UzbekAI

Ўзбекистон Республикаси Президентининг

қарори

КОНЦЕПЦИЯСИ

ТАЛАБЛАР

2025 йилда республика маҳаллаларида хавфсиз муҳитни яратиш ва ҳуқуқбузарликларнинг барвақт олдини олиш тизими самарадорлигини янада ошириш бўйича чора-тадбирлар тўғрисида

[Кўчирма]

Сўнгги йилларда мамлакатимизда тинчлик ва осойишталикни таъминлашнинг мутлақо янги механизмларини жорий этиш, ҳуқуқбузарликни содир этишга сабаб бўлаётган ижтимоий-маиший муаммоларни ижтимоий профилактика чоралари тизими орқали ҳал этиш ҳамда аҳолида шахсий хавфсизлик ҳиссини шакллантириш борасида самарали чора-тадбирлар амалга оширилди.

Шу билан бирга маҳаллаларда хавфсиз муҳитни яратишнинг ташкилий-профилактик асосларини замон талабларига мослаштириш, содир этиладиган қонунбузилишларнинг асл омилларини ўз вақтида аниқлаш ва комплекс чора-тадбирлар билан манзилли бартараф этиш орқали жиноятчиликнинг барвақт олдини олиш тизимининг самарадорлигини янада ошириш долзарб вазифа сифатида намоён бўлмоқда.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023 йил 11 сентябрдаги «Ўзбекистон — 2030» стратегияси тўғрисида»ги ПФ-158-сон Фармонининг устувор мақсадларига эришиш, шунингдек, масъул давлат органлари ва ташкилотларининг республика маҳаллаларида ҳуқуқбузарликлар профилактикаси соҳасидаги фаолиятини 2025 йилда сифат жиҳатдан янги босқичга олиб чиқиш мақсадида:

1. Ўзбекистон Республикасининг «Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси тўғрисида»ги Қонуни ҳамда Ўзбекистон Республикаси Жамоат хавфсизлиги концепцияси билан белгиланган масъул идоралар ва муассасалар учун 2025 йилда «Ҳар бир маҳаллада ҳуқуқбузарликларнинг барвақт олдини олиш» устувор вазифа этиб белгилансин ва қуйидаги ишлаш механизмлари жорий этилсин:

2024 йилда жиноят содир этилган ҳар бир маҳаллада криминоген вазиятни барқарорлаштириш ҳамда жиноятларни барвақт профилактика қилишнинг маҳаллалар кесимида чораклик манзилли чора-тадбирларини белгилаган ҳолда маҳалла — туман — вилоят даражасида унинг ижроси учун бевосита масъул раҳбарларни бириктириш ва аниқ соҳавий жавобгарликни юклаш;

криминоген вазият оғир маҳаллаларда илмий-амалий ёндашувлар асосида жойларга чиққан ҳолда мақсадли ўрганишларни ўтказиш орқали ҳуқуқбузарликларга сабаб бўлаётган асл омилларни аниқлаш ва барҳам бериш бўйича ташкилий-ҳуқуқий чораларни кўриш;

маҳаллаларда ёшлар, аёллар ва ишсизлар томонидан, шунингдек, оила-турмуш муносабатлари доирасида содир этиладиган жиноятларнинг олдини олишда «маҳалла еттилиги» ҳар бир вакилининг аниқ масъулиятини белгилаш, ушбу тоифадаги ҳуқуқбузарликлар профилактикасига янгича иш услубларини татбиқ қилиш;

аҳолининг ҳуқуқий онги, ижтимоий фаоллиги ва фуқаролик масъулиятини ошириш, жиноят содир этилишига сабаб бўлиши мумкин бўлган ижтимоий муаммоларни ҳал этишга жамоатчилик вакиллари, нуронийлар ва маҳалла фаолларини кенг жалб этиб бориш;

маҳаллалар жамоат жойлари ва яшаш хонадонларида хавфсиз муҳит яратиш, фуқаролар ҳаёти, соғлиғи ва мол-мулкига ҳар қандай тажовузларнинг олдини олиш мақсадида ҳуқуқбузарликлар профилактикасига замонавий рақамли технологиялар ва техник воситаларни кенг жорий этиш;

маҳаллаларда жиноятчиликнинг барвақт олдини олиш бўйича ҳар бир масъул идора ва муассаса томонидан амалга оширилаётган чора-тадбирларнинг натижалари юзасидан қатъий сўров тизимини йўлга қўйиш ҳамда ушбу масалага масъулиятсизлик билан ёндашган раҳбарларга таъсир чораларини кўриб бориш.

2. Қуйидагилар:

2025 йилда республика маҳаллаларида хавфсиз муҳит яратиш ва ҳуқуқбузарликларнинг барвақт олдини олиш тизимининг самарадорлигини ошириш бўйича манзилли чора-тадбирлар дастури (кейинги ўринларда — Дастур) 1-иловага * мувофиқ;

Маҳаллаларда криминоген вазиятни барқарорлаштириш ҳамда янгича ёндашувлар асосида ҳуқуқбузарликларнинг барвақт олдини олиш тизимини ташкил этиш бўйича вилоят даражасидаги манзилли чора-тадбирларнинг намунавий «йўл харитаси» 2-иловага * мувофиқ;

Туман (шаҳар) маҳаллаларида криминоген вазиятни барқарорлаштириш ҳамда ҳуқуқбузарликларнинг барвақт олдини олиш тизимининг самарадорлигини ошириш бўйича манзилли чора-тадбирларнинг намунавий «йўл харитаси» 3-иловага * мувофиқ;

Маҳаллада ҳуқуқбузарликларнинг барвақт профилактикасини таъминлаш бўйича манзилли чора-тадбирларнинг намунавий «йўл харитаси» 4-иловага * мувофиқ;

Криминоген вазияти мураккаб маҳаллаларда жиноятларнинг олдини олиш бўйича манзилли чоралар концепцияси (кейинги ўринларда — Концепция) 5-иловага мувофиқ;

2025 йилда республика маҳаллаларида хавфсиз муҳит яратиш ва ҳуқуқбузарликларнинг барвақт олдини олишнинг самарали тизимини шакллантиришга қаратилган асосий мақсадли кўрсаткичлар (кейинги ўринларда — мақсадли кўрсаткичлар) 6-иловага * мувофиқ тасдиқлансин.

Ички ишлар вазирлиги (П. Бобожонов) тегишли идоралар ҳамда илмий ташкилот ва таълим муассасалари ҳамда Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳри ҳокимликлари билан биргаликда уч ҳафта муддатда ҳар бир ҳудуд ва криминоген вазият оғир маҳалла кесимида мазкур қарорга асосан, 2025 йил биринчи чораги учун ҳудудий «йўл хариталари»ни ишлаб чиқиш ва ижрога қаратишни таъминласин.

Дастур, Концепция ва ҳудудий «йўл хариталари»да белгиланган чора-тадбирларнинг ўз вақтида ва самарали амалга оширилишини таъминлаш ҳамда мақсадли кўрсаткичларга эришиш юзасидан масъулият давлат органлари, муассасалари ва маҳаллий ҳокимликларнинг шахсан биринчи раҳбарларига юклатилсин.

Бунда ҳар бир марказий давлат органи ва муассаса раҳбари томонидан Дастур, Концепция ва ҳудудий «йўл хариталари» ижроси устидан доимий ва таъсирчан идоравий назорат ўрнатилсин.

3. Ҳуқуқ-тартибот идораларининг илмий ташкилот ва таълим муассасалари томонидан жиноят содир этилган маҳаллаларда 7-иловага * мувофиқ тартибда илмий ёндашувлар асосида ўрганишлар ўтказилсин.

Бунда бевосита жойларга чиққан ҳолда:

криминоген вазияти мураккаб ёки оғир бўлган маҳалларда жиноятлар содир этилишига таъсир қилаётган асл омилларни ўрганиш ҳамда уларнинг хусусиятларидан келиб чиқиб, манзилли ташкилий-профилактика тизимини йўлга қўйишга қаратилган илмий асослантирилган таклифларни 2025 йилнинг ҳар чораги учун ишлаб чиқиладиган ҳудудий «йўл хариталари»га киритиш;

маҳаллалардаги криминоген вазиятга таъсир қилаётган асосий омилларни ҳисобга олган ҳолда ҳуқуқбузарликларнинг барвақт олдини олиш бўйича манзилли методикаларни ишлаб чиқиш ва амалиётга жорий этиш, шунингдек, бунинг натижалари юзасидан бириктирилган илмий ташкилот ва таълим муассасаларидан соҳага масъул идоралар билан тенг равишда сўров қилиш чоралари кўрилсин.

4. Маҳаллаларда ҳуқуқбузарликларнинг барвақт профилактикаси борасидаги ишларни комплекс ташкил этиш ҳамда Дастур, Концепция ва ҳудудий «йўл хариталари»нинг ижросини тизимли равишда назорат қилиб бориш мақсадида Бош прокуратура ҳузурида 2025 йил мобайнида доимий фаолият кўрсатувчи Республика идоралараро мувофиқлаштириш ишчи гуруҳи (кейинги ўринларда — Мувофиқлаштириш ишчи гуруҳи) тузилсин.

Мувофиқлаштириш ишчи гуруҳи (Б. Валиев, Б. Абдуллаев):

масъул вазирлик ва идоралар мутахассисларини жалб қилган ҳолда Мувофиқлаштириш ишчи гуруҳи таркибини шакллантирсин ва 2025 йилда маҳаллаларда ҳуқуқбузарликларнинг барвақт профилактикаси борасидаги ишларнинг натижадорлигини, шу жумладан, жойларга бевосита чиққан ҳолда тизимли мониторинг қилиб бориш ҳамда мақсадли кўрсаткичларга эришиш ҳолати устидан назоратни таъминласин;

Дастур, Концепция ва ҳудудий «йўл хариталари»да назарда тутилган чора-тадбирларнинг изчил, сифатли ва ўз вақтида амалга оширилишини ҳамда ҳуқуқ-тартибот идораларининг илмий ташкилот ва таълим муассасалари томонидан жойларда амалга оширилаётган ўрганишлар ва уларнинг натижадорлигини доимий равишда қатъий назорат қилиб борсин;

ҳар ой якунида криминоген вазият оғир, мураккаб ва жиноят содир этилган маҳаллаларда амалга оширилаётган ишларнинг аҳволи ва натижадорлиги бўйича барча масъул идора ва муассасалар билан танқидий муҳокамалар ўтказилишини ҳамда ушбу масалага масъулиятсизлик билан ёндашган раҳбарларга нисбатан лавозимидан озод этишгача бўлган таъсир чоралари кўриб борилишини йўлга қўйсин.

5. Белгилансинки, криминоген вазияти мураккаб ёки оғир маҳаллаларда жиноятчиликнинг барвақт олдини олиш бўйича самарали тизимни йўлга қўйишга қаратилган манзилли ишларни ташкил этиш мақсадида барча туман (шаҳар) ҳокимлари ҳамда тегишли ҳуқуқ-тартибот идоралари раҳбарларига (кейинги ўринда — масъул раҳбарлар) 2025 йилда маҳаллалар номма-ном бириктирилади.

Бунда шундай тартиб ўрнатилсинки, унга мувофиқ:

масъул раҳбарлар зиммасига ўз ҳудудларида ҳуқуқбузарликларнинг барвақт профилактикасини ташкил этиш намунасини яратиш, ҳудудий «йўл хариталари»нинг тўлақонли ижро этилишини таъминлаш ҳамда ижтимоий профилактика тизимини самарали йўлга қўйиш бўйича қатъий шахсий жавобгарлик юкланади;

масъул раҳбарларнинг криминоген вазият оғир ва мураккаб маҳаллаларда эришилган натижалари уларнинг фаолиятини баҳолашда инобатга олиниб, ҳар ой якунида — ички ишлар вазири ҳузурида, ҳар чорак якунида — Бош прокурор ҳузурида, ҳар ярим йилда Бош вазир ҳузурида тегишли республика раҳбарлари иштирокида танқидий муҳокама қилинади, ҳар бир маҳалла кесимида Ўзбекистон Республикаси Президентига ахборот бериб борилади ҳамда рағбатлантириш ёки интизомий жазо чоралари белгиланади.

6. Ички ишлар вазирлиги ва Бош прокуратуранинг қуйидаги таклифлари маъқуллансин:

а) вилоятлар марказлари ва криминоген вазият оғир туман (шаҳар)лар маҳаллаларида хизмат олиб борувчи ички ишлар органлари профилактика кичик инспектори лавозимини киритиш ҳамда унинг зиммасига қуйидаги асосий вазифаларни юклаш:

меҳнат миграциясидан қайтиб келган фуқаролар, мактаб битирувчилари ҳамда талабалар билан ижтимоий профилактика чоралари доирасида манзилли ишларни амалга ошириш;

маҳаллалар ҳудудида содир этиладиган айрим турдаги маъмурий ҳуқуқбузарликлар бўйича белгиланган тартибда баённомалар тузиш;

б) ички ишлар органлари ҳуқуқбузарликлар профилактикаси бўлинмалари таркибида қуйидаги тузилмаларни ташкил этиш ҳамда манзилли фаолиятини йўлга қўйиш:

меҳнат миграциясидан қайтиб келган фуқаролар орасида жиноятчиликнинг барвақт олдини олиш бўйича манзилли ишларни ташкил этиш, маҳалла профилактика инспекторларининг бу борадаги фаолиятини мувофиқлаштириш ҳамда аниқланган муаммоларни масъул идоралар билан ҳамкорликда бартараф этиш чораларини кўриш вазифасини амалга оширувчи миграцион профилактика бўлинмаларини;

маҳалла профилактика инспекторлари томонидан аниқланган маъмурий ҳуқуқбузарликлар учун маъмурий қамоққа олиш жазоси қўлланган шахсларни махсус қабулхоналарга олиб бориш вазифасини амалга оширувчи туманлараро маъмурий конвой гуруҳларини;

в) маҳаллаларда ҳуқуқбузарликларнинг барвақт профилактикаси самарадорлигини янада ошириш мақсадида 2025 йил 1 мартдан эътиборан ички ишлар органлари профилактика (катта) инспекторларининг жамоат тартибини сақлаш бўйича ёрдамчиси лавозимини тугатиш ҳамда бўшаётган штат бирликлари ҳисобидан мазкур банднинг «а» ва «б» кичик бандларида назарда тутилган янги лавозим ва тузилмаларни ташкил этиш;

г) ҳуқуқбузарликлар учун жазо муқаррарлигини таъминлаш мақсадида синов тариқасида криминоген вазият оғир ва мураккаб ҳудудлардаги профилактика бўлинмаларида Ички ишлар вазирлигининг бюджетдан ташқари маблағлари ҳисобидан маъмурий амалиёт гуруҳлари фаолиятини йўлга қўйиш ва улар зиммасига профилактика инспекторларига тушган мурожаатлар юзасидан жиноят иши қўзғатишни рад этиш тўғрисида қарор қабул қилинган ҳужжатларини ўрганиб, таркибида маъмурий ҳуқуқбузарлик бўлган ҳолатлар юзасидан белгиланган ҳужжатларни расмийлаштириш вазифасини юклаш;

д) айрим ҳудудларининг криминоген вазият оғир ва мураккаб маҳаллаларида ташкилий-штат тузилмаси асосида маҳалла ҳуқуқ-тартибот масканлари фаолиятини йўлга қўйиш ҳамда бештагача маҳаллани микроҳудудларга бирлаштирган ҳолда жамоат хавфсизлигини таъминлаш ва жиноятчиликнинг олдини олиш бўйича тезкор ҳаракатланиш тизимини жорий этиш.

Бунда:

маҳалла ҳуқуқ-тартибот маскани ташкилий-штат тузилмасига, қоида тариқасида, микроҳудудга хизмат кўрсатувчи профилактика (катта, кичик) инспекторлари, хотин-қизлар масалалари бўйича, пробация, йўл ҳаракати хавфсизлиги, қўриқлаш ва патруль-пост хизматлари инспекторлари ҳамда тезкор-қидирув хизмати ходими киритилиб, туман (шаҳар) ички ишлар органлари қўриқлаш бўлинмаларининг нарядлари доимий равишда хизмат олиб бориши ташкил этилади;

микроҳудудларда кунлик жамоат хавфсизлигини таъминлаш ва жиноятчиликнинг олдини олиш, шу жумладан, ижтимоий профилактика тизимини жойида ташкил этиш, мувофиқлаштириш ва назорат қилиб бориш мақсадида ички ишлар органлари профилактика бош инспектори лавозими жорий этилади ҳамда унинг зиммасига маҳалла ҳуқуқ-тартибот маскани фаолиятига раҳбарлик қилиш вазифаси юкланади.

7. Ҳуқуқбузарликларнинг ижтимоий профилактикаси тизими самарали амалга оширилиши мақсадида шундай тартиб ўрнатилсинки, унга мувофиқ:

енгил тан жароҳати, майда безорилик, оилавий (маиший) зўравонлик, гиёҳвандлик воситалари ва алоҳида тоифадаги кучли таъсир қилувчи моддалар ноқонуний муомаласи билан боғлиқ маъмурий ҳуқуқбузарликлар «E-maʼmuriy ish» ахборот тизимида рўйхатдан ўтган вақтнинг ўзида ҳуқуқбузар (жабрланувчи)ларга нисбатан автоматик тарзда «E-ijtimoiy profilaktika» ахборот тизимида ижтимоий профилактика тадбирларини амалга ошириш бўйича хулоса шакллантирилади ва ижрога қаратилади;

ижтимоий профилактика тадбирлари амалга ошириладиган шахсларга нисбатан шакллантирилган ҳар бир хулосалар ижроси устидан кунлик идоравий назорат механизмлари жорий этилади;

маҳаллаларда ҳуқуқбузарликларнинг ижтимоий профилактикасини амалга оширувчи субъектлар ва кўмаклашувчи шахсларнинг фаолияти самарадорлиги кўрсаткичларига (KPI) ижтимоий профилактика тадбирлари натижалари киритилади ҳамда баҳолашда алоҳида инобатга олинади.

8. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳри ҳокимликлари ҳар ойда ҳудудий «йўл хариталари»да белгиланган вазифалар ижроси юзасидан ҳар бир туман (шаҳар)нинг криминоген вазияти мураккаб ва оғир маҳаллаларида 8-иловага мувофиқ намунавий талаблар асосида камида иккитадан «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй» ташкил этиш чораларини кўрсин.

9. Бош прокуратура (Б. Валиев) Ички ишлар вазирлиги (Б. Абдуллаев) ва Рақамли технологиялар вазирлиги (Ш. Шерматов) билан биргаликда бир ой муддатда мазкур қарорга мувофиқ тасдиқланадиган ҳудудий «йўл хариталари»да белгиланган чора-тадбирларнинг вилоят — туман — маҳалла даражаларида ижросини қайд этувчи электрон назорат платформасини ишлаб чиқсин ва жорий этсин.

10. Ички ишлар вазирлиги (П. Бобожонов, Б. Абдуллаев):

икки ой муддатда «E-ijtimoiy profilaktika» ахборот тизимини «E-maʼmuriy ish» ахборот тизимига интеграция қилиш ҳамда мазкур қарорга мувофиқ ижтимоий профилактика тадбирлари амалга ошириладиган шахсларга нисбатан автоматик тарзда хулоса шакллантириш имкониятини яратиш чораларини кўрсин;

икки ой муддатда ички ишлар органлари хотин-қизлар масалалари бўйича инспекторларига ҳимоя ордерини расмийлаштириш ваколатини ҳамда патруль-пост хизмати саф бўлинмалари (бригада, батальон, отряд) командирлари ва уларнинг ўринбосарларига патруль-пост хизмати инспекторлари томонидан тузилган маъмурий баённомалар юзасидан қарор қабул қилиш ваколатини беришни назарда тутувчи норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини Вазирлар Маҳкамасига киритсин;

мазкур қарорга мувофиқ киритилаётган профилактика кичик инспекторлари лавозимларини жамлаш мақсадида 2025 йил 1 апрель кунига қадар ички ишлар органларининг амалдаги малакали ходимлари орасидан номзодларни махсус касбий тайёргарлик курсларида қисқартирилган уч ойлик ўқув дастури бўйича ўқитишни таъминласин;

профилактика инспекторлари ва профилактика катта инспекторлари лавозимларига биринчи навбатда камида бир йил давомида профилактика кичик инспектори лавозимида хизмат қилаётган, туман (шаҳар) ички ишлар органи раҳбарининг жамоат хавфсизлиги хизмати бўйича ўринбосари ва профилактика бўлинмаси бошлиғи лавозимларига — ижобий натижаларга эришган профилактика бош инспектори лавозимида хизмат қилаётган ходимларни тайинлаш тартибини жорий қилсин;

Бош прокуратура, Адлия вазирлиги ҳамда бошқа манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда уч ой муддатда қонунчилик ҳужжатларига ушбу қарордан келиб чиқадиган ўзгартириш ва қўшимчалар тўғрисида Вазирлар Маҳкамасига таклифлар киритсин.

11. Ўзбекистон Республикаси Президентининг айрим қарорларига 9-иловага мувофиқ ўзгартириш ва қўшимчалар киритилсин.

12. Мазкур қарорнинг ижросини назорат қилиш Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А.Н. Арипов ва Ўзбекистон Республикаси Президентининг маслаҳатчиси Д.Б. Кадиров зиммасига юклансин.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 3 январдаги ПҚ-1-сон қарорига 5-ИЛОВА

Криминоген вазияти мураккаб маҳаллаларда жиноятларнинг олдини олиш бўйича манзилли чоралар

1-боб. Умумий қоидалар

1. Криминоген вазияти мураккаб маҳаллаларда жиноятларнинг олдини олиш бўйича манзилли чоралар концепцияси (кейинги ўринларда — Концепция) охирги беш йил давомида криминоген вазияти бўйича «қизил» тоифада турган маҳаллаларда (кейинги ўринларда — маҳаллалар), яъни мураккаб маҳаллаларда ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш, жамоат хавфсизлигини таъминлаш ва хавфсиз муҳитни яратиш соҳасидаги давлат масъул органлари фаолиятининг устувор йўналишларини ва бу борада амалга ошириладиган ишлар бўйича алоҳида механизмларни белгилайди.

2. Маҳаллаларда алоҳида ташкилий-профилактик тадбирлар ҳамда манзилли чоралар билан илмий-амалий ёндашувларни уйғунлаштирган ҳолда криминоген вазиятни барқарорлаштириш ва пировардида хавфсиз муҳитни яратиш Концепциянинг асосий мақсади ҳисобланади.

3. Маҳаллаларда хавфсиз муҳитни яратиш манзилли профилактик тадбирларнинг устуворлиги, қонунийлик, «хонадонбай» ва «фуқаробай» мақсадли ишлаш ҳамда илмий-амалий ёндашувлар жорий этилиши каби асосий тамойилларга таянган ҳолда амалга оширилади.

4. Бош прокурорнинг ва ички ишлар вазирининг биринчи ўринбосарлари, ҳудудий ички ишлар органлари бошлиқлари ва прокурорлари, Ўзбекистон Республикаси Криминология тадқиқот институти, Ички ишлар вазирлиги Академияси, Ҳуқуқни муҳофаза қилиш академияси, Тошкент давлат юридик университети ва Жамоат хавфсизлиги университети (кейинги ўринларда — таълим ташкилотлари) раҳбарлари, шунингдек, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши Раиси ҳамда вилоят ва туман (шаҳар) ҳокимлари Концепция ижроси учун шахсан масъул ҳисобланади.

5. Концепция доирасида белгиланган манзилли тадбирлар масъул давлат органлари томонидан жамоат бирлашмалари, фуқаролар ҳамда оммавий ахборот воситалари билан ҳамкорликда амалга оширилади.

6. Маҳаллалардаги криминоген вазиятга салбий таъсир кўрсатиб келаётган асосий омиллар қуйидагилар ҳисобланади:

«маҳалла еттилиги»нинг ижтимоий профилактика объектлари ва алоҳида тоифадаги шахслар (ҳуқуқбузарликлардан жабрланиш эҳтимоли бор шахслар, ички ишлар органлари ҳисобида турувчи шахслар) билан олиб бораётган профилактик тадбирлари натижадорлигининг пастлиги;

«маҳалла еттилиги» вакилларининг ижтимоий профилактикага оид вазифаларни бажариш учун билими, тажрибаси ва маҳорати етарли эмаслиги, профилактика инспекторларининг хизмат юкламасининг юқорилиги;

«маҳалла еттилиги» фаолиятини ташкил қилиш, бошқариш ва мувофиқлаштиришдаги тизимли муаммолар, кадрлар салоҳиятининг пастлиги ва кадрлар қўнимсизлиги;

маҳаллада ишсизлик ва камбағаллик даражаси юқорилиги, бу борада тизимли ишлар талаб даражасида ташкил этилмаганлиги;

маҳалладаги жисмоний ва юридик шахсларнинг мол-мулки қўриқлови даражасининг пастлиги;

маҳаллалар ҳудудидаги давлат ва нодавлат идора ва ташкилотлар, савдо ва бозор мажмуалари атрофида, шунингдек, жамоат жойлари ва аҳоли гавжум жойларда ҳуқуқ-тартибот тизимининг куч ва воситаларининг етарли эмаслиги;

маҳаллаларда атроф-муҳитни лойиҳалаштириш орқали жиноятларнинг олдини олиш бўйича илғор хорижий тажрибалар татбиқ этилмаганлиги, «намунавий хавфсиз кўча» ва «намунавий хавфсиз йўлак»лар турли ёндашувлар асосида ташкил этилаётганлиги;

йирик шаҳар марказларидаги ички миграция жараёнлари тўлиқ назоратга олинмаганлиги ҳамда туман (шаҳар) марказларидаги бозор атрофидаги ноқонуний савдо расталари ва автотураргоҳларни тартибга солиш чоралари кўрилмаётганлиги;

маҳаллаларда жиноятчиликни жиловлаш ва унинг барвақт олдини олиш чора-тадбирлари илмий-амалий ёндашув асосида етарли даражада ташкил этилмагани;

аҳолининг ҳуқуқий онги ва маданиятини ошириш, маънавий-ахлоқий фазилатларини юксалтириш ва тарбиялашга қаратилган тарғибот-ташвиқот тадбирларининг таъсирчан эмаслиги.

7. Маҳаллаларда жиноятчиликни жиловлаш ва хавфсиз муҳитни яратиш борасидаги фаолиятнинг устувор йўналишлари қуйидагилардан иборат:

маҳаллаларда ҳуқуқ-тартибот идоралари томонидан куч ва воситаларни тақсимлаш, бошқариш (мувофиқлаштириш)нинг янги тизимини жорий этиш;

маҳаллаларда ижтимоий профилактика тизими таъсирчанлиги ва натижадорлигини ошириш борасида манзилли тадбирларни уйғунликда амалга ошириш;

алоҳида тоифадаги шахслар (вояга етмаганлар, ёшлар, аёллар, ишсизлар, муқаддам судланганлар, пробация ҳисобида турганлар ва бошқалар) билан манзилли, таъсирчан ишларни тизимли ташкил қилиш;

маҳаллаларда жисмоний ва юридик шахслар мол-мулкини қўриқлаш қамровини изчил ошириб бориш;

инновацион ва рақамли технологияларни кенг жорий қилиш, CPTED (Crime Prevention Through Environmental Design — атроф-муҳитни лойиҳалаш орқали жиноятларнинг олдини олиш) концепцияси асосида маҳаллаларда «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй» лойиҳаларини ташкил этиш;

маҳаллаларда аҳолининг ҳуқуқий онгини ошириш, спорт ва соғлом турмуш тарзини тарғиб қилиш, ҳуқуқбузарликларга муросасизлик муҳитини яратишда ижтимоий ҳамкорликни ривожлантириш;

маҳалладаги жиноятчилик ва ҳуқуқбузарликларнинг асл омилларини тизимли равишда илмий ёндашган ҳолда таълим муассасалари томонидан ўрганиб бориш.

2-боб. Концепцияни амалга ошириш механизмлари

8. Концепцияни амалга ошириш механизмлари қуйидагиларни ўз ичига олади:

а) маҳаллаларда ҳуқуқ-тартибот идоралари томонидан куч ва воситаларни тақсимлаш, бошқариш (мувофиқлаштириш)нинг янги тизимини жорий этиш. Бунда:

Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши Раиси, вилоятлар ва Тошкент шаҳри ҳокимлари ҳудудий ички ишлар органлари бошлиқлари ва прокурорлари ҳамда бириктирилган таълим муассасаси раҳбари билан биргаликда Концепцияга асосан ҳар бир маҳалла кесимида алоҳида ойлик «йўл хариталари»ни (туман ва маҳалла кесимида) тасдиқлаб, ижрога қаратишни таъминлайди;

маҳаллаларга вилоят даражасидаги прокурорнинг ва ички ишлар органи бошлиғининг ўринбосарлари ҳамда тегишинча тармоқ ва соҳавий хизмат раҳбарлари номма-ном бириктирилиб, ҳафтада уч кун уларнинг иши бевосита ушбу маҳаллаларда ташкил этилади, самарадорлик индикатори юритилади ва ҳар ойда фаолиятни баҳолаб бориш йўлга қўйилади;

туман (шаҳар) ички ишлар органи бошлиғи ва прокурорнинг хизмат хонаси 2025 йил якунига қадар бевосита маҳаллада ташкил этилиб, кундалик ишининг бошланиши ва якуни айнан ўша ерда амалга оширилади;

вилоят ҳокимликлари маҳаллаларда ҳуқуқбузарлик содир этиш эҳтимоли юқори бўлган шахсларнинг ижтимоий-маиший муаммоларини туман (шаҳар) ички ишлар органлари хулосаларига асосан тезкорлик билан ҳал қилиш учун шахсан масъул ҳисобланади ва тегишли манзилли чораларни кўради;

маҳаллаларда ички ишлар органларининг кечаю-кундуз хизматини ҳамда куч-воситаларнинг тезкор ҳаракатланишини таъминлаш мақсадида камида 2 нафар, вазиятдан келиб чиқиб 3 нафаргача профилактика инспекторлари (шундан биттаси профилактика катта инспектори) штати ташкил этилади, камида 2 нафардан иборат патруль-пост хизмати нарядларининг хизмати йўлга қўйилади ҳамда тезкор ходим бириктирилади;

маҳаллаларда босқичма-босқич маҳалла ҳуқуқ-тартибот масканлари фаолияти йўлга қўйилади;

маҳаллаларда профилактика катта инспектори лавозимларида профилактика соҳасида кўп йиллик амалий иш тажрибасига эга бўлган ходимлар хизмат ўташи йўлга қўйилади;

ҳар ҳафта пайшанба — «ҳуқуқбузарликлар профилактикаси куни»да маҳаллаларга бириктирилган вилоят даражасидаги ички ишлар органи масъул раҳбарлари профилактика катта инспекторлари билан бирга уларнинг вазифасини бажаради (амалий маҳоратини кўрсатади);

б) маҳаллаларда ижтимоий профилактика тизими таъсирчанлиги ва натижадорлигини ошириш борасида манзилли тадбирларни уйғунликда амалга ошириш. Унга кўра:

профилактика катта инспекторлари бошчилигида «маҳалла еттилиги» томонидан маҳаллаларда таълим муассасалари томонидан тақдим этилган алоҳида методика асосида ижтимоий профилактика объектларига аниқлик киритилади;

ҳуқуқбузарликлар содир бўлиш эҳтимоли юқори бўлган жой (объект)лар, шунингдек, ҳуқуқбузарлик содир қилиш ёки жиноят қурбонига айланиш эҳтимоли юқори бўлган шахслар бўйича «маҳалла еттилиги» аъзолари номма-ном тақсимланади (жавобгарлик ҳудуди ва шахслар бириктирилади);

вилоят ва туман даражасида бириктирилган масъул раҳбарлар маҳаллалар учун тасдиқланган «йўл харита»ларнинг натижадорлиги бўйича жойига чиққан ҳолда ҳафталик сўровни амалга оширади;

маҳаллаларда содир этилган жиноятлар маҳаллага бириктирилган масъул томонидан маҳалла аҳолиси ўртасида, шунингдек, суд ҳукми чиққандан сўнг жиноят содир қилган шахснинг яшаш кўчасида (маҳалласида) муҳокама қилинади;

туман (шаҳар) халқ депутатлари ҳар ойда жойига чиққан ҳолда маҳаллаларга бириктирилган масъул раҳбарларнинг жиноятчиликнинг олдини олиш ва маҳаллада криминоген вазиятни яхшилаш борасида олиб бораётган ишлари юзасидан ҳисоботини эшитиб, уларнинг фаолиятига баҳо беради ва амалий жиҳатдан кўмаклашади;

туман (шаҳар) халқ депутатлари томонидан маҳаллада содир этилган жиноятларнинг асл омиллари айнан «маҳалла еттилиги»нинг фаолиятига ёхуд бошқа давлат органлари мутасаддиларининг фаолиятига тааллуқлилиги бўйича хулосалар тайёрланади ва таъсир чоралари тўғрисида таклиф киритилади;

маҳалла раиси, хотин-қизлар фаоли ва ёшлар етакчиларига ижтимоий профилактика тадбирларининг натижадорлиги бўйича самарадорлик кўрсаткичлари (KPI) асосида қўшимча ҳақ тўлаш амалиёти йўлга қўйилади;

в) алоҳида тоифадаги шахслар (вояга етмаганлар, ёшлар, аёллар, ишсизлар, муқаддам судланганлар, пробация ҳисобида турганлар ва бошқалар) билан манзилли, таъсирчан ишларни тизимли ташкил қилиш. Бунда:

ижтимоий профилактика объектлари, айниқса, оила-турмуш доирасида ҳуқуқбузарликлар содир этувчи шахсларнинг (жанжалкаш ва низоли оилалар) ҳолидан мажбурий равишда камида ҳар уч кунда хабар олиш амалиёти йўлга қўйилади;

адлия органлари томонидан фуқаролик ва жиноят ишлари бўйича судларда низолашаётган оилаларга ҳуқуқий маслаҳатлар бериб бориш амалиёти йўлга қўйилади;

тажриба тариқасида ижтимоий профилактика объектлари ҳолидан хабар олиш тизимининг таъсирчанлигини ошириш учун «маҳалла еттилиги»нинг электрон планшетлари орқали ижтимоий профилактика объектларини биометрик идентификация қилиш амалиёти йўлга қўйилади;

вояга етмаганлар томонидан содир этилиши мумкин бўлган ҳуқуқбузарликларнинг профилактикасини самарали ташкил этиш мақсадида ички ишлар органлари вояга етмаганлар масалалари бўйича инспектор-психологлар ҳуқуқбузарликлар содир этиш эҳтимоли юқори бўлган ўқувчиларни аниқлаш ва улар билан манзилли ишлашни ташкил этиш фаолиятини «маҳалла еттилиги» билан биргаликда ҳар ой якунида муҳокама этиб боради;

маҳаллаларда «маҳалла еттилиги» вакилларининг касбий маҳоратини ошириш борасида бириктирилган таълим ташкилотлари, адлия органлари раҳбарлари томондан амалий маҳорат дарслари (мастер-класс) ўтказилади;

Криминология тадқиқот институти томонидан Ўзбекистон маҳаллалари уюшмаси маблағлари ҳисобидан малакали ходимлар ҳамда криминолог олимлар жалб қилинган ҳолда маҳаллалар кесимида мақсадли илмий-амалий тадқиқотлар ўтказилади;

г) маҳаллаларда жисмоний ва юридик шахслар мол-мулкини қўриқлаш қамровини изчил ошириб бориш. Бунда:

ички ишлар органлари қўриқлаш хизматининг хизмат кўрсатиш тасдиқланган тарифлари асосида жисмоний ва юридик шахсларнинг мол-мулкини қўриқлашни янги механизмлар асосида амалга ошириш чоралари кўрилади;

бозорлар, савдо марказлари, автошоҳбекатлар, метронинг аҳоли гавжум бўлган бекатлари ва истироҳат боғлари, ресторанлар, кафе, бар ва бошқа кўнгилочар масканлар, шунингдек, бўш турган хонадонлар учун қўриқлаш хизматидан фойдаланиш мажбурий қилиб белгиланади;

туман (шаҳар) марказидан узоқда жойлашган ҳудудларда маҳалладаги криминоген вазият барқарор бўлгунга қадар вилоятнинг маҳаллий бюджети ҳисобидан мажбурий қўриқлаш-патруль гуруҳини ташкил этиш чоралари кўрилади;

д) инновацион ва рақамли технологияларни кенг жорий қилиш, атроф-муҳитни лойиҳалаштириш орқали жиноятчиликнинг олдини олиш концепцияси асосида маҳаллаларда «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй» лойиҳаларини ташкил этиш. Бунда:

«Хавфсиз шаҳар» ягона интеграциялашган тизимларини яратиш ва ривожлантириш концепцияси доирасида маҳаллалар ҳудуди тунги ёритқичлар ва кузатув камералари ҳамда сунъий интеллект билан ишловчи махсус дастурий таъминот билан тўлиқ қамраб олинади;

маҳалланинг кириб-чиқиш жойлари маҳаллий бюджет ҳамда бошқарув сервис компаниялари ҳисобидан интеллектуал видеокамералар билан жиҳозланиб, ҳудудий ички ишлар органлари ҳамда профилактика катта инспектори хизмат планшетига интеграция қилинади;

маҳаллаларда жамоат тартибини сақлаш ва ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш фаолиятида учувчисиз учиш аппаратларидан фойдаланиш йўлга қўйилади;

CPTED концепциясининг миллий стандартлари ишлаб чиқилади ва шаҳарсозлик қоидалари ҳамда нормаларига татбиқ этилади, хусусан, атроф-муҳитни лойиҳалаш, тураржойлар, бино-иншоотлар, бозорлар, савдо мажмуалари, боғ ва бошқа жамоат жойларини қуришда янги стандартларга риоя этилади;

маҳалладаги жамоат жойлари, кўп қаватли тураржой ва уйлар олди (йўлаклар)да «ташвиш» тугмалари ўрнатилади ва уларга хизмат кўрсатиш маҳаллий бюджет ҳамда бошқарув сервис компаниялари ҳисобидан молиялаштирилади;

маҳаллалар ҳудудидаги давлат ва нодавлат идора ва ташкилотлар, банк, савдо ва бозор мажмуалари атрофида, метронинг аҳоли гавжум бекатлари ва автотураргоҳларда жиноятдан жабрланиш эҳтимолини олдини олиш бўйича ташкилот ва идоралар масъул раҳбарларига шахсий жавобгарлик белгиланади;

ж) маҳаллаларда аҳолининг ҳуқуқий онгини ошириш, спорт ва соғлом турмуш тарзини тарғиб қилиш, ҳуқуқбузарликларга муросасизлик муҳитини яратишда ижтимоий ҳамкорликни ривожлантириш. Бунда:

ҳудудий маданият бўлимлари томонидан ҳар ойда маҳаллаларда аҳолининг ҳуқуқий онги ва маданиятини ошириш, ҳуқуқбузарликка нисбатан муросасиз муносабатда бўлиш, ҳалол меҳнат қилиш, соғлом турмуш тарзини тарғиб қилиш ва маданий ҳордиқ чиқаришига қаратилган тарғибот компаниялари ўтказилади;

жамоатчилик вакилларининг ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар билан ҳамкорлигини мустаҳкамлаш ва қўшимча рағбатлантириш механизмлари ишлаб чиқилади;

маҳаллаларда жиноятчиликнинг олдини олиш борасида «маҳалла еттилиги» томонидан фуқаролар ўртасида тарғибот-ташвиқот ишларини олиб борувчи «маҳалла тарғиботчиси» жамоатчилик гуруҳлари ташкил этилади;

ҳуқуқбузарликлар профилактикаси тизимини ривожлантириш жамғармалари ҳисобидан маҳаллаларда хизмат ўтаётган профилактика (катта) инспекторларига меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдорининг икки баравари миқдорида махсус устама тўлаш ва ушбу маҳалла йил якуни билан «қизил» тоифадан чиқарилса рағбатлантириш тариқасида меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдорининг бир баравари миқдорида бир йил давомида қўшимча устама ҳақ тўлаш амалиёти йўлга қўйилади;

йил якуни бўйича маҳалладаги криминоген вазиятни барқарорлаштиришга эришган (кўмаклашган) давлат органлари ва жамоатчилик ташкилотлари вакилларини Бош прокуратура қошидаги мувофиқлаштирувчи штаб таклифига кўра тегишли вазирлик ва идораларнинг бюджетдан ташқари жамғармалари ҳисобидан рағбатлантириш чоралари кўрилади;

з) маҳалладаги жиноятчилик ва ҳуқуқбузарликларнинг асл омилларини тизимли равишда илмий ёндашган ҳолда таълим муассасалари томонидан ўрганиб бориш. Бунда:

Криминология тадқиқот институти, Ички ишлар вазирлиги Академияси, Ҳуқуқни муҳофаза қилиш академияси, Тошкент давлат юридик университети ва Жамоат хавфсизлиги университети бириктирилган ҳудудлардаги маҳаллаларни илмий-амалий танқидий ўрганиб, таклифлар (хулоса ва тавсиялар) ишлаб чиқади ва амалиётга татбиқ этиш натижадорлигини таъминлайди;

таълим муассасаларининг биринчи раҳбарларининг «илмий хулоса — тавсия — натижа» тамойилига шахсан жавобгарлиги белгиланади;

маҳаллаларда илмий хулоса ва тавсиялар (методика)ларнинг татбиқ этилиши натижасида баҳолаш рейтингига мувофиқ, уларнинг натижадорлиги (маҳаллалардаги барқарорлик даражаси, «қизил» тоифадан чиқиши ва бошқа) бўйича таълим муассасаларининг самарадорлик рейтинги юритилади.

3-боб. Концепцияни амалга оширишдан кутилаётган натижалар

9. Концепцияни амалга ошириш орқали қуйидагиларга эришилади:

маҳаллаларда ижтимоий профилактика объектларини барвақт аниқлаш ва улар билан узлуксиз, доимий ва тизимли ишлаш механизми яратилади;

2025 йил якунига қадар жисмоний шахслар мол-мулкини техник қўриқлаш қамрови — 30 фоизга, юридик шахслар мол-мулкини қўриқлаш қамрови 60 фоизга олиб чиқилади;

маҳаллалардаги жиноят содир этишга қулай, овлоқ ва чекка жойлар хавфсиз жойларга айлантирилади;

фуқароларда маҳалладаги тинчлик ва осойишталикка дахлдорлик ҳисси ва фуқаровий жавобгарлик туйғуси шакллантирилади;

ижтимоий профилактика объектлари ҳолидан доимий хабар олишни йўлга қўйиш орқали жиноятларнинг барвақт олди олинади ва оиладаги ҳақиқий муҳит ўрганиб борилади;

«маҳалла еттилиги» фаолияти тўлиқ рақамлаштирилади, барча платформаларни бирлаштириш орқали ягона бошқарув ва назорат механизмлари йўлга қўйилади;

жиноятларнинг барвақт олдини олиш ва «иссиқ изи»дан очиш самарадорлиги ошади;

давлат органлари ва жамоатчилик ўртасида ишончли ижтимоий ҳамкорлик йўлга қўйилади;

«маҳалла еттилиги» ва давлат органларига илмий-услубий кўмаклашиб борилади, мақсадли илмий-тадқиқот лойиҳалари орқали долзарб муаммоларнинг илмий ечимлари ишлаб чиқилади.

4-боб. Тизимли назорат қоидалари

10. Республика идоралараро мувофиқлаштириш ишчи гуруҳи аъзолари томонидан алоҳида режа-график асосида маҳаллаларда амалга оширилаётган ишлар, Концепция ва «йўл харита»ларида белгиланган вазифалар ижроси ҳолати танқидий ўрганилиб, уларга амалий ва услубий кўмак кўрсатилади ҳамда таъсир чоралари кўрилади.

11. Давлат ҳокимияти ва бошқаруви органлари мансабдор шахслари ўз хизмат мажбуриятлари юзасидан мураккаб маҳаллаларда жиноятчиликни жиловлаш борасида зарур чора-тадбирлар белгиланиши ҳамда уларнинг ўз вақтида амалга оширилишини таъминламаганлиги учун қонун ҳужжатларига мувофиқ жавобгарликка тортилади.

5-боб. Якунловчи қоида

12. Республика идоралараро мувофиқлаштириш ишчи гуруҳи томонидан ҳисобот йили якунида маҳаллаларда амалга оширилган ташкилий-профилактик тадбирлар ҳамда манзилли чоралар, шу жумладан бириктирилган масъуллар фаолияти натижадорлиги танқидий муҳокама қилиниб, ушбу Концепцияда назарда тутилган манзилли чора-тадбирларни кейинги йилда давом эттириш зарурати мавжуд маҳаллалар ва уларга бириктирилган масъул раҳбарлар рўйхатини тасдиқлаш учун Бош прокурор ва ички ишлар вазирига киритилади.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 3 январдаги ПҚ-1-сон қарорига 8-ИЛОВА

Криминоген вазияти мураккаб ва оғир маҳаллаларда «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй» ташкил этиш бўйича намунавий

1-боб. Умумий қоидалар

1. Ушбу Намунавий талаблар криминоген вазияти мураккаб ва оғир маҳаллаларда (кейинги ўринларда — оғир маҳаллалар) «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй»ларни ташкил этишнинг минимал талаблари ва тартибини белгилайди.

2. Оғир маҳаллаларда «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй»лар ташкил этишнинг мақсадлари:

жамоат жойлари (шу жумладан, аҳоли гавжум бўладиган жойлар), кўчалар, кўп қаватли уйларнинг кириш йўлакларида назорат тизимини жорий этиш орқали хавфсиз муҳитни яратиш;

фуқаролар ҳаёти, соғлиғи ва мол-мулкига ҳар қандай тажовузларнинг олдини олиш мақсадида ҳуқуқбузарликлар профилактикасига замонавий рақамли технологиялар ва техник воситаларни кенг жорий этиш.

3. Оғир маҳаллаларда «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй»лар ташкил этишнинг асосий вазифалари:

маҳаллаларнинг кириш-чиқиш жойларини юзни таниб олувчи, транспорт воситаси давлат рақамини аниқловчи дастурий-техник воситалар билан жиҳозлаш, уларни ички ишлар органлари ахборот тизимлари билан интеграция қилиш;

жисмоний ва юридик шахслар мол-мулкини қўриқлаш қамровини ошириш;

жиноят содир этилиш эҳтимоли юқори бўлган хилват (овлоқ) жойларни техник тартибга солиш;

ҳудудларнинг тунги вақтларда ёритилиши, кузатув камералари билан назоратга олиниши, «ташвиш» тугмалари қамрови оширилиши, кўп қаватли уйлар кириш эшигига домофонлар ўрнатилишини таъминлаш;

кўча бўйлаб уйларда яшовчи барча фуқароларнинг жиноятдан жабрланиш эҳтимолининг олдини олиш мақсадида техник-профилактик ишлар олиб бориш.

2-боб. «Намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй» ташкил этишга оид асосий талаблар

4. Инфратузилмавий талаблар:

тунги вақтда кўчанинг аҳоли истиқомат қиладиган ва ҳаракатланадиган қисми тўлиқ ёритилиши;

берк кўчалар, ички йўлаклар ва аҳоли кам юрадиган, жиноят содир этилиши эҳтимоли бўлган қоронғу ҳудудларнинг қисман ёритилиши;

транспорт воситалари учун автотураргоҳларнинг техник кузатув талабларига жавоб бериши;

кўчаларда ноқонуний (ёйма) савдо расталари фаолияти тартибга солиниши;

қаровсиз ертўла, чордоқ ва чиқиндихоналар мавжуд бўлмаслиги.

5. Техник талаблар:

жиноят содир этилиши эҳтимоли юқори бўлган жойлар ҳамда кўп қаватли уйларнинг ҳовли қисми тўлиқ кузатув камералари билан қамраб олиниши ва «ташвиш» тугмаларининг ўрнатилиши;

хонадонлар, савдо ва маиший хизмат кўрсатиш шохобчалари, кўнгилочар масканлар, кафе, ресторан ва барларнинг қўриқловга олиниши;

видеокузатув камераларининг профилактика инспектори хизмат планшетига интеграция қилиниши;

хўжалик юритувчи субъектлар томонидан ўз ҳудудига кузатув камералари ва ёритиш чироқлари ўрнатилиши;

кўчанинг кириш-чиқиш жойларига юзни таниб олувчи интеллектуал камералар ўрнатилиши;

кўп қаватли уйларнинг кириш эшикларига хонадонлардан бошқарилувчи домофонларнинг ўрнатилиши ҳамда йўлаклардаги эшиклар автоматик ёпилиши таъминланиши, шунингдек, ҳуқуқ-тартибот идоралари ва масъул ходимларнинг телефон рақамлари жойлаштирилиши;

дўконлар, хонадонлар, кўп қаватли уйлар ва бошқа ижтимоий объектларга «ҳудуд камера назоратида» каби стикерларнинг ўрнатилиши.

6. Куч-воситаларга бўлган талаблар:

воқеа ва ҳодисаларга тезкор жавоб бериш тизими талаб даражасида йўлга қўйилганлиги, айниқса, тунги вақтда куч-воситаларнинг ҳаракатланиш алгоритми белгиланиши;

кўчабоши, уйбоши тайинланганлиги, жамоатчилик, кўнгиллилар гуруҳи ва маҳалла ҳамкорлиги йўлга қўйилиши;

вилоят ва шаҳар марказларидаги жиноят содир этилиши эҳтимоли юқори бўлган ва аҳоли кўп тўпланадиган жойларда патруллик йўналишлари йўлга қўйилиши;

профилактика (катта) инспектори лавозими малакали ходимлар билан тўлиқ жамланиши, «маҳалла еттилиги» таркибида вакант лавозим бўлмаслиги.

7. Ижтимоий-иқтисодий чоралар:

кўча бўйлаб уйларда ҳамда кўп квартирали уйларда яшовчи барча фуқароларнинг жиноятдан жабрланиш эҳтимолининг олдини олиш мақсадида профилактик ишлар олиб борилиши (буклетлар, флайерлар тарқатилганлиги);

кўча бўйлаб уйларда ҳамда кўп квартирали уйларда яшовчи ижтимоий профилактика объектларининг муаммолари ўз вақтида ҳал қилиниши;

кўча бўйлаб уйларда ҳамда кўп квартирали уйларда яшовчи алоҳида тоифадаги шахслар билан тизимли ишлаш йўлга қўйилиши.

3-боб. «Намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй» ташкил этиш тартиби

8. Оғир маҳаллаларда «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй»лар ташкил қилиш бўйича аниқ вазифалар ҳар чорак ва ҳар ойда маҳалла, туман ва вилоят даражасида ишлаб чиқиладиган «йўл хариталар»га манзилли киритилади ва муддатлари белгиланади.

9. Оғир маҳаллаларда «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй»лар ташкил қилиш учун вилоят ва туман (шаҳар) ҳокимларига бюджет ва бюджетдан ташқари маблағларидан, шунингдек, қонунчиликда тақиқланмаган бошқа маблағлардан мақсадли ва манзилли фойдаланишга, маҳалла раисларига маҳалланинг жамғармаси маблағларидан фойдаланишга рухсат берилади.

10. Ҳудудларда «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй»ларни ташкил қилишга бириктирилган масъуллар, маҳалла раиси, туман (шаҳар) ва вилоят ҳокимлари шахсан жавоб берадилар.

11. Оғир маҳаллаларда ташкил этилаётган «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй»ларнинг талаб даражасида эканлиги Бош прокуратура ва Ички ишлар вазирлигининг қўшма ишчи гуруҳлари томонидан баҳолаб борилади.

12. «Маҳалла еттилиги» томонидан «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй»ларнинг бошланиш ва тугаш нуқталарига ушбу ижтимоий мақомни билдирадиган стикерлар ўрнатилиши ва аҳолининг хабардорлигини таъминлаш чоралари кўрилади.

13. «Намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй»ларни талаб даражасида ташкил этган, маҳаллаларда кескин ўзгариш қилган, хавфсиз муҳит яратганларни, шунингдек, ташкил қилишда ҳомийлик (хайрия) кўрсатган юридик ва жисмоний шахсларни маҳаллий ҳокимликлар ваколатида доирасида рағбатлантириш чоралари кўрилади.

14. Мазкур талаблар минимал ҳисобланади ҳамда қўшимча бошқа тадбирларни амалга ошириш мумкин.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 3 январдаги ПҚ-1-сон қарорига 9-ИЛОВА

Ўзбекистон Республикаси Президентининг айрим қарорларига киритилаётган ўзгартириш ва қўшимчалар

1. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 29 ноябрдаги «Ички ишлар органлари кадрлари билан ишлаш ва уларнинг хизматини ташкил этиш тартибини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги ПҚ-3413-сон қарорининг 1-иловасида :

6-банднинг тўртинчи хатбошиси «ички ишлар органларининг ходимлари ва ҳарбий хизматчилари қабул қилинади» сўзларидан кейин «(«ҳуқуқбузарликлар профилактикаси фаолияти» мутахассислигига фақат камида икки йиллик амалий стажига эга ички ишлар органларининг ходимлари қабул қилинади)» сўзлари билан тўлдирилсин;

19-банднинг тўртинчи хатбошисидан «профилактика инспекторининг ёрдамчилари,» ва «ёки сиртқи таълим шакли бўйича таҳсил олаётган» сўзлари чиқариб ташлансин * ;

40-банднинг ўн биринчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«полковник» махсус унвони — тегишлилиги бўйича ички ишлар органлари профилактика, тергов, тезкор ва эксперт-криминалистика бўлинмаларида йигирма календарь йилдан ортиқ иш стажига эга бўлган профилактика катта инспектори, катта терговчи, катта тезкор вакили, ўта муҳим ишлар бўйича терговчи, ўта муҳим ишлар бўйича тезкор вакили, профилактика бош инспектори, бош эксперти лавозимидаги ходимларга «подполковник» махсус унвонида хизмат ўташ муддати тугаганидан сўнг»;

98-банднинг иккинчи хатбошиси чиқариб ташлансин.

2. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 24 декабрдаги «Жамоат хавфсизлигини таъминлаш самарадорлигини ошириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги ПҚ-4075-сон қарорида :

а) 2-бандда :

иккинчи хатбоши чиқариб ташлансин * ;

учинчи хатбоши иккинчи хатбоши деб ҳисоблансин;

иккинчи хатбошидаги «инспекторлари ва уларнинг ёрдамчиларига» сўзлари «инспекторларига» сўзи билан алмаштирилсин;

б) 3-банд ўз кучини йўқотган деб ҳисоблансин * ;

в) 6-банд «в» кичик бандининг иккинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«ички ишлар органлари ҳуқуқбузарликлар профилактикаси бўлинмалари ходимларини рағбатлантириш ва ижтимоий ҳимоя қилиш, уларга белгиланган тартибда устамаларни белгилаш, шунингдек, қўшимча штат бирликларини киритиш ва молиялаштириш, шартнома асосида кадрларни жалб этиш».

3. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021 йил 2 апрелдаги «Ички ишлар органларининг жамоат хавфсизлигини таъминлаш ва жиноятчиликка қарши курашиш соҳасидаги фаолиятини янада такомиллаштириш бўйича қўшимча ташкилий чора-тадбирлар тўғрисида»ги ПҚ-5050-сон қарорида :

а) 1-банднинг учинчи ва тўртинчи хатбошиларидаги «профилактика катта инспектори» ва «профилактика катта инспекторининг» сўзлари тегишинча «профилактика бош (катта) инспектори» ва «профилактика бош (катта) инспекторининг» сўзлари билан алмаштирилсин;

б) 1-иловада :

4-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин * :

«4. Масканлар ўз фаолиятини:

профилактика бош инспектори, профилактика катта инспектори, профилактика инспектори, профилактика кичик инспектори;

ҳудудда хизмат қилиш учун бириктирилган ёки ташкилий-штат тузилмаси асосида киритилган туман (шаҳар) ички ишлар органининг хотин-қизлар масалалари бўйича инспектори, пробация бўлинмаси инспектори, тезкор вакил, патруль-пост хизмати ходимлари, йўл ҳаракати хавфсизлиги инспектори;

ҳудудда жамоат тартибини сақлаш ва ҳуқуқбузарликлар профилактикасига кўмаклашиш учун юборилган Миллий гвардия қўриқлаш бўлинмасининг наряди, бошқа ваколатли давлат органларининг ходимлари ва жамоат тузилмаларининг вакиллари таркибида амалга оширади»;

8-банддаги «Профилактика катта инспектори» сўзлари «Профилактика бош (катта) инспектори» сўзлари билан алмаштирилсин;

9-бандда :

олтинчи хатбоши чиқариб ташлансин * ;

еттинчи — саккизинчи хатбошилар тегишинча олтинчи — еттинчи хатбошилар деб ҳисоблансин;

10-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«10. Профилактика бош инспектори йўқлигида унинг ваколатлари профилактика катта инспектори томонидан амалга оширилади».

4. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021 йил 15 апрелдаги «Ички ишлар органлари учун профессионал кадрларни тайёрлашнинг сифат жиҳатидан янги тизимини жорий этиш бўйича чора-тадбирлар тўғрисида»ги ПҚ-5076-сон қарорида :

4-банднинг тўртинчи хатбошисидаги «200» рақами «300» рақами билан алмаштирилсин;

7-банднинг тўртинчи хатбошисидан «профилактика инспекторининг ёрдамчилари,» ва «ёки сиртқи таълим шакли бўйича таҳсил олаётган» сўзлари чиқариб ташлансин * ;

2-илова қуйидаги мазмундаги 8-позиция билан тўлдирилсин:

« 8. Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси фаолияти мутахассис кундузги 3 ой ».

5. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023 йил 20 январдаги «Ички ишлар органларини халқчил профессионал тузилмага айлантириш ва аҳоли билан янада яқин ҳамкорликда ишлашга йўналтириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги ПҚ-10-сон қарорига 1-илованинг 66-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«66. Ходимга буйруқ асосида тайинланган интизомий жазо тайинланган вақтдан бошлаб қуйидаги муддатларда амалда бўлади ҳамда ушбу муддат ўтганидан сўнг автоматик тарзда тугалланган ҳисобланади (агар ходим шу муддат ичида янги интизомий жазога тортилмаса):

танбеҳ — уч ой;

ҳайфсан — олти ой;

лавозим маошининг эллик фоизидан кўп бўлмаган миқдорда жарима — тўққиз ой;

қаттиқ ҳайфсан — бир йил.

Рағбатлантириш тартибида интизомий жазо ушбу муддатлар ўтмасдан бекор қилиниши мумкин.

Агарда белгиланган муддат ичида ходимга нисбатан бир неча интизомий жазо тайинланса, уларни бекор қилиш (тугалланиш) муддати охирги тайинланган интизомий жазо чораси санаси бўйича ҳисобланади».

Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2025 йил 3 январь,

ПҚ-1-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 22.01.2025 й., 07/25/01/0059-сон; 20.08.2025 й., 07/25/253/0752-сон; 29.11.2025 й., 07/25/360/1110-сон; 07.04.2026 й., 06/26/54/0320-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining

qarori

KONSEPSIYASI

TALABLAR

2025-yilda respublika mahallalarida xavfsiz muhitni yaratish va huquqbuzarliklarning barvaqt oldini olish tizimi samaradorligini yanada oshirish boʻyicha chora-tadbirlar toʻgʻrisida

[Koʻchirma]

Soʻnggi yillarda mamlakatimizda tinchlik va osoyishtalikni taʼminlashning mutlaqo yangi mexanizmlarini joriy etish, huquqbuzarlikni sodir etishga sabab boʻlayotgan ijtimoiy-maishiy muammolarni ijtimoiy profilaktika choralari tizimi orqali hal etish hamda aholida shaxsiy xavfsizlik hissini shakllantirish borasida samarali chora-tadbirlar amalga oshirildi.

Shu bilan birga mahallalarda xavfsiz muhitni yaratishning tashkiliy-profilaktik asoslarini zamon talablariga moslashtirish, sodir etiladigan qonunbuzilishlarning asl omillarini oʻz vaqtida aniqlash va kompleks chora-tadbirlar bilan manzilli bartaraf etish orqali jinoyatchilikning barvaqt oldini olish tizimining samaradorligini yanada oshirish dolzarb vazifa sifatida namoyon boʻlmoqda.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 11-sentabrdagi “Oʻzbekiston — 2030” strategiyasi toʻgʻrisida”gi PF-158-son Farmonining ustuvor maqsadlariga erishish, shuningdek, masʼul davlat organlari va tashkilotlarining respublika mahallalarida huquqbuzarliklar profilaktikasi sohasidagi faoliyatini 2025-yilda sifat jihatdan yangi bosqichga olib chiqish maqsadida:

1. Oʻzbekiston Respublikasining “Huquqbuzarliklar profilaktikasi toʻgʻrisida”gi Qonuni hamda Oʻzbekiston Respublikasi Jamoat xavfsizligi konsepsiyasi bilan belgilangan masʼul idoralar va muassasalar uchun 2025-yilda “Har bir mahallada huquqbuzarliklarning barvaqt oldini olish” ustuvor vazifa etib belgilansin va quyidagi ishlash mexanizmlari joriy etilsin:

2024-yilda jinoyat sodir etilgan har bir mahallada kriminogen vaziyatni barqarorlashtirish hamda jinoyatlarni barvaqt profilaktika qilishning mahallalar kesimida choraklik manzilli chora-tadbirlarini belgilagan holda mahalla — tuman — viloyat darajasida uning ijrosi uchun bevosita masʼul rahbarlarni biriktirish va aniq sohaviy javobgarlikni yuklash;

kriminogen vaziyat ogʻir mahallalarda ilmiy-amaliy yondashuvlar asosida joylarga chiqqan holda maqsadli oʻrganishlarni oʻtkazish orqali huquqbuzarliklarga sabab boʻlayotgan asl omillarni aniqlash va barham berish boʻyicha tashkiliy-huquqiy choralarni koʻrish;

mahallalarda yoshlar, ayollar va ishsizlar tomonidan, shuningdek, oila-turmush munosabatlari doirasida sodir etiladigan jinoyatlarning oldini olishda “mahalla yettiligi” har bir vakilining aniq masʼuliyatini belgilash, ushbu toifadagi huquqbuzarliklar profilaktikasiga yangicha ish uslublarini tatbiq qilish;

aholining huquqiy ongi, ijtimoiy faolligi va fuqarolik masʼuliyatini oshirish, jinoyat sodir etilishiga sabab boʻlishi mumkin boʻlgan ijtimoiy muammolarni hal etishga jamoatchilik vakillari, nuroniylar va mahalla faollarini keng jalb etib borish;

mahallalar jamoat joylari va yashash xonadonlarida xavfsiz muhit yaratish, fuqarolar hayoti, sogʻligʻi va mol-mulkiga har qanday tajovuzlarning oldini olish maqsadida huquqbuzarliklar profilaktikasiga zamonaviy raqamli texnologiyalar va texnik vositalarni keng joriy etish;

mahallalarda jinoyatchilikning barvaqt oldini olish boʻyicha har bir masʼul idora va muassasa tomonidan amalga oshirilayotgan chora-tadbirlarning natijalari yuzasidan qatʼiy soʻrov tizimini yoʻlga qoʻyish hamda ushbu masalaga masʼuliyatsizlik bilan yondashgan rahbarlarga taʼsir choralarini koʻrib borish.

2. Quyidagilar:

2025-yilda respublika mahallalarida xavfsiz muhit yaratish va huquqbuzarliklarning barvaqt oldini olish tizimining samaradorligini oshirish boʻyicha manzilli chora-tadbirlar dasturi (keyingi oʻrinlarda — Dastur) 1-ilovaga * muvofiq;

Mahallalarda kriminogen vaziyatni barqarorlashtirish hamda yangicha yondashuvlar asosida huquqbuzarliklarning barvaqt oldini olish tizimini tashkil etish boʻyicha viloyat darajasidagi manzilli chora-tadbirlarning namunaviy “yoʻl xaritasi” 2-ilovaga * muvofiq;

Tuman (shahar) mahallalarida kriminogen vaziyatni barqarorlashtirish hamda huquqbuzarliklarning barvaqt oldini olish tizimining samaradorligini oshirish boʻyicha manzilli chora-tadbirlarning namunaviy “yoʻl xaritasi” 3-ilovaga * muvofiq;

Mahallada huquqbuzarliklarning barvaqt profilaktikasini taʼminlash boʻyicha manzilli chora-tadbirlarning namunaviy “yoʻl xaritasi” 4-ilovaga * muvofiq;

Kriminogen vaziyati murakkab mahallalarda jinoyatlarning oldini olish boʻyicha manzilli choralar konsepsiyasi (keyingi oʻrinlarda — Konsepsiya) 5-ilovaga muvofiq;

2025-yilda respublika mahallalarida xavfsiz muhit yaratish va huquqbuzarliklarning barvaqt oldini olishning samarali tizimini shakllantirishga qaratilgan asosiy maqsadli koʻrsatkichlar (keyingi oʻrinlarda — maqsadli koʻrsatkichlar) 6-ilovaga * muvofiq tasdiqlansin.

Ichki ishlar vazirligi (P. Bobojonov) tegishli idoralar hamda ilmiy tashkilot va taʼlim muassasalari hamda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimliklari bilan birgalikda uch hafta muddatda har bir hudud va kriminogen vaziyat ogʻir mahalla kesimida mazkur qarorga asosan, 2025-yil birinchi choragi uchun hududiy “yoʻl xaritalari”ni ishlab chiqish va ijroga qaratishni taʼminlasin.

Dastur, Konsepsiya va hududiy “yoʻl xaritalari”da belgilangan chora-tadbirlarning oʻz vaqtida va samarali amalga oshirilishini taʼminlash hamda maqsadli koʻrsatkichlarga erishish yuzasidan masʼuliyat davlat organlari, muassasalari va mahalliy hokimliklarning shaxsan birinchi rahbarlariga yuklatilsin.

Bunda har bir markaziy davlat organi va muassasa rahbari tomonidan Dastur, Konsepsiya va hududiy “yoʻl xaritalari” ijrosi ustidan doimiy va taʼsirchan idoraviy nazorat oʻrnatilsin.

3. Huquq-tartibot idoralarining ilmiy tashkilot va taʼlim muassasalari tomonidan jinoyat sodir etilgan mahallalarda 7-ilovaga * muvofiq tartibda ilmiy yondashuvlar asosida oʻrganishlar oʻtkazilsin.

Bunda bevosita joylarga chiqqan holda:

kriminogen vaziyati murakkab yoki ogʻir boʻlgan mahallarda jinoyatlar sodir etilishiga taʼsir qilayotgan asl omillarni oʻrganish hamda ularning xususiyatlaridan kelib chiqib, manzilli tashkiliy-profilaktika tizimini yoʻlga qoʻyishga qaratilgan ilmiy asoslantirilgan takliflarni 2025-yilning har choragi uchun ishlab chiqiladigan hududiy “yoʻl xaritalari”ga kiritish;

mahallalardagi kriminogen vaziyatga taʼsir qilayotgan asosiy omillarni hisobga olgan holda huquqbuzarliklarning barvaqt oldini olish boʻyicha manzilli metodikalarni ishlab chiqish va amaliyotga joriy etish, shuningdek, buning natijalari yuzasidan biriktirilgan ilmiy tashkilot va taʼlim muassasalaridan sohaga masʼul idoralar bilan teng ravishda soʻrov qilish choralari koʻrilsin.

4. Mahallalarda huquqbuzarliklarning barvaqt profilaktikasi borasidagi ishlarni kompleks tashkil etish hamda Dastur, Konsepsiya va hududiy “yoʻl xaritalari”ning ijrosini tizimli ravishda nazorat qilib borish maqsadida Bosh prokuratura huzurida 2025-yil mobaynida doimiy faoliyat koʻrsatuvchi Respublika idoralararo muvofiqlashtirish ishchi guruhi (keyingi oʻrinlarda — Muvofiqlashtirish ishchi guruhi) tuzilsin.

Muvofiqlashtirish ishchi guruhi (B. Valiyev, B. Abdullayev):

masʼul vazirlik va idoralar mutaxassislarini jalb qilgan holda Muvofiqlashtirish ishchi guruhi tarkibini shakllantirsin va 2025-yilda mahallalarda huquqbuzarliklarning barvaqt profilaktikasi borasidagi ishlarning natijadorligini, shu jumladan, joylarga bevosita chiqqan holda tizimli monitoring qilib borish hamda maqsadli koʻrsatkichlarga erishish holati ustidan nazoratni taʼminlasin;

Dastur, Konsepsiya va hududiy “yoʻl xaritalari”da nazarda tutilgan chora-tadbirlarning izchil, sifatli va oʻz vaqtida amalga oshirilishini hamda huquq-tartibot idoralarining ilmiy tashkilot va taʼlim muassasalari tomonidan joylarda amalga oshirilayotgan oʻrganishlar va ularning natijadorligini doimiy ravishda qatʼiy nazorat qilib borsin;

har oy yakunida kriminogen vaziyat ogʻir, murakkab va jinoyat sodir etilgan mahallalarda amalga oshirilayotgan ishlarning ahvoli va natijadorligi boʻyicha barcha masʼul idora va muassasalar bilan tanqidiy muhokamalar oʻtkazilishini hamda ushbu masalaga masʼuliyatsizlik bilan yondashgan rahbarlarga nisbatan lavozimidan ozod etishgacha boʻlgan taʼsir choralari koʻrib borilishini yoʻlga qoʻysin.

5. Belgilansinki, kriminogen vaziyati murakkab yoki ogʻir mahallalarda jinoyatchilikning barvaqt oldini olish boʻyicha samarali tizimni yoʻlga qoʻyishga qaratilgan manzilli ishlarni tashkil etish maqsadida barcha tuman (shahar) hokimlari hamda tegishli huquq-tartibot idoralari rahbarlariga (keyingi oʻrinda — masʼul rahbarlar) 2025-yilda mahallalar nomma-nom biriktiriladi.

Bunda shunday tartib oʻrnatilsinki, unga muvofiq:

masʼul rahbarlar zimmasiga oʻz hududlarida huquqbuzarliklarning barvaqt profilaktikasini tashkil etish namunasini yaratish, hududiy “yoʻl xaritalari”ning toʻlaqonli ijro etilishini taʼminlash hamda ijtimoiy profilaktika tizimini samarali yoʻlga qoʻyish boʻyicha qatʼiy shaxsiy javobgarlik yuklanadi;

masʼul rahbarlarning kriminogen vaziyat ogʻir va murakkab mahallalarda erishilgan natijalari ularning faoliyatini baholashda inobatga olinib, har oy yakunida — ichki ishlar vaziri huzurida, har chorak yakunida — Bosh prokuror huzurida, har yarim yilda Bosh vazir huzurida tegishli respublika rahbarlari ishtirokida tanqidiy muhokama qilinadi, har bir mahalla kesimida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentiga axborot berib boriladi hamda ragʻbatlantirish yoki intizomiy jazo choralari belgilanadi.

6. Ichki ishlar vazirligi va Bosh prokuraturaning quyidagi takliflari maʼqullansin:

a) viloyatlar markazlari va kriminogen vaziyat ogʻir tuman (shahar)lar mahallalarida xizmat olib boruvchi ichki ishlar organlari profilaktika kichik inspektori lavozimini kiritish hamda uning zimmasiga quyidagi asosiy vazifalarni yuklash:

mehnat migratsiyasidan qaytib kelgan fuqarolar, maktab bitiruvchilari hamda talabalar bilan ijtimoiy profilaktika choralari doirasida manzilli ishlarni amalga oshirish;

mahallalar hududida sodir etiladigan ayrim turdagi maʼmuriy huquqbuzarliklar boʻyicha belgilangan tartibda bayonnomalar tuzish;

b) ichki ishlar organlari huquqbuzarliklar profilaktikasi boʻlinmalari tarkibida quyidagi tuzilmalarni tashkil etish hamda manzilli faoliyatini yoʻlga qoʻyish:

mehnat migratsiyasidan qaytib kelgan fuqarolar orasida jinoyatchilikning barvaqt oldini olish boʻyicha manzilli ishlarni tashkil etish, mahalla profilaktika inspektorlarining bu boradagi faoliyatini muvofiqlashtirish hamda aniqlangan muammolarni masʼul idoralar bilan hamkorlikda bartaraf etish choralarini koʻrish vazifasini amalga oshiruvchi migratsion profilaktika boʻlinmalarini;

mahalla profilaktika inspektorlari tomonidan aniqlangan maʼmuriy huquqbuzarliklar uchun maʼmuriy qamoqqa olish jazosi qoʻllangan shaxslarni maxsus qabulxonalarga olib borish vazifasini amalga oshiruvchi tumanlararo maʼmuriy konvoy guruhlarini;

v) mahallalarda huquqbuzarliklarning barvaqt profilaktikasi samaradorligini yanada oshirish maqsadida 2025-yil 1-martdan eʼtiboran ichki ishlar organlari profilaktika (katta) inspektorlarining jamoat tartibini saqlash boʻyicha yordamchisi lavozimini tugatish hamda boʻshayotgan shtat birliklari hisobidan mazkur bandning “a” va “b” kichik bandlarida nazarda tutilgan yangi lavozim va tuzilmalarni tashkil etish;

g) huquqbuzarliklar uchun jazo muqarrarligini taʼminlash maqsadida sinov tariqasida kriminogen vaziyat ogʻir va murakkab hududlardagi profilaktika boʻlinmalarida Ichki ishlar vazirligining budjetdan tashqari mablagʻlari hisobidan maʼmuriy amaliyot guruhlari faoliyatini yoʻlga qoʻyish va ular zimmasiga profilaktika inspektorlariga tushgan murojaatlar yuzasidan jinoyat ishi qoʻzgʻatishni rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan hujjatlarini oʻrganib, tarkibida maʼmuriy huquqbuzarlik boʻlgan holatlar yuzasidan belgilangan hujjatlarni rasmiylashtirish vazifasini yuklash;

d) ayrim hududlarining kriminogen vaziyat ogʻir va murakkab mahallalarida tashkiliy-shtat tuzilmasi asosida mahalla huquq-tartibot maskanlari faoliyatini yoʻlga qoʻyish hamda beshtagacha mahallani mikrohududlarga birlashtirgan holda jamoat xavfsizligini taʼminlash va jinoyatchilikning oldini olish boʻyicha tezkor harakatlanish tizimini joriy etish.

Bunda:

mahalla huquq-tartibot maskani tashkiliy-shtat tuzilmasiga, qoida tariqasida, mikrohududga xizmat koʻrsatuvchi profilaktika (katta, kichik) inspektorlari, xotin-qizlar masalalari boʻyicha, probatsiya, yoʻl harakati xavfsizligi, qoʻriqlash va patrul-post xizmatlari inspektorlari hamda tezkor-qidiruv xizmati xodimi kiritilib, tuman (shahar) ichki ishlar organlari qoʻriqlash boʻlinmalarining naryadlari doimiy ravishda xizmat olib borishi tashkil etiladi;

mikrohududlarda kunlik jamoat xavfsizligini taʼminlash va jinoyatchilikning oldini olish, shu jumladan, ijtimoiy profilaktika tizimini joyida tashkil etish, muvofiqlashtirish va nazorat qilib borish maqsadida ichki ishlar organlari profilaktika bosh inspektori lavozimi joriy etiladi hamda uning zimmasiga mahalla huquq-tartibot maskani faoliyatiga rahbarlik qilish vazifasi yuklanadi.

7. Huquqbuzarliklarning ijtimoiy profilaktikasi tizimi samarali amalga oshirilishi maqsadida shunday tartib oʻrnatilsinki, unga muvofiq:

yengil tan jarohati, mayda bezorilik, oilaviy (maishiy) zoʻravonlik, giyohvandlik vositalari va alohida toifadagi kuchli taʼsir qiluvchi moddalar noqonuniy muomalasi bilan bogʻliq maʼmuriy huquqbuzarliklar “E-maʼmuriy ish” axborot tizimida roʻyxatdan oʻtgan vaqtning oʻzida huquqbuzar (jabrlanuvchi)larga nisbatan avtomatik tarzda “E-ijtimoiy profilaktika” axborot tizimida ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshirish boʻyicha xulosa shakllantiriladi va ijroga qaratiladi;

ijtimoiy profilaktika tadbirlari amalga oshiriladigan shaxslarga nisbatan shakllantirilgan har bir xulosalar ijrosi ustidan kunlik idoraviy nazorat mexanizmlari joriy etiladi;

mahallalarda huquqbuzarliklarning ijtimoiy profilaktikasini amalga oshiruvchi subyektlar va koʻmaklashuvchi shaxslarning faoliyati samaradorligi koʻrsatkichlariga (KPI) ijtimoiy profilaktika tadbirlari natijalari kiritiladi hamda baholashda alohida inobatga olinadi.

8. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimliklari har oyda hududiy “yoʻl xaritalari”da belgilangan vazifalar ijrosi yuzasidan har bir tuman (shahar)ning kriminogen vaziyati murakkab va ogʻir mahallalarida 8-ilovaga muvofiq namunaviy talablar asosida kamida ikkitadan “namunali xavfsiz koʻcha” va “namunali xavfsiz uy” tashkil etish choralarini koʻrsin.

9. Bosh prokuratura (B. Valiyev) Ichki ishlar vazirligi (B. Abdullayev) va Raqamli texnologiyalar vazirligi (Sh. Shermatov) bilan birgalikda bir oy muddatda mazkur qarorga muvofiq tasdiqlanadigan hududiy “yoʻl xaritalari”da belgilangan chora-tadbirlarning viloyat — tuman — mahalla darajalarida ijrosini qayd etuvchi elektron nazorat platformasini ishlab chiqsin va joriy etsin.

10. Ichki ishlar vazirligi (P. Bobojonov, B. Abdullayev):

ikki oy muddatda “E-ijtimoiy profilaktika” axborot tizimini “E-maʼmuriy ish” axborot tizimiga integratsiya qilish hamda mazkur qarorga muvofiq ijtimoiy profilaktika tadbirlari amalga oshiriladigan shaxslarga nisbatan avtomatik tarzda xulosa shakllantirish imkoniyatini yaratish choralarini koʻrsin;

ikki oy muddatda ichki ishlar organlari xotin-qizlar masalalari boʻyicha inspektorlariga himoya orderini rasmiylashtirish vakolatini hamda patrul-post xizmati saf boʻlinmalari (brigada, batalyon, otryad) komandirlari va ularning oʻrinbosarlariga patrul-post xizmati inspektorlari tomonidan tuzilgan maʼmuriy bayonnomalar yuzasidan qaror qabul qilish vakolatini berishni nazarda tutuvchi normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini Vazirlar Mahkamasiga kiritsin;

mazkur qarorga muvofiq kiritilayotgan profilaktika kichik inspektorlari lavozimlarini jamlash maqsadida 2025-yil 1-aprel kuniga qadar ichki ishlar organlarining amaldagi malakali xodimlari orasidan nomzodlarni maxsus kasbiy tayyorgarlik kurslarida qisqartirilgan uch oylik oʻquv dasturi boʻyicha oʻqitishni taʼminlasin;

profilaktika inspektorlari va profilaktika katta inspektorlari lavozimlariga birinchi navbatda kamida bir yil davomida profilaktika kichik inspektori lavozimida xizmat qilayotgan, tuman (shahar) ichki ishlar organi rahbarining jamoat xavfsizligi xizmati boʻyicha oʻrinbosari va profilaktika boʻlinmasi boshligʻi lavozimlariga — ijobiy natijalarga erishgan profilaktika bosh inspektori lavozimida xizmat qilayotgan xodimlarni tayinlash tartibini joriy qilsin;

Bosh prokuratura, Adliya vazirligi hamda boshqa manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda uch oy muddatda qonunchilik hujjatlariga ushbu qarordan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.

11. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ayrim qarorlariga 9-ilovaga muvofiq oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin.

12. Mazkur qarorning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining maslahatchisi D.B. Kadirov zimmasiga yuklansin.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 3-yanvardagi PQ-1-son qaroriga 5-ILOVA

Kriminogen vaziyati murakkab mahallalarda jinoyatlarning oldini olish boʻyicha manzilli choralar

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Kriminogen vaziyati murakkab mahallalarda jinoyatlarning oldini olish boʻyicha manzilli choralar konsepsiyasi (keyingi oʻrinlarda — Konsepsiya) oxirgi besh yil davomida kriminogen vaziyati boʻyicha “qizil” toifada turgan mahallalarda (keyingi oʻrinlarda — mahallalar), yaʼni murakkab mahallalarda huquqbuzarliklarning oldini olish, jamoat xavfsizligini taʼminlash va xavfsiz muhitni yaratish sohasidagi davlat masʼul organlari faoliyatining ustuvor yoʻnalishlarini va bu borada amalga oshiriladigan ishlar boʻyicha alohida mexanizmlarni belgilaydi.

2. Mahallalarda alohida tashkiliy-profilaktik tadbirlar hamda manzilli choralar bilan ilmiy-amaliy yondashuvlarni uygʻunlashtirgan holda kriminogen vaziyatni barqarorlashtirish va pirovardida xavfsiz muhitni yaratish Konsepsiyaning asosiy maqsadi hisoblanadi.

3. Mahallalarda xavfsiz muhitni yaratish manzilli profilaktik tadbirlarning ustuvorligi, qonuniylik, “xonadonbay” va “fuqarobay” maqsadli ishlash hamda ilmiy-amaliy yondashuvlar joriy etilishi kabi asosiy tamoyillarga tayangan holda amalga oshiriladi.

4. Bosh prokurorning va ichki ishlar vazirining birinchi oʻrinbosarlari, hududiy ichki ishlar organlari boshliqlari va prokurorlari, Oʻzbekiston Respublikasi Kriminologiya tadqiqot instituti, Ichki ishlar vazirligi Akademiyasi, Huquqni muhofaza qilish akademiyasi, Toshkent davlat yuridik universiteti va Jamoat xavfsizligi universiteti (keyingi oʻrinlarda — taʼlim tashkilotlari) rahbarlari, shuningdek, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi hamda viloyat va tuman (shahar) hokimlari Konsepsiya ijrosi uchun shaxsan masʼul hisoblanadi.

5. Konsepsiya doirasida belgilangan manzilli tadbirlar masʼul davlat organlari tomonidan jamoat birlashmalari, fuqarolar hamda ommaviy axborot vositalari bilan hamkorlikda amalga oshiriladi.

6. Mahallalardagi kriminogen vaziyatga salbiy taʼsir koʻrsatib kelayotgan asosiy omillar quyidagilar hisoblanadi:

“mahalla yettiligi”ning ijtimoiy profilaktika obyektlari va alohida toifadagi shaxslar (huquqbuzarliklardan jabrlanish ehtimoli bor shaxslar, ichki ishlar organlari hisobida turuvchi shaxslar) bilan olib borayotgan profilaktik tadbirlari natijadorligining pastligi;

“mahalla yettiligi” vakillarining ijtimoiy profilaktikaga oid vazifalarni bajarish uchun bilimi, tajribasi va mahorati yetarli emasligi, profilaktika inspektorlarining xizmat yuklamasining yuqoriligi;

“mahalla yettiligi” faoliyatini tashkil qilish, boshqarish va muvofiqlashtirishdagi tizimli muammolar, kadrlar salohiyatining pastligi va kadrlar qoʻnimsizligi;

mahallada ishsizlik va kambagʻallik darajasi yuqoriligi, bu borada tizimli ishlar talab darajasida tashkil etilmaganligi;

mahalladagi jismoniy va yuridik shaxslarning mol-mulki qoʻriqlovi darajasining pastligi;

mahallalar hududidagi davlat va nodavlat idora va tashkilotlar, savdo va bozor majmualari atrofida, shuningdek, jamoat joylari va aholi gavjum joylarda huquq-tartibot tizimining kuch va vositalarining yetarli emasligi;

mahallalarda atrof-muhitni loyihalashtirish orqali jinoyatlarning oldini olish boʻyicha ilgʻor xorijiy tajribalar tatbiq etilmaganligi, “namunaviy xavfsiz koʻcha” va “namunaviy xavfsiz yoʻlak”lar turli yondashuvlar asosida tashkil etilayotganligi;

yirik shahar markazlaridagi ichki migratsiya jarayonlari toʻliq nazoratga olinmaganligi hamda tuman (shahar) markazlaridagi bozor atrofidagi noqonuniy savdo rastalari va avtoturargohlarni tartibga solish choralari koʻrilmayotganligi;

mahallalarda jinoyatchilikni jilovlash va uning barvaqt oldini olish chora-tadbirlari ilmiy-amaliy yondashuv asosida yetarli darajada tashkil etilmagani;

aholining huquqiy ongi va madaniyatini oshirish, maʼnaviy-axloqiy fazilatlarini yuksaltirish va tarbiyalashga qaratilgan targʻibot-tashviqot tadbirlarining taʼsirchan emasligi.

7. Mahallalarda jinoyatchilikni jilovlash va xavfsiz muhitni yaratish borasidagi faoliyatning ustuvor yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:

mahallalarda huquq-tartibot idoralari tomonidan kuch va vositalarni taqsimlash, boshqarish (muvofiqlashtirish)ning yangi tizimini joriy etish;

mahallalarda ijtimoiy profilaktika tizimi taʼsirchanligi va natijadorligini oshirish borasida manzilli tadbirlarni uygʻunlikda amalga oshirish;

alohida toifadagi shaxslar (voyaga yetmaganlar, yoshlar, ayollar, ishsizlar, muqaddam sudlanganlar, probatsiya hisobida turganlar va boshqalar) bilan manzilli, taʼsirchan ishlarni tizimli tashkil qilish;

mahallalarda jismoniy va yuridik shaxslar mol-mulkini qoʻriqlash qamrovini izchil oshirib borish;

innovatsion va raqamli texnologiyalarni keng joriy qilish, CPTED (Crime Prevention Through Environmental Design — atrof-muhitni loyihalash orqali jinoyatlarning oldini olish) konsepsiyasi asosida mahallalarda “namunali xavfsiz koʻcha” va “namunali xavfsiz uy” loyihalarini tashkil etish;

mahallalarda aholining huquqiy ongini oshirish, sport va sogʻlom turmush tarzini targʻib qilish, huquqbuzarliklarga murosasizlik muhitini yaratishda ijtimoiy hamkorlikni rivojlantirish;

mahalladagi jinoyatchilik va huquqbuzarliklarning asl omillarini tizimli ravishda ilmiy yondashgan holda taʼlim muassasalari tomonidan oʻrganib borish.

2-bob. Konsepsiyani amalga oshirish mexanizmlari

8. Konsepsiyani amalga oshirish mexanizmlari quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

a) mahallalarda huquq-tartibot idoralari tomonidan kuch va vositalarni taqsimlash, boshqarish (muvofiqlashtirish)ning yangi tizimini joriy etish. Bunda:

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimlari hududiy ichki ishlar organlari boshliqlari va prokurorlari hamda biriktirilgan taʼlim muassasasi rahbari bilan birgalikda Konsepsiyaga asosan har bir mahalla kesimida alohida oylik “yoʻl xaritalari”ni (tuman va mahalla kesimida) tasdiqlab, ijroga qaratishni taʼminlaydi;

mahallalarga viloyat darajasidagi prokurorning va ichki ishlar organi boshligʻining oʻrinbosarlari hamda tegishincha tarmoq va sohaviy xizmat rahbarlari nomma-nom biriktirilib, haftada uch kun ularning ishi bevosita ushbu mahallalarda tashkil etiladi, samaradorlik indikatori yuritiladi va har oyda faoliyatni baholab borish yoʻlga qoʻyiladi;

tuman (shahar) ichki ishlar organi boshligʻi va prokurorning xizmat xonasi 2025-yil yakuniga qadar bevosita mahallada tashkil etilib, kundalik ishining boshlanishi va yakuni aynan oʻsha yerda amalga oshiriladi;

viloyat hokimliklari mahallalarda huquqbuzarlik sodir etish ehtimoli yuqori boʻlgan shaxslarning ijtimoiy-maishiy muammolarini tuman (shahar) ichki ishlar organlari xulosalariga asosan tezkorlik bilan hal qilish uchun shaxsan masʼul hisoblanadi va tegishli manzilli choralarni koʻradi;

mahallalarda ichki ishlar organlarining kechayu-kunduz xizmatini hamda kuch-vositalarning tezkor harakatlanishini taʼminlash maqsadida kamida 2 nafar, vaziyatdan kelib chiqib 3 nafargacha profilaktika inspektorlari (shundan bittasi profilaktika katta inspektori) shtati tashkil etiladi, kamida 2 nafardan iborat patrul-post xizmati naryadlarining xizmati yoʻlga qoʻyiladi hamda tezkor xodim biriktiriladi;

mahallalarda bosqichma-bosqich mahalla huquq-tartibot maskanlari faoliyati yoʻlga qoʻyiladi;

mahallalarda profilaktika katta inspektori lavozimlarida profilaktika sohasida koʻp yillik amaliy ish tajribasiga ega boʻlgan xodimlar xizmat oʻtashi yoʻlga qoʻyiladi;

har hafta payshanba — “huquqbuzarliklar profilaktikasi kuni”da mahallalarga biriktirilgan viloyat darajasidagi ichki ishlar organi masʼul rahbarlari profilaktika katta inspektorlari bilan birga ularning vazifasini bajaradi (amaliy mahoratini koʻrsatadi);

b) mahallalarda ijtimoiy profilaktika tizimi taʼsirchanligi va natijadorligini oshirish borasida manzilli tadbirlarni uygʻunlikda amalga oshirish. Unga koʻra:

profilaktika katta inspektorlari boshchiligida “mahalla yettiligi” tomonidan mahallalarda taʼlim muassasalari tomonidan taqdim etilgan alohida metodika asosida ijtimoiy profilaktika obyektlariga aniqlik kiritiladi;

huquqbuzarliklar sodir boʻlish ehtimoli yuqori boʻlgan joy (obyekt)lar, shuningdek, huquqbuzarlik sodir qilish yoki jinoyat qurboniga aylanish ehtimoli yuqori boʻlgan shaxslar boʻyicha “mahalla yettiligi” aʼzolari nomma-nom taqsimlanadi (javobgarlik hududi va shaxslar biriktiriladi);

viloyat va tuman darajasida biriktirilgan masʼul rahbarlar mahallalar uchun tasdiqlangan “yoʻl xarita”larning natijadorligi boʻyicha joyiga chiqqan holda haftalik soʻrovni amalga oshiradi;

mahallalarda sodir etilgan jinoyatlar mahallaga biriktirilgan masʼul tomonidan mahalla aholisi oʻrtasida, shuningdek, sud hukmi chiqqandan soʻng jinoyat sodir qilgan shaxsning yashash koʻchasida (mahallasida) muhokama qilinadi;

tuman (shahar) xalq deputatlari har oyda joyiga chiqqan holda mahallalarga biriktirilgan masʼul rahbarlarning jinoyatchilikning oldini olish va mahallada kriminogen vaziyatni yaxshilash borasida olib borayotgan ishlari yuzasidan hisobotini eshitib, ularning faoliyatiga baho beradi va amaliy jihatdan koʻmaklashadi;

tuman (shahar) xalq deputatlari tomonidan mahallada sodir etilgan jinoyatlarning asl omillari aynan “mahalla yettiligi”ning faoliyatiga yoxud boshqa davlat organlari mutasaddilarining faoliyatiga taalluqliligi boʻyicha xulosalar tayyorlanadi va taʼsir choralari toʻgʻrisida taklif kiritiladi;

mahalla raisi, xotin-qizlar faoli va yoshlar yetakchilariga ijtimoiy profilaktika tadbirlarining natijadorligi boʻyicha samaradorlik koʻrsatkichlari (KPI) asosida qoʻshimcha haq toʻlash amaliyoti yoʻlga qoʻyiladi;

v) alohida toifadagi shaxslar (voyaga yetmaganlar, yoshlar, ayollar, ishsizlar, muqaddam sudlanganlar, probatsiya hisobida turganlar va boshqalar) bilan manzilli, taʼsirchan ishlarni tizimli tashkil qilish. Bunda:

ijtimoiy profilaktika obyektlari, ayniqsa, oila-turmush doirasida huquqbuzarliklar sodir etuvchi shaxslarning (janjalkash va nizoli oilalar) holidan majburiy ravishda kamida har uch kunda xabar olish amaliyoti yoʻlga qoʻyiladi;

adliya organlari tomonidan fuqarolik va jinoyat ishlari boʻyicha sudlarda nizolashayotgan oilalarga huquqiy maslahatlar berib borish amaliyoti yoʻlga qoʻyiladi;

tajriba tariqasida ijtimoiy profilaktika obyektlari holidan xabar olish tizimining taʼsirchanligini oshirish uchun “mahalla yettiligi”ning elektron planshetlari orqali ijtimoiy profilaktika obyektlarini biometrik identifikatsiya qilish amaliyoti yoʻlga qoʻyiladi;

voyaga yetmaganlar tomonidan sodir etilishi mumkin boʻlgan huquqbuzarliklarning profilaktikasini samarali tashkil etish maqsadida ichki ishlar organlari voyaga yetmaganlar masalalari boʻyicha inspektor-psixologlar huquqbuzarliklar sodir etish ehtimoli yuqori boʻlgan oʻquvchilarni aniqlash va ular bilan manzilli ishlashni tashkil etish faoliyatini “mahalla yettiligi” bilan birgalikda har oy yakunida muhokama etib boradi;

mahallalarda “mahalla yettiligi” vakillarining kasbiy mahoratini oshirish borasida biriktirilgan taʼlim tashkilotlari, adliya organlari rahbarlari tomondan amaliy mahorat darslari (master-klass) oʻtkaziladi;

Kriminologiya tadqiqot instituti tomonidan Oʻzbekiston mahallalari uyushmasi mablagʻlari hisobidan malakali xodimlar hamda kriminolog olimlar jalb qilingan holda mahallalar kesimida maqsadli ilmiy-amaliy tadqiqotlar oʻtkaziladi;

g) mahallalarda jismoniy va yuridik shaxslar mol-mulkini qoʻriqlash qamrovini izchil oshirib borish. Bunda:

ichki ishlar organlari qoʻriqlash xizmatining xizmat koʻrsatish tasdiqlangan tariflari asosida jismoniy va yuridik shaxslarning mol-mulkini qoʻriqlashni yangi mexanizmlar asosida amalga oshirish choralari koʻriladi;

bozorlar, savdo markazlari, avtoshohbekatlar, metroning aholi gavjum boʻlgan bekatlari va istirohat bogʻlari, restoranlar, kafe, bar va boshqa koʻngilochar maskanlar, shuningdek, boʻsh turgan xonadonlar uchun qoʻriqlash xizmatidan foydalanish majburiy qilib belgilanadi;

tuman (shahar) markazidan uzoqda joylashgan hududlarda mahalladagi kriminogen vaziyat barqaror boʻlgunga qadar viloyatning mahalliy budjeti hisobidan majburiy qoʻriqlash-patrul guruhini tashkil etish choralari koʻriladi;

d) innovatsion va raqamli texnologiyalarni keng joriy qilish, atrof-muhitni loyihalashtirish orqali jinoyatchilikning oldini olish konsepsiyasi asosida mahallalarda “namunali xavfsiz koʻcha” va “namunali xavfsiz uy” loyihalarini tashkil etish. Bunda:

“Xavfsiz shahar” yagona integratsiyalashgan tizimlarini yaratish va rivojlantirish konsepsiyasi doirasida mahallalar hududi tungi yoritqichlar va kuzatuv kameralari hamda sunʼiy intellekt bilan ishlovchi maxsus dasturiy taʼminot bilan toʻliq qamrab olinadi;

mahallaning kirib-chiqish joylari mahalliy budjet hamda boshqaruv servis kompaniyalari hisobidan intellektual videokameralar bilan jihozlanib, hududiy ichki ishlar organlari hamda profilaktika katta inspektori xizmat planshetiga integratsiya qilinadi;

mahallalarda jamoat tartibini saqlash va huquqbuzarliklarning oldini olish faoliyatida uchuvchisiz uchish apparatlaridan foydalanish yoʻlga qoʻyiladi;

CPTED konsepsiyasining milliy standartlari ishlab chiqiladi va shaharsozlik qoidalari hamda normalariga tatbiq etiladi, xususan, atrof-muhitni loyihalash, turarjoylar, bino-inshootlar, bozorlar, savdo majmualari, bogʻ va boshqa jamoat joylarini qurishda yangi standartlarga rioya etiladi;

mahalladagi jamoat joylari, koʻp qavatli turarjoy va uylar oldi (yoʻlaklar)da “tashvish” tugmalari oʻrnatiladi va ularga xizmat koʻrsatish mahalliy budjet hamda boshqaruv servis kompaniyalari hisobidan moliyalashtiriladi;

mahallalar hududidagi davlat va nodavlat idora va tashkilotlar, bank, savdo va bozor majmualari atrofida, metroning aholi gavjum bekatlari va avtoturargohlarda jinoyatdan jabrlanish ehtimolini oldini olish boʻyicha tashkilot va idoralar masʼul rahbarlariga shaxsiy javobgarlik belgilanadi;

j) mahallalarda aholining huquqiy ongini oshirish, sport va sogʻlom turmush tarzini targʻib qilish, huquqbuzarliklarga murosasizlik muhitini yaratishda ijtimoiy hamkorlikni rivojlantirish. Bunda:

hududiy madaniyat boʻlimlari tomonidan har oyda mahallalarda aholining huquqiy ongi va madaniyatini oshirish, huquqbuzarlikka nisbatan murosasiz munosabatda boʻlish, halol mehnat qilish, sogʻlom turmush tarzini targʻib qilish va madaniy hordiq chiqarishiga qaratilgan targʻibot kompaniyalari oʻtkaziladi;

jamoatchilik vakillarining huquqni muhofaza qiluvchi organlar bilan hamkorligini mustahkamlash va qoʻshimcha ragʻbatlantirish mexanizmlari ishlab chiqiladi;

mahallalarda jinoyatchilikning oldini olish borasida “mahalla yettiligi” tomonidan fuqarolar oʻrtasida targʻibot-tashviqot ishlarini olib boruvchi “mahalla targʻibotchisi” jamoatchilik guruhlari tashkil etiladi;

huquqbuzarliklar profilaktikasi tizimini rivojlantirish jamgʻarmalari hisobidan mahallalarda xizmat oʻtayotgan profilaktika (katta) inspektorlariga mehnatga haq toʻlashning eng kam miqdorining ikki baravari miqdorida maxsus ustama toʻlash va ushbu mahalla yil yakuni bilan “qizil” toifadan chiqarilsa ragʻbatlantirish tariqasida mehnatga haq toʻlashning eng kam miqdorining bir baravari miqdorida bir yil davomida qoʻshimcha ustama haq toʻlash amaliyoti yoʻlga qoʻyiladi;

yil yakuni boʻyicha mahalladagi kriminogen vaziyatni barqarorlashtirishga erishgan (koʻmaklashgan) davlat organlari va jamoatchilik tashkilotlari vakillarini Bosh prokuratura qoshidagi muvofiqlashtiruvchi shtab taklifiga koʻra tegishli vazirlik va idoralarning budjetdan tashqari jamgʻarmalari hisobidan ragʻbatlantirish choralari koʻriladi;

z) mahalladagi jinoyatchilik va huquqbuzarliklarning asl omillarini tizimli ravishda ilmiy yondashgan holda taʼlim muassasalari tomonidan oʻrganib borish. Bunda:

Kriminologiya tadqiqot instituti, Ichki ishlar vazirligi Akademiyasi, Huquqni muhofaza qilish akademiyasi, Toshkent davlat yuridik universiteti va Jamoat xavfsizligi universiteti biriktirilgan hududlardagi mahallalarni ilmiy-amaliy tanqidiy oʻrganib, takliflar (xulosa va tavsiyalar) ishlab chiqadi va amaliyotga tatbiq etish natijadorligini taʼminlaydi;

taʼlim muassasalarining birinchi rahbarlarining “ilmiy xulosa — tavsiya — natija” tamoyiliga shaxsan javobgarligi belgilanadi;

mahallalarda ilmiy xulosa va tavsiyalar (metodika)larning tatbiq etilishi natijasida baholash reytingiga muvofiq, ularning natijadorligi (mahallalardagi barqarorlik darajasi, “qizil” toifadan chiqishi va boshqa) boʻyicha taʼlim muassasalarining samaradorlik reytingi yuritiladi.

3-bob. Konsepsiyani amalga oshirishdan kutilayotgan natijalar

9. Konsepsiyani amalga oshirish orqali quyidagilarga erishiladi:

mahallalarda ijtimoiy profilaktika obyektlarini barvaqt aniqlash va ular bilan uzluksiz, doimiy va tizimli ishlash mexanizmi yaratiladi;

2025-yil yakuniga qadar jismoniy shaxslar mol-mulkini texnik qoʻriqlash qamrovi — 30 foizga, yuridik shaxslar mol-mulkini qoʻriqlash qamrovi 60 foizga olib chiqiladi;

mahallalardagi jinoyat sodir etishga qulay, ovloq va chekka joylar xavfsiz joylarga aylantiriladi;

fuqarolarda mahalladagi tinchlik va osoyishtalikka daxldorlik hissi va fuqaroviy javobgarlik tuygʻusi shakllantiriladi;

ijtimoiy profilaktika obyektlari holidan doimiy xabar olishni yoʻlga qoʻyish orqali jinoyatlarning barvaqt oldi olinadi va oiladagi haqiqiy muhit oʻrganib boriladi;

“mahalla yettiligi” faoliyati toʻliq raqamlashtiriladi, barcha platformalarni birlashtirish orqali yagona boshqaruv va nazorat mexanizmlari yoʻlga qoʻyiladi;

jinoyatlarning barvaqt oldini olish va “issiq izi”dan ochish samaradorligi oshadi;

davlat organlari va jamoatchilik oʻrtasida ishonchli ijtimoiy hamkorlik yoʻlga qoʻyiladi;

“mahalla yettiligi” va davlat organlariga ilmiy-uslubiy koʻmaklashib boriladi, maqsadli ilmiy-tadqiqot loyihalari orqali dolzarb muammolarning ilmiy yechimlari ishlab chiqiladi.

4-bob. Tizimli nazorat qoidalari

10. Respublika idoralararo muvofiqlashtirish ishchi guruhi aʼzolari tomonidan alohida reja-grafik asosida mahallalarda amalga oshirilayotgan ishlar, Konsepsiya va “yoʻl xarita”larida belgilangan vazifalar ijrosi holati tanqidiy oʻrganilib, ularga amaliy va uslubiy koʻmak koʻrsatiladi hamda taʼsir choralari koʻriladi.

11. Davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari mansabdor shaxslari oʻz xizmat majburiyatlari yuzasidan murakkab mahallalarda jinoyatchilikni jilovlash borasida zarur chora-tadbirlar belgilanishi hamda ularning oʻz vaqtida amalga oshirilishini taʼminlamaganligi uchun qonun hujjatlariga muvofiq javobgarlikka tortiladi.

5-bob. Yakunlovchi qoida

12. Respublika idoralararo muvofiqlashtirish ishchi guruhi tomonidan hisobot yili yakunida mahallalarda amalga oshirilgan tashkiliy-profilaktik tadbirlar hamda manzilli choralar, shu jumladan biriktirilgan masʼullar faoliyati natijadorligi tanqidiy muhokama qilinib, ushbu Konsepsiyada nazarda tutilgan manzilli chora-tadbirlarni keyingi yilda davom ettirish zarurati mavjud mahallalar va ularga biriktirilgan masʼul rahbarlar roʻyxatini tasdiqlash uchun Bosh prokuror va ichki ishlar vaziriga kiritiladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 3-yanvardagi PQ-1-son qaroriga 8-ILOVA

Kriminogen vaziyati murakkab va ogʻir mahallalarda “namunali xavfsiz koʻcha” va “namunali xavfsiz uy” tashkil etish boʻyicha namunaviy

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Ushbu Namunaviy talablar kriminogen vaziyati murakkab va ogʻir mahallalarda (keyingi oʻrinlarda — ogʻir mahallalar) “namunali xavfsiz koʻcha” va “namunali xavfsiz uy”larni tashkil etishning minimal talablari va tartibini belgilaydi.

2. Ogʻir mahallalarda “namunali xavfsiz koʻcha” va “namunali xavfsiz uy”lar tashkil etishning maqsadlari:

jamoat joylari (shu jumladan, aholi gavjum boʻladigan joylar), koʻchalar, koʻp qavatli uylarning kirish yoʻlaklarida nazorat tizimini joriy etish orqali xavfsiz muhitni yaratish;

fuqarolar hayoti, sogʻligʻi va mol-mulkiga har qanday tajovuzlarning oldini olish maqsadida huquqbuzarliklar profilaktikasiga zamonaviy raqamli texnologiyalar va texnik vositalarni keng joriy etish.

3. Ogʻir mahallalarda “namunali xavfsiz koʻcha” va “namunali xavfsiz uy”lar tashkil etishning asosiy vazifalari:

mahallalarning kirish-chiqish joylarini yuzni tanib oluvchi, transport vositasi davlat raqamini aniqlovchi dasturiy-texnik vositalar bilan jihozlash, ularni ichki ishlar organlari axborot tizimlari bilan integratsiya qilish;

jismoniy va yuridik shaxslar mol-mulkini qoʻriqlash qamrovini oshirish;

jinoyat sodir etilish ehtimoli yuqori boʻlgan xilvat (ovloq) joylarni texnik tartibga solish;

hududlarning tungi vaqtlarda yoritilishi, kuzatuv kameralari bilan nazoratga olinishi, “tashvish” tugmalari qamrovi oshirilishi, koʻp qavatli uylar kirish eshigiga domofonlar oʻrnatilishini taʼminlash;

koʻcha boʻylab uylarda yashovchi barcha fuqarolarning jinoyatdan jabrlanish ehtimolining oldini olish maqsadida texnik-profilaktik ishlar olib borish.

2-bob. “Namunali xavfsiz koʻcha” va “namunali xavfsiz uy” tashkil etishga oid asosiy talablar

4. Infratuzilmaviy talablar:

tungi vaqtda koʻchaning aholi istiqomat qiladigan va harakatlanadigan qismi toʻliq yoritilishi;

berk koʻchalar, ichki yoʻlaklar va aholi kam yuradigan, jinoyat sodir etilishi ehtimoli boʻlgan qorongʻu hududlarning qisman yoritilishi;

transport vositalari uchun avtoturargohlarning texnik kuzatuv talablariga javob berishi;

koʻchalarda noqonuniy (yoyma) savdo rastalari faoliyati tartibga solinishi;

qarovsiz yertoʻla, chordoq va chiqindixonalar mavjud boʻlmasligi.

5. Texnik talablar:

jinoyat sodir etilishi ehtimoli yuqori boʻlgan joylar hamda koʻp qavatli uylarning hovli qismi toʻliq kuzatuv kameralari bilan qamrab olinishi va “tashvish” tugmalarining oʻrnatilishi;

xonadonlar, savdo va maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari, koʻngilochar maskanlar, kafe, restoran va barlarning qoʻriqlovga olinishi;

videokuzatuv kameralarining profilaktika inspektori xizmat planshetiga integratsiya qilinishi;

xoʻjalik yurituvchi subyektlar tomonidan oʻz hududiga kuzatuv kameralari va yoritish chiroqlari oʻrnatilishi;

koʻchaning kirish-chiqish joylariga yuzni tanib oluvchi intellektual kameralar oʻrnatilishi;

koʻp qavatli uylarning kirish eshiklariga xonadonlardan boshqariluvchi domofonlarning oʻrnatilishi hamda yoʻlaklardagi eshiklar avtomatik yopilishi taʼminlanishi, shuningdek, huquq-tartibot idoralari va masʼul xodimlarning telefon raqamlari joylashtirilishi;

doʻkonlar, xonadonlar, koʻp qavatli uylar va boshqa ijtimoiy obyektlarga “hudud kamera nazoratida” kabi stikerlarning oʻrnatilishi.

6. Kuch-vositalarga boʻlgan talablar:

voqea va hodisalarga tezkor javob berish tizimi talab darajasida yoʻlga qoʻyilganligi, ayniqsa, tungi vaqtda kuch-vositalarning harakatlanish algoritmi belgilanishi;

koʻchaboshi, uyboshi tayinlanganligi, jamoatchilik, koʻngillilar guruhi va mahalla hamkorligi yoʻlga qoʻyilishi;

viloyat va shahar markazlaridagi jinoyat sodir etilishi ehtimoli yuqori boʻlgan va aholi koʻp toʻplanadigan joylarda patrullik yoʻnalishlari yoʻlga qoʻyilishi;

profilaktika (katta) inspektori lavozimi malakali xodimlar bilan toʻliq jamlanishi, “mahalla yettiligi” tarkibida vakant lavozim boʻlmasligi.

7. Ijtimoiy-iqtisodiy choralar:

koʻcha boʻylab uylarda hamda koʻp kvartirali uylarda yashovchi barcha fuqarolarning jinoyatdan jabrlanish ehtimolining oldini olish maqsadida profilaktik ishlar olib borilishi (bukletlar, flayerlar tarqatilganligi);

koʻcha boʻylab uylarda hamda koʻp kvartirali uylarda yashovchi ijtimoiy profilaktika obyektlarining muammolari oʻz vaqtida hal qilinishi;

koʻcha boʻylab uylarda hamda koʻp kvartirali uylarda yashovchi alohida toifadagi shaxslar bilan tizimli ishlash yoʻlga qoʻyilishi.

3-bob. “Namunali xavfsiz koʻcha” va “namunali xavfsiz uy” tashkil etish tartibi

8. Ogʻir mahallalarda “namunali xavfsiz koʻcha” va “namunali xavfsiz uy”lar tashkil qilish boʻyicha aniq vazifalar har chorak va har oyda mahalla, tuman va viloyat darajasida ishlab chiqiladigan “yoʻl xaritalar”ga manzilli kiritiladi va muddatlari belgilanadi.

9. Ogʻir mahallalarda “namunali xavfsiz koʻcha” va “namunali xavfsiz uy”lar tashkil qilish uchun viloyat va tuman (shahar) hokimlariga budjet va budjetdan tashqari mablagʻlaridan, shuningdek, qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa mablagʻlardan maqsadli va manzilli foydalanishga, mahalla raislariga mahallaning jamgʻarmasi mablagʻlaridan foydalanishga ruxsat beriladi.

10. Hududlarda “namunali xavfsiz koʻcha” va “namunali xavfsiz uy”larni tashkil qilishga biriktirilgan masʼullar, mahalla raisi, tuman (shahar) va viloyat hokimlari shaxsan javob beradilar.

11. Ogʻir mahallalarda tashkil etilayotgan “namunali xavfsiz koʻcha” va “namunali xavfsiz uy”larning talab darajasida ekanligi Bosh prokuratura va Ichki ishlar vazirligining qoʻshma ishchi guruhlari tomonidan baholab boriladi.

12. “Mahalla yettiligi” tomonidan “namunali xavfsiz koʻcha” va “namunali xavfsiz uy”larning boshlanish va tugash nuqtalariga ushbu ijtimoiy maqomni bildiradigan stikerlar oʻrnatilishi va aholining xabardorligini taʼminlash choralari koʻriladi.

13. “Namunali xavfsiz koʻcha” va “namunali xavfsiz uy”larni talab darajasida tashkil etgan, mahallalarda keskin oʻzgarish qilgan, xavfsiz muhit yaratganlarni, shuningdek, tashkil qilishda homiylik (xayriya) koʻrsatgan yuridik va jismoniy shaxslarni mahalliy hokimliklar vakolatida doirasida ragʻbatlantirish choralari koʻriladi.

14. Mazkur talablar minimal hisoblanadi hamda qoʻshimcha boshqa tadbirlarni amalga oshirish mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 3-yanvardagi PQ-1-son qaroriga 9-ILOVA

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ayrim qarorlariga kiritilayotgan oʻzgartirish va qoʻshimchalar

1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 29-noyabrdagi “Ichki ishlar organlari kadrlari bilan ishlash va ularning xizmatini tashkil etish tartibini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-3413-son qarorining 1-ilovasida :

6-bandning toʻrtinchi xatboshisi “ichki ishlar organlarining xodimlari va harbiy xizmatchilari qabul qilinadi” soʻzlaridan keyin “(“huquqbuzarliklar profilaktikasi faoliyati” mutaxassisligiga faqat kamida ikki yillik amaliy stajiga ega ichki ishlar organlarining xodimlari qabul qilinadi)” soʻzlari bilan toʻldirilsin;

19-bandning toʻrtinchi xatboshisidan “profilaktika inspektorining yordamchilari,” va “yoki sirtqi taʼlim shakli boʻyicha tahsil olayotgan” soʻzlari chiqarib tashlansin * ;

40-bandning oʻn birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“polkovnik” maxsus unvoni — tegishliligi boʻyicha ichki ishlar organlari profilaktika, tergov, tezkor va ekspert-kriminalistika boʻlinmalarida yigirma kalendar yildan ortiq ish stajiga ega boʻlgan profilaktika katta inspektori, katta tergovchi, katta tezkor vakili, oʻta muhim ishlar boʻyicha tergovchi, oʻta muhim ishlar boʻyicha tezkor vakili, profilaktika bosh inspektori, bosh eksperti lavozimidagi xodimlarga “podpolkovnik” maxsus unvonida xizmat oʻtash muddati tugaganidan soʻng”;

98-bandning ikkinchi xatboshisi chiqarib tashlansin.

2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 24-dekabrdagi “Jamoat xavfsizligini taʼminlash samaradorligini oshirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PQ-4075-son qarorida :

a) 2-bandda :

ikkinchi xatboshi chiqarib tashlansin * ;

uchinchi xatboshi ikkinchi xatboshi deb hisoblansin;

ikkinchi xatboshidagi “inspektorlari va ularning yordamchilariga” soʻzlari “inspektorlariga” soʻzi bilan almashtirilsin;

b) 3-band oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin * ;

v) 6-band “v” kichik bandining ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“ichki ishlar organlari huquqbuzarliklar profilaktikasi boʻlinmalari xodimlarini ragʻbatlantirish va ijtimoiy himoya qilish, ularga belgilangan tartibda ustamalarni belgilash, shuningdek, qoʻshimcha shtat birliklarini kiritish va moliyalashtirish, shartnoma asosida kadrlarni jalb etish”.

3. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 2-apreldagi “Ichki ishlar organlarining jamoat xavfsizligini taʼminlash va jinoyatchilikka qarshi kurashish sohasidagi faoliyatini yanada takomillashtirish boʻyicha qoʻshimcha tashkiliy chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PQ-5050-son qarorida :

a) 1-bandning uchinchi va toʻrtinchi xatboshilaridagi “profilaktika katta inspektori” va “profilaktika katta inspektorining” soʻzlari tegishincha “profilaktika bosh (katta) inspektori” va “profilaktika bosh (katta) inspektorining” soʻzlari bilan almashtirilsin;

b) 1-ilovada :

4-band quyidagi tahrirda bayon etilsin * :

“4. Maskanlar oʻz faoliyatini:

profilaktika bosh inspektori, profilaktika katta inspektori, profilaktika inspektori, profilaktika kichik inspektori;

hududda xizmat qilish uchun biriktirilgan yoki tashkiliy-shtat tuzilmasi asosida kiritilgan tuman (shahar) ichki ishlar organining xotin-qizlar masalalari boʻyicha inspektori, probatsiya boʻlinmasi inspektori, tezkor vakil, patrul-post xizmati xodimlari, yoʻl harakati xavfsizligi inspektori;

hududda jamoat tartibini saqlash va huquqbuzarliklar profilaktikasiga koʻmaklashish uchun yuborilgan Milliy gvardiya qoʻriqlash boʻlinmasining naryadi, boshqa vakolatli davlat organlarining xodimlari va jamoat tuzilmalarining vakillari tarkibida amalga oshiradi”;

8-banddagi “Profilaktika katta inspektori” soʻzlari “Profilaktika bosh (katta) inspektori” soʻzlari bilan almashtirilsin;

9-bandda :

oltinchi xatboshi chiqarib tashlansin * ;

yettinchi — sakkizinchi xatboshilar tegishincha oltinchi — yettinchi xatboshilar deb hisoblansin;

10-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“10. Profilaktika bosh inspektori yoʻqligida uning vakolatlari profilaktika katta inspektori tomonidan amalga oshiriladi”.

4. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 15-apreldagi “Ichki ishlar organlari uchun professional kadrlarni tayyorlashning sifat jihatidan yangi tizimini joriy etish boʻyicha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PQ-5076-son qarorida :

4-bandning toʻrtinchi xatboshisidagi “200” raqami “300” raqami bilan almashtirilsin;

7-bandning toʻrtinchi xatboshisidan “profilaktika inspektorining yordamchilari,” va “yoki sirtqi taʼlim shakli boʻyicha tahsil olayotgan” soʻzlari chiqarib tashlansin * ;

2-ilova quyidagi mazmundagi 8-pozitsiya bilan toʻldirilsin:

“ 8. Huquqbuzarliklar profilaktikasi faoliyati mutaxassis kunduzgi 3 oy ”.

5. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 20-yanvardagi “Ichki ishlar organlarini xalqchil professional tuzilmaga aylantirish va aholi bilan yanada yaqin hamkorlikda ishlashga yoʻnaltirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PQ-10-son qaroriga 1-ilovaning 66-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“66. Xodimga buyruq asosida tayinlangan intizomiy jazo tayinlangan vaqtdan boshlab quyidagi muddatlarda amalda boʻladi hamda ushbu muddat oʻtganidan soʻng avtomatik tarzda tugallangan hisoblanadi (agar xodim shu muddat ichida yangi intizomiy jazoga tortilmasa):

tanbeh — uch oy;

hayfsan — olti oy;

lavozim maoshining ellik foizidan koʻp boʻlmagan miqdorda jarima — toʻqqiz oy;

qattiq hayfsan — bir yil.

Ragʻbatlantirish tartibida intizomiy jazo ushbu muddatlar oʻtmasdan bekor qilinishi mumkin.

Agarda belgilangan muddat ichida xodimga nisbatan bir necha intizomiy jazo tayinlansa, ularni bekor qilish (tugallanish) muddati oxirgi tayinlangan intizomiy jazo chorasi sanasi boʻyicha hisoblanadi”.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2025-yil 3-yanvar,

PQ-1-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 22.01.2025-y., 07/25/01/0059-son; 20.08.2025-y., 07/25/253/0752-son; 29.11.2025-y., 07/25/360/1110-son; 07.04.2026-y., 06/26/54/0320-son)

lex.uz

Президента Республики Узбекистан

Постановление

О мерах по созданию безопасной среды и дальнейшему повышению эффективности системы раннего предупреждения правонарушений в махаллях республики в 2025 году

[Извлечение]

В последние годы в стране реализованы эффективные меры по внедрению совершенно новых механизмов обеспечения мира и спокойствия, решению социально-бытовых проблем, являющихся причиной совершения правонарушений, посредством системы мер социальной профилактики, а также формированию у населения чувства личной безопасности.

Вместе с тем в качестве актуальной задачи выступает адаптация организационно-профилактических основ создания безопасной среды в махаллях к современным требованиям, дальнейшее повышение эффективности системы раннего предупреждения преступности путем своевременного выявления истинных факторов нарушения закона и адресного их устранения посредством комплексных мер.

В целях достижения приоритетных целей Указа Президента Республики Узбекистан от 11 сентября 2023 года № УП-158 «О Стратегии «Узбекистан — 2030», а также поднятия в 2025 году на качественно новый уровень деятельности ответственных государственных органов и организаций в области профилактики правонарушений в махаллях республики:

1. Установить для ответственных ведомств и учреждений, определенных Законом Республики Узбекистан «О профилактике правонарушений» и Концепцией общественной безопасности Республики Узбекистан, в качестве приоритетной задачи в 2025 году «раннее предупреждение правонарушений в каждой махалле» и внедрить следующие механизмы работы:

закрепление руководителей, непосредственно ответственных за определение и исполнение на уровне махалля — район — область квартальных адресных мер в разрезе махаллей по стабилизации криминогенной обстановки и ранней профилактике преступлений в каждой махалле, в которой в 2024 году было совершено преступление, с возложением на них конкретной отраслевой ответственности;

принятие организационно-правовых мер по выявлению и устранению истинных факторов, являющихся причиной правонарушений, путем проведения с выездом на места целевых изучений в махаллях с тяжелой криминогенной обстановкой на основе научно-практических подходов;

определение конкретной ответственности каждого представителя «махаллинской семерки» по предупреждению преступлений, совершаемых в махаллях молодежью, женщинами и безработными, а также в рамках семейно-бытовых отношений, внедрение новых методов работы по профилактике правонарушений данной категории;

повышение правового сознания, социальной активности и гражданской ответственности населения, широкое привлечение представителей общественности, старшего поколения и активистов махалли к решению социальных проблем, которые могут стать причиной совершения преступления;

широкое внедрение в профилактику правонарушений современных цифровых технологий и технических средств в целях создания безопасной среды в общественных местах и жилых домах махаллей, предупреждения любых посягательств на жизнь, здоровье и имущество граждан;

установление строгой системы спроса по результатам мероприятий, проводимых каждым ответственным ведомством и учреждением по раннему предупреждению преступлений в махаллях, принятие мер воздействия к руководителям, безответственно относящимся к данному вопросу.

2. Утвердить:

Программу адресных мер по созданию безопасной среды и повышению эффективности системы раннего предупреждения правонарушений в махаллях республики в 2025 году (далее — Программа) согласно приложению № 1 * ;

Типовую «дорожную карту» адресных мер областного уровня по стабилизации криминогенной обстановки и созданию системы раннего предупреждения правонарушений в махаллях на основе новых подходов согласно приложению № 2 * ;

Типовую «дорожную карту» адресных мер по стабилизации криминогенной обстановки и повышению эффективности системы раннего предупреждения правонарушений в махаллях района (города) согласно приложению № 3 * ;

Типовую «дорожную карту» адресных мер по обеспечению ранней профилактики правонарушений в махалле согласно приложению № 4 * ;

Концепцию адресных мер по предупреждению преступлений в махаллях со сложной криминогенной обстановкой (далее — Концепция) согласно приложению № 5;

Основные целевые показатели, направленные на создание безопасной среды и формирование эффективной системы раннего предупреждения правонарушений в махаллях республики в 2025 году (далее — целевые показатели), согласно приложению № 6 * .

Министерству внутренних дел (П. Бобожонов) совместно с соответствующими ведомствами, научными организациями и образовательными учреждениями, а также Советом Министров Республики Каракалпакстан, хокимиятами областей и города Ташкента в трехнедельный срок в соответствии с настоящим постановлением обеспечить разработку и обращение к исполнению территориальных «дорожных карт» на первый квартал 2025 года в разрезе каждого региона и махалли с тяжелой криминогенной обстановкой.

Возложить на первых руководителей государственных органов, учреждений и местных хокимиятов персональную ответственность за обеспечение своевременной и эффективной реализации мероприятий, определенных Программой, Концепции и территориальными «дорожными картами», а также достижение целевых показателей.

При этом руководителям каждого центрального государственного органа и учреждения установить постоянный и действенный ведомственный контроль за реализацией Программы, Концепции и территориальных «дорожных карт».

3. Обеспечить проведение научными организациями и образовательными учреждениями органов правопорядка изучений в махаллях, в которых были совершены преступления, на основе научных подходов в порядке согласно приложению № 7 * .

При этом с непосредственным выездом на места принять меры по:

внесению в территориальные «дорожные карты», разрабатываемые на каждый квартал 2025 года, научно обоснованных предложений, направленных на изучение реальных факторов, влияющих на совершение преступлений в махаллях со сложной или тяжелой криминогенной обстановкой, а также налаживание адресной организационно-профилактической системы исходя из их особенностей;

разработке и внедрению в практику адресных методик по раннему предупреждению правонарушений с учетом основных факторов, влияющих на криминогенную обстановку в махаллях, а также требованию с закрепленных научных организаций и образовательных учреждений по итогам их результатов наравне с ответственными за сферу ведомствами.

4. В целях комплексной организации работы по ранней профилактике правонарушений в махаллях, а также осуществления системного контроля за реализацией Программы, Концепции и территориальных «дорожных карт» создать при Генеральной прокуратуре постоянно действующую в течение 2025 года Республиканскую межведомственную координационную рабочую группу (далее — Координационная рабочая группа).

Координационной рабочей группе (Б. Валиев, Б. Абдуллаев):

сформировать состав Координационной рабочей группы с привлечением специалистов ответственных министерств и ведомств и обеспечить в 2025 году результативность работы по ранней профилактике правонарушений в махаллях, в том числе системный мониторинг с непосредственным выездом на места и контроль за достижением целевых показателей;

обеспечить постоянный строгий контроль за последовательной, качественной и своевременной реализацией мероприятий, предусмотренных Программой, Концепции и территориальными «дорожными картами», а также за выездными изучениями научных организаций и образовательных учреждений органов правопорядка и их результативностью;

наладить проведение по итогам каждого месяца критических обсуждений со всеми ответственными ведомствами и учреждениями о состоянии и результативности проводимой работы в махаллях с тяжелой, сложной криминогенной обстановкой и махаллях, в которых было совершено преступление, а также применение мер воздействия вплоть до освобождения от должности в отношении руководителей, безответственно относящихся к данному вопросу.

5. Определить, что в целях организации адресной работы, направленной на создание эффективной системы раннего предупреждения преступности в махаллях со сложной или тяжелой криминогенной обстановкой, за всеми хокимами районов (городов), а также руководителями соответствующих правоохранительных органов (далее — ответственные руководители) в 2025 году закрепляются определенные махалли.

При этом установить порядок, в соответствии с которым:

на ответственных руководителей возлагается строгая персональная ответственность за создание модели организации ранней профилактики правонарушений на своей территории, обеспечение полноценной реализации территориальных «дорожных карт», а также эффективное налаживание системы социальной профилактики;

результаты, достигнутые ответственными руководителями в махаллях с тяжелой и сложной криминогенной обстановкой, учитываются при оценке их деятельности и критически обсуждаются с участием соответствующих руководителей республиканского уровня по итогам каждого месяца — у министра внутренних дел, по итогам каждого квартала — у Генерального прокурора, каждые полгода — у Премьер-министра, Президенту Республики Узбекистан вносится информация в разрезе каждой махалли и определяются меры поощрения или дисциплинарного взыскания.

6. Одобрить предложения Министерства внутренних дел и Генеральной прокуратуры, предусматривающие:

а) введение должности младшего инспектора профилактики органов внутренних дел, проходящего службу в махаллях областных центров и районов (городов) с тяжелой криминогенной обстановкой, с возложением на него следующих основных задач:

проведение адресной работы в рамках мер социальной профилактики с гражданами, вернувшимися из трудовой миграции, выпускниками школ и студентами;

составление в установленном порядке протоколов по отдельным видам административных правонарушений, совершаемых на территории махаллей;

б) создание в составе подразделений по профилактике правонарушений органов внутренних дел и организации адресной деятельности следующих структур:

подразделений миграционной профилактики, выполняющих задачу по принятию мер организации адресной работы по раннему предупреждению преступности среди граждан, вернувшихся из трудовой миграции, координации деятельности инспекторов профилактики махаллей в данном направлении, а также устранению выявленных проблем во взаимодействии с ответственными ведомствами;

межрайонных групп административного конвоя, выполняющих задачу по доставлению в специальные приемники лиц, которым назначено наказание в виде административного ареста за административные правонарушения, выявленные инспекторами профилактики махаллей;

в) упразднение с 1 марта 2025 года должности помощника (старшего) инспектора профилактики органов внутренних дел по охране общественного порядка с созданием за счет высвобождаемых штатных единиц новой должности и структур, предусмотренных подпунктами «а» и «б» настоящего пункта, в целях дальнейшего повышения эффективности ранней профилактики правонарушений в махаллях;

г) организацию за счет внебюджетных средств Министерства внутренних дел, в порядке эксперимента, в подразделениях профилактики регионов с тяжелой и сложной криминогенной обстановкой деятельности групп административной практики в целях обеспечения неотвратимости наказания за правонарушения, возложение на них задачи по оформлению документов по фактам административных правонарушений, содержащимся в материалах по поступившим к инспекторам профилактики обращениям, по которым принято решение об отказе в возбуждении уголовного дела;

д) организацию деятельности махаллинских пунктов правопорядка на основе организационно-штатной структуры в махаллях с тяжелой и сложной криминогенной обстановкой некоторых регионов, внедрение системы оперативного реагирования на обеспечение общественной безопасности и предупреждение преступности, предусматривая формирование микро-участков, объединяющих до пяти махаллей.

При этом:

в организационно-штатную структуру махаллинских пунктов правопорядка, как правило, входят (старшие, младшие) инспектора профилактики, обслуживающие микроучастки, инспектора по вопросам женщин, пробации, безопасности дорожного движения, охраны и патрульно-постовой службы, сотрудник оперативно-розыскной службы, а также на постоянной основе организуется несение службы нарядами подразделений охраны районных (городских) органов внутренних дел;

в целях повседневной организации, координации и контроля обеспечения общественной безопасности и предупреждения преступности на микроучастках, включая системы социальной профилактики на местах, вводится должность главного инспектора профилактики органов внутренних дел, на которого возлагается задача по руководству деятельностью махаллинского пункта правопорядка.

7. В целях эффективной реализации системы социальной профилактики правонарушений установить порядок, в соответствии с которым:

при регистрации административных правонарушений, связанных с причинением легких телесных повреждений, мелким хулиганством, семейным (бытовым) насилием, незаконным оборотом наркотических средств и сильнодействующих веществ особых категорий, в информационной системе «Е-maʼmuriy ish» одновременно в отношении правонарушителей (потерпевших) в информационной системе «E-ijtimoiy profilaktika» автоматически составляется заключение о проведении мероприятий социальной профилактики с обращением его к исполнению;

за исполнением каждого заключения, формируемого в отношении лиц, к которым применяются меры социальной профилактики, внедряются механизмы ежедневного ведомственного контроля;

результаты мер социальной профилактики вносятся в показатели эффективности деятельности (KPI) субъектов, осуществляющих социальную профилактику правонарушений в махаллях и содействующих им лиц, а также отдельно учитываются при их оценке.

8. Совету Министров Республики Каракалпакстан, хокимиятам областей и города Ташкента в рамках выполнения задач, определенных в территориальных «дорожных картах», ежемесячно принимать меры по созданию в махаллях со сложной и тяжелой криминогенной обстановкой каждого района (города) как минимум двух «образцовых безопасных улиц» и «образцовых безопасных домов» на основе типовых требований в соответствии с приложением № 8.

9. Генеральной прокуратуре (Б. Валиев) совместно с Министерством внутренних дел (Б. Абдуллаев) и Министерством цифровых технологий (Ш. Шерматов) в месячный срок разработать и внедрить платформу электронного контроля, фиксирующую исполнение на уровнях области — района — махалли мер, предусмотренных в территориальных «дорожных картах», утверждаемых в соответствии с настоящим постановлением.

10. Министерству внутренних дел (П. Бобожонов, Б. Абдуллаев):

в двухмесячный срок принять меры по интеграции информационной системы «Е-ijtimoiy profilaktika» в информационную систему «Е-maʼmuriy ish», созданию возможности автоматического составления заключения о лицах, в отношении которых применяются меры социальной профилактики в соответствии с настоящим постановлением;

в двухмесячный срок внести в Кабинет Министров проекты нормативно-правовых актов, предусматривающих предоставление инспекторам по вопросам женщин органов внутренних дел полномочий по оформлению охранных ордеров, а также командирам строевых подразделений патрульно-постовой службы (бригады, батальона, отряда) и их заместителям — по принятию решений по административным протоколам, составленным инспекторами патрульно-постовой службы;

в целях укомплектования должностей младших инспекторов профилактики, вводимых в соответствии с настоящим постановлением, в срок до 1 апреля 2025 года обеспечить обучение кандидатов из числа действующих квалифицированных сотрудников органов внутренних дел на курсах специальной профессиональной подготовки по сокращенной трехмесячной программе обучения;

ввести порядок назначения на должности инспекторов профилактики и старших инспекторов профилактики в первую очередь сотрудников, служащих в должности младшего инспектора профилактики в течение не менее одного года, на должности заместителя начальника районного (городского) органа внутренних дел по службе общественной безопасности и начальника подразделения профилактики — сотрудников, служащих в должности главного инспектора профилактики, достигшего положительных результатов;

совместно с Генеральной прокуратурой, Министерством юстиции и другими заинтересованными министерствами и ведомствами в трехмесячный срок внести в Кабинет Министров предложения об изменениях и дополнениях в акты законодательства, вытекающих из настоящего постановления.

11. Внести изменения и дополнения в некоторые постановления Президента Республики Узбекистан согласно приложению № 9 .

12. Контроль за исполнением настоящего постановления возложить на Премьер-министра Республики Узбекистан А.Н. Арипова и советника Президента Республики Узбекистан Д.Б. Кадирова.

ПРИЛОЖЕНИЕ № 9 к постановлению Президента Республики Узбекистан от 3 января 2025 года № ПП-1

Изменения и дополнения, вносимые в некоторые постановления Президента Республики Узбекистан

1. В приложении № 1 к постановлению Президента Республики Узбекистан от 29 ноября 2017 года № ПП-3413 «О мерах по коренному совершенствованию порядка работы с кадрами органов внутренних дел и организации их службы»:

в абзаце четвертом пункта 6 после слов «и имеющие высшее образование» дополнить словами «(на специальность «деятельность по профилактике правонарушений» принимаются только сотрудники органов внутренних дел, имеющие стаж практической работы не менее двух лет)»;

из абзаца четвертого пункта 19 слова «помощников инспекторов по профилактике,» и «или обучающимися в заочной форме» исключить * ;

абзац одиннадцатый пункта 40 изложить в следующей редакции:

«специальное звание «полковник» — занимающим должности старшего инспектора профилактики, старшего следователя, старшего оперативного сотрудника, следователя по особо важным делам, оперативного сотрудника по особо важным делам, главного инспектора профилактики, главного эксперта, имеющим стаж работы более двадцати календарных лет в профилактических, следственных, оперативных и экспертно-криминалистических подразделениях органов внутренних дел соответственно, по истечении срока выслуги в специальном звании «подполковник»;

абзац второй пункта 98 исключить.

2. В постановлении Президента Республики Узбекистан от 24 декабря 2018 года № ПП-4075 «О дополнительных мерах по повышению эффективности обеспечения общественной безопасности»:

а) в пункте 2 :

абзац второй исключить * ;

абзац третий считать абзацем вторым;

в абзаце третьем слова «и их помощникам» исключить;

б) пункт 3 признать утратившим силу * ;

в) абзац второй подпункта «в» пункта 6 изложить в следующей редакции:

«поощрение и социальную защиту сотрудников подразделений профилактики правонарушений органов внутренних дел, установление надбавок в установленном порядке, а также введение и финансирование дополнительных штатных единиц, привлечение кадров на договорной основе».

3. В постановлении Президента Республики Узбекистан от 2 апреля 2021 года № ПП-5050 «О дополнительных организационных мерах по дальнейшему совершенствованию деятельности органов внутренних дел в сфере обеспечения общественной безопасности и борьбы с преступностью»:

а) в абзацах третьем и четвертом пункта 1 слова «со старшими инспекторами по профилактике» и «старших инспекторов по профилактике» заменить словами «с главными (старшими) инспекторами по профилактике» и «главных (старших) инспекторов по профилактике» соответственно;

б) в приложении № 1 :

пункт 4 изложить в следующей редакции:

«4. Пункты осуществляют свою деятельность в составе:

главного инспектора по профилактике, старшего инспектора по профилактике, инспектора по профилактике, младшего инспектора по профилактике;

инспектора по вопросам женщин, инспектора подразделения пробации, оперативного сотрудника, сотрудников патрульно-постовой службы, инспектора безопасности дорожного движения районного (городского) органа внутренних дел, закрепленных для прохождения службы на данной территории либо введенных на основании организационно-штатной структуры;

сотрудников наряда подразделения охраны Национальной гвардии, других уполномоченных государственных органов и представителей общественных формирований, направленных для оказания содействия в охране общественного порядка и профилактике правонарушений»;

в пункте 8 слова «старший инспектор по профилактике» заменить словами «главный (старший) инспектор по профилактике»;

в пункте 9 :

абзац шестой исключить * ;

абзацы седьмой — восьмой считать соответственно абзацами шестым — седьмым;

пункт 10 изложить в следующей редакции:

«10. При отсутствии главного инспектора по профилактике его полномочия осуществляются старшим инспектором по профилактике».

4. В постановлении Президента Республики Узбекистан от 15 апреля 2021 года № ПП-5076 «О мерах по внедрению качественно новой системы подготовки профессиональных кадров для органов внутренних дел»:

в абзаце четвертом пункта 4 цифру «200» заменить цифрой «300»;

из абзаца четвертого пункта 7 слова «помощников инспекторов по профилактике» и «или обучающихся по заочной форме» исключить * ;

приложение № 2 дополнить позицией 8 следующего содержания:

« 8. Деятельность по профилактике правонарушений специалист очная 3 месяца ».

5. Пункт 66 приложения № 1 к постановлению Президента Республики Узбекистан от 20 января 2023 года № ПП-10 «О дополнительных мерах по преобразованию органов внутренних дел в народную профессиональную структуру и ориентированию их работы на более тесное взаимодействие с населением» изложить в следующей редакции:

«66. Дисциплинарное взыскание, наложенное на сотрудника приказом, действует с момента его назначения в течение следующих сроков, а также считается автоматически оконченным по истечении этого срока (если в течение этого срока сотрудник не будет подвергнут новому дисциплинарному взысканию):

замечание — три месяца;

выговор — шесть месяцев;

штраф в размере не более пятидесяти процентов от должностного оклада — девять месяцев;

строгий выговор — один год.

В порядке поощрения дисциплинарное взыскание может быть снято до истечения этих сроков.

Если на сотрудника в течение указанного срока наложено несколько дисциплинарных взысканий, срок их снятия (окончания) исчисляется по дате наложения последнего дисциплинарного взыскания».

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

3 января 2025 г.,

№ ПП-1

(Национальная база данных законодательства, 22.01.2025 г., № 07/25/01/0059; 20.08.2025 г., № 07/25/253/0752; 07.04.2026 г., № 06/26/54/0320)

lex.uz