📅 2025-yil 12-fevral · Qonunlar va kodekslar
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2025-yil 12-fevral · Qonunlar va kodekslar
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2025 йил 12 февраль · Қонунлар ва кодекслар
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 12 февраля 2025 г. · Законы и кодексы
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 12 February 2025 · Laws and codes
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикасининг Қонуни
Ипотека кредити бозори янада ривожлантирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида
Қонунчилик палатаси томонидан 2024 йил 10 сентябрда қабул қилинган Сенат томонидан 2024 йил 19 декабрда маъқулланган
Кейинги йилларда мамлакатимизда аҳолининг уй-жойга бўлган талабини қаноатлантириш, ҳудудларда фуқароларнинг яшаш шароитларини яхшилаш ва ипотека кредити бозорини ривожлантириш бўйича изчил чора-тадбирлар амалга оширилмоқда.
Шу билан бирга аҳолининг кенг қатламлари учун бозор принципларига асосланган ипотека кредитларидан фойдаланиш имкониятларини ошириш мақсадида гаров шартномаси ва гаров хати бўйича ҳуқуқларни расмийлаштириш, уларни рўйхатга олиш ва учинчи шахсларга бериш жараёнларини такомиллаштириш зарурати юзага келмоқда.
Ушбу Қонун билан « Ипотека тўғрисида »ги, « Қимматли қоғозлар бозори тўғрисида »ги, « Тўловга қобилиятсизлик тўғрисида »ги Ўзбекистон Республикаси қонунларига ипотека муносабатларига электрон гаров хатини жорий этишни, бундай гаров хати билан таъминланган мажбуриятларни бажаришни, у бўйича ҳуқуқларни бошқа шахсга ўтказишни ва ундан фойдаланишга доир бошқа механизмларни белгилашни, шунингдек талаб қилиш ҳуқуқлари ҳамда гаров хати тугатиш массасига киритилмаслигини назарда тутувчи ўзгартириш ва қўшимчалар киритилмоқда.
Ушбу Қонун ипотека бўйича гаров хатлари айланишини янада ривожлантиришга, аҳолига берилган ипотека кредитларини такрор молиялаштириш учун янги имкониятлар яратишга, ипотека кредитини беришнинг замонавий бозор тизимини шакллантиришга хизмат қилади.
1-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2006 йил 4 октябрда қабул қилинган «Ипотека тўғрисида»ги ЎРҚ-58-сонли Қонунига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2006 йил, № 10, 535-модда; 2010 йил, № 9, 337, 340-моддалар; 2015 йил, № 8, 312-модда; 2017 йил, № 10, 605-модда; 2018 йил, № 1, 4-модда, № 4, 224-модда; 2019 йил, № 10, 671-модда; 2020 йил, № 1, 3-модда; 2021 йил, 4-сонга илова; 2022 йил, № 6, 570, 577-моддалар; 2023 йил, № 10, 795-модда) қуйидаги ўзгартириш ва қўшимчалар киритилсин:
1) 14-модданинг :
учинчи қисмидаги «номи ёзилган қимматли қоғоз» деган сўзлар «номи ёзилган ноэмиссиявий қимматли қоғоз» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
бешинчи , олтинчи ва еттинчи қисмлари қуйидаги мазмундаги бешинчи — ўн тўртинчи қисмлар билан алмаштирилсин:
«Гаров хати ипотекага қўювчи томонидан, агар у бу мажбуриятда иштирок этмайдиган учинчи шахс (ашёвий кафил) бўлса, шунингдек ипотека билан таъминланган мажбурият бўйича қарздор томонидан қоғоз (бундан буён матнда ҳужжатли гаров хати деб юритилади) ёки электрон (бундан буён матнда электрон гаров хати деб юритилади) шаклда тузилади ва рўйхатдан ўтказувчи органга юборилади.
Электрон гаров хати Ягона интерактив давлат хизматлари порталида электрон гаров хати шаклини тўлдириш орқали расмийлаштирилади.
Гаров хати рўйхатдан ўтказувчи орган томонидан ипотека давлат рўйхатидан ўтказилганидан кейин расмийлаштирилади.
Ҳужжатли гаров хати расмийлаштирилганидан кейин дастлабки ипотекага олувчига берилади.
Электрон гаров хати расмийлаштирилганидан кейин «Қимматли қоғозлар марказий депозитарийси» акциядорлик жамиятига ва дастлабки ипотекага олувчига юборилади.
Ҳужжатли гаров хатини сақлаш ва у бўйича ҳуқуқларнинг ҳисоби ипотекага олувчи томонидан, электрон гаров хатини сақлаш ва у бўйича ҳуқуқларнинг ҳисоби эса «Қимматли қоғозлар марказий депозитарийси» акциядорлик жамияти томонидан юритилади.
Ушбу Қонунда назарда тутилган ҳужжатли гаров хати тўғрисидаги қоидалар, агар электрон гаров хатининг моҳиятидан бошқача тартиб келиб чиқмаса, электрон гаров хатига нисбатан ҳам қўлланилади.
Электрон гаров хатини бериш, сақлаш, унга бўлган ҳуқуқларни ҳисобга олиш ҳамда унга ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тартиби қонунчиликда белгиланади.
Гаров хатлари берилиши уларнинг эмиссияси ҳисобланмайди ва қимматли қоғозлар тўғрисидаги қонунчилик талабларига мувофиқ давлат рўйхатидан ўтказилмайди.
Гаров хати ипотека билан таъминланган мажбурият бажарилгунига қадар исталган пайтда тузилиши ва ипотекага олувчига берилиши мумкин»;
2) 16-модда :
биринчи қисмининг :
биринчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Гаров хатида қуйидагилар кўрсатилиши керак»;
ўнинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«ипотека белгиланган кўчмас мулкнинг пулда ифодаланган қиймати»;
қуйидаги мазмундаги ўн олтинчи хатбоши билан тўлдирилсин:
«гаров хатининг идентификация рақами, шу жумладан электрон гаров хати учун QR-код (матрицали штрих код)»;
иккинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган маълумотлар ва шартлардан бирон-бири мавжуд бўлмаганда гаров хати рўйхатдан ўтказувчи орган томонидан расмийлаштирилмайди»;
тўртинчи ва бешинчи қисмлари қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Ҳужжатли гаров хатининг ўзида янги эгалик қилувчилар ва ипотека билан таъминланган мажбурият қисман бажарилганлиги ҳақида белгилар (гаровга ўтказишга доир махсус ёзув) қўйиш ёхуд бошқа зарур маълумотларни ёзиш учун жой етарли бўлмаганда ҳужжатли гаров хатига қўшимча варақ бириктирилади, ундаги ёзувлар ва белгилар ҳужжатли гаров хатида бошланиб, ушбу варақда тугайдиган тарзда жойлаштирилади.
Ҳужжатли гаров хатининг барча варақлари бир бутун ҳужжатни ташкил этади. Уларга тартиб рақамлари қўйилган ва улар рўйхатдан ўтказувчи органнинг муҳри билан муҳрланган бўлиши керак. Ҳужжатли гаров хатининг алоҳида варақлари битимлар нарсаси бўлиши мумкин эмас»;
3) 17-модда :
қуйидаги мазмундаги иккинчи қисм билан тўлдирилсин:
«Электрон гаров хатига ўзгартиришлар киритиш гаров хатининг қонуний эгаси ва гаровга қўювчи томонидан электрон гаров хатига ўзгартиришлар киритиш тўғрисидаги келишув (қўшимча келишув) шаклини Ягона интерактив давлат хизматлари порталида тўлдириш орқали амалга оширилади»;
иккинчи — бешинчи қисмлари тегишинча учинчи — олтинчи қисмлар деб ҳисоблансин;
тўртинчи қисмидаги «Гаров хати бекор қилинган» деган сўзлар «Ҳужжатли гаров хати бекор қилинган» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
бешинчи қисмидаги «гаров хати» деган сўзлар «ҳужжатли гаров хати» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
олтинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Бекор қилинган электрон гаров хати ўрнига берилган янги электрон гаров хати рўйхатдан ўтказувчи орган томонидан «Қимматли қоғозлар марказий депозитарийси» акциядорлик жамиятига ва электрон гаров хатининг қонуний эгасига юборилади»;
4) 19-модданинг биринчи қисмидаги «Гаров хатининг» деган сўзлар «Ҳужжатли гаров хатининг» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
5) 20-модданинг матни қуйидаги таҳрирда баён қилинсин:
«Гаров хатининг қонуний эгаси шартномада ёки қонунчиликда назарда тутилган ўз ҳуқуқларини амалга ошираётганда гаров хатини тегишли ҳуқуқ қайси шахсга нисбатан амалга оширилаётган бўлса, шу мажбуриятли шахсга (қарздорга ёки ипотекага қўювчига) унинг талабига биноан кўрсатиши шарт, бундан:
ҳужжатли гаров хати нотариус депозитига топширилган;
ҳужжатли гаров хати гаровга олувчига ўтказилган ҳолда гаровга қўйилган;
гаров хати электрон тарзда расмийлаштирилган ҳоллар мустасно.
Ипотекага олувчи ипотека билан таъминланган мажбурият тўлиқ бажарилганидан кейин ҳужжатли гаров хатини ипотекага қўювчига топшириши, мажбурият қисмларга бўлиб бажарилган ҳолларда эса, унинг қисман бажарилишини ипотекага қўювчи учун етарли ва ҳужжатли гаров хатига келгусида эгалик қилиш эҳтимоли бўлганлар учун яққол кўриниб турадиган усулда ёки ҳужжатли гаров хатида мажбуриятнинг қисман бажарилганлиги ҳақида ёзиб қўйиш орқали тасдиқлаши шарт.
Электрон гаров хати билан таъминланган мажбуриятлар тўлиқ ёки қисман бажарилган тақдирда гаров хатининг қонуний эгаси электрон гаров хати бўйича мажбурият тўлиқ ёки қисман бажарилганлиги факти тўғрисида ёзув киритиш учун «Қимматли қоғозлар марказий депозитарийси» акциядорлик жамиятига мурожаат қилиши шарт.
Ҳужжатли гаров хатининг ипотекага олувчида туриши ёхуд гаров хатида ипотека билан таъминланган мажбурият қисман бажарилганлиги ҳақида белги ёки бошқача тарздаги тасдиқнома йўқлиги, агар ўзгача ҳол исботланмаган бўлса, бу мажбурият ёки тегишинча унинг қисми бажарилмаганлигидан далолат беради.
Қарздор ўз ҳуқуқларини тасдиқлаш учун электрон гаров хатининг қонуний эгасидан «Қимматли қоғозлар марказий депозитарийси» акциядорлик жамияти томонидан белгиланган тартибда берилган ва тасдиқланган гаров хати эгасининг депо ҳисобварағидан кўчирмани талаб қилишга ҳақли.
Ипотека билан таъминланган мажбурият бўйича қарздор ўз қарзини тўлиқ ҳажмда ёки гаров хати бўйича ўз мажбуриятларини гаров хатининг қонуний эгасига ёки гаров хатининг қонуний эгаси томонидан шу гаров хати бўйича ҳуқуқларни амалга ошириш учун вакил қилинган шахсга қарзни узиш режасига мувофиқ бажарилиши лозим бўлган қисмини узади.
Гаров хати гаровида гаров хати нотариус депозитига топширилган тақдирда, ипотека билан таъминланган мажбурият бўйича қарздор қарзни нотариус депозитига киритган ҳолда ўз мажбуриятини бажаради.
Гаров хати бўйича мажбуриятли шахс гаров хатини кўрсатувчига гаров хати бўйича унинг ҳуқуқлари амалга оширилишини рад этишга қуйидаги ҳолларда ҳақли, агар:
мазкур гаров хати бўйича ҳуқуқлардан ўзганинг фойдасига воз кечиш тўғрисидаги битимни ҳақиқий эмас деб топиш ёки бу битимнинг ҳақиқий эмаслиги оқибатлари қўлланилиши ҳақидаги даъво кўриб чиқиш учун суд томонидан қабул қилинган бўлса;
кўрсатилган ҳужжатли гаров хати унинг қонуний эгаси томонидан йўқотилганлиги ва ҳужжатли гаров хатининг дубликати берилганлиги муносабати билан ёхуд ҳужжатли гаров хатини ёки унинг дубликатини бериш тартиби ҳужжатли гаров хати бўйича мажбуриятли шахслар жавоб бермайдиган тарзда бузилганлиги муносабати билан ҳақиқий бўлмаса.
Агар ўзгача ҳол исботланмаган ёки ушбу Қонунда бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, ҳужжатли гаров хатининг у бўйича мажбуриятли шахслардан исталган бирида ёки рўйхатдан ўтказувчи органда турганлиги ипотека билан таъминланган мажбурият бажарилганлигидан далолат беради. Ҳужжатли гаров хати қайси шахснинг эгалигига ўтиб қолса, ўша шахс гаров хатининг бошқа мажбуриятли шахсларини бу ҳақда дарҳол ёзма шаклда хабардор қилиши шарт.
Ушбу Қонунга мувофиқ ҳужжатли гаров хати бекор қилинган ҳолларда, рўйхатдан ўтказувчи орган ҳужжатли гаров хатини олиши билан дарҳол унинг юз тарафига «қарз узилган» деган муҳрни босиш орқали ёки ҳужжатли гаров хатининг муомалада бўлиши имкониятига йўл қўйилмайдиган бошқача тарзда уни бекор қилади, бундан ҳужжатли гаров хатини йўқ қилиш мустасно»;
6) 21-модда :
номидаги «гаров хати» деган сўзлар «ҳужжатли гаров хати» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
биринчи қисмининг биринчи хатбошисидаги «гаров хати» деган сўзлар «ҳужжатли гаров хати» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
иккинчи қисмидаги «гаров хатининг» деган сўзлар «ҳужжатли гаров хатининг» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
учинчи қисмидаги «гаров хатининг» деган сўзлар «ҳужжатли гаров хатининг» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
тўртинчи , бешинчи ва олтинчи қисмлари қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Ҳужжатли гаров хатининг дубликати рўйхатдан ўтказувчи орган томонидан ҳужжатли гаров хатини йўқотган шахсга топшириш орқали берилади.
Ҳужжатли гаров хатининг дубликати йўқолган ҳужжатли гаров хатига тўлиқ мувофиқ бўлиши керак.
Ҳужжатли гаров хатининг дубликати йўқолган гаров хатига мувофиқ эмаслиги муносабати билан юзага келган зарарлар учун жавобгарлик рўйхатдан ўтказувчи орган зиммасида бўлади. Агар бу номувофиқлик учун ҳужжатли гаров хати бўйича мажбуриятли шахслар жавобгар бўлса, улар ҳужжатли гаров хати дубликати қонуний эгасининг ушбу ҳужжатли гаров хати бўйича ҳуқуқларни амалга оширишини мазкур номувофиқлик муносабати билан рад этишга ҳақли эмас»;
7) 34-модда :
учинчи қисмидаги «Гаров хати» деган сўзлар «Ҳужжатли гаров хати» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
тўртинчи қисм қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Гаров хатининг янги эгаси тўғрисидаги белги ҳужжатли гаров хатида кўрсатилган ипотекага олувчи томонидан, агар бу биринчи ёзув бўлмаса, олдинги белгида кўрсатилган ҳужжатли гаров хатининг эгаси томонидан имзоланиши керак»;
қуйидаги мазмундаги бешинчи қисм билан тўлдирилсин:
«Электрон гаров хатлари бўйича ҳуқуқларни бошқа шахсга ўтказиш депо ҳисобварағига тегишли ёзув киритиш орқали амалга оширилади. Электрон гаров хатига доир ҳуқуқлар олувчининг депо ҳисобварағига тегишли ёзув киритилган пайтдан эътиборан унга ўтади ва депо ҳисобварағидан кўчирма билан тасдиқланади»;
бешинчи — ўнинчи қисмлари тегишинча олтинчи — ўн биринчи қисмлар деб ҳисоблансин;
тўққизинчи қисм қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Ҳужжатли гаров хатининг эгаси, агар унинг ҳужжатли гаров хатига бўлган ҳуқуқлари гаров хати бўйича ҳуқуқларни бошқа шахсга ўтказишга доир битимга ҳамда ҳужжатли гаров хатига унинг олдинги эгаси киритган охирги белгига асосланса, у ҳужжатли гаров хатининг қонуний эгаси деб ҳисобланади. Агар ҳужжатли гаров хати гаровга ўтказишга доир махсус ёзувларни киритган бирон-бир шахснинг эгалигидан ўғирланиши натижасида ёки бу шахснинг хоҳиш-иродасидан ташқари бошқача тарзда чиқиб кетган, ҳужжатли гаров хатининг эгаси унга эга бўлаётганда буни билганлиги ёки билиши лозим ҳам бўлганлиги исботланган бўлса, у гаров хатининг қонуний эгаси деб ҳисобланмайди»;
қуйидаги мазмундаги ўнинчи қисм билан тўлдирилсин:
«Электрон гаров хати берилган тақдирда, электрон гаров хатининг эгаси, агар унинг гаров хатига бўлган ҳуқуқлари депо ҳисобварағи бўйича ёзув билан тасдиқланган бўлса, у электрон гаров хатининг қонуний эгаси деб ҳисобланади»;
ўнинчи ва ўн биринчи қисмлари тегишинча ўн биринчи ва ўн иккинчи қисмлар деб ҳисоблансин;
8) 35-модданинг :
биринчи қисми «ўтказиш орқали» деган сўзлардан кейин «ёки ўтказмасдан» деган сўзлар билан тўлдирилсин;
бешинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Гаров хатини гаровга олиш тўғрисидаги шартномада тарафлар гаровга олувчининг муайян муддат ўтганидан кейин гаров хатини сотиб, тушган пулдан унинг гарови билан таъминланган мажбурият суммасини ушлаб қолиш ҳуқуқини назарда тутиши мумкин. Бу ҳолда ушбу ҳуқуқ гаров хатидаги гаров нарсасини ўтказиш тўғрисидаги махсус ёзувда назарда тутилган бўлиши керак».
2-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2008 йил 22 июлда қабул қилинган «Қимматли қоғозлар бозори тўғрисида»ги ЎРҚ-163-сонли Қонунига (Ўзбекистон Республикасининг 2015 йил 3 июнда қабул қилинган ЎРҚ-387-сонли Қонуни таҳририда) (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2015 йил, № 6, 227-модда; 2018 йил, № 1, 1-модда; 2019 йил, № 1, 5-модда, № 3, 166-модда, № 4, 199-модда, № 12, 891-модда; 2020 йил, № 7, 449-модда, № 10, 593-модда; 2021 йил, № 1, 13-модда, 4-сонга илова, № 10, 968, 973-моддалар; 2022 йил, № 3, 217-модда; 2023 йил, № 4, 272-модда; 2024 йил, № 2, 111-модда) қуйидаги ўзгартиришлар киритилсин:
1) 3-модданинг қирқинчи хатбошисидаги «эмиссиявий» деган сўз чиқариб ташлансин;
2) 6-модда :
қуйидаги мазмундаги иккинчи қисм билан тўлдирилсин:
«Ушбу модда биринчи қисмининг иккинчи хатбошисида назарда тутилган шартлар ипотекани қайта молиялаштириш ташкилотларига нисбатан татбиқ этилмайди»;
иккинчи , учинчи ва тўртинчи қисмлари тегишинча учинчи, тўртинчи ва бешинчи қисмлар деб ҳисоблансин;
3) 39-модда биринчи қисмининг ўн тўртинчи хатбошисидаги «эмиссиявий» деган сўз чиқариб ташлансин.
3-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2022 йил 12 апрелда қабул қилинган ЎРҚ-763-сонли «Тўловга қобилиятсизлик тўғрисида»ги Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2022 йил, № 4, 338-модда; 2023 йил, № 11, 923-модда; 2024 йил, № 1, 5-модда, № 8, 823-модда) 146-моддаси иккинчи қисмининг тўртинчи хатбошиси «гаров нарсаси» деган сўзлардан кейин «шу жумладан гаровга берилган талаб қилиш ҳуқуқлари ҳамда гаров хатлари» деган сўзлар билан тўлдирилсин.
4-модда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:
ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;
республика ижро этувчи ҳокимият органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин;
ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.
5-модда. Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2025 йил 12 февраль,
ЎРҚ-1028-сон
Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni
Ipoteka krediti bozori yanada rivojlantirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida
Qonunchilik palatasi tomonidan 2024-yil 10-sentabrda qabul qilingan Senat tomonidan 2024-yil 19-dekabrda maʼqullangan
Keyingi yillarda mamlakatimizda aholining uy-joyga boʻlgan talabini qanoatlantirish, hududlarda fuqarolarning yashash sharoitlarini yaxshilash va ipoteka krediti bozorini rivojlantirish boʻyicha izchil chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda.
Shu bilan birga aholining keng qatlamlari uchun bozor prinsiplariga asoslangan ipoteka kreditlaridan foydalanish imkoniyatlarini oshirish maqsadida garov shartnomasi va garov xati boʻyicha huquqlarni rasmiylashtirish, ularni roʻyxatga olish va uchinchi shaxslarga berish jarayonlarini takomillashtirish zarurati yuzaga kelmoqda.
Ushbu Qonun bilan “ Ipoteka toʻgʻrisida ”gi, “ Qimmatli qogʻozlar bozori toʻgʻrisida ”gi, “ Toʻlovga qobiliyatsizlik toʻgʻrisida ”gi Oʻzbekiston Respublikasi qonunlariga ipoteka munosabatlariga elektron garov xatini joriy etishni, bunday garov xati bilan taʼminlangan majburiyatlarni bajarishni, u boʻyicha huquqlarni boshqa shaxsga oʻtkazishni va undan foydalanishga doir boshqa mexanizmlarni belgilashni, shuningdek talab qilish huquqlari hamda garov xati tugatish massasiga kiritilmasligini nazarda tutuvchi oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilmoqda.
Ushbu Qonun ipoteka boʻyicha garov xatlari aylanishini yanada rivojlantirishga, aholiga berilgan ipoteka kreditlarini takror moliyalashtirish uchun yangi imkoniyatlar yaratishga, ipoteka kreditini berishning zamonaviy bozor tizimini shakllantirishga xizmat qiladi.
1-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2006-yil 4-oktabrda qabul qilingan “Ipoteka toʻgʻrisida”gi OʻRQ-58-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2006-yil, № 10, 535-modda; 2010-yil, № 9, 337, 340-moddalar; 2015-yil, № 8, 312-modda; 2017-yil, № 10, 605-modda; 2018-yil, № 1, 4-modda, № 4, 224-modda; 2019-yil, № 10, 671-modda; 2020-yil, № 1, 3-modda; 2021-yil, 4-songa ilova; 2022-yil, № 6, 570, 577-moddalar; 2023-yil, № 10, 795-modda) quyidagi oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin:
1) 14-moddaning :
uchinchi qismidagi “nomi yozilgan qimmatli qogʻoz” degan soʻzlar “nomi yozilgan noemissiyaviy qimmatli qogʻoz” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
beshinchi , oltinchi va yettinchi qismlari quyidagi mazmundagi beshinchi — oʻn toʻrtinchi qismlar bilan almashtirilsin:
“Garov xati ipotekaga qoʻyuvchi tomonidan, agar u bu majburiyatda ishtirok etmaydigan uchinchi shaxs (ashyoviy kafil) boʻlsa, shuningdek ipoteka bilan taʼminlangan majburiyat boʻyicha qarzdor tomonidan qogʻoz (bundan buyon matnda hujjatli garov xati deb yuritiladi) yoki elektron (bundan buyon matnda elektron garov xati deb yuritiladi) shaklda tuziladi va roʻyxatdan oʻtkazuvchi organga yuboriladi.
Elektron garov xati Yagona interaktiv davlat xizmatlari portalida elektron garov xati shaklini toʻldirish orqali rasmiylashtiriladi.
Garov xati roʻyxatdan oʻtkazuvchi organ tomonidan ipoteka davlat roʻyxatidan oʻtkazilganidan keyin rasmiylashtiriladi.
Hujjatli garov xati rasmiylashtirilganidan keyin dastlabki ipotekaga oluvchiga beriladi.
Elektron garov xati rasmiylashtirilganidan keyin “Qimmatli qogʻozlar markaziy depozitariysi” aksiyadorlik jamiyatiga va dastlabki ipotekaga oluvchiga yuboriladi.
Hujjatli garov xatini saqlash va u boʻyicha huquqlarning hisobi ipotekaga oluvchi tomonidan, elektron garov xatini saqlash va u boʻyicha huquqlarning hisobi esa “Qimmatli qogʻozlar markaziy depozitariysi” aksiyadorlik jamiyati tomonidan yuritiladi.
Ushbu Qonunda nazarda tutilgan hujjatli garov xati toʻgʻrisidagi qoidalar, agar elektron garov xatining mohiyatidan boshqacha tartib kelib chiqmasa, elektron garov xatiga nisbatan ham qoʻllaniladi.
Elektron garov xatini berish, saqlash, unga boʻlgan huquqlarni hisobga olish hamda unga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish tartibi qonunchilikda belgilanadi.
Garov xatlari berilishi ularning emissiyasi hisoblanmaydi va qimmatli qogʻozlar toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga muvofiq davlat roʻyxatidan oʻtkazilmaydi.
Garov xati ipoteka bilan taʼminlangan majburiyat bajarilguniga qadar istalgan paytda tuzilishi va ipotekaga oluvchiga berilishi mumkin”;
2) 16-modda :
birinchi qismining :
birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Garov xatida quyidagilar koʻrsatilishi kerak”;
oʻninchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“ipoteka belgilangan koʻchmas mulkning pulda ifodalangan qiymati”;
quyidagi mazmundagi oʻn oltinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:
“garov xatining identifikatsiya raqami, shu jumladan elektron garov xati uchun QR-kod (matritsali shtrix kod)”;
ikkinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan maʼlumotlar va shartlardan biron-biri mavjud boʻlmaganda garov xati roʻyxatdan oʻtkazuvchi organ tomonidan rasmiylashtirilmaydi”;
toʻrtinchi va beshinchi qismlari quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Hujjatli garov xatining oʻzida yangi egalik qiluvchilar va ipoteka bilan taʼminlangan majburiyat qisman bajarilganligi haqida belgilar (garovga oʻtkazishga doir maxsus yozuv) qoʻyish yoxud boshqa zarur maʼlumotlarni yozish uchun joy yetarli boʻlmaganda hujjatli garov xatiga qoʻshimcha varaq biriktiriladi, undagi yozuvlar va belgilar hujjatli garov xatida boshlanib, ushbu varaqda tugaydigan tarzda joylashtiriladi.
Hujjatli garov xatining barcha varaqlari bir butun hujjatni tashkil etadi. Ularga tartib raqamlari qoʻyilgan va ular roʻyxatdan oʻtkazuvchi organning muhri bilan muhrlangan boʻlishi kerak. Hujjatli garov xatining alohida varaqlari bitimlar narsasi boʻlishi mumkin emas”;
3) 17-modda :
quyidagi mazmundagi ikkinchi qism bilan toʻldirilsin:
“Elektron garov xatiga oʻzgartirishlar kiritish garov xatining qonuniy egasi va garovga qoʻyuvchi tomonidan elektron garov xatiga oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisidagi kelishuv (qoʻshimcha kelishuv) shaklini Yagona interaktiv davlat xizmatlari portalida toʻldirish orqali amalga oshiriladi”;
ikkinchi — beshinchi qismlari tegishincha uchinchi — oltinchi qismlar deb hisoblansin;
toʻrtinchi qismidagi “Garov xati bekor qilingan” degan soʻzlar “Hujjatli garov xati bekor qilingan” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
beshinchi qismidagi “garov xati” degan soʻzlar “hujjatli garov xati” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
oltinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Bekor qilingan elektron garov xati oʻrniga berilgan yangi elektron garov xati roʻyxatdan oʻtkazuvchi organ tomonidan “Qimmatli qogʻozlar markaziy depozitariysi” aksiyadorlik jamiyatiga va elektron garov xatining qonuniy egasiga yuboriladi”;
4) 19-moddaning birinchi qismidagi “Garov xatining” degan soʻzlar “Hujjatli garov xatining” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
5) 20-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon qilinsin:
“Garov xatining qonuniy egasi shartnomada yoki qonunchilikda nazarda tutilgan oʻz huquqlarini amalga oshirayotganda garov xatini tegishli huquq qaysi shaxsga nisbatan amalga oshirilayotgan boʻlsa, shu majburiyatli shaxsga (qarzdorga yoki ipotekaga qoʻyuvchiga) uning talabiga binoan koʻrsatishi shart, bundan:
hujjatli garov xati notarius depozitiga topshirilgan;
hujjatli garov xati garovga oluvchiga oʻtkazilgan holda garovga qoʻyilgan;
garov xati elektron tarzda rasmiylashtirilgan hollar mustasno.
Ipotekaga oluvchi ipoteka bilan taʼminlangan majburiyat toʻliq bajarilganidan keyin hujjatli garov xatini ipotekaga qoʻyuvchiga topshirishi, majburiyat qismlarga boʻlib bajarilgan hollarda esa, uning qisman bajarilishini ipotekaga qoʻyuvchi uchun yetarli va hujjatli garov xatiga kelgusida egalik qilish ehtimoli boʻlganlar uchun yaqqol koʻrinib turadigan usulda yoki hujjatli garov xatida majburiyatning qisman bajarilganligi haqida yozib qoʻyish orqali tasdiqlashi shart.
Elektron garov xati bilan taʼminlangan majburiyatlar toʻliq yoki qisman bajarilgan taqdirda garov xatining qonuniy egasi elektron garov xati boʻyicha majburiyat toʻliq yoki qisman bajarilganligi fakti toʻgʻrisida yozuv kiritish uchun “Qimmatli qogʻozlar markaziy depozitariysi” aksiyadorlik jamiyatiga murojaat qilishi shart.
Hujjatli garov xatining ipotekaga oluvchida turishi yoxud garov xatida ipoteka bilan taʼminlangan majburiyat qisman bajarilganligi haqida belgi yoki boshqacha tarzdagi tasdiqnoma yoʻqligi, agar oʻzgacha hol isbotlanmagan boʻlsa, bu majburiyat yoki tegishincha uning qismi bajarilmaganligidan dalolat beradi.
Qarzdor oʻz huquqlarini tasdiqlash uchun elektron garov xatining qonuniy egasidan “Qimmatli qogʻozlar markaziy depozitariysi” aksiyadorlik jamiyati tomonidan belgilangan tartibda berilgan va tasdiqlangan garov xati egasining depo hisobvaragʻidan koʻchirmani talab qilishga haqli.
Ipoteka bilan taʼminlangan majburiyat boʻyicha qarzdor oʻz qarzini toʻliq hajmda yoki garov xati boʻyicha oʻz majburiyatlarini garov xatining qonuniy egasiga yoki garov xatining qonuniy egasi tomonidan shu garov xati boʻyicha huquqlarni amalga oshirish uchun vakil qilingan shaxsga qarzni uzish rejasiga muvofiq bajarilishi lozim boʻlgan qismini uzadi.
Garov xati garovida garov xati notarius depozitiga topshirilgan taqdirda, ipoteka bilan taʼminlangan majburiyat boʻyicha qarzdor qarzni notarius depozitiga kiritgan holda oʻz majburiyatini bajaradi.
Garov xati boʻyicha majburiyatli shaxs garov xatini koʻrsatuvchiga garov xati boʻyicha uning huquqlari amalga oshirilishini rad etishga quyidagi hollarda haqli, agar:
mazkur garov xati boʻyicha huquqlardan oʻzganing foydasiga voz kechish toʻgʻrisidagi bitimni haqiqiy emas deb topish yoki bu bitimning haqiqiy emasligi oqibatlari qoʻllanilishi haqidagi daʼvo koʻrib chiqish uchun sud tomonidan qabul qilingan boʻlsa;
koʻrsatilgan hujjatli garov xati uning qonuniy egasi tomonidan yoʻqotilganligi va hujjatli garov xatining dublikati berilganligi munosabati bilan yoxud hujjatli garov xatini yoki uning dublikatini berish tartibi hujjatli garov xati boʻyicha majburiyatli shaxslar javob bermaydigan tarzda buzilganligi munosabati bilan haqiqiy boʻlmasa.
Agar oʻzgacha hol isbotlanmagan yoki ushbu Qonunda boshqacha tartib belgilanmagan boʻlsa, hujjatli garov xatining u boʻyicha majburiyatli shaxslardan istalgan birida yoki roʻyxatdan oʻtkazuvchi organda turganligi ipoteka bilan taʼminlangan majburiyat bajarilganligidan dalolat beradi. Hujjatli garov xati qaysi shaxsning egaligiga oʻtib qolsa, oʻsha shaxs garov xatining boshqa majburiyatli shaxslarini bu haqda darhol yozma shaklda xabardor qilishi shart.
Ushbu Qonunga muvofiq hujjatli garov xati bekor qilingan hollarda, roʻyxatdan oʻtkazuvchi organ hujjatli garov xatini olishi bilan darhol uning yuz tarafiga “qarz uzilgan” degan muhrni bosish orqali yoki hujjatli garov xatining muomalada boʻlishi imkoniyatiga yoʻl qoʻyilmaydigan boshqacha tarzda uni bekor qiladi, bundan hujjatli garov xatini yoʻq qilish mustasno”;
6) 21-modda :
nomidagi “garov xati” degan soʻzlar “hujjatli garov xati” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
birinchi qismining birinchi xatboshisidagi “garov xati” degan soʻzlar “hujjatli garov xati” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
ikkinchi qismidagi “garov xatining” degan soʻzlar “hujjatli garov xatining” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
uchinchi qismidagi “garov xatining” degan soʻzlar “hujjatli garov xatining” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
toʻrtinchi , beshinchi va oltinchi qismlari quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Hujjatli garov xatining dublikati roʻyxatdan oʻtkazuvchi organ tomonidan hujjatli garov xatini yoʻqotgan shaxsga topshirish orqali beriladi.
Hujjatli garov xatining dublikati yoʻqolgan hujjatli garov xatiga toʻliq muvofiq boʻlishi kerak.
Hujjatli garov xatining dublikati yoʻqolgan garov xatiga muvofiq emasligi munosabati bilan yuzaga kelgan zararlar uchun javobgarlik roʻyxatdan oʻtkazuvchi organ zimmasida boʻladi. Agar bu nomuvofiqlik uchun hujjatli garov xati boʻyicha majburiyatli shaxslar javobgar boʻlsa, ular hujjatli garov xati dublikati qonuniy egasining ushbu hujjatli garov xati boʻyicha huquqlarni amalga oshirishini mazkur nomuvofiqlik munosabati bilan rad etishga haqli emas”;
7) 34-modda :
uchinchi qismidagi “Garov xati” degan soʻzlar “Hujjatli garov xati” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
toʻrtinchi qism quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Garov xatining yangi egasi toʻgʻrisidagi belgi hujjatli garov xatida koʻrsatilgan ipotekaga oluvchi tomonidan, agar bu birinchi yozuv boʻlmasa, oldingi belgida koʻrsatilgan hujjatli garov xatining egasi tomonidan imzolanishi kerak”;
quyidagi mazmundagi beshinchi qism bilan toʻldirilsin:
“Elektron garov xatlari boʻyicha huquqlarni boshqa shaxsga oʻtkazish depo hisobvaragʻiga tegishli yozuv kiritish orqali amalga oshiriladi. Elektron garov xatiga doir huquqlar oluvchining depo hisobvaragʻiga tegishli yozuv kiritilgan paytdan eʼtiboran unga oʻtadi va depo hisobvaragʻidan koʻchirma bilan tasdiqlanadi”;
beshinchi — oʻninchi qismlari tegishincha oltinchi — oʻn birinchi qismlar deb hisoblansin;
toʻqqizinchi qism quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Hujjatli garov xatining egasi, agar uning hujjatli garov xatiga boʻlgan huquqlari garov xati boʻyicha huquqlarni boshqa shaxsga oʻtkazishga doir bitimga hamda hujjatli garov xatiga uning oldingi egasi kiritgan oxirgi belgiga asoslansa, u hujjatli garov xatining qonuniy egasi deb hisoblanadi. Agar hujjatli garov xati garovga oʻtkazishga doir maxsus yozuvlarni kiritgan biron-bir shaxsning egaligidan oʻgʻirlanishi natijasida yoki bu shaxsning xohish-irodasidan tashqari boshqacha tarzda chiqib ketgan, hujjatli garov xatining egasi unga ega boʻlayotganda buni bilganligi yoki bilishi lozim ham boʻlganligi isbotlangan boʻlsa, u garov xatining qonuniy egasi deb hisoblanmaydi”;
quyidagi mazmundagi oʻninchi qism bilan toʻldirilsin:
“Elektron garov xati berilgan taqdirda, elektron garov xatining egasi, agar uning garov xatiga boʻlgan huquqlari depo hisobvaragʻi boʻyicha yozuv bilan tasdiqlangan boʻlsa, u elektron garov xatining qonuniy egasi deb hisoblanadi”;
oʻninchi va oʻn birinchi qismlari tegishincha oʻn birinchi va oʻn ikkinchi qismlar deb hisoblansin;
8) 35-moddaning :
birinchi qismi “oʻtkazish orqali” degan soʻzlardan keyin “yoki oʻtkazmasdan” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;
beshinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Garov xatini garovga olish toʻgʻrisidagi shartnomada taraflar garovga oluvchining muayyan muddat oʻtganidan keyin garov xatini sotib, tushgan puldan uning garovi bilan taʼminlangan majburiyat summasini ushlab qolish huquqini nazarda tutishi mumkin. Bu holda ushbu huquq garov xatidagi garov narsasini oʻtkazish toʻgʻrisidagi maxsus yozuvda nazarda tutilgan boʻlishi kerak”.
2-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2008-yil 22-iyulda qabul qilingan “Qimmatli qogʻozlar bozori toʻgʻrisida”gi OʻRQ-163-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasining 2015-yil 3-iyunda qabul qilingan OʻRQ-387-sonli Qonuni tahririda) (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2015-yil, № 6, 227-modda; 2018-yil, № 1, 1-modda; 2019-yil, № 1, 5-modda, № 3, 166-modda, № 4, 199-modda, № 12, 891-modda; 2020-yil, № 7, 449-modda, № 10, 593-modda; 2021-yil, № 1, 13-modda, 4-songa ilova, № 10, 968, 973-moddalar; 2022-yil, № 3, 217-modda; 2023-yil, № 4, 272-modda; 2024-yil, № 2, 111-modda) quyidagi oʻzgartirishlar kiritilsin:
1) 3-moddaning qirqinchi xatboshisidagi “emissiyaviy” degan soʻz chiqarib tashlansin;
2) 6-modda :
quyidagi mazmundagi ikkinchi qism bilan toʻldirilsin:
“Ushbu modda birinchi qismining ikkinchi xatboshisida nazarda tutilgan shartlar ipotekani qayta moliyalashtirish tashkilotlariga nisbatan tatbiq etilmaydi”;
ikkinchi , uchinchi va toʻrtinchi qismlari tegishincha uchinchi, toʻrtinchi va beshinchi qismlar deb hisoblansin;
3) 39-modda birinchi qismining oʻn toʻrtinchi xatboshisidagi “emissiyaviy” degan soʻz chiqarib tashlansin.
3-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2022-yil 12-aprelda qabul qilingan OʻRQ-763-sonli “Toʻlovga qobiliyatsizlik toʻgʻrisida”gi Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2022-yil, № 4, 338-modda; 2023-yil, № 11, 923-modda; 2024-yil, № 1, 5-modda, № 8, 823-modda) 146-moddasi ikkinchi qismining toʻrtinchi xatboshisi “garov narsasi” degan soʻzlardan keyin “shu jumladan garovga berilgan talab qilish huquqlari hamda garov xatlari” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin.
4-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;
respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin;
ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.
5-modda. Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2025-yil 12-fevral,
OʻRQ-1028-son
Закон Республики Узбекистан
О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с дальнейшим развитием рынка ипотечного кредитования
Принят Законодательной палатой 10 сентября 2024 года Одобрен Сенатом 19 декабря 2024 года
В последние годы в стране реализуются последовательные меры по удовлетворению спроса населения на жилье, улучшению условий жизни граждан в регионах и развитию рынка ипотечного кредитования.
Вместе с тем в целях повышения доступности для широких слоев населения ипотечных кредитов, основанных на рыночных принципах, возникает необходимость совершенствования процессов оформления прав по договору залога и закладной, их регистрации и передачи третьим лицам.
Настоящим Законом вносятся изменения и дополнения в законы Республики Узбекистан « Об ипотеке », « О рынке ценных бумаг » и « О неплатежеспособности », предусматривающие внедрение в ипотечные отношения электронной закладной, исполнение обязательств, обеспеченных такой закладной, передачу прав по ней и определение других механизмов ее использования, а также невключение в ликвидационную массу права требования и закладной.
Настоящий Закон послужит дальнейшему развитию оборота закладных по ипотеке, созданию новых возможностей для рефинансирования ипотечных кредитов, выданных населению, формированию современной рыночной системы ипотечного кредитования.
Статья 1. Внести в Закон Республики Узбекистан от 4 октября 2006 года № ЗРУ-58 «Об ипотеке» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2006 г., № 10, ст. 535; 2010 г., № 9, ст.ст. 337, 340; 2015 г., № 8, ст. 312; 2017 г., № 10, ст. 605; 2018 г., № 1, ст. 4, № 4, ст. 224; 2019 г., № 10, ст. 671; 2020 г., № 1, ст. 3; 2021 г., приложение к № 4; 2022 г., № 6, ст.ст. 570, 577; 2023 г., № 10, ст. 795) следующие изменения и дополнения:
1) в статье 14 :
в части третьей слова «именной ценной бумагой» заменить словами «неэмиссионной именной ценной бумагой»;
части пятую , шестую и седьмую заменить частями пятой — четырнадцатой следующего содержания:
«Закладная составляется ипотекодателем, а если он является третьим лицом, не участвующим в этом обязательстве (вещный поручитель), также и должником по обеспеченному ипотекой обязательству в письменной (далее — документарная закладная) либо в электронной (далее — электронная закладная) форме и отправляется регистрирующему органу.
Электронная закладная составляется на Едином интерактивном портале государственных услуг путем заполнения формы электронной закладной.
Закладная оформляется регистрирующим органом после государственной регистрации ипотеки.
Документарная закладная после ее оформления выдается первоначальному ипотекодержателю.
Электронная закладная после ее оформления направляется в акционерное общество «Центральный депозитарий ценных бумаг» и первоначальному ипотекодержателю.
Хранение документарной закладной и учет прав по ней ведется ипотекодержателем, а хранение электронной закладной и учет прав по ней осуществляется акционерным обществом «Центральный депозитарий ценных бумаг».
Правила о документарной закладной, предусмотренные настоящим Законом, применяются и к электронной закладной, если иное не вытекает из существа электронной закладной.
Порядок выдачи, хранения, учета прав и внесения изменений и дополнений в электронную закладную определяется законодательством.
Выдача закладных не считается их эмиссией и не подлежит государственной регистрации в соответствии с требованиями законодательства о ценных бумагах.
Закладная может быть составлена в любой момент до исполнения обязательства, обеспеченного ипотекой, и выдана ипотекодержателю»;
2) в статье 16 :
в части первой :
абзац первый изложить в следующей редакции:
«Закладная должна содержать следующее»;
абзац десятый изложить в следующей редакции:
«стоимость недвижимого имущества, на которое установлена ипотека, в денежном выражении»;
дополнить абзацем шестнадцатым следующего содержания:
«идентификационный номер закладной, в том числе QR-код (матричный штрих-код) для электронной закладной»;
часть вторую изложить в следующей редакции:
«При отсутствии каких-либо данных и условий, указанных в части первой настоящей статьи, закладная не оформляется регистрирующим органом»;
части четвертую и пятую изложить в следующей редакции:
«При недостаточности на самой документарной закладной места для отметок о новых владельцах (специальной залоговой передаточной надписи) и частичном исполнении обеспеченного ипотекой обязательства или записи иных необходимых сведений к документарной закладной прикрепляется добавочный лист, надписи и отметки на котором делаются таким образом, чтобы они начинались на документарной закладной и заканчивались на этом листе.
Все листы документарной закладной составляют единый целый документ. Они должны быть пронумерованы и скреплены печатью регистрирующего органа. Отдельные листы документарной закладной не могут быть предметом сделок»;
3) в статье 17 :
дополнить частью второй следующего содержания:
«Внесение изменений в электронную закладную осуществляется путем заполнения законным владельцем закладной и залогодержателем формы соглашения о внесении изменений в электронную закладную (дополнительное соглашение) на Едином интерактивном портале государственных услуг»;
части вторую — пятую считать соответственно частями третьей — шестой;
в части четвертой слова «аннулирования закладной» заменить словами «аннулирования документарной закладной»;
в части пятой слово «закладная» заменить словами «документарная закладная»;
часть шестую изложить в следующей редакции:
«Новая электронная закладная, выданная вместо аннулированной электронной закладной, направляется регистрирующим органом акционерному обществу «Центральный депозитарий ценных бумаг» и законному владельцу закладной»;
4) в части первой статьи 19 слово «закладной» заменить словами «документарной закладной»;
5) текст статьи 20 изложить в следующей редакции:
«При осуществлении своих прав, предусмотренных договором или законодательством, законный владелец закладной обязан предъявлять закладную тому обязанному лицу (должнику или ипотекодателю), в отношении которого осуществляется соответствующее право, по его требованию, за исключением случаев, когда:
закладная передана в депозит нотариуса;
закладная заложена с передачей ее залогодержателю закладной;
закладная оформлена в электронном виде.
По исполнении обеспеченного ипотекой обязательства полностью ипотекодержатель обязан передать документарную закладную ипотекодателю, а в случаях, когда обязательство исполняется по частям — удостоверить его частичное исполнение способом, достаточным для ипотекодателя и очевидным для возможных последующих владельцев документарной закладной, или совершением на документарной закладной записи о частичном исполнении обязательства.
В случае полного или частичного исполнения обязательств, обеспеченных электронной закладной, законный владелец закладной обязан обратиться в акционерное общество «Центральный депозитарий ценных бумаг» для внесения записи о факте полного или частичного исполнения обязательств.
Нахождение документарной закладной у ипотекодержателя либо отсутствие на ней отметки или удостоверения иным образом частичного исполнения обеспеченного ипотекой обязательства свидетельствует, что это обязательство или соответственно его часть не исполнены, если не доказано иное.
Должник вправе потребовать от законного владельца электронной закладной в подтверждение его прав выписку со счета депо владельца закладной, выданную и заверенную акционерным обществом «Центральный депозитарий ценных бумаг» в установленном порядке.
Должник по обеспеченному ипотекой обязательству погашает свой долг полностью или в части надлежащим исполнением своих обязанностей по закладной в соответствии с планом погашения долга ее законному владельцу или лицу, уполномоченному законным владельцем закладной на осуществление прав по ней.
В случае передачи закладной в депозит нотариуса при залоге закладной должник по обеспеченному ипотекой обязательству исполняет свое обязательство внесением долга в депозит нотариуса.
Обязанное по закладной лицо вправе отказать предъявителю закладной в осуществлении им прав по закладной в случаях, если:
судом принят к рассмотрению иск о признании недействительной сделки об уступке прав по данной закладной или о применении последствий недействительности этой сделки;
предъявленная документарная закладная недействительна в связи с ее утратой законным владельцем и выдачей дубликата документарной закладной либо в связи с нарушением порядка выдачи документарной закладной или ее дубликата, за которое обязанные по ней лица не отвечают.
Если иное не доказано или не установлено настоящим Законом, нахождение документарной закладной у любого из обязанных по ней лиц или в регистрирующем органе свидетельствует о том, что обеспеченное ипотекой обязательство исполнено. Лицо, во владении которого окажется документарная закладная, обязано в письменной форме незамедлительно уведомить об этом других обязанных по закладной лиц.
В случаях, когда в соответствии с настоящим Законом документарная закладная аннулируется, регистрирующий орган незамедлительно по получении им документарной закладной аннулирует ее путем проставления на лицевой стороне штампа «погашено» или иным образом, не допускающим возможности ее обращения, за исключением уничтожения документарной закладной»;
6) в статье 21 :
в наименовании слово «закладной» заменить словами «документарной закладной»;
в абзаце первом части первой слово «закладной» заменить словами «документарной закладной»;
в части второй слово «закладной» заменить словами «документарной закладной»;
в части третьей слово «закладной» заменить словами «документарной закладной»;
часть четвертую , пятую и шестую изложить в следующей редакции:
«Дубликат документарной закладной выдается регистрирующим органом путем вручения лицу, утратившему документарную закладную.
Дубликат документарной закладной должен полностью соответствовать утраченной документарной закладной.
Ответственность за убытки, возникшие в связи с несоответствием дубликата документарной закладной утраченной закладной, несет регистрирующий орган. Обязанные по документарной закладной лица не вправе отказывать законному владельцу дубликата закладной в осуществлении прав по ней в связи с указанным несоответствием, если они за него отвечают»;
7) в статье 34 :
в части третьей слово «закладной» заменить словами «документарной закладной»;
часть четвертую изложить в следующей редакции:
«Отметка о новом владельце должна быть подписана указанным в документарной закладной ипотекодержателем, а если эта надпись не является первой − владельцем документарной закладной, названным в предыдущей отметке»;
дополнить частью пятой следующего содержания:
«Передача прав по электронным закладным осуществляется путем внесения соответствующей записи в счет депо. Права на электронную закладную переходят получателю с момента внесения соответствующей записи в его счет депо и подтверждаются выпиской из счета депо»;
части пятую — десятую считать соответственно частями шестой — одиннадцатой;
часть девятую изложить в следующей редакции:
«Владелец документарной закладной считается законным, если его права на документарную закладную основываются на сделке по передаче прав по закладной другому лицу и последней отметке на документарной закладной, произведенной предыдущим владельцем. Владелец документарной закладной не считается ее законным владельцем, если доказано, что документарная закладная выбыла из владения кого-либо из лиц, сделавших специальные залоговые передаточные надписи, в результате хищения или иным образом помимо воли этого лица, о чем владелец документарной закладной, приобретая ее, знал или должен был знать»;
дополнить частью десятой следующего содержания:
«В случае выдачи электронной закладной владелец электронной закладной считается законным владельцем, если его права на закладную подтверждены записью по счету депо»;
части десятую и одиннадцатую считать соответственно частями одиннадцатой и двенадцатой;
8) в статье 35 :
часть первую после слов «путем ее передачи» дополнить словами «или без передачи»;
часть пятую изложить в следующей редакции:
«В договоре залога закладной стороны могут предусматривать право залогодержателя закладной по истечении определенного срока продать закладную с тем, чтобы удержать из вырученных денег сумму обеспеченного ее залогом обязательства. В этом случае это право должно быть предусмотрено специальной записью о передаче предмета залога в закладной».
Статья 2. Внести в Закон Республики Узбекистан от 22 июля 2008 года № ЗРУ-163 «О рынке ценных бумаг» (в редакции Закона Республики Узбекистан от 3 июня 2015 года № ЗРУ-387) (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2015 г., № 6, ст. 227; 2018 г., № 1, ст. 1; 2019 г., № 1, ст. 5, № 3, ст. 166, № 4, ст. 199, № 12, ст. 891; 2020 г., № 7, ст. 449, № 10, ст. 593; 2021 г., № 1, ст. 13, приложение к № 4, № 10, ст.ст. 968, 973; 2022 г., № 3, ст. 217; 2023 г., № 4, ст. 272; 2024 г., № 2, ст. 111) следующие изменения:
1) из абзаца сорокового статьи 3 слово «эмиссионных» исключить;
2) в статье 6 :
дополнить частью второй следующего содержания:
«Условия, указанные в абзаце втором части первой настоящей статьи, не распространяются на организации по рефинансированию ипотеки»;
части вторую , третью и четвертую считать соответственно частями третьей, четвертой и пятой;
3) из абзаца четырнадцатого части первой статьи 39 слово «эмиссионных» исключить.
Статья 3. Абзац четвертый части второй статьи 146 Закона Республики Узбекистан от 12 апреля 2022 года № ЗРУ-763 «О неплатежеспособности» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2022 г., № 4, ст. 338; 2023 г., № 11, ст. 923; 2024 г., № 1, ст. 5, № 8, ст. 823) после слов «предмет залога» дополнить словами «заложенные права требования и закладные».
Статья 4. Кабинету Министров Республики Узбекистан:
привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;
обеспечить пересмотр и отмену республиканскими органами исполнительной власти их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону;
обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Закона.
Статья 5. Настоящий Закон вступает в силу со дня его официального опубликования.
Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ
г. Ташкент,
12 февраля 2025 г.,
№ ЗРУ-1028