UzbekAI

Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги Ўзбекистон Республикаси Истиқболли лойиҳалар миллий агентлиги Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратурасининг

Қарори

ЙЎРИҚНОМА

Терговга қадар текширувни амалга оширишда ва жиноятларни тергов қилиш давомида аниқланган крипто-активларни олиб қўйиш, хатлаш, сақлаш ҳамда топшириш тартиби тўғрисидаги йўриқномани тасдиқлаш ҳақида

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023 йил 30 ноябрдаги ПҚ-381-сон «Рақамли маҳсулотлар (хизматлар) истеъмолчилари ҳуқуқларини ҳимоя қилиш ва рақамли технологиялар воситасида содир этиладиган ҳуқуқбузарликларга қарши курашишни кучайтириш чоралари тўғрисида»ги қарорига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги, Бош прокуратура ҳамда Истиқболли лойиҳалар миллий агентлиги қарор қилади:

1. Терговга қадар текширувни амалга оширишда ва жиноятларни тергов қилиш давомида аниқланган крипто-активларни олиб қўйиш, хатлаш, сақлаш ҳамда топшириш тартиби тўғрисидаги йўриқнома иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Мазкур қарор Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги, Давлат хавфсизлик хизмати ҳамда Миллий гвардия билан келишилган.

3. Мазкур қарор расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.

Келишилди:

Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлигининг 2024 йил 20 декабрдаги 44-сон, Бош прокуратуранинг 2024 йил 19 декабрдаги 14-сон ҳамда Истиқболли лойиҳалар миллий агентлигининг 2024 йил 18 декабрдаги 14-сон қарорига ИЛОВА

Терговга қадар текширувни амалга оширишда ва жиноятларни тергов қилиш давомида аниқланган крипто-активларни олиб қўйиш, хатлаш, сақлаш ҳамда топшириш тартиби тўғрисидаги

Мазкур Йўриқнома терговга қадар текширувни амалга оширишда ва жиноятларни тергов қилиш давомида аниқланган крипто-активларни олиб қўйиш, хатлаш, сақлаш ҳамда топшириш тартибини белгилайди.

1-боб. Умумий қоидалар

1. Мазкур Йўриқномада қуйидаги тушунчалардан фойдаланилади:

крипто-актив — маълумотларнинг тақсимланган реестридаги рақамли ёзувлар йиғиндисини ифодалайдиган, қиймати ва эгасига эга бўлган мулкий ҳуқуқ (масалан, «Bitcоin», «Ethereum» ва бошқалар);

маълумотларнинг тақсимланган реестри — маълумотларни ихтисослаштирилган блокларда тақсимловчи технология бўлиб, бунда ҳар бир янги блок олдинги блок билан криптографик имзо орқали боғланади (блокчейн);

крипто-активлар айланмаси соҳасидаги хизматлар провайдерлари (бундан буён матнда хизматлар провайдерлари деб юритилади) — жисмоний ва юридик шахсларга, шу жумладан, уларнинг номидан крипто-активларни сотиб олиш, сотиш, айирбошлаш, сақлаш, чиқариш, жойлаштириш ва бошқариш бўйича хизматларни кўрсатувчи Ўзбекистон Республикасининг резидентлари бўлган юридик шахслар ;

крипто-биржа — крипто-активларни сотиб олиш, сотиш ва (ёки) айирбошлаш учун электрон платформани тақдим этувчи ташкилот;

крипто-ҳамён — крипто-активларни сақлаш ва бошқариш учун мўлжалланган дастурий ёки дастурий-техник восита;

крипто-ҳамён калити — крипто-ҳамёнга кириш ва эгалик қилиш имконини берувчи махсус код (пароль);

крипто-ҳамён манзили — маълумотларнинг тақсимланган реестридаги крипто-активларни бир крипто-ҳамёндан бошқасига юбориш ва қабул қилиш бўйича операцияларни амалга ошириш учун ишлатиладиган рақамлар, ҳарфлар ва белгилардан ташкил топган ноёб комбинация;

крипто-активлар билан боғлиқ ҳуқуқбузарликлар — крипто-активлар айланмаси соҳасидаги қонунчиликни бузиш ва майнинг фаолиятини қонунга хилоф равишда амалга оширишга оид ҳуқуқбузарликлар;

ахборот ташувчи қурилмалар — ахборотни тўплаш, сақлаш, излаш, унга ишлов бериш ва уни тарқатиш учун фойдаланиладиган қурилмалар;

майнинг — ҳисоблаш операцияларини амалга ошириш орқали маълумотларнинг тақсимланган реестрини сақлаш, блокларни яратиш ва уларнинг яхлитлигини тасдиқлаш фаолияти;

SEED ибора — крипто-ҳамён калитини ўзгартириш ёки қайта тиклаш учун қўлланиладиган ҳарф ва рақамлар йиғиндиси.

2. Крипто-активлар терговга қадар текширувни амалга ошириш ва жиноятларни тергов қилиш давомида хатлаш, мусодара қилиш, етказилган зарарни қоплаш учун олиб қўйилиши ҳамда далил сифатида эътироф этилиши мумкин.

3. Крипто-активлар билан боғлиқ терговга қадар текширув ва тергов ҳаракатларини ўтказиш крипто-активлар билан ишлаш кўникмаларига эга бўлган мутахассислар иштирокида амалга оширилиши шарт.

2-боб. Крипто-активлар айланмасига оид маълумотларни аниқлаш

4. Терговга қадар текширув, суриштирув ва дастлабки тергов органлари томонидан терговга қадар текширувни амалга ошириш ва жиноятларни тергов қилиш давомида крипто-активлар билан боғлиқ ҳуқуқбузарликлар ҳақидаги маълумотлар қонунчилик ҳужжатлари ва мазкур Йўриқномага мувофиқ аниқланади.

5. Қуйидаги маълумотлар крипто-активлар билан боғлиқ ҳуқуқбузарликларга оид ахборот манбалари бўлиши мумкин:

шубҳали операциялар тўғрисидаги хабарлар;

жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш бўйича махсус ваколатли давлат органининг маълумотлари;

хизматлар провайдерлари ва майнерлар томонидан тақдим этилган маълумотлар;

назорат қилувчи (лицензияловчи) органларнинг маълумотлари;

очиқ ахборот манбаларидан олинган маълумотлар;

крипто-ҳамёнлар бўйича маълумотларнинг тақсимланган реестрини таҳлил қилиш натижалари ва бошқалар.

6. Терговга қадар текширувни амалга ошириш ва жиноятларни тергов қилиш давомида крипто-активлар билан боғлиқ ҳуқуқбузарликларга оид маълумотлар ва далиллар қуйидагиларда аниқланиши мумкин:

ахборот ташувчи қурилмалар;

крипто-ҳамёнлар (масалан, «Ledger», «Trezor», «KeepKey», «Coldcard», «Bitlox», «Blochstech» ва бошқалар);

қоғоз, блокнот ёки бошқа нарса ва буюмларда қайд этилган қўлёзма ва ёзувлар.

Мазкур нарса ва буюмлар олиб қўйилаётганда мутахассис иштирокида кўздан кечирилади ҳамда ашёвий, ёзма ёки рақамли далил сифатида эътироф этилиши мумкин.

7. Терговга қадар текширув , суриштирув ва дастлабки тергов органлари томонидан крипто-активлар билан боғлиқ ҳуқуқбузарликлар ҳақидаги маълумотларни аниқлаш билан бир қаторда қуйидаги ҳаракатлар амалга оширилади:

ахборот ташувчи қурилмаларнинг хотирасини кўздан кечириш;

крипто-ҳамён манзили бўйича маълумотларнинг тақсимланган реестрини таҳлил қилиш;

суд-компьютер-техникавий экспертизасини тайинлаш;

қонунчиликда белгиланган тартибда хизматлар провайдерларига тегишли сўровларни юбориш;

банк сири билан боғлиқ маълумотларни олиш бўйича сўровлар юбориш.

8. Терговга қадар текширув , суриштирув ва дастлабки тергов органлари томонидан крипто-активлар айланмаси соҳасидаги фаолиятни амалга ошириш учун берилган лицензия ва рухсатномалар тўғрисидаги маълумотлар Ўзбекистон Республикаси Истиқболли лойиҳалар миллий агентлигининг расмий веб-сайтидаги лицензиялар реестри ёки Агентликка сўров юбориш орқали аниқланади.

9. Терговга қадар текширув , суриштирув ва дастлабки тергов органлари томонидан ахборот ташувчи қурилмалар хотирасини кўздан кечиришда қуйидагиларга:

крипто-ҳамёнлар, уларнинг манзили ва калити ҳамда SEED иборага тааллуқли маълумотлар, логинлар ва паролларга;

веб-браузерга кириш ва у орқали қидириш тарихи, жумладан крипто-активлар билан боғлиқ хизматлар кўрсатувчи ёки улар билан боғлиқ бошқа веб-сайтларга кирилганлиги тарихи ва логин маълумотларига;

IР-манзилларга;

крипто-активларни масофадан сақлаш хизматлари (cloud) ва бошқа сақлаш усулларидан фойдаланилганлиги ҳақидаги маълумотларга;

ахборот ташувчи қурилмаларга крипто-ҳамёнларга тааллуқли дастурий маҳсулотлар ўрнатилганлиги ва улардан фойдаланилганлиги ҳақидаги маълумотларга;

крипто-активлар ва крипто-ҳамёнлар ҳақидаги ахборотлар бўлган файллар ҳамда фотосуратлар, аудио-, видеоёзувларнинг мавжудлигига алоҳида эътибор қаратилади.

10. Терговга қадар текширув , суриштирув ва дастлабки тергов органлари томонидан майнинг билан боғлиқ ҳуқуқбузарликларни аниқлашда электр тармоқларига уланиш ва ундан фойдаланиш ҳолатлари ўрганиб чиқилиши ҳамда ҳуқуқий баҳо берилиши лозим.

11. Терговга қадар текширув , суриштирув ва дастлабки тергов органлари томонидан крипто-активлар айланмасининг қонунчиликка зид равишда амалга оширилган ҳар бир ҳолатига ҳуқуқий баҳо берилиши керак.

3-боб. Крипто-активларни олиб қўйиш ва хатлаш

12. Терговга қадар текширувни амалга ошириш давомида аниқланган крипто-активлар Ўзбекистон Республикаси Жиноят-процессуал кодексининг 329-моддасига мувофиқ шахсий тинтув, ҳодиса содир бўлган жойни кўздан кечиришда олиб қўйилиши мумкин.

13. Шахслар ўз тасарруфида бўлган крипто-активлар ва улар билан боғлиқ маълумотларни терговга кадар текширув, суриштирув, дастлабки тергов органига ўз ташаббуси билан тақдим этишга ҳақли .

14. Крипто-активларни хатлаш мақсадида крипто-ҳамёнга кириш учун крипто-ҳамёнга тааллуқли маълумотлар (масалан, биометрик маълумотлар, логин, пароль, манзил ва бошқалар) ва қайта тиклаш коди (масалан, SEED ибора ёки шахсий калит) аниқланади ҳамда идентификация қилинади.

15. Ахборотнинг бут сақланишини таъминлаш, унинг ўзгартирилиши ва йўқ қилинишининг олдини олиш мақсадида:

компьютер ва ахборот ташувчи қурилмаларни интернет тармоғидан узиш (жумладан, сим-картасини олиб қўйиш) ҳамда ахборот ташувчи қурилмани «парвоз режими»га ўтказиш;

крипто-активлар айланмасига оид маълумот мавжуд бўлган ахборот ташувчи қурилмаларни кўздан кечириш ва олиб қўйиш мутахассисларни жалб этган ҳолда Ўзбекистон Республикаси Жиноят-процессуал кодекси талабларига мувофиқ амалга оширилади.

16. Крипто-активларни олиб қўйиш ва хатлаш уларни суриштирув ҳамда дастлабки тергов органларининг крипто-ҳамён манзилига ўтказиш орқали амалга оширилади. Мазкур жараён қайд этилган фотосуратлар, аудио-, видеоёзувлар баённомага қўшиб қўйилади.

17. Крипто-активларни хатлашда уларнинг қиймати санаси ва вақтини кўрсатган ҳолда миллий валютада (чет эл валютасида) Ўзбекистон Республикасида лицензияга эга бўлган хизматлар провайдерларидаги котировкалар, хизматлар провайдерларининг листингига киритилмаган крипто-активлар бўйича эса крипто-активлар билан боғлиқ хизмат кўрсатувчи бошқа провайдерларнинг платформаларидаги нархларга мувофиқ қайд қилинади.

4-боб. Крипто-активларни сақлаш ва топшириш

18. Хатланган крипто-активларни сақлаш учун суриштирув ва дастлабки тергов органлари томонидан Ўзбекистон Республикасида лицензияга эга бўлган хизматлар провайдерларида крипто-ҳамёнлар очилади.

Ҳар бир суриштирув ва дастлабки тергов органи крипто-активлар, крипто-ҳамён манзиллари ёки қурилмаларнинг хавфсизлигини таъминлайди. Бунда, ҳар бир орган учун фақат битта крипто-ҳамён манзили ёки қурилмаси олинади.

19. Крипто-ҳамён манзиллари ёки қурилмаларида сақланиши кўзда тутилган крипто-активларнинг конфиденциаллигини таъминлаш, уларни бошқа ташкилотларга ва таркибий бўлинмаларига тақдим этиш, шунингдек дастлабки тергов давомида ишлатиш жараёнида қонунчилик талабларига риоя этилиши устидан назорат суриштирув ва дастлабки тергов органи бошлиғи зиммасига юклатилади.

20. Хатланган крипто-активлар тегишли қарор қабул қилингунига қадар крипто-ҳамёнларда ёки қурилмаларда сақланади.

21. Крипто-активларни ўз эгаларига қайтариш ва мусодара қилиш терговга қадар текширув, суриштирув ва дастлабки тергов органлари ҳамда суднинг қарорига асосан Ўзбекистон Республикаси Жиноят-процессуал кодекси талабларига мувофиқ амалга оширилади.

22. Давлат даромадига ўтказилган крипто-активларни реализация қилиш крипто-активларни Ўзбекистон Республикасида лицензияга эга бўлган хизматлар провайдерлари орқали сотиш йўли билан амалга оширилади.

5-боб. Якуний қоидалар

23. Олиб қўйилган, хатланган ва далил сифатида эътироф этилган крипто-активларнинг ҳисоби суриштирув ва дастлабки тергов органлари томонидан юритилади.

24. Ушбу Йўриқнома талабларининг бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчиликда белгиланган тартибда жавобгар бўладилар.

Ички ишлар вазири П. БОБОЖОНОВ

Бош прокурори Н. ЙЎЛДОШЕВ

Истиқболли лойиҳалар миллий агентлиги директори Д. ЛИ

Иқтисодиёт ва молия вазири Д. КУЧКАРОВ

ДХХ раиси Б. КУРБАНОВ

Миллий гвардия қўмондони Р. ДЖУРАЕВ

Тошкент ш.,

2024 йил 20 декабрь,

Тошкент ш.,

2024 йил 19 декабрь,

Тошкент ш.,

2024 йил 18 декабрь,

2024 йил 14 декабрь,

2024 йил 14 декабрь,

2024 йил 9 декабрь,

44-сон

14-сон

14-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 28.12.2024 й., 10/24/3591/1082-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi Oʻzbekiston Respublikasi Istiqbolli loyihalar milliy agentligi Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasining

Qarori

YOʻRIQNOMA

Tergovga qadar tekshiruvni amalga oshirishda va jinoyatlarni tergov qilish davomida aniqlangan kripto-aktivlarni olib qoʻyish, xatlash, saqlash hamda topshirish tartibi toʻgʻrisidagi yoʻriqnomani tasdiqlash haqida

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 30-noyabrdagi PQ-381-son “Raqamli mahsulotlar (xizmatlar) isteʼmolchilari huquqlarini himoya qilish va raqamli texnologiyalar vositasida sodir etiladigan huquqbuzarliklarga qarshi kurashishni kuchaytirish choralari toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi, Bosh prokuratura hamda Istiqbolli loyihalar milliy agentligi qaror qiladi:

1. Tergovga qadar tekshiruvni amalga oshirishda va jinoyatlarni tergov qilish davomida aniqlangan kripto-aktivlarni olib qoʻyish, xatlash, saqlash hamda topshirish tartibi toʻgʻrisidagi yoʻriqnoma ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi, Davlat xavfsizlik xizmati hamda Milliy gvardiya bilan kelishilgan.

3. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Kelishildi:

Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining 2024-yil 20-dekabrdagi 44-son, Bosh prokuraturaning 2024-yil 19-dekabrdagi 14-son hamda Istiqbolli loyihalar milliy agentligining 2024-yil 18-dekabrdagi 14-son qaroriga ILOVA

Tergovga qadar tekshiruvni amalga oshirishda va jinoyatlarni tergov qilish davomida aniqlangan kripto-aktivlarni olib qoʻyish, xatlash, saqlash hamda topshirish tartibi toʻgʻrisidagi

Mazkur Yoʻriqnoma tergovga qadar tekshiruvni amalga oshirishda va jinoyatlarni tergov qilish davomida aniqlangan kripto-aktivlarni olib qoʻyish, xatlash, saqlash hamda topshirish tartibini belgilaydi.

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Mazkur Yoʻriqnomada quyidagi tushunchalardan foydalaniladi:

kripto-aktiv — maʼlumotlarning taqsimlangan reyestridagi raqamli yozuvlar yigʻindisini ifodalaydigan, qiymati va egasiga ega boʻlgan mulkiy huquq (masalan, “Bitcoin”, “Ethereum” va boshqalar);

maʼlumotlarning taqsimlangan reyestri — maʼlumotlarni ixtisoslashtirilgan bloklarda taqsimlovchi texnologiya boʻlib, bunda har bir yangi blok oldingi blok bilan kriptografik imzo orqali bogʻlanadi (blokcheyn);

kripto-aktivlar aylanmasi sohasidagi xizmatlar provayderlari (bundan buyon matnda xizmatlar provayderlari deb yuritiladi) — jismoniy va yuridik shaxslarga, shu jumladan, ularning nomidan kripto-aktivlarni sotib olish, sotish, ayirboshlash, saqlash, chiqarish, joylashtirish va boshqarish boʻyicha xizmatlarni koʻrsatuvchi Oʻzbekiston Respublikasining rezidentlari boʻlgan yuridik shaxslar ;

kripto-birja — kripto-aktivlarni sotib olish, sotish va (yoki) ayirboshlash uchun elektron platformani taqdim etuvchi tashkilot;

kripto-hamyon — kripto-aktivlarni saqlash va boshqarish uchun moʻljallangan dasturiy yoki dasturiy-texnik vosita;

kripto-hamyon kaliti — kripto-hamyonga kirish va egalik qilish imkonini beruvchi maxsus kod (parol);

kripto-hamyon manzili — maʼlumotlarning taqsimlangan reyestridagi kripto-aktivlarni bir kripto-hamyondan boshqasiga yuborish va qabul qilish boʻyicha operatsiyalarni amalga oshirish uchun ishlatiladigan raqamlar, harflar va belgilardan tashkil topgan noyob kombinatsiya;

kripto-aktivlar bilan bogʻliq huquqbuzarliklar — kripto-aktivlar aylanmasi sohasidagi qonunchilikni buzish va mayning faoliyatini qonunga xilof ravishda amalga oshirishga oid huquqbuzarliklar;

axborot tashuvchi qurilmalar — axborotni toʻplash, saqlash, izlash, unga ishlov berish va uni tarqatish uchun foydalaniladigan qurilmalar;

mayning — hisoblash operatsiyalarini amalga oshirish orqali maʼlumotlarning taqsimlangan reyestrini saqlash, bloklarni yaratish va ularning yaxlitligini tasdiqlash faoliyati;

SEED ibora — kripto-hamyon kalitini oʻzgartirish yoki qayta tiklash uchun qoʻllaniladigan harf va raqamlar yigʻindisi.

2. Kripto-aktivlar tergovga qadar tekshiruvni amalga oshirish va jinoyatlarni tergov qilish davomida xatlash, musodara qilish, yetkazilgan zararni qoplash uchun olib qoʻyilishi hamda dalil sifatida eʼtirof etilishi mumkin.

3. Kripto-aktivlar bilan bogʻliq tergovga qadar tekshiruv va tergov harakatlarini oʻtkazish kripto-aktivlar bilan ishlash koʻnikmalariga ega boʻlgan mutaxassislar ishtirokida amalga oshirilishi shart.

2-bob. Kripto-aktivlar aylanmasiga oid maʼlumotlarni aniqlash

4. Tergovga qadar tekshiruv, surishtiruv va dastlabki tergov organlari tomonidan tergovga qadar tekshiruvni amalga oshirish va jinoyatlarni tergov qilish davomida kripto-aktivlar bilan bogʻliq huquqbuzarliklar haqidagi maʼlumotlar qonunchilik hujjatlari va mazkur Yoʻriqnomaga muvofiq aniqlanadi.

5. Quyidagi maʼlumotlar kripto-aktivlar bilan bogʻliq huquqbuzarliklarga oid axborot manbalari boʻlishi mumkin:

shubhali operatsiyalar toʻgʻrisidagi xabarlar;

jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha maxsus vakolatli davlat organining maʼlumotlari;

xizmatlar provayderlari va maynerlar tomonidan taqdim etilgan maʼlumotlar;

nazorat qiluvchi (litsenziyalovchi) organlarning maʼlumotlari;

ochiq axborot manbalaridan olingan maʼlumotlar;

kripto-hamyonlar boʻyicha maʼlumotlarning taqsimlangan reyestrini tahlil qilish natijalari va boshqalar.

6. Tergovga qadar tekshiruvni amalga oshirish va jinoyatlarni tergov qilish davomida kripto-aktivlar bilan bogʻliq huquqbuzarliklarga oid maʼlumotlar va dalillar quyidagilarda aniqlanishi mumkin:

axborot tashuvchi qurilmalar;

kripto-hamyonlar (masalan, “Ledger”, “Trezor”, “KeepKey”, “Coldcard”, “Bitlox”, “Blochstech” va boshqalar);

qogʻoz, bloknot yoki boshqa narsa va buyumlarda qayd etilgan qoʻlyozma va yozuvlar.

Mazkur narsa va buyumlar olib qoʻyilayotganda mutaxassis ishtirokida koʻzdan kechiriladi hamda ashyoviy, yozma yoki raqamli dalil sifatida eʼtirof etilishi mumkin.

7. Tergovga qadar tekshiruv , surishtiruv va dastlabki tergov organlari tomonidan kripto-aktivlar bilan bogʻliq huquqbuzarliklar haqidagi maʼlumotlarni aniqlash bilan bir qatorda quyidagi harakatlar amalga oshiriladi:

axborot tashuvchi qurilmalarning xotirasini koʻzdan kechirish;

kripto-hamyon manzili boʻyicha maʼlumotlarning taqsimlangan reyestrini tahlil qilish;

sud-kompyuter-texnikaviy ekspertizasini tayinlash;

qonunchilikda belgilangan tartibda xizmatlar provayderlariga tegishli soʻrovlarni yuborish;

bank siri bilan bogʻliq maʼlumotlarni olish boʻyicha soʻrovlar yuborish.

8. Tergovga qadar tekshiruv , surishtiruv va dastlabki tergov organlari tomonidan kripto-aktivlar aylanmasi sohasidagi faoliyatni amalga oshirish uchun berilgan litsenziya va ruxsatnomalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar Oʻzbekiston Respublikasi Istiqbolli loyihalar milliy agentligining rasmiy veb-saytidagi litsenziyalar reyestri yoki Agentlikka soʻrov yuborish orqali aniqlanadi.

9. Tergovga qadar tekshiruv , surishtiruv va dastlabki tergov organlari tomonidan axborot tashuvchi qurilmalar xotirasini koʻzdan kechirishda quyidagilarga:

kripto-hamyonlar, ularning manzili va kaliti hamda SEED iboraga taalluqli maʼlumotlar, loginlar va parollarga;

veb-brauzerga kirish va u orqali qidirish tarixi, jumladan kripto-aktivlar bilan bogʻliq xizmatlar koʻrsatuvchi yoki ular bilan bogʻliq boshqa veb-saytlarga kirilganligi tarixi va login maʼlumotlariga;

IR-manzillarga;

kripto-aktivlarni masofadan saqlash xizmatlari (cloud) va boshqa saqlash usullaridan foydalanilganligi haqidagi maʼlumotlarga;

axborot tashuvchi qurilmalarga kripto-hamyonlarga taalluqli dasturiy mahsulotlar oʻrnatilganligi va ulardan foydalanilganligi haqidagi maʼlumotlarga;

kripto-aktivlar va kripto-hamyonlar haqidagi axborotlar boʻlgan fayllar hamda fotosuratlar, audio-, videoyozuvlarning mavjudligiga alohida eʼtibor qaratiladi.

10. Tergovga qadar tekshiruv , surishtiruv va dastlabki tergov organlari tomonidan mayning bilan bogʻliq huquqbuzarliklarni aniqlashda elektr tarmoqlariga ulanish va undan foydalanish holatlari oʻrganib chiqilishi hamda huquqiy baho berilishi lozim.

11. Tergovga qadar tekshiruv , surishtiruv va dastlabki tergov organlari tomonidan kripto-aktivlar aylanmasining qonunchilikka zid ravishda amalga oshirilgan har bir holatiga huquqiy baho berilishi kerak.

3-bob. Kripto-aktivlarni olib qoʻyish va xatlash

12. Tergovga qadar tekshiruvni amalga oshirish davomida aniqlangan kripto-aktivlar Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat-protsessual kodeksining 329-moddasiga muvofiq shaxsiy tintuv, hodisa sodir boʻlgan joyni koʻzdan kechirishda olib qoʻyilishi mumkin.

13. Shaxslar oʻz tasarrufida boʻlgan kripto-aktivlar va ular bilan bogʻliq maʼlumotlarni tergovga kadar tekshiruv, surishtiruv, dastlabki tergov organiga oʻz tashabbusi bilan taqdim etishga haqli .

14. Kripto-aktivlarni xatlash maqsadida kripto-hamyonga kirish uchun kripto-hamyonga taalluqli maʼlumotlar (masalan, biometrik maʼlumotlar, login, parol, manzil va boshqalar) va qayta tiklash kodi (masalan, SEED ibora yoki shaxsiy kalit) aniqlanadi hamda identifikatsiya qilinadi.

15. Axborotning but saqlanishini taʼminlash, uning oʻzgartirilishi va yoʻq qilinishining oldini olish maqsadida:

kompyuter va axborot tashuvchi qurilmalarni internet tarmogʻidan uzish (jumladan, sim-kartasini olib qoʻyish) hamda axborot tashuvchi qurilmani “parvoz rejimi”ga oʻtkazish;

kripto-aktivlar aylanmasiga oid maʼlumot mavjud boʻlgan axborot tashuvchi qurilmalarni koʻzdan kechirish va olib qoʻyish mutaxassislarni jalb etgan holda Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat-protsessual kodeksi talablariga muvofiq amalga oshiriladi.

16. Kripto-aktivlarni olib qoʻyish va xatlash ularni surishtiruv hamda dastlabki tergov organlarining kripto-hamyon manziliga oʻtkazish orqali amalga oshiriladi. Mazkur jarayon qayd etilgan fotosuratlar, audio-, videoyozuvlar bayonnomaga qoʻshib qoʻyiladi.

17. Kripto-aktivlarni xatlashda ularning qiymati sanasi va vaqtini koʻrsatgan holda milliy valyutada (chet el valyutasida) Oʻzbekiston Respublikasida litsenziyaga ega boʻlgan xizmatlar provayderlaridagi kotirovkalar, xizmatlar provayderlarining listingiga kiritilmagan kripto-aktivlar boʻyicha esa kripto-aktivlar bilan bogʻliq xizmat koʻrsatuvchi boshqa provayderlarning platformalaridagi narxlarga muvofiq qayd qilinadi.

4-bob. Kripto-aktivlarni saqlash va topshirish

18. Xatlangan kripto-aktivlarni saqlash uchun surishtiruv va dastlabki tergov organlari tomonidan Oʻzbekiston Respublikasida litsenziyaga ega boʻlgan xizmatlar provayderlarida kripto-hamyonlar ochiladi.

Har bir surishtiruv va dastlabki tergov organi kripto-aktivlar, kripto-hamyon manzillari yoki qurilmalarning xavfsizligini taʼminlaydi. Bunda, har bir organ uchun faqat bitta kripto-hamyon manzili yoki qurilmasi olinadi.

19. Kripto-hamyon manzillari yoki qurilmalarida saqlanishi koʻzda tutilgan kripto-aktivlarning konfidensialligini taʼminlash, ularni boshqa tashkilotlarga va tarkibiy boʻlinmalariga taqdim etish, shuningdek dastlabki tergov davomida ishlatish jarayonida qonunchilik talablariga rioya etilishi ustidan nazorat surishtiruv va dastlabki tergov organi boshligʻi zimmasiga yuklatiladi.

20. Xatlangan kripto-aktivlar tegishli qaror qabul qilinguniga qadar kripto-hamyonlarda yoki qurilmalarda saqlanadi.

21. Kripto-aktivlarni oʻz egalariga qaytarish va musodara qilish tergovga qadar tekshiruv, surishtiruv va dastlabki tergov organlari hamda sudning qaroriga asosan Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat-protsessual kodeksi talablariga muvofiq amalga oshiriladi.

22. Davlat daromadiga oʻtkazilgan kripto-aktivlarni realizatsiya qilish kripto-aktivlarni Oʻzbekiston Respublikasida litsenziyaga ega boʻlgan xizmatlar provayderlari orqali sotish yoʻli bilan amalga oshiriladi.

5-bob. Yakuniy qoidalar

23. Olib qoʻyilgan, xatlangan va dalil sifatida eʼtirof etilgan kripto-aktivlarning hisobi surishtiruv va dastlabki tergov organlari tomonidan yuritiladi.

24. Ushbu Yoʻriqnoma talablarining buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilikda belgilangan tartibda javobgar boʻladilar.

Ichki ishlar vaziri P. BOBOJONOV

Bosh prokurori N. YOʻLDOSHEV

Istiqbolli loyihalar milliy agentligi direktori D. LI

Iqtisodiyot va moliya vaziri D. KUCHKAROV

DXX raisi B. KURBANOV

Milliy gvardiya qoʻmondoni R. DJURAYEV

Toshkent sh.,

2024-yil 20-dekabr,

Toshkent sh.,

2024-yil 19-dekabr,

Toshkent sh.,

2024-yil 18-dekabr,

2024-yil 14-dekabr,

2024-yil 14-dekabr,

2024-yil 9-dekabr,

44-son

14-son

14-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 28.12.2024-y., 10/24/3591/1082-son)

lex.uz