламентнинг 101-банди «а» ва «в» кичик бандларида кўрсатилган ҳужжатларни тақдим этади.

103. Сертификатлаштириш органи аттракционларни сертификатлаштиришда:

а) ариза берувчи томонидан тақдим этилган ариза ва унга илова қилинган ҳужжатларни кўриб чиқиб, сертификатлаштириш шартларини (шу жумладан, синаш дастурини) кўрсатган ҳолда қарор қабул қилади;

б) аттракционни идентификация қилади ва синаш учун намуналар олади;

в) синов лабораториясида (марказида) маҳсулот намуналарини синашни таъминлайди;

г) аттракционларнинг мувофиқлигини баҳолаш натижалари ижобий бўлганда, мувофиқлик сертификатини расмийлаштиради ва давлат реестрида рўйхатдан ўтказади.

104. Аттракцион намуналари қуйидагича танланади:

туркум ишлаб чиқарилганлар учун — ишлаб чиқарувчининг тайёр маҳсулот омборида (ишлаб чиқарувчи томонидан ваколат берилган шахс), вақтинча сақлаш омбори, божхона омбори, юк ташиш воситаси сиғимида ёки тайёр маҳсулот ишлаб чиқариш линиясида;

маҳсулот тўпи учун — ишлаб чиқарувчи тайёр маҳсулот омборида (ишлаб чиқарувчи томонидан ваколат берилган шахс), вақтинча сақлаш омбори, божхона омбори ёки сақлашга олган жавобгар омборида, юк ташиш воситаси сиғимида ёки тайёр маҳсулот ишлаб чиқариш линиясида);

ягона нусха учун — аттракцион бирлиги жойлашган жойда (ёки ариза берувчи томонидан тақдим этилади).

105. Аттракционни идентификация қилиш ва ундан намуна олиш бир вақтда амалга оширилади.

Аттракционни сертификатлаштиришда идентификация қилиш ва намуна олиш сертификатлаштириш органи томонидан ариза берувчи ҳузурида Маҳсулотларни сертификатлаштириш тартиби тўғрисидаги низомга мувофиқ намуналарни идентификациялаш ва намуна олиш далолатномасини расмийлаштирган ҳолда амалга оширилади.

Бунда аттракционни идентификация қилиш ва намуна танлаш ариза бўйича қабул қилинган қарор ҳамда сертификатлаштириш ишларига ҳақ тўлангандан сўнг икки кундан кечиктирмай сертификатлаштириш органи томонидан жойига чиққан ҳолда амалга оширилади.

Аттракцион намуналарини танлаш натижалари намуналар олиш жойи ва санаси, намуналарни сақлаш шароитлари ҳамда танланган аттракционнинг бир типлиги кўрсатилган тегишли далолатнома билан расмийлаштирилади.

Аттракционни идентификация қилиш натижалари намуналарни идентификация қилиш ва намуна олиш далолатномасида акс эттирилади.

106. Ариза берувчи мувофиқлик сертификатини берган сертификатлаштириш органини Техник регламентга мувофиқ аттракцион конструкциясига ўзгартиришлар киритилганлиги, шунингдек, уларнинг хавфсизлигига таъсир қилувчи ўзгартиришлар киритилганлиги тўғрисида ёзма шаклда хабардор қилиши шарт.

Сертификатлаштириш органи ариза берувчи томонидан тақдим этилган ҳужжатларни таҳлил қилади ва аттракционлар конструкциясига киритилган ўзгартиришлар билан мувофиқлик сертификатини қайта расмийлаштириш тўғрисида ёки аттракционни қайтадан баҳолашдан ўтказиш тўғрисида қарор қабул қилади.

107. Аттракцион муомалага чиқарилганда, қуйидагиларга ҳужжатлар тўплами сақланиши керак:

аттракционга — ишлаб чиқарувчида аттракцион ишлаб чиқаришдан олиб ташланган (тўхтатилган) кундан бошлаб камида ўн йил муддатгача;

аттракционнинг ягона нусхасига — сотувчида сотилган кундан бошлаб камида ўн йил муддатгача.

Аттракционларнинг Техник регламент талабларига мувофиқлигини сертификатлаштиришда фойдаланилган ҳужжатларнинг нусхалари ва мувофиқлик сертификатининг нусхаси мувофиқлик сертификатини берган сертификатлаштириш органида мувофиқлик сертификатининг амал қилиш муддати тугагандан сўнг бир йил мобайнида, амал қилиш муддати кўрсатилмай расмийлаштирилган мувофиқлик сертификатлари учун уч йил давомида сақланиши керак.

108. Мувофиқлик сертификатининг амал қилиш муддати тугаганидан кейин мувофиқлик сертификатининг бир нусхаси ва далиллар сифатида фойдаланилган материаллар ариза берувчида, бошқа нусхаси эса уни рўйхатдан ўтказган сертификатлаштириш органида уч йил давомида сақланади.

2-§. Аттракционларнинг мувофиқлигини декларациялаш схемалари

109. Аттракционларнинг мувофиқлигини декларациялаш қуйидаги схемалар бўйича амалга оширилади:

а) 1Д-схема — юзага келиши мумкин бўлган биомеханик хавфнинг II ва III даражаларига эга бўлган туркум ишлаб чиқариладиган аттракционлар учун қўлланилади ва ариза берувчи томонидан бажариладиган қуйидаги ҳаракатларни ўз ичига олади:

мазкур Техник регламентнинг 100-бандида белгиланган ҳужжатлар тўпламини шакллантириш;

ишлаб чиқариш назоратини амалга ошириш;

ишлаб чиқариш жараёни аттракционларнинг Техник регламент талабларига мувофиқлигини таъминлаши учун барча зарур чораларни кўриш;

намуналарни ариза берувчининг синов лабораториясида ва (ёки) бошқа синов лабораториясида (марказида) синовдан ўтказиш;

мувофиқлик тўғрисидаги декларацияни қабул қилиш ва рўйхатдан ўтказиш;

б) 2Д-схема — юзага келиши мумкин бўлган биомеханик хавфнинг II ва III даражаларига эга бўлган аттракционлар партияси (битта аттракцион) учун қўлланилади ва ариза берувчи томонидан бажариладиган қуйидаги ҳаракатларни ўз ичига олади:

мазкур Техник регламентнинг 100-бандида кўрсатилган ҳужжатлар тўпламини шакллантириш;

намуналарни ариза берувчининг синов лабораториясида ва (ёки) бошқа синов лабораториясида (марказида) синовдан ўтказиш;

мувофиқлик тўғрисидаги декларацияни қабул қилиш ва рўйхатдан ўтказиш;

в) 3Д-схема — юзага келиши мумкин бўлган биомеханик хавфнинг II даражасига эга бўлган туркум ишлаб чиқариладиган аттракционлар учун уларни фойдаланиш жойида монтаж қилишдан (йиғишдан, ўрнатишдан) олдин тўлиқ синовдан ўтказиш имкони бўлмаганда қўлланилади ва ариза берувчи томонидан бажариладиган қуйидаги ҳаракатларни ўз ичига олади:

мазкур Техник регламентнинг 100-бандида кўрсатилган ҳужжатлар тўпламини шакллантириш;

ишлаб чиқариш назоратини амалга ошириш;

ишлаб чиқариш жараёни аттракционларнинг Техник регламент талабларига мувофиқлигини таъминлаши учун барча зарур чораларни кўриш;

сертификатлаштириш органига (синов лабораториясига (марказига)) аттракцион турини қуйидаги усуллардан бири бўйича тадқиқ қилиш учун ариза юбориш;

келажакдаги барча маҳсулотларнинг намунавий кўриниши сифатида режалаштирилган ишлаб чиқариш учун аттракцион намунасини тадқиқ қилиш;

техник ҳужжатларни, аттракционнинг намунасини ёки муҳим компонентларини синовдан ўтказишни таҳлил қилиш.

Аттракцион турини тадқиқ қилиш натижалари хулоса (мувофиқлик сертификати) ва (ёки) баённомада расмийлаштирилади, унда синов лабораторияси (маркази) аттракцион турини Техник регламент талабларига мувофиқлигини баҳолайди.

Хулоса (мувофиқлик сертификати) ва (ёки) баённома асосида ариза берувчи мувофиқлик тўғрисидаги декларацияни қабул қилади ва рўйхатдан ўтказади;

г) 4Д-схема — юзага келиши мумкин бўлган биомеханик хавфнинг II даражасига эга бўлган туркум ишлаб чиқариладиган аттракционлар учун ишлаб чиқарувчида жорий қилинган менежмент тизими сертификати мавжуд бўлганда қўлланилади ва мазкур Техник регламентнинг 100-бандида белгиланган ҳужжатлар тўпламини шакллантиришни ўз ичига олади.

110. 1Д, 3Д ва 4Д-схемалар бўйича мувофиқликни декларациялашда ариза берувчи ишлаб чиқарувчи ҳисобланади.

111. 2Д-схема бўйича мувофиқликни декларациялашда ариза берувчи ишлаб чиқарувчи ёки сотувчи (етказиб берувчи) ҳисобланади.

112. Мувофиқлик тўғрисидаги декларация ариза берувчи томонидан расмийлаштирилади. Мувофиқлик тўғрисидаги декларацияда декларацияланаётган аттракционларга тааллуқли ва юзага келиши мумкин бўлган биомеханик хавфлар даражаси кўрсатилади.

113. Мувофиқлик тўғрисидаги декларация сертификатлаштириш органи томонидан белгиланган тартибда рўйхатдан ўтказилади. Мувофиқлик тўғрисидаги декларациянинг амал қилиши реестрда рўйхатдан ўтган кундан бошланади.

Мувофиқлик тўғрисидаги декларациянинг амал қилиш муддати аттракционнинг белгиланган хизмат муддатига мос келади.

114. Ариза берувчи мувофиқлик тўғрисидаги декларацияни ва Техник регламентнинг 100-бандида кўрсатилган ҳужжатлар тўпламини мувофиқлик тўғрисидаги декларациянинг амал қилиш муддати тугаган кундан бошлаб уч йил давомида сақлаши шарт.

115. Мазкур Техник регламентнинг 100-бандида кўрсатилган ҳужжатлар тўплами давлат назорати органларига уларнинг талаби бўйича тақдим этилиши керак.

3-§. Аттракционларни сертификатлаштириш схемалари

116. Юзага келиши мумкин бўлган биомеханик хавфнинг I даражасига эга бўлган аттракционлар қуйидаги схемалар бўйича сертификатлаштирилади:

а) 1C-схема — туркум ишлаб чиқариладиган аттракционлар учун қўлланилади ва қуйидаги ҳаракатларни ўз ичига олади:

ариза берувчи сертификатлаштириш органига мазкур Техник регламентнинг 100-бандида келтирилган ҳужжатлар тўпламини шакллантириб ариза йўллайди;

сертификатлаштириш органи тақдим этилган ҳужжатларни таҳлил қилади ва маҳсулотни юзага келиши мумкин бўлган биомеханик хавф даражасига қараб идентификация қилади, синов лабораториясида (марказида) синовдан ўтказиш учун ариза берувчидан намуналарни танлаб олади ва синовдан ўтказиш дастурини белгилайди;

синов лабораторияси (маркази) аттракционлар намуналарини синовдан ўтказади;

сертификатлаштириш органи ишлаб чиқарувчида ишлаб чиқариш жараёни ва аттракционларнинг намуналарини синовдан ўтказиш натижаларини таҳлил қилади ҳамда ижобий натижа бўлганда, ариза берувчига мувофиқлик сертификатини беради;

сертификатлаштириш органи синов лабораториясида (марказида) аттракционлар намуналарини синовдан ўтказиш ва (ёки) ишлаб чиқариш жараёнини таҳлил қилиш орқали сертификатланган аттракционларни даврий баҳолайди;

б) 2C-схема — ишлаб чиқарувчида менежмент тизимларининг сертификати мавжуд бўлган туркум ишлаб чиқариладиган аттракционлар учун қўлланилади ва қуйидаги ҳаракатларни ўз ичига олади:

ариза берувчи сертификатлаштириш органига мазкур Техник регламентнинг 100-бандида келтирилган ҳужжатлар тўпламини шакллантириб ариза йўллайди. Бунда ишлаб чиқарувчида менежмент тизимларининг сертификати аризага илова қилинади;

сертификатлаштириш органи тақдим этилган ҳужжатларни таҳлил қилади ва маҳсулотни юзага келиши мумкин бўлган биомеханик хавф даражасига қараб идентификация қилади, синов лабораториясида (марказида) синовдан ўтказиш учун ариза берувчидан намуналарни танлаб олади ва синовдан ўтказиш дастурини тасдиқлайди;

синов лабораторияси (маркази) аттракционлар намуналарини синовдан ўтказади;

сертификатлаштириш органи ариза берувчи томонидан тақдим этилган ҳужжатлар тўплами ва аттракционларни синовдан ўтказиш натижаларини таҳлил қилади ҳамда ижобий натижа бўлганда ариза берувчига мувофиқлик сертификатини беради;

сертификатлаштириш органи синов лабораториясида (марказида) аттракционлар намуналарини синовдан ўтказиш ва менежмент тизимларини сертификатлаштириш органи томонидан ўтказилган даврий баҳолаш натижаларини таҳлил қилиш орқали сертификатланган аттракционларда даврий баҳолайди;

в) 3C-схема — аттракционлар тўпи (битта аттракцион) учун қўлланилади ва қуйидаги ҳаракатларни ўз ичига олади:

ариза берувчи сертификатлаштириш органига мазкур Техник регламентнинг 100-бандида келтирилган ҳужжатлар тўпламини шакллантириб ариза йўллайди;

сертификатлаштириш органи тақдим этилган ҳужжатларни таҳлил қилади ва маҳсулотни юзага келиши мумкин бўлган биомеханик хавф даражасига қараб идентификация қилади, синов лабораториясида (марказида) синовдан ўтказиш учун ариза берувчидан намуналарни танлаб олади ва синовдан ўтказиш дастурини белгилайди;

синов лабораторияси (маркази) аттракционларни синовдан ўтказади. Агар аттракцион монтаж қилиш (йиғиш, ўрнатиш) жойига яхлит эмас, балки алоҳида қисмларда олиб келинса, синовдан ўтказиш у фойдаланиш жойида монтаж қилингандан (йиғилгандан, ўрнатилгандан) ва созлангандан сўнг амалга оширилади;

сертификатлаштириш органи аттракционларни синовдан ўтказиш натижаларини таҳлил қилади ва ижобий натижа бўлганда, ариза берувчига мувофиқлик сертификатини беради;

г) 4C-схема — хорижий ишлаб чиқарувчи томонидан етказиб бериладиган чекланган ҳажмдаги аттракционлар тўпи учун қўлланилади ва қуйидаги ҳаракатларни ўз ичига олади:

ариза берувчи сертификатлаштириш органига мазкур Техник регламентнинг 100-бандида келтирилган ҳужжатлар тўпламини шакллантириб ариза йўллайди;

сертификатлаштириш органи ариза берувчи томонидан тақдим этилган ҳужжатлар тўпламини таҳлил қилади ва аттракционларни юзага келиши мумкин бўлган биомеханик хавф даражасига қараб идентификация қилади ҳамда ижобий натижа бўлганда, ариза берувчига мувофиқлик сертификатини беради.

117. 1C, 2C ва 4C-схемалар бўйича сертификатлаштиришда ариза берувчи ишлаб чиқарувчи ҳисобланади.

118. 3C-схема бўйича сертификатлаштиришда ариза берувчи ишлаб чиқарувчи ёки сотувчи (етказиб берувчи) ҳисобланади.

119. Сертификатлаштириш схемаси мазкур Техник регламент қоидаларини ҳисобга олган ҳолда ариза берувчи томонидан танланади.

120. Аттракционларни сертификатлаштириш учун ариза, ариза берувчи томонидан расмийлаштирилади ва қуйидагиларни ўз ичига олиши керак:

ариза берувчининг номи ва жойлашган жойи;

ишлаб чиқарувчининг номи ва жойлашган жойи;

аттракцион (унинг таркиби) тўғрисидаги маълумотлар ва унинг идентификация қилувчи белгилари (аттракцион номи, тури), эксплуатация ҳужжатларида кўрсатилган техник тавсифлар, ишлаб чиқариш шакли (туркум ишлаб чиқариш ёки тўпи), шартнома реквизитлари;

фойдаланиладиган стандартлар рўйхати (агар мавжуд бўлса);

сертификатлаштириш схемаси;

ариза берувчининг сертификатлаштириш қоидалари ва шартларини бажариш тўғрисидаги мажбуриятлари.

121. Сертификатлаштириш органи ариза ва унга илова қилинган мазкур Техник регламентнинг 100-бандида келтирилган ҳужжатларни кўриб чиқади ҳамда сертификатлаштиришни амалга ошириш тўғрисида қарор қабул қилади.

122. Сертификатлаштириш органи сертификатлаштириш схемасига мувофиқ иш олиб боради, қарор тайёрлайди ва ижобий натижа бўлганда, ариза берувчига мувофиқлик сертификатини беради.

123. Сертификатлаштириш натижаси ижобий бўлмаганда, сертификатлаштириш органи ариза берувчига мувофиқлик сертификатини беришни рад этиш тўғрисидаги асослантирилган қарорни юборади.

124. Аттракцион тўпи ёки битта аттракцион намунаси (намуналари) сертификатлаштириш органининг топшириғига биноан синов лабораторияси (маркази) томонидан сертификатлаштириш органи томонидан тасдиқланган синов дастурига мувофиқ синовдан ўтказилади.

125. Ишлаб чиқариш жараёни сертификатлаштириш органи томонидан ишлаб чиқарувчида баҳоланади (агар сертификатлаштириш схемасида назарда тутилган бўлса). Таҳлил натижалари далолатнома билан расмийлаштирилади.

126. Сертификатлаштириш схемасида назарда тутилган мувофиқликни баҳолаш жараёнларининг ижобий натижасига асосан сертификатлаштириш органи мувофиқлик сертификатини расмийлаштиради ва уни ариза берувчига беради.

127. Мувофиқлик сертификати Маҳсулотларни сертификатлаштириш тартиби тўғрисидаги низомда тасдиқланган шаклда расмийлаштирилади. Мувофиқлик сертификатида, сертификатланган аттракционларга тааллуқли бўлган юзага келиши мумкин бўлган биомеханик хавф даражаси тўғрисидаги маълумотлар бўлиши керак.

128. Сертификатлаштириш органи мувофиқлик сертификати тўғрисидаги маълумотларни реестрга киритади.

129. Мувофиқлик сертификати:

туркум ишлаб чиқариладиган маҳсулотга — уч йил муддатга;

аттракцион тўпига — аттракционнинг яроқлилик ёки кафолат муддатига расмийлаштирилади.

Аттракционнинг яроқлилик ёки кафолат муддати мавжуд бўлмаганда, мувофиқлик сертификати муддат кўрсатилмай расмийлаштирилади.

130. Туркум ишлаб чиқариладиган аттракционлар учун расмийлаштирилган мувофиқлик сертификати мувофиқлик сертификатини берган сертификатлаштириш органи томонидан бир йилда бир маротаба даврий баҳоланади.

Даврий баҳолаш натижаларига кўра сертификатлаштириш органи:

мувофиқлик сертификатининг амал қилишини унда белгиланган амал қилиш муддати доирасида тасдиқлайди;

мувофиқлик сертификатининг амал қилишини тегишли қарор қабул қилинган кундан бошлаб 2 ойдан ортиқ бўлмаган муддатга тўхтатиб туради;

мувофиқлик сертификатининг амал қилишини тугатади.

131. Агар аниқланган номувофиқликларни тузатиш чораларини кўриш орқали бартараф этиш ва уларни бартараф этиш имкони мавжуд бўлса, сертификатлаштириш органи мувофиқлик сертификатининг амал қилишини тўхтатиб туриш тўғрисида қарор қабул қилади.

Тузатиш чоралари кўрилиб аниқланган номувофиқликлар бартараф этилгандан сўнг сертификатлаштириш органи мувофиқлик сертификатининг амал қилиш муддатини тиклаш тўғрисида қарор қабул қилади.

Агар аниқланган номувофиқликларни амалда бартараф этиш имконсиз ёки сертификатланган аттракционларнинг Техник регламент талабларига тўлиқ мувофиқлиги тўғрисида хулоса чиқариб бўлмаса, сертификатлаштириш органи мувофиқлик сертификатининг амал қилишини тугатиш тўғрисида қарор қабул қилади.

132. Мувофиқлик сертификатининг амал қилишини тугатиш тўғрисидаги қарор даврий баҳолаш давомида аниқланган номувофиқликлар ва уларнинг сабаблари ишлаб чиқарувчи томонидан бартараф этиш имкони мавжуд бўлмаганда сертификатлаштириш органи томонидан қабул қилинади.

133. Мазкур Техник регламентнинг 100-бандида келтирилган ҳужжатлар тўплами, синов баённомалари, мувофиқлик сертификати қуйидаги муддат давомида ариза берувчида ва сертификатлаштириш органида сақланиши керак:

туркум ишлаб чиқариладиган аттракционларга — мувофиқлик сертификатининг амал қилиши тугаган кундан бошлаб камида бир йил;

аттракционлар партиясига (битта аттракционга) — партиядан охирги маҳсулот сотилган кундан бошлаб камида бир йил.

134. Мазкур Техник регламентнинг 116-бандида кўрсатилган ҳужжатлар давлат назорати органларига уларнинг талабига биноан тақдим этилиши керак.

6-боб. Аттракционнинг хизмат муддатини узайтириш мақсадида техник таҳлил ўтказиш

135. Эксплуатация ҳужжатларида белгиланган хизмат муддатини (ресурсни) ўтаб бўлган аттракционлардан кейинчалик фойдаланиш учун техник таҳлил ўтказмасдан ва белгиланган хизмат муддатини (ресурсни) узайтирмасдан йўл қўйилмайди.

Эксплуатация ҳужжатларидан хизмат муддати тўғрисидаги маълумотни олишнинг имкони бўлмаган тақдирда, аттракционни техник таҳлил у ишлаб чиқарилган кундан бошлаб 10 йилдан кечиктирмай амалга оширилади. Техник таҳлил аттракцион эгасининг ташаббуси билан белгиланган хизмат муддатига етгунча амалга оширилиши мумкин.

136. Аттракционни техник таҳлил қилиш қуйидагилардан иборат:

техник ҳолатни назорат қилиш;

номувофиқликлар, нуқсонлар, носозликларни излаш ва уларнинг сабабларини аниқлаш;

таъмирталаб аттракционларнинг таянч конструкцияларининг муҳим компонентлари ва элементларини аниқлаш;

аттракционнинг қолдиқ ресурсини ва унинг хизмат муддатини узайтириш имкониятини аниқлаш.

137. Аттракционни текшириш ва синовдан ўтказиш ҳажми эксплуатация ҳужжатлари, мазкур Техник регламент ва бошқа техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар талаблари асосида тузилган индивидуал техник таҳлил дастурида белгиланади.

Аттракцион эгаси томонидан аттракционларни текширишда қўшимча равишда қуйидагилар амалга оширилади:

аттракцион асбоб-ускуналарининг ҳолатини нуқсонлар, носозликлар, эскириш ва занглаш даражаси орқали аниқлаш;

путур етказмайдиган назорат усуллари ёрдамида конструкцияларни текшириш;

аттракционнинг техник диагностика синовларини юксиз ва номинал юк билан камида бешта иш цикли давомида амалга ошириш.

Бошқа текширув ва синовларни ўтказиш зарурати аттракционларни техник таҳлил бўйича ишларини амалга оширувчи ихтисослаштирилган ташкилот томонидан белгиланади.

138. Белгиланган хизмат муддатини узайтириш бўйича эксперт хулосаси ва техник таҳлил бўйича ҳисобот ҳужжатлари аттракцион паспортига илова қилинади ва унинг ажралмас қисми ҳисобланади. Техник таҳлилни амалга оширган ташкилот аттракцион паспортига тайинланган хизмат муддатини узайтириш бўйича экспертиза хулосалари тўғрисидаги ёзувни киритади.

7-боб. Аттракционларни мувофиқлик белгиси билан тамғалаш

139. Мазкур Техник регламент талабларига жавоб берадиган, шунингдек мувофиқлиги тасдиқланган аттракционлар мувофиқлик белгиси билан тамғаланади.

140. Аттракционлар мувофиқлик белгиси билан улар муомалага чиқарилишидан олдин тамғаланади.

141. Мувофиқлик белгиси ҳар бир электротехника ва радиоэлектроника маҳсулотларида ҳамда уларнинг техник ҳужжатларида (паспортида) жойлаштирилади ва улардан фойдаланиш даврида тасвири аниқ кўриниши таъминланиши керак.

Тамғалаш давлат тилида амалга оширилади.

142. Мувофиқлик белгисини аттракционларга жойлаштириш имкони бўлмаган тақдирда, уларнинг қадоқлари ва техник ҳужжатларига (паспортига) жойлаштиришга рухсат этилади.

8-боб. Техник регламент талабларига риоя этилишининг давлат назорати

143. Техник регламент талабларига амал қилиш бўйича давлат назорати Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси, Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Энергетика вазирлиги, Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги, шунингдек, бошқа ваколатли давлат органлари томонидан ўз ваколатлари доирасида амалга оширилади.

144. Аттракционлардан фойдаланиш соҳасида давлат назорати ва текшируви:

а) аттракционлардан фойдаланиш хавфсизлигини давлат томонидан тартибга солувчи махсус ваколатли орган — Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси — аттракционлардан фойдаланиш соҳасида техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасида қонунчилик ҳужжатлари ва норматив ҳужжатлар талабларига риоя этилиши устидан давлат назорати ва текширувини амалга оширади;

б) аттракционлардан фойдаланиш хавфсизлигини давлат томонидан тартибга солиш бўйича алоҳида ваколатларга эга бўлган давлат органлари:

Фавқулодда вазиятлар вазирлиги — тегишли республика ижро этувчи ҳокимият органлари ҳамда фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари томонидан фавқулодда вазиятларда уларнинг олдини олиш ва ҳаракат қилиш давлат тизими воситасида аварияга оид ташқи ва ички режаларнинг бажарилиши, шунингдек, тегишли республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва бошқа юридик шахсларнинг аварияга оид шайлиги ва аттракционлардан фойдаланиш объектларида ёнғин хавфсизлиги талабларини таъминлаш бўйича давлат назоратини амалга оширади;

Энергетика вазирлиги — истеъмолчиларнинг электр қурилмаларини эксплуатация қилишда хавфсизлик техника қоидаларига риоя қилиниши ва уларнинг техник ҳолати юзасидан назоратни амалга оширади;

Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги — техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар талабларига риоя этилиши устидан давлат назоратини амалга оширади.

145. Аттракционлардан фойдаланишнинг хавфсизлик талабларига риоя қилиниши устидан масофавий назорат қилиш, шу жумладан, ҳуқуқбузарликлар тўғрисида хабар бериш «attraksionnazorati» электрон платформа (мобиль илова) орқали амалга оширилади.

9-боб. Техник регламент талаблари бузилганлиги учун жавобгарлик

146. Мазкур Техник регламент кучга кирган пайтдан бошлаб, Ўзбекистон Республикаси ҳудудида аттракционлар хавфсизлигига қўйиладиган талабларни белгилайдиган амалдаги техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар Техник регламентга мувофиқлаштирилгунга қадар Техник регламентга зид бўлмаган қисмида қўлланилади.

147. Ушбу Техник регламент талаблари бузилишида айбдор бўлган шахслар Ўзбекистон Республикаси қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ жавоб берадилар.

Аттракционлар хавфсизлиги тўғрисидаги техник регламентга 1-ИЛОВА

Аттракционлар турлари ва типлари

Т/р Аттракцион турлари Аттракционлар типлари ТИФ ТН кодлари 1. Илгарилаб ҳаракатланувчи механизациялашган (шу жумладан, сувдан фойдаланган ҳолда) аттракцион Учириш қирчалари (горкалари); Эркин тушиш миноралари; Қайиқ ва солларда сувда учириш қирчалари; Катапульталар; Рельсларда парк поездлари; Монорельсли ва арқонли парк йўллари. 9506 99 900 0, 9508 29 000 0, 9508 25 000 0, 9508 21 000 0 2. Айланма ҳаракатланувчи механизациялашган аттракцион Чархпалаклар; Арғимчоқлар; Каруселлар. 9508 29 000 0, 9508 22 000 0 3. Мураккаб ҳаракатланувчи механизациялашган аттракцион Илгарилаб-айланма ҳаракатланувчи аттракционлар; Механизациялашган кинотеатр ўриндиқлари; Симуляторлар; Саноат роботларига асосланган аттракционлар 9508 29 000 0, 9508 24 000 0 4. Автодром ва картинглар Тўқнашувчи автомобиллар; Парк автомобиллари ёки сайр автопоездлари; Картинглар (шу жумладан эстакадаларда); Мини-автомобилларга эга тезюрар йўллар 9508 23 000 0, 9508 29 000 0 5. Ҳаво билан тўлдирилган Ҳаво билан тўлдирилган батутлар; Қирчалар; Лабиринтлар. 9508 29 000 0, 9506 99 900 0 6. Механизациялашмаган сув аттракционлари Сувда тўғри ва бурамали тушиш; Трамплинлар; Сузувчи платформалар; Қисман сувга ботган; Ташриф буюрувчиларга сув қуядиган. 9508 25 000 0, 9508 26 000 0, 7. Механизациялашмаган аттракцион Қирчалар; Арғимчоқлар; Каруселлар; «Тарзанкалар»; Батутлар. 9508 22 000 0, 9508 29 000 0 8. Болалар учун мўлжалланган аттракцион Қирчалар, тушишлар; Арғимчоқлар; Каруселлар; Электромобиллар ёки педалли автомобиллар. 9508 22 000 0, 9508 29 000 0, 9508 23 000 0

Аттракционлар хавфсизлиги тўғрисидаги техник регламентга 2-ИЛОВА

Аттракционларнинг ташриф буюрувчиларга биомеханик таъсирлари турлари, юзага келиши мумкин бўлган биомеханик хавф даражалари ва йўловчи ўриндиқларининг оғишиш турлари

I. Аттракционларнинг ташриф буюрувчиларга биомеханик таъсирлари турлари ва қийматлари, юзага келиши мумкин бўлган биомеханик хавф даражаси

Биомеханик таъсир тури Белгиланиши Юзага келиши мумкин бўлган биомеханик хавф даражаси I II III IV Биомеханик таъсир қиймати юқори ўрта паст аҳамиятсиз Баландликка кўтарилиш ва тушиш * Н (m) Н>8 2<Н < 8 0,4<Н < 2 Н < 0,4 Тезлик билан ҳаракатланиши V (m/s) V>20 10 <20 3 <10 V < 3 Ўриндиқда кўтарилиш ёки тушиш, оғишиш: Н (m) 3 < Н 2 < Н<3 0,4<Н < 2 Н < 0,4 олдинга (1-расм) α(°) 135<α < 180 45<α < 135 10<α < 45 α < 10 орқага (2-расм) β(°) 35<β < 180 105<β < 135 95<β < 105 β < 95 ёнга (3-расм) γ(°) 120γ < 180 60 < γ < 120 30<γ < 60 γ < 30

II. Ташриф буюрувчилар ўриндиқларининг оғишиш турлари

Ташриф буюрувчилар ўриндиқларининг олдинга оғишиш турлари 1-расмда кўрсатилган.

1-расм. Ташриф буюрувчилар ўриндиқларининг олдинга оғишиши

Ташриф буюрувчилар ўриндиқларининг орқага оғишиш турлари 2-расмда кўрсатилган.

2-расм. Ташриф буюрувчилар ўриндиқларининг орқага оғишиши

Ташриф буюрувчилар ўриндиқларининг ёнга оғишиш турлари 3-расмда кўрсатилган.

3-расм. Ташриф буюрувчилар ўриндиқларининг ёнга оғишиши

Атракционлар хавфсизлиги тўғрисидаги техник регламентга 3-ИЛОВА

Болалар учун мўлжалланган аттракционларга қўйиладиган

1. Болалар учун мўлжалланган аттракционларни лойиҳалаштириш ва ишлаб чиқариш турли ёш гуруҳларидаги болаларга хос физиологик, психологик, антропометрик омиллар билан боғлиқ бўлган қўшимча хавфларни, шунингдек, қуйидаги талабларни ҳисобга олган ҳолда амалга оширилади:

а) турли ёш гуруҳларидаги болалар учун мўлжалланган аттракционлардан фойдаланишнинг ўзига хос хусусиятларини;

б) аттракционларнинг барча ҳаракатланувчи қисмларини, шунингдек, ҳаракатсиз элементларни (болалар қўли билан тегиши мумкин бўлган қисмлар) шикастланишдан хавфсиз бўлган материаллар ёки қопламалардан ишлаб чиқаришнинг зарурлигини;

в) болаларнинг қўллари, оёқлари, боши, бармоқлари, кийимлари турли тирқишлар, ёриқлар, тешикларда тиқилиб қолишига йўл қўйилмаслигини;

г) аттракционларнинг қисмларида (қисмлар орасида), аттракциондан фойдаланиш бўйича қўлланмада кўрсатилган болалар сирпанадиган, учадиган, сакрайдиган жойларда (зоналарда) ёт нарсалар тушиши мумкин бўлган тирқишлар, ёриқлар, тешиклар мавжуд бўлишига (пайдо бўлишига) йўл қўйилмаслигини;

д) эркин тушишнинг хавфсиз баландлиги таъминланишини;

е) аттракционларнинг ҳаракатланувчи ва ҳаракатсиз элементлари орасида хавфсиз масофанинг таъминланиши;

ж) аттракционлар юзасида сув тўпланишига йўл қўйилмаслигини, эркин оқиб кетиш ва қуришнинг таъминланиши;

з) маҳкамлагичларнинг чиқиб турувчи учларини ҳимоя қилишнинг таъминланиши;

и) кийимнинг чиқиб турувчи қисмларга илиниб қолиши эҳтимоли истисно қилинишини;

к) аттракционлар ёғоч элементларининг «чидамли» ва «ўртача чидамли» туридаги ёғочдан ишлаб чиқарилишини, юзада ишлов бериш нуқсонлари мавжуд бўлишига йўл қўйилмаслигини;

л) аттракционлар элементларини асбоблардан фойдаланмасдан ечиб олиш эҳтимолини истисно қиладиган тарзда маҳкамлашнинг таъминланишини;

м) болалар ушлаши учун аттракционлар элементларининг кенглиги белгиланган нормаларга мувофиқ таъминланишини;

н) аттракционларнинг панжара ва тўсиқлар (керакли жойларда) билан таъминланишини. Бунда панжара ва тўсиқлар конструкцияси болаларни уларда туришга ёки ўтиришга ундамаслиги, болаларнинг осилишига имкон берадиган элементлар бўлмаслиги керак.

2. Болалар учун мўлжалланган аттракционларнинг материалларига қуйидаги талаблар қўйилади:

а) ишлатиладиган материаллар боланинг соғлиғига ва атроф-муҳитга зарарли таъсир кўрсатмаслиги, жуда юқори ёки жуда паст ҳароратли иқлим зоналарида боланинг терисига текканда термик куйишларни келтириб чиқармаслиги керак;

б) қуйидаги материаллардан фойдаланишга йўл қўйилмайди:

осон ёнувчан полимер материаллар;

заҳарлилиги жиҳатидан ўта хавфли ёнувчи материаллар;

хусусиятлари етарли даражада ўрганилмаган янги материаллар;

в) турли матрицали асосдаги полимер материаллар, композицион материаллар ультрабинафша нурланиш таъсирига чидамли бўлиши керак;

г) агар турли матрицали асосдаги полимер материаллар, композит материаллар фойдаланиш жараёнида мўрт бўлиб қолса, ишлаб чиқарувчи уларнинг хавфсиз фойдаланиш даврини кўрсатиши керак;

д) полимер ва композит материалларнинг чидамлилиги ва юзасининг қаттиқлиги бутун хизмат муддати давомида болаларнинг хавфсизлигини таъминлаши керак;

е) парчаланувчи оксидларни ҳосил қиладиган металл материаллар заҳарли бўлмаган қоплама билан ҳимояланган бўлиши керак;

ж) фанер об-ҳаво таъсирига бардошли бўлиши керак.

3. Болалар учун мўлжалланган аттракционларни йиғиш ва ўрнатишга қуйидаги талаблар қўйилади:

а) аттракционларни йиғиш ва ўрнатиш лойиҳалаш-конструкторлик ҳужжатларига, йиғиш, ўрнатиш, ишга тушириш, тартибга солиш ва синаб кўриш бўйича йўл-йўриқларга мувофиқ амалга оширилади;

б) аттракционлар асосларига мустаҳкам қотирилган бўлиши ёки уларнинг тутиб турувчи конструкцияларининг ағдарилиб кетиш эҳтимоли истисно қилиниши керак.

Болаларнинг хавфсизлигини таъминламайдиган аттракциондан фойдаланиш тақиқланади (агар аттракционнинг хавфсиз ўрнатилиши тугалланмаган, зарбани ютувчи қоплама қилинмаган бўлса ёки техник хизмат кўрсатиш хавфсизликни таъминлай олмаса).

4. Болалар учун мўлжалланган аттракционлардан фойдаланишда эксплуатация қилувчи қуйидагиларга мажбур:

а) керакли маълумотларга эга бўлган ахборот тахталарини ёки стендларини ўрнатиш;

б) аттракционларнинг хавфсизлиги ва ишлашини таъминлаш бўйича комплекс чора-тадбирларни амалга ошириш;

в) аттракционлар шикастланган ва болаларнинг соғлиғига зарар етказиши мумкин бўлса, ундан фойдаланиш эҳтимолини истисно қилиш, шу жумладан, мактабгача ёшдаги (2 ёшдан 6 ёшгача) болалар учун мўлжалланган аттракционларда барча турдаги лазер буюмларидан ва мактаб ёшидаги болалар (7 ёшдан бошлаб) учун мўлжалланган аттракционларда эса кўзлар ва терининг коллимацияланган нурланиш хавфлилиги 1-даражадан юқори бўлган лазер буюмларидан фойдаланишга йўл қўймаслик;

г) аттракционларни монтаж қилиш (йиғиш, ўрнатиш) зоналарида жароҳатларга олиб келиши мумкин бўлган тўсиқларнинг мавжуд бўлмаслигини таъминлаш;

д) хавфсизлик зонасида тўсиқлар (конструкцияларнинг элементлари, дарахт шохлари, скамейкалар, эълон устунлари) мавжуд бўлмаслигини таъминлаш. Хавфсизлик зонасини белгилашда боланинг ва аттракционларнинг ҳаракатланувчи элементларининг эҳтимолий силжишини ҳисобга олиш керак;

е) аттракциондан йиқилиб тушганда болаларнинг шикастланмаслиги учун ерга тушиш жойини юмшатувчи, эгилувчан ёки зарбни амортизация қилувчи қоплама билан жиҳозлаш;

ж) ерга тушиш жойида тўсиқлар мавжуд бўлмаслигини таъминлаш.

Аттракционлар хавфсизлиги тўғрисидаги техник регламентга 4-ИЛОВА

Механизациялашмаган сув аттракционларига қўйиладиган

1. Механизациялашмаган сув аттракционларини лойиҳалаштириш ва ишлаб чиқаришда аттракционларда сувдан фойдаланиш билан боғлиқ қуйидаги қўшимча хавфлар ҳисобга олинади:

а) сув муҳитининг хусусиятлари, силлиқ юзада ташриф буюрувчиларнинг йиқилиш хавфи, сув тўпланишига йўл қўйилмаслиги (агар бу кўнгилочар таассуротларни яратиш учун назарда тутилмаган бўлса), чўкиш хавфи, нам муҳитда электр токи уриши хавфи, сув юзасига баланддан йиқилишда жароҳат олиш хавфи;

б) аттракционларнинг ўткир қирралари, бўртиқлари, нотекисликларидан механик жароҳат олишга йўл қўйилмаслиги;

в) қўллар, оёқлар, бош, бармоқларнинг тирқишлар, ёриқлар, тешикларга тиқилиб қолишига йўл қўйилмаслиги;

г) баландлиги 0,4 метрдан ортиқ бўлган тўсилмаган юзалардан, оғма юзалардан, етарлича маҳкамланмаган тутиб турувчи юзалардан йиқилиш хавфи (агар бу кўнгилочар таассуротларни яратиш учун назарда тутилмаган бўлса);

д) йўлаклар кенглигининг етарлилиги, шошилинч ёрдам кўрсатиш учун ўтиш имконияти;

е) ушлаб қолиш воситаларининг (аттракционлар конструкцияларининг тутқичлари, панжаралари ва шу каби элементлари) етарлилиги ва қулайлиги. Бунда уларнинг конструкциялари уларга чиқиш ва тушишда йиқилиш хавфига йўл қўймаслиги керак;

ж) аттракцион ташриф буюрувчилар танаси тегадиган юзалар силлиқлигини таъминлашнинг зарурлиги, юзаларда сирпанганда ташриф буюрувчиларни жароҳатлаши мумкин бўлган юзаларнинг сув туширгичлари билан бирикмаларнинг мавжуд эмаслиги;

з) тери шикастланишининг, шу жумладан, ишқаланганда тери куйишининг олдини олиш учун юзаларни сув билан етарли даражада мойлашни ёки сув оқимини таъминлашнинг зарурлиги;

и) аттракционларнинг ташриф буюрувчиларга таъсир кўрсатадиган рухсат этилган тезлашишларни, шунингдек, сирпаниш юзасига бош билан урилиш хавфи бўлмаган тезлашишларни таъминловчи хавфсиз шаклини, айниқса, ташриф буюрувчиларнинг юзада катта тезликда сирпаниши учун юза шаклини ҳисоб-китоб қилишнинг зарурлиги;

к) ташриф буюрувчиларни мустақил равишда ёки ходимлар ёрдамида тез эвакуация қилиш учун тушгандан сўнг тўхташ жойининг етарлилиги ва қулайлилиги, тушишда ва учишда одамларнинг тўқнашиб кетишига йўл қўйилмаслиги;

л) аттракцион конструкцияси ва фойдаланиш бўйича қўлланмада назарда тутилганидан ортиқча фойдаланувчиларни аттракцион элементларида бўлишларига йўл қўйилмаслиги (шу жумладан, ташкилий ва техник тадбирларни қўллаш орқали).

2. Механизациялашмаган сув аттракционларининг эксплуатация ҳужжатлари ушбу Талабларнинг 1-бандини , шунингдек, Техник регламентда назарда тутилган талабларни ҳисобга олган ҳолда ишлаб чиқилади.

3. Механизациялашмаган сув аттракционлари ва кўнгилочар мосламалар учун ишлатиладиган материаллар металл, ёғоч, нометалл конструкциялар ва маҳкамлагичларнинг тез чириш хусусиятларини ҳисобга олиши керак. Хавфсизлик нуқтаи назаридан энг муҳим бўлган бирлаштирувчи элементларнинг мунтазам назорат қилинишини таъминлаш чораларини назарда тутиш зарур.

4. Механизациялашмаган сув аттракционларининг сирпаниш юзалари ва таянч юзалари уларнинг қатламларга ажралиб кетишини ёки шакли ўзгаришини истисно қиладиган материаллардан тайёрланади.

5. Механизациялашмаган сув аттракционлари учун ишлатиладиган материаллар ва қопламалар экологик талабларга жавоб бериши керак. Одам териси билан бевосита тегиб турадиган материаллар ва қопламалар хавфсизликнинг гигиеник талабларига жавоб бериши керак.

6. Механизациялашмаган сув аттракционлари ва (ёки) аквапаркнинг зарур жойларида ташриф буюрувчилар учун ахборот тахталари, кўрсаткичлари, шунингдек, аттракционлардан хавфсиз фойдаланиш қоидалари жойлаштирилиши керак.

Аттракционларг хавфсизлиги тўғрисидаги техник регламентга 5-ИЛОВА

АТТРАКЦИОН ПАСПОРТИ

Мундарижа бетлар 1. Номи ва идентификацияси 2. Асосий параметрлар кўрсаткичларини кўрсатган ҳолда умумий кўриниши, конструкцияси ва ишлаши ҳақида қисқача тавсиф 3. Фойдаланишга қабул қилиш гувоҳномаси 4. Эгаси ҳақида маълумот 5. Асосий техник кўрсаткичлар 6. Муҳим компонентлар рўйхати 7. Аттракцион билан бирга тақдим этиладиган ҳужжатлар рўйхати 8. Назоратни ўтказишга оид талаблар рўйхати (камида 10 бет) 9. Аттракционни кўрикдан ўтказиш натижалари бўйича қайдлар (камида 20 бет) 10. Аттракционни таъмирлаш ва реконструкция қилиш ҳақида маъмурият қайдлари (камида 3 бет) 1. НОМИ ВА ИДЕНТИФИКАЦИЯСИ Аттракционни ишлаб чиқарувчи завод номи __________________________________________________ Ишлаб чиқарувчи манзили _________________________________________________________________ Аттракцион номи _________________________________________________________________________ Завод рақами _____________________________________________________________________________ Сертификатлаштириш ҳақидаги маълумот ____________________________________________________ Сотувчи номи ва манзили (агар у ишлаб чиқарувчи бўлмаса) _________________________________________________________________________________________ Ишлаб чиқарилган санаси__________________________________________________________________ Хизмат муддати___________________________________________________________________________ Дастлабки фойдаланишга қабул қилинган сана ________________________________________________ 2. АСОСИЙ ПАРАМЕТРЛАР КЎРСАТКИЧЛАРИНИ КЎРСАТГАН ҲОЛДА УМУМИЙ КЎРИНИШИ, КОНСТРУКЦИЯСИ ВА ИШЛАШИ ҲАҚИДА ҚИСҚАЧА ТАВСИФ ______________________________________________________________________ ______________________________________________________________________ 3. ФОЙДАЛАНИШГА ҚАБУЛ ҚИЛИШ ГУВОҲНОМАСИ Аттракцион ______________________________________________________________________________ (номи, вазифаси) Завод рақами _____________________________________________________________________________ Қайси норматив ҳужжатларга мувофиқ ишлаб чиқилганлиги: _________________________________________________________________________________________ Аттракцион дастур бўйича синовдан ўтган ________________________________________ ва фойдаланишга яроқли ҳисобланади (ишлаб чиқарувчи ташкилот аттракционни йиғилган ҳолда юборган тақдирда тўлдирилади). Аттракционнинг таркибий қисмлари ишлаб чиқарувчи ташкилотнинг сифат назорати хизмати (ТНБ) томонидан текширилган ва қабул қилинган. Аттракцион дастур бўйича синовлар ўтказилиб, рўйхатга олингандан сўнг фойдаланишга яроқли деб тан олинади. Хизматнинг кафолат муддати ____________________________________________________________ ой. Ишлаб чиқарувчи ташкилот техник директори (бош муҳандиси) __________________________________________________________ (имзо, Ф.И.О.) Ишлаб чиқарувчи ташкилот сифат назорати бўлими бошлиғи _____________________________________________________________ (имзо, Ф.И.О.) ____________________ сана 4. ЭГАСИ ҲАҚИДА МАЪЛУМОТ Аттракцион эгасининг номи ва манзили Аттракционнинг жойлашган жойи (стационар аттракцион учун) Аттракцион ўрнатилган (олинган) санаси 5. АСОСИЙ ТЕХНИК КЎРСАТКИЧЛАР 1. Аттракционнинг асосий габарит ўлчамлари Диаметри, мм Узунлиги, мм Кенглиги, мм Баландлиги, мм 2. Хавфсизлик ҳудудининг минимал ўлчамлари Узунлиги, мм Кенглиги, мм Баландлиги (минимал бўш жой), мм 3. Электр таъминотига оид талаблар кучланиш, В Фазалар сони Номинал қувват кВ·А ёки кW Частота, Hz 4. Ўриндиқлар сони 5. Аттракционлар модуллари сони 6 Ташриф буюрувчилар учун фойдаланиш бўйича чекловлар (бўйи, оғирлиги, соғлиги ва бошқалар) 7. Максимал тезлик/айланиш частотаси (марта/сония ёки марта/дақиқа) 8. Тавсия қилинган тезлик/айланиш частотаси (марта/сония ёки марта/дақиқа) 9. Айланиш йўналиши (агар зарур бўлса) 10. Аттракционнинг бир циклдаги максимал иш вақти, дақиқа 11. Ишлаётган аттракцион учун шамолнинг рухсат этилган максимал тезлиги, марта/сония 12. Ишламаётган аттракцион учун шамолнинг рухсат этилган максимал тезлиги, марта/сония 13. Ернинг минимал кўтариш қуввати (мустаҳкамлаш ёки пойдевор учун), кг/кв.см 14. Аттракцион оғирлиги, кг 15. Қўшимча шартлар ёки талаблар 6. МУҲИМ КОМПОНЕНТЛАР РЎЙХАТИ Муҳим компонентлар номи Сони Идентификация тамғаси Илова 7. АТТРАКЦИОН БИЛАН БИРГА ТАҚДИМ ЭТИЛАДИГАН ҲУЖЖАТЛАР РЎЙХАТИ Аттракцион паспортига қўшиб тақдим этиладиган қуйидаги ҳужжатлар сақланиши лозим: 1. Фойдаланиш бўйича қўлланма. 2. Аттракционни монтаж қилиш, ишга тушириш, бошқариш ва юргизиб кўриш бўйича йўриқнома. 3. Қисмлар ва йиғиш бирликлари каталоги. 4. Материаллар сарфи меъёрлари. 5. Эҳтиёт қисмлар сарфи меъёрлари. 6. Аттракцион электр қурилмаларининг бир чизиқли электр схемаси, уларни монтаж қилиш ва ишга тушириш йўриқномаси. 8. НАЗОРАТНИ ЎТКАЗИШГА ОИД ТАЛАБЛАР РЎЙХАТИ (камида 10 бет) Узеллар, механизмлар номи Назорат усуллари (кўрикдан ўтказиш) даврийлиги Назорат ўтказишга оид талаблар (назорат ҳажми) Браковка кўрсаткичлари Назорат натижалари бўйича ҳужжатлар номи (номи, рақами, санаси) Ким томонидан ўтказилган (назорат ўтказган шахс лавозими, Ф.И.О. ва имзоси) 9. АТТРАКЦИОННИ КЎРИКДАН ЎТКАЗИШ НАТИЖАЛАРИ БЎЙИЧА ҚАЙДЛАР (камида 20 бет) Кўрикдан ўтказиш санаси Кўрикдан ўтказиш натижалари Навбатдаги кўрикдан ўтказиш муддати 10. АТТРАКЦИОННИ ТАЪМИРЛАШ ВА РЕКОНСТРУКЦИЯ ҚИЛИШ ҲАҚИДА МАЪМУРИЯТ ҚАЙДЛАРИ (камида 3 бет) Қайд куни Аттракционни таъмирлаш ва реконструкция қилишда амалга оширилган ишлар рўйхати ва санаси Масъул шахс имзоси Аттракцион _____-сон билан ________________________________________________________________ (рўйхатга олган орган номи) томонидан рўйхатга олинди. Паспорт ип ўтказиб тикилган ва рақамланган. Варақлар сони _________, шу жумладан, чизмалар _____ Рўйхатга олган шахс лавозими ______________________________________________________________ (имзо, Ф.И.О.) 20__ йил «___» ____________

Аттракционлар хавфсизлиги тўғрисидаги техник регламентга 6-ИЛОВА

АТТРАКЦИОННИНГ ТЕХНИК ТАЙЁРЛИГИ ТЎҒРИСИДА ДАЛОЛАТНОМА

___________________________________ (аттракцион номи) 20___ йил «___» ____________ Биз, қуйида имзо чекувчилар, ___________________________________ рухсатномага асосан (саноат хавфсизлиги соҳасидаги лицензия рақами ва берилган санаси) аттракционни монтаж қилиш (таъмирлаш, реконструкция қилиш) ишларини бажарган ташкилотнинг вакили _________________________________________________________________________________________ (ташкилот номи, лавозими, Ф.И.О.) буюртмачи вакили ________________________________________________________________________ (ташкилот номи, лавозими, Ф.И.О.) қурилиш ташкилоти вакили ________________________________________________________________ (ташкилот номи, лавозими, Ф.И.О.) монтаж қилиш (таъмирлаш, реконструкция қилиш) ишлари якунланганлиги, аттракционлардан хавфсиз фойдаланиш қоидалари доирасида аттракцион кўрикдан ўтказилганлиги ва тўлиқ текширилганлиги ҳақида ушбу далолатномани туздик. Аттракцион қуйидаги манзилда ўрнатилди: ___________________________________________________ _________________________________________________________________________________________ Аттракцион таърифи: ______________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________________ Ишлаб чиқарилган йили: ___________________________________________________________________ Аттракцион яхши иш ҳолатида ва фойдаланишга қабул қилиш учун тайёр. Ишларни бажарган ташкилот вакили _________________________________________________________ (имзо, Ф.И.О.) Буюртмачи вакили ________________________________________________________________________ (имзо, Ф.И.О.) Қурилиш ташкилоти вакили ________________________________________________________________ (имзо, Ф.И.О.)

Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 26 декабрдаги 886-сон қарорига 2-ИЛОВА

Аттракционлар хавфсизлиги тўғрисидаги техник регламентни жорий этиш

Босқичлар Субъектлар Тадбирлар Бажариш муддатлари 1-босқич Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги, Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси 1. Аттракционларга доир ҳамда намуналар олиш, синаш ва ўлчаш усулларини белгилайдиган амалдаги стандартлар рўйхатини тузади ва хатловдан ўтказади. Уч ой муддатда 2. Техник регламент талабларига риоя этилишини таъминлайдиган ҳамда техник регламентларда белгиланган маҳсулотнинг мувофиқлигини баҳолаш учун зарур бўлган, намуналар олиш, синаш ва ўлчаш усулларини белгилайдиган стандартлар рўйхатларини шакллантиради ва тасдиқлайди. Бир ой муддатда 2-босқич Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги Аттракционларнинг Техник регламент талабларига мувофиқлигини баҳолаш учун сертификатлаштириш органлари ва синов лабораторияларини аккредитациядан ўтказиш кўламини кенгайтириш бўйича чораларни кўради Олти ой муддатда 3-босқич Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси, Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги Техник регламентнинг мақсадлари, мазмуни ва уни қўллаш тартиби тўғрисида аҳолини, республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва хўжалик бирлашмалари, тадбиркорлик субъектларини кенг хабардор қилишни таъминлайди Жадвалга мувофиқ 4-босқич Тадбиркорлик субъектлари 1. Техник регламентни ўрганади, ходимларни (сифат учун масъул) ўқитади ва Техник регламентни жорий қилади. Бир ой муддатда 2. Мувофиқликни баҳолаш тартиботидан ўтказиш учун тегишли маҳсулот намуналарини Техник регламент талабларига мувофиқ тайёрлайди. Техник регламент кучга кирган кундан бошлаб 5-босқич Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси, Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги Техник регламент талабларига риоя этилишининг давлат назоратини амалга оширади Белгиланган тартибда 6-босқич Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги Техник регламентни қўллаш амалиётини мониторинг қилади ва маълумотларни тизимли асосда Вазирлар Маҳкамасига киритади Ҳар чоракда

Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 26 декабрдаги 886-сон қарорига 3-ИЛОВА

Аттракционларни ҳисобга олиш ва давлат реестрини юритиш тартиби тўғрисида

1-боб. Умумий қоидалар

1. Ушбу Низом аттракционларни ҳисобга олиш ва давлат реестрини юритиш тартибини белгилайди.

Аттракционларнинг давлат реестри юритиш аттракционлар маълумотлар базасини яратиш, саноат хавфсизлиги соҳасида давлат сиёсатини амалга ошириш, шунингдек, рўйхатга олинган аттракционлар ва ушбу аттракционлардан фойдаланувчи ташкилотлар тўғрисида тизимли ахборотни тўплаш, таҳлил қилиш ва сақлаш мақсадида юритилади.

2. Аттракционлар хавфсизлиги тўғрисидаги техник регламентга 2-иловада келтирилган Аттракционларнинг ташриф буюрувчиларга биомеханик таъсирлари турлари, юзага келиши мумкин бўлган биомеханик хавф даражалари ва ташриф буюрувчиларнинг ўриндиқларининг оғишиш турлари рўйхатидаги аттракционлар (юзага келиши мумкин бўлган биомеханик хавф даражасининг I, II ва III даражасига мансублари) фойдаланишга топширилишидан олдин Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси (кейинги ўринларда — Қўмита) томонидан ушбу Низомга 1-иловадаги Аттракционлар давлат реестри (кейинги ўринларда — реестр) шаклига мувофиқ ҳисобга олиниши шарт.

Илгари ҳисобга олинган ностационар аттракционнинг ўрнатилган жойи ўзгарган тақдирда, Қўмита томонидан вақтинча ҳисобга олиниши керак.

Ижарага олинган аттракцион ижарага олувчи номига ҳисобга олинади.

3. Ушбу Низом кучга киргунга қадар фойдаланишга топширилган ва ҳисобга олинмаган аттракционлар қуйидаги муддатларда ҳисобга олиниши керак:

аттракционларнинг юзага келиши мумкин бўлган биомеханик хавф даражасининг I даражасига мансублари — ушбу Низом кучга кирган кундан бошлаб 12 ой ўтгунга қадар;

аттракционларнинг юзага келиши мумкин бўлган биомеханик хавф даражасининг II даражасига мансублари — ушбу Низом кучга кирган кундан бошлаб 15 ой ўтгунга қадар;

аттракционларнинг юзага келиши мумкин бўлган биомеханик хавф даражасининг III даражасига мансублари — ушбу Низом кучга кирган кундан бошлаб 18 ой ўтгунга қадар.

2-боб. Аттракционларни ҳисобга олиш ва давлат реестрини юритиш тартиби

4. Реестрда ҳисобга олиш учун эксплуатация қилувчи Қўмитага ушбу Низомга 2-иловага мувофиқ шаклда расмийлаштирилган Аттракционни давлат реестрига киритиш, давлат реестридаги маълумотларни янгилаш, илгари давлат реестрига киритилган аттракционни ўрнатилган жойи бўйича вақтинча давлат реестрига киритиш, аттракционнинг давлат реестрига киритилганлиги тўғрисидаги гувоҳномани бериш ҳақидаги аризага қуйидаги ҳужжатларни илова қилади:

эксплуатация қилувчининг аттракциондан фойдаланиш ҳуқуқини тасдиқловчи ҳужжат (аттракционга эгалик қилиш ва ундан фойдаланишнинг мулк ҳуқуқини ёки бошқа қонуний асосларни тасдиқловчи ҳужжат);

аттракцион ишлаб чиқарувчиси томонидан ва (ёки) ихтисослаштирилган ташкилот томонидан тайёрланган аттракцион паспорти;

аттракциондан техник фойдаланиш учун қўлланма;

аттракционга техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш бўйича қўлланма;

техник фойдаланиш, шунингдек, аттракционга техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш талаблари бажарилишини таъминлайдиган эксплуатация қилувчи томонидан тасдиқланган журналларнинг нусхалари (илгари техник фойдаланилган аттракционлар учун — ариза тақдим этилган кундан камида 12 ой олдин, агар аттракцион 12 ойдан кам вақт давомида ишлатилган бўлса, аттракционнинг ишлаш муддати учун);

мувофиқлик сертификати ёки мувофиқлик тўғрисидаги декларациянинг нусхаси (2023 йил 28 майдан сўнг муомалага киритилган аттракционлар учун — мажбурий, қолган аттракционлар учун — мавжуд бўлса);

аттракционни монтаж қилиш (йиғиш, ўрнатиш) тугагандан сўнг қабул қилинганлиги тўғрисидаги ҳужжатларнинг эксплуатация қилувчи томонидан тасдиқланган нусхалари, шу жумладан, қабул қилиш синовлари, созлаш ва ростлаш тўғрисидаги маълумотлар, шунингдек ички назоратни ташкил этиш ва аттракционнинг хавфсиз ишлаши учун масъул ходимларни тайинлаш тўғрисидаги маълумотлар;

аттракционнинг техник ҳолатини баҳолаш (техник кўрикдан ўтказиш) далолатномаси, аттракционнинг ихтисослаштирилган ташкилот томонидан аттракционни монтаж қилиш (йиғиш, ўрнатиш) тугагандан сўнг берилган кундан бошлаб 12 ойдан кўп бўлмаган вақт ўтгандан кейин аттракционларнинг техник ҳолати техник фойдаланишга қўйиладиган талаблар рўйхатига мувофиқлигини тасдиқловчи ҳужжат;

аттракцион ҳаракати маршрути ҳақида маълумот (белгиланган маршрут бўйлаб ҳаракатланадиган ўзиюрар аттракционлар учун);

аттракционнинг хавфсиз фойдаланиш муддатини узайтириш шартлари ва эҳтимолий муддатни ўз ичига олган сўров натижалари бўйича ихтисослаштирилган ташкилот томонидан берилган хулоса (лойиҳачи, ишлаб чиқарувчи томонидан белгиланган хизмат муддати ёки белгиланган ресурс муддати тугаган аттракцион учун), сўров натижалари бўйича ихтисослаштирилган ташкилот томонидан илгари чиқарилган хулосада белгиланган муддат);

аттракциондан техник фойдаланишда жисмоний шахсларнинг ҳаёти ва (ёки) соғлиғига, жисмоний ёки юридик шахсларнинг мол-мулкига, давлат мулкига, атроф-муҳитга зарар етказганлик учун аттракцион эгасининг фуқаролик жавобгарлигини суғурта қилиш бўйича суғурта полисининг (агар мавжуд бўлса) нусхаси;

эксплуатация қилувчи томонидан аттракционнинг биомеханик хавф даражасини аниқлашда фойдаланиладиган ҳужжатлар.

5. Ҳужжатлар Қўмитага эксплуатация қилувчи томонидан почта алоқаси орқали ёки электрон шаклда ариза билан тақдим этилади.

Ҳужжатлар Қўмита масъул ходими томонидан рўйхат бўйича қабул қилинади, рўйхатнинг нусхаси ҳужжатлар қабул қилиб олинган сана тўғрисида белги қўйилган ҳолда аризачи берувчига юборилади (топширилади).

Электрон шаклда тақдим этилган ҳужжатлар Қўмита раҳбарининг электрон рақамли имзоси билан тасдиқланади.

6. Қўмита мустақил равишда қуйидаги ҳужжатлар ва ахборотни белгиланган тартибда ўзаро ахборот алмашиш орқали, шу жумладан, электрон шаклда мустақил олади:

корхона ва ташкилотларнинг ягона давлат регистридан кўчирма;

аттракционни кадастр ҳисобига қўйиш тўғрисидаги маълумотлар (агар аттракцион капитал қурилиш объекти бўлса);

7. Эксплуатация қилувчидан ушбу Низомда назарда тутилмаган ҳужжатларни тақдим этишни талаб қилишга йўл қўйилмайди.

8. Реестрда ҳисобга олиш ушбу Низомга 3-иловага мувофиқ Аттракционларни давлат реестрида ҳисобга олиш схемаси бўйича амалга оширилади.

9. Реестрни юритиш Қўмитага юкланади ва қуйидаги тартиб-таомилларни ўз ичига олади:

ҳисобга олиш рақамини бериш билан аттракцион тўғрисидаги зарур ахборотни маълумотлар базасига киритиш;

ушбу Низомнинг 3-бобига мувофиқ аттракцион тўғрисидаги маълумотларни даврий янгилаш ёки уни реестрдан чиқариш.

10. Реестр ахборотнинг қоғоз ва электрон шаклда сақланишини таъминлаш тамойили бўйича юритилади.

11. Қўмита аттракционни ҳисобга олиш ёки ҳисобга олишни рад этиш тўғрисидаги қарорни эксплуатация қилувчининг аризасини олган кундан бошлаб, ўн иш кунидан ортиқ бўлмаган муддатда қабул қилади.

12. Қўмита эксплуатация қилувчи томонидан тақдим этилган ҳужжатлар тўпламини кўриб чиқиш жараёнида унда келтирилган маълумотларнинг тўлиқлиги ва ишончлилигини жойига чиққан ҳолда, аттракциондан хавфсиз фойдаланиш учун шароитларни баҳолашни (текширишни) ташкил этади.

13. Аттракциондан хавфсиз фойдаланиш учун шароитларни баҳолаш (текшириш) жараёнида аттракцион визуал усулда, аттракцион белгиси мавжудлиги ва унинг тақдим этилган ҳужжатларга мувофиқлиги ҳамда қўшимча равишда қуйидагилар мавжудлиги бўйича текширилади:

аттракционга кириш эшиги олдида ўрнатилган ташриф буюрувчилар учун аттракциондан фойдаланиш қоидалари, шунингдек, ногиронлиги бўлган ташриф буюрувчиларга хизмат кўрсатиш қоидалари, агар улар учун аттракционнинг биомеханик таъсири мавжуд бўлса, соғлиғи ҳолати, ёши, бўйи ва вазнига кўра аттракциондан фойдаланишга чекловлар тўғрисидаги маълумотлар (агар фойдаланиш ҳужжатларида назарда тутилган бўлса), аттракционнинг техник ҳолатини баҳолаган ташкилот ва кейинги йиллик текширув санаси кўрсатилган охирги йиллик текширув санаси тўғрисидаги, шу жумладан, ушбу маълумотларни ўз ичига олган QR-кодли (матрик штрихли код) маълумотлари;

ташриф буюрувчиларнинг бўйи ва вазнини ўлчаш воситалари (агар техник фойдаланиш ҳужжатларида аттракциондан фойдаланиш учун бўй ва вазн бўйича чекловлар назарда тутилган бўлса);

аттракционнинг асосий техник тавсифлари ҳақидаги маълумотларни ўз ичига олган аттракцион бошқарув пульти ёнига ўрнатилган тахтачалар;

аттракционни ташриф буюрувчилар билан юклаш схемалари (агар бу техник фойдаланиш ҳужжатларида назарда тутилган бўлса);

хизмат кўрсатувчи ходимларнинг иш жойига қўйилган тахтачалар (уларда муҳим таркибий қисмлар ва муҳим параметрларга нисбатан кундалик текширувлар тартиби, аттракционга техник хизмат кўрсатишнинг асосий қоидалари бўйича ходимларга қўйиладиган талаблар кўрсатилади);

тиббиёт қутиси;

зарур ўрнатилган эвакуация белгилари;

ташриф буюрувчиларни катта баландликдан ёки ерга нисбатан сезиларли мойилликдаги ўриндиқлардан эвакуация қилиш бўйича чора-тадбирлар режаси ва маълумотлари (оператив ҳужжатларга мувофиқ);

ташриф буюрувчиларни аттракцион модулларидан эвакуация қилиш воситалари (агар бу техник фойдаланиш ҳужжатларида назарда тутилган бўлса);

аттракциондан фойдаланиш вақтида ва ундан ташқарида хавфли ҳудудларга ташриф буюрувчиларнинг эркин киришини истисно қилувчи тўсиқлар ва бошқа воситалар аттракционлар модуллари, механизмлар, электр жиҳозлари билан жиҳозланган шкафлар, платформалар ва хизматчилар учун зинапоялар);

шамол кучи ва атроф-муҳит ҳароратини ўлчаш учун ўйин майдончасида ўрнатилган ўлчаш воситаси (агар техник фойдаланиш ҳужжатларида аттракциондан фойдаланиш бўйича шамол кучи ёки ҳароратига қараб чекловлар назарда тутилган бўлса).

14. Аттракционнинг техник соз ҳолати видеотасмага тушириш орқали (эксплуатация қилувчи иштирокида) текширилади.

15. Аттракциондан хавфсиз фойдаланиш учун шароитларни баҳолаш (текшириш) натижалари ижобий бўлган тақдирда, аттракционнинг паспортига аттракционнинг реестрга киритилганлиги тўғрисидаги белги қўйилади. Эксплуатация қилувчига имзо қўйган ҳолда аттракционнинг реестрга киритилганлиги тўғрисидаги ушбу Низомга 4-иловадаги шаклга мувофиқ QR-код (матрик штрихли код) қўйилган Аттракционнинг давлат реестрига киритилганлиги тўғрисидаги гувоҳнома берилади.

16. Эксплуатация қилувчи аттракционнинг реестрга киритилганлиги тўғрисидаги қайднинг аттракционга киришда ташриф буюрувчиларга кўринадиган зонада, белгиланган маршрут бўйлаб ҳаракатланувчи ўзиюрар аттракционлар учун эса аттракционнинг олд томонида унинг симметрия ўқи бўйлаб ёки ундан чап томонда жойлашишини таъминлаши керак.

17. Қўмита аттракционни реестрга киритишни рад этиш учун асослар мавжуд бўлган тақдирда, рад этишнинг аниқ асослари тўғрисида эксплуатация қилувчини беш иш куни мобайнида ёзма равишда хабардор қилади.

18. Аттракционни реестрга киритиш қуйидаги ҳолларда рад этилади:

аттракционнинг белгиланган хизмат муддати тугаган бўлса;

аттракцион эксплуатация қилувчиси ўзгарган бўлса;

тегишли рухсатномага эга бўлган ихтисослаштирилган ташкилот (кейинги ўринларда — ихтисослаштирилган ташкилот) томонидан аттракционнинг техник ҳолати баҳоланган (техник кўрикдан ўтказилган) кундан бошлаб 12 ой ўтган бўлса ва ихтисослаштирилган ташкилот томонидан аттракционнинг техник ҳолатини баҳолаш (техник кўрикдан ўтказиш) бўйича янги ҳужжат Қўмитага тақдим этилмаган бўлса;

аттракционга эгалик қилиш ва ундан фойдаланишнинг ҳуқуқий асосларини тасдиқловчи ҳужжатнинг амал қилиш муддати ўтган бўлса, тегишли муддатни узайтириш тўғрисидаги ҳужжат ёки аттракционни реестрга киритиш жойида айни аттракциондан фойдаланувчи ташкилотни кўрсатувчи янги ҳужжат Қўмитага тақдим этилмаган бўлса;

аттракцион модификация қилинган ёки капитал таъмирланган бўлса;

авария туфайли аттракцион фаолияти тўхтатилган бўлса;

мувофиқлик сертификати ёки мувофиқлик тўғрисидаги декларацияни тугатиш (бекор қилиш) тўғрисидаги қарор мавжуд бўлса;

кўрик давомида аниқланган маълумотлар ҳамда тақдим қилинган ҳужжатларда келтирилган маълумотлар ўртасида тафовут мавжуд бўлса.

Бунда эксплуатация қилувчи Қўмита томонидан қайд этилган рад этиш сабабларини бартараф этгандан сўнг аттракционни реестрга киритиш учун қайта ариза бериш ҳуқуқига эга.

19. Аттракциондан фойдаланувчи ташкилот қайта ташкил этилганда ёки номи ўзгарганда, унинг раҳбари аризасига асосан аттракцион реестрда қайта ҳисобга олинади.

20. Аттракционни қайта ҳисобга олиш Қўмита томонидан аттракционни реестрда ҳисобга олиш учун назарда тутилган тартибда амалга оширилади.

3-боб. Давлат реестрига ўзгартиришлар киритиш ёки аттракционни давлат реестридан чиқариш

21. Реестрда ҳисобга олинган аттракцион тўғрисидаги маълумотлар ўзгарганда, аттракциондан фойдаланувчи ташкилот ўн иш куни мобайнида ушбу Низомга 2-иловага мувофиқ шакл бўйича Аттракционни давлат реестрига киритиш, давлат реестридаги маълумотларни янгилаш, илгари давлат реестрига киритилган аттракционни ўрнатилган жойи бўйича вақтинча давлат реестрига киритиш, аттракционнинг давлат реестрига киритилганлиги тўғрисидаги гувоҳномани бериш ҳақидаги ариза бериш йўли билан ушбу ўзгаришлар тўғрисидаги маълумотларни Қўмита ёки унинг ҳудудий бўлинмаларига қуйидаги ҳужжатларни илова қилган ҳолда тақдим этади:

аттракционни реконструкция қилиш ёки техник жиҳатдан қайта жиҳозлаш учун лойиҳа ҳужжатлари;

аттракционнинг техник ҳолати экспертизаси натижалари тўғрисидаги хулоса нусхаси.

22. Аттракцион фойдаланишдан чиқарилган тақдирда аризага аттракционни фойдаланишдан чиқаришга лойиҳа ҳужжатлари илова қилинади.

23. Реестрга ўзгартириш киритиш ёки аттракционни реестрдан чиқариш Қўмита томонидан аттракциондан фойдаланувчи ташкилот томонидан ариза тақдим этилган санадан бошлаб ўн иш куни мобайнида амалга оширилади.

24. Реестрда ҳисобга олинган аттракцион ижарага берилган тақдирда, ижарага берувчи ташкилот ижарага олувчи тўғрисидаги маълумотларни ўз ичига олувчи ҳужжатларни Қўмитага тақдим этади.

25. Аттракциондан фойдаланувчи ташкилот тугатилган тақдирда, тугатиш комиссияси (тугатувчи) ёки бошқа ваколатли орган аттракционни реестрдан чиқариш учун бир ҳафта муддатда ушбу Низомга 2-иловага мувофиқ шаклда аризани қуйидаги ҳужжатларни илова қилган ҳолда Қўмитага тақдим этиши шарт:

аттракционни реестрдан чиқариш учун асос бўлувчи ҳужжат нусхаси (муассиснинг, суднинг қарори, олди-сотди шартномаси);

мулкни топшириш ва қабул қилиш далолатномасининг нусхаси.

26. Аттракцион реестрдан чиқарилганда, Қўмита томонидан ариза берувчига уч кун ичида бевосита почта алоқаси орқали ёки электрон шаклда тегишли хабарнома юборилади.

4-боб. Давлат реестридаги маълумотларни тақдим қилиш

27. Қўмита мурожаатлар асосида реестрдан кўчирмалар бериш йўли билан манфаатдор республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва маҳаллий давлат ҳокимияти органларига, Ўзбекистон Республикасининг жисмоний ва юридик шахсларига реестрдан маълумотларни тақдим этади.

28. Қўмита аттракционларни рўйхатга олинганлиги тўғрисидаги гувоҳномалар реестрини юритади ва унинг очиқлигини таъминлайди.

5-боб. Аттракционни текширувдан ўтказишдан тушган маблағлардан фойдаланиш тартиби

29. Аттракционни ҳисобга олишда ҳар бир аттракционни жойига чиққан ҳолда текширувдан ўтказганлик учун базавий ҳисоблаш миқдорининг бир баравари миқдоридаги тўлов ундирилади. Аттракционни қайта ҳисобга олишда текширувдан ўтказганлик учун тўлов ундирилмайди.

30. Аттракционни текширувдан ўтказишдан тушган маблағлар Қўмита шахсий ғазна ҳисобварағига ўтказилади.

31. Қўмита шахсий ғазна ҳисобварағига тушган маблағлар қолдиғи молиявий йил якунлари бўйича олиб қўйилмайди.

6-боб. Якунловчи қоидалар

32. Реестрга киритиш учун зарур бўлган маълумотларнинг ишончлилиги ва уларнинг ўз вақтида Қўмитага тақдим этилиши учун жавобгарлик аттракциондан фойдаланувчи ташкилотларнинг раҳбарлари зиммасига юкланади.

33. Қўмитага тақдим этилаётган маълумотлар ва хулосаларнинг ишончлилиги учун қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ жавобгардирлар.

34. Қўмита унга юкланган вазифа ва функциялар доирасида аттракционлардан фойдаланувчи ташкилотлар раҳбарларини ҳамда эксперт ташкилотларини ушбу Низом талабларини бузганлиги ёки била туриб аттракцион тўғрисида ёлғон маълумотларни ва хулосаларни тақдим этганлиги учун қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ жавобгарликка тортиш чораларини кўради.

35. Ушбу Низом талабларига риоя этилмаганлиги учун аттракциондан фойдаланувчи ташкилотлар раҳбарлари қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ жавоб берадилар.

Аттракционларни ҳисобга олиш ва давлат реестрини юритиш тартиби тўғрисидаги низомга 1-ИЛОВА

Аттракционлар давлат реестри

Т/р Сана Ҳисоб рақами * Юқори турувчи ташкилот номи (мавжуд бўлса) Эксплуатация қилувчи ташкилотнинг номи ва почта манзили СТИР Аттракцион тури 1 2 3 4 5 6 7

Аттракцион типи Аттракцион жойлашган (ўрнатилган) манзил Юзага келиши мумкин бўлган биомеханик хавф даражаси Мувофиқликни баҳолашга оид маълумотлар Давлат реестрига ўзгартириш киритиш сабаблари Аттракционни давлат реестридан чиқариш сабаблари Изоҳ 8 9 10 11 12 13 14

Аттракционларни ҳисобга олиш ва давлат реестрини юритиш тартиби тўғрисидаги низомга 2-ИЛОВА

Аттракционни давлат реестрига киритиш, давлат реестридаги маълумотларни янгилаш, илгари давлат реестрига киритилган аттракционни ўрнатилган жойи бўйича вақтинча давлат реестрига киритиш, аттракционнинг давлат реестрига киритилганлиги тўғрисидаги гувоҳномани бериш ҳақидаги

__________________________________ (истироҳат боғлари аттракционларини эксплуатация қилиш борасидаги қонунчилик ҳужжатлари ва техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар талабларига юридик ва жисмоний шахслар томонидан риоя этилиши устидан давлат назорати ва текширувини амалга оширишувчи орган) ________________________________________________________________________________дан (юридик ва жисмоний шахснинг тўлиқ номи) Манзил _________________________________________________________________________________ Тел.: _______________________________ СТИР _______________________________ Электрон почта _________________________________________________________________________ АРИЗА ________________________________________________________________________________ (паспортга мувофиқ аттракцион номи) (аттракционни ҳисобга олиш, аттракционни ҳисобга олишни янгилаш, аттракционни ҳисобга олишни тугатиш, илгари ҳисобга олинган аттракционни ўрнатилган жойи бўйича вақтинча ҳисобга олиш, аттракционнинг ҳисобга олинганлиги тўғрисидаги гувоҳномани бериш, йўқолган ёки эскирганини алмаштириш)ни сўрайман. Стационар / кўчма (кераксизи чизиб ташлансин) Юзага келиши мумкин бўлган биомеханик хавф даражаси — ________ Аттракцион тури ________________________________________________________________________ Серия рақами _______________________________, ишлаб чиқарилган йили _____________________ Ишлаб чиқарувчи ташкилот _______________________________________________________________ Эксплуатация қилувчи ___________________________________________________________________ (тўлиқ номи, СТИР) Аттракцион ўрнатилган манзил ____________________________________________________________ Илова қилинган ҳужжатлар рўйхати: 1. _____________________________________________________________________________________ 2. _____________________________________________________________________________________ 3. _____________________________________________________________________________________ ____________________________ _______________________________________ (ариза топширган шахснинг имзоси) фамилияси, исми, отасининг исми ______________________________________________________________________________ (шахсни тасдиқловчи ҳужжатнинг номи, серияси, рақами, қачон ва ким томонидан берилганлиги) Ҳужжатни қабул қилиш белгиси __________________________________ 20__ йил «___» _____________ махсус ваколатли органнинг масъул ходими имзоси Мурожаатни кўриб чиқиш натижаларига кўра аттракционларнинг давлат реестрига киритилганлиги тўғрисидаги гувоҳнома берилди/берилмади. (кераксизи чизиб ташлансин) Илова қилинган ҳужжатлар рўйхатининг ___________ ___-бандларида кўрсатилган ҳужжатлар қайтарилди. ______________________ ____________________________________ (махсус ваколатли органнинг давлат инспектори имзоси) фамилияси, исми, отасининг исми ______________________ __________________ 20__ йил «___» _______ ҳужжатларни қабул қилган шахснинг имзоси фамилияси, исми, отасининг исми ______________________ ҳужжатларни қабул қилган шахснинг имзоси

Аттракционларни ҳисобга олиш ва давлат реестрини юритиш тартиби тўғрисидаги низомга 3-ИЛОВА

Аттракционларни давлат реестрида ҳисобга олиш

Босқичлар Субъектлар Тадбирлар Бажариш муддатлари 1-босқич Ариза берувчи 1. Аттракционни давлат реестрида ҳисобга қўйиш учун зарур бўлган аризани ва ҳужжатларни тайёрлайди. 2. Ариза ва унга илова қилинган ҳужжатларни Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитасига (кейинги ўринларда — Қўмита) тақдим этади. 1. Аттракционларнинг биомеханик хавф даражасининг I даражасига мансублари — Аттракционларни ҳисобга олиш ва давлат реестрини юритиш тартиби тўғрисидаги низом (кейинги ўринларда — Низом) кучга кирган кундан бошлаб 12 ой ўтгунга қадар. 2. Аттракционларнинг биомеханик хавф даражасининг II даражасига мансублари — Низом кучга кирган кундан бошлаб 15 ой ўтгунга қадар. 3. Аттракционларнинг биомеханик хавф даражасининг III даражасига мансублари — Низом кучга кирган кундан бошлаб 18 ой ўтгунга қадар 2-босқич Қўмита 1. Аттракционни давлат реестрида ҳисобга қўйиш учун тақдим этилган ариза ва ҳужжатларни қабул қилади. 1. Ариза берувчи тақдим этгандан кейин дарҳол. 2. Аризани кўриб чиқади ва тақдим этилган ҳужжатларнинг тўлиқлиги ҳамда ишончлилигини текширади, шунингдек, зарур ҳолларда жойига чиққан ҳолда аттракционнинг ушбу ҳужжатларга мувофиқлигига аниқлик киритиш мақсадида уни текширувдан ўтказади. 2. Ариза олинган кундан бошлаб ўттиз кундан ортиқ бўлмаган муддатда. 3-босқич Қўмита Тақдим этилган ҳужжатлар бўйича эътирозлар мавжуд бўлганда ариза берувчига мавжуд эътирозларни бартараф этиш, пухта ишланган ҳужжатларни тақдим этишга ҳақли бўлган муддат кўрсатиб ёзма хабарнома тақдим этади. Ариза қабул қилинган кундан бошлаб уч кундан ортиқ бўлмаган муддатда 4-босқич Ариза берувчи 1. Хабарномада кўрсатилган камчиликларни бартараф этади. 2. Қўмитага пухта ишланган ҳужжатларни тақдим этади. Хабарномада кўрсатилган муддатда 5-босқич Қўмита 1. Кўриб чиқиш натижаси ижобий бўлганда аттракционни реестрда ҳисобга қўяди. 1. Уч иш кун мобайнида 2. Ариза берувчининг номига аттракцион давлат реестрга киритилганлиги тўғрисида хабарнома юборади. 2. Бир ҳафта муддатда

Аттракционларни ҳисобга олиш ва давлат реестрини юритиш тартиби тўғрисидаги низомга 4-ИЛОВА

Аттракционнинг давлат реестрига киритилганлиги тўғрисида

Аттракционнинг давлат реестрига киритилганлиги тўғрисида ГУВОҲНОМА АА 000000 Аттракцион номи Аттракцион ўрнатилган йил __________________ __________________________________________ Эксплуатация қилувчининг номи Стационар / кўчма ___________________________________________ Юзага келиши мумкин бўлган биомеханик хавф даражаси — ________________________ Эксплуатация қилувчининг манзили Аттракцион тури ___________________________ ___________________________________________ Ишлаб чиқарувчи корхона ____________________ Берилган санаси 20 ____ йил «____» ___________ Серия рақами ______________________________ __________________ Ишлаб чиқарилган йили _____________________ Ваколатли органнинг давлат инспектори Белгиланган хизмат муддати ___________________________________________ Давлат реестрга киритиш белгиси ___________________________________________ ____________ ____ ___________________________ (имзо) ____________ фамилияси, исми, отасининг исми QR-код ___________________________ раҳбарнинг (Ф.И.О.) ___________________________ (сана)

Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 26 декабрдаги 886-сон қарорига 4-ИЛОВА

Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг ўз кучини йўқотган деб ҳисобланаётган айрим қарорлари

1. Вазирлар Маҳкамасининг «Аттракционлар хавфсизлиги тўғрисидаги техник регламентни тасдиқлаш ҳақида» 2022 йил 28 ноябрдаги 677-сон қарори .

2. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикасининг «Техник жиҳатдан тартибга солиш тўғрисида»ги Қонунини амалга ошириш чора-тадбирлари ҳақида» 2024 йил 25 мартдаги 153-сон қарорига 3-илованинг 5-банди .

3. Вазирлар Маҳкамасининг «Техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги давлат бошқаруви такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида» 2024 йил 1 июлдаги 371-сон қарорига илованинг 27-банди .

Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ

Тошкент ш.,

2024 йил 26 декабрь,

886-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 28.12.2024 й., 09/24/886/1078-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining

qarori

TEXNIK REGLAMENT

ROʻYXATI

Roʻyxati

XAVFSIZLIK TALABLARI

XAVFSIZLIK TALABLARI

SXEMASI

NIZOM

ARIZA SHAKLI

SXEMASI

GUVOHNOMA SHAKLI

ROʻYXATI

Attraksionlar xavfsizligi toʻgʻrisidagi texnik reglamentni hamda Attraksionlarni hisobga olish va davlat reyestrini yuritish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligining faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2024-yil 28-fevraldagi PQ-91-son qaroriga muvofiq attraksionlar xavfsizligiga doir texnik talablarni yanada takomillashtirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Quyidagilar:

Attraksionlar xavfsizligi toʻgʻrisidagi texnik reglament (keyingi oʻrinlarda — Texnik reglament) 1-ilovaga muvofiq;

Attraksionlar xavfsizligi toʻgʻrisidagi texnik reglamentni joriy etish sxemasi 2-ilovaga muvofiq;

Attraksionlarni hisobga olish va davlat reyestrini yuritish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 3-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Texnik reglament rasmiy eʼlon qilingan kundan boshlab olti oy oʻtgach amalga kiritilsin.

3. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 4-ilovaga muvofiq ayrim qarorlari ushbu qaror rasman eʼlon qilingan kundan eʼtiboran olti oy oʻtgandan soʻng oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin.

4. Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi (keyingi oʻrinlarda — Qoʻmita) Oʻzbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi, Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi bilan birgalikda ushbu qarorning maqsadlari, mazmuni va uni qoʻllash tartibi toʻgʻrisida aholi, vazirliklar, idoralar va boshqa tashkilotlar hamda tadbirkorlik subyektlarining keng xabardor qilinishini taʼminlasin.

5. Qoʻmita uch oy muddatda manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda oʻzlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlar va texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar ushbu qarorga muvofiqlashtirilishini taʼminlasin.

6. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi raisi A.V. Rafikov zimmasiga yuklansin.

Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 26-dekabrdagi 886-son qaroriga 1-ILOVA

Attraksionlar xavfsizligi toʻgʻrisida

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Mazkur Texnik reglament attraksionlardan foydalanishda inson hayoti va sogʻligʻini muhofaza qilish, ularning xavfsizligi haqida isteʼmolchilarni chalgʻituvchi harakatlarning oldini olish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi hududida qoʻllanilishi va bajarilishi majburiy boʻlgan yagona talablarni belgilaydi.

2. Mazkur Texnik reglament bolalar oʻyin maydonchalari uchun asbob-uskunalarga va yuzaga kelishi mumkin boʻlgan ahamiyatsiz darajali biomexanik xavfga (IV) ega boʻlgan hamda kuchlanishi 36 voltdan past boʻlgan elektr uzatmali mexanizatsiyalashgan attraksionlarga nisbatan qoʻllanilmaydi.

3. Mazkur Texnik reglament talablari Oʻzbekiston Respublikasida va xorijda ishlab chiqarilgan, ilgari foydalanishga topshirilgan va birinchi marta muomalaga chiqariladigan, foydalanishda ekspluatatsiya qiluvchi va tashrif buyuruvchilarda yuzaga kelishi mumkin boʻlgan biomexanik xavfning I, II, III darajalariga ega biomexanik taʼsir koʻrsatuvchi quyidagi vaqtincha oʻrnatiladigan (tashiladigan) va statsionar (poydevorda yoki poydevorsiz oʻrnatilgan) attraksionlarga nisbatan qoʻllaniladi:

ilgarilab harakatlanuvchi mexanizatsiyalashgan (shu jumladan, suvdan foydalaniladigan) attraksionlar;

aylanma harakatlanuvchi mexanizatsiyalashgan attraksionlar;

murakkab harakatlanuvchi mexanizatsiyalashgan attraksionlar;

avtodrom va karting attraksionlar;

havo bilan toʻldirilgan attraksionlar;

mexanizatsiyalashmagan suv attraksionlari;

mexanizatsiyalashgan attraksionlar;

bolalar uchun moʻljallangan attraksionlar.

4. Ushbu Texnik reglamentda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

avariya — inson hayoti yoxud sogʻligʻiga bevosita tahdid soluvchi yoki zarar yetkazuvchi attraksionlar yoki ularning muhim komponentlarining buzilishi;

avtodrom va karting attraksionlari — attraksion modullarining harakatni yoʻnaltiruvchilardan tashqarida atrofi oʻralgan (cheklangan) maydonda erkin harakatlanishi mumkin boʻlgan attraksionlar (toʻqnashuvchi avtomobillar, park yoʻlaklaridagi sayohat avtopoyezdlari, kartinglar, shu jumladan, estakadalar, mini-avtomobil tezyurar yoʻllari);

attraksion — jamoat joylarida tashrif buyuruvchilarning vaqtichogʻlik qilishi uchun vaqtincha yoki statsionar oʻrnatilgan asbob-uskuna, tashrif buyuruvchilar uchun turli darajadagi xavflarning ruhiy-hissiy va (yoki) biomexanik taʼsiri tufayli vaqtichogʻlik taassurotini yaratuvchi qurilma;

attraksion loyihasi xavfsizligini asoslash — ushbu Texnik reglament talablariga muvofiqligini tasdiqlash uchun attraksionning xavfsizligi toʻgʻrisidagi hujjatlar majmui;

attraksion moduli — attraksionda tashrif buyuruvchining harakatlanishi uchun moʻljallangan bir qismi (arava, kabina, oʻrindiq);

attraksion pasporti — ishlab chiqaruvchining kafolatlarini, attraksionning asosiy parametrlari va xususiyatlari qiymatlarini, shuningdek, attraksionning muvofiqligini tasdiqlash va uni utilizatsiya qilish toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan hujjat;

attraksion tipi — ishlashi va biomexanik taʼsirni keltirib chiqarishi oʻxshash boʻlgan attraksionlar;

attraksion turi — bir xil ishlash tamoyiliga yoki bir xil funksiyalar yigʻindisiga ega boʻlgan attraksionlarning bir necha tiplari yigʻindisi;

attraksiondan foydalanish qoidalari — loyihachi (ishlab chiqaruvchi) yoki ekspluatatsiya qiluvchi tomonidan tashrif buyuruvchilar uchun oʻrnatilgan qoidalar;

attraksionni foydalanishga topshirish — mazkur Texnik reglament talablariga muvofiqligini baholash boʻyicha zarur tartib-taomillardan oʻtgandan keyin attraksionning tashrif buyuruvchilarga xizmat qilishi;

attraksion ning texnik holatini baholash — attraksionning kelgusida muayyan davrda xavfsiz ishlash imkoniyatini aniqlash maqsadida vizual, oʻlchash, putur yetkazmaydigan va boshqa nazorat usullaridan foydalangan holda, uning texnik holatining ekspluatatsiya hujjatlari talablariga muvofiqligini tekshirish boʻyicha ishlar majmui;

attraksionning yordamchi moslamalari — attraksionlar bilan birga foydalaniladigan bezaklar va bezash elementlari, toʻsiqlar, yoritgichlar, chodirlar, ayvonlar, himoya ekranlari, pavilonlar va boshqa moslamalar;

biomexanik taʼsir — tashrif buyuruvchilarning harakatlanishi bilan bogʻliq kuchlarning ularga taʼsir qilishi;

bolalar uchun moʻljallangan attraksion — bolalarning vaqtichogʻlik qilishi uchun maxsus loyihalashtirilgan attraksion;

bolalar oʻyin maydonchasi uchun asbob-uskunalar — bolalarning qoidalarga binoan binoda yoki ochiq havoda, alohida yoki guruh boʻlib oʻynashi mumkin boʻlgan asbob-uskunalar;

belgilangan resurs — muddati yetganda attraksionning texnik holatidan qatʼi nazar, undan foydalanish toʻxtatilishi kerak boʻlgan jami ishlash muddati;

belgilangan xizmat muddati — muddati yetganda attraksionning texnik holatidan qatʼi nazar, undan foydalanish toʻxtatilishi kerak boʻlgan attraksiondan foydalanishning kalendar muddati;

yillik tekshirish — yillik texnik xizmat koʻrsatilgandan soʻng attraksionning muhim komponentlari va muhim parametrlarini toʻliq tekshirish;

yoʻl qoʻyilmaydigan foydalanish — attraksiondan boshqa maqsadlarda yoki ekspluatatsiya hujjatlari talablarini buzgan holda foydalanish;

kunlik tekshirish — ekspluatatsiya qiluvchi tomonidan attraksion, uning muhim komponentlari, parametrlari va ekspluatatsiya hujjatlarida koʻrsatilgan boshqa qismlarining ishlashga yaroqliligi va texnik holatini tekshirish, shu jumladan, sinash uchun ishga tushirish;

loyihachi (ishlab chiqaruvchi) — attraksion loyihasini ishlab chiqqan mutaxassis yoki tashkilot;

mahkamlab qoʻyuvchi moslama — tashrif buyuruvchining harakatlanishini ushlab turish, cheklash va (yoki) attraksionda tezlikni xavfsiz his etishi uchun tashrif buyuruvchi tanasining holatini saqlab turish uchun moʻljallangan moslama;

mexanizatsiyalashmagan suv attraksioni — akvaparklar, basseynlar va suzish havzalari uchun suvdan foydalaniladigan attraksion;

mexanizatsiyalashgan attraksion — insonning mushak energiyasidan tashqari boshqa turdagi energiyadan foydalangan holda, tashrif buyuruvchilarni berilgan trayektoriya boʻyicha yoki cheklangan makon doirasida harakatlantiruvchi attraksion. Quyidagilar mexanizatsiyalashgan attraksionlarga kiradi:

aylanma harakatlanuvchi attraksion — attraksion modullarini asosan aylanma harakatlantiruvchi (aylantirish va (yoki) tebratish orqali), shu jumladan, murakkab harakatlanuvchi attraksion;

ilgarilanma harakatlanuvchi attraksion — attraksion modullarini asosan yoʻnaltiruvchi boʻyicha ilgarilanma harakatlantiruvchi attraksion;

murakkab harakatlanuvchi attraksion — attraksion modullarini murakkab trayektoriya boʻyicha yoki tashrif buyuruvchilarga namoyish etiladigan tasvir bilan uygʻun holda harakatlantiruvchi attraksion;

modifikatsiyalash — loyihaga nisbatan muhim komponent konstruksiyasini yoki muhim parametrni har qanday oʻzgartirish;

muhim komponent — ishlamay qolishi inson oʻlimiga olib kelishi yoki inson sogʻligʻiga zarar yetkazishi mumkin boʻlgan attraksion konstruksiyasining qismi, uzeli yoki detali;

muhim parametr — buzilishi inson oʻlimiga olib kelishi yoki inson sogʻligʻiga zarar yetkazishi mumkin boʻlgan attraksion yoki uning muhim komponentining muhim tavsifi;

nazorat tekshiruvi — nazorat organi tomonidan mazkur Texnik reglamentga muvofiq attraksionning muvofiqligini tasdiqlash toʻgʻrisidagi hujjatlar, texnik pasporti va ekspluatatsiya hujjatlarining tekshirilishi, shu jumladan sinash uchun ishga tushirilishi;

operator — attraksionni boshqaruv organi orqali ishga tushirish yoki uni toʻxtatish uchun masʼul boʻlgan xodim;

sinash uchun ishga tushirish — attraksionni tashrif buyuruvchilarsiz attraksionning ekspluatatsiya hujjatlarida tegishli talab mavjud boʻlgan taqdirda, tashrif buyuruvchilar bilan toʻliq yuklaganga oʻxshatgan holda sinovdan oʻtkazish;

tashrif buyuruvchi — attraksionlar yoki ularning yordamchi moslamalari zonasida boʻlgan yoki attraksionda harakatlanuvchi shaxs;

tutib turuvchi moslamalar — biomexanik taʼsirlar yoki attraksiondan foydalanishdagi kuchlarning taʼsiri yoxud tashrif buyuruvchilarning xatti-harakatlari natijasida tashrif buyuruvchilarning xavfsizlik konturidan tashqariga chiqib ketishining oldini olish uchun moʻljallangan attraksion elementlari (masalan, oʻrindiqlar, oyoq uchun quduqlar, tutqichlar va mahkamlab qoʻyuvchi moslamalar);

toʻliq tekshirish — ekspluatatsiya qiluvchi tomonidan attraksionning barcha muhim komponentlari va muhim parametrlari holatining ekspluatatsiya hujjatlari talablariga muvofiq baholanishi (shu jumladan, komponentlarni qismlarga ajratish va koʻzdan kechirish (zarur boʻlganda), sinovdan oʻtkazish va sinash uchun ishga tushirish), shuningdek, attraksionning boshqa qismlari texnik holatining baholanishi;

foydalanishni cheklash — tashrif buyuruvchilarning sogʻligʻi holatiga koʻra yoki boʻyi, vazni boʻyicha cheklanishi sababli, shuningdek, oʻzini yomon his qilganda attraksiondan foydalanishni cheklash;

xavfsizlik konturi — konstruksiyalarning harakatlanuvchi va harakatsiz elementlarga tegishi natijasida jarohatlanish xavfini kamaytirish yoki bunday xavf oldini oladigan tashrif buyuruvchi harakatlanadigan makonning bir qismini chegaralash;

ekspluatatsiya qiluvchi — attraksion egasi boʻlgan va tashrif buyuruvchilarga koʻngilochar xizmatlar koʻrsatish uchun ushbu attraksiondan foydalanuvchi yuridik shaxs;

ekspluatatsiya hujjati — attraksiondan foydalanish qoidalarini belgilovchi va (yoki) ishlab chiqaruvchi tomonidan attraksionning asosiy parametrlari va tavsiflarining kafolatlangan qiymatlarini tasdiqlovchi maʼlumotlarni, shuningdek, belgilangan xizmat muddati davomida amal qiluvchi kafolatlarni va foydalanishga oid maʼlumotlarni aks ettiruvchi (alohida yoki boshqa hujjatlar bilan birga) konstruktorlik hujjati;

yuzaga kelishi mumkin boʻlgan biomexanik xavf darajasi — turli darajadagi biomexanik taʼsir natijasida tashrif buyuruvchi (attraksionda harakatlanuvchi) sogʻligʻiga zarar yetkazish ehtimoli. Quyidagilar yuzaga kelishi mumkin boʻlgan biomexanik xavf darajalari hisoblanadi:

yuqori darajali yuzaga kelishi mumkin boʻlgan biomexanik xavf (I) — biomexanik taʼsir natijasida tashrif buyuruvchiga (attraksionda harakatlanuvchiga) uning (ularning) hayotiga tahdid soluvchi zarar yetkazish ehtimoli;

oʻrta darajali yuzaga kelishi mumkin boʻlgan biomexanik xavf (II) — biomexanik taʼsir natijasida tashrif buyuruvchi (attraksionda harakatlanuvchi) sogʻligʻiga oʻta ogʻir zarar yetkazish ehtimoli;

past darajali yuzaga kelishi mumkin boʻlgan biomexanik xavf (III) — biomexanik taʼsir natijasida tashrif buyuruvchi (attraksionda harakatlanuvchi) mehnat qobiliyatini vaqtincha yoʻqotgan holda zarar yetkazish ehtimoli;

ahamiyatsiz darajali yuzaga kelishi mumkin boʻlgan biomexanik xavf (IV) — biomexanik taʼsirlar natijasida tashrif buyuruvchining (attraksionda harakatlanuvchining) ishga har qanday shakldagi yaroqsizligisiz zarar yetkazish ehtimoli;

havo bilan toʻldirilgan attraksion — konstruksiyasi oʻzaro bogʻlangan va havo bosimi bilan ushlab turiladigan bir yoki bir necha qobiqlardan iborat boʻlgan attraksion;

harakatlanishda xavf zonalari — ularga konstruksiyalar va begona buyumlar tegib ketishi natijasida tashrif buyuruvchilarga ogʻirligi turli darajadagi zarar yetkazilishi mumkin boʻlgan harakatlantirilayotgan tashrif buyuruvchilarning tanasi atrofidagi zonalar.

5. Attraksion turlari va tiplari roʻyxati ushbu Texnik reglamentga 1-ilovada belgilangan.

6. Attraksionlarning tashrif buyuruvchilarga biomexanik taʼsirlari turlari, yuzaga kelishi mumkin boʻlgan biomexanik xavf darajalari va yoʻlovchi oʻrindiqlarining ogʻishish turlari roʻyxati mazkur Texnik reglamentga 2-ilovada belgilanadi.

2-bob. Attraksionlarni identifikatsiya qilish qoidalari

7. Attraksionlar ularning Mazkur Texnik reglamentni qoʻllash sohasiga taalluqliligini belgilash uchun identifikatsiya qilinadi.

8. Attraksionlarning turlari, tiplari, yuzaga kelishi mumkin boʻlgan biomexanik xavf darajalari, shuningdek, tashrif buyuruvchilarga biomexanik taʼsirlar turlari va qiymatlari attraksionlarni identifikatsiya qilish belgilari hisoblanadi.

9. Attraksionlar quyidagilar tomonidan identifikatsiya qilinadi:

ishlab chiqaruvchi, sotuvchi (yetkazib beruvchi);

akkreditatsiya qilingan sertifikatlashtirish organi.

10. Attraksionlar quyidagi usullardan birini yoki bir nechtasini qoʻllagan holda identifikatsiya qilinadi:

a) hujjatlar boʻyicha identifikatsiya qilish (ekspluatatsiya hujjatlarida koʻrsatilgan attraksionning turi, texnik tavsiflarini ushbu Texnik reglamentga 1 va 2-ilovalarda nazarda tutilgan maʼlumotlar bilan taqqoslash);

b) vizual usul (attraksionning tashqi koʻrinishini ekspluatatsiya hujjatlarida keltirilgan tavsif bilan taqqoslash);

v) instrumental usul (attraksionning oʻlchamlarini oʻlchash yoki uni sinovdan oʻtkazish natijasida olingan maʼlumotlarni ekspluatatsiya hujjatlarida koʻrsatilgan texnik tavsiflar bilan taqqoslash).

Agar ushbu bandning “a” va “b” kichik bandlarida koʻrsatilgan usullarni qoʻllash orqali attraksionlarni identifikatsiya qilish imkoni boʻlmasa, instrumental usuldan foydalaniladi.

3-bob. Attraksionlarni muomalaga chiqarish qoidalari

11. Attraksionlar ushbu Texnik reglament talablariga mos boʻlganda hamda muvofiqlikni baholash tartib-taomillaridan oʻtgan taqdirda, muomalaga chiqariladi.

12. Mazkur Texnik reglament talablariga mos boʻlgan attraksionlar muvofiqlik belgisi bilan tamgʻalanadi.

13. Muomalaga chiqarilayotgan attraksionlar belgilangan xizmat muddati (belgilangan resurs) davomida maqsadiga koʻra ishlatilishi sharti bilan xavfsizlik talablariga javob berishi kerak.

14. Mazkur Texnik reglament talablariga muvofiqligi tasdiqlanmagan attraksionlar muvofiqlik belgisi bilan tamgʻalanmaydi va ularni muomalaga chiqarishga yoʻl qoʻyilmaydi.

4-bob. Attraksionlarga qoʻyiladigan xavfsizlik talablari

1-§. Attraksionlarni loyihalashtirishda xavfsizlik talablari

15. Attraksionlarni loyihalashtirishda hayot siklining barcha bosqichlarida, shu jumladan, normal foydalanishda, favqulodda vaziyatlarda (nosozliklar va tashqi taʼsirlar natijasida), xodimlarning taxmin qilingan xatolari va yoʻl qoʻyilmaydigan foydalanishda yuzaga kelishi mumkin boʻlgan barcha xatarlar identifikatsiya qilinishi kerak.

16. Tashrif buyuruvchilar attraksionda harakatlantirilayotganda koʻtarish (tushirish) balandligi, tezlik, oʻrindiqning ogʻish yoki aylanish burchagiga qarab turli darajadagi biomexanik xavflar mavjud boʻlishi mumkin.

Shu munosabat bilan tashrif buyuruvchilarga nisbatan biomexanik xavflarning turlari va qiymatlarini hisobga olgan holda, ularni kamaytirish yoki istisno qilish boʻyicha choralar koʻrilishi kerak. Attraksionlarni loyihalashtirishda nosozliklardan kelib chiqadigan xatarlar va ularning ehtimoliy oqibatlarini tahlil qilish uchun tashrif buyuruvchilar biomexanik taʼsirga qay tarzda va qay darajada tez-tez duchor boʻlishlarini hisobga olinishi lozim.

17. Attraksionlarning ekstremalligi va undan foydalanishni har qanday cheklash haqidagi maʼlumotlar attraksionlardan foydalanish boʻyicha qoʻllanmada va tashrif buyuruvchilar uchun maʼlumotlarda keltirilishi kerak.

18. Attraksionlar, ularni ishlab chiqarish va ulardan foydalanishda ishlatiladigan xomashyo, materiallar va moddalar inson hayoti va (yoki) sogʻligʻiga, mol-mulkka va atrof-muhitga xavf solmasligi kerak.

Suyuqlik va gazlardan foydalanilganda, bu bilan bogʻliq boʻlgan xavflar istisno qilinishi kerak.

19. Attraksionni boshqarish tizimlari ulardan barcha ish rejimlarida va foydalanish shartlarida nazarda tutilgan har qanday tashqi taʼsirlarda foydalanish xavfsizligini taʼminlashi kerak.

20. Attraksionni boshqarish tizimlari mantiqiy xatolarga yoʻl qoʻyilganda va operator tomonidan boshqarish harakatlari notoʻgʻri bajarilganda, xavfli vaziyatlarning vujudga kelishini istisno qilishi kerak.

21. Attraksionni boshqarish tizimlari ogohlantirish signalizatsiyasi vositalari va xavfli vaziyatlar vujudga kelishiga olib keladigan attraksion ishlashidagi nosozliklar haqida ogohlantirish uchun boshqa vositalarni oʻz ichiga olishi kerak.

22. Attraksionning ishlashidagi nosozliklar haqida ogohlantirish vositalari operator tomonidan maʼlumotlarning xatosiz, ishonchli va tez qabul qilinishini taʼminlashi kerak.

23. Attraksionni ishga tushirish, shuningdek, toʻxtatilgandan keyin (toʻxtatish sababidan qatʼi nazar) qayta ishga tushirish faqat operator tomonidan amalga oshirilishi kerak.

Attraksion harakatlanishidan oldin, agar bu xavfsizlik nuqtai nazaridan kerak boʻlsa, operator tomonidan yoqiladigan ogohlantiruvchi ovozli signal bilan jihozlangan boʻlishi kerak.

24. Avariya holatida boshqaruv organi:

oson identifikatsiya qilinadigan va tushunarli boʻlishi kerak;

attraksionni tezda toʻxtatishi va bunda xavf tugʻdirmasligi kerak;

harakatga keltirilgandan keyin majburan boshlangʻich holatga qaytarilguncha, toʻxtashga mos boʻlgan holatda boʻlishi kerak;

attraksion boshlangʻich holatga qaytarilgandan soʻng attraksionning ishga tushib ketishiga olib kelmasligi kerak;

qizil rangli boʻlishi, shakli va oʻlchamlari bilan boshqa boshqaruv organlaridan farq qilishi kerak.

25. Tanlangan boshqaruv rejimi boshqa boshqaruv rejimlariga nisbatan ustunlikka ega boʻlishi kerak, avariya holatida toʻxtatish bundan mustasno.

26. Elektr taʼminotini toʻliq yoki qisman toʻxtatish va keyinchalik uni qayta tiklash, shuningdek, elektr taʼminotini boshqarish tizimining shikastlanishi xavfli vaziyatlarga olib kelmasligi kerak, shu jumladan:

elektr taʼminoti tiklanganda attraksionning oʻz-oʻzidan ishga tushishi;

toʻxtash uchun berilgan koʻrsatmaning bajarilmasligi;

himoya moslamalari samaradorligining pasayishi.

27. Attraksionlar, attraksion modullari va toʻsiqlarning ochiq qismlarida shikast yetkazishi mumkin boʻlgan oʻtkir qirralar va notekis yuzalar boʻlmasligi kerak.

28. Attraksionlarning harakatlanuvchi qismlari ular shikast yetkazishi mumkin boʻlgan zonalarga odamlar kirishining oldini oluvchi toʻsiqlar bilan jihozlangan boʻlishi kerak.

29. Attraksionning barcha toʻsiqlari shunday mahkamlangan boʻlishi kerakki, ular faqat asboblar yordamida ochiladigan boʻlishi shart. Toʻsiqlarning eshiklari qulflanuvchi moslama bilan jihozlanishi kerak.

30. Yuqori va past haroratdagi attraksion detallari va uning jihozlarini ushlash yoki ularga yaqinlashish natijasida yuzaga keladigan xavfni bartaraf etish choralari koʻrilishi kerak.

31. Attraksionlar yongʻin xavfsizligi talablariga muvofiq attraksion asbob-uskunalarining ishlashi natijasida yuzaga keladigan yongʻin yoki qizib ketish xavfi boʻlmaydigan tarzda loyihalashtirilishi kerak.

32. Attraksionlarda lazer asbob-uskunalari qoʻllanilganda, bu asbob-uskunalar tasodifiy nurlanishning oldi olinadigan hamda toʻgʻridan-toʻgʻri, aks etuvchi, tarqoq va ikkilamchi nurlanishdan himoya taʼminlanadigan tarzda loyihalashtirilishi va ishlab chiqarilishi kerak.

33. Attraksionlarni loyihalashtirishda ekspluatatsiya qiluvchi va tashrif buyuruvchilarni ionlamaydigan nurlanish, statik elektr, doimiy magnit maydonlari, sanoat chastotali elektromagnit maydonlari, radiochastota va optik diapazonlardagi elektromagnit nurlanishning salbiy taʼsiridan himoya qilish choralari koʻrilishi zarur.

34. Attraksionlarni loyihalashtirishda quyidagi choralarni qoʻllash orqali xavflar toʻliq bartaraf etilishi yoki kamaytirilishi kerak:

kompleks ilmiy-tadqiqot va tajriba-konstruktorlik ishlari amalga oshirilishini taʼminlash;

belgilangan tartibda verifikatsiya qilingan uslublar asosida zarur kompleks hisob-kitoblar va sinovlarni amalga oshirish;

attraksionlardan foydalanish parametrlari va shartlariga qarab, ularning ayrim turlarida qoʻllaniladigan materiallar va moddalarni aniqlash;

loyihachi (ishlab chiquvchi) tomonidan cheklangan holatlarning asoslangan mezonlarining belgilanishi;

loyihachi (ishlab chiquvchi) tomonidan xizmat muddatining, resurslarning, texnik xizmat koʻrsatish, taʼmirlash va utilizatsiya qilish muddatlarining belgilanishi;

yoʻl qoʻyilmaydigan foydalanishning oldini oluvchi talablarni belgilash;

tashrif buyuruvchilarga attraksionning ekstremalligi va biomexanik taʼsirlari toʻgʻrisida qulay va tushunarli maʼlumot berishning zarurligini hisobga olish;

odamlarning ayrim toifalari uchun attraksiondan foydalanishni cheklash;

tashrif buyuruvchilar va konstruksiyalarga boʻlgan meʼyoriy yuklamalarni va taʼsirlarni lozim darajada tanlash;

attraksionlarning tashrif buyuruvchilarni ushlab turuvchi moslamalarini lozim darajada loyihalashtirish;

konstruksiyalar va boshqaruv tizimlarini lozim darajada loyihalashtirish va ishlab chiqarish, shu jumladan, muhim parametrlar, muhim komponentlarni aniqlash va zaxiralash;

attraksionlarni avariya holatida toʻxtatish moslamalari (zarur boʻlganda) va evakuatsiya vositalari bilan taʼminlash;

attraksion uzellari va detallarini koʻzdan kechirish, taʼmirlash va texnik xizmat koʻrsatish uchun osonligini taʼminlash;

attraksionni boshqarish xavfsizligini taʼminlovchi operatorlar uchun tegishli ishlash sharoitlarini yaratish va operatorning ish joyidan yetarli darajada koʻrishni taʼminlash;

ekspluatatsiya qiluvchi uchun attraksionlarni notoʻgʻri montaj qilish (yigʻish, oʻrnatish), sozlash, ularga texnik xizmat koʻrsatish va ulardan foydalanishda yuzaga keladigan xavflarni bartaraf etish maqsadida ekspluatatsiya hujjatlarini ishlab chiqish va ulardan foydalanish;

tashrif buyuruvchilar va ekspluatantlarni ehtimoliy evakuatsiya qilish yoʻllari va usullarini tashkil qilish.

35. Attraksionlarni loyihalashtirishda quyidagilar zarur:

tashqi energiya manbai orqali ishga tushirish oqibatida zarar yetkazishi mumkin boʻlgan mexanizatsiyalashgan attraksionlar konstruksiyasining xususiyatlarini hisobga olish;

tezlashuv va inersiya kuchlari taʼsirini hisobga olgan holda, tashrif buyuruvchilarning mexanizatsiyalashgan ilgarilab va aylanma harakatlanuvchi attraksionlarda harakatlanish xususiyatini hisobga olish;

havo bilan toʻldirilgan attraksionlarning shamol taʼsirida agʻdarilishi, yomgʻir paytida elektr toki urishi, teshiklar, tirqishlar, yoriqlar va tunnellarga tushganda bolalarning jarohatlanishi xavfidan iborat boʻlgan yuzaga kelishi mumkin boʻlgan biomexanik xavflarni hisobga olish;

yoʻl qoʻyilmaydigan tezlanishning tashrif buyuruvchilarga taʼsirini istisno qilish;

tashrif buyuruvchilar harakatlanishi uchun yetarli oʻlchamdagi xavfsizlik konturlari, shuningdek, attraksionlarning ishonchli boshqaruv tizimi va tormoz tizimi yaratilishini taʼminlash;

attraksionlar komponentlarining mahkamlanishi va biriktirilishining ishonchliligini taʼminlash;

attraksionlar modullarining harakatlanishi va toʻsatdan tormozlanishi paytida xavf zonalarini hisobga olish. Bunday zonalarning oʻlchamlari jarohatlarning ogʻirligini hisobga olgan holda, tashrif buyuruvchilarning antropometrik maʼlumotlariga, mahkamlab qoʻyish tizimlariga va nisbiy harakatlanish tezligiga bogʻliqdir. Ushbu xavflarni kamaytirish uchun xavflarni tahlil qilish asosida tegishli zonalarning toʻsish zonalarini koʻpaytirish yoki toʻsiqlarni kerakli masofaga uzaytirish choralarini koʻrish zarur.

36. Attraksionlarni loyihalashtirishda nosozliklarning turlari, oqibatlari va muhimligini tahlil qilish va nosozliklar oqibatlariga qarab ularni quyidagicha tasniflash zarur:

tashrif buyuruvchilarning oʻlimiga yoki attraksion avariyasiga olib kelishi mumkin boʻlgan halokatli xavf;

tashrif buyuruvchilarga ogʻir jarohat yetkazishi yoki attraksionga katta zarar yetkazishi mumkin boʻlgan muhim xavf;

tashrif buyuruvchilarga yengil jarohat yetkazishi yoki mol-mulkka zarar yetkazishi mumkin boʻlgan kichik xavf;

tashrif buyuruvchilarga zarar yetkazish yoki mol-mulkka zarar yetkazish uchun jiddiy boʻlmagan xavf.

37. Xavfning konstruksiyaning oʻzaro bogʻliq qismlariga taʼsirini izchil tekshirish orqali xavflarni bartaraf etish yoki kamaytirish choralarini koʻrish zarur.

38. Attraksionlarni loyihalashtirishda tashrif buyuruvchi oʻrindigʻidan tortib attraksion asosigacha ketma-ketlikda quyidagi muhim komponentlarni tahlil qilish kerak:

mahkamlab qoʻyuvchi moslamalar, oʻrindiqlar, qulflash moslamalari, tirsak qoʻygichlar, suyanchiqlar, xavfsizlik kamarlari (taʼsir etuvchi tezlanish yoʻnalishlari va qiymatlarini hisobga olgan holda), shu jumladan, tashrif buyuruvchilarning tushib qolishi yoki jarohatlanishining oldini oluvchi foydalanish qoidalari ataylab buzilganda;

attraksionlar modullari (tashrif buyuruvchilarning vazni, barcha dinamik yuklamalar natijasida hosil boʻladigan kuchlarning taʼsirini hisobga olgan holda) va ularning harakatni yoʻnaltiruvchilarga va (yoki) boshqa attraksionlar modullariga ishonchli mahkamlanishi;

blokirovka qiluvchi, tormozlovchi va himoya moslamalari (ularga taʼsir qiluvchi barcha omillarni hisobga olgan holda);

yoʻnaltiruvchi moslamalar va ularni mustahkamlash;

attraksionning asosiy yuk koʻtaruvchi konstruksiyalari;

xavfsizlik konturiga tushishi mumkin boʻlgan qoʻzgʻaluvchi mexanik qismlar.

39. Attraksionlarni loyihalashtirishda muhim komponentlarni va cheklangan resursli komponentlarni aniqlash, ekspluatatsiya hujjatlariga ilova qilinadigan muhim komponentlar roʻyxatiga va cheklangan resursli komponentlar roʻyxatiga kiritish, shuningdek, ushbu roʻyxatlarni loyiha-konstruktorlik hujjatlari bilan birga ishlab chiqaruvchiga topshirish zarur.

40. Muhim komponentlar zaxiralangan boʻlishi, rezerv element yuklama xususiyati va shartlarini hisobga olgan holda, asosiy elementdan kam boʻlmagan ishonchlilikka ega boʻlishi kerak.

41. Almashtirish usuli bilan zaxiralash mumkin boʻlmasa, bu muhim komponentning (attraksion uzelining) barcha elementlarida hisob-kitob kuchlanishlarini yetarli darajada kamaytirish orqali taʼminlanadi. Bunda muhim komponentning putur yetkazmaydigan nazorat usuli va davriyligi koʻrsatiladi. Hisob-kitoblardagi ishonchlilik koeffitsiyentining eng yuqori qiymatlari foydalanish jarayonida toʻgʻridan-toʻgʻri nazorat qilib boʻlmaydigan elementlarda boʻlishi kerak.

42. Attraksionlarda elektr energiyasi ishlatilsa, ular elektr toki urishi xavfini istisno qilgan holda loyihalashtirilishi kerak.

43. Attraksionlarda noelektr energiyasi (gidravlik yoki pnevmatik) ishlatilsa, ular ushbu turdagi energiya bilan bogʻliq har qanday xavfni istisno qilgan holda loyihalashtirilishi kerak. Quvurlar nazarda tutilgan yuklamalarga bardosh berishi, ishonchli tarzda mustahkamlangan boʻlishi va tashqi mexanik taʼsirlardan himoyalangan boʻlishi zarur. Quvurlar buzilganda va toʻsatdan siljiganda, yuqori bosimli oqimlar buzilganda, xavfli oqibatlardan himoya qilish choralari koʻrilishi kerak.

44. Bolalar uchun moʻljallangan attraksionlar mazkur Texnik reglamentga 3-ilovada keltirilgan Bolalar uchun moʻljallangan attraksionlarga qoʻyiladigan xavfsizlik talablariga, mexanizatsiyalashmagan suv attraksionlari Texnik reglamentga 4-ilovada keltirilgan Mexanizatsiyalashmagan suv attraksionlariga qoʻyiladigan xavfsizlik talablariga muvofiq boʻlishi kerak.

45. Loyihachi (ishlab chiquvchi) attraksionning mazkur Texnik reglament talablariga muvofiqligini tasdiqlash uchun attraksion loyihasining xavfsizlik asosini ishlab chiqadi.

46. Attraksion loyihasining xavfsizligi asosining asl nusxasi loyihachida, koʻchirma nusxasi esa belgilangan xizmat muddati tugaguniga qadar sertifikatlashtirish organida saqlanadi. Belgilangan xizmat muddati uzaytirilganda yoki modifikatsiya qilingandan soʻng attraksion loyihasining xavfsizlik asosi aniqlashtiriladi.

47. Attraksion loyihasining xavfsizlik asosi quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

a) attraksion, uning konstruksiyasining asosiy qismlari va ishlash tamoyillari tavsifi, attraksionning asosiy texnik tavsiflari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, mexanik, pnevmatik, gidravlik, elektr va elektron asbob-uskunalar (shu jumladan boshqaruv tizimlari) va boshqa ishlatiladigan asbob-uskunalarning tavsiflari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, shuningdek attraksionning oʻziga xos xususiyatlari va uni montaj qilish (yigʻish, oʻrnatish) usullari, oʻlchamlari va ushbu oʻlchamlardan tashqariga chiquvchi harakatlanish, cheklovlar, konstruktiv xususiyatlar va ishlatilgan materiallar, harakatlanish tizimlari, uzatmalar tiplari, tezliklar, tezlanishlar, elektr asbob-uskunalari, ishlash sikli, boshqarish tartibi va alohida tashrif buyuruvchilar uchun cheklovlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

b) attraksionning yuzaga kelishi mumkin boʻlgan biomexanik xavflari tahlili, hayot siklining bosqichlarida xavfni kamaytirish uchun ularga nisbatan choralar koʻrilishi zarur boʻlgan muhim komponentlar va muhim parametrlar roʻyxati;

v) xavfsizlik talablarini taʼminlash uchun ahamiyatga ega boʻlgan moslamalarning oʻlchamlari koʻrsatilgan chizmalar. Chizmalarda ularni tekshirish va tasdiqlash uchun talab etiladigan koʻndalang kesimlarning barcha oʻlchamlari va qiymatlari, materiallarning, yigʻish birliklari va detallari, mahkamlash va biriktirish moslamalarining xususiyatlari, shuningdek, asosiy tezlik va tezlanishlarning qiymatlari koʻrsatiladi. Attraksionning chizmalar toʻplamiga quyidagilar kiritiladi:

umumiy oʻlchamlari, ichki oʻlchamlari (oʻrindiqlar, yon va orqa tirgaklar, qoʻllar va oyoqlar uchun boʻsh joylar), qoʻllar va oyoqlar uchun tirgaklarning, qulflash va saqlash moslamalarining, tutqichlarning mavjudligini koʻrsatgan holda, attraksionlar modullarining (talab etiladigan turlardagi va koʻndalang kesimlardagi) chizmalari;

koʻtarish va burish mexanizmlarining tayanchlari, uzatmalari va boshqaruv tizimlari, koʻtarish va burish amplitudalarini koʻrsatgan holda ularning chizmalari;

yuklamalarni koʻrsatgan holda, uzatmali gʻildiraklar va xavfsizlik moslamalarini, podshipniklarni, oʻqlarni, vallarni, ularning attraksionlar modullariga nisbatan ulanishi va siljish ehtimolini, boshqarish va nazorat qilish moslamalarini, qaytaruvchi moslamalarni, relslardan chiqib ketish va agʻdarilishning oldini oluvchi moslamalarni, bamperlarni, saqlovchi moslamalarni, uzatmalar va tormozlarni, poydevorga mahkamlagichlarni tasvirlagan holda yurish mexanizmlarining chizmalari;

elektr (elektron), pnevmatik va gidravlik asbob-uskunalar chizmalari;

g) oʻlchamlari, materiallari va muhim parametrlari, shuningdek, cheklangan holatlar tahlili natijalarini koʻrsatgan holda muhim komponentlarning chizmasi va hisob-kitoblari. Yuklamalar va taʼsirlar Texnik reglament talablariga muvofiq boʻlishi va xavfsizlikni taʼminlashi kerak. Payvandlangan birikmalar choklarining hisob-kitobi kesmalarning keskin oʻzgarish joylarida kuchlanish konsentratsiyasi koeffitsiyentlarini qoʻllagan holda ularning mustahkamligini taʼminlanish hisobga olinib amalga oshiriladi;

d) texnik nazoratni amalga oshirish uchun zarur boʻlgan asosiy harakat kuchlari, massalari, shamol tezligi, tayanch tagliklari, barcha kuchlanish uchastkalari haqidagi maʼlumotlarni koʻrsatgan holda, yuk koʻtaruvchi konstruksiyalarning mustahkamligi va ishonchliligi hisob-kitoblarining asosiy natijalari va xulosalari;

e) 400 nafar va undan ortiq tashrif buyuruvchilar uchun moʻljallangan yopiq binolar uchun hisob-kitoblarni tekshirgan holda, zaxira chiqish yoʻllari va ularning oʻlchamlari tasvirlangan rejalar, yongʻin sodir boʻlganda harakat qilish boʻyicha maxsus yoʻriqnomalar;

j) montaj qilingan attraksionni sinovdan oʻtkazish dasturi va uslubi;

z) favqulodda vaziyatlarda tashrif buyuruvchilarni attraksiondan evakuatsiya qilish boʻyicha yoʻriqnoma.

48. Attraksionlarni loyihalashtirishda quyidagilarni oʻz ichiga oluvchi ekspluatatsiya hujjatlari ishlab chiqiladi:

attraksion pasporti;

attraksiondan foydalanish boʻyicha qoʻllanma;

attraksionga texnik xizmat koʻrsatish va uni taʼmirlash boʻyicha qoʻllanma;

ehtiyot qismlar va ashyolar qaydnomasi;

attraksionni montaj qilish (yigʻish, oʻrnatish), ishga tushirish, rostlash va yurgizib koʻrish boʻyicha yoʻriqnoma;

attraksionni tashish va saqlash boʻyicha yoʻriqnoma;

attraksionni foydalanishdan chiqarish va utilizatsiya qilish boʻyicha yoʻriqnoma;

attraksiondan foydalanish va unga texnik xizmat koʻrsatish hisobini yuritish jurnallari.

49. Yuzaga kelishi mumkin boʻlgan biomexanik xavfning I, II va III darajalariga ega boʻlgan attraksionlarning muvofiqligini baholash va texnik holatini nazorat qilish boʻyicha tadbirlarni oʻtkazish uchun Texnik reglamentga 5-ilovada keltirilgan shakl boʻyicha attraksion pasporti rasmiylashtiriladi.

50. Foydalanish boʻyicha qoʻllanma quyidagilarni oʻz ichiga olishi kerak:

attraksion ishlashining tavsifi, shu jumladan, asosiy tizimlar, mexanizmlar, boshqaruv tizimlari va ularning ishlashining batafsil tavsifi;

bitta attraksion moduli va (yoki) umuman attraksiondagi tashrif buyuruvchilarning eng koʻp soni va vazni;

foydalanishga topshirish, foydalanishni toʻxtatib turish tartib-taomillariga, texnik sabablarga koʻra ishlamay turishi va qayta foydalanishga topshirish tartib-taomillariga qoʻyiladigan talablar;

tashrif buyuruvchilar bilan attraksiondan foydalanuvchi operatorlarning ishlash tartibi, shu jumladan, favqulodda vaziyatlarda harakat qilishga qoʻyiladigan talablar;

tashrif buyuruvchilar uchun attraksiondan foydalanish qoidalari, shuningdek, agar attraksionning biomexanik taʼsirlari nogironligi boʻlgan tashrif buyuruvchilar uchun ruxsat etilsa, ularga xizmat koʻrsatish qoidalari;

tashrif buyuruvchilar sogʻligʻining holati, yoshi, boʻyi va vazni boʻyicha attraksiondan foydalanishdagi cheklovlar haqida maʼlumotlar (zarur boʻlganda);

tashrif buyuruvchilar yuqori balandlikdan yoki yerga nisbatan sezilarli ogʻishishga ega boʻlgan oʻrindiqlardan avariya holatida evakuatsiya qilish usullari;

attraksiondan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydigan ob-havo sharoitlari tavsifi;

tashrif buyuruvchilarning attraksiondan xavfsiz foydalanish qoidalari, attraksionni tashrif buyuruvchilar bilan yuklash chizmalari (zarur boʻlganda);

muhim komponentlar va muhim parametrlarga nisbatan kundalik tekshirishlar tartibi.

51. Texnik xizmat koʻrsatish va taʼmirlash boʻyicha qoʻllanma quyidagilarni oʻz ichiga olishi kerak:

muhim komponentlar va parametrlar roʻyxati, cheklangan resursli qismlar roʻyxati va ularni almashtirish jadvali, yigʻish chizmalari, texnik xizmat koʻrsatish va taʼmirlash uchun zarur boʻlgan asosiy oʻlchamlarni aks ettiruvchi chizmalar, elektr, gidravlik va pnevmatik sxemalar;

attraksionning texnik holatini attraksionni ishlatish boshlanishidan oldin va tugagandan soʻng kunlik tekshirish tartib-taomilining tavsifi;

attraksionni yigʻish, qismlarga ajratish, rostlash va uning alohida uzellarini moylash tartibi, ularni amalga oshirish davriyligi va ishlatiladigan sarflash materiallari;

texnik xizmat koʻrsatish va taʼmirlash mazmunini va texnik talablarni batafsil bayon etgan holda ularning turlari roʻyxati;

elektr asbob-uskunalarga texnik xizmat koʻrsatish va ularni taʼmirlashga oid tavsiyalar;

ekspluatatsiya qiluvchi yoki uchinchi shaxs tomonidan loyihachining roziligisiz modifikatsiyalashni taqiqlash;

komponentlarni modifikatsiyalash tartibi va shartlari (faqat loyihachi bilan kelishilgan holda va (yoki) uning koʻrsatmasi boʻyicha).

52. Foydalanishdan chiqarish va utilizatsiya qilish boʻyicha yoʻriqnoma quyidagilarni oʻz ichiga olishi kerak:

attraksionni foydalanishdan chiqarish tartibi;

elektron komponentlar va xavfli moddalarni oʻz ichiga oluvchi alohida uzellarni utilizatsiya qilish xususiyatlarini hisobga olgan holda, alohida qismlarni xavfsiz utilizatsiya qilish tartibi.

53. Attraksionning ekspluatatsiya hujjatlari davlat tilida rasmiylashtiriladi.

2-§. Attraksionlarni ishlab chiqarishda xavfsizlik talablari

54. Attraksionlarni ishlab chiqarishda ularning loyiha-konstruktorlik hujjatlar talablariga muvofiqligi taʼminlanishi kerak.

55. Attraksionlarning komponentlari va detallarini ishlab chiqarish uchun faqat loyiha-konstruktorlik hujjatlarida nazarda tutilgan konstruksiya materiallari ishlatilishi kerak. Loyihachi bilan kelishmasdan konstruksiya materiallarini almashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

56. Muhim komponentlar uchun payvandlangan birikmalarga va tanlangan materiallarning payvandlanuvchanligiga alohida eʼtibor berilishi kerak.

57. Mahkamlash buyumlari loyihachi tomonidan belgilangan ishonchlilik talablariga muvofiq boʻlishi kerak.

58. Attraksionning xavfsizligi bogʻliq boʻlgan materiallar, detallar, moslamalar va uzellar texnik talablarga, hisob-kitob tavsiflariga va Texnik reglamentning xavfsizlik talablariga javob berishi kerak.

59. Muhim komponentlar ishlab chiqaruvchi yoki pudratchining tamgʻasiga ega boʻlishi kerak. Ushbu tamgʻa komponentlarni keyinchalik identifikatsiya qilish imkoniyatini taʼminlash uchun aniq va tushunarli boʻlishi, koʻrish uchun oson boʻlgan joyga joylashtirilishi zarur.

60. Muhim komponentlar uchun yetkazib beriladigan barcha materiallar va butlovchi qismlar zarur hujjatlarni rasmiylashtirgan holda kirish nazoratidan (verifikatsiyadan) oʻtishi kerak.

61. Ishlab chiqarish jarayonida ham ishlab chiqaruvchi, ham uning yetkazib beruvchilari tomonidan ishlab chiqarilgan materiallar (shu jumladan, sarflash materiallari) va komponentlar (elementlar) nazorat qilinishi kerak.

62. Agar loyiha-konstruktorlik hujjatlarida muhim komponentlar uchun ularni ishlab chiqarish jarayonida sinovdan oʻtkazish zarurligi koʻrsatilgan boʻlsa, ishlab chiqaruvchi sinovlar oʻtkazilishini taʼminlashi shart.

63. Loyiha-konstruktorlik hujjatlarini tekshirish paytida yoki texnik talablarda ushbu detallar yoki uzellar xavfsizlikni taʼminlash uchun muhim ekanligi va ularni sinovdan oʻtkazish zarurligi belgilangan taqdirda, ishlab chiqaruvchi ushbu sinovlarning oʻtkazilishini taʼminlashi shart.

64. Putur yetkazmaydigan nazorat attraksionni loyihalashtirishda shakllantirilgan va ishlab chiqaruvchiga loyiha-konstruktorlik hujjatlari bilan birga topshirilgan muhim komponentlar roʻyxatida nazarda tutilgan muhim komponentlar va elementlar birikmalariga nisbatan qoʻllanilishi kerak.

65. Ishlab chiqaruvchi har bir material va har bir komponent uchun asosiy xavfsizlik tavsiflari va sifat koʻrsatkichlarining loyiha-konstruktorlik hujjatlarida koʻrsatilgan talablarga muvofiqligini taʼminlashi va ishlab chiqarishning tegishli tartib-taomillarini nazarda tutishi kerak.

66. Attraksion konstruksiyasida ishlatiladigan zanjirlar, poʻlat arqonlar, toʻqimachilik arqonlari va kamarlar quyidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oluvchi guvohnomaga ega boʻlishi kerak:

ishlab chiqaruvchining nomi va joylashgan joyi;

zanjir, poʻlat arqon, toʻqimachilik arqoni yoki lentaning nominal oʻlchami, tuzilishi va materiali haqidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oluvchi markasi;

qoʻllanilgan sinovdan oʻtkazish usuli;

eng kam uzilish (yoki buzilish) kuchi.

Guvohnoma shakli Oʻzbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi tomonidan tasdiqlanadi

67. Zanjir, arqon yoki kamarning yigʻish birligi hisoblanmaydigan har bir qismi tamgʻalangan boʻlishi kerak, agar buning iloji boʻlmasa, ishlab chiqaruvchi nomi va uning joylashgan joyi koʻrsatilgan taxtacha yoki yechilmaydigan halqaga ega boʻlishi kerak.

68. Ishlab chiqaruvchi attraksionning loyihachi tomonidan belgilangan barcha metall qismlarini zanglashdan, yogʻoch qismlarini chirishdan, shisha plastik va polimer materiallardan boʻlgan qismlarini eskirishdan himoya qilish usulini taʼminlashi kerak. Foydalanishda bunday qismlarni tekshirish davriyligi ekspluatatsiya hujjatlarida koʻrsatilishi kerak. Konstruksiyaviy poʻlatdan yasalgan ichi boʻsh seksiyalarni ishlatishda ichki zanglashning oldini olish zarurligini hisobga olish kerak.

69. Attraksionlar metall konstruksiyalarining muhim komponentlari, shu jumladan, oʻzgaruvchan yuklamalarni oʻzga oluvchi komponentlarining payvandlangan birikmalari ularning xavfsizligini taʼminlashi kerak.

70. Har bir attraksionda ishlab chiqaruvchining quyidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oluvchi axborot taxtachasi oʻrnatilishi kerak. Axborot taxtachasidagi maʼlumotlar attraksionning butun xizmat muddati davomida aniq va yaxshi ajratiladigan tasvirni taʼminlovchi har qanday usulda tushirilishi mumkin. Maʼlumotlar davlat tilida yoziladi:

a) ishlab chiqaruvchi va (yoki) sotuvchining (yetkazib beruvchining) nomi va manzili;

b) attraksion nomi va (yoki) belgilari (rusumi turi (raqami));

v) mahsulotning zavod raqami;

g) ishlab chiqarilgan oy va yil.

3-§. Attraksionlarni xavfsiz montaj qilish (yigʻish, oʻrnatish) va sozlashni taʼminlash

71. Attraksionni montaj qilish (yigʻish, oʻrnatish), uning konstruksiyalarini almashtirish bilan bogʻliq montaj va taʼmirlash ishlari faqat attraksionning ekspluatatsiya va taʼmirlash hujjatlari asosida ruxsatnomaga ega ixtisoslashtirilgan montaj tashkiloti tomonidan bajarilishi kerak.

72. Attraksionning poydevori loyiha-konstruktorlik hujjatlariga binoan montaj qilish ishlariga ruxsatnomasi boʻlgan tashkilot tomonidan tayyorlanishi kerak.

73. Attraksionni montaj qilishda (qismlarga ajratishda) va u ishga tushirilgunga qadar unga shaxslarning ruxsatsiz kirishiga yoʻl quyilmasligi kerak. Attraksion egasi yoki u vakolat bergan shaxs shaxslarning ish joyiga ruxsatsiz kirishiga yoʻl qoʻymaslik choralarini koʻrishi, shu jumladan, toʻsiqlar yoki ogohlantirish belgilarini oʻrnatishi kerak.

74. Attraksionni foydalanishga topshirishdan oldin uni montaj qilishda (yigʻishda, oʻrnatishda) xavfsizlikni taʼminlash uchun quyidagi talablar bajarilishi kerak:

a) attraksionni montaj qilish (yigʻish, oʻrnatish), ishga tushirish, rostlash va yurgizib koʻrish boʻyicha yoʻriqnomaga yoki montaj qilish (yigʻish, oʻrnatish), sozlash va rostlash boʻyicha koʻrsatmalarni oʻz ichiga oluvchi boshqa ekspluatatsiya hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi;

b) quyidagilarga ishonch hosil qilish kerak:

yer attraksiondan tushadigan yukka xavfsiz tarzda bardosh bera olishi;

attraksionni montaj qilish (yigʻish, oʻrnatish) boʻyicha yoʻriqnomaga muvofiq attraksionni xavfsiz montaj qilish (yigʻish, oʻrnatish) va foydalanish uchun maydon yetarlicha yassi, tekis va mustahkam boʻlishi.

Attraksion montaj qilingandan (yigʻilgandan, oʻrnatilgandan) soʻng yerni, ayniqsa, noqulay ob-havo sharoitida yuk koʻtarish qobiliyatining yomonlashmaganligiga ishonch hosil qilish uchun muntazam ravishda tekshirish zarur. Attraksion ostidagi maydon yer osti suvlarining taʼsir qilish xavfi boʻlgan taqdirda, drenaj bilan jihozlangan boʻlishi kerak;

v) ekspluatatsiya qiluvchi attraksionni montaj qilish (yigʻish, oʻrnatish) yoki undan foydalanishda xavf tugʻdirishi mumkin boʻlgan yer osti kommunikatsiyalari yoki havo liniyalarining joylashishini, zarur boʻlganda tegishli organning tavsiyasini hisobga olgan holda aniqlashi kerak. Agar kommunikatsiyalar xodimlar yoki tashrif buyuruvchilar uchun xavf manbai boʻlishi mumkin boʻlsa, mos ravishda yoki lozim darajada oʻrnatilgan toʻsiqlardan foydalangan holda yoki boshqa yoʻl bilan bunday xavfning oldini olish uchun barcha oqilona va mumkin boʻlgan choralar koʻrilishi kerak.

Yerga ustunlar, qoziqlar oʻrnatishda yoki xandaqlar, poydevor uchun chuqurlarni qazish boʻyicha ishlar amalga oshirilganda, yer osti kommunikatsiyalarining shikastlanmasligini taʼminlash zarur. Bunday ishlarni boshlashdan oldin, agar yer osti kommunikatsiyalarining yoʻqligi oldindan aniqlanmagan boʻlsa, kommunikatsiyalarni aniqlash usullarini qoʻllash zarur;

g) attraksionlarni oʻrnatishda ekspluatatsiya qiluvchi quyidagi tamoyillarga asoslanishi kerak:

shamol taʼsirida attraksionning xavfli ravishda yerdan koʻtarilish ehtimolini hisobga olish kerak;

attraksionlar shunday joylashtirilishi kerakki, tashrif buyuruvchilar har bir attraksionga belgilangan joylarda xavfsiz kirishlari va undan xavfsiz chiqishlari mumkin boʻlsin, favqulodda vaziyatlarda xavfli tiqilinch holatlarini keltirib chiqaradigan tor oʻtish joylari boʻlmasligi;

avariya xizmatlarining transport vositalari va statsionar yongʻinni oʻchirish gidrantlariga (shu jumladan, tashrif buyuruvchilarni evakuatsiya qilish paytida) kirishni taʼminlash uchun kirish yoʻllarida attraksionlar va attraksionlarning yordamchi moslamalari orasida hamda ularning ustki tomonida yetarli masofa boʻlishi kerak;

yongʻin paytida olovning tarqalish xavfini kamaytirish uchun qoʻshni attraksionlar, inshootlar yoki boshqa band qilingan zonalar oʻrtasidagi oraliq masofa yongʻin xavfsizligi qoidalarida belgilangan tartibda boʻlishi kerak;

agar attraksionlar kesishgan yoki bir-biridan oʻtadigan boʻlsa, har bir attraksion uchun kamida xavfsizlik konturlari qoʻllanilishi kerak. Ekspluatatsiya qiluvchi ham tashrif buyuruvchilar, ham boshqa tashrif buyuruvchilar uchun xavfsizlik konturlariga rioya qilinishini taʼminlashi kerak;

jeton bilan ishlaydigan bolalar uchun moʻljallangan attraksionlar orasidagi masofa xavfsizlik konturlariga rioya qilingan taqdirda oʻzgarishi mumkin;

d) agar attraksion poydevorga montaj qilinsa (yigʻilsa, oʻrnatilsa), unda attraksionni montaj qilishdan (yigʻishdan, oʻrnatishdan) oldin poydevorning xavfsizligi tasdiqlanishi kerak. Poydevorlar qurilish sohasidagi qonunchilik hujjatlari talablariga muvofiq boʻlishi kerak;

e) attraksionlarni poydevorsiz oʻrnatishda dinamik yuklarni hisobga olish zarur, ular attraksion ishlaganda attraksionning siljishiga yoki agʻdarilishiga olib kelmasligi kerak;

j) attraksionni montaj qilish (yigʻish, oʻrnatish) boʻyicha ishlar tugallangandan soʻng ishlab chiqaruvchining tavsiyalariga muvofiq uni sozlash va rostlash ishlari amalga oshirilishi kerak.

75. Attraksionni mazkur Texnik reglamentga muvofiq koʻrikdan oʻtkazish va tekshirish vaqtida aniqlangan nomuvofiqliklar bartaraf etilgandan soʻng, agar ekspluatatsiya hujjatlarida boshqacha tartib belgilanmagan boʻlsa, attraksion kamida 15 ta ishchi sikl uchun yuklanmasdan sinovdan oʻtkaziladi.

76. Sinash uchun ishga tushirish paytida quyidagilar tekshiriladi:

attraksion harakatlanish trayektoriyasining barcha nuqtalarida boshqa qismlarga nisbatan xavfsizlik konturining oʻlchamlariga rioya qilinishi;

dasturlanadigan, avariya holatidagi va blokirovka qiluvchi boshqaruv tizimlarining toʻgʻri ishlashi;

xavfsiz ishlashga taʼsir qiluvchi alohida qismlarning belgilangan tezlik chegaralari, tezlanishlari va massasiga rioya qilinishi;

gidravlik yoki pnevmatik tizimlarda ishlaydigan ishchi bosim koʻrsatkichlari;

tugallovchi oʻchirgichlarning sozlanganligi, attraksionning qiyalik burchaklarini nazorat qilish vositalari, ortiqcha yukdan himoya qiluvchi moslamalar (masalan, bosim tushirish klapanlari) va boshqalar;

himoya va xavfsizlik vositalari;

tormoz paytida tashrif buyuruvchilar uchun ruxsat etilgan tezlashuv qiymatlari va tormozlarning ish qobiliyati;

yerdan koʻtarilish yoki agʻdarilishga qarshi barqarorligi.

77. Boshqaruv tizimlari, favqulodda toʻxtatish qurilmalari, qulflash vositalari hamda boshqa himoya va favqulodda asbob-uskunalar toʻgʻri ishlashiga ishonch hosil qilish uchun favqulodda vaziyatlar simulyatsiya qilinadi (agar bu ekspluatatsiya hujjatlarida nazarda tutilgan boʻlsa).

78. Attraksion oʻrnatilgandan soʻng, shu jumladan, attraksionni rekonstruksiya qilish va sozlash ishlari amalga oshirilgandan keyin ularni amalga oshirgan tashkilot attraksion egasi bilan birgalikda mazkur Texnik reglamentga 6-ilovaga muvofiq attraksionning texnik tayyorligi dalolatnomasini tuzadi. Bu bajarilgan ishlar ishlab chiqaruvchining ekspluatatsiya hujjatlarida bayon etilgan talablarga, shuningdek, texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar talablariga muvofiq oʻtkazilganligini tasdiqlaydi.

79. Attraksionlar mazkur Texnik reglamentda belgilangan tartibda foydalanishga topshiriladi.

4-§. Attraksionlardan foydalanishda xavfsizlik talablari

80. Attraksionlardan foydalanishda quyidagilar talab etiladi:

ekspluatatsiya hujjatlari talablarini bajarish, tegishli jurnallarni yuritish;

attraksionga kirish joyi oldida tashrif buyuruvchilar uchun attraksiondan foydalanish qoidalarini, shuningdek, agar attraksionning biomexanik taʼsirlari nogironligi boʻlgan tashrif buyuruvchilar uchun ruxsat etilsa, ularga xizmat koʻrsatish qoidalarini joylashtirish;

attraksionga kirish joyi oldida sogʻligʻi, yoshi, boʻyi va vazni boʻyicha attraksiondan foydalanishga oid cheklovlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni joylashtirish (agar bu ekspluatatsiya hujjatlarda nazarda tutilgan boʻlsa);

tashrif buyuruvchilarning boʻyi va vaznini oʻlchash uchun vositalarga ega boʻlish (agar bu ekspluatatsiya hujjatlarida nazarda tutilgan boʻlsa);

har bir foydalanilayotgan attraksionga kirish joyi oldida soʻnggi yillik tekshiruv oʻtkazilgan sana va keyingi yillik tekshiruvni oʻtkazish sanasi toʻgʻrisidagi, shu jumladan, QR-kodli (matrik shtrixli kod) maʼlumotlarni oʻz ichiga oluvchi axborot taxtachasini joylashtirish. Taxtacha oʻqiladigan, ob-havo taʼsiridan va ataylab shikast yetkazishdan himoyalangan boʻlishi kerak;

attraksion pulti yonida attraksionning asosiy texnik tavsiflari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oluvchi taxtachani joylashtirish;

tibbiyot qutichalariga ega boʻlish;

tashrif buyuruvchilarni katta balandlikdan yoki yerga nisbatan sezilarli ogʻishishga ega boʻlgan oʻrindiqlardan evakuatsiya qilish boʻyicha zarur evakuatsiya belgilari, rejasi va choralarini joylashtirish;

tashrif buyuruvchilarni attraksion modullaridan evakuatsiya qilish vositalariga ega boʻlish (agar bu ekspluatatsiya hujjatlarida nazarda tutilgan boʻlsa);

xizmat koʻrsatuvchi xodimlarning ish joyida attraksionga xizmat koʻrsatish boʻyicha asosiy qoidalarni joylashtirish;

attraksionni tashrif buyuruvchilar bilan yuklash sxemalarini joylashtirish (agar bu ekspluatatsiya hujjatlarida nazarda tutilgan boʻlsa);

xizmat koʻrsatuvchi xodimlarning ish joyida muhim komponentlar va muhim parametrlarga nisbatan kunlik tekshirishlar tartibi boʻyicha xodimlarga qoʻyiladigan talablar bayon etilgan taxtachani joylashtirish;

attraksiondan foydalanishga kunlik ruxsat berish toʻgʻrisidagi yozuvlarni jurnalga kiritgan holda kunlik tekshirishlarni amalga oshirish;

attraksionning ishlash vaqtida va undan tashqari vaqtda tashrif buyuruvchilarning xavfli zonalarga (attraksionlar modullari, mexanizmlarning harakatlanish zonalari, elektr uskunalari uchun shkaflar, xizmat koʻrsatuvchi xodimlar uchun maydonchalar va narvonlar) erkin kirishini taqiqlash;

attraksiondan yoʻl qoʻyilmaydigan foydalanishni man etish;

xodimlar uchun xavfsiz ish joylarini tashkil etish;

attraksionlar maydonlarida shamol kuchi va atrof-muhit havosining haroratini oʻlchash uchun asboblarni oʻrnatish (agar bu ekspluatatsiya hujjatlarida nazarda tutilgan boʻlsa);

har bir attraksionni yongʻinni oʻchirishning birlamchi vositalari bilan taʼminlash;

attraksiondan foydalanish va unga xizmat koʻrsatish jarayonini uzluksiz kuzatib borish imkonini beruvchi video kuzatuv moslamalari bilan jihozlash.

81. Ekspluatatsiya qiluvchi attraksionlarni kunlik va yillik tekshirishlarni, shuningdek, ekspluatatsiya hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa turdagi tekshirishlarni amalga oshiradi.

82. Foydalanish uzoq vaqt (12 oydan ortiq) toʻxtatib turilib texnik sabablarga koʻra ishlamay turgandan keyin foydalaniladigan attraksionlar qisman yoki toʻliq qismlarga ajratilgan taqdirda ekspluatatsiya qiluvchi attraksionni toʻliq tekshiradi.

83. Attraksionlarga texnik xizmat koʻrsatish va ularni taʼmirlash ekspluatatsiya hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.

84. Agar attraksionning asosiy koʻtarib turuvchi konstruksiyasi va almashtirib boʻlmaydigan qismlarining belgilangan xizmat muddati tugagan boʻlsa, ekspluatatsiya qiluvchi attraksiondan foydalanishni toʻxtatishi kerak.

85. Attraksionning belgilangan xizmat muddati tugagach, qoldiq resursni baholashni oʻtkazmasdan undan maqsadli foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.

86. Belgilangan xizmat muddatini oʻtab boʻlgan attraksionning qoldiq resursi akkreditatsiya qilingan tashkilot tomonidan koʻrikdan oʻtkazish shaklida baholanadi.

87. Attraksionni koʻrikdan oʻtkazishda quyidagilar amalga oshiriladi:

nuqsonlarni, nosozliklarni, eskirish va zanglash darajasini aniqlagan holda attraksion asbob-uskunasining holatini aniqlash;

metall konstruksiyalar, attraksionlar modullari, mahkamlab qoʻyuvchi moslamalar holatini, tashrif buyuruvchilarning oʻrindiqlari, shassilar, tormoz moslamalari, boshqaruv tizimlarini mahkamlashning ishonchliligini nazorat qilish;

elektr zanjirlari va elektr uskunalarining izolyatsiyasini sinovdan oʻtkazish, attraksion asbob-uskunasining yerga ulanishini vizual va oʻlchash nazorati.

88. Koʻrikdan oʻtkazish toʻgʻrisidagi maʼlumotlar attraksion pasportida qayd etiladi.

89. Koʻrikdan oʻtkazish natijalari asosida attraksiondan foydalanishni uzaytirish shartlari va uning ehtimoliy muddatini oʻz ichiga oluvchi xulosa rasmiylashtiriladi.

90. Qoldiq resursni baholash texnik holatni baholash doirasida amalga oshirilishi mumkin (agar bu qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan boʻlsa).

91. Loyihachining dastlabki roziligisiz attraksionni modifikatsiyalashga yoʻl qoʻyilmaydi.

92. Attraksionlarni tashish va saqlash ekspluatatsiya hujjatlarida nazarda tutilgan xavfsizlik talablarini hisobga olgan holda amalga oshirilishi kerak.

93. Ekspluatatsiya hujjatlarida attraksionlarni xavfsiz tarzda utilizatsiya qilish boʻyicha tavsiyalar belgilangan boʻlishi kerak.

94. Attraksionlarning mazkur Texnik reglamentga muvofiqligi uning talablarini bajarish orqali taʼminlanadi.

95. Attraksionlarning namunalarini tanlash, sinov va oʻlchashlarini oʻtkazishda qoida hamda uslublarini oʻz ichiga olgan Oʻzbekiston Respublikasining milliy standarti yoki xalqaro standartlar roʻyxatiga kiritilgan standartlar, ular boʻlmagan holda mintaqaviy yoki xorijiy mamlakatlarning standarti qoʻllaniladi.

5-bob. Attraksionning muvofiqligini baholash

1-§. Muvofiqlikni baholash tartib-taomillari

96. Attraksionlarning mazkur Texnik reglament talablariga muvofiqligi muvofiqlikni tasdiqlash shaklida baholanadi.

97. Attraksionlarning muvofiqligi majburiy sertifikatlashtirish yoki muvofiqlikni deklaratsiyalash shaklida tasdiqlanadi.

98. Attraksionlarning muvofiqligi quyidagicha tasdiqlanadi:

sertifikatlashtirish organi tomonidan yuzaga kelishi mumkin boʻlgan biomexanik xavfning I darajasiga ega boʻlgan attraksionlarga nisbatan majburiy sertifikatlashtirish shaklida;

oʻzining dalillari hamda sertifikatlashtirish organi, akkreditatsiya qilingan sinov laboratoriyasi (markazi) ishtirokida olingan dalillar asosida yuzaga kelishi mumkin boʻlgan biomexanik xavfning II, III darajalariga ega boʻlgan attraksionlarga nisbatan muvofiqlikni deklaratsiyalash shaklida.

99. Muvofiqlik toʻgʻrisidagi deklaratsiya yoki muvofiqlik sertifikati toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, shu jumladan, ularning amal qilish muddati attraksion pasportida koʻrsatiladi.

100. Attraksionning muvofiqligini tasdiqlash uchun ariza beruvchi ushbu Texnik reglamentning xavfsizlik talablariga muvofiqligini tasdiqlovchi hujjatlar toʻplamini shakllantiradi va u quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

xavfsizlikni asoslash;

ekspluatatsiya hujjatlari;

shartnoma (yetkazib berish shartnomasi) va tovarning yuk kuzatuv hujjatlari (mahsulot toʻpi, bitta mahsulot uchun);

ishlab chiqaruvchida joriy qilingan menejment tizimi sertifikati (agar mavjud boʻlsa);

ishlab chiqaruvchi, sotuvchi va (yoki) sinov laboratoriyalari (markazlari) tomonidan oʻtkazilgan attraksionni sinovdan oʻtkazish bayonnomalari;

materiallar va tarkibiy qismlarning muvofiqligini tasdiqlash toʻgʻrisidagi hujjatlar (muvofiqlik sertifikati yoki muvofiqlik toʻgʻrisidagi deklaratsiya) yoki ularni sinovdan oʻtkazish bayonnomalari (agar mavjud boʻlsa);

xorijiy sertifikatlashtirish organlaridan olingan attraksionning muvofiqligini tasdiqlash toʻgʻrisidagi hujjatlar (agar mavjud boʻlsa);

mazkur Texnik reglamentning 95-bandida nazarda tutilgan standartlar roʻyxati (ishlab chiqaruvchi tomonidan qoʻllanilganda);

Attraksionning mazkur Texnik reglament xavfsizlik talablariga muvofiqligini tasdiqlovchi boshqa hujjatlar (agar mavjud boʻlsa).

101. Attraksionlarni sertifikatlashtirishda quyidagilar amalga oshiriladi:

a) sertifikatlashtirish organi va ariza beruvchi oʻrtasida shartnoma tuziladi;

b) attraksion yagona nusxada 4S-sxema boʻyicha majburiy ravishda sertifikatlashtiriladi. Bunda ariza beruvchi attraksionlar ishlab chiqaruvchisi yoki sotuvchisi hisoblanadi;

v) ariza beruvchi quyidagi maʼlumotlarni koʻrsatgan holda sertifikatlashtirish uchun onlayn ariza yuboradi:

yuridik shaxs uchun — ishlab chiqaruvchi va uning filiallari toʻliq nomi, uning joylashgan joyi (yuridik shaxsning manzili) va ishlab chiqarish joyi manzili (agar manzillari turlicha boʻlsa), yakka tartibdagi tadbirkor uchun — familiyasi, ismi va otasining ismi, yashash va ishlab chiqarish joyi manzili (agar manzillari turlicha boʻlsa);

yuridik shaxs yoki sertifikatlashtirish organiga ariza bilan murojaat qilishga vakolatli (vakolat beruvchi hujjatning nomi va tafsilotlari koʻrsatilgan holda) tashkilot rahbarining lavozimi, familiyasi, ismi va otasining ismi (mavjud boʻlsa);

yuridik shaxs uchun arizachi beruvchining toʻliq nomi, uning joylashgan joyi (yuridik shaxsning manzili) va faoliyat joyi (joylari) (manzillari turlicha boʻlsa), yakka tartibdagi tadbirkor uchun — familiyasi, ismi va otasining ismi, yashash joyi va faoliyat joylari (manzillar turlicha boʻlsa) hamda arizachi beruvchining STIRi, bank rekvizitlari, telefon raqami va elektron pochta manzili;

attraksionni identifikatsiya qilishni taʼminlovchi maʼlumotlar;

ariza beruvchi tomonidan tanlangan sertifikatlashtirish sxemasi;

ushbu Texnik reglamentning nomi va belgilanishi;

agar ishlab chiqaruvchi oʻz nomidan ishlab chiqarish uchun buyurtmani boshqa yuridik shaxslarning, shuningdek yakka tartibdagi tadbirkorlarning ishlab chiqarish maydonlariga joylashtiradigan boʻlsa, buyurtma ijrochisining toʻliq nomi, joylashgan joyi (yuridik shaxsning manzili) va ishlab chiqarish joyi manzili (manzillari);

yagona ekanligini belgilovchi maʼlumotlar (sertifikatlashtirish sxemasida koʻzda tutilganda).

Arizaga mazkur Texnik reglament talablariga muvofiqlikni tasdiqlovchi quyidagi hujjatlar ilova qilinadi:

attraksionning texnik (loyihaviy va/yoki konstruktorlik va/yoki texnologik va/yoki foydalanish) hujjatlari nusxalari;

standartlar roʻyxati (ularning belgilanishi va nomlari, agar texnik reglament talablariga rioya qilinishi xalqaro va mintaqaviy (davlatlararo) standartlar roʻyxatiga kiritilgan standartlarning toʻliq qoʻllanilishi bilan emas, balki ularning alohida boʻlimlari (boblari, bandlari)ni qoʻllash orqali taʼminlanadigan boʻlsa, ushbu standartlarning alohida boʻlimlari (boblari, bandlari). Ular (Oʻzbekiston Respublikasining milliy standartlari va xalqaro standartlar) mavjud boʻlmagan taqdirda, davlatlararo standartlar, ularni ixtiyoriy ravishda qoʻllash (ular ariza beruvchi tomonidan qoʻllanilsa) natijasida texnik reglamentlar talablariga muvofiqligi taʼminlanadi;

agar texnik reglament talablariga rioya qilinishini taʼminlaydigan, ixtiyoriy ravishda qoʻllaniladigan standartlar qoʻllanilmagan yoki mavjud boʻlmasa, texnik reglamentlar talablariga muvofiqlikni tasdiqlovchi qabul qilingan texnik yechimlar va xavfni baholash natijalari tavsifi (zarur boʻlganda);

attraksionni tamgʻalash (markirovkalash) namunasi (mahsulot toʻgʻrisida axborot), (davlat tilida yorliqlanishi shart boʻlgan mahsulot toʻgʻrisida axborot lotin yozuviga asoslangan oʻzbek alifbosida koʻrsatiladi) (notijorat maqsadlar uchun moʻljallangan mahsulotlar bundan mustasno);

attraksionni ishlab chiqarishga asos boʻluvchi hujjatlar nusxasi (Oʻzbekiston Respublikasining milliy standarti, xalqaro standart, davlatlararo standart yoki boshqa hujjat);

attraksionning murakkab tarkibiy qismlari, materiallari, butlovchi buyumlari yoki tarkibiy qismlarining muvofiqlik sertifikatlari nusxalari (mavjud boʻlsa);

respublika hududiga yetkazib berilgan attraksionning texnik reglament talablariga muvofiqligi taʼminlanishi va bunday mahsulotlarning belgilangan talablarga mos kelmasligi uchun javobgarlik koʻzda tutilgan (ishlab chiqaruvchi vakolat bergan shaxs uchun) ishlab chiqaruvchi (shu jumladan, xorijiy ishlab chiqaruvchi) bilan shartnoma nusxasi;

intellektual mulk obyekti roʻyxatdan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi muhofaza hujjati (guvohnoma yoki patent) yoki intellektual mulk obyektidan foydalanish toʻgʻrisida litsenziya shartnomasi nusxasi (mavjud boʻlsa);

attraksion texnik reglament talablariga muvofiqligiga isbot sifatida ariza beruvchi tomonidan taqdim etilgan boshqa hujjatlar (mavjud boʻlsa);

ariza beruvchi nomidan sertifikatlashtirish ishlarida ishtirok etuvchi rasmiy vakil boʻlgan taqdirda, ishonchnoma;

chetdan keltirilayotgan attraksion toʻpi (partiya) yoki yagona (bitta) mahsulot turi uchun uning hajmini belgilovchi shartnoma (yetkazib berish shartnomasi) va yukka ilova qilinadigan hujjatlar nusxasi;

attraksionda oʻtkazilgan tadqiqot haqida maʼlumot (sertifikatlashtirish sxemasida koʻzda tutilganda);

ishlab chiqaruvchi yoki sinov laboratoriyasi (markazi) tomonidan oʻtkazilgan sinov va oʻlchashlar bayonnomalari (sertifikatlashtirish sxemasida koʻzda tutilganda).

Arizaga ilova qilingan va chet tilida yozilgan hujjatlar Oʻzbekiston Respublikasining davlat tilidagi tarjimasi bilan taqdim etilishi shart.

Arizaga ilova qilinadigan hujjatlarning ishonchliligiga ariza beruvchi javobgar hisoblanadi.

102. Attraksionlarni sertifikatlashtirishda ariza beruvchi sinovdan oʻtkazish uchun montaj qilingan bir martalik ishlab chiqariladigan attraksionni hamda mazkur Texnik reglamentning 101-bandi “a” va “v” kichik bandlarida koʻrsatilgan hujjatlarni taqdim etadi.

103. Sertifikatlashtirish organi attraksionlarni sertifikatlashtirishda:

a) ariza beruvchi tomonidan taqdim etilgan ariza va unga ilova qilingan hujjatlarni koʻrib chiqib, sertifikatlashtirish shartlarini (shu jumladan, sinash dasturini) koʻrsatgan holda qaror qabul qiladi;

b) attraksionni identifikatsiya qiladi va sinash uchun namunalar oladi;

v) sinov laboratoriyasida (markazida) mahsulot namunalarini sinashni taʼminlaydi;

g) attraksionlarning muvofiqligini baholash natijalari ijobiy boʻlganda, muvofiqlik sertifikatini rasmiylashtiradi va davlat reyestrida roʻyxatdan oʻtkazadi.

104. Attraksion namunalari quyidagicha tanlanadi:

turkum ishlab chiqarilganlar uchun — ishlab chiqaruvchining tayyor mahsulot omborida (ishlab chiqaruvchi tomonidan vakolat berilgan shaxs), vaqtincha saqlash ombori, bojxona ombori, yuk tashish vositasi sigʻimida yoki tayyor mahsulot ishlab chiqarish liniyasida;

mahsulot toʻpi uchun — ishlab chiqaruvchi tayyor mahsulot omborida (ishlab chiqaruvchi tomonidan vakolat berilgan shaxs), vaqtincha saqlash ombori, bojxona ombori yoki saqlashga olgan javobgar omborida, yuk tashish vositasi sigʻimida yoki tayyor mahsulot ishlab chiqarish liniyasida);

yagona nusxa uchun — attraksion birligi joylashgan joyda (yoki ariza beruvchi tomonidan taqdim etiladi).

105. Attraksionni identifikatsiya qilish va undan namuna olish bir vaqtda amalga oshiriladi.

Attraksionni sertifikatlashtirishda identifikatsiya qilish va namuna olish sertifikatlashtirish organi tomonidan ariza beruvchi huzurida Mahsulotlarni sertifikatlashtirish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga muvofiq namunalarni identifikatsiyalash va namuna olish dalolatnomasini rasmiylashtirgan holda amalga oshiriladi.

Bunda attraksionni identifikatsiya qilish va namuna tanlash ariza boʻyicha qabul qilingan qaror hamda sertifikatlashtirish ishlariga haq toʻlangandan soʻng ikki kundan kechiktirmay sertifikatlashtirish organi tomonidan joyiga chiqqan holda amalga oshiriladi.

Attraksion namunalarini tanlash natijalari namunalar olish joyi va sanasi, namunalarni saqlash sharoitlari hamda tanlangan attraksionning bir tipligi koʻrsatilgan tegishli dalolatnoma bilan rasmiylashtiriladi.

Attraksionni identifikatsiya qilish natijalari namunalarni identifikatsiya qilish va namuna olish dalolatnomasida aks ettiriladi.

106. Ariza beruvchi muvofiqlik sertifikatini bergan sertifikatlashtirish organini Texnik reglamentga muvofiq attraksion konstruksiyasiga oʻzgartirishlar kiritilganligi, shuningdek, ularning xavfsizligiga taʼsir qiluvchi oʻzgartirishlar kiritilganligi toʻgʻrisida yozma shaklda xabardor qilishi shart.

Sertifikatlashtirish organi ariza beruvchi tomonidan taqdim etilgan hujjatlarni tahlil qiladi va attraksionlar konstruksiyasiga kiritilgan oʻzgartirishlar bilan muvofiqlik sertifikatini qayta rasmiylashtirish toʻgʻrisida yoki attraksionni qaytadan baholashdan oʻtkazish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi.

107. Attraksion muomalaga chiqarilganda, quyidagilarga hujjatlar toʻplami saqlanishi kerak:

attraksionga — ishlab chiqaruvchida attraksion ishlab chiqarishdan olib tashlangan (toʻxtatilgan) kundan boshlab kamida oʻn yil muddatgacha;

attraksionning yagona nusxasiga — sotuvchida sotilgan kundan boshlab kamida oʻn yil muddatgacha.

Attraksionlarning Texnik reglament talablariga muvofiqligini sertifikatlashtirishda foydalanilgan hujjatlarning nusxalari va muvofiqlik sertifikatining nusxasi muvofiqlik sertifikatini bergan sertifikatlashtirish organida muvofiqlik sertifikatining amal qilish muddati tugagandan soʻng bir yil mobaynida, amal qilish muddati koʻrsatilmay rasmiylashtirilgan muvofiqlik sertifikatlari uchun uch yil davomida saqlanishi kerak.

108. Muvofiqlik sertifikatining amal qilish muddati tugaganidan keyin muvofiqlik sertifikatining bir nusxasi va dalillar sifatida foydalanilgan materiallar ariza beruvchida, boshqa nusxasi esa uni roʻyxatdan oʻtkazgan sertifikatlashtirish organida uch yil davomida saqlanadi.

2-§. Attraksionlarning muvofiqligini deklaratsiyalash sxemalari

109. Attraksionlarning muvofiqligini deklaratsiyalash quyidagi sxemalar boʻyicha amalga oshiriladi:

a) 1D-sxema — yuzaga kelishi mumkin boʻlgan biomexanik xavfning II va III darajalariga ega boʻlgan turkum ishlab chiqariladigan attraksionlar uchun qoʻllaniladi va ariza beruvchi tomonidan bajariladigan quyidagi harakatlarni oʻz ichiga oladi:

mazkur Texnik reglamentning 100-bandida belgilangan hujjatlar toʻplamini shakllantirish;

ishlab chiqarish nazoratini amalga oshirish;

ishlab chiqarish jarayoni attraksionlarning Texnik reglament talablariga muvofiqligini taʼminlashi uchun barcha zarur choralarni koʻrish;

namunalarni ariza beruvchining sinov laboratoriyasida va (yoki) boshqa sinov laboratoriyasida (markazida) sinovdan oʻtkazish;

muvofiqlik toʻgʻrisidagi deklaratsiyani qabul qilish va roʻyxatdan oʻtkazish;

b) 2D-sxema — yuzaga kelishi mumkin boʻlgan biomexanik xavfning II va III darajalariga ega boʻlgan attraksionlar partiyasi (bitta attraksion) uchun qoʻllaniladi va ariza beruvchi tomonidan bajariladigan quyidagi harakatlarni oʻz ichiga oladi:

mazkur Texnik reglamentning 100-bandida koʻrsatilgan hujjatlar toʻplamini shakllantirish;

namunalarni ariza beruvchining sinov laboratoriyasida va (yoki) boshqa sinov laboratoriyasida (markazida) sinovdan oʻtkazish;

muvofiqlik toʻgʻrisidagi deklaratsiyani qabul qilish va roʻyxatdan oʻtkazish;

v) 3D-sxema — yuzaga kelishi mumkin boʻlgan biomexanik xavfning II darajasiga ega boʻlgan turkum ishlab chiqariladigan attraksionlar uchun ularni foydalanish joyida montaj qilishdan (yigʻishdan, oʻrnatishdan) oldin toʻliq sinovdan oʻtkazish imkoni boʻlmaganda qoʻllaniladi va ariza beruvchi tomonidan bajariladigan quyidagi harakatlarni oʻz ichiga oladi:

mazkur Texnik reglamentning 100-bandida koʻrsatilgan hujjatlar toʻplamini shakllantirish;

ishlab chiqarish nazoratini amalga oshirish;

ishlab chiqarish jarayoni attraksionlarning Texnik reglament talablariga muvofiqligini taʼminlashi uchun barcha zarur choralarni koʻrish;

sertifikatlashtirish organiga (sinov laboratoriyasiga (markaziga)) attraksion turini quyidagi usullardan biri boʻyicha tadqiq qilish uchun ariza yuborish;

kelajakdagi barcha mahsulotlarning namunaviy koʻrinishi sifatida rejalashtirilgan ishlab chiqarish uchun attraksion namunasini tadqiq qilish;

texnik hujjatlarni, attraksionning namunasini yoki muhim komponentlarini sinovdan oʻtkazishni tahlil qilish.

Attraksion turini tadqiq qilish natijalari xulosa (muvofiqlik sertifikati) va (yoki) bayonnomada rasmiylashtiriladi, unda sinov laboratoriyasi (markazi) attraksion turini Texnik reglament talablariga muvofiqligini baholaydi.

Xulosa (muvofiqlik sertifikati) va (yoki) bayonnoma asosida ariza beruvchi muvofiqlik toʻgʻrisidagi deklaratsiyani qabul qiladi va roʻyxatdan oʻtkazadi;

g) 4D-sxema — yuzaga kelishi mumkin boʻlgan biomexanik xavfning II darajasiga ega boʻlgan turkum ishlab chiqariladigan attraksionlar uchun ishlab chiqaruvchida joriy qilingan menejment tizimi sertifikati mavjud boʻlganda qoʻllaniladi va mazkur Texnik reglamentning 100-bandida belgilangan hujjatlar toʻplamini shakllantirishni oʻz ichiga oladi.

110. 1D, 3D va 4D-sxemalar boʻyicha muvofiqlikni deklaratsiyalashda ariza beruvchi ishlab chiqaruvchi hisoblanadi.

111. 2D-sxema boʻyicha muvofiqlikni deklaratsiyalashda ariza beruvchi ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchi (yetkazib beruvchi) hisoblanadi.

112. Muvofiqlik toʻgʻrisidagi deklaratsiya ariza beruvchi tomonidan rasmiylashtiriladi. Muvofiqlik toʻgʻrisidagi deklaratsiyada deklaratsiyalanayotgan attraksionlarga taalluqli va yuzaga kelishi mumkin boʻlgan biomexanik xavflar darajasi koʻrsatiladi.

113. Muvofiqlik toʻgʻrisidagi deklaratsiya sertifikatlashtirish organi tomonidan belgilangan tartibda roʻyxatdan oʻtkaziladi. Muvofiqlik toʻgʻrisidagi deklaratsiyaning amal qilishi reyestrda roʻyxatdan oʻtgan kundan boshlanadi.

Muvofiqlik toʻgʻrisidagi deklaratsiyaning amal qilish muddati attraksionning belgilangan xizmat muddatiga mos keladi.

114. Ariza beruvchi muvofiqlik toʻgʻrisidagi deklaratsiyani va Texnik reglamentning 100-bandida koʻrsatilgan hujjatlar toʻplamini muvofiqlik toʻgʻrisidagi deklaratsiyaning amal qilish muddati tugagan kundan boshlab uch yil davomida saqlashi shart.

115. Mazkur Texnik reglamentning 100-bandida koʻrsatilgan hujjatlar toʻplami davlat nazorati organlariga ularning talabi boʻyicha taqdim etilishi kerak.

3-§. Attraksionlarni sertifikatlashtirish sxemalari

116. Yuzaga kelishi mumkin boʻlgan biomexanik xavfning I darajasiga ega boʻlgan attraksionlar quyidagi sxemalar boʻyicha sertifikatlashtiriladi:

a) 1C-sxema — turkum ishlab chiqariladigan attraksionlar uchun qoʻllaniladi va quyidagi harakatlarni oʻz ichiga oladi:

ariza beruvchi sertifikatlashtirish organiga mazkur Texnik reglamentning 100-bandida keltirilgan hujjatlar toʻplamini shakllantirib ariza yoʻllaydi;

sertifikatlashtirish organi taqdim etilgan hujjatlarni tahlil qiladi va mahsulotni yuzaga kelishi mumkin boʻlgan biomexanik xavf darajasiga qarab identifikatsiya qiladi, sinov laboratoriyasida (markazida) sinovdan oʻtkazish uchun ariza beruvchidan namunalarni tanlab oladi va sinovdan oʻtkazish dasturini belgilaydi;

sinov laboratoriyasi (markazi) attraksionlar namunalarini sinovdan oʻtkazadi;

sertifikatlashtirish organi ishlab chiqaruvchida ishlab chiqarish jarayoni va attraksionlarning namunalarini sinovdan oʻtkazish natijalarini tahlil qiladi hamda ijobiy natija boʻlganda, ariza beruvchiga muvofiqlik sertifikatini beradi;

sertifikatlashtirish organi sinov laboratoriyasida (markazida) attraksionlar namunalarini sinovdan oʻtkazish va (yoki) ishlab chiqarish jarayonini tahlil qilish orqali sertifikatlangan attraksionlarni davriy baholaydi;

b) 2C-sxema — ishlab chiqaruvchida menejment tizimlarining sertifikati mavjud boʻlgan turkum ishlab chiqariladigan attraksionlar uchun qoʻllaniladi va quyidagi harakatlarni oʻz ichiga oladi:

ariza beruvchi sertifikatlashtirish organiga mazkur Texnik reglamentning 100-bandida keltirilgan hujjatlar toʻplamini shakllantirib ariza yoʻllaydi. Bunda ishlab chiqaruvchida menejment tizimlarining sertifikati arizaga ilova qilinadi;

sertifikatlashtirish organi taqdim etilgan hujjatlarni tahlil qiladi va mahsulotni yuzaga kelishi mumkin boʻlgan biomexanik xavf darajasiga qarab identifikatsiya qiladi, sinov laboratoriyasida (markazida) sinovdan oʻtkazish uchun ariza beruvchidan namunalarni tanlab oladi va sinovdan oʻtkazish dasturini tasdiqlaydi;

sinov laboratoriyasi (markazi) attraksionlar namunalarini sinovdan oʻtkazadi;

sertifikatlashtirish organi ariza beruvchi tomonidan taqdim etilgan hujjatlar toʻplami va attraksionlarni sinovdan oʻtkazish natijalarini tahlil qiladi hamda ijobiy natija boʻlganda ariza beruvchiga muvofiqlik sertifikatini beradi;

sertifikatlashtirish organi sinov laboratoriyasida (markazida) attraksionlar namunalarini sinovdan oʻtkazish va menejment tizimlarini sertifikatlashtirish organi tomonidan oʻtkazilgan davriy baholash natijalarini tahlil qilish orqali sertifikatlangan attraksionlarda davriy baholaydi;

v) 3C-sxema — attraksionlar toʻpi (bitta attraksion) uchun qoʻllaniladi va quyidagi harakatlarni oʻz ichiga oladi:

ariza beruvchi sertifikatlashtirish organiga mazkur Texnik reglamentning 100-bandida keltirilgan hujjatlar toʻplamini shakllantirib ariza yoʻllaydi;

sertifikatlashtirish organi taqdim etilgan hujjatlarni tahlil qiladi va mahsulotni yuzaga kelishi mumkin boʻlgan biomexanik xavf darajasiga qarab identifikatsiya qiladi, sinov laboratoriyasida (markazida) sinovdan oʻtkazish uchun ariza beruvchidan namunalarni tanlab oladi va sinovdan oʻtkazish dasturini belgilaydi;

sinov laboratoriyasi (markazi) attraksionlarni sinovdan oʻtkazadi. Agar attraksion montaj qilish (yigʻish, oʻrnatish) joyiga yaxlit emas, balki alohida qismlarda olib kelinsa, sinovdan oʻtkazish u foydalanish joyida montaj qilingandan (yigʻilgandan, oʻrnatilgandan) va sozlangandan soʻng amalga oshiriladi;

sertifikatlashtirish organi attraksionlarni sinovdan oʻtkazish natijalarini tahlil qiladi va ijobiy natija boʻlganda, ariza beruvchiga muvofiqlik sertifikatini beradi;

g) 4C-sxema — xorijiy ishlab chiqaruvchi tomonidan yetkazib beriladigan cheklangan hajmdagi attraksionlar toʻpi uchun qoʻllaniladi va quyidagi harakatlarni oʻz ichiga oladi:

ariza beruvchi sertifikatlashtirish organiga mazkur Texnik reglamentning 100-bandida keltirilgan hujjatlar toʻplamini shakllantirib ariza yoʻllaydi;

sertifikatlashtirish organi ariza beruvchi tomonidan taqdim etilgan hujjatlar toʻplamini tahlil qiladi va attraksionlarni yuzaga kelishi mumkin boʻlgan biomexanik xavf darajasiga qarab identifikatsiya qiladi hamda ijobiy natija boʻlganda, ariza beruvchiga muvofiqlik sertifikatini beradi.

117. 1C, 2C va 4C-sxemalar boʻyicha sertifikatlashtirishda ariza beruvchi ishlab chiqaruvchi hisoblanadi.

118. 3C-sxema boʻyicha sertifikatlashtirishda ariza beruvchi ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchi (yetkazib beruvchi) hisoblanadi.

119. Sertifikatlashtirish sxemasi mazkur Texnik reglament qoidalarini hisobga olgan holda ariza beruvchi tomonidan tanlanadi.

120. Attraksionlarni sertifikatlashtirish uchun ariza, ariza beruvchi tomonidan rasmiylashtiriladi va quyidagilarni oʻz ichiga olishi kerak:

ariza beruvchining nomi va joylashgan joyi;

ishlab chiqaruvchining nomi va joylashgan joyi;

attraksion (uning tarkibi) toʻgʻrisidagi maʼlumotlar va uning identifikatsiya qiluvchi belgilari (attraksion nomi, turi), ekspluatatsiya hujjatlarida koʻrsatilgan texnik tavsiflar, ishlab chiqarish shakli (turkum ishlab chiqarish yoki toʻpi), shartnoma rekvizitlari;

foydalaniladigan standartlar roʻyxati (agar mavjud boʻlsa);

sertifikatlashtirish sxemasi;

ariza beruvchining sertifikatlashtirish qoidalari va shartlarini bajarish toʻgʻrisidagi majburiyatlari.

121. Sertifikatlashtirish organi ariza va unga ilova qilingan mazkur Texnik reglamentning 100-bandida keltirilgan hujjatlarni koʻrib chiqadi hamda sertifikatlashtirishni amalga oshirish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi.

122. Sertifikatlashtirish organi sertifikatlashtirish sxemasiga muvofiq ish olib boradi, qaror tayyorlaydi va ijobiy natija boʻlganda, ariza beruvchiga muvofiqlik sertifikatini beradi.

123. Sertifikatlashtirish natijasi ijobiy boʻlmaganda, sertifikatlashtirish organi ariza beruvchiga muvofiqlik sertifikatini berishni rad etish toʻgʻrisidagi asoslantirilgan qarorni yuboradi.

124. Attraksion toʻpi yoki bitta attraksion namunasi (namunalari) sertifikatlashtirish organining topshirigʻiga binoan sinov laboratoriyasi (markazi) tomonidan sertifikatlashtirish organi tomonidan tasdiqlangan sinov dasturiga muvofiq sinovdan oʻtkaziladi.

125. Ishlab chiqarish jarayoni sertifikatlashtirish organi tomonidan ishlab chiqaruvchida baholanadi (agar sertifikatlashtirish sxemasida nazarda tutilgan boʻlsa). Tahlil natijalari dalolatnoma bilan rasmiylashtiriladi.

126. Sertifikatlashtirish sxemasida nazarda tutilgan muvofiqlikni baholash jarayonlarining ijobiy natijasiga asosan sertifikatlashtirish organi muvofiqlik sertifikatini rasmiylashtiradi va uni ariza beruvchiga beradi.

127. Muvofiqlik sertifikati Mahsulotlarni sertifikatlashtirish tartibi toʻgʻrisidagi nizomda tasdiqlangan shaklda rasmiylashtiriladi. Muvofiqlik sertifikatida, sertifikatlangan attraksionlarga taalluqli boʻlgan yuzaga kelishi mumkin boʻlgan biomexanik xavf darajasi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar boʻlishi kerak.

128. Sertifikatlashtirish organi muvofiqlik sertifikati toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni reyestrga kiritadi.

129. Muvofiqlik sertifikati:

turkum ishlab chiqariladigan mahsulotga — uch yil muddatga;

attraksion toʻpiga — attraksionning yaroqlilik yoki kafolat muddatiga rasmiylashtiriladi.

Attraksionning yaroqlilik yoki kafolat muddati mavjud boʻlmaganda, muvofiqlik sertifikati muddat koʻrsatilmay rasmiylashtiriladi.

130. Turkum ishlab chiqariladigan attraksionlar uchun rasmiylashtirilgan muvofiqlik sertifikati muvofiqlik sertifikatini bergan sertifikatlashtirish organi tomonidan bir yilda bir marotaba davriy baholanadi.

Davriy baholash natijalariga koʻra sertifikatlashtirish organi:

muvofiqlik sertifikatining amal qilishini unda belgilangan amal qilish muddati doirasida tasdiqlaydi;

muvofiqlik sertifikatining amal qilishini tegishli qaror qabul qilingan kundan boshlab 2 oydan ortiq boʻlmagan muddatga toʻxtatib turadi;

muvofiqlik sertifikatining amal qilishini tugatadi.

131. Agar aniqlangan nomuvofiqliklarni tuzatish choralarini koʻrish orqali bartaraf etish va ularni bartaraf etish imkoni mavjud boʻlsa, sertifikatlashtirish organi muvofiqlik sertifikatining amal qilishini toʻxtatib turish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi.

Tuzatish choralari koʻrilib aniqlangan nomuvofiqliklar bartaraf etilgandan soʻng sertifikatlashtirish organi muvofiqlik sertifikatining amal qilish muddatini tiklash toʻgʻrisida qaror qabul qiladi.

Agar aniqlangan nomuvofiqliklarni amalda bartaraf etish imkonsiz yoki sertifikatlangan attraksionlarning Texnik reglament talablariga toʻliq muvofiqligi toʻgʻrisida xulosa chiqarib boʻlmasa, sertifikatlashtirish organi muvofiqlik sertifikatining amal qilishini tugatish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi.

132. Muvofiqlik sertifikatining amal qilishini tugatish toʻgʻrisidagi qaror davriy baholash davomida aniqlangan nomuvofiqliklar va ularning sabablari ishlab chiqaruvchi tomonidan bartaraf etish imkoni mavjud boʻlmaganda sertifikatlashtirish organi tomonidan qabul qilinadi.

133. Mazkur Texnik reglamentning 100-bandida keltirilgan hujjatlar toʻplami, sinov bayonnomalari, muvofiqlik sertifikati quyidagi muddat davomida ariza beruvchida va sertifikatlashtirish organida saqlanishi kerak:

turkum ishlab chiqariladigan attraksionlarga — muvofiqlik sertifikatining amal qilishi tugagan kundan boshlab kamida bir yil;

attraksionlar partiyasiga (bitta attraksionga) — partiyadan oxirgi mahsulot sotilgan kundan boshlab kamida bir yil.

134. Mazkur Texnik reglamentning 116-bandida koʻrsatilgan hujjatlar davlat nazorati organlariga ularning talabiga binoan taqdim etilishi kerak.

6-bob. Attraksionning xizmat muddatini uzaytirish maqsadida texnik tahlil oʻtkazish

135. Ekspluatatsiya hujjatlarida belgilangan xizmat muddatini (resursni) oʻtab boʻlgan attraksionlardan keyinchalik foydalanish uchun texnik tahlil oʻtkazmasdan va belgilangan xizmat muddatini (resursni) uzaytirmasdan yoʻl qoʻyilmaydi.

Ekspluatatsiya hujjatlaridan xizmat muddati toʻgʻrisidagi maʼlumotni olishning imkoni boʻlmagan taqdirda, attraksionni texnik tahlil u ishlab chiqarilgan kundan boshlab 10 yildan kechiktirmay amalga oshiriladi. Texnik tahlil attraksion egasining tashabbusi bilan belgilangan xizmat muddatiga yetguncha amalga oshirilishi mumkin.

136. Attraksionni texnik tahlil qilish quyidagilardan iborat:

texnik holatni nazorat qilish;

nomuvofiqliklar, nuqsonlar, nosozliklarni izlash va ularning sabablarini aniqlash;

taʼmirtalab attraksionlarning tayanch konstruksiyalarining muhim komponentlari va elementlarini aniqlash;

attraksionning qoldiq resursini va uning xizmat muddatini uzaytirish imkoniyatini aniqlash.

137. Attraksionni tekshirish va sinovdan oʻtkazish hajmi ekspluatatsiya hujjatlari, mazkur Texnik reglament va boshqa texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar talablari asosida tuzilgan individual texnik tahlil dasturida belgilanadi.

Attraksion egasi tomonidan attraksionlarni tekshirishda qoʻshimcha ravishda quyidagilar amalga oshiriladi:

attraksion asbob-uskunalarining holatini nuqsonlar, nosozliklar, eskirish va zanglash darajasi orqali aniqlash;

putur yetkazmaydigan nazorat usullari yordamida konstruksiyalarni tekshirish;

attraksionning texnik diagnostika sinovlarini yuksiz va nominal yuk bilan kamida beshta ish sikli davomida amalga oshirish.

Boshqa tekshiruv va sinovlarni oʻtkazish zarurati attraksionlarni texnik tahlil boʻyicha ishlarini amalga oshiruvchi ixtisoslashtirilgan tashkilot tomonidan belgilanadi.

138. Belgilangan xizmat muddatini uzaytirish boʻyicha ekspert xulosasi va texnik tahlil boʻyicha hisobot hujjatlari attraksion pasportiga ilova qilinadi va uning ajralmas qismi hisoblanadi. Texnik tahlilni amalga oshirgan tashkilot attraksion pasportiga tayinlangan xizmat muddatini uzaytirish boʻyicha ekspertiza xulosalari toʻgʻrisidagi yozuvni kiritadi.

7-bob. Attraksionlarni muvofiqlik belgisi bilan tamgʻalash

139. Mazkur Texnik reglament talablariga javob beradigan, shuningdek muvofiqligi tasdiqlangan attraksionlar muvofiqlik belgisi bilan tamgʻalanadi.

140. Attraksionlar muvofiqlik belgisi bilan ular muomalaga chiqarilishidan oldin tamgʻalanadi.

141. Muvofiqlik belgisi har bir elektrotexnika va radioelektronika mahsulotlarida hamda ularning texnik hujjatlarida (pasportida) joylashtiriladi va ulardan foydalanish davrida tasviri aniq koʻrinishi taʼminlanishi kerak.

Tamgʻalash davlat tilida amalga oshiriladi.

142. Muvofiqlik belgisini attraksionlarga joylashtirish imkoni boʻlmagan taqdirda, ularning qadoqlari va texnik hujjatlariga (pasportiga) joylashtirishga ruxsat etiladi.

8-bob. Texnik reglament talablariga rioya etilishining davlat nazorati

143. Texnik reglament talablariga amal qilish boʻyicha davlat nazorati Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Energetika vazirligi, Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻzbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi, shuningdek, boshqa vakolatli davlat organlari tomonidan oʻz vakolatlari doirasida amalga oshiriladi.

144. Attraksionlardan foydalanish sohasida davlat nazorati va tekshiruvi:

a) attraksionlardan foydalanish xavfsizligini davlat tomonidan tartibga soluvchi maxsus vakolatli organ — Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi — attraksionlardan foydalanish sohasida texnik jihatdan tartibga solish sohasida qonunchilik hujjatlari va normativ hujjatlar talablariga rioya etilishi ustidan davlat nazorati va tekshiruvini amalga oshiradi;

b) attraksionlardan foydalanish xavfsizligini davlat tomonidan tartibga solish boʻyicha alohida vakolatlarga ega boʻlgan davlat organlari:

Favqulodda vaziyatlar vazirligi — tegishli respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari hamda fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari tomonidan favqulodda vaziyatlarda ularning oldini olish va harakat qilish davlat tizimi vositasida avariyaga oid tashqi va ichki rejalarning bajarilishi, shuningdek, tegishli respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va boshqa yuridik shaxslarning avariyaga oid shayligi va attraksionlardan foydalanish obyektlarida yongʻin xavfsizligi talablarini taʼminlash boʻyicha davlat nazoratini amalga oshiradi;

Energetika vazirligi — isteʼmolchilarning elektr qurilmalarini ekspluatatsiya qilishda xavfsizlik texnika qoidalariga rioya qilinishi va ularning texnik holati yuzasidan nazoratni amalga oshiradi;

Oʻzbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi — texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar talablariga rioya etilishi ustidan davlat nazoratini amalga oshiradi.

145. Attraksionlardan foydalanishning xavfsizlik talablariga rioya qilinishi ustidan masofaviy nazorat qilish, shu jumladan, huquqbuzarliklar toʻgʻrisida xabar berish “attraksionnazorati” elektron platforma (mobil ilova) orqali amalga oshiriladi.

9-bob. Texnik reglament talablari buzilganligi uchun javobgarlik

146. Mazkur Texnik reglament kuchga kirgan paytdan boshlab, Oʻzbekiston Respublikasi hududida attraksionlar xavfsizligiga qoʻyiladigan talablarni belgilaydigan amaldagi texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar Texnik reglamentga muvofiqlashtirilgunga qadar Texnik reglamentga zid boʻlmagan qismida qoʻllaniladi.

147. Ushbu Texnik reglament talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar Oʻzbekiston Respublikasi qonunchilik hujjatlariga muvofiq javob beradilar.

Attraksionlar xavfsizligi toʻgʻrisidagi texnik reglamentga 1-ILOVA

Attraksionlar turlari va tiplari

T/r Attraksion turlari Attraksionlar tiplari TIF TN kodlari 1. Ilgarilab harakatlanuvchi mexanizatsiyalashgan (shu jumladan, suvdan foydalangan holda) attraksion Uchirish qirchalari (gorkalari); Erkin tushish minoralari; Qayiq va sollarda suvda uchirish qirchalari; Katapultalar; Relslarda park poyezdlari; Monorelsli va arqonli park yoʻllari. 9506 99 900 0, 9508 29 000 0, 9508 25 000 0, 9508 21 000 0 2. Aylanma harakatlanuvchi mexanizatsiyalashgan attraksion Charxpalaklar; Argʻimchoqlar; Karusellar. 9508 29 000 0, 9508 22 000 0 3. Murakkab harakatlanuvchi mexanizatsiyalashgan attraksion Ilgarilab-aylanma harakatlanuvchi attraksionlar; Mexanizatsiyalashgan kinoteatr oʻrindiqlari; Simulyatorlar; Sanoat robotlariga asoslangan attraksionlar 9508 29 000 0, 9508 24 000 0 4. Avtodrom va kartinglar Toʻqnashuvchi avtomobillar; Park avtomobillari yoki sayr avtopoyezdlari; Kartinglar (shu jumladan estakadalarda); Mini-avtomobillarga ega tezyurar yoʻllar 9508 23 000 0, 9508 29 000 0 5. Havo bilan toʻldirilgan Havo bilan toʻldirilgan batutlar; Qirchalar; Labirintlar. 9508 29 000 0, 9506 99 900 0 6. Mexanizatsiyalashmagan suv attraksionlari Suvda toʻgʻri va buramali tushish; Tramplinlar; Suzuvchi platformalar; Qisman suvga botgan; Tashrif buyuruvchilarga suv quyadigan. 9508 25 000 0, 9508 26 000 0, 7. Mexanizatsiyalashmagan attraksion Qirchalar; Argʻimchoqlar; Karusellar; “Tarzankalar”; Batutlar. 9508 22 000 0, 9508 29 000 0 8. Bolalar uchun moʻljallangan attraksion Qirchalar, tushishlar; Argʻimchoqlar; Karusellar; Elektromobillar yoki pedalli avtomobillar. 9508 22 000 0, 9508 29 000 0, 9508 23 000 0

Attraksionlar xavfsizligi toʻgʻrisidagi texnik reglamentga 2-ILOVA

Attraksionlarning tashrif buyuruvchilarga biomexanik taʼsirlari turlari, yuzaga kelishi mumkin boʻlgan biomexanik xavf darajalari va yoʻlovchi oʻrindiqlarining ogʻishish turlari

I. Attraksionlarning tashrif buyuruvchilarga biomexanik taʼsirlari turlari va qiymatlari, yuzaga kelishi mumkin boʻlgan biomexanik xavf darajasi

Biomexanik taʼsir turi Belgilanishi Yuzaga kelishi mumkin boʻlgan biomexanik xavf darajasi I II III IV Biomexanik taʼsir qiymati yuqori oʻrta past ahamiyatsiz Balandlikka koʻtarilish va tushish * N (m) N>8 2 <8 0,4 <2 N < 0,4 Tezlik bilan harakatlanishi V (m/s) V>20 10 <20 3 <10 V < 3 Oʻrindiqda koʻtarilish yoki tushish, ogʻishish: N (m) 3 < N 2 < N<3 0,4 <2 N < 0,4 oldinga (1-rasm) α(°) 135<α < 180 45<α < 135 10<α < 45 α < 10 orqaga (2-rasm) β(°) 35<β < 180 105<β < 135 95<β < 105 β < 95 yonga (3-rasm) γ(°) 120γ < 180 60 < γ < 120 30<γ < 60 γ < 30

II. Tashrif buyuruvchilar oʻrindiqlarining ogʻishish turlari

Tashrif buyuruvchilar oʻrindiqlarining oldinga ogʻishish turlari 1-rasmda koʻrsatilgan.

1-rasm. Tashrif buyuruvchilar oʻrindiqlarining oldinga ogʻishishi

Tashrif buyuruvchilar oʻrindiqlarining orqaga ogʻishish turlari 2-rasmda koʻrsatilgan.

2-rasm. Tashrif buyuruvchilar oʻrindiqlarining orqaga ogʻishishi

Tashrif buyuruvchilar oʻrindiqlarining yonga ogʻishish turlari 3-rasmda koʻrsatilgan.

3-rasm. Tashrif buyuruvchilar oʻrindiqlarining yonga ogʻishishi

Atraksionlar xavfsizligi toʻgʻrisidagi texnik reglamentga 3-ILOVA

Bolalar uchun moʻljallangan attraksionlarga qoʻyiladigan

1. Bolalar uchun moʻljallangan attraksionlarni loyihalashtirish va ishlab chiqarish turli yosh guruhlaridagi bolalarga xos fiziologik, psixologik, antropometrik omillar bilan bogʻliq boʻlgan qoʻshimcha xavflarni, shuningdek, quyidagi talablarni hisobga olgan holda amalga oshiriladi:

a) turli yosh guruhlaridagi bolalar uchun moʻljallangan attraksionlardan foydalanishning oʻziga xos xususiyatlarini;

b) attraksionlarning barcha harakatlanuvchi qismlarini, shuningdek, harakatsiz elementlarni (bolalar qoʻli bilan tegishi mumkin boʻlgan qismlar) shikastlanishdan xavfsiz boʻlgan materiallar yoki qoplamalardan ishlab chiqarishning zarurligini;

v) bolalarning qoʻllari, oyoqlari, boshi, barmoqlari, kiyimlari turli tirqishlar, yoriqlar, teshiklarda tiqilib qolishiga yoʻl qoʻyilmasligini;

g) attraksionlarning qismlarida (qismlar orasida), attraksiondan foydalanish boʻyicha qoʻllanmada koʻrsatilgan bolalar sirpanadigan, uchadigan, sakraydigan joylarda (zonalarda) yot narsalar tushishi mumkin boʻlgan tirqishlar, yoriqlar, teshiklar mavjud boʻlishiga (paydo boʻlishiga) yoʻl qoʻyilmasligini;

d) erkin tushishning xavfsiz balandligi taʼminlanishini;

e) attraksionlarning harakatlanuvchi va harakatsiz elementlari orasida xavfsiz masofaning taʼminlanishi;

j) attraksionlar yuzasida suv toʻplanishiga yoʻl qoʻyilmasligini, erkin oqib ketish va qurishning taʼminlanishi;

z) mahkamlagichlarning chiqib turuvchi uchlarini himoya qilishning taʼminlanishi;

i) kiyimning chiqib turuvchi qismlarga ilinib qolishi ehtimoli istisno qilinishini;

k) attraksionlar yogʻoch elementlarining “chidamli” va “oʻrtacha chidamli” turidagi yogʻochdan ishlab chiqarilishini, yuzada ishlov berish nuqsonlari mavjud boʻlishiga yoʻl qoʻyilmasligini;

l) attraksionlar elementlarini asboblardan foydalanmasdan yechib olish ehtimolini istisno qiladigan tarzda mahkamlashning taʼminlanishini;

m) bolalar ushlashi uchun attraksionlar elementlarining kengligi belgilangan normalarga muvofiq taʼminlanishini;

n) attraksionlarning panjara va toʻsiqlar (kerakli joylarda) bilan taʼminlanishini. Bunda panjara va toʻsiqlar konstruksiyasi bolalarni ularda turishga yoki oʻtirishga undamasligi, bolalarning osilishiga imkon beradigan elementlar boʻlmasligi kerak.

2. Bolalar uchun moʻljallangan attraksionlarning materiallariga quyidagi talablar qoʻyiladi:

a) ishlatiladigan materiallar bolaning sogʻligʻiga va atrof-muhitga zararli taʼsir koʻrsatmasligi, juda yuqori yoki juda past haroratli iqlim zonalarida bolaning terisiga tekkanda termik kuyishlarni keltirib chiqarmasligi kerak;

b) quyidagi materiallardan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi:

oson yonuvchan polimer materiallar;

zaharliligi jihatidan oʻta xavfli yonuvchi materiallar;

xususiyatlari yetarli darajada oʻrganilmagan yangi materiallar;

v) turli matritsali asosdagi polimer materiallar, kompozitsion materiallar ultrabinafsha nurlanish taʼsiriga chidamli boʻlishi kerak;

g) agar turli matritsali asosdagi polimer materiallar, kompozit materiallar foydalanish jarayonida moʻrt boʻlib qolsa, ishlab chiqaruvchi ularning xavfsiz foydalanish davrini koʻrsatishi kerak;

d) polimer va kompozit materiallarning chidamliligi va yuzasining qattiqligi butun xizmat muddati davomida bolalarning xavfsizligini taʼminlashi kerak;

e) parchalanuvchi oksidlarni hosil qiladigan metall materiallar zaharli boʻlmagan qoplama bilan himoyalangan boʻlishi kerak;

j) faner ob-havo taʼsiriga bardoshli boʻlishi kerak.

3. Bolalar uchun moʻljallangan attraksionlarni yigʻish va oʻrnatishga quyidagi talablar qoʻyiladi:

a) attraksionlarni yigʻish va oʻrnatish loyihalash-konstruktorlik hujjatlariga, yigʻish, oʻrnatish, ishga tushirish, tartibga solish va sinab koʻrish boʻyicha yoʻl-yoʻriqlarga muvofiq amalga oshiriladi;

b) attraksionlar asoslariga mustahkam qotirilgan boʻlishi yoki ularning tutib turuvchi konstruksiyalarining agʻdarilib ketish ehtimoli istisno qilinishi kerak.

Bolalarning xavfsizligini taʼminlamaydigan attraksiondan foydalanish taqiqlanadi (agar attraksionning xavfsiz oʻrnatilishi tugallanmagan, zarbani yutuvchi qoplama qilinmagan boʻlsa yoki texnik xizmat koʻrsatish xavfsizlikni taʼminlay olmasa).

4. Bolalar uchun moʻljallangan attraksionlardan foydalanishda ekspluatatsiya qiluvchi quyidagilarga majbur:

a) kerakli maʼlumotlarga ega boʻlgan axborot taxtalarini yoki stendlarini oʻrnatish;

b) attraksionlarning xavfsizligi va ishlashini taʼminlash boʻyicha kompleks chora-tadbirlarni amalga oshirish;

v) attraksionlar shikastlangan va bolalarning sogʻligʻiga zarar yetkazishi mumkin boʻlsa, undan foydalanish ehtimolini istisno qilish, shu jumladan, maktabgacha yoshdagi (2 yoshdan 6 yoshgacha) bolalar uchun moʻljallangan attraksionlarda barcha turdagi lazer buyumlaridan va maktab yoshidagi bolalar (7 yoshdan boshlab) uchun moʻljallangan attraksionlarda esa koʻzlar va terining kollimatsiyalangan nurlanish xavfliligi 1-darajadan yuqori boʻlgan lazer buyumlaridan foydalanishga yoʻl qoʻymaslik;

g) attraksionlarni montaj qilish (yigʻish, oʻrnatish) zonalarida jarohatlarga olib kelishi mumkin boʻlgan toʻsiqlarning mavjud boʻlmasligini taʼminlash;

d) xavfsizlik zonasida toʻsiqlar (konstruksiyalarning elementlari, daraxt shoxlari, skameykalar, eʼlon ustunlari) mavjud boʻlmasligini taʼminlash. Xavfsizlik zonasini belgilashda bolaning va attraksionlarning harakatlanuvchi elementlarining ehtimoliy siljishini hisobga olish kerak;

e) attraksiondan yiqilib tushganda bolalarning shikastlanmasligi uchun yerga tushish joyini yumshatuvchi, egiluvchan yoki zarbni amortizatsiya qiluvchi qoplama bilan jihozlash;

j) yerga tushish joyida toʻsiqlar mavjud boʻlmasligini taʼminlash.

Attraksionlar xavfsizligi toʻgʻrisidagi texnik reglamentga 4-ILOVA

Mexanizatsiyalashmagan suv attraksionlariga qoʻyiladigan

1. Mexanizatsiyalashmagan suv attraksionlarini loyihalashtirish va ishlab chiqarishda attraksionlarda suvdan foydalanish bilan bogʻliq quyidagi qoʻshimcha xavflar hisobga olinadi:

a) suv muhitining xususiyatlari, silliq yuzada tashrif buyuruvchilarning yiqilish xavfi, suv toʻplanishiga yoʻl qoʻyilmasligi (agar bu koʻngilochar taassurotlarni yaratish uchun nazarda tutilmagan boʻlsa), choʻkish xavfi, nam muhitda elektr toki urishi xavfi, suv yuzasiga balanddan yiqilishda jarohat olish xavfi;

b) attraksionlarning oʻtkir qirralari, boʻrtiqlari, notekisliklaridan mexanik jarohat olishga yoʻl qoʻyilmasligi;

v) qoʻllar, oyoqlar, bosh, barmoqlarning tirqishlar, yoriqlar, teshiklarga tiqilib qolishiga yoʻl qoʻyilmasligi;

g) balandligi 0,4 metrdan ortiq boʻlgan toʻsilmagan yuzalardan, ogʻma yuzalardan, yetarlicha mahkamlanmagan tutib turuvchi yuzalardan yiqilish xavfi (agar bu koʻngilochar taassurotlarni yaratish uchun nazarda tutilmagan boʻlsa);

d) yoʻlaklar kengligining yetarliligi, shoshilinch yordam koʻrsatish uchun oʻtish imkoniyati;

e) ushlab qolish vositalarining (attraksionlar konstruksiyalarining tutqichlari, panjaralari va shu kabi elementlari) yetarliligi va qulayligi. Bunda ularning konstruksiyalari ularga chiqish va tushishda yiqilish xavfiga yoʻl qoʻymasligi kerak;

j) attraksion tashrif buyuruvchilar tanasi tegadigan yuzalar silliqligini taʼminlashning zarurligi, yuzalarda sirpanganda tashrif buyuruvchilarni jarohatlashi mumkin boʻlgan yuzalarning suv tushirgichlari bilan birikmalarning mavjud emasligi;

z) teri shikastlanishining, shu jumladan, ishqalanganda teri kuyishining oldini olish uchun yuzalarni suv bilan yetarli darajada moylashni yoki suv oqimini taʼminlashning zarurligi;

i) attraksionlarning tashrif buyuruvchilarga taʼsir koʻrsatadigan ruxsat etilgan tezlashishlarni, shuningdek, sirpanish yuzasiga bosh bilan urilish xavfi boʻlmagan tezlashishlarni taʼminlovchi xavfsiz shaklini, ayniqsa, tashrif buyuruvchilarning yuzada katta tezlikda sirpanishi uchun yuza shaklini hisob-kitob qilishning zarurligi;

k) tashrif buyuruvchilarni mustaqil ravishda yoki xodimlar yordamida tez evakuatsiya qilish uchun tushgandan soʻng toʻxtash joyining yetarliligi va qulayliligi, tushishda va uchishda odamlarning toʻqnashib ketishiga yoʻl qoʻyilmasligi;

l) attraksion konstruksiyasi va foydalanish boʻyicha qoʻllanmada nazarda tutilganidan ortiqcha foydalanuvchilarni attraksion elementlarida boʻlishlariga yoʻl qoʻyilmasligi (shu jumladan, tashkiliy va texnik tadbirlarni qoʻllash orqali).

2. Mexanizatsiyalashmagan suv attraksionlarining ekspluatatsiya hujjatlari ushbu Talablarning 1-bandini , shuningdek, Texnik reglamentda nazarda tutilgan talablarni hisobga olgan holda ishlab chiqiladi.

3. Mexanizatsiyalashmagan suv attraksionlari va koʻngilochar moslamalar uchun ishlatiladigan materiallar metall, yogʻoch, nometall konstruksiyalar va mahkamlagichlarning tez chirish xususiyatlarini hisobga olishi kerak. Xavfsizlik nuqtai nazaridan eng muhim boʻlgan birlashtiruvchi elementlarning muntazam nazorat qilinishini taʼminlash choralarini nazarda tutish zarur.

4. Mexanizatsiyalashmagan suv attraksionlarining sirpanish yuzalari va tayanch yuzalari ularning qatlamlarga ajralib ketishini yoki shakli oʻzgarishini istisno qiladigan materiallardan tayyorlanadi.

5. Mexanizatsiyalashmagan suv attraksionlari uchun ishlatiladigan materiallar va qoplamalar ekologik talablarga javob berishi kerak. Odam terisi bilan bevosita tegib turadigan materiallar va qoplamalar xavfsizlikning gigiyenik talablariga javob berishi kerak.

6. Mexanizatsiyalashmagan suv attraksionlari va (yoki) akvaparkning zarur joylarida tashrif buyuruvchilar uchun axborot taxtalari, koʻrsatkichlari, shuningdek, attraksionlardan xavfsiz foydalanish qoidalari joylashtirilishi kerak.

Attraksionlarg xavfsizligi toʻgʻrisidagi texnik reglamentga 5-ILOVA

ATTRAKSION PASPORTI

Mundarija betlar 1. Nomi va identifikatsiyasi 2. Asosiy parametrlar koʻrsatkichlarini koʻrsatgan holda umumiy koʻrinishi, konstruksiyasi va ishlashi haqida qisqacha tavsif 3. Foydalanishga qabul qilish guvohnomasi 4. Egasi haqida maʼlumot 5. Asosiy texnik koʻrsatkichlar 6. Muhim komponentlar roʻyxati 7. Attraksion bilan birga taqdim etiladigan hujjatlar roʻyxati 8. Nazoratni oʻtkazishga oid talablar roʻyxati (kamida 10 bet) 9. Attraksionni koʻrikdan oʻtkazish natijalari boʻyicha qaydlar (kamida 20 bet) 10. Attraksionni taʼmirlash va rekonstruksiya qilish haqida maʼmuriyat qaydlari (kamida 3 bet) 1. NOMI VA IDENTIFIKATSIYASI Attraksionni ishlab chiqaruvchi zavod nomi __________________________________________________ Ishlab chiqaruvchi manzili _________________________________________________________________ Attraksion nomi _________________________________________________________________________ Zavod raqami _____________________________________________________________________________ Sertifikatlashtirish haqidagi maʼlumot ____________________________________________________ Sotuvchi nomi va manzili (agar u ishlab chiqaruvchi boʻlmasa) _________________________________________________________________________________________ Ishlab chiqarilgan sanasi__________________________________________________________________ Xizmat muddati___________________________________________________________________________ Dastlabki foydalanishga qabul qilingan sana ________________________________________________ 2. ASOSIY PARAMETRLAR KOʻRSATKICHLARINI KOʻRSATGAN HOLDA UMUMIY KOʻRINISHI, KONSTRUKSIYASI VA ISHLASHI HAQIDA QISQACHA TAVSIF ______________________________________________________________________ ______________________________________________________________________ 3. FOYDALANISHGA QABUL QILISH GUVOHNOMASI Attraksion ______________________________________________________________________________ (nomi, vazifasi) Zavod raqami _____________________________________________________________________________ Qaysi normativ hujjatlarga muvofiq ishlab chiqilganligi: _________________________________________________________________________________________ Attraksion dastur boʻyicha sinovdan oʻtgan ________________________________________ va foydalanishga yaroqli hisoblanadi (ishlab chiqaruvchi tashkilot attraksionni yigʻilgan holda yuborgan taqdirda toʻldiriladi). Attraksionning tarkibiy qismlari ishlab chiqaruvchi tashkilotning sifat nazorati xizmati (TNB) tomonidan tekshirilgan va qabul qilingan. Attraksion dastur boʻyicha sinovlar oʻtkazilib, roʻyxatga olingandan soʻng foydalanishga yaroqli deb tan olinadi. Xizmatning kafolat muddati ____________________________________________________________ oy. Ishlab chiqaruvchi tashkilot texnik direktori (bosh muhandisi) __________________________________________________________ (imzo, F.I.O.) Ishlab chiqaruvchi tashkilot sifat nazorati boʻlimi boshligʻi _____________________________________________________________ (imzo, F.I.O.) ____________________ sana 4. EGASI HAQIDA MAʼLUMOT Attraksion egasining nomi va manzili Attraksionning joylashgan joyi (statsionar attraksion uchun) Attraksion oʻrnatilgan (olingan) sanasi 5. ASOSIY TEXNIK KOʻRSATKICHLAR 1. Attraksionning asosiy gabarit oʻlchamlari Diametri, mm Uzunligi, mm Kengligi, mm Balandligi, mm 2. Xavfsizlik hududining minimal oʻlchamlari Uzunligi, mm Kengligi, mm Balandligi (minimal boʻsh joy), mm 3. Elektr taʼminotiga oid talablar kuchlanish, V Fazalar soni Nominal quvvat kV·A yoki kW Chastota, Hz 4. Oʻrindiqlar soni 5. Attraksionlar modullari soni 6 Tashrif buyuruvchilar uchun foydalanish boʻyicha cheklovlar (boʻyi, ogʻirligi, sogʻligi va boshqalar) 7. Maksimal tezlik/aylanish chastotasi (marta/soniya yoki marta/daqiqa) 8. Tavsiya qilingan tezlik/aylanish chastotasi (marta/soniya yoki marta/daqiqa) 9. Aylanish yoʻnalishi (agar zarur boʻlsa) 10. Attraksionning bir sikldagi maksimal ish vaqti, daqiqa 11. Ishlayotgan attraksion uchun shamolning ruxsat etilgan maksimal tezligi, marta/soniya 12. Ishlamayotgan attraksion uchun shamolning ruxsat etilgan maksimal tezligi, marta/soniya 13. Yerning minimal koʻtarish quvvati (mustahkamlash yoki poydevor uchun), kg/kv.sm 14. Attraksion ogʻirligi, kg 15. Qoʻshimcha shartlar yoki talablar 6. MUHIM KOMPONENTLAR ROʻYXATI Muhim komponentlar nomi Soni Identifikatsiya tamgʻasi Ilova 7. ATTRAKSION BILAN BIRGA TAQDIM ETILADIGAN HUJJATLAR ROʻYXATI Attraksion pasportiga qoʻshib taqdim etiladigan quyidagi hujjatlar saqlanishi lozim: 1. Foydalanish boʻyicha qoʻllanma. 2. Attraksionni montaj qilish, ishga tushirish, boshqarish va yurgizib koʻrish boʻyicha yoʻriqnoma. 3. Qismlar va yigʻish birliklari katalogi. 4. Materiallar sarfi meʼyorlari. 5. Ehtiyot qismlar sarfi meʼyorlari. 6. Attraksion elektr qurilmalarining bir chiziqli elektr sxemasi, ularni montaj qilish va ishga tushirish yoʻriqnomasi. 8. NAZORATNI OʻTKAZISHGA OID TALABLAR ROʻYXATI (kamida 10 bet) Uzellar, mexanizmlar nomi Nazorat usullari (koʻrikdan oʻtkazish) davriyligi Nazorat oʻtkazishga oid talablar (nazorat hajmi) Brakovka koʻrsatkichlari Nazorat natijalari boʻyicha hujjatlar nomi (nomi, raqami, sanasi) Kim tomonidan oʻtkazilgan (nazorat oʻtkazgan shaxs lavozimi, F.I.O. va imzosi) 9. ATTRAKSIONNI KOʻRIKDAN OʻTKAZISH NATIJALARI BOʻYICHA QAYDLAR (kamida 20 bet) Koʻrikdan oʻtkazish sanasi Koʻrikdan oʻtkazish natijalari Navbatdagi koʻrikdan oʻtkazish muddati 10. ATTRAKSIONNI TAʼMIRLASH VA REKONSTRUKSIYA QILISH HAQIDA MAʼMURIYAT QAYDLARI (kamida 3 bet) Qayd kuni Attraksionni taʼmirlash va rekonstruksiya qilishda amalga oshirilgan ishlar roʻyxati va sanasi Masʼul shaxs imzosi Attraksion _____-son bilan ________________________________________________________________ (roʻyxatga olgan organ nomi) tomonidan roʻyxatga olindi. Pasport ip oʻtkazib tikilgan va raqamlangan. Varaqlar soni _________, shu jumladan, chizmalar _____ Roʻyxatga olgan shaxs lavozimi ______________________________________________________________ (imzo, F.I.O.) 20__ yil “___” ____________

Attraksionlar xavfsizligi toʻgʻrisidagi texnik reglamentga 6-ILOVA

ATTRAKSIONNING TEXNIK TAYYORLIGI TOʻGʻRISIDA DALOLATNOMA

___________________________________ (attraksion nomi) 20___ yil “___” ____________ Biz, quyida imzo chekuvchilar, ___________________________________ ruxsatnomaga asosan (sanoat xavfsizligi sohasidagi litsenziya raqami va berilgan sanasi) attraksionni montaj qilish (taʼmirlash, rekonstruksiya qilish) ishlarini bajargan tashkilotning vakili _________________________________________________________________________________________ (tashkilot nomi, lavozimi, F.I.O.) buyurtmachi vakili ________________________________________________________________________ (tashkilot nomi, lavozimi, F.I.O.) qurilish tashkiloti vakili ________________________________________________________________ (tashkilot nomi, lavozimi, F.I.O.) montaj qilish (taʼmirlash, rekonstruksiya qilish) ishlari yakunlanganligi, attraksionlardan xavfsiz foydalanish qoidalari doirasida attraksion koʻrikdan oʻtkazilganligi va toʻliq tekshirilganligi haqida ushbu dalolatnomani tuzdik. Attraksion quyidagi manzilda oʻrnatildi: ___________________________________________________ _________________________________________________________________________________________ Attraksion taʼrifi: ______________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________________ Ishlab chiqarilgan yili: ___________________________________________________________________ Attraksion yaxshi ish holatida va foydalanishga qabul qilish uchun tayyor. Ishlarni bajargan tashkilot vakili _________________________________________________________ (imzo, F.I.O.) Buyurtmachi vakili ________________________________________________________________________ (imzo, F.I.O.) Qurilish tashkiloti vakili ________________________________________________________________ (imzo, F.I.O.)

Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 26-dekabrdagi 886-son qaroriga 2-ILOVA

Attraksionlar xavfsizligi toʻgʻrisidagi texnik reglamentni joriy etish

Bosqichlar Subyektlar Tadbirlar Bajarish muddatlari 1-bosqich Oʻzbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi, Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi 1. Attraksionlarga doir hamda namunalar olish, sinash va oʻlchash usullarini belgilaydigan amaldagi standartlar roʻyxatini tuzadi va xatlovdan oʻtkazadi. Uch oy muddatda 2. Texnik reglament talablariga rioya etilishini taʼminlaydigan hamda texnik reglamentlarda belgilangan mahsulotning muvofiqligini baholash uchun zarur boʻlgan, namunalar olish, sinash va oʻlchash usullarini belgilaydigan standartlar roʻyxatlarini shakllantiradi va tasdiqlaydi. Bir oy muddatda 2-bosqich Oʻzbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi Attraksionlarning Texnik reglament talablariga muvofiqligini baholash uchun sertifikatlashtirish organlari va sinov laboratoriyalarini akkreditatsiyadan oʻtkazish koʻlamini kengaytirish boʻyicha choralarni koʻradi Olti oy muddatda 3-bosqich Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi, Oʻzbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi Texnik reglamentning maqsadlari, mazmuni va uni qoʻllash tartibi toʻgʻrisida aholini, respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va xoʻjalik birlashmalari, tadbirkorlik subyektlarini keng xabardor qilishni taʼminlaydi Jadvalga muvofiq 4-bosqich Tadbirkorlik subyektlari 1. Texnik reglamentni oʻrganadi, xodimlarni (sifat uchun masʼul) oʻqitadi va Texnik reglamentni joriy qiladi. Bir oy muddatda 2. Muvofiqlikni baholash tartibotidan oʻtkazish uchun tegishli mahsulot namunalarini Texnik reglament talablariga muvofiq tayyorlaydi. Texnik reglament kuchga kirgan kundan boshlab 5-bosqich Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi, Oʻzbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi Texnik reglament talablariga rioya etilishining davlat nazoratini amalga oshiradi Belgilangan tartibda 6-bosqich Oʻzbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi Texnik reglamentni qoʻllash amaliyotini monitoring qiladi va maʼlumotlarni tizimli asosda Vazirlar Mahkamasiga kiritadi Har chorakda

Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 26-dekabrdagi 886-son qaroriga 3-ILOVA

Attraksionlarni hisobga olish va davlat reyestrini yuritish tartibi toʻgʻrisida

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Ushbu Nizom attraksionlarni hisobga olish va davlat reyestrini yuritish tartibini belgilaydi.

Attraksionlarning davlat reyestri yuritish attraksionlar maʼlumotlar bazasini yaratish, sanoat xavfsizligi sohasida davlat siyosatini amalga oshirish, shuningdek, roʻyxatga olingan attraksionlar va ushbu attraksionlardan foydalanuvchi tashkilotlar toʻgʻrisida tizimli axborotni toʻplash, tahlil qilish va saqlash maqsadida yuritiladi.

2. Attraksionlar xavfsizligi toʻgʻrisidagi texnik reglamentga 2-ilovada keltirilgan Attraksionlarning tashrif buyuruvchilarga biomexanik taʼsirlari turlari, yuzaga kelishi mumkin boʻlgan biomexanik xavf darajalari va tashrif buyuruvchilarning oʻrindiqlarining ogʻishish turlari roʻyxatidagi attraksionlar (yuzaga kelishi mumkin boʻlgan biomexanik xavf darajasining I, II va III darajasiga mansublari) foydalanishga topshirilishidan oldin Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi (keyingi oʻrinlarda — Qoʻmita) tomonidan ushbu Nizomga 1-ilovadagi Attraksionlar davlat reyestri (keyingi oʻrinlarda — reyestr) shakliga muvofiq hisobga olinishi shart.

Ilgari hisobga olingan nostatsionar attraksionning oʻrnatilgan joyi oʻzgargan taqdirda, Qoʻmita tomonidan vaqtincha hisobga olinishi kerak.

Ijaraga olingan attraksion ijaraga oluvchi nomiga hisobga olinadi.

3. Ushbu Nizom kuchga kirgunga qadar foydalanishga topshirilgan va hisobga olinmagan attraksionlar quyidagi muddatlarda hisobga olinishi kerak:

attraksionlarning yuzaga kelishi mumkin boʻlgan biomexanik xavf darajasining I darajasiga mansublari — ushbu Nizom kuchga kirgan kundan boshlab 12 oy oʻtgunga qadar;

attraksionlarning yuzaga kelishi mumkin boʻlgan biomexanik xavf darajasining II darajasiga mansublari — ushbu Nizom kuchga kirgan kundan boshlab 15 oy oʻtgunga qadar;

attraksionlarning yuzaga kelishi mumkin boʻlgan biomexanik xavf darajasining III darajasiga mansublari — ushbu Nizom kuchga kirgan kundan boshlab 18 oy oʻtgunga qadar.

2-bob. Attraksionlarni hisobga olish va davlat reyestrini yuritish tartibi

4. Reyestrda hisobga olish uchun ekspluatatsiya qiluvchi Qoʻmitaga ushbu Nizomga 2-ilovaga muvofiq shaklda rasmiylashtirilgan Attraksionni davlat reyestriga kiritish, davlat reyestridagi maʼlumotlarni yangilash, ilgari davlat reyestriga kiritilgan attraksionni oʻrnatilgan joyi boʻyicha vaqtincha davlat reyestriga kiritish, attraksionning davlat reyestriga kiritilganligi toʻgʻrisidagi guvohnomani berish haqidagi arizaga quyidagi hujjatlarni ilova qiladi:

ekspluatatsiya qiluvchining attraksiondan foydalanish huquqini tasdiqlovchi hujjat (attraksionga egalik qilish va undan foydalanishning mulk huquqini yoki boshqa qonuniy asoslarni tasdiqlovchi hujjat);

attraksion ishlab chiqaruvchisi tomonidan va (yoki) ixtisoslashtirilgan tashkilot tomonidan tayyorlangan attraksion pasporti;

attraksiondan texnik foydalanish uchun qoʻllanma;

attraksionga texnik xizmat koʻrsatish va taʼmirlash boʻyicha qoʻllanma;

texnik foydalanish, shuningdek, attraksionga texnik xizmat koʻrsatish va taʼmirlash talablari bajarilishini taʼminlaydigan ekspluatatsiya qiluvchi tomonidan tasdiqlangan jurnallarning nusxalari (ilgari texnik foydalanilgan attraksionlar uchun — ariza taqdim etilgan kundan kamida 12 oy oldin, agar attraksion 12 oydan kam vaqt davomida ishlatilgan boʻlsa, attraksionning ishlash muddati uchun);

muvofiqlik sertifikati yoki muvofiqlik toʻgʻrisidagi deklaratsiyaning nusxasi (2023-yil 28-maydan soʻng muomalaga kiritilgan attraksionlar uchun — majburiy, qolgan attraksionlar uchun — mavjud boʻlsa);

attraksionni montaj qilish (yigʻish, oʻrnatish) tugagandan soʻng qabul qilinganligi toʻgʻrisidagi hujjatlarning ekspluatatsiya qiluvchi tomonidan tasdiqlangan nusxalari, shu jumladan, qabul qilish sinovlari, sozlash va rostlash toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, shuningdek ichki nazoratni tashkil etish va attraksionning xavfsiz ishlashi uchun masʼul xodimlarni tayinlash toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

attraksionning texnik holatini baholash (texnik koʻrikdan oʻtkazish) dalolatnomasi, attraksionning ixtisoslashtirilgan tashkilot tomonidan attraksionni montaj qilish (yigʻish, oʻrnatish) tugagandan soʻng berilgan kundan boshlab 12 oydan koʻp boʻlmagan vaqt oʻtgandan keyin attraksionlarning texnik holati texnik foydalanishga qoʻyiladigan talablar roʻyxatiga muvofiqligini tasdiqlovchi hujjat;

attraksion harakati marshruti haqida maʼlumot (belgilangan marshrut boʻylab harakatlanadigan oʻziyurar attraksionlar uchun);

attraksionning xavfsiz foydalanish muddatini uzaytirish shartlari va ehtimoliy muddatni oʻz ichiga olgan soʻrov natijalari boʻyicha ixtisoslashtirilgan tashkilot tomonidan berilgan xulosa (loyihachi, ishlab chiqaruvchi tomonidan belgilangan xizmat muddati yoki belgilangan resurs muddati tugagan attraksion uchun), soʻrov natijalari boʻyicha ixtisoslashtirilgan tashkilot tomonidan ilgari chiqarilgan xulosada belgilangan muddat);

attraksiondan texnik foydalanishda jismoniy shaxslarning hayoti va (yoki) sogʻligʻiga, jismoniy yoki yuridik shaxslarning mol-mulkiga, davlat mulkiga, atrof-muhitga zarar yetkazganlik uchun attraksion egasining fuqarolik javobgarligini sugʻurta qilish boʻyicha sugʻurta polisining (agar mavjud boʻlsa) nusxasi;

ekspluatatsiya qiluvchi tomonidan attraksionning biomexanik xavf darajasini aniqlashda foydalaniladigan hujjatlar.

5. Hujjatlar Qoʻmitaga ekspluatatsiya qiluvchi tomonidan pochta aloqasi orqali yoki elektron shaklda ariza bilan taqdim etiladi.

Hujjatlar Qoʻmita masʼul xodimi tomonidan roʻyxat boʻyicha qabul qilinadi, roʻyxatning nusxasi hujjatlar qabul qilib olingan sana toʻgʻrisida belgi qoʻyilgan holda arizachi beruvchiga yuboriladi (topshiriladi).

Elektron shaklda taqdim etilgan hujjatlar Qoʻmita rahbarining elektron raqamli imzosi bilan tasdiqlanadi.

6. Qoʻmita mustaqil ravishda quyidagi hujjatlar va axborotni belgilangan tartibda oʻzaro axborot almashish orqali, shu jumladan, elektron shaklda mustaqil oladi:

korxona va tashkilotlarning yagona davlat registridan koʻchirma;

attraksionni kadastr hisobiga qoʻyish toʻgʻrisidagi maʼlumotlar (agar attraksion kapital qurilish obyekti boʻlsa);

7. Ekspluatatsiya qiluvchidan ushbu Nizomda nazarda tutilmagan hujjatlarni taqdim etishni talab qilishga yoʻl qoʻyilmaydi.

8. Reyestrda hisobga olish ushbu Nizomga 3-ilovaga muvofiq Attraksionlarni davlat reyestrida hisobga olish sxemasi boʻyicha amalga oshiriladi.

9. Reyestrni yuritish Qoʻmitaga yuklanadi va quyidagi tartib-taomillarni oʻz ichiga oladi:

hisobga olish raqamini berish bilan attraksion toʻgʻrisidagi zarur axborotni maʼlumotlar bazasiga kiritish;

ushbu Nizomning 3-bobiga muvofiq attraksion toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni davriy yangilash yoki uni reyestrdan chiqarish.

10. Reyestr axborotning qogʻoz va elektron shaklda saqlanishini taʼminlash tamoyili boʻyicha yuritiladi.

11. Qoʻmita attraksionni hisobga olish yoki hisobga olishni rad etish toʻgʻrisidagi qarorni ekspluatatsiya qiluvchining arizasini olgan kundan boshlab, oʻn ish kunidan ortiq boʻlmagan muddatda qabul qiladi.

12. Qoʻmita ekspluatatsiya qiluvchi tomonidan taqdim etilgan hujjatlar toʻplamini koʻrib chiqish jarayonida unda keltirilgan maʼlumotlarning toʻliqligi va ishonchliligini joyiga chiqqan holda, attraksiondan xavfsiz foydalanish uchun sharoitlarni baholashni (tekshirishni) tashkil etadi.

13. Attraksiondan xavfsiz foydalanish uchun sharoitlarni baholash (tekshirish) jarayonida attraksion vizual usulda, attraksion belgisi mavjudligi va uning taqdim etilgan hujjatlarga muvofiqligi hamda qoʻshimcha ravishda quyidagilar mavjudligi boʻyicha tekshiriladi:

attraksionga kirish eshigi oldida oʻrnatilgan tashrif buyuruvchilar uchun attraksiondan foydalanish qoidalari, shuningdek, nogironligi boʻlgan tashrif buyuruvchilarga xizmat koʻrsatish qoidalari, agar ular uchun attraksionning biomexanik taʼsiri mavjud boʻlsa, sogʻligʻi holati, yoshi, boʻyi va vazniga koʻra attraksiondan foydalanishga cheklovlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar (agar foydalanish hujjatlarida nazarda tutilgan boʻlsa), attraksionning texnik holatini baholagan tashkilot va keyingi yillik tekshiruv sanasi koʻrsatilgan oxirgi yillik tekshiruv sanasi toʻgʻrisidagi, shu jumladan, ushbu maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan QR-kodli (matrik shtrixli kod) maʼlumotlari;

tashrif buyuruvchilarning boʻyi va vaznini oʻlchash vositalari (agar texnik foydalanish hujjatlarida attraksiondan foydalanish uchun boʻy va vazn boʻyicha cheklovlar nazarda tutilgan boʻlsa);

attraksionning asosiy texnik tavsiflari haqidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan attraksion boshqaruv pulti yoniga oʻrnatilgan taxtachalar;

attraksionni tashrif buyuruvchilar bilan yuklash sxemalari (agar bu texnik foydalanish hujjatlarida nazarda tutilgan boʻlsa);

xizmat koʻrsatuvchi xodimlarning ish joyiga qoʻyilgan taxtachalar (ularda muhim tarkibiy qismlar va muhim parametrlarga nisbatan kundalik tekshiruvlar tartibi, attraksionga texnik xizmat koʻrsatishning asosiy qoidalari boʻyicha xodimlarga qoʻyiladigan talablar koʻrsatiladi);

tibbiyot qutisi;

zarur oʻrnatilgan evakuatsiya belgilari;

tashrif buyuruvchilarni katta balandlikdan yoki yerga nisbatan sezilarli moyillikdagi oʻrindiqlardan evakuatsiya qilish boʻyicha chora-tadbirlar rejasi va maʼlumotlari (operativ hujjatlarga muvofiq);

tashrif buyuruvchilarni attraksion modullaridan evakuatsiya qilish vositalari (agar bu texnik foydalanish hujjatlarida nazarda tutilgan boʻlsa);

attraksiondan foydalanish vaqtida va undan tashqarida xavfli hududlarga tashrif buyuruvchilarning erkin kirishini istisno qiluvchi toʻsiqlar va boshqa vositalar attraksionlar modullari, mexanizmlar, elektr jihozlari bilan jihozlangan shkaflar, platformalar va xizmatchilar uchun zinapoyalar);

shamol kuchi va atrof-muhit haroratini oʻlchash uchun oʻyin maydonchasida oʻrnatilgan oʻlchash vositasi (agar texnik foydalanish hujjatlarida attraksiondan foydalanish boʻyicha shamol kuchi yoki haroratiga qarab cheklovlar nazarda tutilgan boʻlsa).

14. Attraksionning texnik soz holati videotasmaga tushirish orqali (ekspluatatsiya qiluvchi ishtirokida) tekshiriladi.

15. Attraksiondan xavfsiz foydalanish uchun sharoitlarni baholash (tekshirish) natijalari ijobiy boʻlgan taqdirda, attraksionning pasportiga attraksionning reyestrga kiritilganligi toʻgʻrisidagi belgi qoʻyiladi. Ekspluatatsiya qiluvchiga imzo qoʻygan holda attraksionning reyestrga kiritilganligi toʻgʻrisidagi ushbu Nizomga 4-ilovadagi shaklga muvofiq QR-kod (matrik shtrixli kod) qoʻyilgan Attraksionning davlat reyestriga kiritilganligi toʻgʻrisidagi guvohnoma beriladi.

16. Ekspluatatsiya qiluvchi attraksionning reyestrga kiritilganligi toʻgʻrisidagi qaydning attraksionga kirishda tashrif buyuruvchilarga koʻrinadigan zonada, belgilangan marshrut boʻylab harakatlanuvchi oʻziyurar attraksionlar uchun esa attraksionning old tomonida uning simmetriya oʻqi boʻylab yoki undan chap tomonda joylashishini taʼminlashi kerak.

17. Qoʻmita attraksionni reyestrga kiritishni rad etish uchun asoslar mavjud boʻlgan taqdirda, rad etishning aniq asoslari toʻgʻrisida ekspluatatsiya qiluvchini besh ish kuni mobaynida yozma ravishda xabardor qiladi.

18. Attraksionni reyestrga kiritish quyidagi hollarda rad etiladi:

attraksionning belgilangan xizmat muddati tugagan boʻlsa;

attraksion ekspluatatsiya qiluvchisi oʻzgargan boʻlsa;

tegishli ruxsatnomaga ega boʻlgan ixtisoslashtirilgan tashkilot (keyingi oʻrinlarda — ixtisoslashtirilgan tashkilot) tomonidan attraksionning texnik holati baholangan (texnik koʻrikdan oʻtkazilgan) kundan boshlab 12 oy oʻtgan boʻlsa va ixtisoslashtirilgan tashkilot tomonidan attraksionning texnik holatini baholash (texnik koʻrikdan oʻtkazish) boʻyicha yangi hujjat Qoʻmitaga taqdim etilmagan boʻlsa;

attraksionga egalik qilish va undan foydalanishning huquqiy asoslarini tasdiqlovchi hujjatning amal qilish muddati oʻtgan boʻlsa, tegishli muddatni uzaytirish toʻgʻrisidagi hujjat yoki attraksionni reyestrga kiritish joyida ayni attraksiondan foydalanuvchi tashkilotni koʻrsatuvchi yangi hujjat Qoʻmitaga taqdim etilmagan boʻlsa;

attraksion modifikatsiya qilingan yoki kapital taʼmirlangan boʻlsa;

avariya tufayli attraksion faoliyati toʻxtatilgan boʻlsa;

muvofiqlik sertifikati yoki muvofiqlik toʻgʻrisidagi deklaratsiyani tugatish (bekor qilish) toʻgʻrisidagi qaror mavjud boʻlsa;

koʻrik davomida aniqlangan maʼlumotlar hamda taqdim qilingan hujjatlarda keltirilgan maʼlumotlar oʻrtasida tafovut mavjud boʻlsa.

Bunda ekspluatatsiya qiluvchi Qoʻmita tomonidan qayd etilgan rad etish sabablarini bartaraf etgandan soʻng attraksionni reyestrga kiritish uchun qayta ariza berish huquqiga ega.

19. Attraksiondan foydalanuvchi tashkilot qayta tashkil etilganda yoki nomi oʻzgarganda, uning rahbari arizasiga asosan attraksion reyestrda qayta hisobga olinadi.

20. Attraksionni qayta hisobga olish Qoʻmita tomonidan attraksionni reyestrda hisobga olish uchun nazarda tutilgan tartibda amalga oshiriladi.

3-bob. Davlat reyestriga oʻzgartirishlar kiritish yoki attraksionni davlat reyestridan chiqarish

21. Reyestrda hisobga olingan attraksion toʻgʻrisidagi maʼlumotlar oʻzgarganda, attraksiondan foydalanuvchi tashkilot oʻn ish kuni mobaynida ushbu Nizomga 2-ilovaga muvofiq shakl boʻyicha Attraksionni davlat reyestriga kiritish, davlat reyestridagi maʼlumotlarni yangilash, ilgari davlat reyestriga kiritilgan attraksionni oʻrnatilgan joyi boʻyicha vaqtincha davlat reyestriga kiritish, attraksionning davlat reyestriga kiritilganligi toʻgʻrisidagi guvohnomani berish haqidagi ariza berish yoʻli bilan ushbu oʻzgarishlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni Qoʻmita yoki uning hududiy boʻlinmalariga quyidagi hujjatlarni ilova qilgan holda taqdim etadi:

attraksionni rekonstruksiya qilish yoki texnik jihatdan qayta jihozlash uchun loyiha hujjatlari;

attraksionning texnik holati ekspertizasi natijalari toʻgʻrisidagi xulosa nusxasi.

22. Attraksion foydalanishdan chiqarilgan taqdirda arizaga attraksionni foydalanishdan chiqarishga loyiha hujjatlari ilova qilinadi.

23. Reyestrga oʻzgartirish kiritish yoki attraksionni reyestrdan chiqarish Qoʻmita tomonidan attraksiondan foydalanuvchi tashkilot tomonidan ariza taqdim etilgan sanadan boshlab oʻn ish kuni mobaynida amalga oshiriladi.

24. Reyestrda hisobga olingan attraksion ijaraga berilgan taqdirda, ijaraga beruvchi tashkilot ijaraga oluvchi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oluvchi hujjatlarni Qoʻmitaga taqdim etadi.

25. Attraksiondan foydalanuvchi tashkilot tugatilgan taqdirda, tugatish komissiyasi (tugatuvchi) yoki boshqa vakolatli organ attraksionni reyestrdan chiqarish uchun bir hafta muddatda ushbu Nizomga 2-ilovaga muvofiq shaklda arizani quyidagi hujjatlarni ilova qilgan holda Qoʻmitaga taqdim etishi shart:

attraksionni reyestrdan chiqarish uchun asos boʻluvchi hujjat nusxasi (muassisning, sudning qarori, oldi-sotdi shartnomasi);

mulkni topshirish va qabul qilish dalolatnomasining nusxasi.

26. Attraksion reyestrdan chiqarilganda, Qoʻmita tomonidan ariza beruvchiga uch kun ichida bevosita pochta aloqasi orqali yoki elektron shaklda tegishli xabarnoma yuboriladi.

4-bob. Davlat reyestridagi maʼlumotlarni taqdim qilish

27. Qoʻmita murojaatlar asosida reyestrdan koʻchirmalar berish yoʻli bilan manfaatdor respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va mahalliy davlat hokimiyati organlariga, Oʻzbekiston Respublikasining jismoniy va yuridik shaxslariga reyestrdan maʼlumotlarni taqdim etadi.

28. Qoʻmita attraksionlarni roʻyxatga olinganligi toʻgʻrisidagi guvohnomalar reyestrini yuritadi va uning ochiqligini taʼminlaydi.

5-bob. Attraksionni tekshiruvdan oʻtkazishdan tushgan mablagʻlardan foydalanish tartibi

29. Attraksionni hisobga olishda har bir attraksionni joyiga chiqqan holda tekshiruvdan oʻtkazganlik uchun bazaviy hisoblash miqdorining bir baravari miqdoridagi toʻlov undiriladi. Attraksionni qayta hisobga olishda tekshiruvdan oʻtkazganlik uchun toʻlov undirilmaydi.

30. Attraksionni tekshiruvdan oʻtkazishdan tushgan mablagʻlar Qoʻmita shaxsiy gʻazna hisobvaragʻiga oʻtkaziladi.

31. Qoʻmita shaxsiy gʻazna hisobvaragʻiga tushgan mablagʻlar qoldigʻi moliyaviy yil yakunlari boʻyicha olib qoʻyilmaydi.

6-bob. Yakunlovchi qoidalar

32. Reyestrga kiritish uchun zarur boʻlgan maʼlumotlarning ishonchliligi va ularning oʻz vaqtida Qoʻmitaga taqdim etilishi uchun javobgarlik attraksiondan foydalanuvchi tashkilotlarning rahbarlari zimmasiga yuklanadi.

33. Qoʻmitaga taqdim etilayotgan maʼlumotlar va xulosalarning ishonchliligi uchun qonunchilik hujjatlariga muvofiq javobgardirlar.

34. Qoʻmita unga yuklangan vazifa va funksiyalar doirasida attraksionlardan foydalanuvchi tashkilotlar rahbarlarini hamda ekspert tashkilotlarini ushbu Nizom talablarini buzganligi yoki bila turib attraksion toʻgʻrisida yolgʻon maʼlumotlarni va xulosalarni taqdim etganligi uchun qonunchilik hujjatlariga muvofiq javobgarlikka tortish choralarini koʻradi.

35. Ushbu Nizom talablariga rioya etilmaganligi uchun attraksiondan foydalanuvchi tashkilotlar rahbarlari qonunchilik hujjatlariga muvofiq javob beradilar.

Attraksionlarni hisobga olish va davlat reyestrini yuritish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 1-ILOVA

Attraksionlar davlat reyestri

T/r Sana Hisob raqami * Yuqori turuvchi tashkilot nomi (mavjud boʻlsa) Ekspluatatsiya qiluvchi tashkilotning nomi va pochta manzili STIR Attraksion turi 1 2 3 4 5 6 7

Attraksion tipi Attraksion joylashgan (oʻrnatilgan) manzil Yuzaga kelishi mumkin boʻlgan biomexanik xavf darajasi Muvofiqlikni baholashga oid maʼlumotlar Davlat reyestriga oʻzgartirish kiritish sabablari Attraksionni davlat reyestridan chiqarish sabablari Izoh 8 9 10 11 12 13 14

Attraksionlarni hisobga olish va davlat reyestrini yuritish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 2-ILOVA

Attraksionni davlat reyestriga kiritish, davlat reyestridagi maʼlumotlarni yangilash, ilgari davlat reyestriga kiritilgan attraksionni oʻrnatilgan joyi boʻyicha vaqtincha davlat reyestriga kiritish, attraksionning davlat reyestriga kiritilganligi toʻgʻrisidagi guvohnomani berish haqidagi

__________________________________ (istirohat bogʻlari attraksionlarini ekspluatatsiya qilish borasidagi qonunchilik hujjatlari va texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar talablariga yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan rioya etilishi ustidan davlat nazorati va tekshiruvini amalga oshirishuvchi organ) ________________________________________________________________________________dan (yuridik va jismoniy shaxsning toʻliq nomi) Manzil _________________________________________________________________________________ Tel.: _______________________________ STIR _______________________________ Elektron pochta _________________________________________________________________________ ARIZA ________________________________________________________________________________ (pasportga muvofiq attraksion nomi) (attraksionni hisobga olish, attraksionni hisobga olishni yangilash, attraksionni hisobga olishni tugatish, ilgari hisobga olingan attraksionni oʻrnatilgan joyi boʻyicha vaqtincha hisobga olish, attraksionning hisobga olinganligi toʻgʻrisidagi guvohnomani berish, yoʻqolgan yoki eskirganini almashtirish)ni soʻrayman. Statsionar / koʻchma (keraksizi chizib tashlansin) Yuzaga kelishi mumkin boʻlgan biomexanik xavf darajasi — ________ Attraksion turi ________________________________________________________________________ Seriya raqami _______________________________, ishlab chiqarilgan yili _____________________ Ishlab chiqaruvchi tashkilot _______________________________________________________________ Ekspluatatsiya qiluvchi ___________________________________________________________________ (toʻliq nomi, STIR) Attraksion oʻrnatilgan manzil ____________________________________________________________ Ilova qilingan hujjatlar roʻyxati: 1. _____________________________________________________________________________________ 2. _____________________________________________________________________________________ 3. _____________________________________________________________________________________ ____________________________ _______________________________________ (ariza topshirgan shaxsning imzosi) familiyasi, ismi, otasining ismi ______________________________________________________________________________ (shaxsni tasdiqlovchi hujjatning nomi, seriyasi, raqami, qachon va kim tomonidan berilganligi) Hujjatni qabul qilish belgisi __________________________________ 20__ yil “___” _____________ maxsus vakolatli organning masʼul xodimi imzosi Murojaatni koʻrib chiqish natijalariga koʻra attraksionlarning davlat reyestriga kiritilganligi toʻgʻrisidagi guvohnoma berildi/berilmadi. (keraksizi chizib tashlansin) Ilova qilingan hujjatlar roʻyxatining ___________ ___-bandlarida koʻrsatilgan hujjatlar qaytarildi. ______________________ ____________________________________ (maxsus vakolatli organning davlat inspektori imzosi) familiyasi, ismi, otasining ismi ______________________ __________________ 20__ yil “___” _______ hujjatlarni qabul qilgan shaxsning imzosi familiyasi, ismi, otasining ismi ______________________ hujjatlarni qabul qilgan shaxsning imzosi

Attraksionlarni hisobga olish va davlat reyestrini yuritish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 3-ILOVA

Attraksionlarni davlat reyestrida hisobga olish

Bosqichlar Subyektlar Tadbirlar Bajarish muddatlari 1-bosqich Ariza beruvchi 1. Attraksionni davlat reyestrida hisobga qoʻyish uchun zarur boʻlgan arizani va hujjatlarni tayyorlaydi. 2. Ariza va unga ilova qilingan hujjatlarni Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasiga (keyingi oʻrinlarda — Qoʻmita) taqdim etadi. 1. Attraksionlarning biomexanik xavf darajasining I darajasiga mansublari — Attraksionlarni hisobga olish va davlat reyestrini yuritish tartibi toʻgʻrisidagi nizom (keyingi oʻrinlarda — Nizom) kuchga kirgan kundan boshlab 12 oy oʻtgunga qadar. 2. Attraksionlarning biomexanik xavf darajasining II darajasiga mansublari — Nizom kuchga kirgan kundan boshlab 15 oy oʻtgunga qadar. 3. Attraksionlarning biomexanik xavf darajasining III darajasiga mansublari — Nizom kuchga kirgan kundan boshlab 18 oy oʻtgunga qadar 2-bosqich Qoʻmita 1. Attraksionni davlat reyestrida hisobga qoʻyish uchun taqdim etilgan ariza va hujjatlarni qabul qiladi. 1. Ariza beruvchi taqdim etgandan keyin darhol. 2. Arizani koʻrib chiqadi va taqdim etilgan hujjatlarning toʻliqligi hamda ishonchliligini tekshiradi, shuningdek, zarur hollarda joyiga chiqqan holda attraksionning ushbu hujjatlarga muvofiqligiga aniqlik kiritish maqsadida uni tekshiruvdan oʻtkazadi. 2. Ariza olingan kundan boshlab oʻttiz kundan ortiq boʻlmagan muddatda. 3-bosqich Qoʻmita Taqdim etilgan hujjatlar boʻyicha eʼtirozlar mavjud boʻlganda ariza beruvchiga mavjud eʼtirozlarni bartaraf etish, puxta ishlangan hujjatlarni taqdim etishga haqli boʻlgan muddat koʻrsatib yozma xabarnoma taqdim etadi. Ariza qabul qilingan kundan boshlab uch kundan ortiq boʻlmagan muddatda 4-bosqich Ariza beruvchi 1. Xabarnomada koʻrsatilgan kamchiliklarni bartaraf etadi. 2. Qoʻmitaga puxta ishlangan hujjatlarni taqdim etadi. Xabarnomada koʻrsatilgan muddatda 5-bosqich Qoʻmita 1. Koʻrib chiqish natijasi ijobiy boʻlganda attraksionni reyestrda hisobga qoʻyadi. 1. Uch ish kun mobaynida 2. Ariza beruvchining nomiga attraksion davlat reyestrga kiritilganligi toʻgʻrisida xabarnoma yuboradi. 2. Bir hafta muddatda

Attraksionlarni hisobga olish va davlat reyestrini yuritish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 4-ILOVA

Attraksionning davlat reyestriga kiritilganligi toʻgʻrisida

Attraksionning davlat reyestriga kiritilganligi toʻgʻrisida GUVOHNOMA AA 000000 Attraksion nomi Attraksion oʻrnatilgan yil __________________ __________________________________________ Ekspluatatsiya qiluvchining nomi Statsionar / koʻchma ___________________________________________ Yuzaga kelishi mumkin boʻlgan biomexanik xavf darajasi — ________________________ Ekspluatatsiya qiluvchining manzili Attraksion turi ___________________________ ___________________________________________ Ishlab chiqaruvchi korxona ____________________ Berilgan sanasi 20 ____ yil “____” ___________ Seriya raqami ______________________________ __________________ Ishlab chiqarilgan yili _____________________ Vakolatli organning davlat inspektori Belgilangan xizmat muddati ___________________________________________ Davlat reyestrga kiritish belgisi ___________________________________________ ____________ ____ ___________________________ (imzo) ____________ familiyasi, ismi, otasining ismi QR-kod ___________________________ rahbarning (F.I.O.) ___________________________ (sana)

Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 26-dekabrdagi 886-son qaroriga 4-ILOVA

Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblanayotgan ayrim qarorlari

1. Vazirlar Mahkamasining “Attraksionlar xavfsizligi toʻgʻrisidagi texnik reglamentni tasdiqlash haqida” 2022-yil 28-noyabrdagi 677-son qarori .

2. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasining “Texnik jihatdan tartibga solish toʻgʻrisida”gi Qonunini amalga oshirish chora-tadbirlari haqida” 2024-yil 25-martdagi 153-son qaroriga 3-ilovaning 5-bandi .

3. Vazirlar Mahkamasining “Texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi davlat boshqaruvi takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida” 2024-yil 1-iyuldagi 371-son qaroriga ilovaning 27-bandi .

Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOV

Toshkent sh.,

2024-yil 26-dekabr,

886-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 28.12.2024-y., 09/24/886/1078-son)

lex.uz