UzbekAI

← Qonunlar

📅 2025-yil 17-yanvar · Prezident farmonlari

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2025 йил 17 январь · Президент фармонлари

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 17 января 2025 г. · Указы Президента

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 17 January 2025 · Presidential decrees

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикаси Президентининг

Фармони

НИЗОМ

Пахта хом ашёсини етиштириш ва сотишда бозор механизмларини қўллашни изчил давом эттириш чора-тадбирлари тўғрисида

Пахта хом ашёсини етиштириш ва сотиш тизимини молиялаштиришни бозор механизмларига мослаштириш, пахта таннархини мақбуллаштириш, пахта хом ашёсини биржа савдолари орқали сотишни янги босқичга олиб чиқиш, шунингдек, хўжаликларнинг ва қайта ишловчиларнинг моддий манфаатдорлигини ошириш мақсадида:

1. Белгилансинки, 2025 йил пахта ҳосилидан бошлаб:

Ўзбекистон республика товар-хом ашё биржаси (кейинги ўринларда — Биржа) календарь йилининг 1 ноябрь кунида (2025 йил ҳосили учун 1 февралда) пахта толасининг Нью-Йорк биржасидаги фьючерс котировкаларининг охирги 6 ойдаги ўртача котировкасидан келиб чиққан ҳолда келгуси йил ҳосили учун пахта хом ашёсининг бошланғич нархини (биринчи нав, иккинчи синф) аниқлаб, Биржанинг расмий веб-сайтида эълон қилади;

мулкчилик шаклидан қатъи назар барча пахта хом ашёси етиштирувчи хўжаликлар (кейинги ўринларда — хўжаликлар) ва кластерлар ҳамда пахта хом ашёсини қайта ишлаш ва ип-калава ишлаб чиқариш занжирига эга тўқимачилик корхоналари (кейинги ўринларда — қайта ишловчилар) ўртасида пахта хом ашёси етказиб бериш бўйича олди-сотди (фьючерс, форвард ва спот) шартномалари (кейинги ўринларда — шартномалар) Биржанинг пахта хом ашёси секциясида ҳар бир ҳудуд (Қорақалпоғистон Республикаси ёки тегишли вилоят) бўйича алоҳида ўтказиладиган савдоларда тузилади;

хўжаликлар ҳамда қайта ишловчилар ўртасида тузиладиган шартномалар томонларнинг эркин танлови асосида ўтказиладиган биржа савдолари орқали хўжаликлар томонидан етказиб бериш муддатларини ҳамда бир ёки бир нечта харидорни мустақил равишда танлаш орқали расмийлаштирилади;

Биржада барча шартномалар Агропортал билан интеграция қилинган маълумотлар базасида мавжуд бўлган хўжаликлар ва қайта ишловчилар ўртасида тузилади.

2. Шундай тартиб ўрнатилсинки, унга мувофиқ 2025 йил пахта ҳосилидан бошлаб:

а) фьючерс шартномалари календарь йилнинг 1 ноябридан кейинги йилнинг 1 июнигача хўжаликлар ва қайта ишловчилар ўртасида биржада эркин шаклланадиган, бироқ эълон қилинган бошланғич нархдан паст бўлмаган нархда тузилади.

Бунда фьючерс шартномаси Қишлоқ хўжалигини давлат томонидан қўллаб-қувватлаш жамғармаси (кейинги ўринларда — Жамғарма) ресурслари ҳисобидан имтиёзли кредит ажратишга асос бўлади ва имтиёзли кредит эълон қилинган бошланғич нархдан келиб чиқиб ажратилади;

б) форвард шартномалари календарь йилнинг 1 ноябридан кейинги йилнинг 1 мартигача хўжаликлар ва қайта ишловчилар ўртасида ўзаро келишилган нархларда тузилади.

Бунда пахта хом ашёсини етиштириш харажатлари хўжаликлар ва қайта ишловчиларнинг ўз маблағлари ёки тижорат кредитлари ҳисобидан амалга оширилади;

в) спот шартномалари реал вақт режимида омборда сақланаётган пахта хом ашёси ҳажмига хўжаликлар ва қайта ишловчилар ўртасида ўзаро келишилган нархда тузилади. Бунда:

хўжаликларга Жамғарма ресурслари ҳисобидан имтиёзли кредитлар ажратишда банкка кредит қийматининг 50 фоизи миқдорида ликвидли мол-мулк тақдим этилади;

спот шартномалари расмийлаштиришни режалаштирган хўжаликлар ҳар ҳосил йилининг 1 мартигача (2025 йил ҳосили учун 1 майгача) мавжуд пахта хом ашёсини сақлаш омборлари (маскан) белгиланган талабларга жавоб бериши юзасидан Агросаноат мажмуи устидан назорат қилиш инспекцияси ва бошқа тегишли идоралар томонидан берилган хулосани ёки худди шундай хулосаси мавжуд омборларда вақтинча сақлаш бўйича тузилган ижара шартномасини Агропорталга киритиши шарт;

г) сақлаш омборлари ёки ижара шартномалари мавжуд бўлмаган хўжаликлар ўзи етиштирадиган пахта хом ашёси бўйича ҳар ҳосил йилининг 1 мартигача форвард ёки 1 июнигача фьючерс шартномалари расмийлаштиради.

д) фьючерс ва форвард шартномаларида белгиланган пахта хомашёси ҳажмидан ортиқ қисмига ҳам мазкур шартномалар асосида ҳисоб-китоблар амалга оширилишига рухсат берилади.

3. Белгилансинки:

а) 2025 йил ҳосили учун пахта хом ашёсини етиштириш учун олинган имтиёзли кредитларни ҳосил йилининг якунига (тегишли йилнинг 31 декабрига) қадар қайтарган хўжаликларга ушбу кредитлар бўйича тўланган фоиз тўловларининг 4 фоизлик пунктини субсидия сифатида қайтариб бериш тартиби жорий этилади;

б) 2025 йил ҳосилидан бошлаб:

пахта хом ашёсини ўз маблағлари ва тижорат кредитлари ҳисобидан етиштириб, Биржада сотган хўжаликларга шаклланган ҳисобварақ-фактура қийматининг 10 фоизи миқдорида субсидия ажратилади. Бунда 2026 йил ҳосилидан бошлаб ушбу субсидия Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Аграр соҳада тўловлар агентлиги томонидан ажратилади;

мулкчилик шаклидан қатъи назар барча тадбиркорлик субъектларига, шу жумладан, фермерлар ҳамда кооперативларга пахта хом ашёсини сақлаш ва бирламчи (тегирмон усулида) қайта ишлаш хизматларини ташкил этиш учун зарур бўлган асбоб-ускуналарни сотиб олишга Жамғарма ресурслари ҳисобидан тижорат банклари томонидан Марказий банкнинг асосий ставкасида (шундан 2 фоиз банк маржаси) уч йил муддатга 6 ойлик имтиёзли давр билан кредитлар ажратилади. Бунда тадбиркорлик субъектлари фақат пахта хом ашёсини қайта ишлаб бериш билан шуғулланади ва пахта хом ашёсини сотиб олиш ҳуқуқига эга бўлмайди.

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги Иқтисодиёт ва молия вазирлиги билан биргаликда икки ой муддатда мазкур банднинг иккинчи ва учинчи хатбошиларида назарда тутилган субсидияларни ажратиш тартибларини Вазирлар Маҳкамасига киритсин.

4. Адлия вазирлиги манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда бир ой муддатда қайта ишловчилар томонидан фаолияти давомида банкротлик эълон қилиниб, кейинчалик ушбу корхоналар фаолияти тикланганда, банкротлик даври мобайнида тижорат банклари томонидан тўхтатилиб ва ундирилмаган фоиз харажатлари тўлиқ тўлаб берилиши юзасидан амалдаги қонунчиликка ўзгартириш киритиш юзасидан таклифларни Вазирлар Маҳкамасига киритсин.

5. Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳамда Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳар йили 1 сентябрга қадар:

Транспорт вазирлиги билан биргаликда пахта хом ашёсини ташиш харажатларининг харидор томонидан қопланишини назарда тутувчи тавсиявий тарифни;

Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси билан биргаликда пахта хом ашёсини қабул қилиш, сақлаш ва қайта ишлаш бўйича хизмат тарифларининг чекланган миқдорини тасдиқлайди.

6. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023 йил 19 июндаги «Қишлоқ хўжалигини давлат томонидан қўллаб-қувватлаш харажатларини молиялаштиришнинг узлуксизлигини таъминлаш тўғрисида»ги ПФ-98-сон Фармонига асосан Жамғарма харажатларини молиялаштириш учун Тикланиш ва тараққиёт жамғармасидан Иқтисодиёт ва молия вазирлигига ажратилган кредитларнинг қолдиқ қисмини қайтариш муддати 5 йилга узайтирилсин.

7. Вазирлар Маҳкамаси икки ҳафта муддатда Жамғарма ресурслари ҳисобидан истиқболли лойиҳалари бор пахта-тўқимачилик кластерларига 2022-2023 йиллар пахта ҳосилини етиштириш ва теримини молиялаштириш учун ажратилган кредитларнинг муддатларини узайтириш ва муддатларига мутаносиб равишда фоиз ставкаларини белгилаш юзасидан тегишли қарорни тасдиқласин.

Бош прокуратура (Ж. Хатамов) муддати узайтириладиган кредитларнинг ўз муддатларида қайтарилиши устидан назорат ўрнатсин.

8. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги уч ой муддатда:

Пахтачилик кенгаши ҳамда Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги билан биргаликда пахта хом ашёсини навлар бўйича қабул қилишнинг давлат стандартларига ўзгартиришлар киритсин;

Иқтисодиёт ва молия вазирлиги, Фанлар академияси билан биргаликда қишлоқ хўжалигини сифатли, ҳосилдорлиги юқори ва касалликларга чидамли уруғлик билан таъминлаш ҳамда импорт уруғга бўлган талаб ўсишининг олдини олиш мақсадида селекционер олимлар, уруғчилик корхоналари, шу жумладан, хусусий корхоналарнинг манфаатдорлигини ошириш тизимини тубдан яхшилаш бўйича таклифларини Вазирлар Маҳкамасига киритсин;

пахта ва ғалла қабул қилиш масканларидаги электрон тарозидаги маълумотлар тўғридан-тўғри Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг «Ҳосил қабули» ахборот тизимига узатилишини йўлга қўйсин.

Қишлоқ хўжалиги вазирлиги Рақамли технологиялар вазирлиги билан биргаликда «Ҳосил қабули» ахборот тизимини такомиллаштириш бўйича ишларни якунига етказиш мақсадида кластерлар, кооперативлар ва тўқимачилик корхоналарига қабул масканларини кузатув камералари билан жиҳозлаш, дастурий ечимларни жорий этиш, узлуксиз интернет ва қувват манбаларини ўрнатиш каби комплекс хизматлар тақдим этсин.

9. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги Иқтисодиёт ва молия вазирлиги, Биржа, манфаатдор вазирлик ҳамда идоралар билан биргаликда уч ой муддатда донни қабул қилиш ва омборлардан чиқариш, шунингдек, биржа савдоларида сотиш жараёнлари тезкор ва шаффоф амалга оширилишини таъминлаш мақсадида тегишли ахборот тизимларини Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг «Ҳосил қабули» ахборот тизими билан интеграция қилсин.

10. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги:

а) Савдо-саноат палатаси ва Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги билан биргаликда ҳар йили август ойида пахта хом ашёсини қабул қилувчи корхоналарнинг (кластерлар, кооперациялар) пахта хом ашёсини қабул қилиш билан шуғулланувчи ходимларини электрон тарози ва «Ҳосил қабули» ахборот тизими билан ишлаш учун қайта тайёрлаб боришни ташкил этсин;

б) Сув хўжалиги вазирлиги ва Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши ҳамда вилоятлар ҳокимликлари билан биргаликда:

дастлабки босқичда суғориладиган қишлоқ хўжалиги ерларидан фойдаланувчи субъектлар ерлари тупроқларининг таҳлил маълумотлари, тупроқ ҳолати, хосса-хусусиятлари, унумдорлиги, гумус ва озуқа миқдорлари, шўрланиши, эрозияси тўғрисидаги батафсил маълумотларни акс эттирган тегишли хариталар ҳамда ҳар бир контур ва экин турига қараб илмий асосланган тавсияларни ўз ичига олувчи «тупроқ-паспорти»нинг 2026 йил якунига қадар ишлаб чиқилишини;

2027 йил ҳосилидан бошлаб, экинларни жойлаштириш, агротехник тадбирларни ўтказиш ҳамда қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини молиялаштириш жараёнлари «тупроқ паспорти»га мувофиқ илмий асосда амалга оширилишини таъминласин.

11. Биржа Қишлоқ хўжалиги вазирлиги билан биргаликда икки ҳафта муддатда пахта хом ашёсини сотиш бўйича фьючерс, форвард ва спот шартномаларининг шаклларини мазкур Фармон билан белгиланган тартибга мувофиқлаштирсин.

12. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши ва вилоятлар ҳокимликлари Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳамда Биржа билан биргаликда бир ой муддатда барча хўжаликлар ва қайта ишловчилар учун биржада иштирок этиш тартиби юзасидан ўқув семинарини ташкил этиш чораларини кўрсин.

13. Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, «Ўзкимёсаноат» АЖ ҳамда Сув хўжалиги вазирлиги билан биргаликда сув тежовчи технологиялар қўлланаётган майдонларни сувда эрийдиган минерал ўғитлар билан таъминлаш мақсадида республикадаги кимё саноати корхоналари томонидан ишлаб чиқариладиган минерал ўғитларга нисбатан қўйилган техник талабларни қайта кўриб чиқсин ҳамда минерал ўғитларнинг сувда эрувчанлик даражасини техник талабларда қатъий белгиласин.

14. «Ўзкимёсаноат» АЖ Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳамда Ўзбекистон фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари кенгаши билан биргаликда ҳар ойда камида бир марта ҳудудларда «Ўзкимёсаноат» АЖ тизимидаги корхоналар томонидан ишлаб чиқариладиган минерал ўғитларнинг сифати ва хусусиятлари юзасидан деҳқон, фермер хўжаликлари ва бошқа қишлоқ хўжалиги корхоналари иштирокида таҳлиллар ўтказиш, уларнинг фикрларини ўрганиш ҳамда мақбул таклифларни амалиётга татбиқ этиш тизимини йўлга қўйсин.

15. Белгилансинки, 2025 йил 1 апрелдан бошлаб пахта хом ашёси ва ундан тайёрланган барча турдаги маҳсулотлар бўйича электрон ҳисобварақ-фактура расмийлаштирилганда бир вақтнинг ўзида товар-транспорт юк хатини ҳам расмийлаштириш талаб этилади. Бунда:

ушбу маҳсулотлар турлари рўйхати Маҳсулотлар (товар ва хизматлар) ягона электрон миллий каталоги кодлари бўйича Солиқ қўмитаси томонидан тасдиқланади.

ушбу банднинг биринчи хатбошисида кўрсатилган муддатдан сўнг электрон ҳисобварақ-фактура ва товар-транспорт юк хати расмийлаштирилмаган ва омборларда сақланаётган товар-моддий захиралар қолдиқлари солиқ органлари томонидан саноқдан (инвентаризациядан) ўтказилмайди ва солиқ солиш мақсадларида солиқ тўловчининг омборида мавжуд эмас деб ҳисобланади ҳамда солиқ базасини яшириш (камайтириб кўрсатиш) деб баҳоланади.

16. Тадбиркорлик субъектлари томонидан барча пахта хом ашёси ва уни қайта ишлашдан олинган маҳсулотлар бўйича мавжуд товар-моддий захиралар тўғрисидаги маълумотлар 2025 йил 1 апрелга қадар солиқ органларининг маълумотлар базасига киритилиши таъминлансин.

17. Солиқ қўмитаси икки ой муддатда тадбиркорлик субъектларига уларнинг ҳисоботларига асосан қолдиқда қолаётган товарлар турлари ва миқдорларини кўрсатиш имконини берувчи дастурий таъминотни ишга туширсин.

Бунда, мазкур дастурий таъминотни ишлаб чиқиш билан боғлиқ харажатлар Солиқ қўмитасининг Моддий ёрдам, ижтимоий ҳимоя, солиқ органларини ривожлантириш ва кўзда тутилмаган харажатлар махсус жамғармаси маблағлари ҳисобидан молиялаштирилади.

18. Ўзбекистон фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари кенгаши Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Биржа ҳамда Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши ва вилоят ҳокимликлари билан биргаликда 2025 йил 1 мартга қадар ушбу Фармоннинг мазмун-моҳияти ва амалий аҳамиятини қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқарувчилари, шу жумладан, кластер ва фермер хўжаликлари орасида кенг ёритиш ишларини ташкил этсин.

19. Ўзбекистон Республикаси Президентининг ҳамда Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим ҳужжатларига иловага мувофиқ ўзгартириш ва қўшимчалар киритилсин.

20. Мазкур Фармоннинг ижросини самарали ташкил қилишга масъул ва шахсий жавобгар этиб Бош вазир ўринбосарлари Ж.А. Қўчқоров ва Ж.А. Ходжаев ҳамда қишлоқ хўжалиги вазири И.Ю. Абдурахмонов белгилансин.

Фармон ижросини назорат қилиш, масъул вазирлик ва идоралар фаолиятини мувофиқлаштириш Ўзбекистон Республикаси Бош вазири А.Н. Арипов зиммасига юклансин.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 17 январдаги ПФ-7-сон Фармонига ИЛОВА

Ўзбекистон Республикаси Президентининг ва Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим ҳужжатларига киритилаётган ўзгартириш ва қўшимчалар

1. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021 йил 26 февралдаги «Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Қишлоқ хўжалигини давлат томонидан қўллаб-қувватлаш жамғармаси фаолиятини тубдан такомиллаштириш тўғрисида»ги ПФ-6179-сон Фармонида :

а) 4-банд қуйидаги мазмундаги иккинчи хатбоши билан тўлдирилсин:

«мақсадли субсидияларни»;

иккинчи — тўртинчи хатбошилар тегишинча учинчи — бешинчи хатбошилар деб ҳисоблансин;

б) 2-иловада :

«Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги ҳузуридаги Қишлоқ хўжалигини давлат томонидан қўллаб-қувватлаш жамғармаси Кенгаши» блоки қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Қишлоқ хўжалигини давлат томонидан қўллаб-қувватлаш жамғармаси Кенгаши»;

«Аграр соҳани молиялаштириш бошқармаси 8» блоки қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Аграр соҳани молиялаштириш бошқармаси 10»;

«Қишлоқ хўжалигини техника билан жиҳозлашни молиялаштириш бўлими 2» блоки қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Қишлоқ хўжалигини техника билан жиҳозлашни молиялаштириш бўлими 3»;

изоҳ қисмидаги «32» рақами «35» рақами билан алмаштирилсин.

2. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 30 декабрдаги «Республика ҳудудларини тоифаларга ажратиш ва тадбиркорликни қўллаб-қувватлашнинг табақалаштирилган тизимини жорий этиш чора-тадбирлари тўғрисида»ги ПФ-287-сон Фармони 8-бандининг «б» кичик банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«б) амал қилиш муддати белгиланмаган:

аграр ва озиқ-овқат соҳаларида фаолият юритаётган юридик ва жисмоний шахсларни қўллаб-қувватлаш мақсадида Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Сув хўжалиги вазирлиги ҳамда Иқтисодиёт ва молия вазирлиги томонидан тақдим этиладиган молиявий ёрдам турлари, шу жумладан, субсидиялар 2026 йил 1 январга қадар;

бошқа субсидиялар 2025 йил 1 январга қадар жорий этилган ҳисобланади».

3. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023 йил 12 декабрдаги «Қишлоқ хўжалигида эркин бозор муносабатларини янада ривожлантиришнинг қўшимча чора-тадбирлари тўғрисида»ги ПФ-205-сон Фармонида :

а) 1-бандда :

иккинчи хатбоши чиқариб ташлансин;

учинчи — олтинчи хатбошилар тегишинча иккинчи — бешинчи хатбошилар деб ҳисоблансин;

б) 5-бандда :

биринчи хатбошидаги «2024» рақами «2025» рақами билан алмаштирилсин;

«а» кичик банд қуйидаги мазмундаги иккинчи хатбоши билан тўлдирилсин:

«пахта хом ашёси йиғим-терими учун — пахта хом ашёси ялпи қийматининг 20 фоизигача йиллик 10 фоиз ставкада (шундан, банк маржаси 2 фоиз) 4 ойга кредит ажратилади»;

«б» кичик банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«б) кластерлар ҳамда пахта хом ашёсини қайта ишлаш ва ип калава ишлаб чиқариш занжирига эга тўқимачилик корхоналарига:

пахта хом ашёси ялпи ҳосили хариди бўйича якуний ҳисоб-китоб учун пахта хом ашёси қийматининг 80 фоизигача йиллик 14 фоиз ставкада, 60 фоизигача йиллик 10 фоиз ставкада (шундан, банк маржаси 2 фоиз) 12 ойга, шу жумладан, 6 ойлик имтиёзли давр ва охирги 6 ой давомида тенг улушларда қайтариш шарти билан;

ижара ҳуқуқи мавжуд бўлган ер участкасида пахта хом ашёси етиштириш учун — пахта хом ашёси қийматининг 60 фоизигача йиллик 10 фоиз ставкада (шундан, банк маржаси 2 фоиз) 18 ойга, шу жумладан, 12 ойлик имтиёзли давр ва охирги 6 ой давомида тенг улушларда қайтариш шарти билан;

ижара ҳуқуқи мавжуд бўлган ер участкасида етиштириладиган пахта хом ашёсининг йиғим-терими учун — пахта хом ашёси қийматининг 20 фоизигача йиллик 10 фоиз ставкада (шундан, банк маржаси 2 фоиз) 12 ойга, шу жумладан, 3 ойлик имтиёзли давр ва охирги 9 ой давомида тенг улушларда қайтариш шарти билан кредит ажратилади».

4. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024 йил 7 майдаги «Сув хўжалигида замонавий бошқарув тизимини жорий қилиш ва ривожлантиришнинг устувор йўналишларини белгилаш тўғрисида»ги ПФ-74-сон Фармонига 5-илованинг изоҳ қисми иккинчи хатбошиси «лавозим маошига белгиланган коэффициентларда ва миқдорларда» сўзларидан кейин «сув хўжалиги соҳасидаги давлат ва халқаро ташкилотлардаги иш стажидан келиб чиқиб» сўзлари билан тўлдирилсин.

5. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024 йил 22 июлдаги «Пахтачилик соҳаси корхоналарининг иқтисодий-молиявий ҳолатини яхшилашга оид чора-тадбирлар тўғрисида»ги ПФ-103-сон Фармони 1-бандининг иккинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Қишлоқ хўжалигини давлат томонидан қўллаб-қувватлаш жамғармаси (кейинги ўринларда — Жамғарма) кредит ресурслари ҳисобидан 2023 йил ҳосили учун пахта хом ашёсини етиштириш харажатларига тижорат банклари томонидан ажратилган имтиёзли кредитларни тўлиқ қайтарган, шу билан бирга имтиёзли кредитларнинг қолдиғини қайтариш муддатини 2025 йил 1 апрелга қадар узайтирган бироқ 2024 йил 1 декабрга қадар тўлиқ қайтарган кластерларга ушбу кредит бўйича фоиз тўловлари (банк маржасидан ташқари) 2025 йил 1 мартга қадар Жамғарма ҳисобидан қайтариб берилади».

6. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 24 ноябрдаги «Иқтисодиёт тармоқларида биржа механизмларидан фойдаланишни кенгайтириш ҳамда биржа савдоларини тартибга солиш тизимини такомиллаштириш тўғрисида»ги ПҚ-430-сон қарорининг 4-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«4. Белгилаб қўйилсинки:

давлат ҳокимияти ва бошқаруви органлари томонидан биржа савдолари натижаларига таъсир этувчи, шу жумладан, товар бозори иштирокчилари ҳамда улар томонидан бериладиган нархларга чекловлар ўрнатиш юзасидан қарорлар қабул қилиниши ёки кўрсатмалар берилиши тақиқланади;

Ўзбекистон Республикаси Президенти ва Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг тегишли қарорларига мувофиқ бозор тамойиллари асосида монополист корхоналар ва (ёки) устав фондида (капиталида) давлат улуши 50 фоиз ва ундан ортиқ бўлган юридик шахслар ёки устав фондининг (капиталининг) 50 фоизи ва ундан ортиғи 50 фоиз ва ундан ортиқ миқдорда давлат улушига эга юридик шахсга тегишли бўлган юридик шахслар томонидан биржа савдолари орқали сотилиши белгиланган юқори ликвидли, монопол ва талаб юқори бўлган маҳсулот турлари, хом ашё ва материаллар 2027 йил 1 декабрга қадар фақат Ўзбекистон республика товар-хом ашё биржаси орқали реализация қилинади».

7. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024 йил 30 декабрдаги «Қишлоқ хўжалиги майдонларидаги қўшимча имкониятлардан фойдаланган ҳолда маҳсулот етиштиришни кўпайтиришга доир чора-тадбирлар тўғрисида»ги ПҚ-465-сон қарорига 8-илованинг 2-позицияси «Ижро муддати» устунидаги «Бир ой муддатда» сўзлари «Уч ой муддатда» сўзлари билан алмаштирилсин.

8. Вазирлар Маҳкамасининг 2018 йил 3 майдаги «Фермер хўжаликларининг насос агрегатлари ва суғориш қудуқлари истеъмол қиладиган электр энергияси қийматини қоплаш учун Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджетидан субсидиялар ажратиш чора-тадбирлари тўғрисида»ги 320-сон қарорининг 6-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«6. Пахта ва ғалла етиштирувчи хўжаликлар томонидан 2023-2024 йилларда пахта ва ғалла етиштиришда фойдаланилган электр энергияси харажатларининг бир қисмини қоплаш учун «Агросубсидия» ахборот тизими орқали 2025 йил 1 январга қадар тақдим этилган аризалар бўйича субсидия маблағлари истисно тариқасида Қишлоқ хўжалиги вазирлиги томонидан 2025 йилда ажратиб берилсин.

2023 йилда пахта хом ашёси ва ғалла етиштиришда суғориш ишларига сарфланган электр энергияси миқдори қишлоқ хўжалиги экинларини гидромодул районлаштириш ва суғориш режимидан келиб чиқиб аниқланади. Бунда қиймати қоплаб бериладиган электр энергияси миқдори ҳақиқатда сарфланган электр энергияси миқдорининг 50 фоизидан ошиб кетмаслиги лозим».

9. Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 11 мартдаги 130-сон қарори билан тасдиқланган Буғдой етиштириш харажатларини кредитлаш тартиби тўғрисида низомда :

13-банддан «хом ашёси» сўзи чиқариб ташлансин;

қуйидаги мазмундаги 13 1 -банд билан тўлдирилсин:

«13 1 . Буғдой етиштириш харажатларини кредитлаш учун Жамғарма кредитлари ҳисобидан тижорат банклари томонидан ажратиладиган кредитлар доирасида суғурта шартномалари бўйича воситачиликни тақдирлаш тўловларини ҳисоблашга йўл қўйилмайди».

10. Вазирлар Маҳкамасининг 2023 йил 3 августдаги «Аграр ва озиқ-овқат соҳалари учун субсидия ажратиш тизимини такомиллаштириш ва унинг самарадорлигини ошириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги 331-сон қарори 1-бандининг учинчи хатбошисидаги «2025» рақами «2026» рақами билан алмаштирилсин.

11. Вазирлар Маҳкамасининг 2023 йил 25 декабрдаги «Пахта хом ашёсини етиштириш ва пахта йиғим-терими харажатларини кредитлаш ҳамда уларни реализация қилишнинг қўшимча чора-тадбирлари тўғрисида»ги 680-сон қарорида :

а) 1-иловада :

2-бандда :

бешинчи хатбошидаги «фьючерс» сўзи «фьючерс, форвард, спот» сўзлари билан алмаштирилсин;

еттинчи хатбошидаги «12» рақами «6» рақами билан алмаштирилсин;

3-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«3. Пахта хом ашёси учун эълон қилинган бошланғич нархдан паст бўлмаган нархда пахта хом ашёсини етиштирувчилар ва пахта-тўқимачилик кластерлари, тўқимачилик маҳсулотлари ишлаб чиқаришни йўлга қўйган корхоналар ўртасида фьючерс шартномалари календарь йилнинг 1 ноябридан кейинги йилнинг 1 июнигача тузилади»;

6-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«6. Жамғарма ўзининг кредит ресурсларини тижорат банкига пахта хом ашёсини етиштириш харажатларини молиялаштириш учун норматив ҳосилдорлик (центнер/гектар), пахта йиғим-терими ва якуний ҳисоб-китоб харажатларини молиялаштириш учун ялпи ҳосилдорлик асосида молия йилидан олдинги йилнинг 1 ноябрида эълон қилинган бошланғич нархдан келиб чиқиб ҳисобланган қиймат асосида жойлаштиради.

Бунда пахта хом ашёси йиғим-терими ва якуний ҳисоб-китоби харажатларини молиялаштиришда спот шартномасида белгиланган нарх эълон қилинган нархдан паст бўлганда, молиялаштириш спот шартномасида белгиланган нарх бўйича амалга оширилади»;

9-бандда :

«а» кичик банд қуйидаги мазмундаги иккинчи хатбоши билан тўлдирилсин:

«пахта хом ашёси йиғим-терими учун — пахта хом ашёси ялпи қийматининг 20 фоизигача йиллик 10 фоиз ставкада (шундан, банк маржаси 2 фоиз) 4 ойга кредит ажратилади»;

«б» кичик банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«б) ер участкасига эгалик ҳуқуқи бўлган пахта-тўқимачилик кластерларининг пахта хом ашёсини етиштириш харажатларини кредитлаш учун 18 ой муддатга (бунда кредитни қайтариш 13-ойдан бошланади), 12 ойлик имтиёзли давр ва сўнгги 6 ойда тенг улушларда қайтариш шарти билан, пахта хом ашёси қийматининг 60 фоизигача йиллик 8 фоиз ставкада, кредит ресурсларини қайтариш муддатини узайтириш ҳуқуқисиз жойлаштиради;

«д» кичик банддаги «80 фоизигача (шундан, 20 фоизи пахта йиғим-терими харажатлари учун), йиллик 8 фоиз ставкада,» сўзлари «80 фоизигача йиллик 12 фоизда, 60 фоизигача йиллик 8 фоиз ставкада» сўзлари билан алмаштирилсин;

13-банд қуйидаги мазмундаги тўртинчи хатбоши билан тўлдирилсин:

«спот шартномаси бўйича имтиёзли кредит қийматининг 50 фоизи миқдоридаги ликвидли мол-мулк»;

тўртинчи хатбоши бешинчи хатбоши деб ҳисоблансин;

18-бандда :

«а» кичик банд қуйидаги мазмундаги иккинчи хатбоши билан тўлдирилсин:

«пахта хом ашёси йиғим-терими учун — пахта хом ашёси ялпи қийматининг 20 фоизигача йиллик 10 фоиз ставкада (шундан банк маржаси 2 фоиз) 4 ойга кредит ажратилади»;

«б» кичик банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«ер участкасига эгалик ҳуқуқи бўлган пахта-тўқимачилик кластерларининг пахта хом ашёсини етиштириш харажатларини кредитлаш учун 18 ой муддатга (бунда кредитни қайтариш 13-ойдан бошланади), 12 ойлик имтиёзли давр ва сўнгги 6 ойда тенг улушларда қайтариш шарти билан, пахта хом ашёси қийматининг 60 фоизигача, йиллик 10 фоиз ставкада (шундан банк маржаси 2 фоиз) кредит ажратади»;

«д» кичик банддаги «80 фоизигача (шундан 20 фоизи пахта йиғим-терими харажатлари учун), йиллик 10 фоизда (шундан банк маржаси 2 фоиз)» сўзлари «80 фоизигача йиллик 14 фоиз ставкада, 60 фоизигача йиллик 10 фоиз ставкада (шундан банк маржаси 2 фоиз)» сўзлари билан алмаштирилсин;

қуйидаги мазмундаги 18 1 -банд билан тўлдирилсин:

«18 1 . Пахта хом ашёсини етиштириш, терим ва якуний ҳисоб-китоб харажатларини кредитлаш учун Жамғарма кредитлари ҳисобидан тижорат банклар томонидан ажратиладиган кредитлар доирасида суғурта шартномалари бўйича воситачиликни тақдирлаш тўловларини ҳисоблашга йўл қўйилмайди»;

22-банд қуйидаги мазмундаги «в» кичик банд билан тўлдирилсин:

«в) мониторинг бўйича амалга оширилган ишлар, кўрилган чоралар натижалари тижорат банкининг вилоят бошқармалари раҳбарлари томонидан ҳар ойда, бошқарув раиси томонидан ҳар чоракда бир маротаба якуний муҳокама қилинади.

Тегишли даврда қарз олувчилар мониторинг ўтказишга шароит яратмаганлиги, қаршилик қилишлари оқибатида ажратилган кредитлар бўйича юзага келиши мумкин бўлган хатарларнинг олдини олиш мақсадида тижорат банки томонидан ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларга қонуний чора кўриш бўйича мурожаат қилинади»;

б) 2-илова қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Вазирлар Маҳкамасининг 2023 йил 25 декабрдаги 680-сон қарорига 2-ИЛОВА

Пахта хом ашёсини биржа савдолари орқали сотишни тартибга солиш тўғрисида

1-боб. Умумий қоидалар

1. Мазкур Низом республикада етиштирилган пахта хом ашёсини биржа савдоларига қўйиш, сотиш ва харид қилиш тартибини белгилайди.

2. Ушбу Низомда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланади:

аванс — сотувчи ва харидор томонидан киритиладиган, биржа воситачилик йиғимини ва томонларнинг закалатини ўз ичига оладиган маблағ;

биржа — «Ўзбекистон республика товар-хом ашё биржаси» АЖ;

биржа аъзолари — биржа томонидан белгиланган тартибда биржа савдоларида иштирок этиш ҳамда дилер ва брокер сифатида биржа битимларини тузиш ҳуқуқига эга бўлган юридик шахслар;

Жамғарма — Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Қишлоқ хўжалигини давлат томонидан қўллаб-қувватлаш жамғармаси;

манипуляция — биржа савдолари иштирокчиларининг қўшимча даромад олиш мақсадида нархларни сунъий ўзгартиришга, бир даражада ушлаб туришга ва бошқа иштирокчиларнинг хатти-ҳаракатларига таъсир этишга қаратилган ҳаракатлари, шу жумладан, оммавий ахборот воситалари, ижтимоий тармоқлар, мессенжерлар ва интернет тармоғида қасддан ёлғон маълумотлар тарқатиш;

сотувчи — пахта хом ашёсини етиштирувчилар;

харидор — биржа савдолари орқали пахта хом ашёсини сотиб олувчи юридик шахслар;

фьючерс шартномаси — тегишли йил ҳосилидан пахта хом ашёсини йиғим-терим даврида етказиб бериш шарти билан тузиладиган олди-сотди битими;

форвард шартномаси — маҳсулотни шартномада белгиланган муддатда етказиб бериш шарти билан тузиладиган олди-сотди битими;

спот шартномаси — биржа товарларини кечиктирмасдан (бир ой ичида) етказиб бериш шарти билан тузиладиган олди-сотди битими;

стандарт биржа контракти — биржа томонидан белгиланган тартибда котировкалаш варағига киритилган стандарт биржа контракти;

эълон қилинадиган нарх — Нью-Йорк биржасида пахта толаси фьючерс котировкаларининг охирги 6 ойдаги ўртача котировкаси тўғрисида «Ўзбекистон республика товар-хом ашё биржаси» АЖнинг расмий веб-сайтига жойлаштириладиган маълумот;

23210 — Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Қишлоқ хўжалигини давлат томонидан қўллаб-қувватлаш жамғармасидан қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари учун ажратилган мақсадли маблағлар ҳисобварағи.

3. Мазкур Низомга асосан сотувчи томонидан пахта хом ашёси ички бозорда муайян ҳудуддаги (вилоятдаги) пахта-тўқимачилик кластерига биржанинг икки томонлама қарама-қарши аукцион тизимининг алоҳида пахта секцияси орқали фьючерс, форвард шартномаси асосида ёки тўлиқ ўз маблағи ва/ёки тижорат кредити ҳисобидан етиштирилган пахта хом ашёси ёки пахта хом ашёсини тегирмон усулида бирламчи қайта ишлаш натижасида олинган маҳсулотлар (тола, чигит, линт, ўлик пахта) барча харидорларга биржа савдолари орқали эркин сотилади.

Фьючерс шартномасидан ортиқча ҳажмда етиштирилган пахта хом ашёси ёки уни қайта ишлаш натижасида олинган бирламчи ва иккиламчи маҳсулотларни (тола, чигит, линт, ўлик пахта) сотувчи томонидан тўғридан-тўғри фьючерс шартномаси тузган харидорга сотиш шартномаси биржанинг ахборот порталида тузилади ва ушбу шартнома бўйича тўловлар биржанинг ҳисоб-китоб-клиринг операцияларини ўтказиш (тўлов ҳужжатларига мувофиқ пул ўтказиш) қоидалари асосида амалга оширилади.

4. Биржа харидор томонидан сотувчига етказиб берилган пахта маҳсулотлари учун амалга оширган тўловлари тўғрисидаги маълумотларни автоматлаштирилган тизим орқали солиқ органига тақдим этиб боради.

2-боб. Пахта хом ашёсини фьючерс, форвард шартномаси асосида сотиш

5. Харидорлар ҳар йили 1 ноябрдан бошлаб пахта хом ашёсини форвард, фьючерс шартларида сотиб олиш бўйича келгуси йил ҳосили учун стандарт биржа контрактини очишга ариза билан биржага мурожаат қилади.

Спот шартномаларида сотувчи томонидан ариза билан мурожаат қилинади.

6. Пахта хом ашёсининг биржа савдолари стандарт биржа контрактлари асосида амалга оширилади, бунда пахта хом ашёси етказиб бериладиган ҳудуд, унинг лот миқдори, нави, тури, синфи (чигит нави) мажбурий тарзда акс эттирилади.

Стандарт биржа контракти фьючерс, форвард савдоларида харидорнинг, спот савдоларида сотувчининг аризасига асосан очилади.

7. Пахта хом ашёси биржа савдоларида сотувчи жойлашган ҳудуддаги (Қорақалпоғистон Республикаси ёки тегишли вилоятлар бўйича) пахта-тўқимачилик кластери томонидан харид қилинади.

8. Биржа савдоларига қўйилган товар умумий қиймати ва мўлжалланаётган битим ҳажми бўйича сотувчи ва харидор томонидан фьючерс шартномасида 0,1 фоиз миқдорида, форвард, спот шартномасида 10 фоизгача закалат маблағи биржанинг ҳисоб-клиринг палатасидаги шахсий ҳисобварақларига киритилади.

9. Биржа аъзолари сотувчи ва харидорнинг мурожаатига асосан биржа савдоларининг электрон тизимига (кейинги ўринларда — БСЭТ) аризаларни жойлаштириш орқали биржа битимларини тузади.

10. БСЭТда сотувчи ва харидорнинг буюртмаларини бирлаштириш натижасида тузилган битимлар рўйхатга олинади ва сўнгра БСЭТнинг дастурий комплексида битимлар реестри шакллантирилади.

11. Битим тузилганидан сўнг харидор:

фьючерс шартномаси доирасида пахта хом ашёси қабул қилинган кундан бошлаб уч иш кунидан кечиктирмасдан пахта хом ашёси қийматининг 80 фоизини, қолган қисмини молия йилининг 31 декабрига қадар сотувчининг 23210 ҳисобварағига ўтказиб беради;

форвард шартномасида кўрсатилган муддат ичида пахта хом ашёси қийматини сотувчининг талаб қилиб олингунча сақланадиган депозит ҳисобварағига тўғридан-тўғри тўлаб беради. Бунда тўлов муддати 15 иш кунидан кам бўлмаслиги шарт.

Сотувчи ва харидор форвард шартномасида назарда тутилган юклаш даври доирасида маҳсулотни юклаш ва тўловни амалга ошириш муддатини ўзаро келишади.

Харидор фьючерс, форвард шартномаси доирасида қабул қилган пахта хом ашёси учун тўловларни белгиланган муддатда тўламаганда, кечиктирилган ҳар бир кун учун фьючерс шартномаси қийматидан тўланмаган тўловнинг 0,1 фоизи миқдоридаги пеняни сотувчига тўлаб беради.

12. Пахта хом ашёсининг нархи (биринчи нав, иккинчи синф) Нью-Йорк биржасида пахта толаси фьючерс котировкаларининг охирги 6 ойдаги ўртача котировкасидан келиб чиққан ҳолда қуйидаги формула асосида миллий валютада (сўм) аниқланади:

Бх=(Жн х Вк-Кх) х Тч+Имқ

Бунда:

Бх — бир тонна пахта хом ашёсининг миллий валютадаги (сўм) нархи;

Жн — бир тонна пахта толасининг Нью-Йорк биржаси ўртача 6 ойлик фьючерс котировкаларининг охирги 6 ойдаги ўртача қийматидан келиб чиқиб аниқланган АҚШ долларидаги ўртача нархи (ўртача фьючерс котировкаси х 22,046);

Вк — Марказий банк томонидан эълон қилинган 1 АҚШ долларининг охирги 6 ойдаги ўртача валюта курси, сўм/доллар;

Кх — пахта-тўқимачилик кластерининг бир тонна пахта толасига тўғри келадиган пахта хом ашёсини тайёрлаш, ташиш, сақлаш ва қайта ишлаш бўйича харажатлари пахта толасининг Нью-Йорк биржаси ўртача 6 ойлик фьючерс котировкалари бўйича АҚШ долларидаги ўртача нархининг 20 фоизи миқдорида, сўмда;

Тч — ўртача тола чиқиш коэффициенти (33,5%);

Имқ — бир тонна пахта хом ашёсига тўғри келадиган иккиламчи маҳсулотнинг ўртача 6 ойлик қиймати, сўмда (чигит чиқиш коэффициенти — 53%, линт — 4%, ўлик пахта — 2%).

Юқорида келтирилган формула асосида аниқланган ўртача нархдан келиб чиқиб, пахта хом ашёси харидининг якуний ҳисоб-китоблари мазкур Низомга 1-иловадаги ҳар бир саноат нави, синфи ва типи бўйича коэффициентларни ўртача нархга кўпайтирган ҳолда амалга оширилади.

13. Қуйидагилар:

пахта хом ашёсининг нав ва синфлар бўйича нархини ҳисоблаш коэффициентлари 1-иловага мувофиқ;

пахта толасининг тип ва кодлар бўйича нархини қайта ҳисоблаш коэффициентлари 2-иловага мувофиқ аниқланади.

Харидор пахта хом ашё сини давлат стандарти (Oʻz DSt 615:2008) талаблари асосида сифат кўрсаткичларига (намлик, ифлослик) мувофиқ қабул қилади.

Пахта хом ашёсини қабул қилиш жараёнида эътирозлар юзага келганда, сотувчи ҳудуддаги Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Агросаноат мажмуи устидан назорат қилиш инспекциясининг малакали мутахассисларидан иборат арбитраж гуруҳларига мурожаат қилиши ва уларнинг хулосасини олиши мумкин.

14. Сотувчи фьючерс, форвард шартномаси доирасида пахта хом ашёси бўйича тўловларни тўлиқ қабул қилгандан сўнг бир иш куни ичида биржани тўловлар тўлиқ амалга оширилган сана ҳақида хабардор қилади.

Биржа ушбу хабарномада берилган маълумотларни солиқ органи томонидан тақдим этилган электрон ҳисобварақ-фактураларга солиштириб текширади.

15. Сотувчи ва харидор фьючерс, форвард шартномасида назарда тутилган юклаш даври доирасида пахта хом ашёсини юклаш муддатини келишади.

Бунда:

сотувчи шартномада белгиланган миқдордаги пахта хом ашёсини харидорнинг тегишли омборига етказиб беради.

16. Сотувчи фьючерс, форвард шартномаси доирасида пахта хом ашёсини харидорга етказиб берганлигини ҳамда маҳсулот учун тўловлар амалга оширилганлигини тасдиқловчи ҳужжатларни (биржа битимлари бўйича тўлов топшириқномалари, тарафлар томонидан тўловлар тўлиқ бажарилганлигини тасдиқловчи келишувлар) тақдим этганда, биржада битим ёпилади.

17. Амалдаги қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда фьючерс, форвард шартномаси тарафларидан бирига нисбатан суд қарорига кўра тўловга қобилиятсизлик тўғрисидаги иш юритиш бошланган тақдирда ёки тараф тўловга қобилиятсиз деб топилганда, фьючерс шартномаси иккинчи тарафнинг талабига асосан суд тартибида ёки белгиланган тартибда Қишлоқ хўжалиги вазирлиги томонидан пахта-тўқимачилик кластери кластерлар реестридан чиқарилганда бекор қилинади ҳамда тўловга қобилиятсиз тараф тўғрисидаги маълумот «Агроплатформа» АТ ахборот тизимидан чиқарилади.

Бунда пахта-тўқимачилик кластерига нисбатан тўловга қобилиятсизлик тўғрисидаги иш юритиш бошланган тақдирда ёки у тўловга қобилиятсиз деб топилганда белгиланган тартибда Қишлоқ хўжалиги вазирлиги томонидан пахта-тўқимачилик кластери кластерлар реестридан чиқарилганда:

шартнома бекор бўлади ва закалат пуллари сотувчи фойдасига жарима сифатида ўтказилади;

пахта хом ашёси биржа савдоларига қайта сотувга чиқарилади.

Бунда сотилмай қолган пахта хом ашёси йиғим-терим даврида сотувчилар томонидан спот шартномаси асосида сотилади. Сотувдан тушган маблағлар сотувчиларнинг 23210 ҳисобварағига йўналтирилади.

3-боб. Пахта хом ашёсини спот шартномаси асосида сотиш

18. Сотувчи томонидан ўз маблағи ва/ёки тижорат кредити ҳисобидан етиштирилган пахта хом ашёси биржа савдолари орқали спот шартномалари асосида сотилади.

Бунда:

спот шартномалари расмийлаштиришни режалаштирган сотувчилар ҳар ҳосил йилининг 1 мартигача (2025 йил ҳосили учун 1 майгача) мавжуд пахта хом ашёсини сақлаш омборлари (маскан) белгиланган талабларга жавоб бериши юзасидан Агросаноат мажмуи устидан назорат қилиш инспекцияси ва бошқа тегишли идоралар томонидан берилган хулосани ёки худди шундай хулосаси мавжуд омборлар бўйича пахта хом ашёсини вақтинча сақлаш ёки ушбу омборни ижара олиш тўғрисида тузилган шартномани «Агроплатформа» ахборот тизимига киритиши шарт;

пахта хом ашёсини вақтинча сақлаш ёки омборни ижарага олиш тўғрисида тузилган шартномалари мавжуд бўлмаган сотувчилар етиштириладиган пахта хом ашёси бўйича ҳар ҳосил йилининг 1 мартигача форвард ёки 1 июнигача фьючерс шартномасини расмийлаштиради.

19. Стандарт спот биржа контракти сотувчилар томонидан биржага тақдим этиладиган ариза ҳамда Агросаноат мажмуи устидан назорат қилиш инспекцияси томонидан берилган синов хулосаси асосида очилади.

20. Биржа савдолари амалдаги қонунчилик ҳужжатлари ва ҳисоб-китоб-клиринг операцияларини ўтказиш қоидаларига мувофиқ ўтказилади.

21. Сотувчи ва харидор биржа савдоларида мустақил равишда биржа билан тузилган битимга мувофиқ дилер сифатида ёки брокер номидан трейдерлар орқали мустақил иштирок этадилар.

22. Тўланган аванс суммасига мувофиқ ҳар бир биржа савдоси бўйича сотувчи ва харидорни биржа савдоларга қўйиш ва улардан четлатиш, биржа савдолари ғолибларини аниқлаш ва биржа битимларини рўйхатдан ўтказиш БСЭТда амалга оширилади.

4-боб. Якунловчи қоидалар

23. Томонлар ўз мажбуриятларини бажармаган тақдирда, уларга нисбатан тузилган олди-сотди шартномаси ва биржа савдолари қоидаларига мувофиқ тегишли чоралар қўлланади.

24. Биржа савдоларида нархлар манипуляцияси ички (инсайдерлик) маълумотлардан фойдаланиш ва асоссиз даромад олишнинг рақобатга зид бошқа усулларидан фойдаланишнинг олдини олиш қоидалари асосида назорат қилинади.

25. Биржа савдоларини ташкил қилиш, шартномавий мажбуриятларини бажариш ва ҳисоб-китоб-клиринг хизматларини кўрсатиш жараёнида юзага келадиган баҳс ва келишмовчиликлар биржанинг арбитраж комиссияси ёки суд томонидан ҳал этилади.

Бунда фьючерс, форвард шартномаси маҳсулот етказиб бериш муддатидан олдин тарафларнинг ўзаро келишуви асосида ёки иқтисодий суд орқали бекор қилинади.

Фьючерс, форвард шартномаси иқтисодий суд томонидан бекор қилинган тақдирда, қонуний кучга кирган суднинг ҳал қилув қарори асосида фьючерс, форвард шартномаси нархида маҳсулот биржа савдоларига қайта сотувга чиқарилади.

26. Харидор пахта хом ашёсини шартномада белгиланган нархда сотиб олишдан бош тортганда, белгиланган муддатда тўлиқ ҳисоб-китобларни амалга оширмаган, сотувчи пахта хом ашёсини харидорга шартномада белгиланган шарт ва муддатда етказиб бермаган тақдирда:

мажбуриятларни бажармаган томоннинг закалат пуллари жабрланувчи фойдасига жарима сифатида ушлаб қолинади;

тузилган фьючерс, форвард шартномаси шартлари асоссиз бажарилмаганда, суд қарорига асосан биржа битими бўйича шартнома қийматининг бажарилмаган қисмининг 25 фоизи миқдорида жарима қўлланади.

Пахта хом ашёсини биржа савдолари орқали сотишни тартибга солиш тўғрисидаги низомга 1-ИЛОВА

Пахта хом ашёсининг нав ва синфлар бўйича нархини ҳисоблаш коэффициентлари

(базис — 1-нав, 2-синф)

Навлар Синфлар Эълон қилинадиган нархга нисбатан қўлланиладиган коэффициент 1-нав 1-синф 1,026 2-синф 1,000 3-синф 0,800 2-нав 1-синф 0,938 2-синф 0,860 3-синф 0,791 3-нав 1-синф 0,822 2-синф 0,731 3-синф 0,517 4-нав 1-синф 0,612 2-синф 0,475 3-синф 0,363 5-нав 3-синф 0,254

Пахта хом ашёсини биржа савдолари орқали сотишни тартибга солиш тўғрисидаги низомга 2-ИЛОВА

Пахта толасининг тип ва кодлар бўйича нархини қайта ҳисоблаш коэффициентлари

Узун толали Тола тури 1а 1б 1 2 3 Узунлиги (дюйм) 1,11/32 1,5/16 1,9/32 1,1/4 1,7/32 1,3/16 Код 43 42 41 40 39 38 Коэффициент 1,6080 1,4699 1,4008 1,2331 1,1147 Ўрта толали Тола тури 4 5 6 Узунлиги (дюйм) 1,5/32 1,1/8 1,3/32 1,1/16 1,1/32 Код 37 36 35 34 33 Коэффициент 1,0000 0,9865 0,9737 0,9618 » .

12. Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 13 сентябрдаги «Пахта хом ашёси етиштирувчиларини молиявий қўллаб-қувватлаш чора-тадбирлари тўғрисида»ги 574-сон қарорида :

а) 2-бандда :

иккинчи хатбошида :

«биржа савдолари орқали» сўзларидан кейин «2024 йил 31 декабрга қадар» сўзлари билан тўлдирилсин;

«маблағлари ҳисобидан» сўзларидан кейин «2025 йил 1 мартгача» сўзлари билан тўлдирилсин;

бешинчи хатбоши «ошмаган қисмини» сўзларидан кейин «2025 йил 1 мартгача» сўзлари билан тўлдирилсин;

б) 4-банддаги «2024 йил 1 декабрга қадар» сўзлари «2024 йил 1 декабрдан 2025 йил 1 февралгача» сўзлари билан алмаштирилсин.

Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2025 йил 17 январь,

ПФ-7-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 20.01.2025 й., 06/25/7/0051-сон; 15.08.2025 й., 06/25/130/0762-сон; 10.10.2025 й., 06/25/181/0919-сон; 12.05.2026 й., 06/26/82/0479-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining

Farmoni

NIZOM

Paxta xom ashyosini yetishtirish va sotishda bozor mexanizmlarini qoʻllashni izchil davom ettirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida

Paxta xom ashyosini yetishtirish va sotish tizimini moliyalashtirishni bozor mexanizmlariga moslashtirish, paxta tannarxini maqbullashtirish, paxta xom ashyosini birja savdolari orqali sotishni yangi bosqichga olib chiqish, shuningdek, xoʻjaliklarning va qayta ishlovchilarning moddiy manfaatdorligini oshirish maqsadida:

1. Belgilansinki, 2025-yil paxta hosilidan boshlab:

Oʻzbekiston respublika tovar-xom ashyo birjasi (keyingi oʻrinlarda — Birja) kalendar yilining 1-noyabr kunida (2025-yil hosili uchun 1-fevralda) paxta tolasining Nyu-York birjasidagi fyuchers kotirovkalarining oxirgi 6 oydagi oʻrtacha kotirovkasidan kelib chiqqan holda kelgusi yil hosili uchun paxta xom ashyosining boshlangʻich narxini (birinchi nav, ikkinchi sinf) aniqlab, Birjaning rasmiy veb-saytida eʼlon qiladi;

mulkchilik shaklidan qatʼi nazar barcha paxta xom ashyosi yetishtiruvchi xoʻjaliklar (keyingi oʻrinlarda — xoʻjaliklar) va klasterlar hamda paxta xom ashyosini qayta ishlash va ip-kalava ishlab chiqarish zanjiriga ega toʻqimachilik korxonalari (keyingi oʻrinlarda — qayta ishlovchilar) oʻrtasida paxta xom ashyosi yetkazib berish boʻyicha oldi-sotdi (fyuchers, forvard va spot) shartnomalari (keyingi oʻrinlarda — shartnomalar) Birjaning paxta xom ashyosi seksiyasida har bir hudud (Qoraqalpogʻiston Respublikasi yoki tegishli viloyat) boʻyicha alohida oʻtkaziladigan savdolarda tuziladi;

xoʻjaliklar hamda qayta ishlovchilar oʻrtasida tuziladigan shartnomalar tomonlarning erkin tanlovi asosida oʻtkaziladigan birja savdolari orqali xoʻjaliklar tomonidan yetkazib berish muddatlarini hamda bir yoki bir nechta xaridorni mustaqil ravishda tanlash orqali rasmiylashtiriladi;

Birjada barcha shartnomalar Agroportal bilan integratsiya qilingan maʼlumotlar bazasida mavjud boʻlgan xoʻjaliklar va qayta ishlovchilar oʻrtasida tuziladi.

2. Shunday tartib oʻrnatilsinki, unga muvofiq 2025-yil paxta hosilidan boshlab:

a) fyuchers shartnomalari kalendar yilning 1-noyabridan keyingi yilning 1-iyunigacha xoʻjaliklar va qayta ishlovchilar oʻrtasida birjada erkin shakllanadigan, biroq eʼlon qilingan boshlangʻich narxdan past boʻlmagan narxda tuziladi.

Bunda fyuchers shartnomasi Qishloq xoʻjaligini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi (keyingi oʻrinlarda — Jamgʻarma) resurslari hisobidan imtiyozli kredit ajratishga asos boʻladi va imtiyozli kredit eʼlon qilingan boshlangʻich narxdan kelib chiqib ajratiladi;

b) forvard shartnomalari kalendar yilning 1-noyabridan keyingi yilning 1-martigacha xoʻjaliklar va qayta ishlovchilar oʻrtasida oʻzaro kelishilgan narxlarda tuziladi.

Bunda paxta xom ashyosini yetishtirish xarajatlari xoʻjaliklar va qayta ishlovchilarning oʻz mablagʻlari yoki tijorat kreditlari hisobidan amalga oshiriladi;

v) spot shartnomalari real vaqt rejimida omborda saqlanayotgan paxta xom ashyosi hajmiga xoʻjaliklar va qayta ishlovchilar oʻrtasida oʻzaro kelishilgan narxda tuziladi. Bunda:

xoʻjaliklarga Jamgʻarma resurslari hisobidan imtiyozli kreditlar ajratishda bankka kredit qiymatining 50 foizi miqdorida likvidli mol-mulk taqdim etiladi;

spot shartnomalari rasmiylashtirishni rejalashtirgan xoʻjaliklar har hosil yilining 1-martigacha (2025-yil hosili uchun 1-maygacha) mavjud paxta xom ashyosini saqlash omborlari (maskan) belgilangan talablarga javob berishi yuzasidan Agrosanoat majmui ustidan nazorat qilish inspeksiyasi va boshqa tegishli idoralar tomonidan berilgan xulosani yoki xuddi shunday xulosasi mavjud omborlarda vaqtincha saqlash boʻyicha tuzilgan ijara shartnomasini Agroportalga kiritishi shart;

g) saqlash omborlari yoki ijara shartnomalari mavjud boʻlmagan xoʻjaliklar oʻzi yetishtiradigan paxta xom ashyosi boʻyicha har hosil yilining 1-martigacha forvard yoki 1-iyunigacha fyuchers shartnomalari rasmiylashtiradi.

d) fyuchers va forvard shartnomalarida belgilangan paxta xomashyosi hajmidan ortiq qismiga ham mazkur shartnomalar asosida hisob-kitoblar amalga oshirilishiga ruxsat beriladi.

3. Belgilansinki:

a) 2025-yil hosili uchun paxta xom ashyosini yetishtirish uchun olingan imtiyozli kreditlarni hosil yilining yakuniga (tegishli yilning 31-dekabriga) qadar qaytargan xoʻjaliklarga ushbu kreditlar boʻyicha toʻlangan foiz toʻlovlarining 4 foizlik punktini subsidiya sifatida qaytarib berish tartibi joriy etiladi;

b) 2025-yil hosilidan boshlab:

paxta xom ashyosini oʻz mablagʻlari va tijorat kreditlari hisobidan yetishtirib, Birjada sotgan xoʻjaliklarga shakllangan hisobvaraq-faktura qiymatining 10 foizi miqdorida subsidiya ajratiladi. Bunda 2026-yil hosilidan boshlab ushbu subsidiya Qishloq xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Agrar sohada toʻlovlar agentligi tomonidan ajratiladi;

mulkchilik shaklidan qatʼi nazar barcha tadbirkorlik subyektlariga, shu jumladan, fermerlar hamda kooperativlarga paxta xom ashyosini saqlash va birlamchi (tegirmon usulida) qayta ishlash xizmatlarini tashkil etish uchun zarur boʻlgan asbob-uskunalarni sotib olishga Jamgʻarma resurslari hisobidan tijorat banklari tomonidan Markaziy bankning asosiy stavkasida (shundan 2 foiz bank marjasi) uch yil muddatga 6 oylik imtiyozli davr bilan kreditlar ajratiladi. Bunda tadbirkorlik subyektlari faqat paxta xom ashyosini qayta ishlab berish bilan shugʻullanadi va paxta xom ashyosini sotib olish huquqiga ega boʻlmaydi.

Qishloq xoʻjaligi vazirligi Iqtisodiyot va moliya vazirligi bilan birgalikda ikki oy muddatda mazkur bandning ikkinchi va uchinchi xatboshilarida nazarda tutilgan subsidiyalarni ajratish tartiblarini Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.

4. Adliya vazirligi manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda bir oy muddatda qayta ishlovchilar tomonidan faoliyati davomida bankrotlik eʼlon qilinib, keyinchalik ushbu korxonalar faoliyati tiklanganda, bankrotlik davri mobaynida tijorat banklari tomonidan toʻxtatilib va undirilmagan foiz xarajatlari toʻliq toʻlab berilishi yuzasidan amaldagi qonunchilikka oʻzgartirish kiritish yuzasidan takliflarni Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.

5. Iqtisodiyot va moliya vazirligi hamda Qishloq xoʻjaligi vazirligi har yili 1-sentabrga qadar:

Transport vazirligi bilan birgalikda paxta xom ashyosini tashish xarajatlarining xaridor tomonidan qoplanishini nazarda tutuvchi tavsiyaviy tarifni;

Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi bilan birgalikda paxta xom ashyosini qabul qilish, saqlash va qayta ishlash boʻyicha xizmat tariflarining cheklangan miqdorini tasdiqlaydi.

6. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 19-iyundagi “Qishloq xoʻjaligini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash xarajatlarini moliyalashtirishning uzluksizligini taʼminlash toʻgʻrisida”gi PF-98-son Farmoniga asosan Jamgʻarma xarajatlarini moliyalashtirish uchun Tiklanish va taraqqiyot jamgʻarmasidan Iqtisodiyot va moliya vazirligiga ajratilgan kreditlarning qoldiq qismini qaytarish muddati 5 yilga uzaytirilsin.

7. Vazirlar Mahkamasi ikki hafta muddatda Jamgʻarma resurslari hisobidan istiqbolli loyihalari bor paxta-toʻqimachilik klasterlariga 2022-2023-yillar paxta hosilini yetishtirish va terimini moliyalashtirish uchun ajratilgan kreditlarning muddatlarini uzaytirish va muddatlariga mutanosib ravishda foiz stavkalarini belgilash yuzasidan tegishli qarorni tasdiqlasin.

Bosh prokuratura (J. Xatamov) muddati uzaytiriladigan kreditlarning oʻz muddatlarida qaytarilishi ustidan nazorat oʻrnatsin.

8. Qishloq xoʻjaligi vazirligi uch oy muddatda:

Paxtachilik kengashi hamda Oʻzbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi bilan birgalikda paxta xom ashyosini navlar boʻyicha qabul qilishning davlat standartlariga oʻzgartirishlar kiritsin;

Iqtisodiyot va moliya vazirligi, Fanlar akademiyasi bilan birgalikda qishloq xoʻjaligini sifatli, hosildorligi yuqori va kasalliklarga chidamli urugʻlik bilan taʼminlash hamda import urugʻga boʻlgan talab oʻsishining oldini olish maqsadida seleksioner olimlar, urugʻchilik korxonalari, shu jumladan, xususiy korxonalarning manfaatdorligini oshirish tizimini tubdan yaxshilash boʻyicha takliflarini Vazirlar Mahkamasiga kiritsin;

paxta va gʻalla qabul qilish maskanlaridagi elektron tarozidagi maʼlumotlar toʻgʻridan-toʻgʻri Qishloq xoʻjaligi vazirligining “Hosil qabuli” axborot tizimiga uzatilishini yoʻlga qoʻysin.

Qishloq xoʻjaligi vazirligi Raqamli texnologiyalar vazirligi bilan birgalikda “Hosil qabuli” axborot tizimini takomillashtirish boʻyicha ishlarni yakuniga yetkazish maqsadida klasterlar, kooperativlar va toʻqimachilik korxonalariga qabul maskanlarini kuzatuv kameralari bilan jihozlash, dasturiy yechimlarni joriy etish, uzluksiz internet va quvvat manbalarini oʻrnatish kabi kompleks xizmatlar taqdim etsin.

9. Qishloq xoʻjaligi vazirligi Iqtisodiyot va moliya vazirligi, Birja, manfaatdor vazirlik hamda idoralar bilan birgalikda uch oy muddatda donni qabul qilish va omborlardan chiqarish, shuningdek, birja savdolarida sotish jarayonlari tezkor va shaffof amalga oshirilishini taʼminlash maqsadida tegishli axborot tizimlarini Qishloq xoʻjaligi vazirligining “Hosil qabuli” axborot tizimi bilan integratsiya qilsin.

10. Qishloq xoʻjaligi vazirligi:

a) Savdo-sanoat palatasi va Oʻzbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi bilan birgalikda har yili avgust oyida paxta xom ashyosini qabul qiluvchi korxonalarning (klasterlar, kooperatsiyalar) paxta xom ashyosini qabul qilish bilan shugʻullanuvchi xodimlarini elektron tarozi va “Hosil qabuli” axborot tizimi bilan ishlash uchun qayta tayyorlab borishni tashkil etsin;

b) Suv xoʻjaligi vazirligi va Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi hamda viloyatlar hokimliklari bilan birgalikda:

dastlabki bosqichda sugʻoriladigan qishloq xoʻjaligi yerlaridan foydalanuvchi subyektlar yerlari tuproqlarining tahlil maʼlumotlari, tuproq holati, xossa-xususiyatlari, unumdorligi, gumus va ozuqa miqdorlari, shoʻrlanishi, eroziyasi toʻgʻrisidagi batafsil maʼlumotlarni aks ettirgan tegishli xaritalar hamda har bir kontur va ekin turiga qarab ilmiy asoslangan tavsiyalarni oʻz ichiga oluvchi “tuproq-pasporti”ning 2026-yil yakuniga qadar ishlab chiqilishini;

2027-yil hosilidan boshlab, ekinlarni joylashtirish, agrotexnik tadbirlarni oʻtkazish hamda qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini moliyalashtirish jarayonlari “tuproq pasporti”ga muvofiq ilmiy asosda amalga oshirilishini taʼminlasin.

11. Birja Qishloq xoʻjaligi vazirligi bilan birgalikda ikki hafta muddatda paxta xom ashyosini sotish boʻyicha fyuchers, forvard va spot shartnomalarining shakllarini mazkur Farmon bilan belgilangan tartibga muvofiqlashtirsin.

12. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi hamda Birja bilan birgalikda bir oy muddatda barcha xoʻjaliklar va qayta ishlovchilar uchun birjada ishtirok etish tartibi yuzasidan oʻquv seminarini tashkil etish choralarini koʻrsin.

13. Oʻzbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi Qishloq xoʻjaligi vazirligi, “Oʻzkimyosanoat” AJ hamda Suv xoʻjaligi vazirligi bilan birgalikda suv tejovchi texnologiyalar qoʻllanayotgan maydonlarni suvda eriydigan mineral oʻgʻitlar bilan taʼminlash maqsadida respublikadagi kimyo sanoati korxonalari tomonidan ishlab chiqariladigan mineral oʻgʻitlarga nisbatan qoʻyilgan texnik talablarni qayta koʻrib chiqsin hamda mineral oʻgʻitlarning suvda eruvchanlik darajasini texnik talablarda qatʼiy belgilasin.

14. “Oʻzkimyosanoat” AJ Qishloq xoʻjaligi vazirligi hamda Oʻzbekiston fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalari kengashi bilan birgalikda har oyda kamida bir marta hududlarda “Oʻzkimyosanoat” AJ tizimidagi korxonalar tomonidan ishlab chiqariladigan mineral oʻgʻitlarning sifati va xususiyatlari yuzasidan dehqon, fermer xoʻjaliklari va boshqa qishloq xoʻjaligi korxonalari ishtirokida tahlillar oʻtkazish, ularning fikrlarini oʻrganish hamda maqbul takliflarni amaliyotga tatbiq etish tizimini yoʻlga qoʻysin.

15. Belgilansinki, 2025-yil 1-apreldan boshlab paxta xom ashyosi va undan tayyorlangan barcha turdagi mahsulotlar boʻyicha elektron hisobvaraq-faktura rasmiylashtirilganda bir vaqtning oʻzida tovar-transport yuk xatini ham rasmiylashtirish talab etiladi. Bunda:

ushbu mahsulotlar turlari roʻyxati Mahsulotlar (tovar va xizmatlar) yagona elektron milliy katalogi kodlari boʻyicha Soliq qoʻmitasi tomonidan tasdiqlanadi.

ushbu bandning birinchi xatboshisida koʻrsatilgan muddatdan soʻng elektron hisobvaraq-faktura va tovar-transport yuk xati rasmiylashtirilmagan va omborlarda saqlanayotgan tovar-moddiy zaxiralar qoldiqlari soliq organlari tomonidan sanoqdan (inventarizatsiyadan) oʻtkazilmaydi va soliq solish maqsadlarida soliq toʻlovchining omborida mavjud emas deb hisoblanadi hamda soliq bazasini yashirish (kamaytirib koʻrsatish) deb baholanadi.

16. Tadbirkorlik subyektlari tomonidan barcha paxta xom ashyosi va uni qayta ishlashdan olingan mahsulotlar boʻyicha mavjud tovar-moddiy zaxiralar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar 2025-yil 1-aprelga qadar soliq organlarining maʼlumotlar bazasiga kiritilishi taʼminlansin.

17. Soliq qoʻmitasi ikki oy muddatda tadbirkorlik subyektlariga ularning hisobotlariga asosan qoldiqda qolayotgan tovarlar turlari va miqdorlarini koʻrsatish imkonini beruvchi dasturiy taʼminotni ishga tushirsin.

Bunda, mazkur dasturiy taʼminotni ishlab chiqish bilan bogʻliq xarajatlar Soliq qoʻmitasining Moddiy yordam, ijtimoiy himoya, soliq organlarini rivojlantirish va koʻzda tutilmagan xarajatlar maxsus jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan moliyalashtiriladi.

18. Oʻzbekiston fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalari kengashi Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Birja hamda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyat hokimliklari bilan birgalikda 2025-yil 1-martga qadar ushbu Farmonning mazmun-mohiyati va amaliy ahamiyatini qishloq xoʻjaligi ishlab chiqaruvchilari, shu jumladan, klaster va fermer xoʻjaliklari orasida keng yoritish ishlarini tashkil etsin.

19. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining hamda Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim hujjatlariga ilovaga muvofiq oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin.

20. Mazkur Farmonning ijrosini samarali tashkil qilishga masʼul va shaxsiy javobgar etib Bosh vazir oʻrinbosarlari J.A. Qoʻchqorov va J.A. Xodjayev hamda qishloq xoʻjaligi vaziri I.Yu. Abduraxmonov belgilansin.

Farmon ijrosini nazorat qilish, masʼul vazirlik va idoralar faoliyatini muvofiqlashtirish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri A.N. Aripov zimmasiga yuklansin.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 17-yanvardagi PF-7-son Farmoniga ILOVA

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining va Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim hujjatlariga kiritilayotgan oʻzgartirish va qoʻshimchalar

1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 26-fevraldagi “Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Qishloq xoʻjaligini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi faoliyatini tubdan takomillashtirish toʻgʻrisida”gi PF-6179-son Farmonida :

a) 4-band quyidagi mazmundagi ikkinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:

“maqsadli subsidiyalarni”;

ikkinchi — toʻrtinchi xatboshilar tegishincha uchinchi — beshinchi xatboshilar deb hisoblansin;

b) 2-ilovada :

“Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi Qishloq xoʻjaligini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi Kengashi” bloki quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Qishloq xoʻjaligini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi Kengashi”;

“Agrar sohani moliyalashtirish boshqarmasi 8” bloki quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Agrar sohani moliyalashtirish boshqarmasi 10”;

“Qishloq xoʻjaligini texnika bilan jihozlashni moliyalashtirish boʻlimi 2” bloki quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Qishloq xoʻjaligini texnika bilan jihozlashni moliyalashtirish boʻlimi 3”;

izoh qismidagi “32” raqami “35” raqami bilan almashtirilsin.

2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 30-dekabrdagi “Respublika hududlarini toifalarga ajratish va tadbirkorlikni qoʻllab-quvvatlashning tabaqalashtirilgan tizimini joriy etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-287-son Farmoni 8-bandining “b” kichik bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“b) amal qilish muddati belgilanmagan:

agrar va oziq-ovqat sohalarida faoliyat yuritayotgan yuridik va jismoniy shaxslarni qoʻllab-quvvatlash maqsadida Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Suv xoʻjaligi vazirligi hamda Iqtisodiyot va moliya vazirligi tomonidan taqdim etiladigan moliyaviy yordam turlari, shu jumladan, subsidiyalar 2026-yil 1-yanvarga qadar;

boshqa subsidiyalar 2025-yil 1-yanvarga qadar joriy etilgan hisoblanadi”.

3. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 12-dekabrdagi “Qishloq xoʻjaligida erkin bozor munosabatlarini yanada rivojlantirishning qoʻshimcha chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-205-son Farmonida :

a) 1-bandda :

ikkinchi xatboshi chiqarib tashlansin;

uchinchi — oltinchi xatboshilar tegishincha ikkinchi — beshinchi xatboshilar deb hisoblansin;

b) 5-bandda :

birinchi xatboshidagi “2024” raqami “2025” raqami bilan almashtirilsin;

“a” kichik band quyidagi mazmundagi ikkinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:

“paxta xom ashyosi yigʻim-terimi uchun — paxta xom ashyosi yalpi qiymatining 20 foizigacha yillik 10 foiz stavkada (shundan, bank marjasi 2 foiz) 4 oyga kredit ajratiladi”;

“b” kichik band quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“b) klasterlar hamda paxta xom ashyosini qayta ishlash va ip kalava ishlab chiqarish zanjiriga ega toʻqimachilik korxonalariga:

paxta xom ashyosi yalpi hosili xaridi boʻyicha yakuniy hisob-kitob uchun paxta xom ashyosi qiymatining 80 foizigacha yillik 14 foiz stavkada, 60 foizigacha yillik 10 foiz stavkada (shundan, bank marjasi 2 foiz) 12 oyga, shu jumladan, 6 oylik imtiyozli davr va oxirgi 6 oy davomida teng ulushlarda qaytarish sharti bilan;

ijara huquqi mavjud boʻlgan yer uchastkasida paxta xom ashyosi yetishtirish uchun — paxta xom ashyosi qiymatining 60 foizigacha yillik 10 foiz stavkada (shundan, bank marjasi 2 foiz) 18 oyga, shu jumladan, 12 oylik imtiyozli davr va oxirgi 6 oy davomida teng ulushlarda qaytarish sharti bilan;

ijara huquqi mavjud boʻlgan yer uchastkasida yetishtiriladigan paxta xom ashyosining yigʻim-terimi uchun — paxta xom ashyosi qiymatining 20 foizigacha yillik 10 foiz stavkada (shundan, bank marjasi 2 foiz) 12 oyga, shu jumladan, 3 oylik imtiyozli davr va oxirgi 9 oy davomida teng ulushlarda qaytarish sharti bilan kredit ajratiladi”.

4. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 7-maydagi “Suv xoʻjaligida zamonaviy boshqaruv tizimini joriy qilish va rivojlantirishning ustuvor yoʻnalishlarini belgilash toʻgʻrisida”gi PF-74-son Farmoniga 5-ilovaning izoh qismi ikkinchi xatboshisi “lavozim maoshiga belgilangan koeffitsiyentlarda va miqdorlarda” soʻzlaridan keyin “suv xoʻjaligi sohasidagi davlat va xalqaro tashkilotlardagi ish stajidan kelib chiqib” soʻzlari bilan toʻldirilsin.

5. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 22-iyuldagi “Paxtachilik sohasi korxonalarining iqtisodiy-moliyaviy holatini yaxshilashga oid chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PF-103-son Farmoni 1-bandining ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Qishloq xoʻjaligini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi (keyingi oʻrinlarda — Jamgʻarma) kredit resurslari hisobidan 2023-yil hosili uchun paxta xom ashyosini yetishtirish xarajatlariga tijorat banklari tomonidan ajratilgan imtiyozli kreditlarni toʻliq qaytargan, shu bilan birga imtiyozli kreditlarning qoldigʻini qaytarish muddatini 2025-yil 1-aprelga qadar uzaytirgan biroq 2024-yil 1-dekabrga qadar toʻliq qaytargan klasterlarga ushbu kredit boʻyicha foiz toʻlovlari (bank marjasidan tashqari) 2025-yil 1-martga qadar Jamgʻarma hisobidan qaytarib beriladi”.

6. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 24-noyabrdagi “Iqtisodiyot tarmoqlarida birja mexanizmlaridan foydalanishni kengaytirish hamda birja savdolarini tartibga solish tizimini takomillashtirish toʻgʻrisida”gi PQ-430-son qarorining 4-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“4. Belgilab qoʻyilsinki:

davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari tomonidan birja savdolari natijalariga taʼsir etuvchi, shu jumladan, tovar bozori ishtirokchilari hamda ular tomonidan beriladigan narxlarga cheklovlar oʻrnatish yuzasidan qarorlar qabul qilinishi yoki koʻrsatmalar berilishi taqiqlanadi;

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti va Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining tegishli qarorlariga muvofiq bozor tamoyillari asosida monopolist korxonalar va (yoki) ustav fondida (kapitalida) davlat ulushi 50 foiz va undan ortiq boʻlgan yuridik shaxslar yoki ustav fondining (kapitalining) 50 foizi va undan ortigʻi 50 foiz va undan ortiq miqdorda davlat ulushiga ega yuridik shaxsga tegishli boʻlgan yuridik shaxslar tomonidan birja savdolari orqali sotilishi belgilangan yuqori likvidli, monopol va talab yuqori boʻlgan mahsulot turlari, xom ashyo va materiallar 2027-yil 1-dekabrga qadar faqat Oʻzbekiston respublika tovar-xom ashyo birjasi orqali realizatsiya qilinadi”.

7. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 30-dekabrdagi “Qishloq xoʻjaligi maydonlaridagi qoʻshimcha imkoniyatlardan foydalangan holda mahsulot yetishtirishni koʻpaytirishga doir chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PQ-465-son qaroriga 8-ilovaning 2-pozitsiyasi “Ijro muddati” ustunidagi “Bir oy muddatda” soʻzlari “Uch oy muddatda” soʻzlari bilan almashtirilsin.

8. Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 3-maydagi “Fermer xoʻjaliklarining nasos agregatlari va sugʻorish quduqlari isteʼmol qiladigan elektr energiyasi qiymatini qoplash uchun Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetidan subsidiyalar ajratish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi 320-son qarorining 6-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“6. Paxta va gʻalla yetishtiruvchi xoʻjaliklar tomonidan 2023-2024-yillarda paxta va gʻalla yetishtirishda foydalanilgan elektr energiyasi xarajatlarining bir qismini qoplash uchun “Agrosubsidiya” axborot tizimi orqali 2025-yil 1-yanvarga qadar taqdim etilgan arizalar boʻyicha subsidiya mablagʻlari istisno tariqasida Qishloq xoʻjaligi vazirligi tomonidan 2025-yilda ajratib berilsin.

2023-yilda paxta xom ashyosi va gʻalla yetishtirishda sugʻorish ishlariga sarflangan elektr energiyasi miqdori qishloq xoʻjaligi ekinlarini gidromodul rayonlashtirish va sugʻorish rejimidan kelib chiqib aniqlanadi. Bunda qiymati qoplab beriladigan elektr energiyasi miqdori haqiqatda sarflangan elektr energiyasi miqdorining 50 foizidan oshib ketmasligi lozim”.

9. Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 11-martdagi 130-son qarori bilan tasdiqlangan Bugʻdoy yetishtirish xarajatlarini kreditlash tartibi toʻgʻrisida nizomda :

13-banddan “xom ashyosi” soʻzi chiqarib tashlansin;

quyidagi mazmundagi 13 1 -band bilan toʻldirilsin:

“13 1 . Bugʻdoy yetishtirish xarajatlarini kreditlash uchun Jamgʻarma kreditlari hisobidan tijorat banklari tomonidan ajratiladigan kreditlar doirasida sugʻurta shartnomalari boʻyicha vositachilikni taqdirlash toʻlovlarini hisoblashga yoʻl qoʻyilmaydi”.

10. Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 3-avgustdagi “Agrar va oziq-ovqat sohalari uchun subsidiya ajratish tizimini takomillashtirish va uning samaradorligini oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi 331-son qarori 1-bandining uchinchi xatboshisidagi “2025” raqami “2026” raqami bilan almashtirilsin.

11. Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 25-dekabrdagi “Paxta xom ashyosini yetishtirish va paxta yigʻim-terimi xarajatlarini kreditlash hamda ularni realizatsiya qilishning qoʻshimcha chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi 680-son qarorida :

a) 1-ilovada :

2-bandda :

beshinchi xatboshidagi “fyuchers” soʻzi “fyuchers, forvard, spot” soʻzlari bilan almashtirilsin;

yettinchi xatboshidagi “12” raqami “6” raqami bilan almashtirilsin;

3-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“3. Paxta xom ashyosi uchun eʼlon qilingan boshlangʻich narxdan past boʻlmagan narxda paxta xom ashyosini yetishtiruvchilar va paxta-toʻqimachilik klasterlari, toʻqimachilik mahsulotlari ishlab chiqarishni yoʻlga qoʻygan korxonalar oʻrtasida fyuchers shartnomalari kalendar yilning 1-noyabridan keyingi yilning 1-iyunigacha tuziladi”;

6-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“6. Jamgʻarma oʻzining kredit resurslarini tijorat bankiga paxta xom ashyosini yetishtirish xarajatlarini moliyalashtirish uchun normativ hosildorlik (sentner/gektar), paxta yigʻim-terimi va yakuniy hisob-kitob xarajatlarini moliyalashtirish uchun yalpi hosildorlik asosida moliya yilidan oldingi yilning 1-noyabrida eʼlon qilingan boshlangʻich narxdan kelib chiqib hisoblangan qiymat asosida joylashtiradi.

Bunda paxta xom ashyosi yigʻim-terimi va yakuniy hisob-kitobi xarajatlarini moliyalashtirishda spot shartnomasida belgilangan narx eʼlon qilingan narxdan past boʻlganda, moliyalashtirish spot shartnomasida belgilangan narx boʻyicha amalga oshiriladi”;

9-bandda :

“a” kichik band quyidagi mazmundagi ikkinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:

“paxta xom ashyosi yigʻim-terimi uchun — paxta xom ashyosi yalpi qiymatining 20 foizigacha yillik 10 foiz stavkada (shundan, bank marjasi 2 foiz) 4 oyga kredit ajratiladi”;

“b” kichik band quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“b) yer uchastkasiga egalik huquqi boʻlgan paxta-toʻqimachilik klasterlarining paxta xom ashyosini yetishtirish xarajatlarini kreditlash uchun 18 oy muddatga (bunda kreditni qaytarish 13-oydan boshlanadi), 12 oylik imtiyozli davr va soʻnggi 6 oyda teng ulushlarda qaytarish sharti bilan, paxta xom ashyosi qiymatining 60 foizigacha yillik 8 foiz stavkada, kredit resurslarini qaytarish muddatini uzaytirish huquqisiz joylashtiradi;

“d” kichik banddagi “80 foizigacha (shundan, 20 foizi paxta yigʻim-terimi xarajatlari uchun), yillik 8 foiz stavkada,” soʻzlari “80 foizigacha yillik 12 foizda, 60 foizigacha yillik 8 foiz stavkada” soʻzlari bilan almashtirilsin;

13-band quyidagi mazmundagi toʻrtinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:

“spot shartnomasi boʻyicha imtiyozli kredit qiymatining 50 foizi miqdoridagi likvidli mol-mulk”;

toʻrtinchi xatboshi beshinchi xatboshi deb hisoblansin;

18-bandda :

“a” kichik band quyidagi mazmundagi ikkinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:

“paxta xom ashyosi yigʻim-terimi uchun — paxta xom ashyosi yalpi qiymatining 20 foizigacha yillik 10 foiz stavkada (shundan bank marjasi 2 foiz) 4 oyga kredit ajratiladi”;

“b” kichik band quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“yer uchastkasiga egalik huquqi boʻlgan paxta-toʻqimachilik klasterlarining paxta xom ashyosini yetishtirish xarajatlarini kreditlash uchun 18 oy muddatga (bunda kreditni qaytarish 13-oydan boshlanadi), 12 oylik imtiyozli davr va soʻnggi 6 oyda teng ulushlarda qaytarish sharti bilan, paxta xom ashyosi qiymatining 60 foizigacha, yillik 10 foiz stavkada (shundan bank marjasi 2 foiz) kredit ajratadi”;

“d” kichik banddagi “80 foizigacha (shundan 20 foizi paxta yigʻim-terimi xarajatlari uchun), yillik 10 foizda (shundan bank marjasi 2 foiz)” soʻzlari “80 foizigacha yillik 14 foiz stavkada, 60 foizigacha yillik 10 foiz stavkada (shundan bank marjasi 2 foiz)” soʻzlari bilan almashtirilsin;

quyidagi mazmundagi 18 1 -band bilan toʻldirilsin:

“18 1 . Paxta xom ashyosini yetishtirish, terim va yakuniy hisob-kitob xarajatlarini kreditlash uchun Jamgʻarma kreditlari hisobidan tijorat banklar tomonidan ajratiladigan kreditlar doirasida sugʻurta shartnomalari boʻyicha vositachilikni taqdirlash toʻlovlarini hisoblashga yoʻl qoʻyilmaydi”;

22-band quyidagi mazmundagi “v” kichik band bilan toʻldirilsin:

“v) monitoring boʻyicha amalga oshirilgan ishlar, koʻrilgan choralar natijalari tijorat bankining viloyat boshqarmalari rahbarlari tomonidan har oyda, boshqaruv raisi tomonidan har chorakda bir marotaba yakuniy muhokama qilinadi.

Tegishli davrda qarz oluvchilar monitoring oʻtkazishga sharoit yaratmaganligi, qarshilik qilishlari oqibatida ajratilgan kreditlar boʻyicha yuzaga kelishi mumkin boʻlgan xatarlarning oldini olish maqsadida tijorat banki tomonidan huquqni muhofaza qiluvchi organlarga qonuniy chora koʻrish boʻyicha murojaat qilinadi”;

b) 2-ilova quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 25-dekabrdagi 680-son qaroriga 2-ILOVA

Paxta xom ashyosini birja savdolari orqali sotishni tartibga solish toʻgʻrisida

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Mazkur Nizom respublikada yetishtirilgan paxta xom ashyosini birja savdolariga qoʻyish, sotish va xarid qilish tartibini belgilaydi.

2. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllanadi:

avans — sotuvchi va xaridor tomonidan kiritiladigan, birja vositachilik yigʻimini va tomonlarning zakalatini oʻz ichiga oladigan mablagʻ;

birja — “Oʻzbekiston respublika tovar-xom ashyo birjasi” AJ;

birja aʼzolari — birja tomonidan belgilangan tartibda birja savdolarida ishtirok etish hamda diler va broker sifatida birja bitimlarini tuzish huquqiga ega boʻlgan yuridik shaxslar;

Jamgʻarma — Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Qishloq xoʻjaligini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi;

manipulyatsiya — birja savdolari ishtirokchilarining qoʻshimcha daromad olish maqsadida narxlarni sunʼiy oʻzgartirishga, bir darajada ushlab turishga va boshqa ishtirokchilarning xatti-harakatlariga taʼsir etishga qaratilgan harakatlari, shu jumladan, ommaviy axborot vositalari, ijtimoiy tarmoqlar, messenjerlar va internet tarmogʻida qasddan yolgʻon maʼlumotlar tarqatish;

sotuvchi — paxta xom ashyosini yetishtiruvchilar;

xaridor — birja savdolari orqali paxta xom ashyosini sotib oluvchi yuridik shaxslar;

fyuchers shartnomasi — tegishli yil hosilidan paxta xom ashyosini yigʻim-terim davrida yetkazib berish sharti bilan tuziladigan oldi-sotdi bitimi;

forvard shartnomasi — mahsulotni shartnomada belgilangan muddatda yetkazib berish sharti bilan tuziladigan oldi-sotdi bitimi;

spot shartnomasi — birja tovarlarini kechiktirmasdan (bir oy ichida) yetkazib berish sharti bilan tuziladigan oldi-sotdi bitimi;

standart birja kontrakti — birja tomonidan belgilangan tartibda kotirovkalash varagʻiga kiritilgan standart birja kontrakti;

eʼlon qilinadigan narx — Nyu-York birjasida paxta tolasi fyuchers kotirovkalarining oxirgi 6 oydagi oʻrtacha kotirovkasi toʻgʻrisida “Oʻzbekiston respublika tovar-xom ashyo birjasi” AJning rasmiy veb-saytiga joylashtiriladigan maʼlumot;

23210 — Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Qishloq xoʻjaligini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasidan qishloq xoʻjaligi mahsulotlari uchun ajratilgan maqsadli mablagʻlar hisobvaragʻi.

3. Mazkur Nizomga asosan sotuvchi tomonidan paxta xom ashyosi ichki bozorda muayyan hududdagi (viloyatdagi) paxta-toʻqimachilik klasteriga birjaning ikki tomonlama qarama-qarshi auksion tizimining alohida paxta seksiyasi orqali fyuchers, forvard shartnomasi asosida yoki toʻliq oʻz mablagʻi va/yoki tijorat krediti hisobidan yetishtirilgan paxta xom ashyosi yoki paxta xom ashyosini tegirmon usulida birlamchi qayta ishlash natijasida olingan mahsulotlar (tola, chigit, lint, oʻlik paxta) barcha xaridorlarga birja savdolari orqali erkin sotiladi.

Fyuchers shartnomasidan ortiqcha hajmda yetishtirilgan paxta xom ashyosi yoki uni qayta ishlash natijasida olingan birlamchi va ikkilamchi mahsulotlarni (tola, chigit, lint, oʻlik paxta) sotuvchi tomonidan toʻgʻridan-toʻgʻri fyuchers shartnomasi tuzgan xaridorga sotish shartnomasi birjaning axborot portalida tuziladi va ushbu shartnoma boʻyicha toʻlovlar birjaning hisob-kitob-kliring operatsiyalarini oʻtkazish (toʻlov hujjatlariga muvofiq pul oʻtkazish) qoidalari asosida amalga oshiriladi.

4. Birja xaridor tomonidan sotuvchiga yetkazib berilgan paxta mahsulotlari uchun amalga oshirgan toʻlovlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni avtomatlashtirilgan tizim orqali soliq organiga taqdim etib boradi.

2-bob. Paxta xom ashyosini fyuchers, forvard shartnomasi asosida sotish

5. Xaridorlar har yili 1-noyabrdan boshlab paxta xom ashyosini forvard, fyuchers shartlarida sotib olish boʻyicha kelgusi yil hosili uchun standart birja kontraktini ochishga ariza bilan birjaga murojaat qiladi.

Spot shartnomalarida sotuvchi tomonidan ariza bilan murojaat qilinadi.

6. Paxta xom ashyosining birja savdolari standart birja kontraktlari asosida amalga oshiriladi, bunda paxta xom ashyosi yetkazib beriladigan hudud, uning lot miqdori, navi, turi, sinfi (chigit navi) majburiy tarzda aks ettiriladi.

Standart birja kontrakti fyuchers, forvard savdolarida xaridorning, spot savdolarida sotuvchining arizasiga asosan ochiladi.

7. Paxta xom ashyosi birja savdolarida sotuvchi joylashgan hududdagi (Qoraqalpogʻiston Respublikasi yoki tegishli viloyatlar boʻyicha) paxta-toʻqimachilik klasteri tomonidan xarid qilinadi.

8. Birja savdolariga qoʻyilgan tovar umumiy qiymati va moʻljallanayotgan bitim hajmi boʻyicha sotuvchi va xaridor tomonidan fyuchers shartnomasida 0,1 foiz miqdorida, forvard, spot shartnomasida 10 foizgacha zakalat mablagʻi birjaning hisob-kliring palatasidagi shaxsiy hisobvaraqlariga kiritiladi.

9. Birja aʼzolari sotuvchi va xaridorning murojaatiga asosan birja savdolarining elektron tizimiga (keyingi oʻrinlarda — BSET) arizalarni joylashtirish orqali birja bitimlarini tuzadi.

10. BSETda sotuvchi va xaridorning buyurtmalarini birlashtirish natijasida tuzilgan bitimlar roʻyxatga olinadi va soʻngra BSETning dasturiy kompleksida bitimlar reyestri shakllantiriladi.

11. Bitim tuzilganidan soʻng xaridor:

fyuchers shartnomasi doirasida paxta xom ashyosi qabul qilingan kundan boshlab uch ish kunidan kechiktirmasdan paxta xom ashyosi qiymatining 80 foizini, qolgan qismini moliya yilining 31-dekabriga qadar sotuvchining 23210 hisobvaragʻiga oʻtkazib beradi;

forvard shartnomasida koʻrsatilgan muddat ichida paxta xom ashyosi qiymatini sotuvchining talab qilib olinguncha saqlanadigan depozit hisobvaragʻiga toʻgʻridan-toʻgʻri toʻlab beradi. Bunda toʻlov muddati 15 ish kunidan kam boʻlmasligi shart.

Sotuvchi va xaridor forvard shartnomasida nazarda tutilgan yuklash davri doirasida mahsulotni yuklash va toʻlovni amalga oshirish muddatini oʻzaro kelishadi.

Xaridor fyuchers, forvard shartnomasi doirasida qabul qilgan paxta xom ashyosi uchun toʻlovlarni belgilangan muddatda toʻlamaganda, kechiktirilgan har bir kun uchun fyuchers shartnomasi qiymatidan toʻlanmagan toʻlovning 0,1 foizi miqdoridagi penyani sotuvchiga toʻlab beradi.

12. Paxta xom ashyosining narxi (birinchi nav, ikkinchi sinf) Nyu-York birjasida paxta tolasi fyuchers kotirovkalarining oxirgi 6 oydagi oʻrtacha kotirovkasidan kelib chiqqan holda quyidagi formula asosida milliy valyutada (soʻm) aniqlanadi:

Bx=(Jn x Vk-Kx) x Tch+Imq

Bunda:

Bx — bir tonna paxta xom ashyosining milliy valyutadagi (soʻm) narxi;

Jn — bir tonna paxta tolasining Nyu-York birjasi oʻrtacha 6 oylik fyuchers kotirovkalarining oxirgi 6 oydagi oʻrtacha qiymatidan kelib chiqib aniqlangan AQSH dollaridagi oʻrtacha narxi (oʻrtacha fyuchers kotirovkasi x 22,046);

Vk — Markaziy bank tomonidan eʼlon qilingan 1 AQSH dollarining oxirgi 6 oydagi oʻrtacha valyuta kursi, soʻm/dollar;

Kx — paxta-toʻqimachilik klasterining bir tonna paxta tolasiga toʻgʻri keladigan paxta xom ashyosini tayyorlash, tashish, saqlash va qayta ishlash boʻyicha xarajatlari paxta tolasining Nyu-York birjasi oʻrtacha 6 oylik fyuchers kotirovkalari boʻyicha AQSH dollaridagi oʻrtacha narxining 20 foizi miqdorida, soʻmda;

Tch — oʻrtacha tola chiqish koeffitsiyenti (33,5%);

Imq — bir tonna paxta xom ashyosiga toʻgʻri keladigan ikkilamchi mahsulotning oʻrtacha 6 oylik qiymati, soʻmda (chigit chiqish koeffitsiyenti — 53%, lint — 4%, oʻlik paxta — 2%).

Yuqorida keltirilgan formula asosida aniqlangan oʻrtacha narxdan kelib chiqib, paxta xom ashyosi xaridining yakuniy hisob-kitoblari mazkur Nizomga 1-ilovadagi har bir sanoat navi, sinfi va tipi boʻyicha koeffitsiyentlarni oʻrtacha narxga koʻpaytirgan holda amalga oshiriladi.

13. Quyidagilar:

paxta xom ashyosining nav va sinflar boʻyicha narxini hisoblash koeffitsiyentlari 1-ilovaga muvofiq;

paxta tolasining tip va kodlar boʻyicha narxini qayta hisoblash koeffitsiyentlari 2-ilovaga muvofiq aniqlanadi.

Xaridor paxta xom ashyo sini davlat standarti (Oʻz DSt 615:2008) talablari asosida sifat koʻrsatkichlariga (namlik, ifloslik) muvofiq qabul qiladi.

Paxta xom ashyosini qabul qilish jarayonida eʼtirozlar yuzaga kelganda, sotuvchi hududdagi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Agrosanoat majmui ustidan nazorat qilish inspeksiyasining malakali mutaxassislaridan iborat arbitraj guruhlariga murojaat qilishi va ularning xulosasini olishi mumkin.

14. Sotuvchi fyuchers, forvard shartnomasi doirasida paxta xom ashyosi boʻyicha toʻlovlarni toʻliq qabul qilgandan soʻng bir ish kuni ichida birjani toʻlovlar toʻliq amalga oshirilgan sana haqida xabardor qiladi.

Birja ushbu xabarnomada berilgan maʼlumotlarni soliq organi tomonidan taqdim etilgan elektron hisobvaraq-fakturalarga solishtirib tekshiradi.

15. Sotuvchi va xaridor fyuchers, forvard shartnomasida nazarda tutilgan yuklash davri doirasida paxta xom ashyosini yuklash muddatini kelishadi.

Bunda:

sotuvchi shartnomada belgilangan miqdordagi paxta xom ashyosini xaridorning tegishli omboriga yetkazib beradi.

16. Sotuvchi fyuchers, forvard shartnomasi doirasida paxta xom ashyosini xaridorga yetkazib berganligini hamda mahsulot uchun toʻlovlar amalga oshirilganligini tasdiqlovchi hujjatlarni (birja bitimlari boʻyicha toʻlov topshiriqnomalari, taraflar tomonidan toʻlovlar toʻliq bajarilganligini tasdiqlovchi kelishuvlar) taqdim etganda, birjada bitim yopiladi.

17. Amaldagi qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda fyuchers, forvard shartnomasi taraflaridan biriga nisbatan sud qaroriga koʻra toʻlovga qobiliyatsizlik toʻgʻrisidagi ish yuritish boshlangan taqdirda yoki taraf toʻlovga qobiliyatsiz deb topilganda, fyuchers shartnomasi ikkinchi tarafning talabiga asosan sud tartibida yoki belgilangan tartibda Qishloq xoʻjaligi vazirligi tomonidan paxta-toʻqimachilik klasteri klasterlar reyestridan chiqarilganda bekor qilinadi hamda toʻlovga qobiliyatsiz taraf toʻgʻrisidagi maʼlumot “Agroplatforma” AT axborot tizimidan chiqariladi.

Bunda paxta-toʻqimachilik klasteriga nisbatan toʻlovga qobiliyatsizlik toʻgʻrisidagi ish yuritish boshlangan taqdirda yoki u toʻlovga qobiliyatsiz deb topilganda belgilangan tartibda Qishloq xoʻjaligi vazirligi tomonidan paxta-toʻqimachilik klasteri klasterlar reyestridan chiqarilganda:

shartnoma bekor boʻladi va zakalat pullari sotuvchi foydasiga jarima sifatida oʻtkaziladi;

paxta xom ashyosi birja savdolariga qayta sotuvga chiqariladi.

Bunda sotilmay qolgan paxta xom ashyosi yigʻim-terim davrida sotuvchilar tomonidan spot shartnomasi asosida sotiladi. Sotuvdan tushgan mablagʻlar sotuvchilarning 23210 hisobvaragʻiga yoʻnaltiriladi.

3-bob. Paxta xom ashyosini spot shartnomasi asosida sotish

18. Sotuvchi tomonidan oʻz mablagʻi va/yoki tijorat krediti hisobidan yetishtirilgan paxta xom ashyosi birja savdolari orqali spot shartnomalari asosida sotiladi.

Bunda:

spot shartnomalari rasmiylashtirishni rejalashtirgan sotuvchilar har hosil yilining 1-martigacha (2025-yil hosili uchun 1-maygacha) mavjud paxta xom ashyosini saqlash omborlari (maskan) belgilangan talablarga javob berishi yuzasidan Agrosanoat majmui ustidan nazorat qilish inspeksiyasi va boshqa tegishli idoralar tomonidan berilgan xulosani yoki xuddi shunday xulosasi mavjud omborlar boʻyicha paxta xom ashyosini vaqtincha saqlash yoki ushbu omborni ijara olish toʻgʻrisida tuzilgan shartnomani “Agroplatforma” axborot tizimiga kiritishi shart;

paxta xom ashyosini vaqtincha saqlash yoki omborni ijaraga olish toʻgʻrisida tuzilgan shartnomalari mavjud boʻlmagan sotuvchilar yetishtiriladigan paxta xom ashyosi boʻyicha har hosil yilining 1-martigacha forvard yoki 1-iyunigacha fyuchers shartnomasini rasmiylashtiradi.

19. Standart spot birja kontrakti sotuvchilar tomonidan birjaga taqdim etiladigan ariza hamda Agrosanoat majmui ustidan nazorat qilish inspeksiyasi tomonidan berilgan sinov xulosasi asosida ochiladi.

20. Birja savdolari amaldagi qonunchilik hujjatlari va hisob-kitob-kliring operatsiyalarini oʻtkazish qoidalariga muvofiq oʻtkaziladi.

21. Sotuvchi va xaridor birja savdolarida mustaqil ravishda birja bilan tuzilgan bitimga muvofiq diler sifatida yoki broker nomidan treyderlar orqali mustaqil ishtirok etadilar.

22. Toʻlangan avans summasiga muvofiq har bir birja savdosi boʻyicha sotuvchi va xaridorni birja savdolarga qoʻyish va ulardan chetlatish, birja savdolari gʻoliblarini aniqlash va birja bitimlarini roʻyxatdan oʻtkazish BSETda amalga oshiriladi.

4-bob. Yakunlovchi qoidalar

23. Tomonlar oʻz majburiyatlarini bajarmagan taqdirda, ularga nisbatan tuzilgan oldi-sotdi shartnomasi va birja savdolari qoidalariga muvofiq tegishli choralar qoʻllanadi.

24. Birja savdolarida narxlar manipulyatsiyasi ichki (insayderlik) maʼlumotlardan foydalanish va asossiz daromad olishning raqobatga zid boshqa usullaridan foydalanishning oldini olish qoidalari asosida nazorat qilinadi.

25. Birja savdolarini tashkil qilish, shartnomaviy majburiyatlarini bajarish va hisob-kitob-kliring xizmatlarini koʻrsatish jarayonida yuzaga keladigan bahs va kelishmovchiliklar birjaning arbitraj komissiyasi yoki sud tomonidan hal etiladi.

Bunda fyuchers, forvard shartnomasi mahsulot yetkazib berish muddatidan oldin taraflarning oʻzaro kelishuvi asosida yoki iqtisodiy sud orqali bekor qilinadi.

Fyuchers, forvard shartnomasi iqtisodiy sud tomonidan bekor qilingan taqdirda, qonuniy kuchga kirgan sudning hal qiluv qarori asosida fyuchers, forvard shartnomasi narxida mahsulot birja savdolariga qayta sotuvga chiqariladi.

26. Xaridor paxta xom ashyosini shartnomada belgilangan narxda sotib olishdan bosh tortganda, belgilangan muddatda toʻliq hisob-kitoblarni amalga oshirmagan, sotuvchi paxta xom ashyosini xaridorga shartnomada belgilangan shart va muddatda yetkazib bermagan taqdirda:

majburiyatlarni bajarmagan tomonning zakalat pullari jabrlanuvchi foydasiga jarima sifatida ushlab qolinadi;

tuzilgan fyuchers, forvard shartnomasi shartlari asossiz bajarilmaganda, sud qaroriga asosan birja bitimi boʻyicha shartnoma qiymatining bajarilmagan qismining 25 foizi miqdorida jarima qoʻllanadi.

Paxta xom ashyosini birja savdolari orqali sotishni tartibga solish toʻgʻrisidagi nizomga 1-ILOVA

Paxta xom ashyosining nav va sinflar boʻyicha narxini hisoblash koeffitsiyentlari

(bazis — 1-nav, 2-sinf)

Navlar Sinflar Eʼlon qilinadigan narxga nisbatan qoʻllaniladigan koeffitsiyent 1-nav 1-sinf 1,026 2-sinf 1,000 3-sinf 0,800 2-nav 1-sinf 0,938 2-sinf 0,860 3-sinf 0,791 3-nav 1-sinf 0,822 2-sinf 0,731 3-sinf 0,517 4-nav 1-sinf 0,612 2-sinf 0,475 3-sinf 0,363 5-nav 3-sinf 0,254

Paxta xom ashyosini birja savdolari orqali sotishni tartibga solish toʻgʻrisidagi nizomga 2-ILOVA

Paxta tolasining tip va kodlar boʻyicha narxini qayta hisoblash koeffitsiyentlari

Uzun tolali Tola turi 1a 1b 1 2 3 Uzunligi (duym) 1,11/32 1,5/16 1,9/32 1,1/4 1,7/32 1,3/16 Kod 43 42 41 40 39 38 Koeffitsiyent 1,6080 1,4699 1,4008 1,2331 1,1147 Oʻrta tolali Tola turi 4 5 6 Uzunligi (duym) 1,5/32 1,1/8 1,3/32 1,1/16 1,1/32 Kod 37 36 35 34 33 Koeffitsiyent 1,0000 0,9865 0,9737 0,9618 ” .

12. Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 13-sentabrdagi “Paxta xom ashyosi yetishtiruvchilarini moliyaviy qoʻllab-quvvatlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi 574-son qarorida :

a) 2-bandda :

ikkinchi xatboshida :

“birja savdolari orqali” soʻzlaridan keyin “2024-yil 31-dekabrga qadar” soʻzlari bilan toʻldirilsin;

“mablagʻlari hisobidan” soʻzlaridan keyin “2025-yil 1-martgacha” soʻzlari bilan toʻldirilsin;

beshinchi xatboshi “oshmagan qismini” soʻzlaridan keyin “2025-yil 1-martgacha” soʻzlari bilan toʻldirilsin;

b) 4-banddagi “2024-yil 1-dekabrga qadar” soʻzlari “2024-yil 1-dekabrdan 2025-yil 1-fevralgacha” soʻzlari bilan almashtirilsin.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2025-yil 17-yanvar,

PF-7-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 20.01.2025-y., 06/25/7/0051-son; 15.08.2025-y., 06/25/130/0762-son; 10.10.2025-y., 06/25/181/0919-son; 12.05.2026-y., 06/26/82/0479-son)

lex.uz

Президента Республики Узбекистан

Указ

НИЗОМ

О мерах по последовательному продолжению применения рыночных механизмов при выращивании и реализации хлопка-сырца

В целях адаптации финансирования системы выращивания и реализации хлопка-сырца к рыночным механизмам, оптимизации себестоимости хлопка, выведения реализации хлопка-сырца через биржевые торги на новый уровень, а также повышения материальной заинтересованности хозяйств и переработчиков:

1. Установить, что начиная с урожая хлопка 2025 года:

Узбекская республиканская товарно-сырьевая биржа (далее — Биржа) 1 ноября календарного года (1 февраля — для урожая 2025 года) исходя из средней котировки хлопкового волокна за последние 6 месяцев фьючерсных котировок на Нью-Йоркской бирже определяет стартовую цену (первый сорт, второй класс) хлопка-сырца для урожая следующего года, которую объявляет на официальном веб-сайте Биржи;

независимо от формы собственности между всеми хозяйствами по производству хлопка-сырца (далее — хозяйства) и кластерами, а также текстильными предприятиями, имеющими цепочку переработки хлопка-сырца и производства пряжи (далее — переработчики), договоры купли-продажи (фьючерсные, форвардные и спотовые) по поставке хлопка-сырца (далее — договоры) заключаются на торгах, проводимых отдельно по каждому региону (Республика Каракалпакстан или соответствующая область) на секции хлопка-сырца Биржи;

договоры, заключаемые между хозяйствами и переработчиками, оформляются через биржевые торги, проводимые на основе свободного выбора сторон, путем самостоятельного избрания хозяйствами сроков поставки, а также одного или нескольких покупателей;

все договоры на Бирже заключаются между хозяйствами и переработчиками, которые присутствуют в базе данных, интегрированной с Агропорталом.

2. Установить порядок, в соответствии с которым начиная с урожая хлопка 2025 года:

а) фьючерсные договоры заключаются между хозяйствами и переработчиками с 1 ноября календарного года до 1 июня следующего года по цене, свободно формируемой на бирже, но не ниже объявленной стартовой цены.

При этом фьючерсный договор является основанием для выделения льготного кредита за счет ресурсов Фонда государственной поддержки сельского хозяйства (далее — Фонд), который выделяется исходя из объявленной стартовой цены;

б) форвардные договоры заключаются между хозяйствами и переработчиками с 1 ноября календарного года до 1 марта следующего года по взаимосогласованным ценам.

При этом расходы на выращивание хлопка-сырца производятся за счет собственных средств хозяйств и переработчиков или коммерческих кредитов;

в) спотовые договоры заключаются в режиме реального времени на объемы хлопка-сырца, хранящиеся на складе, по цене, взаимосогласованной между хозяйствами и переработчиками. При этом:

при выделении хозяйствам льготных кредитов за счет ресурсов Фонда банку предоставляется ликвидное имущество в размере 50 процентов от суммы кредита;

хозяйства, планирующие оформление спотовых договоров, обязаны в срок до 1 марта каждого урожайного года (до 1 мая — для урожая 2025 года) внести в Агропортал заключение о соответствии существующих складов (хранилищ) для хранения хлопка-сырца установленным требованиям, выданное Инспекцией по контролю за агропромышленным комплексом и другими соответствующими ведомствами, либо договор аренды на временное хранение на складах, имеющих аналогичное заключение;

г) хозяйства, не имеющие склады для хранения или договоры аренды, оформляют до 1 марта каждого урожайного года форвардные договоры или до 1 июня — фьючерсные договоры на собственно выращиваемый хлопок-сырец.

д) разрешается произведение расчетов на основании данных договоров также и на ту часть объема хлопкового сырья, которая превышает объем, установленный фьючерсными и форвардными договорами.

3. Установить, что:

а) внедряется порядок возврата хозяйствам, погасившим до конца урожайного года (до 31 декабря соответствующего года) льготные кредиты, полученные для выращивания хлопка-сырца под урожай 2025 года, 4-процентного пункта процентных платежей по данным кредитам в качестве субсидии;

б) начиная с урожая 2025 года:

хозяйствам, вырастившим хлопок-сырец за счет собственных средств и коммерческих кредитов и реализовавшим его на Бирже, выделяется субсидия в размере 10 процентов сформированной стоимости по счету-фактуре. При этом начиная с урожая 2026 года данная субсидия выделяется Агентством по платежам в аграрной сфере при Министерстве сельского хозяйства;

всем субъектам предпринимательства независимо от формы собственности, в том числе фермерам и кооперативам, на приобретение оборудования, необходимого для организации услуг хранения и первичной переработки (методом мельницы) хлопка-сырца, коммерческими банками за счет ресурсов Фонда выделяются кредиты на срок три года, включая льготный период 6 месяцев, по основной ставке Центрального банка (в том числе маржа банка — 2 процента). При этом субъекты предпринимательства будут заниматься только переработкой хлопка-сырца без обладания правом на закупку хлопка-сырца.

Министерству сельского хозяйства совместно с Министерством экономики и финансов в двухмесячный срок внести в Кабинет Министров порядки выделения субсидий, предусмотренных в абзацах втором и третьем настоящего пункта.

4. Министерству юстиции совместно с заинтересованными министерствами и ведомствами в месячный срок внести в Кабинет Министров предложения по внесению изменений в действующее законодательство о выплате в случае объявления переработчиками в период своей деятельности банкротства и последующего восстановления функционирования данных предприятий, процентных расходов, приостановленных и не взысканных коммерческими банками в период банкротства, в полном объеме.

5. Министерство экономики и финансов и Министерство сельского хозяйства ежегодно до 1 сентября утверждает совместно с:

Министерством транспорта рекомендательный тариф, предусматривающий возмещение покупателем расходов по транспортировке хлопка-сырца;

Комитетом по развитию конкуренции и защите прав потребителей предельный размер тарифов на услуги по приему, хранению и переработке хлопка-сырца.

6. Продлить срок погашения остаточной части кредитов, выделенных Министерству экономики и финансов из Фонда реконструкции и развития в целях финансирования расходов Фонда согласно Указу Президента Республики от 19 июня 2023 года № УП-98 «Об обеспечении непрерывности финансирования расходов на государственную поддержку сельского хозяйства», на 5 лет.

7. Кабинету Министров в двухнедельный срок утвердить соответствующее постановление о продлении сроков кредитов, выделенных за счет ресурсов Фонда хлопково-текстильным кластерам, имеющим перспективные проекты, для финансирования выращивания и сбора урожая хлопка в 2022-2023 годах, и определении процентных ставок пропорционально срокам.

Генеральной прокуратуре (Ж. Хатамов) установить контроль за своевременным погашением кредитов, сроки которых будут продлены.

8. Министерству сельского хозяйства в трехмесячный срок:

совместно с Советом по хлопководству и Узбекским агентством по техническому регулированию внести изменения в государственные стандарты приема хлопка-сырца по сортам;

совместно с Министерством экономики и финансов, Академией наук внести в Кабинет Министров предложения по коренному улучшению системы повышения заинтересованности ученых-селекционеров, семеноводческих предприятий, в том числе частных предприятий, в целях обеспечения сельского хозяйства качественным, высокоурожайным и устойчивым к болезням семенным материалом и предотвращения роста спроса на импорт семян;

наладить передачу непосредственно в информационную систему «Хосил кабули» Министерства сельского хозяйства сведений в электронных весах в пунктах приема хлопка и зерна.

Министерству сельского хозяйства совместно с Министерством цифровых технологий в целях доведения до конца работ по совершенствованию информационной системы «Хосил кабули» оказать кластерам, кооперативам и текстильным предприятиям комплексные услуги по оснащению пунктов приема камерами наблюдения, внедрению программных решений, установке источников непрерывного интернета и питания.

9. Министерству сельского хозяйства совместно с Министерством экономики и финансов, Биржей, заинтересованными министерствами и ведомствами в трехмесячный срок в целях обеспечения оперативного и прозрачного осуществления процессов приема и отпуска зерна со складов, а также продажи на биржевых торгах интегрировать соответствующие информационные системы с информационной системой «Хосил кабули» Министерства сельского хозяйства.

10. Министерству сельского хозяйства:

а) совместно с Торгово-промышленной палатой и Узбекским агентством по техническому регулированию ежегодно в августе организовывать переподготовку работников предприятий (кластеров, коопераций) по приему хлопка-сырца, занимающихся приемом хлопка-сырца, для работы с электронными весами и информационной системой «Хосил кабули»;

б) совместно с Министерством водного хозяйства и Советом Министров Республики Каракалпакстан и хокимиятами областей обеспечить:

до конца 2026 года разработку на начальном этапе «паспорта почвы», в котором содержатся соответствующие карты с аналитическими данными почв земель субъектов, использующих орошаемые сельскохозяйственные земли, детальными сведениями о состоянии почвы, ее свойствах, плодородности, наличие гумуса и питательных веществ, засоленности, эрозии, а также научно обоснованные рекомендации исходя из каждого контура и вида культуры;

начиная с урожая 2027 года осуществление на научной основе процессов размещения культур, проведения агротехнических мероприятий, а также финансирования сельскохозяйственной продукции в соответствии с «паспортом почвы».

11. Бирже совместно с Министерством сельского хозяйства в двухнедельный срок привести формы фьючерсных, форвардных и спотовых договоров по реализации хлопка-сырца в соответствие с порядком, определенным настоящим Указом.

12. Совету Министров Республики Каракалпакстан и хокимиятам областей совместно с Комитетом по развитию конкуренции и защите прав потребителей, Министерством сельского хозяйства и Биржей в месячный срок принять меры по организации учебного семинара для всех хозяйств и переработчиков касательно порядка участия на бирже.

13. Узбекскому агентству по техническому регулированию совместно с Министерством сельского хозяйства, АО «Узкимёсаноат» и Министерством водного хозяйства в целях обеспечения минеральными удобрениями, растворяемыми в воде, земельных площадей, на которых используются водосберегающие технологии, пересмотреть технические требования к минеральным удобрениям, выпускаемым предприятиями химической промышленности республики, а также строго определить в технических требованиях уровень растворяемости в воде минеральных удобрений.

14. АО «Узкимёсаноат» совместно с Министерством сельского хозяйства и Советом фермерских, дехканских хозяйств и владельцев приусадебных земель Узбекистана внедрить систему проведения в регионах минимум один раз в месяц с участием дехканских, фермерских хозяйств и других сельскохозяйственных предприятий анализа качества и свойств минеральных удобрений, выпускаемых предприятиями системы АО «Узкимёсаноат», изучения их мнения и применения на практике оптимальных предложений.

15. Определить, что начиная с 1 апреля 2025 года при оформлении электронной счет-фактуры по хлопку-сырцу и всем видам изготавливаемой из него продукции требуется также одновременное оформление товарно-транспортной накладной. При этом:

перечень видов данной продукции утверждается Налоговым комитетом по кодам Единого электронного национального каталога продукции (товаров и услуг);

после срока, указанного в абзаце первом настоящего пункта, остатки хранящихся на складах товарно-материальных запасов, на которые не оформлены электронный счет-фактура и товарно-транспортная накладная, не подсчитываются (не проходят инвентаризацию) налоговыми органами и в целях налогообложения признаются отсутствующими на складе налогоплательщика и оценивается как сокрытие (занижение) налоговой базы.

16. Субъектам предпринимательства в срок до 1 апреля 2025 года обеспечить включение в базу данных налоговых органов всех сведений об имеющихся товарно-материальных запасах по хлопку-сырцу и переработанной из него продукции.

17. Налоговому комитету в двухмесячный срок запустить программное обеспечение, предоставляющее субъектам предпринимательства возможность показывать виды и объемы товаров, которые находятся в остатке на основании их отчетов.

При этом расходы, связанные с разработкой данного программного обеспечения, финансируются за счет средств Специального фонда материальной помощи, социальной защиты, развития налоговых органов и непредвиденных расходов Налогового комитета.

18. Совету фермерских, дехканских хозяйств и владельцев приусадебных земель Узбекистана совместно с Министерством сельского хозяйства, Биржей, Советом Министров Республики Каракалпакстан и хокимиятами областей в срок до 1 марта 2025 года организовать работу по широкой пропаганде среди сельскохозяйственных производителей, в том числе кластеров и фермерских хозяйств сути и содержания, практического значения настоящего Указа.

19. Внести изменения и дополнения в некоторые акты Президента Республики Узбекистан и Правительства Республики Узбекистан согласно приложению .

20. Возложить на заместителей Премьер-министра Д.А. Кучкарова и Ж.А. Ходжаева, министра сельского хозяйства И.Ю. Абдурахмонова персональную ответственность за эффективную организацию исполнения настоящего Указа.

Контроль за исполнением настоящего Указа, осуществление координации деятельности ответственных министерств и ведомств возложить на Премьер-министра Республики Узбекистан А.Н. Арипова.

ПРИЛОЖЕНИЕ к Указу Президента Республики Узбекистан от 17 января 2025 года № УП-7

Изменения и дополнения, вносимые в некоторые акты Президента Республики Узбекистан и Правительства Республики Узбекистан

1. В Указе Президента Республики Узбекистан от 26 февраля 2021 года № УП-6179 «О кардинальном совершенствовании деятельности Фонда государственной поддержки сельского хозяйства при Министерстве экономики и финансов Республики Узбекистан»:

а) пункт 4 дополнить абзацем вторым следующего содержания:

«целевые субсидии»;

абзацы второй — четвертый считать соответственно абзацами третьим — пятым;

б) в приложении № 2 :

блок «Совет Фонда государственной поддержки сельского хозяйства при Министерстве финансов Республики Узбекистан» изложить в следующей редакции:

«Совет Фонда государственной поддержки сельского хозяйства при Министерстве экономики и финансов Республики Узбекистан»;

блок «Управление финансирования аграрной сферы 8» изложить в следующей редакции:

«Управление финансирования аграрной сферы 10»;

блок «Отдел финансирования оснащения техникой сельского хозяйства 2» изложить в следующей редакции:

«Отдел финансирования оснащения техникой сельского хозяйства 3»;

в примечании цифру «32» заменить цифрой «35».

2. Подпункт «б» пункта 8 Указа Президента Республики Узбекистан от 30 декабря 2022 года № УП-287 «О мерах по разделению территорий республики на категории и внедрению дифференцированной системы поддержки предпринимательства» изложить в следующей редакции:

«б) нижеследующие:

виды финансовой помощи, в том числе субсидии, срок действия которых не определен и предоставляемые Министерством сельского хозяйства, Министерством водного хозяйства и Министерством экономики и финансов в целях поддержки юридических и физических лиц, осуществляющих деятельность в аграрной и продовольственной сферах, признаются внедренными до 1 января 2026 года;

другие субсидии, срок действия которых не определен, признаются внедренными до 1 января 2025 года».

3. В Указе Президента Республики Узбекистан от 12 декабря 2023 года № УП-205 «О дополнительных мерах по дальнейшему развитию свободных рыночных отношений в сельском хозяйстве»:

а) в пункте 1 :

абзац второй исключить;

абзацы третий — шестой считать соответственно абзацами вторым — пятым;

б) в пункте 5 :

в абзаце первом цифру «2024» заменить цифрой «2025»;

подпункт «а» дополнить абзацем вторым следующего содержания:

«на сбор хлопка-сырца выделяются кредиты в размере до 20 процентов валовой стоимости хлопка-сырца по ставке 10 процентов годовых (в том числе маржа банка — 2 процента) на срок 4 месяца»;

подпункт «б» изложить в следующей редакции:

«б) кластерам и текстильным предприятиям, имеющим цепочку по переработке хлопка-сырца и производству пряжи, выделяются кредиты:

для окончательного расчета по закупке валового урожая хлопка-сырца — в размере до 80 процентов стоимости хлопка-сырца по ставке 14 процентов годовых, в размере до 60 процентов по ставке 10 процентов (в том числе маржа банка — 2 процента) на срок 12 месяцев, включая льготный период 6 месяцев с условием возврата в течение последующих 6 месяцев в равных долях;

на выращивание хлопка-сырца на земельном участке с правом аренды — в размере до 60 процентов стоимости хлопка-сырца по ставке 10 процентов годовых (в том числе маржа банка — 2 процента) на срок 18 месяцев, включая льготный период 12 месяцев с условием возврата в течение последующих 6 месяцев в равных долях;

на сбор хлопка-сырца, выращиваемого на земельном участке с правом аренды, — в размере до 20 процентов стоимости хлопка-сырца по ставке 10 процентов годовых (в том числе маржа банка — 2 процента) на срок 12 месяцев, включая льготный период 3 месяца с условием возврата в течение последующих 9 месяцев в равных долях».

4. Абзац второй примечания приложения № 5 к Указу Президента Республики Узбекистан от 7 мая 2024 года № УП-74 «Об определении приоритетных направлений внедрения и развития современной системы управления в водном хозяйстве» после слов «в коэффициентах и размерах, установленных к должностному окладу» дополнить словами «исходя из стажа работы в государственных и международных организациях в сфере водного хозяйства».

5. Абзац второй пункта 1 Указа Президента Республики Узбекистан от 22 июля 2024 года № УП-103 «О мерах по улучшению финансово-экономического состояния предприятий в сфере хлопководства» изложить в следующей редакции:

«кластерам, полностью возвратившим льготные кредиты, выделенные коммерческими банками на расходы для выращивания хлопка-сырца урожая 2023 года за счет кредитных ресурсов Фонда государственной поддержки сельского хозяйства при Министерстве экономики и финансов (далее — Фонд), вместе с тем продлившим до 1 апреля 2025 года срок погашения остатка льготных кредитов, но полностью вернувшим их до 1 декабря 2024 года, процентные платежи по данному кредиту (помимо маржи банка) возвращаются за счет Фонда до 1 марта 2025 года».

6. Пункт 4 постановления Президента Республики Узбекистан от 24 ноября 2022 года № ПП-430 «О расширении применения биржевых механизмов в отраслях экономики и совершенствовании системы регулирования биржевой торговли» изложить в следующей редакции:

«4. Определить, что:

дача указаний либо принятие органами государственной власти и управления решений, влияющих на результаты биржевых торгов, в том числе устанавливающих ограничения по отношению к участникам товарного рынка и предлагаемым ими ценам, запрещаются;

высоколиквидные, монопольные и востребованные виды продукции, сырье и материалы, которые на основании соответствующих решений Президента Республики Узбекистан и Правительства Республики Узбекистан подлежат реализации на биржевых торгах предприятиями-монополистами и (или) юридическими лицами, в уставном фонде (уставном капитале) которых государственная доля составляет 50 процентов и более, либо юридическими лицами, в уставном фонде (уставном капитале) которых 50 процентов и более принадлежит юридическому лицу с долей государства 50 процентов и более, реализовываются до 1 декабря 2027 года исключительно на Узбекской республиканской товарно-сырьевой бирже на основе рыночных принципов».

7. В тексте на государственном языке в графе «Ижро муддати» позиции 2 приложения № 8 к постановлению Президента Республики Узбекистан от 30 декабря 2024 года № ПП-465 «О мерах по увеличению объема выращивания продукции с использованием дополнительных возможностей на сельскохозяйственных площадях» слова «Бир ой муддатда» заменить словами «Уч ой муддатда».

8. В тексте на государственном языке пункт 6 постановления Кабинета Министров от 3 мая 2018 года № 320 «О мерах по выделению субсидий из Государственного бюджета Республики Узбекистан для покрытия стоимости электроэнергии, потребляемой насосными агрегатами и оросительными скважинами фермерских хозяйств» изложить в следующей редакции:

«6. Пахта ва ғалла етиштирувчи хўжаликлар томонидан 2023-2024 йилларда пахта ва ғалла етиштиришда фойдаланилган электр энергияси харажатларининг бир қисмини қоплаш учун «Агросубсидия» ахборот тизими орқали 2025 йил 1 январга қадар тақдим этилган аризалар бўйича субсидия маблағлари истисно тариқасида Қишлоқ хўжалиги вазирлиги томонидан 2025 йилда ажратиб берилсин.

2023 йилда пахта хом ашёси ва ғалла етиштиришда суғориш ишларига сарфланган электр энергияси миқдори қишлоқ хўжалиги экинларини гидромодул районлаштириш ва суғориш режимидан келиб чиқиб аниқланади. Бунда қиймати қоплаб бериладиган электр энергияси миқдори ҳақиқатда сарфланган электр энергияси миқдорининг 50 фоизидан ошиб кетмаслиги лозим».

9. В тексте на государственном языке Положения о порядке кредитования расходов на выращивание зерна, утвержденного постановлением Кабинета Министров от 11 марта 2021 года № 130:

из пункта 13 слова «хом ашёси» исключить;

дополнить пунктом 13 1 следующего содержания:

«13 1 . Буғдой етиштириш харажатларини кредитлаш учун Жамғарма кредитлари ҳисобидан тижорат банклари томонидан ажратиладиган кредитлар доирасида суғурта шартномалари бўйича воситачиликни тақдирлаш тўловларини ҳисоблашга йўл қўйилмайди».

10. В тексте на государственном языке абзаца третьего пункта 1 постановления Кабинета Министров от 3 августа 2023 года № 331 «О мерах по совершенствованию системы субсидирования аграрной и продовольственной сфер и повышению ее эффективности» цифру «2025» заменить цифрой «2026».

11. В тексте на государственном языке постановления Кабинета Министров от 25 декабря 2023 года № 680 «О дополнительных мерах по кредитованию расходов на выращивание хлопка-сырца и сбор хлопка, а также их реализации»:

а) в приложении № 1 :

в пункте 2 :

в абзаце пятом слово «фьючерс» заменить словами «фьючерс, форвард, спот»;

в абзаце седьмом цифру «12» заменить цифрой «6»;

пункт 3 изложить в следующей редакции:

«3. Пахта хом ашёси учун эълон қилинган бошланғич нархдан паст бўлмаган нархда пахта хом ашёсини етиштирувчилар ва пахта-тўқимачилик кластерлари, тўқимачилик маҳсулотлари ишлаб чиқаришни йўлга қўйган корхоналар ўртасида фьючерс шартномалари календарь йилнинг 1 ноябридан кейинги йилнинг 1 июнигача тузилади»;

пункт 6 изложить в следующей редакции:

«6. Жамғарма ўзининг кредит ресурсларини тижорат банкига пахта хом ашёсини етиштириш харажатларини молиялаштириш учун норматив ҳосилдорлик (центнер/гектар), пахта йиғим-терими ва якуний ҳисоб-китоб харажатларини молиялаштириш учун ялпи ҳосилдорлик асосида молия йилидан олдинги йилнинг 1 ноябрида эълон қилинган бошланғич нархдан келиб чиқиб ҳисобланган қиймат асосида жойлаштиради.

Бунда пахта хом ашёси йиғим-терими ва якуний ҳисоб-китоби харажатларини молиялаштиришда спот шартномасида белгиланган нарх эълон қилинган нархдан паст бўлганда, молиялаштириш спот шартномасида белгиланган нарх бўйича амалга оширилади»;

в пункте 9 :

подпункт «а» дополнить абзацем вторым следующего содержания:

«пахта хом ашёси йиғим-терими учун — пахта хом ашёси ялпи қийматининг 20 фоизигача йиллик 10 фоиз ставкада (шундан, банк маржаси 2 фоиз) 4 ойга кредит ажратилади»;

подпункт «б» изложить в следующей редакции:

«б) ер участкасига эгалик ҳуқуқи бўлган пахта-тўқимачилик кластерларининг пахта хом ашёсини етиштириш харажатларини кредитлаш учун 18 ой муддатга (бунда кредитни қайтариш 13-ойдан бошланади), 12 ойлик имтиёзли давр ва сўнгги 6 ойда тенг улушларда қайтариш шарти билан, пахта хом ашёси қийматининг 60 фоизигача йиллик 8 фоиз ставкада, кредит ресурсларини қайтариш муддатини узайтириш ҳуқуқисиз жойлаштиради;

в подпункте «д» слова «80 фоизигача (шундан, 20 фоизи пахта йиғим-терими харажатлари учун), йиллик 8 фоиз ставкада,» заменить словами «80 фоизигача йиллик 12 фоизда, 60 фоизигача йиллик 8 фоиз ставкада»;

пункт 13 дополнить абзацем четвертым следующего содержания:

«спот шартномаси бўйича имтиёзли кредит қийматининг 50 фоизи миқдоридаги ликвидли мол-мулк»;

абзац четвертый считать абзацем пятым;

в пункте 18 :

подпункт «а» дополнить абзацем вторым следующего содержания:

«пахта хом ашёси йиғим-терими учун — пахта хом ашёси ялпи қийматининг 20 фоизигача йиллик 10 фоиз ставкада (шундан банк маржаси 2 фоиз) 4 ойга кредит ажратилади»;

подпункт «б» изложить в следующей редакции:

«ер участкасига эгалик ҳуқуқи бўлган пахта-тўқимачилик кластерларининг пахта хом ашёсини етиштириш харажатларини кредитлаш учун 18 ой муддатга (бунда кредитни қайтариш 13-ойдан бошланади), 12 ойлик имтиёзли давр ва сўнгги 6 ойда тенг улушларда қайтариш шарти билан, пахта хом ашёси қийматининг 60 фоизигача, йиллик 10 фоиз ставкада (шундан банк маржаси 2 фоиз) кредит ажратади»;

в подпункте «д» слова «80 фоизигача (шундан 20 фоизи пахта йиғим-терими харажатлари учун), йиллик 10 фоизда (шундан банк маржаси 2 фоиз)» заменить словами «80 фоизигача йиллик 14 фоиз ставкада, 60 фоизигача йиллик 10 фоиз ставкада (шундан банк маржаси 2 фоиз)»;

дополнить пунктом 18 1 следующего содержания:

«18 1 . Пахта хом ашёсини етиштириш, терим ва якуний ҳисоб-китоб харажатларини кредитлаш учун Жамғарма кредитлари ҳисобидан тижорат банклар томонидан ажратиладиган кредитлар доирасида суғурта шартномалари бўйича воситачиликни тақдирлаш тўловларини ҳисоблашга йўл қўйилмайди»;

пункт 22 дополнить подпунктом «в» следующего содержания:

«в) мониторинг бўйича амалга оширилган ишлар, кўрилган чоралар натижалари тижорат банкининг вилоят бошқармалари раҳбарлари томонидан ҳар ойда, бошқарув раиси томонидан ҳар чоракда бир маротаба якуний муҳокама қилинади.

Тегишли даврда қарз олувчилар мониторинг ўтказишга шароит яратмаганлиги, қаршилик қилишлари оқибатида ажратилган кредитлар бўйича юзага келиши мумкин бўлган хатарларнинг олдини олиш мақсадида тижорат банки томонидан ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларга қонуний чора кўриш бўйича мурожаат қилинади»;

б) приложение № 2 изложить в следующей редакции:

«Вазирлар Маҳкамасининг 2023 йил 25 декабрдаги 680-сон қарорига 2-ИЛОВА

Пахта хом ашёсини биржа савдолари орқали сотишни тартибга солиш тўғрисида

1-боб. Умумий қоидалар

1. Мазкур Низом республикада етиштирилган пахта хом ашёсини биржа савдоларига қўйиш, сотиш ва харид қилиш тартибини белгилайди.

2. Ушбу Низомда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланади:

аванс — сотувчи ва харидор томонидан киритиладиган, биржа воситачилик йиғимини ва томонларнинг закалатини ўз ичига оладиган маблағ;

биржа — «Ўзбекистон республика товар-хом ашё биржаси» АЖ;

биржа аъзолари — биржа томонидан белгиланган тартибда биржа савдоларида иштирок этиш ҳамда дилер ва брокер сифатида биржа битимларини тузиш ҳуқуқига эга бўлган юридик шахслар;

Жамғарма — Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Қишлоқ хўжалигини давлат томонидан қўллаб-қувватлаш жамғармаси;

манипуляция — биржа савдолари иштирокчиларининг қўшимча даромад олиш мақсадида нархларни сунъий ўзгартиришга, бир даражада ушлаб туришга ва бошқа иштирокчиларнинг хатти-ҳаракатларига таъсир этишга қаратилган ҳаракатлари, шу жумладан, оммавий ахборот воситалари, ижтимоий тармоқлар, мессенжерлар ва интернет тармоғида қасддан ёлғон маълумотлар тарқатиш;

сотувчи — пахта хом ашёсини етиштирувчилар;

харидор — биржа савдолари орқали пахта хом ашёсини сотиб олувчи юридик шахслар;

фьючерс шартномаси — тегишли йил ҳосилидан пахта хом ашёсини йиғим-терим даврида етказиб бериш шарти билан тузиладиган олди-сотди битими;

форвард шартномаси — маҳсулотни шартномада белгиланган муддатда етказиб бериш шарти билан тузиладиган олди-сотди битими;

спот шартномаси — биржа товарларини кечиктирмасдан (бир ой ичида) етказиб бериш шарти билан тузиладиган олди-сотди битими;

стандарт биржа контракти — биржа томонидан белгиланган тартибда котировкалаш варағига киритилган стандарт биржа контракти;

эълон қилинадиган нарх — Нью-Йорк биржасида пахта толаси фьючерс котировкаларининг охирги 6 ойдаги ўртача котировкаси тўғрисида «Ўзбекистон республика товар-хом ашё биржаси» АЖнинг расмий веб-сайтига жойлаштириладиган маълумот;

23210 — Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Қишлоқ хўжалигини давлат томонидан қўллаб-қувватлаш жамғармасидан қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари учун ажратилган мақсадли маблағлар ҳисобварағи.

3. Мазкур Низомга асосан сотувчи томонидан пахта хом ашёси ички бозорда муайян ҳудуддаги (вилоятдаги) пахта-тўқимачилик кластерига биржанинг икки томонлама қарама-қарши аукцион тизимининг алоҳида пахта секцияси орқали фьючерс, форвард шартномаси асосида ёки тўлиқ ўз маблағи ва/ёки тижорат кредити ҳисобидан етиштирилган пахта хом ашёси ёки пахта хом ашёсини тегирмон усулида бирламчи қайта ишлаш натижасида олинган маҳсулотлар (тола, чигит, линт, ўлик пахта) барча харидорларга биржа савдолари орқали эркин сотилади.

Фьючерс шартномасидан ортиқча ҳажмда етиштирилган пахта хом ашёси ёки уни қайта ишлаш натижасида олинган бирламчи ва иккиламчи маҳсулотларни (тола, чигит, линт, ўлик пахта) сотувчи томонидан тўғридан-тўғри фьючерс шартномаси тузган харидорга сотиш шартномаси биржанинг ахборот порталида тузилади ва ушбу шартнома бўйича тўловлар биржанинг ҳисоб-китоб-клиринг операцияларини ўтказиш (тўлов ҳужжатларига мувофиқ пул ўтказиш) қоидалари асосида амалга оширилади.

4. Биржа харидор томонидан сотувчига етказиб берилган пахта маҳсулотлари учун амалга оширган тўловлари тўғрисидаги маълумотларни автоматлаштирилган тизим орқали солиқ органига тақдим этиб боради.

2-боб. Пахта хом ашёсини фьючерс, форвард шартномаси асосида сотиш

5. Харидорлар ҳар йили 1 ноябрдан бошлаб пахта хом ашёсини форвард, фьючерс шартларида сотиб олиш бўйича келгуси йил ҳосили учун стандарт биржа контрактини очишга ариза билан биржага мурожаат қилади.

Спот шартномаларида сотувчи томонидан ариза билан мурожаат қилинади.

6. Пахта хом ашёсининг биржа савдолари стандарт биржа контрактлари асосида амалга оширилади, бунда пахта хом ашёси етказиб бериладиган ҳудуд, унинг лот миқдори, нави, тури, синфи (чигит нави) мажбурий тарзда акс эттирилади.

Стандарт биржа контракти фьючерс, форвард савдоларида харидорнинг, спот савдоларида сотувчининг аризасига асосан очилади.

7. Пахта хом ашёси биржа савдоларида сотувчи жойлашган ҳудуддаги (Қорақалпоғистон Республикаси ёки тегишли вилоятлар бўйича) пахта-тўқимачилик кластери томонидан харид қилинади.

8. Биржа савдоларига қўйилган товар умумий қиймати ва мўлжалланаётган битим ҳажми бўйича сотувчи ва харидор томонидан фьючерс шартномасида 0,1 фоиз миқдорида, форвард, спот шартномасида 10 фоизгача закалат маблағи биржанинг ҳисоб-клиринг палатасидаги шахсий ҳисобварақларига киритилади.

9. Биржа аъзолари сотувчи ва харидорнинг мурожаатига асосан биржа савдоларининг электрон тизимига (кейинги ўринларда — БСЭТ) аризаларни жойлаштириш орқали биржа битимларини тузади.

10. БСЭТда сотувчи ва харидорнинг буюртмаларини бирлаштириш натижасида тузилган битимлар рўйхатга олинади ва сўнгра БСЭТнинг дастурий комплексида битимлар реестри шакллантирилади.

11. Битим тузилганидан сўнг харидор:

фьючерс шартномаси доирасида пахта хом ашёси қабул қилинган кундан бошлаб уч иш кунидан кечиктирмасдан пахта хом ашёси қийматининг 80 фоизини, қолган қисмини молия йилининг 31 декабрига қадар сотувчининг 23210 ҳисобварағига ўтказиб беради;

форвард шартномасида кўрсатилган муддат ичида пахта хом ашёси қийматини сотувчининг талаб қилиб олингунча сақланадиган депозит ҳисобварағига тўғридан-тўғри тўлаб беради. Бунда тўлов муддати 15 иш кунидан кам бўлмаслиги шарт.

Сотувчи ва харидор форвард шартномасида назарда тутилган юклаш даври доирасида маҳсулотни юклаш ва тўловни амалга ошириш муддатини ўзаро келишади.

Харидор фьючерс, форвард шартномаси доирасида қабул қилган пахта хом ашёси учун тўловларни белгиланган муддатда тўламаганда, кечиктирилган ҳар бир кун учун фьючерс шартномаси қийматидан тўланмаган тўловнинг 0,1 фоизи миқдоридаги пеняни сотувчига тўлаб беради.

12. Пахта хом ашёсининг нархи (биринчи нав, иккинчи синф) Нью-Йорк биржасида пахта толаси фьючерс котировкаларининг охирги 6 ойдаги ўртача котировкасидан келиб чиққан ҳолда қуйидаги формула асосида миллий валютада (сўм) аниқланади:

Бх=(Жн х Вк-Кх) х Тч+Имқ

Бунда:

Бх — бир тонна пахта хом ашёсининг миллий валютадаги (сўм) нархи;

Жн — бир тонна пахта толасининг Нью-Йорк биржаси ўртача 6 ойлик фьючерс котировкаларининг охирги 6 ойдаги ўртача қийматидан келиб чиқиб аниқланган АҚШ долларидаги ўртача нархи (ўртача фьючерс котировкаси х 22,046);

Вк — Марказий банк томонидан эълон қилинган 1 АҚШ долларининг охирги 6 ойдаги ўртача валюта курси, сўм/доллар;

Кх — пахта-тўқимачилик кластерининг бир тонна пахта толасига тўғри келадиган пахта хом ашёсини тайёрлаш, ташиш, сақлаш ва қайта ишлаш бўйича харажатлари пахта толасининг Нью-Йорк биржаси ўртача 6 ойлик фьючерс котировкалари бўйича АҚШ долларидаги ўртача нархининг 20 фоизи миқдорида, сўмда;

Тч — ўртача тола чиқиш коэффициенти (33,5%);

Имқ — бир тонна пахта хом ашёсига тўғри келадиган иккиламчи маҳсулотнинг ўртача 6 ойлик қиймати, сўмда (чигит чиқиш коэффициенти — 53%, линт — 4%, ўлик пахта — 2%).

Юқорида келтирилган формула асосида аниқланган ўртача нархдан келиб чиқиб, пахта хом ашёси харидининг якуний ҳисоб-китоблари мазкур Низомга 1-иловадаги ҳар бир саноат нави, синфи ва типи бўйича коэффициентларни ўртача нархга кўпайтирган ҳолда амалга оширилади.

13. Қуйидагилар:

пахта хом ашёсининг нав ва синфлар бўйича нархини ҳисоблаш коэффициентлари 1-иловага мувофиқ;

пахта толасининг тип ва кодлар бўйича нархини қайта ҳисоблаш коэффициентлари 2-иловага мувофиқ аниқланади.

Харидор пахта хом ашёсини давлат стандарти (Oʻz DSt 615:2008) талаблари асосида сифат кўрсаткичларига (намлик, ифлослик) мувофиқ қабул қилади.

Пахта хом ашёсини қабул қилиш жараёнида эътирозлар юзага келганда, сотувчи ҳудуддаги Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Агросаноат мажмуи устидан назорат қилиш инспекциясининг малакали мутахассисларидан иборат арбитраж гуруҳларига мурожаат қилиши ва уларнинг хулосасини олиши мумкин.

14. Сотувчи фьючерс, форвард шартномаси доирасида пахта хом ашёси бўйича тўловларни тўлиқ қабул қилгандан сўнг бир иш куни ичида биржани тўловлар тўлиқ амалга оширилган сана ҳақида хабардор қилади.

Биржа ушбу хабарномада берилган маълумотларни солиқ органи томонидан тақдим этилган электрон ҳисобварақ-фактураларга солиштириб текширади.

15. Сотувчи ва харидор фьючерс, форвард шартномасида назарда тутилган юклаш даври доирасида пахта хом ашёсини юклаш муддатини келишади.

Бунда:

сотувчи шартномада белгиланган миқдордаги пахта хом ашёсини харидорнинг тегишли омборига етказиб беради.

16. Сотувчи фьючерс, форвард шартномаси доирасида пахта хом ашёсини харидорга етказиб берганлигини ҳамда маҳсулот учун тўловлар амалга оширилганлигини тасдиқловчи ҳужжатларни (биржа битимлари бўйича тўлов топшириқномалари, тарафлар томонидан тўловлар тўлиқ бажарилганлигини тасдиқловчи келишувлар) тақдим этганда, биржада битим ёпилади.

17. Амалдаги қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда фьючерс, форвард шартномаси тарафларидан бирига нисбатан суд қарорига кўра тўловга қобилиятсизлик тўғрисидаги иш юритиш бошланган тақдирда ёки тараф тўловга қобилиятсиз деб топилганда, фьючерс шартномаси иккинчи тарафнинг талабига асосан суд тартибида ёки белгиланган тартибда Қишлоқ хўжалиги вазирлиги томонидан пахта-тўқимачилик кластери кластерлар реестридан чиқарилганда бекор қилинади ҳамда тўловга қобилиятсиз тараф тўғрисидаги маълумот «Агроплатформа» АТ ахборот тизимидан чиқарилади.

Бунда пахта-тўқимачилик кластерига нисбатан тўловга қобилиятсизлик тўғрисидаги иш юритиш бошланган тақдирда ёки у тўловга қобилиятсиз деб топилганда белгиланган тартибда Қишлоқ хўжалиги вазирлиги томонидан пахта-тўқимачилик кластери кластерлар реестридан чиқарилганда:

шартнома бекор бўлади ва закалат пуллари сотувчи фойдасига жарима сифатида ўтказилади;

пахта хом ашёси биржа савдоларига қайта сотувга чиқарилади.

Бунда сотилмай қолган пахта хом ашёси йиғим-терим даврида сотувчилар томонидан спот шартномаси асосида сотилади. Сотувдан тушган маблағлар сотувчиларнинг 23210 ҳисобварағига йўналтирилади.

3-боб. Пахта хом ашёсини спот шартномаси асосида сотиш

18. Сотувчи томонидан ўз маблағи ва/ёки тижорат кредити ҳисобидан етиштирилган пахта хом ашёси биржа савдолари орқали спот шартномалари асосида сотилади.

Бунда:

спот шартномалари расмийлаштиришни режалаштирган сотувчилар ҳар ҳосил йилининг 1 мартигача (2025 йил ҳосили учун 1 майгача) мавжуд пахта хом ашёсини сақлаш омборлари (маскан) белгиланган талабларга жавоб бериши юзасидан Агросаноат мажмуи устидан назорат қилиш инспекцияси ва бошқа тегишли идоралар томонидан берилган хулосани ёки худди шундай хулосаси мавжуд омборлар бўйича пахта хом ашёсини вақтинча сақлаш ёки ушбу омборни ижара олиш тўғрисида тузилган шартномани «Агроплатформа» ахборот тизимига киритиши шарт;

пахта хом ашёсини вақтинча сақлаш ёки омборни ижарага олиш тўғрисида тузилган шартномалари мавжуд бўлмаган сотувчилар етиштириладиган пахта хом ашёси бўйича ҳар ҳосил йилининг 1 мартигача форвард ёки 1 июнигача фьючерс шартномасини расмийлаштиради.

19. Стандарт спот биржа контракти сотувчилар томонидан биржага тақдим этиладиган ариза ҳамда Агросаноат мажмуи устидан назорат қилиш инспекцияси томонидан берилган синов хулосаси асосида очилади.

20. Биржа савдолари амалдаги қонунчилик ҳужжатлари ва ҳисоб-китоб-клиринг операцияларини ўтказиш қоидаларига мувофиқ ўтказилади.

21. Сотувчи ва харидор биржа савдоларида мустақил равишда биржа билан тузилган битимга мувофиқ дилер сифатида ёки брокер номидан трейдерлар орқали мустақил иштирок этадилар.

22. Тўланган аванс суммасига мувофиқ ҳар бир биржа савдоси бўйича сотувчи ва харидорни биржа савдоларга қўйиш ва улардан четлатиш, биржа савдолари ғолибларини аниқлаш ва биржа битимларини рўйхатдан ўтказиш БСЭТда амалга оширилади.

4-боб. Якунловчи қоидалар

23. Томонлар ўз мажбуриятларини бажармаган тақдирда, уларга нисбатан тузилган олди-сотди шартномаси ва биржа савдолари қоидаларига мувофиқ тегишли чоралар қўлланади.

24. Биржа савдоларида нархлар манипуляцияси ички (инсайдерлик) маълумотлардан фойдаланиш ва асоссиз даромад олишнинг рақобатга зид бошқа усулларидан фойдаланишнинг олдини олиш қоидалари асосида назорат қилинади.

25. Биржа савдоларини ташкил қилиш, шартномавий мажбуриятларини бажариш ва ҳисоб-китоб-клиринг хизматларини кўрсатиш жараёнида юзага келадиган баҳс ва келишмовчиликлар биржанинг арбитраж комиссияси ёки суд томонидан ҳал этилади.

Бунда фьючерс, форвард шартномаси маҳсулот етказиб бериш муддатидан олдин тарафларнинг ўзаро келишуви асосида ёки иқтисодий суд орқали бекор қилинади.

Фьючерс, форвард шартномаси иқтисодий суд томонидан бекор қилинган тақдирда, қонуний кучга кирган суднинг ҳал қилув қарори асосида фьючерс, форвард шартномаси нархида маҳсулот биржа савдоларига қайта сотувга чиқарилади.

26. Харидор пахта хом ашёсини шартномада белгиланган нархда сотиб олишдан бош тортганда, белгиланган муддатда тўлиқ ҳисоб-китобларни амалга оширмаган, сотувчи пахта хом ашёсини харидорга шартномада белгиланган шарт ва муддатда етказиб бермаган тақдирда:

мажбуриятларни бажармаган томоннинг закалат пуллари жабрланувчи фойдасига жарима сифатида ушлаб қолинади;

тузилган фьючерс, форвард шартномаси шартлари асоссиз бажарилмаганда, суд қарорига асосан биржа битими бўйича шартнома қийматининг бажарилмаган қисмининг 25 фоизи миқдорида жарима қўлланади.

Пахта хом ашёсини биржа савдолари орқали сотишни тартибга солиш тўғрисидаги низомга 1-ИЛОВА

Пахта хом ашёсининг нав ва синфлар бўйича нархини ҳисоблаш коэффициентлари

(базис — 1-нав, 2-синф)

Навлар Синфлар Эълон қилинадиган нархга нисбатан қўлланиладиган коэффициент 1-нав 1-синф 1,026 2-синф 1,000 3-синф 0,800 2-нав 1-синф 0,938 2-синф 0,860 3-синф 0,791 3-нав 1-синф 0,822 2-синф 0,731 3-синф 0,517 4-нав 1-синф 0,612 2-синф 0,475 3-синф 0,363 5-нав 3-синф 0,254

Пахта хом ашёсини биржа савдолари орқали сотишни тартибга солиш тўғрисидаги низомга 2-ИЛОВА

Пахта толасининг тип ва кодлар бўйича нархини қайта ҳисоблаш коэффициентлари

Узун толали Тола тури 1а 1б 1 2 3 Узунлиги (дюйм) 1,11/32 1,5/16 1,9/32 1,1/4 1,7/32 1,3/16 Код 43 42 41 40 39 38 Коэффициент 1,6080 1,4699 1,4008 1,2331 1,1147 Ўрта толали Тола тури 4 5 6 Узунлиги (дюйм) 1,5/32 1,1/8 1,3/32 1,1/16 1,1/32 Код 37 36 35 34 33 Коэффициент 1,0000 0,9865 0,9737 0,9618 » .

12. В тексте на государственном языке постановления Кабинета Министров от 13 сентября 2024 года № 574 «О мерах финансовой поддержки производителей хлопкового сырья»:

а) в пункте 2 :

в абзаце втором :

после слов «биржа савдолари орқали» дополнить словами «2024 йил 31 декабрга қадар»;

после слов «маблағлари ҳисобидан» дополнить словами «2025 йил 1 мартгача»;

абзац пятый после слов «ошмаган қисмини» дополнить словами «2025 йил 1 мартгача»;

б) в пункте 4 слова «2024 йил 1 декабрга қадар» заменить словами «2024 йил 1 декабрдан 2025 йил 1 февралгача».

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

17 января 2025 г.,

№ УП-7

(Национальная база данных законодательства, 20.01.2025 г., № 06/25/7/0051; 15.08.2025 г., № 06/25/130/0762; 12.05.2026 г., № 06/26/82/0479)

lex.uz