UzbekAI

← Qonunlar

📅 2025-yil 18-fevral · Qonunlar va kodekslar

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2025 йил 18 февраль · Қонунлар ва кодекслар

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 18 февраля 2025 г. · Законы и кодексы

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 18 February 2025 · Laws and codes

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикасининг Қонуни

Банклардаги омонатларни ҳимоя қилиш кафолатлари тўғрисида

Қонунчилик палатаси томонидан 2024 йил 18 октябрда қабул қилинган Сенат томонидан 2025 йил 24 январда маъқулланган

1-боб. Умумий қоидалар

1-модда. Ушбу Қонуннинг мақсади

Ушбу Қонуннинг мақсади жисмоний шахсларнинг, шу жумладан якка тартибдаги тадбиркорларнинг, шунингдек юридик шахсларнинг банклардаги омонатларини кафолатлаш соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат.

2-модда. Банклардаги омонатларни ҳимоя қилиш кафолатлари тўғрисидаги қонунчилик

Банклардаги омонатларни ҳимоя қилиш кафолатлари тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборатдир.

Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида Ўзбекистон Республикасининг банклардаги омонатларни ҳимоя қилиш кафолатлари тўғрисидаги қонунчилигида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.

3-модда. Асосий тушунчалар

Ушбу Қонунда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:

агент-банк — кафолатланган омонатлар бўйича компенсация тўлаш учун Омонатларни кафолатлаш агентлиги томонидан танлаб олинган банк;

бадаллар — бир йўла тўланадиган, календарь ва махсус бадаллар тарзида банклар томонидан Омонатларни кафолатлаш жамғармасига тўланиши лозим бўлган пул маблағлари;

кафолатлаш объекти — омонатчининг банкдаги ушбу Қонунга мувофиқ кафолатланадиган пул маблағлари;

кафолатланган омонат — кафолатланган омонатлар бўйича компенсация тўланадиган кафолатлаш объекти ёки унинг бир қисми;

кафолатланган омонатлар бўйича компенсация (бундан буён матнда компенсация деб юритилади) — кафолатлаш ҳодисаси юзага келганда Омонатларни кафолатлаш агентлиги томонидан тўланадиган пул маблағлари;

кафолатлаш ҳодисаси — банк фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи лицензияни ва (ёки) исломий банк фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи лицензияни чақириб олиш ва банкни мажбурий тугатиш тўғрисида Ўзбекистон Республикаси Марказий банки (бундан буён матнда Марказий банк деб юритилади) томонидан қарор қабул қилиниши натижасида юзага келадиган ҳолат;

Омонатларни кафолатлаш жамғармаси (бундан буён матнда Жамғарма деб юритилади) — ушбу Қонунда назарда тутилган тартибда Омонатларни кафолатлаш агентлиги томонидан бошқариладиган, алоҳида ажратилган маблағлар йиғиндиси;

омонатчи — банк билан банк омонати шартномасини ёки банк ҳисобварағи шартномасини ёхуд инвестициявий омонат шартномасини тузган жисмоний ёки юридик шахс ёхуд омонат унинг фойдасига қўйилган шахс.

2-боб. Омонатларни кафолатлаш агентлигининг ҳуқуқий мақоми, фаолияти ва уни бошқариш

4-модда. Омонатларни кафолатлаш агентлигининг фаолияти тўғрисида умумий қоидалар

Омонатларни кафолатлаш агентлиги (бундан буён матнда Агентлик деб юритилади) давлат муассасаси бўлиб, у банклардаги омонатларнинг ҳимоя қилинишини кафолатлаш соҳасидаги ваколатли орган ҳисобланади.

Агентликнинг асосий вазифалари қуйидагилардан иборат:

Жамғармани бошқариш;

Жамғарма маблағлари ҳисобидан ушбу Қонунга мувофиқ компенсациялар тўлаш;

банкни санация қилишда Жамғарма ва санация жамғармаси маблағларидан фойдаланиш;

кафолатлаш объектларининг эгалари бўлган омонатчиларнинг манфаатларини ҳимоя қилиш;

жамоатчиликнинг банк тизимига бўлган ишончини ошириш ва банк тизими барқарорлигини таъминлаш.

Агентлик ўз ваколатларини амалга оширишда мустақилдир.

Агентлик Жамғарма маблағларини ва санация жамғармаси маблағларини сақлаш учун Марказий банкда, шунингдек Агентликнинг операцион фаолиятини амалга ошириш учун тижорат банкида ҳисобварақлар очади.

Агентлик молиявий ёрдам кўрсатиши ва хайрия фаолияти билан шуғулланиши, шунингдек юридик шахсларнинг муассиси бўлиши мумкин эмас, бундан қонунда назарда тутилган ҳоллар мустасно.

Давлат органларига ва уларнинг мансабдор шахсларига, шунингдек юридик шахсларга, шу жумладан банкларга Агентликнинг фаолиятига аралашиш тақиқланади, бундан ушбу Қонунда назарда тутилган ҳоллар мустасно.

Давлат муассасаларининг ташкил этилиши (қайта ташкил этилиши), фаолият юритиши ва тугатилиши тартибини белгилайдиган қонунчилик ҳужжатлари Агентликнинг фаолиятига нисбатан ушбу Қонунга зид бўлмаган қисм бўйича татбиқ этилади.

5-модда. Агентликнинг ҳуқуқлари

Агентлик:

банклардан ушбу Қонун 17-моддасининг биринчи қисмида назарда тутилган бадалларнинг ўз вақтида ва тўлиқ миқдорда тўланишини талаб қилишга;

банклардан исталган вақтда кафолатлаш объектлари тўғрисидаги маълумотларни эгасизлантирилган тарзда, шу жумладан Агентлик ўз мажбуриятларини бажариши учун кафолатлаш объектлари ва кафолатланган омонат суммаларини аниқлаши учун зарур бўлган ахборотни сўраб олишга, шунингдек олинган ахборот бўйича тушунтириш берилишини талаб қилишга;

Марказий банкдан Агентлик ўз мажбуриятларини бажариши учун зарур бўлган маълумотлар ва ахборотни сўраб олишга;

махсус бадаллар тўланишини белгилашга;

Жамғарма маблағларини тўлдириш мақсадида юридик шахслардан қарзлар, шунингдек грантлар ва ушбу Қонунда назарда тутилган бошқа қарз маблағларини олишга;

ушбу Қонунга мувофиқ инвестиция фаолиятини амалга оширишга;

Жамғарма маблағлари етарли бўлмаган тақдирда, ликвидлиликни таъминлаш учун Марказий банк томонидан мақбул деб топилган таъминот асосида Марказий банк билан кредит ва (ёки) исломий молия шартномаларини тузишга;

жамоатчиликни омонатларни кафолатлаш тизими тўғрисида хабардор этишни банклардан талаб қилишга;

банклардаги омонатларни ҳимоя қилиш кафолатлари тўғрисидаги қонунчилик талабларининг аниқланган бузилишларини бартараф этиш тўғрисида банкларга кўрсатмалар юборишга;

Марказий банк томонидан банкларда ўтказиладиган инспекцияда (текширувларда) банклар томонидан омонатларни ҳимоя қилиш кафолатлари тўғрисидаги қонунчилик талабларига банклар риоя этишга оид қисмида иштирок этишга;

компенсациялар тўлаш жараёнини амалга ошириш чоғида агент-банк вазифаларини бажариш учун бир ёки бир нечта банкни танлашга;

агар кафолатлаш ҳодисаси юзага келган банкнинг тугатувчиси (бундан буён матнда тугатувчи деб юритилади) томонидан тақдим этилган ахборот ва маълумотлар компенсацияларни тўлаш бўйича тадбирларни амалга ошириш учун етарли бўлмаса, тугатувчидан қўшимча ахборот ва маълумотларни, шу жумладан ҳужжатларнинг кўчирма нусхаларини сўраб олишга ҳақли.

Агентлик қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

6-модда. Агентликнинг мажбуриятлари

Агентлик:

омонатларни кафолатлаш тизимида иштирок этаётган банкларнинг реестрини юритиши;

календарь бадал ставкасини белгилаши;

ушбу Қонунга мувофиқ банклар томонидан Жамғармага тўланиши лозим бўлган бадалларнинг тўғри ҳисоблаб чиқилганлиги, ўз вақтида ва тўлиқ ўтказилганлиги устидан назоратни амалга ошириши;

Жамғарма маблағларидан ва санация жамғармаси маблағларидан банкларни санация қилишда фойдаланиши;

мунтазам равишда, бироқ уч йилда камида бир марта кафолатланган омонат миқдорини ва Жамғарма маблағларининг мақсадли миқдорини баҳолаши;

кафолатлаш ҳодисаси юзага келганда компенсацияни ушбу Қонунда назарда тутилган тартибда, шартларда ва миқдорларда тўлаши;

кафолатлаш объектлари эгаларига компенсациялар тўлаш учун Агентликка тақдим этилган реестрдаги ўзларига тааллуқли маълумотлар билан танишиш имкониятини бериши;

кафолатлаш ҳодисаси юзага келганда компенсациялар тўлаш жараёни тўғрисидаги долзарб ахборотни ўз расмий веб-сайтида эълон қилиши, шунингдек омонатчиларнинг сўровларига кўра уларнинг талаблари тўғрисидаги ахборотни тақдим этиши;

ушбу Қонун талабларига мувофиқ жамоатчиликни омонатларни кафолатлаш тизими тўғрисида хабардор қилиши;

ушбу Қонуннинг 15-моддасида назарда тутилган мажбуриятлар банклар томонидан бузилганлиги тўғрисида Марказий банкни хабардор қилиши;

ўз вазифаларини бажариш жараёнида банклар ва уларнинг омонатчилари тўғрисида маълум бўлиб қолган ахборотдан фақат Агентлик зиммасига юклатилган вазифаларни бажариш мақсадларида фойдаланиши;

ўз вазифаларини бажариш жараёнида ўзига маълум бўлиб қолган ёки ушбу Қонунга мувофиқ тақдим этилган маълумотларнинг, шу жумладан банк ёки тижорат сирини ташкил этувчи маълумотларнинг ёхуд қонун билан қўриқланадиган бошқа сирнинг бут сақланиши ва махфийлигини таъминлаши;

Жамғарма маблағларининг ва санация жамғармаси маблағларининг ҳисобини алоҳида-алоҳида юритиши шарт.

Агентлик зиммасида қонунчиликка мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

7-модда. Агентликнинг бошқарув органлари

Агентликнинг кузатув кенгаши (бундан буён матнда Кенгаш деб юритилади) ва Агентликнинг бош директори (бундан буён матнда бош директор деб юритилади) Агентликнинг бошқарув органларидир.

8-модда. Кенгаш

Кенгаш Агентликнинг юқори бошқарув органидир.

Кенгаш беш нафар аъзодан иборат бўлиб, унинг таркибига Марказий банк раиси, Ўзбекистон Республикаси иқтисодиёт ва молия вазирининг ўринбосари, шунингдек Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳамда Ўзбекистон банклар ассоциациясининг тегишинча мазкур давлат органи ва ташкилот томонидан тайинланган биттадан вакили ҳамда Марказий банк томонидан тайинланадиган мустақил аъзо киради.

Ушбу модданинг иккинчи қисмида кўрсатилган давлат органлари ва ташкилот Кенгаш аъзолари тайинланган кундан эътиборан беш иш куни ичида Агентликни хабардор қилади.

Марказий банк раиси Кенгаш раиси ҳисобланади. Раис ўринбосари Кенгаш аъзолари орасидан сайланади.

Кенгаш аъзоларининг ваколатлари муддати улар тайинланган кундан эътиборан беш йилни ташкил этади, бундан Кенгаш раиси мустасно. Кенгаш аъзолари такроран тайинланиши мумкин.

Кенгаш аъзоларига қонунчиликка мувофиқ ҳақ тўланади.

Ваколатлари муддати тугаган Кенгаш аъзоси ўз вазифаларини Кенгашнинг янги аъзоси тайинлангунига қадар бажариб туради.

Кенгаш аъзолари уларнинг номзодини Кенгашда вакил сифатида кўрсатган давлат органларининг ёки ташкилотнинг манфаатларидан қатъи назар, ўз вазифаларини холисона бажариши шарт.

9-модда. Кенгаш аъзоларига қўйиладиган талаблар

Қуйидаги шахс Кенгаш аъзоси этиб тайинланиши мумкин:

Ўзбекистон Республикасида яшаётган;

ишчанлик обрўсига доир талабларга мос бўлган;

олий иқтисодий ёки юридик маълумотга, молия-банк ёки ҳуқуқ соҳасида камида беш йил раҳбарлик лавозимларида иш тажрибасига эга бўлган шахс.

Ишчанлик обрўсига доир талаблар қуйидагиларни ўз ичига олади:

иқтисодий соҳадаги жинояти ёки бошқарув тартибига қарши жинояти ёхуд жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштириш, терроризмни молиялаштириш ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштириш билан боғлиқ жинояти учун тугалланмаган ёхуд олиб ташланмаган судланганлик ҳолати мавжуд эмаслигини;

молия (кредит) ташкилотининг молиявий аҳволи ёмонлашишига ёки банкрот деб топилишига ёки амалга ошираётган фаолияти тугатилишига олиб келган ҳаракатларни ва (ёки) ҳаракатсизликни содир этишга алоқадорлигини тасдиқловчи ҳужжатлар мавжуд эмаслигини.

Қуйидаги шахс Кенгаш аъзоси бўлиши мумкин эмас:

банк ходими;

банкнинг устав капиталида беш фоиздан юқори улушга бевосита ёки билвосита эга бўлган шахс ёки шундай улушнинг бенефициар мулкдори;

банк бошқаруви аъзосининг, муҳим аҳамиятга эга ходимнинг ва ушбу қисмнинг учинчи хатбошисида кўрсатилган шахсларнинг яқин қариндоши;

Кенгаш аъзоларининг ва бош директорнинг яқин қариндоши;

эгаллаб турган лавозими Кенгаш аъзоси сифатидаги вазифаларини бажариш чоғида манфаатлар тўқнашувига олиб келиши мумкин бўлган шахс.

10-модда. Кенгашнинг ваколатлари

Кенгаш:

Агентлик фаолиятига умумий раҳбарликни амалга оширади;

Агентликнинг уставини, одоб-ахлоқ кодексини, Агентликнинг фаолиятини тартибга солувчи норматив ҳужжатларни, шунингдек уларга киритиладиган ўзгартириш ва қўшимчаларни тасдиқлайди;

товарлар ва хизматларни харид қилиш, фавқулодда вазиятларда ҳаракатларни режалаштириш қоидаларини, шунингдек уларга киритиладиган ўзгартириш ва қўшимчаларни тасдиқлайди;

Агентликнинг стратегик ва йиллик режаларини тасдиқлайди ҳамда уларнинг ижроси устидан назоратни амалга оширади;

Агентликнинг ташкилий тузилмасини ва штатлар жадвалини тасдиқлайди;

Агентликнинг йиллик бюджетини ва унга ўзгартиришларни, молиявий ҳисоботларни, йиллик ҳисоботни ва бошқа ҳисоботларни тасдиқлайди;

бош директорни лавозимга тайинлайди ва лавозимидан озод этади, унинг фаолияти устидан назоратни амалга оширади;

Агентлик ходимларининг, шу жумладан бош директорнинг меҳнатига ҳақ тўлаш тизимини тасдиқлайди;

календарь бадал ставкасини барча банклар учун ягона бўлган ставкани ва (ёки) банкларнинг таваккалчилик даражасидан келиб чиққан ҳолда аниқланадиган ставкаларни тасдиқлаш орқали белгилайди;

махсус бадални белгилаш тўғрисида қарор қабул қилади, шу жумладан махсус бадал миқдорини ва уни тўлаш шартларини белгилайди;

Жамғарма маблағларининг мақсадли миқдорининг, кафолатланган омонат миқдорининг етарлилигини баҳолаш ва банкнинг депозит базасини аниқлаш услубиятини тасдиқлайди, шунингдек унга мувофиқ Жамғарма маблағларининг мақсадли миқдорини ва кафолатланган омонат миқдорини мунтазам равишда баҳолайди;

кафолатлаш ҳодисаси юзага келганда ушбу Қонунда назарда тутилган шартларда ва миқдорларда компенсациялар тўлаш тўғрисида қарор қабул қилади ҳамда уларнинг тўланишини ташкил этади;

Жамғарма маблағларидан ва санация жамғармаси маблағларидан банкларни санация қилишда фойдаланиш тўғрисида қарор қабул қилади;

Агентликнинг ички назорат ҳамда ички аудит хизмати ишини ташкил этади;

ҳар йилги мажбурий аудиторлик текширувини ўтказиш учун аудиторлик ташкилотини танлаш мезонларини тасдиқлайди ва аудиторлик ташкилотини белгилаш тўғрисида қарор қабул қилади;

Жамғарма маблағларининг ҳақиқатдаги ёки эҳтимолий тақчиллиги мавжудлиги тўғрисида қарор қабул қилади;

Жамғарма маблағларини инвестиция қилиш сиёсатини тасдиқлайди;

жамоатчиликни омонатларни кафолатлаш тизими тўғрисида хабардор этиш стратегиясини тасдиқлайди;

Жамғарма маблағлари тақчиллиги юзага келганда Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан бюджет ссудасини ёки Марказий банкдан кредит ва (ёки) исломий молия воситаларини, шунингдек ушбу Қонунда назарда тутилган юридик шахслардан қарз маблағларини жалб этиш тўғрисида қарор қабул қилади;

Агентликнинг фаолияти билан боғлиқ халқаро ташкилотларда иштирок этиш ва уларга аъзо бўлиш, улар билан омонатларни кафолатлаш соҳасида ахборот алмашиш бўйича ҳамкорлик қилиш тўғрисида битимлар тузиш ҳақида қарор қабул қилади;

Кенгаш аъзосининг ваколатларини тугатиш учун асослар юзага келганда Кенгаш аъзосини тайинлаган давлат органини ёки ташкилотни Кенгаш аъзосининг ваколатлари тугатилганлиги тўғрисида хабардор этади.

Кенгаш қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

11-модда. Кенгашнинг мажлислари

Кенгашнинг навбатдаги мажлислари йиллик жадвалга мувофиқ ҳар чоракда камида бир марта ўтказилади. Йиллик жадвал Кенгаш раиси томонидан ҳар йилнинг 31 декабридан кечиктирмай тасдиқланади.

Кенгашнинг навбатдаги мажлислари Кенгаш раиси томонидан чақирилади.

Кенгашнинг навбатдан ташқари мажлислари Кенгаш раиси, Кенгашнинг икки нафар аъзоси ёки бош директор томонидан исталган вақтда чақирилиши мумкин.

Кенгаш мажлиси унда Кенгашнинг камида уч нафар аъзоси иштирок этган тақдирда ваколатли бўлади.

Кенгашнинг қарорлари Кенгаш мажлисида иштирок этаётган Кенгаш аъзоларининг оддий кўпчилик овози билан қабул қилинади. Овозлар тенг бўлиб қолган тақдирда, раислик қилувчининг овози ҳал қилувчи ҳисобланади.

Кенгаш мажлисларида Кенгаш раиси, у йўқ бўлганда эса — Кенгаш раисининг ўринбосари раислик қилади. Кенгаш раиси ва унинг ўринбосари йўқ бўлган тақдирда Кенгаш мажлисида иштирок этаётган Кенгаш аъзолари Кенгаш аъзоларидан бирини Кенгаш мажлисида раислик қилувчи вазифасини бажариш учун сайлайди.

Кенгаш мажлислари Кенгаш аъзоларининг бевосита иштирокида, алоҳида ҳолларда видеоконференцалоқа тизимидан фойдаланган ҳолда ўтказилади.

Кенгаш мажлисларининг баённомалари Кенгаш мажлисида ҳозир бўлган барча аъзолар томонидан имзоланади.

Эҳтимолий манфаатлар тўқнашуви мавжуд бўлмаган тақдирда, Бош директор Кенгаш мажлисларида овоз бериш ҳуқуқисиз иштирок этиши мумкин.

Кенгаш кўрилаётган масалалар бўйича фикр билдириш учун Кенгаш мажлисларига учинчи шахсларни, шу жумладан банкларнинг вакилларини овоз бериш ҳуқуқисиз ва махфий ахборотни ҳимоя қилиш бўйича чоралар кўриш шарти билан таклиф этиши мумкин.

Кенгаш мажлисларини ўтказиш тартиби Кенгаш томонидан белгиланади.

12-модда. Кенгаш аъзоларининг ваколатларини тугатиш

Кенгаш аъзоларининг ваколатларини тугатиш учун қуйидагилар асос бўлади:

Кенгаш аъзосининг ваколатлари муддати тугаганлиги;

Кенгаш аъзоси уни тайинлаган давлат органи ёки ташкилот томонидан чақириб олинганлиги;

Кенгашнинг аъзоси ўн икки ой давомида камида учта мажлисда узрли сабабларсиз йўқ бўлганлиги;

суднинг Кенгаш аъзосини жиноят содир этганликда айбдор деб топиш ҳақидаги қонуний кучга кирган айблов ҳукми мавжудлиги;

Кенгаш аъзосининг ушбу Қонуннинг 9-моддасида белгиланган талабларга жавоб бермаслигини тасдиқловчи асослар юзага келганлиги;

давлат тиббий комиссиясининг хулосасига асосан Кенгаш аъзоси соғлиғининг ҳолатига кўра ўз вазифаларини бажара олмаслиги;

одоб-ахлоқ кодекси нормаларини жиддий тарзда бузганлиги, шу жумладан манфаатлар тўқнашуви тўғрисидаги қонунчиликка мувофиқ манфаатлар тўқнашуви тўғрисида хабардор қилмаганлиги;

Кенгаш аъзоси вафот этганлиги ёки суднинг қарори билан вафот этган деб эълон қилинганлиги.

Кенгаш раиси ушбу Қонун 8-моддасининг иккинчи қисмида кўрсатилган давлат органларидан ва ташкилотдан Кенгаш аъзосини тайинлашни, шу жумладан ваколатлари тугатилган Кенгаш аъзосининг ўрнига Кенгаш аъзосини тайинлашни талаб қилишга ҳақли. Бунда Кенгаш аъзоларини тайинловчи давлат органлари ва ташкилот мазкур талаб олинган кундан эътиборан етти иш куни ичида Кенгаш аъзосини тайинлаши шарт.

13-модда. Бош директор

Бош директор Агентликнинг жорий фаолияти учун жавобгар бўлади ва уни бошқаради.

Бош директор Кенгаш томонидан лавозимга тайинланади ва лавозимидан озод этилади.

Бош директор ушбу Қонуннинг 9-моддасида белгиланган талабларга мувофиқ бўлиши керак.

Бош директор беш йил муддатга тайинланади. Ишининг самарадорлиги кўрсаткичларидан келиб чиқиб, айни бир шахс бош директор лавозимига кейинги муддатларга тайинланиши мумкин.

Бош директор Кенгашга ҳисобдордир.

Бош директорнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари Агентликнинг ички ҳужжатлари ҳамда меҳнат шартномаси билан тартибга солинади.

Бош директор:

ушбу Қонун билан ўз зиммасига юклатилган вазифаларни бажариш учун жавобгар бўлади, шунингдек Ўзбекистон Республикаси ҳудудида ва хорижда Агентлик номидан ишончномасиз иш юритади;

Кенгаш қарорларининг ижросини таъминлайди;

ушбу Қонунда назарда тутилган бадалларнинг банклар томонидан ўз вақтида ва тўлиқ ўтказилганлиги устидан назоратни амалга оширади;

компенсациялар тўланишини ташкил этади;

Агентликнинг мол-мулкини бошқаради;

Агентликнинг йиллик ҳисоботи ва бошқа ҳисоботлари тайёрланишини таъминлайди;

Агентликнинг номидан битимлар, шу жумладан меҳнат шартномалари тузади;

Агентликнинг ҳар йилги мажбурий аудиторлик текширувидан ўтказилишини таъминлайди;

банклар томонидан банклардаги омонатларни ҳимоя қилиш кафолатлари тўғрисидаги қонунчиликнинг бузилиши ҳоллари тўғрисида Марказий банкни хабардор этади;

Кенгашнинг ваколатига кирадиган масалаларни Кенгаш муҳокамасига киритади.

Бош директорнинг зиммасида Кенгаш қарорларига ва меҳнат шартномасига мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

3-боб. Омонатларни кафолатлаш тизими. Жамғарма маблағларини бошқариш

14-модда. Омонатларни кафолатлаш тизими ва унинг иштирокчилари

Омонатларни кафолатлаш тизими (бундан буён матнда кафолатлаш тизими деб юритилади) кафолатлаш ҳодисаси юзага келганда Агентлик томонидан омонатчиларга компенсацияларни тўлаш орқали омонатчиларнинг ҳуқуқларини ва қонуний манфаатларини давлат томонидан ҳимоя қилишга қаратилган чора-тадбирлар мажмуидир.

Кафолатлаш тизимида Агентлик, банклар ва кафолатлаш объектларининг эгалари иштирок этади.

Банк фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи лицензияга ва (ёки) исломий банк фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи лицензияга (бундан буён матнда банк фаолиятига доир тегишли лицензия (лицензиялар) деб юритилади) эга бўлган банкнинг кафолатлаш тизимида иштирок этиши шарт.

Банк, шу жумладан микромолия банки ва қонунчиликка мувофиқ ташкил этилган оралиқ банк фаолиятига доир тегишли лицензия (лицензиялар) берилган пайтдан эътиборан кафолатлаш тизимининг иштирокчисига айланади.

Банкнинг кафолатлаш тизимидаги иштироки банк фаолиятига доир тегишли лицензия (лицензиялар) Марказий банк томонидан чақириб олинган тақдирда тугатилади.

15-модда. Кафолатлаш тизимида иштирок этаётган банкнинг мажбуриятлари

Кафолатлаш тизимида иштирок этаётган банк:

ушбу Қонунда назарда тутилган бадалларни ўз вақтида ва тўлиқ миқдорда тўлаши, бундан ушбу Қонун 17-моддасининг иккинчи қисмида назарда тутилган ҳоллар мустасно;

тўланган бадаллар тўғри ҳисобланганлигини тасдиқловчи маълумотларни Марказий банк томонидан белгиланган шаклда Агентликка тақдим этиши;

омонатчининг сўровига кўра банкнинг кафолатлаш тизимидаги иштироки, қонунчиликка мувофиқ тўланадиган компенсация миқдорлари ва уни тўлаш тартиби тўғрисида ахборот бериши;

омонатчилар ва кафолатлаш объектлари тўғрисида аниқ ва тўғри маълумотларга эга бўлиши;

кафолатлаш объектлари тўғрисидаги маълумотларни Марказий банк томонидан белгиланган тартибга мувофиқ эгасизлантирилган тарзда, Агентликнинг сўровига кўра тақдим этиши;

Агентлик ўз мажбуриятларини бажариши учун унга бошқа ахборот ресурсларидан, шунингдек банкнинг бошланғич ҳисоб ҳужжатларидан қонунчиликка мувофиқ фойдаланиш имкониятини бериши;

кафолатлаш тизими тўғрисида жамоатчиликни хабардор этиши;

акциядорларнинг умумий йиғилиши томонидан банкни ихтиёрий равишда тугатиш тўғрисида қарор қабул қилинганлиги ҳақида омонатчиларни хабардор этиши шарт.

Банкнинг зиммасида қонунчиликка мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

16-модда. Жамғарма маблағларини шакллантириш

Жамғарма маблағларининг манбалари қуйидагилардан иборат:

банкларнинг бир йўла тўланадиган, календарь ва махсус бадаллари;

бадаллар ўз вақтида ва (ёки) тўлиқ тўланмаганлиги учун пенялар;

Агентликнинг тугатилаётган банкка нисбатан талаб қилиш ҳуқуқини қаноатлантиришдан олинган маблағлар;

Жамғарманинг вақтинча бўш маблағларини инвестиция қилишдан олинган даромадлар;

юридик шахслардан, шу жумладан халқаро молия ташкилотларидан жалб этилган қарзлар, грантлар, хайрия маблағлари, шунингдек ушбу Қонунга мувофиқ жалб этилган бошқа қарз маблағлари;

қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар.

Жамғарма маблағларининг мақсадли миқдори банклардаги кафолатлаш объектлари умумий суммасининг беш фоизи даражасида белгиланади. Мазкур миқдор Жамғарма маблағларининг, шу жумладан инвестиция қилинган маблағларнинг ҳар чоракнинг охирги кунидаги ҳолатга кўра барча банкларнинг депозит базасига бўлган нисбати сифатида ҳисоб-китоб қилинади. Бунда Агентлик томонидан жалб этилган кредит ва қарз маблағларининг суммаси Жамғарманинг маблағларида ҳисобга олинмайди.

Жамғарма маблағларининг миқдори ушбу модданинг иккинчи қисмида белгиланган мақсадли миқдордан ошган ҳамда кетма-кет икки йил давомида Жамғарма маблағларининг мақсадли миқдоридан юқори даражада сақланиб турган тақдирда, Кенгаш календарь бадалнинг ставкасини Агентликнинг маъмурий ва операцион харажатлари ўрнини тўлиқ қоплаш учун етарли бўлган даражагача пасайтириш тўғрисида қарор қабул қилиши мумкин.

Жамғарма маблағларининг миқдори ушбу модданинг иккинчи қисмида белгиланган мақсадли миқдордан камайиб кетган тақдирда, Кенгаш календарь бадал ставкасини қайта кўриб чиқиши керак.

Жамғарманинг маблағларини хатлаш, ундирувни ушбу маблағларга қаратиш ёки уларни ушлаб қолиш мумкин эмас.

17-модда. Жамғармага тўланадиган бадаллар

Банклар Жамғармага бир йўла тўланадиган, календарь ва махсус бадаллар тўлайди.

Оралиқ банк бир йўла тўланадиган бадални, шунингдек унга банк фаолиятига доир тегишли лицензия (лицензиялар) берилган кундан эътиборан олти ой давомида календарь ва махсус бадалларни тўлашдан озод этилади. Мазкур бадалларни тўлашдан озод этилганлик оралиқ банкнинг ушбу Қонунда назарда тутилган талабларга риоя этиш мажбуриятини, шу жумладан Агентликка маълумотларни тақдим этиш мажбуриятини, шунингдек кафолатлаш ҳодисаси юзага келганда оралиқ банкдаги кафолатланган омонатлар бўйича компенсациялар тўлаш бўйича Агентликнинг мажбуриятини бекор қилмайди.

Жамғармага бадаллар Ўзбекистон Республикасининг миллий валютасида тўланади. Тўланган бадаллар суммаси банкларнинг харажатлари жумласига киритилади ва солиқ базасини аниқлашда чегириб ташланади.

Банк томонидан ушбу Қонунга мувофиқ тўланадиган бадаллар ва бошқа тўловлар банкнинг банк фаолиятига доир тегишли лицензияси (лицензиялари) чақириб олинган кунга қадар ҳисобланади ва мазкур банк омонатларни кафолатлаш тизимида иштирок этаётган банкларнинг реестридан чиқарилганлигидан қатъи назар, Агентликка тўланиши керак.

18-модда. Бир йўла тўланадиган бадал

Бир йўла тўланадиган бадал деганда янгидан ташкил этилган банк томонидан, бундан оралиқ банк ва қайта ташкил этиш йўли билан ташкил этилган банк мустасно, Жамғармага дастлабки тўланадиган пул маблағлари тушунилади.

Банкнинг бир йўла тўланадиган бадали миқдори қонунчиликда белгиланган банк устав капитали энг кам миқдорининг 0,1 фоизини ташкил этади.

Банк томонидан бир йўла тўланадиган бадал банк фаолиятига доир тегишли лицензия (лицензиялар) берилган кундан эътиборан ўн иш куни ичида тўланиши керак.

19-модда. Календарь бадал

Календарь бадал деганда банк томонидан Жамғармага ҳар чоракда тўланадиган пул маблағлари тушунилади.

Календарь бадал ҳисобот чорагидан кейинги ойнинг 15 санасидан кечиктирмай тўланиши керак.

Календарь бадал суммасини ҳисоб-китоб қилиш Кенгаш томонидан белгиланган календарь бадал ставкасини банкнинг депозит базаси суммасига кўпайтириш орқали амалга оширилади.

Календарь бадал ставкаси чорак учун 0,5 фоиздан ошиши мумкин эмас. Календарь бадалнинг ставкаси ҳар йил 30 октябрдан кечиктирмасдан белгиланади.

Банкнинг депозит базасини аниқлаш тартиби Кенгаш томонидан белгиланади.

Агар Кенгаш календарь бадал ставкасини банкларнинг таваккалчиликлари даражасидан келиб чиқиб тасдиқлаган бўлса, банкларнинг таваккалчиликлари даражасини баҳолаш Кенгаш томонидан тасдиқланган услубият асосида ёки Марказий банк томонидан тақдим этилган таваккалчиликлар таснифи асосида амалга оширилади. Мазкур қисмда назарда тутилган банкларнинг таваккалчиликлари даражаси баҳоси ошкор этилмайди, бундан таваккалчиликлар даражаси гуруҳлари тўғрисидаги ахборот мустасно. Агентлик банкнинг таваккалчиликлари даражаси баҳоси ҳақида мазкур банкка ҳамда Марказий банкка хабар беради.

Календарь бадалнинг тасдиқланган ставкаси тўғрисидаги ахборот Агентлик томонидан банкларга ва Марказий банкка ставка тасдиқланган кундан эътиборан беш иш куни ичида тақдим этилади. Кенгаш томонидан календарь бадал ставкаси ушбу модданинг тўртинчи қисмида белгиланган муддатда тасдиқланмаган тақдирда, кейинги молиявий йил учун амалда бўлган календарь бадал ставкаси қўлланилади.

Марказий банк томонидан омонатларга пул маблағлари жалб қилинишининг тўхтатиб турилиши ёки банк фаолиятига доир тегишли лицензиянинг (лицензияларнинг) чақириб олиниши банкни тегишли чорак учун календарь бадални тўлашдан озод этмайди.

Банк фаолиятига доир тегишли лицензия (лицензиялар) чақириб олинган тақдирда жорий чорак учун календарь бадал мазкур чорак бошидан банк фаолиятига доир тегишли лицензия (лицензиялар) чақириб олинган санага қадар ўтган кунлар сонига мутаносиб равишда ҳисобланади.

Календарь бадал белгиланган муддатларда тўланмаган ёки тўлиқ тўланмаган тақдирда, Марказий банк томонидан қонунчиликка мувофиқ қўлланилиши мумкин бўлган бошқа чоралар ва санкциялардан қатъи назар, тўланмаган суммага ҳар бир муддати ўтган кун учун Марказий банк асосий ставкасининг икки баравари миқдорида пеня ҳисобланади.

Ҳисобот чораги учун тўланган календарь бадалнинг ортиқча суммаси келгуси календарь бадал ҳисобида ҳисобга олинади. Банк фаолиятига доир тегишли лицензия (лицензиялар) чақириб олинган тақдирда, ушбу Қонунга мувофиқ омонатчилардан Агентликка ўтган тугатилаётган банкка нисбатан талаблар ортиқча тўланган бадаллар суммасига камаяди.

20-модда. Махсус бадал

Махсус бадал деганда календарь бадалга қўшимча равишда Жамғармага тўланадиган пул маблағлари тушунилади.

Махсус бадал Жамғарма маблағларининг ҳақиқатдаги ёки эҳтимолдаги тақчиллигини бартараф этиш ва (ёки) компенсациялар тўлаш ёки санация воситаларини қўллаш учун жалб этилган қарз маблағларини тўлаш, шунингдек Жамғарма маблағларидан фойдаланилганидан кейин Жамғарма маблағларини белгиланган муддатларда мақсадли миқдорга етказиш учун белгиланади.

Махсус бадаллардан Агентликнинг маъмурий харажатларини молиялаштириш учун фойдаланилиши мумкин эмас.

Махсус бадаллар қуйидаги шартларга риоя этган ҳолда белгиланиши мумкин:

махсус бадални белгилаш тўғрисида қарор қабул қилинган санадан аввалги ўн икки ой давомида мазкур бадаллар ундирилмаган бўлиши;

фаолиятини банк фаолиятига доир тегишли лицензия (лицензиялар) олинган кундан эътиборан бир йилдан ортиқ амалга ошираётган банкнинг махсус бадали миқдори махсус бадални белгилаш тўғрисида қарор қабул қилинган санадан олдинги чоракнинг охирги куни ҳолатига кўра банкнинг шундай банкларнинг жами депозит базасидаги улушига мутаносиб бўлиши ҳамда махсус бадални белгилаш тўғрисидаги қарор қабул қилинган санадан аввалги ўн икки ой давомида банк тўлаши лозим бўлган календарь бадаллар миқдоридан ошмаслиги;

фаолиятини банк фаолиятига доир тегишли лицензия (лицензиялар) олинган кундан эътиборан бир йилдан кам амалга ошираётган банкнинг махсус бадали миқдори махсус бадални белгилаш тўғрисида қарор қабул қилинган санага қадар банк тўлаши лозим бўлган календарь бадаллар миқдоридан ошмаслиги.

Кенгашнинг махсус бадални белгилаш тўғрисидаги қарори Марказий банк билан келишилиши лозим. Мазкур қарорни келишишда Марказий банк махсус бадал тўланишининг Ўзбекистон Республикаси молиявий барқарорлигига ва банкларнинг молиявий ҳолатига таъсирини ҳисобга олади.

Агар Марказий банк махсус бадални тўлаш бир банкнинг ёки бир нечта банкнинг тўлов қобилиятига таҳдид солиши мумкин деган қарорга келса, Марказий банк Агентликдан мазкур банкка (банкларга) махсус бадални тўлаши учун олти ойдан ортиқ бўлмаган бошқа муддат белгиланишини талаб қилиши мумкин. Бунда Марказий банк Агентликнинг махсус бадални белгилаш тўғрисидаги қарори келиб тушган кундан эътиборан ўн кун ичида Агентликка қабул қилган қарори тўғрисида хабар бериши керак.

Агентлик Кенгашнинг махсус бадални белгилаш тўғрисидаги қарори Марказий банк билан келишилган кундан эътиборан бир иш кунидан кечиктирмай банкларни ва молиявий барқарорлик бўйича тузиладиган махсус кенгашни қуйидагиларни кўрсатган ҳолда хабардор қилади:

махсус бадални белгилаш асосларини;

банк томонидан тўланиши лозим бўлган суммаларни;

банк хабардор қилинган кундан эътиборан ўн кундан кам бўлмаган тўлов муддатини (ушбу модда олтинчи қисмининг талабларини инобатга олган ҳолда).

Махсус бадални тўлаш банкни календарь бадални тўлаш мажбуриятидан озод этмайди.

21-модда. Жамғарма маблағларидан фойдаланиш

Жамғарманинг маблағларидан қуйидаги мақсадларда фойдаланилади:

ушбу Қонунга мувофиқ компенсациялар тўлаш;

банкларнинг санация воситаларини қўллашни молиялаштириш;

ушбу қисмнинг иккинчи ва учинчи хатбошиларида назарда тутилган тартиб-таомилларни амалга ошириш билан боғлиқ бўлган операцион харажатларни, шунингдек Агентликнинг бюджетида назарда тутилган бошқа операцион харажатларни молиялаштириш;

Агентлик томонидан ушбу Қонунга мувофиқ жалб этилган кредитларни ва бошқа қарз маблағларини тўлаш;

Агентликнинг бюджетида назарда тутилган маъмурий харажатларни молиялаштириш.

Агентлик банкларнинг санация воситаларини қўллашни молиялаштириш учун Жамғарма маблағларидан қуйидаги энг кам миқдорларнинг биридан фойдаланишга ҳақли:

санация қилинаётган банкнинг кафолатланган омонатлари жами суммасидан ошмаган миқдорда;

банкларни санация қилиш тўғрисида қарор қабул қилинган санага Жамғарма маблағлари қолдиғининг қирқ фоизидан ошмаган миқдорда.

Агентликнинг активлари ҳамда келгусида юзага келиши мумкин бўлган мулкий ҳуқуқлари (талаблари) Жамғармага жалб этиладиган маблағлар бўйича мажбуриятларнинг бажарилиш таъминоти сифатида гаровга киритилиши мумкин.

Ушбу модданинг учинчи қисмида назарда тутилган активлардан ҳамда келгусида юзага келиши мумкин бўлган мулкий ҳуқуқлардан (талаблардан) Агентликнинг компенсациялар тўлаш билан боғлиқ бўлмаган мажбуриятларининг, шунингдек унинг ходимлари ва бошқа шахслар мажбуриятларининг бажарилиш таъминоти сифатида фойдаланилиши мумкин эмас.

22-модда. Жамғарма маблағларини инвестиция қилиш

Жамғарманинг маблағларини инвестиция қилиш инвестиция сиёсатига мувофиқ амалга оширилади.

Жамғарма маблағлари улар қийматининг бир қисмини бироз йўқотиш ёки йўқотишларсиз пул маблағлари тарзида етти иш куни ичида қайтарилиши мумкин бўлган, таваккалчилик даражаси паст бўлган қуйидаги активларга инвестиция қилиниши мумкин:

пул маблағларга ва уларнинг эквивалентларига;

Ўзбекистон Республикаси номидан чиқарилган давлат қимматли қоғозларига, шунингдек Марказий банкнинг облигацияларига;

рўйхати ва баҳолари Кенгаш томонидан аниқланадиган ҳамда Марказий банк билан келишиладиган халқаро рейтинг компанияларининг кредит рейтингига эга бўлган чет давлатларнинг ёки марказий (миллий) банкларнинг қимматли қоғозларига;

халқаро молия институтлари томонидан чиқарилган қимматли қоғозларга;

Марказий банкнинг Ўзбекистон Республикаси миллий валютасида ва чет эл валюталарида очилган депозитларига;

рўйхати ва баҳолари Кенгаш томонидан аниқланадиган ҳамда Марказий банк билан келишиладиган рейтинг компаниялари рейтингига эга бўлган банкларнинг қисқа муддатли депозитларига, бунда мазкур инвестицияларнинг миқдори жами инвестиция қилинган маблағларнинг йигирма фоизидан ошмаслиги керак;

ипотекани қайта молиялаштириш ташкилотлари томонидан чиқарилган қимматли қоғозларга;

ушбу қисмнинг учинчи ва тўртинчи хатбошиларида кўрсатилган эмитентлар томонидан тўлиқ кафолатланган бошқа ликвидли қимматли қоғозларга;

банкларнинг ликвидлилигини бошқаришга доир талаблар доирасида Марказий банк томонидан белгиланган бошқа юқори ликвидли активларга.

Жамғарма маблағлари ушбу модданинг иккинчи қисмида назарда тутилган активларга исломий молия стандартларига мувофиқ инвестиция қилиниши мумкин.

Агентлик ушбу модданинг иккинчи қисмида кўрсатилган активлардан Марказий банкдан жалб этилган кредит ва (ёки) исломий молия воситалари бўйича мажбуриятларнинг бажарилиш таъминоти сифатида фойдаланишга ҳақли.

Кенгаш инвестиция сиёсатини ишлаб чиқишда Агентликнинг ликвидлиликка бўлган эҳтиёжини инобатга олиши, ликвидлиликни сақлаб туриши, Жамғарманинг жойлаштириладиган маблағларига инвестиция қилиниши мумкин бўлган активларнинг хавфсизлигини, шунингдек инвестиция фаолиятидан фойда олиш Агентликнинг бирламчи мақсади бўлмаслигини инобатга олиши керак.

Агентликнинг инвестиция сиёсатида Жамғарма маблағларини ушбу модданинг иккинчи қисмида назарда тутилган инвестиция қилиниши мумкин бўлган активларга жойлаштириш тартиби, мезонлари, лимитлари, концентрацияси ва қайтариш муддатлари белгиланади.

Агентлик чет эл шахсларидан олинган қарз маблағларини ёки Агентлик томонидан Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан ташқарига инвестиция қилишдан олинган чет эл валютасидаги маблағларни Ўзбекистон Республикасининг миллий валютасига конвертация қилишни таъминлаш учун Марказий банкда чет эл валютасида ҳисобварақлар очишга ҳақли.

Агентликнинг Жамғарма маблағларини инвестиция қилишдан олинган даромадлари фойда солиғидан озод этилади.

23-модда. Жамғарма маблағларининг тақчиллигини бюджет ссудаси ва (ёки) Марказий банкнинг кредити ва (ёки) исломий молия воситалари ҳисобидан қоплаш

Жамғарма маблағларининг тақчиллигини махсус бадал, шунингдек жалб қилинган маблағлар ҳисобидан қоплаш учун маблағлар етарли бўлмаган тақдирда, Агентлик Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан бюджет ссудасини ва (ёки) Марказий банкдан кредит ва (ёки) исломий молия воситаларини жалб этиши мумкин.

Марказий банк ликвидлиликни таъминлаш учун Агентликка Марказий банк томонидан мақбул деб топилган мажбуриятларнинг бажарилиш таъминоти шарти билан кредит ва (ёки) исломий молия воситаларини беришга ҳақли.

Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджетидан ажратиладиган бюджет ссудаси шартлари Агентлик ҳамда Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги (бундан буён матнда Иқтисодиёт ва молия вазирлиги деб юритилади) ўртасида келишилади ҳамда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг қарори билан тасдиқланади. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг қарори кучга кирганидан кейин бюджет ссудаси Иқтисодиёт ва молия вазирлигига Агентликнинг ёзма сўрови келиб тушган кундан эътиборан беш иш куни ичида Агентликка ажратилиши керак.

Жамғарма маблағларининг тақчиллигини қоплаш учун Агентликка Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджетидан ажратилган бюджет ссудаси ва (ёки) Марказий банк кредитлари бўйича фоиз ставкаси ёки бошқа даромадлар миқдори Ўзбекистон Республикаси номидан чиқарилган ва Ўзбекистон Республикасида муомалада бўлган, ўхшаш тўлаш муддатига эга бўлган қарз воситалари бўйича фоиз ставкасидан ёки бошқа даромадлардан юқори бўлиши мумкин эмас.

Бозор конъюнктураси яхшиланиши биланоқ Кенгаш ушбу Қонуннинг 19 ва 20-моддалари талабларига мувофиқ календарь бадал ставкасини ошириш ва махсус бадални белгилаш орқали банклардан маблағлар йиғиш ҳамда Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджетидан ажратилган бюджет ссудаси ва (ёки) Марказий банк кредитини ва (ёки) исломий молия воситаларини қайтариш бўйича зарур бўлган чораларни кўриши керак.

Агентлик ҳамда Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ушбу моддада назарда тутилган бюджет ссудасини жалб этиш тартиби ва шартларини белгиловчи битим тузиши керак.

24-модда. Жамғарма маблағлари мақсадли миқдорининг ва кафолатланган омонат миқдорининг етарлилигини баҳолаш

Агентлик Жамғарма маблағларининг мақсадли миқдори ва кафолатланган омонат миқдори етарлилигини баҳолашни уч йилда камида бир марта амалга ошириши шарт.

Агар Агентлик ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган баҳолаш натижалари асосида Жамғарма маблағларининг мақсадли миқдорини ва (ёки) кафолатланган омонат миқдорини ўзгартириш зарурлиги тўғрисида хулосага келса, Кенгаш уларни ўзгартириш ҳақидаги таклифни кўриб чиқиш учун Марказий банкка киритади.

Марказий банк Кенгаш томонидан тақдим этилган баҳолаш натижаларига розилик билдирган тақдирда, ушбу Қонунга тегишли ўзгартишлар киритиш тўғрисида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига таклифлар киритади.

Агентлик томонидан ишлаб чиқилган ва Марказий банк билан келишилган Жамғарма маблағлари мақсадли миқдорининг, кафолатланган омонат миқдорининг етарлилигини баҳолаш ҳамда банкнинг депозит базасини аниқлаш услубияти Кенгаш томонидан тасдиқланади.

4-боб. Кафолатлаш объектлари, компенсациялар тўлаш тартиби. Омонатчиларнинг ҳуқуқлари

25-модда. Кафолатлаш объектлари

Жисмоний шахсларнинг, шу жумладан якка тартибдаги тадбиркорларнинг, шунингдек юридик шахсларнинг банклардаги Ўзбекистон Республикаси миллий валютаси ва чет эл валютасидаги омонатлари кафолатлаш объектларидир, бундан ушбу модданинг учинчи қисмида назарда тутилган омонатлар мустасно.

Кафолатлаш объектини аниқлашда қуйидагилар омонат деб ҳисобланади:

банк омонати шартномасига ёки банк ҳисобварағи шартномасига мувофиқ банкка қўйилган, шу жумладан шартноманинг тегишли шартлари бажарилгунига қадар алоҳида ҳисобварақларда сақланадиган («эскроу» хизмати), шунингдек омонат (депозит) сертификатлари билан тасдиқланган пул маблағларининг қолдиғи;

банк омонати шартномаси ёки банк ҳисобварағи шартномаси бўйича ҳисобланган, бироқ кафолатлаш ҳодисаси юзага келгунига қадар тўланмаган фоизларнинг қолдиғи, агар уларни ҳисоблаш мазкур шартномаларда назарда тутилган бўлса, шунингдек омонат (депозит) сертификатида белгиланган фоизларнинг ҳисобланган, бироқ тўланмаган қолдиғи.

Қуйидагилар кафолатлаш объекти бўлмайди:

банкларнинг, нобанк кредит ташкилотларининг, лизинг ташкилотларининг, суғурта ташкилотларининг, инвестиция ва пай фондларининг, шунингдек Ўзбекистон Республикасининг ёки чет давлат ваколатли органининг тегишли лицензиясига ёки рухсатига асосан фаолият юритаётган ёхуд фаолиятини ваколатли органларни хабардор қилиш тартибида амалга ошираётган бошқа молия ташкилотларининг омонатлари;

давлат ташкилотлари ва корхоналарининг, шунингдек Ўзбекистон Республикасининг ёки чет давлатнинг давлат органлари омонатлари;

банкка алоқадор шахсларнинг омонатлари, бундан банкнинг бошқарув аъзолари ва муҳим аҳамиятга эга ходимларининг охирги уч ойлик иш ҳақи ва унга тенглаштирилган тўловлари миқдоридан ошмайдиган омонатлари мустасно;

чет элда очилган шуъба банклардаги ёки банк филиалларидаги омонатлар;

шахсий жамғариб бориладиган пенсия ҳисобварақларида жамғарилган пул маблағлари;

жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштириш, терроризмни молиялаштириш ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштириш билан боғлиқ фаолиятдан олинганлиги суднинг қонуний кучга кирган қарори билан тасдиқланган пул маблағлари;

исломий банк фаолиятини амалга оширувчи банклардаги инвестициявий омонатлар.

Қуйидагилар омонат ҳисобланмайди:

акциялар ҳамда банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчиликка мувофиқ банкнинг регулятив капитали таркибига киритилган бошқа воситалар;

банк томонидан чиқарилган қарз қимматли қоғозлари (таъминланган ва таъминланмаган облигациялар, оддий векселлар);

банкнинг субординар қарз мажбуриятлари;

банкнинг сейфларида сақланаётган пул маблағлари;

ҳосила молиявий воситалар, жумладан банк томонидан чиқарилган фьючерслар, форвард контрактлари, своплар ва опционлар бўйича юзага келадиган талаб қилиш ҳуқуқи;

банкнинг мол-мулкни ишончли бошқариш фаолияти билан боғлиқ ҳолда юзага келадиган талаб қилиш ҳуқуқи.

26-модда. Компенсация миқдори

Бир банкда бир омонатчига тўланадиган компенсация қуйидаги миқдорни ташкил этади:

кафолатлаш объекти қолдиғининг тўлиқ ҳажмини, агар унинг миқдори икки юз миллион сўм ёки ундан кам бўлса;

икки юз миллион сўмни, агар кафолатлаш объектининг қолдиғи икки юз миллион сўмдан кўп бўлса.

Омонатчи битта банкда бир нечта кафолатлаш объектларига эга бўлган тақдирда, мазкур кафолатлаш объектлари бўйича тўланадиган компенсациянинг умумий миқдори кафолатлаш объектининг миқдори ва валютасидан қатъи назар, ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган миқдордан ошмаслиги керак, бундан ушбу Қонун 28-моддасининг иккинчи қисмида назарда тутилган ҳоллар мустасно.

27-модда. Компенсация тўлашнинг умумий принциплари

Кафолатлаш объекти эгаси бўлган омонатчиларда кафолатлаш ҳодисаси юз берган санадан эътиборан Агентликдан кафолатланган омонат миқдоридан ошмаган суммада компенсациялар тўлашни талаб қилиш ҳуқуқи, Агентликда эса кафолатлаш объекти эгаси бўлган омонатчилар олдида компенсацияларни тўлаш мажбурияти юзага келади.

Компенсациянинг суммаси кафолатлаш ҳодисаси юз берган санага ҳисоб-китоб қилинади ва тугатувчи томонидан ушбу Қонун 29-моддасининг иккинчи қисмига мувофиқ тақдим этиладиган реестр асосида Агентлик томонидан тўланади. Бунда, агар омонатчининг банк олдида мажбурияти мавжуд бўлса, компенсация суммаси кафолатланган омонат (кафолатланган омонатлар) ва омонатчининг бундай банк олдидаги ижро муддати етиб келган мажбурияти (мажбуриятлари) суммаси ўртасидаги фарқ сифатида аниқланади.

Агар банк омонати шартномасида ёки банк ҳисобварағи шартномасида бошқача тартиб назарда тутилмаган бўлса, компенсация қуйидаги шахсларга тўланади:

омонатчиларга, шу жумладан ўн тўрт ёшдан ўн саккиз ёшгача бўлган вояга етмаганларга;

учинчи шахсларга, агар омонат учинчи шахслар, шу жумладан ўн тўрт ёшдан ўн саккиз ёшгача бўлган вояга етмаганлар фойдасига қўйилган бўлса;

қонуний вакилларга ёки қонуний вакилларнинг розилиги билан вояга етмаган шахсларга, агар омонат ўн тўрт ёшга тўлмаган вояга етмаган учинчи шахслар фойдасига қўйилган бўлса.

Агар кафолатлаш объекти омонатчининг ёки учинчи шахснинг тугатилаётган банк ёки учинчи шахс олдидаги мажбуриятларининг бажарилиши таъминоти сифатида гаровга қўйилган бўлса, компенсация:

кафолатлаш ҳодисаси юзага келган санада ёки агент-банк томонидан компенсация тўлаш учун белгиланган муддат давомида қарздор томонидан олинган мажбурият бекор бўлган (бажарилган) тақдирда, омонатчига тўланади;

мажбурият бекор бўлмаган (бажарилмаган) тақдирда, мажбуриятнинг бажарилиш таъминоти сифатида омонатчининг бошқа банкда очилган ҳисобварағига ўтказилади.

Агар кафолатлаш ҳодисаси юзага келган санада кафолатлаш объекти омонатчининг тугатилаётган банк олдидаги мажбуриятининг бажарилиши таъминоти сифатида гаровга қўйилган бўлса ҳамда унинг миқдори фақат мазкур мажбуриятни бажариш учун етарли бўлса, кафолатлаш объекти мажбуриятни бажаришга йўналтирилади.

Чет эл валютасидаги кафолатланган омонат бўйича компенсация Марказий банкнинг кафолатлаш ҳодисаси юзага келган санадаги курси бўйича Ўзбекистон Республикасининг миллий валютасида тўланади.

Омонатчига умумий суммаси ушбу Қонун 26-моддасининг биринчи қисмида кўрсатилган миқдордан ошадиган бир нечта кафолатланган омонатлар бўйича компенсация тўланган тақдирда, компенсация ҳар бир омонатнинг тугатилаётган банкдаги умумий омонатлар миқдоридаги улушига мутаносиб равишда тўланган деб ҳисобланади.

Қонунчиликка мувофиқ мерос ҳуқуқини ёки ҳуқуқий ворисликни тасдиқловчи барча зарур ҳужжатлар тақдим этилганда компенсация меросхўрлар ва ҳуқуқий ворислар ёки уларнинг ваколатли вакилларига тўланади.

Ушбу Қонунга асосан тўланадиган компенсациялар тугатиш жараёнидаги банкдан банк омонати ва (ёки) банк ҳисобварағи шартномаси бўйича қайтарилаётган пул маблағлари деб ҳисобланади.

28-модда. Қўшимча компенсация

Ушбу моддада назарда тутилган ҳолларда, кафолатлаш объекти эгаси бўлган омонатчи қўшимча компенсация олиш ҳуқуқига эга бўлади.

Кафолатлаш объекти меросга бўлган ҳуқуқ бўйича олинганда ёки банк қўшиб юбориш ёки қўшиб олиш шаклида қайта ташкил этилган кундан эътиборан олти ой давомида кафолатлаш ҳодисаси юзага келса, кафолатлаш объекти эгаси бўлган омонатчига қўшимча равишда тўланадиган пул маблағлари қўшимча компенсациядир.

Банк қўшиб юбориш ёки қўшиб олиш шаклида қайта ташкил этилган тақдирда, қўшимча компенсация қайта ташкил этишда иштирок этган ҳар бир банкдаги кафолатлаш объектлари бўйича тўланади. Бунда қайта ташкил этишда иштирок этган банкда бир нечта кафолатлаш объекти мавжуд бўлса, улар бўйича тўланадиган қўшимча компенсацияга нисбатан ушбу Қонун 27-моддасининг еттинчи қисмида назарда тутилган усул қўлланилади.

Қўшиб олиш ва қўшиб юбориш шаклида қайта ташкил этиш натижасида ҳуқуқий ворис бўлган банк қайта ташкил этиш жараёни тугаган кундан эътиборан беш кун ичида қўшимча компенсация олиш ҳуқуқига эга бўлган омонатчиларни ва Агентликни қўшимча компенсация олиш ҳуқуқи амал қилиш муддати тугаши санаси тўғрисида хабардор этади.

Қўшимча компенсация олиш ҳуқуқига эга бўлган омонатчилар олти ой муддатда кафолатлаш объектининг кафолатланган омонат миқдоридан ошадиган қисмини ҳамда ҳисобланган, лекин тўланмаган фоизларни муддатидан олдин олишга ҳақли. Бунда омонат ва фоизларни муддатидан олдин олганлик учун тўлов ундирилмайди.

29-модда. Компенсациялар тўлаш тартиби

Тугатувчи Агентликка компенсация тўлаш жараёнига тайёргарлик кўришга кўмаклашиши, Агентлик ўз вазифаларини бажариши учун зарур бўлган ва сўралган ахборот ва маълумотларни унга тақдим этиши шарт.

Тугатувчи кафолатлаш ҳодисаси юзага келган санадан эътиборан ўн иш куни ичида Агентликка:

омонатчиларнинг ва кафолатлаш объектларининг реестрини ҳамда тугатилаётган банкнинг омонатчиларга бўлган талаблари тўғрисидаги ахборотни;

кафолатлаш объектлари эгаларига тўланиши лозим бўлган суммалар ҳақидаги, шу жумладан таъминот сифатида берилган, хатланган, суд низоси предмети бўлган ёки учинчи шахслар фойдасига қўйилган кафолатлаш объектлари тўғрисидаги маълумотларни;

тугатилаётган банкнинг филиал тармоғи тўғрисидаги ахборотни тақдим этиши шарт. Ушбу қисмга мувофиқ тақдим этиладиган реестрнинг, маълумотларнинг ва ахборотнинг шакли Марказий банк томонидан белгиланади.

Ушбу модданинг иккинчи қисмида назарда тутилган реестр, маълумотлар ёки ахборот ўзгарган тақдирда, тугатувчи ўзгаришларни инобатга олган ҳолда уни (уларни) қайтадан тақдим этади.

Агентлик тугатувчидан ушбу модданинг иккинчи қисмида кўрсатилган реестр, маълумотлар ва ахборот олинган кундан эътиборан икки иш куни ичида:

1) оммавий ахборот воситаларида ва ўз расмий веб-сайтида кафолатлаш ҳодисаси юз берганлиги тўғрисидаги ахборотни эълон қилади, ахборот қуйидагиларни ўз ичига олиши керак:

компенсацияларни тўлаш муддатини, жойини ва усулини;

компенсацияларни олиш учун омонатчилар томонидан бажарилиши керак бўлган шартларни;

2) омонатчиларга компенсацияларни тўлаш учун Агентликка тақдим этилган реестрдаги ўзларига тааллуқли маълумотлар билан танишиш имкониятини беради.

Агентлик тугатилаётган банк омонатчиларининг камида тўртдан уч қисмига компенсацияларни олиш имкониятини:

2025 йил 1 январдан бошлаб — кафолатлаш ҳодисаси юзага келган санадан эътиборан йигирма иш куни ичида;

2026 йил 1 январдан бошлаб — кафолатлаш ҳодисаси юзага келган санадан эътиборан ўн беш иш куни ичида;

2027 йил 1 январдан бошлаб — кафолатлаш ҳодисаси юзага келган санадан эътиборан етти иш кунида таъминлаши шарт.

Ушбу модда бешинчи қисмининг учинчи хатбошисида назарда тутилган ҳолда тугатувчи Агентликка ушбу модданинг иккинчи қисмида назарда тутилган реестрни, маълумотларни ва ахборотни саккиз иш куни ичида тақдим этади, Агентлик эса ушбу модданинг тўртинчи қисмида назарда тутилган тадбирларни икки иш куни ичида амалга оширади.

Ушбу модда бешинчи қисмининг тўртинчи хатбошисида назарда тутилган ҳолда тугатувчи Агентликка ушбу модданинг иккинчи қисмида кўрсатилган реестрни, маълумотларни ва ахборотни уч иш куни ичида тақдим этади, Агентлик эса ушбу модданинг тўртинчи қисмида назарда тутилган тадбирларни бир иш куни ичида амалга оширади.

Компенсациялар агент-банк орқали тўланиши, омонатчининг (олувчининг) бошқа банкда очилган ҳисобварағига ўтказилиши ёки Кенгаш томонидан белгиланган бошқа усулларда тўланиши мумкин.

Агент-банк вазифаларини бажариш учун Агентлик Марказий банк билан келишилган ҳолда Кенгаш томонидан тасдиқланган мезонларга мувофиқ бўлган битта ёки бир нечта банкни танлаши мумкин.

Агент-банк Агентлик билан тузилган шартномага мувофиқ Агентлик номидан иш юритади ва компенсацияларни тўлаш жараёнини амалга оширади, омонатчиларни идентификациялайди. Агент-банк компенсацияларни тўлаш тартибини белгиловчи норматив-ҳуқуқий ҳужжат асосида зарур ҳужжатларни талаб қилишга ҳам ҳақли. Агент-банк томонидан компенсацияларни тўлаш учун белгиланадиган муддат бир йилдан ошмаслиги керак.

Агентлик томонидан омонатчига тўланиши зарур бўлганидан ортиқ миқдорда компенсация тўланган тақдирда, омонатчи ортиқча тўланган суммани Агентликнинг талаби бўйича талаб билдирилган кундан эътиборан ўн иш куни ичида қайтариши шарт. Бунда ортиқча тўланган сумма қайтарилмаган тақдирда, Агентлик мазкур суммани ундириш учун судга мурожаат қилишга ҳақли.

Компенсацияни тўлаш енгиб бўлмас куч (форс-мажор) туфайли кечиктирилганлиги учун Агентлик жавобгар бўлмайди.

Агентлик компенсацияларни тўлаш жараёни ҳақидаги, шу жумладан омонатчиларга тўланган суммалар тўғрисидаги ахборотни Марказий банк томонидан белгиланган даврий оралиқда ўз расмий веб-сайтида эълон қилади.

Компенсацияларни тўлаш тартиби ва шартлари, шу жумладан компенсацияларни олиш учун тақдим этиладиган ҳужжатлар рўйхати ҳамда уларни расмийлаштиришга доир талаблар Марказий банк томонидан белгиланади.

Ушбу Қонунга мувофиқ Агентликка ва агент-банкка маълумотларни тақдим этиш тижорат ёки банк сирининг ёхуд қонун билан қўриқланадиган бошқа сирнинг ошкор қилиниши деб ҳисобланмайди.

30-модда. Компенсация тўлашни тўхтатиб туриш ёки рад этиш

Агентлик томонидан компенсация тўлашни тўхтатиб туриш учун қуйидагилар асос бўлади:

компенсация олиш учун тақдим этилган ҳужжатлардаги маълумотларнинг ишончлилигига ва (ёки) ҳақиқийлигига Агентликда ёки агент-банкда шубҳа пайдо бўлганлиги;

омонатчининг талаблари ва тугатувчи томонидан тақдим этилган маълумотлар ўртасида номувофиқлик мавжудлиги;

кафолатлаш объектига нисбатан чеклов чоралари мавжудлиги, шу жумладан ҳисобварақдаги пул маблағлари хатланганлиги ёки тўхтатиб қўйилганлиги, ҳисобварақ бўйича операциялар тўхтатиб турилганлиги;

кафолатлаш объекти суд низоси предмети бўлган ҳоллар тўғрисида Агентлик компенсациялар тўлангунига қадар хабардор этилганлиги.

Ушбу модда биринчи қисмининг иккинчи ва учинчи хатбошиларида назарда тутилган ҳолларда компенсациялар тўлашни тўхтатиб туриш муддати шубҳа пайдо бўлган ёки номувофиқликлар аниқланган кундан эътиборан тўқсон кундан кўп бўлиши мумкин эмас, ушбу модда биринчи қисмининг тўртинчи ва бешинчи хатбошиларида назарда тутилган ҳолларда эса тўхтатиб туриш тегишли қарор қабул қилишга ваколатли бўлган органнинг қарори қабул қилингунига қадар амалга оширилади.

Агентлик омонатчини ва тугатувчини компенсация тўлашни тўхтатиб туриш сабаблари тўғрисида тўловни тўхтатиб туриш учун асос бўлган маълумотлар ва ҳужжатларни илова қилган ҳолда хабардор этади.

Омонатчи ва тугатувчи компенсациялар тўлашни тўхтатиб туриш учун асос бўлган сабабларни бартараф этиш бўйича чоралар кўриши, шу жумладан компенсациялар тўланиши учун тақдим этилган ҳужжатлар ва маълумотларнинг ҳақиқийлигини ва (ёки) ишончлилиги фактини аниқлаш учун судга мурожаат этиши шарт.

Компенсация тўлашни рад этиш ёки тўланган компенсацияни қайтаришни талаб қилиш учун қуйидагилар асос бўлади:

компенсация тўланиши учун сохта ҳужжатлар тақдим этилганлиги факти аниқланганлиги;

омонатга қўйилган пул маблағларнинг жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштириш, терроризмни молиялаштириш ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштириш билан боғлиқ фаолиятдан олинганлигини тасдиқловчи қонуний кучга кирган суд қарорининг мавжудлиги.

31-модда. Талаб қилиш ҳуқуқининг Агентликка ўтиши

Кафолатлаш ҳодисаси юзага келган санада Агентлик компенсацияларни ҳақиқатда тўлаганлигидан қатъи назар, кафолатлаш объектларининг эгалари бўлган омонатчиларнинг тугатилаётган банкка бўлган талаблари кафолатланган омонатлар суммасига тенг миқдорда Агентликка ўтади. Агентликнинг тугатилаётган банкка бўлган талаблари қонунчиликда белгиланган навбатга мувофиқ қаноатлантирилади.

Омонатчилар талабларининг Агентликка ўтиши омонатчиларнинг тугатилаётган банкка бўлган кафолатлаш объектининг кафолатланган омонат миқдоридан ошадиган қисмидаги ҳуқуқларини бекор қилмайди.

Омонатчилар кафолатлаш объектининг кафолатланган омонат миқдоридан ошадиган қисмини бевосита тугатилаётган банкдан талаб қилишга ҳақли ва Агентлик ушбу суммаларнинг тўланишига жавобгар бўлмайди.

Агар тугатувчининг ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) Агентликнинг компенсациялар тўлаш бўйича ўз мажбуриятларини бажаришига тўсқинлик қилаётган бўлса, Агентлик тугатувчининг ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) устидан судга шикоят қилишга ҳақли.

32-модда. Тўланмаган компенсациялар суммалари

Тўланмаган кафолатланган омонатлар тегишли омонатчиларнинг эгалигида қолади ва исталган вақтда Агентликдан талаб қилиб олиниши мумкин.

Агент-банк томонидан тўланмаган, шу жумладан ушбу Қонуннинг 29-моддаси ўнинчи қисмида белгиланган муддатда талаб қилиб олинмаган компенсациялар суммалари агент-банк билан тузилган шартномага мувофиқ Агентликка ўтказиб берилиши керак.

33-модда. Омонатчининг ҳуқуқлари

Кафолатлаш ҳодисаси юзага келган тақдирда омонатчилар:

Агентликдан компенсация тўлаш тартиби тўғрисида ахборот сўраб олишга;

ушбу Қонунга мувофиқ компенсация тўланишини талаб қилишга;

компенсациялар тўланиши учун Агентликка тақдим этилган реестрда ўзлари тўғрисидаги маълумот мавжуд бўлмаган тақдирда ёки ўз талабларини тасдиқловчи маълумотлар ва ҳужжатларни олиш учун тугатувчига мурожаат этишга;

агент-банк томонидан компенсацияларни тўлаш асоссиз кечиктирилганлиги фактлари тўғрисида Агентликка хабар беришга;

кафолатлаш объектининг кафолатланган омонат миқдоридан ошадиган қисмини қонунчиликда белгиланган тартибда банкдан талаб қилишга;

омонатчиларнинг ушбу Қонунда белгиланган ҳуқуқлари бузилиши, шу жумладан банк сирига оид маълумотларнинг ошкор этилиши оқибатида етказилган зарарнинг ўрни қопланишини айбдор шахслардан талаб қилишга;

Агентликнинг ва (ёки) тугатувчининг ҳаракатлари устидан қонунчиликда назарда тутилган тартибда шикоят қилишга ҳақли.

Кафолатлаш ҳодисаси юзага келган тақдирда омонатчилар қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

34-модда. Банкка алоқадор шахслар

Ушбу Қонун мақсадларида қуйидагилар банкка алоқадор шахслар ҳисобланади:

банк кузатув кенгашининг аъзолари;

банк бошқарувининг аъзолари, шунингдек банкнинг муҳим аҳамиятга эга ходимлари;

банкнинг ҳал қилувчи эгаликка эга бўлган акциядорлари;

исломий банк фаолиятини амалга оширувчи банкнинг исломий молия масалаларини мувофиқлаштирувчи исломий молия кенгаши аъзолари;

банкнинг охирги бенефициар мулкдорлари;

ушбу қисмнинг иккинчи , учинчи ва тўртинчи хатбошиларида назарда тутилган жисмоний шахсларнинг яқин қариндошлари.

«Банклар ва банк фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунида назарда тутилган шахслар охирги бенефициар мулкдор ҳамда ушбу модда биринчи қисмининг иккинчи , учинчи ва тўртинчи хатбошиларида назарда тутилган жисмоний шахсларнинг яқин қариндошларидир.

5-боб. Банклардаги омонатларни кафолатлаш соҳасидаги ҳамкорлик ва жамоатчиликни хабардор этиш

35-модда. Агентликнинг Марказий банк билан ҳамкорлиги

Кафолатлаш тизимининг ишлаши билан боғлиқ чора-тадбирларни амалга ошириш масалалари юзасидан Агентлик ва Марказий банк:

банклардаги омонатларни ҳимоя қилиш кафолатлари тўғрисидаги қонунчиликка риоя этилиши қисмида биргаликдаги инспекцияни (текширувларни) амалга ошириш;

банкни санация қилиш тартиб-таомилларини амалга ошириш;

кафолатлаш тизими тўғрисида жамоатчиликни хабардор қилиш бўйича чора-тадбирларни биргаликда амалга ошириш;

махсус бадал миқдорининг, Жамғарма маблағлари мақсадли миқдорининг, кафолатланган омонат миқдорининг етарлилигини баҳолаш ва банкнинг депозит базасини аниқлаш услубиятини, шунингдек агент-банкни танлаш мезонларини келишиш доирасида ҳамкорлик қилади.

Марказий банк тегишли қарор қабул қилинган кундан эътиборан уч иш кунидан кечиктирмай Агентликка:

банкка банк фаолиятига доир тегишли лицензия (лицензиялар) бериш ёки уни чақириб олиш;

банкни қайта ташкил этиш учун рухсат бериш;

вақтинчалик бошқарувчини (вақтинчалик бошқарувчиларни) тайинлаш;

банкни санация қилиш тўғрисидаги қарорлардан кўчирмалар беради.

Агентлик ушбу Қонунда назарда тутилган бадалларни тўламаган банклар тўғрисидаги маълумотларни икки иш кунидан кечиктирмай Марказий банкка тақдим этади.

Агентлик ва Марказий банк ушбу Қонунда назарда тутилган ҳамкорликни амалга оширишни, шунингдек ахборот алмашишни, шу жумладан эгасизлантирилган тарзда банк сирини ташкил этувчи маълумотларни, кафолатлаш ҳодисаси юзага келиши эҳтимоли тўғрисидаги маълумотларни алмашишни тартибга солувчи англашув меморандумини тузади.

36-модда. Агентликнинг Иқтисодиёт ва молия вазирлиги билан ҳамкорлиги

Агентлик ҳамда Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳамкорлик шартларини тартибга солувчи, шунингдек Агентликни шошилинч вазиятларда молиялаштириш тартиби тўғрисида битим тузади ҳамда кафолатлаш тизими лозим даражада ишлаши мақсадида мазкур битимга ўзгартириш ва қўшимчалар киритади.

37-модда. Агентликнинг бошқа ташкилотлар ва муассасалар билан ҳамкорлиги

Агентлик ушбу Қонунда назарда тутилган вазифаларни бажариш учун бошқа ташкилотлар ва муассасалар билан ҳамкорлик қилиши мумкин.

Жиноий фаолият билан боғлиқ битимларни амалга ошириш учун кафолатлаш объектидан фойдаланиш ҳоллари аниқланган тақдирда, Агентлик ва жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш соҳасидаги махсус ваколатли давлат органи қонунчиликда назарда тутилган тегишли чораларни кўриш учун бир-бирини хабардор қилади. Агентлик ва махсус ваколатли давлат органи зарур ҳолларда ўзаро англашув меморандумини тузади.

Агентлик чет давлатларнинг молия соҳасини тартибга солувчи (назорат қилувчи) органлари ва омонатларни (депозитларни) кафолатловчи (суғурталовчи) ташкилотлари билан ахборот алмашиши, башарти бундай ахборот алмашиш омонатчиларнинг қонун билан қўриқланадиган сирларини, ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонунчилик нормаларига мувофиқ бўлса, улар билан ҳамкорлик тўғрисида битимлар тузиши мумкин.

Агентлик ҳамкорлик қилиш ва омонатларни (депозитларни) кафолатлаш (суғурталаш) тизимини ривожлантириш бўйича халқаро ташкилотларга аъзо бўлиши мумкин.

38-модда. Агентлик томонидан компенсацияларни тўлаш тизимини стресс-тестдан ўтказиш ва сценарий бўйича моделлаштириш тадбирлари

Агентлик заруратга қараб, лекин икки йилда камида бир марта:

ўз тизимларини стресс-тестдан ўтказиши;

Агентликнинг молиявий имкониятларини баҳолашдан ўтказиши, шунингдек Марказий банк ва кафолатлаш тизимида иштирок этаётган банклар билан биргаликда кафолатлаш тизимининг амалий жиҳатдан шайлигини таъминлаш мақсадида компенсациялар тўлаш жараёнини сценарий бўйича моделлаштириш тадбирларини ўтказиши керак.

Банклар компенсация тўлаш жараёнини сценарий бўйича моделлаштириш тадбирларида иштирок этиши шарт.

Биринчи стресс-тестни ўтказиш ва сценарий бўйича моделлаштириш тадбирлари ушбу Қонун кучга кирган кундан эътиборан бир йил ичида амалга оширилиши керак.

39-модда. Жамоатчиликни хабардор қилиш

Агентлик оммавий ахборот воситалари ва (ёки) ўз расмий веб-сайти орқали жамоатчиликни кафолатлаш тизими фаолияти тўғрисида, шу жумладан:

кафолатлаш тизимида иштирок этаётган банклар ҳақида;

кафолатлаш объектлари, кафолатланган омонатлар ҳамда кафолатланмайдиган маблағлар ҳақида;

компенсациялар тўлаш тартиби, шу жумладан қонунчиликка мувофиқ уларни тўлаш усуллари ва муддатлари ҳақида мунтазам равишда хабардор қилиб бориши шарт.

Банклар ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган ахборотни хизмат кўрсатиш жойларида ҳамда банклар томонидан ўз мижозларига юбориладиган хабарларда, мазкур талаб улар учун ортиқча харажатларни келтириб чиқармаслиги шарти билан тарқатиш чораларини кўриши шарт.

Жамоатчиликни хабардор қилиш тартиби ва шартлари Марказий банк томонидан белгиланади.

6-боб. Агентликнинг бюджети, бухгалтерия ва молиявий ҳисоботи

40-модда. Агентликнинг бюджети

Агентликнинг фаолиятини ва унинг ушбу Қонунда белгиланган вазифаларининг бажарилишини таъминлаш мақсадида, Агентлик жорий молиявий йилнинг 30 ноябридан кечиктирмай кейинги молиявий йил учун операцион ва маъмурий харажатлар, шунингдек капитал қўйилмалар тўғрисидаги ахборотни ўз ичига олувчи Агентлик бюджетини тасдиқлайди ҳамда эълон қилади.

Агентликнинг операцион харажатлари қуйидагиларни ўз ичига олади:

компенсацияларни тўлаш ва банкларнинг санация воситаларини қўллаш билан боғлиқ харажатларни;

қарз маблағлари бўйича ҳисобланган фоизларни;

активларни бошқариш ва компенсациялар тўлашни ташкил этиш учун Агентлик томонидан тўланадиган воситачилик ҳақини;

активларни қайта баҳолаш ва активларни баланс қийматидан паст нархда реализация қилишдан кўрилган зарарни;

аудиторлик ва консалтинг хизматлари учун тўловни;

кафолатлаш тизими ҳақида жамоатчиликни хабардор қилиш билан боғлиқ харажатларни.

Агентликнинг маъмурий харажатлари қуйидагиларни ўз ичига олади:

Агентлик ходимларининг иш ҳақи ва унга тенглаштирилган тўловлар, шунингдек Агентлик ходимларига тўланадиган бошқа тўловлар бўйича харажатларни;

хизмат алоқа воситаларини ўрнатиш ва улардан фойдаланиш билан боғлиқ харажатларни;

ахборот нашрларини ва касбий адабиётларни сотиб олиш билан боғлиқ харажатларни;

паст баҳоли ва тез эскирувчи буюмларга оид харажатларни;

асосий воситалар (мулк) ва биноларнинг амортизацияси харажатларини, уларни таъмирлаш, сақлаш ва суғурталаш ёки уларнинг ижарасига доир харажатларни;

солиқлар, йиғимлар ва бошқа мажбурий тўловлар, ижара (лизинг) тўловлари, банк хизматлари учун тўловлар, коммунал хизматлар учун тўловлар билан боғлиқ харажатларни.

Агентликнинг йиллик маъмурий харажатлари миқдори кафолатлаш тизимида иштирок этаётган барча банклар депозит базасининг бюджетни тасдиқлашдан аввалги ҳисобот чорагининг охирги кунидаги қолдиғининг 0,03 фоизидан ошмаслиги керак.

Агентликнинг операцион харажатлари ошишига олиб келадиган кутилмаган ҳолатлар юзага келган тақдирда, Кенгаш тегишли молиявий йил учун тасдиқланган бюджетни қайта кўриб чиқиш тўғрисида қарор қабул қилишга ҳақли.

41-модда. Агентликнинг бухгалтерия ҳисоби ва молиявий ҳисоботи

Агентликда бухгалтерия ҳисоби бухгалтерия ҳисоби тўғрисидаги қонунчиликка мувофиқ юритилади ва у Агентликнинг ҳақиқий молиявий аҳволини акс эттирувчи ишончли ҳисоботлар шакллантирилишини таъминлаши керак. Агентлик қонунчиликда белгиланган тартибда молиявий ҳисоботнинг халқаро стандартларини қўллаши мумкин.

Агентликнинг йиллик ҳисоботи Кенгаш томонидан тасдиқланади ва йиллик молиявий ҳисоботни ҳамда Агентликнинг ҳисобот йилидаги фаолияти таҳлилини ўз ичига олади.

Агентликнинг йиллик молиявий ҳисоботи мажбурий аудиторлик текширувидан ўтказилади ва молиявий йил тугаганидан кейин тўрт ой ичида Агентликнинг расмий веб-сайтида эълон қилинади.

Агентликнинг йиллик ҳисоботи Марказий банкнинг йиллик ҳисоботи таркибига киритилади.

42-модда. Ички аудит

Бош директорнинг қонунчиликка, таъсис ҳужжатларига ва бошқа ҳужжатларга, фаолиятни амалга ошириш бўйича белгиланган қоидаларга ҳамда тартиб-таомилларга риоя этишини, бухгалтерия ҳисобида ҳамда ҳисоботларда акс эттирилган маълумотларнинг тўлиқлиги ва ишончлилигини ҳамда активларнинг бут сақланишини текшириш ва мониторинг қилиш орқали унинг фаолиятини назорат қилиш ҳамда баҳолаш мақсадида Агентликда ички аудит хизмати ташкил этилади.

Агентликнинг ички аудит хизмати Кенгашга ҳисобдордир. Ички аудитни ўтказиш тартиби Кенгаш томонидан белгиланади.

7-боб. Манфаатлар тўқнашуви ҳамда Агентликнинг мансабдор шахсларини ва ходимларини ўз вазифаларини бажариши чоғида ҳуқуқий жиҳатдан ҳимоя қилиш

43-модда. Манфаатлар тўқнашуви

Кенгаши аъзолари, бош директор ва Агентликнинг ходимлари Агентлик манфаатларини кўзлаб ҳаракат қилиши ҳамда «Манфаатлар тўқнашуви тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни талабларидан келиб чиққан ҳолда манфаатлар тўқнашувининг олдини олиши шарт.

44-модда. Мансабдор шахсларни ва ходимларни ўз вазифаларини бажариши чоғида ҳуқуқий жиҳатдан ҳимоя қилиш

Кенгаш аъзолари, бош директор, Агентлик ходимлари, шунингдек ушбу Қонунга ёки Марказий банкнинг норматив-ҳуқуқий ҳужжатларига мувофиқ ўз ваколатларини амалга ошириш учун Агентлик томонидан жалб этилган бошқа шахслар, шу жумладан уларнинг ваколатлари тугатилганидан кейин ёки улар Агентликда ишлашини якунлаганидан кейин фақат ўз вазифаларини бажариши чоғида инсофсизлик билан содир этилган ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) учун жавобгар бўлади.

Агентлик ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган шахсларнинг манфаатларини улар ушбу Қонунга мувофиқ ўз вазифаларини бажарганлиги муносабати билан қўзғатилган суд иши ва маъмурий иш юритилиши доирасида, шу жумладан мазкур шахсларнинг ваколатлари тугатилган ёки Агентликда ишлаши якунланган ҳолларда ифодалашга доир харажатларни тўлайди.

8-боб. Якунловчи қоидалар

45-модда. Низоларни ҳал этиш

Омонатчи компенсациялар тўланиши жараёнида судга Агентликнинг ва (ёки) тугатувчининг хатти-ҳаракатлари устидан шикоят қилишга ҳақли.

Агентлик омонатчиларнинг мурожаатларини кўриб чиқиш тартиб-таомилини белгиловчи тартибга эга бўлиши шарт.

Агар омонатчи тугатувчи томонидан тақдим этилган омонатчилар ва кафолатлаш объектлари реестрига киритилмаган бўлса ёки у ўзига тўланган компенсация миқдоридан рози бўлмаса, у тугатувчига ўз талабларининг асослилигини тасдиқловчи ҳужжатларнинг асл нусхаларини тақдим этган ҳолда, мурожаат этишга ҳақли.

Тугатувчи омонатчи томонидан тақдим этилган ҳужжатлар олинган кундан эътиборан уч иш кунида уларни кўриб чиқиши шарт. Унинг талаблари асосли бўлган тақдирда, тугатувчи омонатчилар ва кафолатланган объектлар реестрига тегишли ўзгартиришлар киритиши, мазкур реестрни Агентликка тақдим этиши, шунингдек омонатчининг талабларини кўриб чиқиш натижалари ҳақида Агентликни, Марказий банкни ва омонатчини хабардор қилиши шарт. Омонатчининг талаблари асоссиз бўлган тақдирда, унинг талабларини қаноатлантириш рад этилади.

Омонатчининг талабларини қаноатлантириш рад этилган тақдирда, у Кенгашга ёки судга мурожаат қилишга ҳақли.

46-модда. Банклардаги омонатларни ҳимоя қилиш кафолатлари тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик

Банклардаги омонатларни ҳимоя қилиш кафолатлари тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.

47-модда. Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш

1. Ўзбекистон Республикасининг 1995 йил 21 декабрда қабул қилинган 163-I-сонли ва 1996 йил 29 августда қабул қилинган 256-I-сонли қонунлари билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодекси (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1996 йил, 2-сонга илова, № 11-12; 1997 йил, № 2, 56-модда, № 9, 241-модда; 1998 йил, № 5-6, 102-модда; 1999 йил, № 1, 20-модда, № 9, 229-модда; 2001 йил, № 1-2, 23-модда, № 9-10, 182-модда; 2002 йил, № 1, 20-модда, № 9, 165-модда; 2003 йил, № 1, 8-модда, № 5, 67-модда; 2004 йил, № 1-2, 18-модда, № 5, 90-модда, № 9, 171-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2006 йил, № 4, 154-модда, № 9, 494, 498-моддалар; 2007 йил, № 1, 3, 5-моддалар, № 4, 156, 164-моддалар, № 8, 367-модда, № 9, 416-модда, № 12, 598, 608-моддалар; 2008 йил, № 4, 192-модда, № 12, 640-модда; 2009 йил, № 9, 337-модда; 2010 йил, № 9, 335, 337, 340-моддалар; 2011 йил, № 12/2, 363, 364, 365-моддалар; 2012 йил, № 4, 106, 109-моддалар, № 12, 336-модда; 2013 йил, № 10, 263-модда; 2014 йил, № 5, 130-модда, № 12, 343-модда; 2015 йил, № 8, 310, 312-моддалар; 2016 йил, № 4, 125-модда; 2017 йил, № 4, 137-модда, № 9, 510-модда, № 12, 773-модда; 2018 йил, № 1, 4-модда, № 4, 224-модда, № 7, 433-модда, № 10, 673-модда; 2019 йил, № 3, 161, 166-моддалар, № 5, 267-модда, № 10, 671-модда, № 12, 880, 886-моддалар; 2020 йил, № 1, 3, 4-моддалар, № 10, 593-модда; 2021 йил, 4-сонга илова, № 8, 801-модда, № 10, 968-модда; 2022 йил, № 2, 79-модда, № 3, 217, 218-моддалар, № 4, 340-модда, № 5, 464-модда, № 6, 570, 577-моддалар, № 11, 1061, 1062-моддалар; 2023 йил, № 10, 795-модда, № 11, 921-модда; 2024 йил, № 2, 111, 114-моддалар, № 6, 530-модда, № 9, 960-модда) 163-моддасининг учинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«омонатчиларнинг ўз омонатларини бериш тўғрисида банкка қўядиган талабларига, шунингдек Омонатларни кафолатлаш агентлигига кафолатланган омонатлар бўйича компенсациялар тўланишига доир талабларига».

2. Ўзбекистон Республикасининг 1995 йил 21 декабрда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг Марказий банки тўғрисида»ги 154-I-сонли Қонунига (Ўзбекистон Республикасининг 2019 йил 11 ноябрда қабул қилинган ЎРҚ-582-сонли Қонуни таҳририда) (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2019 йил, № 11, 790-модда; 2021 йил, 4-сонга илова, № 10, 968-модда; 2022 йил, № 3, 217-модда, № 4, 340-модда; 2023 йил, № 11, 923-модда; 2024 йил, № 9, 965-модда) қуйидаги ўзгартиришлар ва қўшимча киритилсин:

1) 25-модда иккинчи қисмининг учинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«банклар ва хўжалик юритувчи субъектларнинг кузатув кенгашлари таркибига кириш, бундан қонунда назарда тутилган ҳоллар мустасно»;

2) 61-модда иккинчи қисмининг олтинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Омонатларни кафолатлаш жамғармасига банклар томонидан ҳар чоракда тўланадиган календарь бадалга қўшимча ажратмалар миқдорини белгилашга»;

3) қуйидаги мазмундаги 67 2 -модда билан тўлдирилсин:

«67 2 -модда. Банклардаги омонатларни кафолатлаш тизимининг ишлашига доир Марказий банкнинг вазифалари ва ваколатлари

Марказий банк банклардаги омонатларни кафолатлаш тизими ишлаши юзасидан қуйидагиларни белгилайди:

банклар томонидан Омонатларни кафолатлаш жамғармасига бадаллар тўлаш тартибини;

Омонатларни кафолатлаш агентлиги томонидан кафолатланган омонатлар бўйича компенсациялар тўлаш тартиби ва шартларини, шу жумладан кафолатланган омонатлар бўйича компенсация олиш учун тақдим этиладиган ҳужжатлар рўйхатини, шунингдек уларни расмийлаштиришга қўйиладиган талабларни;

омонатларни кафолатлаш тизими тўғрисида жамоатчиликни хабардор қилиш тартиби ва шартларини.

Омонатларни кафолатлаш жамғармаси маблағларининг тақчиллиги юзага келганда Марказий банк ликвидлиликни таъминлаш учун Омонатларни кафолатлаш агентлигига уч ойгача бўлган муддатга кредит бериши мумкин».

3. Ўзбекистон Республикасининг 1996 йил 25 апрелда қабул қилинган «Банклар ва банк фаолияти тўғрисида»ги 216-I-сонли Қонуннинг (Ўзбекистон Республикасининг 2019 йил 5 ноябрда қабул қилинган ЎРҚ-580-сонли Қонуни таҳририда) (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2019 йил, № 11, 788-модда; 2020 йил, № 1, 1-модда; 2021 йил, 4-сонга илова, № 10, 968-модда; 2023 йил, № 4, 267-модда, № 11, 923-модда; 2024 йил, № 2, 105, 111-моддалар, № 9, 965-модда) 55-моддаси қуйидаги мазмундаги ўнинчи хатбоши билан тўлдирилсин:

«банклардаги омонатларни ҳимоя қилиш кафолатлари тўғрисидаги қонунчилик талаблари бузилганлиги»;

ўнинчи хатбоши ўн биринчи хатбоши деб ҳисоблансин.

4. Ўзбекистон Республикасининг 2003 йил 30 августда қабул қилинган «Банк сири тўғрисида»ги 530-II-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 2003 йил, № 9-10, 144-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2005 йил, № 9, 312-модда; 2009 йил, № 9, 337-модда; 2012 йил, № 4, 105-модда; 2016 йил, № 4, 125-модда; 2017 йил, № 9, 510-модда; 2019 йил, № 1, 5-модда; 2021 йил, 4-сонга илова, № 6, 524-модда; 2022 йил, № 4, 337-модда; 2024 йил, № 9, 965-модда) 14-моддасининг иккинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Банк сирини ташкил этувчи маълумотлар Омонатларни кафолатлаш агентлигига, шунингдек кафолатланган омонатлар бўйича компенсация тўлаш учун агент-банкларга тақдим этилади».

5. Ўзбекистон Республикасининг 2019 йил 30 декабрда қабул қилинган ЎРҚ-599-сонли Қонуни билан янги таҳрирда тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Солиқ кодекси (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2019 йил, 12-сонга 1-илова; 2020 йил, № 3, 198-модда, № 10, 593-модда, № 11, 652-модда, № 12, 690, 691-моддалар; 2021 йил, № 1, 6-модда, № 4, 294-модда, 4-сонга илова, № 8, 800-модда, № 9, 901-модда, № 10, 968, 969, 972, 973-моддалар, № 12, 1199-модда; 2022 йил, № 2, 79-модда, № 3, 215, 216-моддалар, № 5, 461, 464, 467-моддалар, № 6, 570-модда, № 7, 664, 666-моддалар, № 12, 1190-модда; 2023 йил, № 6, 444, 446-моддалар, № 7, 540-модда, № 12, 1011-модда; 2024 йил, № 2, 106, 110, 111-моддалар, № 4, 346-модда, № 5, 458, 459-моддалар, № 8, 822, 831-моддалар, № 9, 958-модда) 75-моддасининг тўққизинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Ўзбекистон Республикасининг Марказий банки, унинг Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳридаги бош бошқармалари, Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг муассасалари, шунингдек Омонатларни кафолатлаш агентлиги ушбу Кодексда назарда тутилган солиқларни тўлашдан озод этилади, бундан ижтимоий солиқ ва Ўзбекистон Республикасининг ҳудудига товарларни олиб киришда (импортида) тўланадиган қўшилган қиймат солиғи мустасно».

6. Ўзбекистон Республикасининг 2022 йил 12 апрелда қабул қилинган «Тўловга қобилиятсизлик тўғрисида»ги ЎРҚ-763-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2022 йил, № 4, 338-модда; 2023 йил, № 11, 923-модда; 2024 йил, № 1, 5-модда, № 8, 823-модда) 181-моддасининг учинчи қисмидаги «Фуқароларнинг банклардаги омонатларини кафолатлаш фонди» деган сўзлар «Омонатларни кафолатлаш агентлиги» деган сўзлар билан алмаштирилсин.

48-модда. Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларини ўз кучини йўқотган деб топиш

Қуйидагилар ўз кучини йўқотган деб топилсин:

1) Ўзбекистон Республикасининг 2002 йил 5 апрелда қабул қилинган «Фуқароларнинг банклардаги омонатларини ҳимоялаш кафолатлари тўғрисида»ги 360-II-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 2002 йил, № 4-5, 70-модда);

2) Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг 2002 йил 5 апрелда қабул қилинган «Фуқароларнинг банклардаги омонатларини ҳимоялаш кафолатлари тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунини амалга киритиш ҳақида»ги 361-II-сонли Қарори (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 2002 йил, № 4-5, 71-модда);

3) Ўзбекистон Республикасининг 2009 йил 6 апрелда қабул қилинган «Фуқароларнинг банклардаги омонатларини ҳимоялаш кафолатлари тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 10-моддасига ўзгартишлар киритиш ҳақида»ги ЎРҚ-203-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2009 йил, № 4, 130-модда);

4) Ўзбекистон Республикасининг 2020 йил 9 ноябрда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-646-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2020 йил, № 11, 652-модда) 5-моддаси ;

5) Ўзбекистон Республикасининг 2021 йил 21 апрелда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-683-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2021 йил, 4-сонга илова) 138-моддаси .

49-модда. Ушбу Қонуннинг ижросини, етказилишини, моҳияти ва аҳамияти тушунтирилишини таъминлаш

Марказий банк ва бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти, шу жумладан омонатларнинг кафолатланган омонат миқдоридан ошадиган қисмини бошқа банкларга жойлаштиришнинг афзалликлари аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.

Марказий банк:

ушбу Қонун 29-моддасининг иккинчи қисмида назарда тутилган реестр, маълумотлар ва ахборот шаклини белгиласин;

ушбу Қонун 29-моддасининг ўн тўртинчи қисмида назарда тутилган компенсацияларни тўлаш тартиби ва шартларини, шу жумладан компенсацияларни олиш учун тақдим этиладиган ҳужжатлар рўйхатини белгиласин;

ушбу Қонун 39-моддасининг учинчи қисмида назарда тутилган жамоатчиликни хабардор қилиш тартиби ва шартларини белгиласин.

50-модда. Қонунчиликни ушбу Қонунга мувофиқлаштириш

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;

республика ижро этувчи ҳокимият органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.

51-модда. Ўтиш қоидалари

Агентлик Фуқароларнинг банклардаги омонатларини кафолатлаш фондининг ҳуқуқий ворисидир. Агентликни давлат рўйхатидан ўтказиш давлат хизматлари маркази томонидан амалга оширилади.

Фуқароларнинг банклардаги омонатларини кафолатлаш фондининг иштирокчи-банклари, шунингдек омонатлари давлат томонидан кафолатланган банклар кафолатлаш тизимида иштирок этадиган банкларга айланади.

Ушбу Қонунга мувофиқ календарь бадалларнинг ставкаларини белгилашда Кенгаш ушбу Қонун кучга кирган кундан эътиборан беш йил ичида уларнинг ушбу Қонун 16-моддасининг иккинчи қисмида назарда тутилган Жамғарма маблағларининг мақсадли миқдорига эришиш имконига таъсирини ҳисобга олиши керак.

Ушбу Қонунда белгиланган компенсация миқдори фуқароларнинг ушбу Қонун кучга кирган санадан олдин қўйилган омонатларига нисбатан татбиқ этилмайди, бундан қуйидагилар мустасно:

ушбу Қонун кучга кирганидан кейин суммалари компенсация миқдоридан ортиқ миқдорда оширилган ва қайтариш муддати узайтирилган омонатлар;

қайтарилиши биринчи талаб бўйича амалга ошириладиган омонатлар ва бошқа талаблар.

Ушбу Қонун кучга кирган санада лицензияси чақириб олинган банкларда кафолатлаш объектлари бўйича ҳақ тўлаш лицензия чақириб олинган пайтда амалда бўлган қонунчиликка мувофиқ амалга оширилади.

52-модда. Ушбу Қонуннинг кучга кириши

Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.

Ушбу Қонуннинг 20-моддаси ушбу Қонун кучга кирган кундан эътиборан уч ой ўтгач амалга киритилади.

Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2025 йил 18 февраль,

ЎРҚ-1031-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 19.02.2025 й., 03/25/1031/0160-сон; 28.03.2026 й., 03/26/1126/0279-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni

Banklardagi omonatlarni himoya qilish kafolatlari toʻgʻrisida

Qonunchilik palatasi tomonidan 2024-yil 18-oktabrda qabul qilingan Senat tomonidan 2025-yil 24-yanvarda maʼqullangan

1-bob. Umumiy qoidalar

1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi

Ushbu Qonunning maqsadi jismoniy shaxslarning, shu jumladan yakka tartibdagi tadbirkorlarning, shuningdek yuridik shaxslarning banklardagi omonatlarini kafolatlash sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

2-modda. Banklardagi omonatlarni himoya qilish kafolatlari toʻgʻrisidagi qonunchilik

Banklardagi omonatlarni himoya qilish kafolatlari toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining banklardagi omonatlarni himoya qilish kafolatlari toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

3-modda. Asosiy tushunchalar

Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

agent-bank — kafolatlangan omonatlar boʻyicha kompensatsiya toʻlash uchun Omonatlarni kafolatlash agentligi tomonidan tanlab olingan bank;

badallar — bir yoʻla toʻlanadigan, kalendar va maxsus badallar tarzida banklar tomonidan Omonatlarni kafolatlash jamgʻarmasiga toʻlanishi lozim boʻlgan pul mablagʻlari;

kafolatlash obyekti — omonatchining bankdagi ushbu Qonunga muvofiq kafolatlanadigan pul mablagʻlari;

kafolatlangan omonat — kafolatlangan omonatlar boʻyicha kompensatsiya toʻlanadigan kafolatlash obyekti yoki uning bir qismi;

kafolatlangan omonatlar boʻyicha kompensatsiya (bundan buyon matnda kompensatsiya deb yuritiladi) — kafolatlash hodisasi yuzaga kelganda Omonatlarni kafolatlash agentligi tomonidan toʻlanadigan pul mablagʻlari;

kafolatlash hodisasi — bank faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziyani va (yoki) islomiy bank faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziyani chaqirib olish va bankni majburiy tugatish toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki (bundan buyon matnda Markaziy bank deb yuritiladi) tomonidan qaror qabul qilinishi natijasida yuzaga keladigan holat;

Omonatlarni kafolatlash jamgʻarmasi (bundan buyon matnda Jamgʻarma deb yuritiladi) — ushbu Qonunda nazarda tutilgan tartibda Omonatlarni kafolatlash agentligi tomonidan boshqariladigan, alohida ajratilgan mablagʻlar yigʻindisi;

omonatchi — bank bilan bank omonati shartnomasini yoki bank hisobvaragʻi shartnomasini yoxud investitsiyaviy omonat shartnomasini tuzgan jismoniy yoki yuridik shaxs yoxud omonat uning foydasiga qoʻyilgan shaxs.

2-bob. Omonatlarni kafolatlash agentligining huquqiy maqomi, faoliyati va uni boshqarish

4-modda. Omonatlarni kafolatlash agentligining faoliyati toʻgʻrisida umumiy qoidalar

Omonatlarni kafolatlash agentligi (bundan buyon matnda Agentlik deb yuritiladi) davlat muassasasi boʻlib, u banklardagi omonatlarning himoya qilinishini kafolatlash sohasidagi vakolatli organ hisoblanadi.

Agentlikning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:

Jamgʻarmani boshqarish;

Jamgʻarma mablagʻlari hisobidan ushbu Qonunga muvofiq kompensatsiyalar toʻlash;

bankni sanatsiya qilishda Jamgʻarma va sanatsiya jamgʻarmasi mablagʻlaridan foydalanish;

kafolatlash obyektlarining egalari boʻlgan omonatchilarning manfaatlarini himoya qilish;

jamoatchilikning bank tizimiga boʻlgan ishonchini oshirish va bank tizimi barqarorligini taʼminlash.

Agentlik oʻz vakolatlarini amalga oshirishda mustaqildir.

Agentlik Jamgʻarma mablagʻlarini va sanatsiya jamgʻarmasi mablagʻlarini saqlash uchun Markaziy bankda, shuningdek Agentlikning operatsion faoliyatini amalga oshirish uchun tijorat bankida hisobvaraqlar ochadi.

Agentlik moliyaviy yordam koʻrsatishi va xayriya faoliyati bilan shugʻullanishi, shuningdek yuridik shaxslarning muassisi boʻlishi mumkin emas, bundan qonunda nazarda tutilgan hollar mustasno.

Davlat organlariga va ularning mansabdor shaxslariga, shuningdek yuridik shaxslarga, shu jumladan banklarga Agentlikning faoliyatiga aralashish taqiqlanadi, bundan ushbu Qonunda nazarda tutilgan hollar mustasno.

Davlat muassasalarining tashkil etilishi (qayta tashkil etilishi), faoliyat yuritishi va tugatilishi tartibini belgilaydigan qonunchilik hujjatlari Agentlikning faoliyatiga nisbatan ushbu Qonunga zid boʻlmagan qism boʻyicha tatbiq etiladi.

5-modda. Agentlikning huquqlari

Agentlik:

banklardan ushbu Qonun 17-moddasining birinchi qismida nazarda tutilgan badallarning oʻz vaqtida va toʻliq miqdorda toʻlanishini talab qilishga;

banklardan istalgan vaqtda kafolatlash obyektlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni egasizlantirilgan tarzda, shu jumladan Agentlik oʻz majburiyatlarini bajarishi uchun kafolatlash obyektlari va kafolatlangan omonat summalarini aniqlashi uchun zarur boʻlgan axborotni soʻrab olishga, shuningdek olingan axborot boʻyicha tushuntirish berilishini talab qilishga;

Markaziy bankdan Agentlik oʻz majburiyatlarini bajarishi uchun zarur boʻlgan maʼlumotlar va axborotni soʻrab olishga;

maxsus badallar toʻlanishini belgilashga;

Jamgʻarma mablagʻlarini toʻldirish maqsadida yuridik shaxslardan qarzlar, shuningdek grantlar va ushbu Qonunda nazarda tutilgan boshqa qarz mablagʻlarini olishga;

ushbu Qonunga muvofiq investitsiya faoliyatini amalga oshirishga;

Jamgʻarma mablagʻlari yetarli boʻlmagan taqdirda, likvidlilikni taʼminlash uchun Markaziy bank tomonidan maqbul deb topilgan taʼminot asosida Markaziy bank bilan kredit va (yoki) islomiy moliya shartnomalarini tuzishga;

jamoatchilikni omonatlarni kafolatlash tizimi toʻgʻrisida xabardor etishni banklardan talab qilishga;

banklardagi omonatlarni himoya qilish kafolatlari toʻgʻrisidagi qonunchilik talablarining aniqlangan buzilishlarini bartaraf etish toʻgʻrisida banklarga koʻrsatmalar yuborishga;

Markaziy bank tomonidan banklarda oʻtkaziladigan inspeksiyada (tekshiruvlarda) banklar tomonidan omonatlarni himoya qilish kafolatlari toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga banklar rioya etishga oid qismida ishtirok etishga;

kompensatsiyalar toʻlash jarayonini amalga oshirish chogʻida agent-bank vazifalarini bajarish uchun bir yoki bir nechta bankni tanlashga;

agar kafolatlash hodisasi yuzaga kelgan bankning tugatuvchisi (bundan buyon matnda tugatuvchi deb yuritiladi) tomonidan taqdim etilgan axborot va maʼlumotlar kompensatsiyalarni toʻlash boʻyicha tadbirlarni amalga oshirish uchun yetarli boʻlmasa, tugatuvchidan qoʻshimcha axborot va maʼlumotlarni, shu jumladan hujjatlarning koʻchirma nusxalarini soʻrab olishga haqli.

Agentlik qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

6-modda. Agentlikning majburiyatlari

Agentlik:

omonatlarni kafolatlash tizimida ishtirok etayotgan banklarning reyestrini yuritishi;

kalendar badal stavkasini belgilashi;

ushbu Qonunga muvofiq banklar tomonidan Jamgʻarmaga toʻlanishi lozim boʻlgan badallarning toʻgʻri hisoblab chiqilganligi, oʻz vaqtida va toʻliq oʻtkazilganligi ustidan nazoratni amalga oshirishi;

Jamgʻarma mablagʻlaridan va sanatsiya jamgʻarmasi mablagʻlaridan banklarni sanatsiya qilishda foydalanishi;

muntazam ravishda, biroq uch yilda kamida bir marta kafolatlangan omonat miqdorini va Jamgʻarma mablagʻlarining maqsadli miqdorini baholashi;

kafolatlash hodisasi yuzaga kelganda kompensatsiyani ushbu Qonunda nazarda tutilgan tartibda, shartlarda va miqdorlarda toʻlashi;

kafolatlash obyektlari egalariga kompensatsiyalar toʻlash uchun Agentlikka taqdim etilgan reyestrdagi oʻzlariga taalluqli maʼlumotlar bilan tanishish imkoniyatini berishi;

kafolatlash hodisasi yuzaga kelganda kompensatsiyalar toʻlash jarayoni toʻgʻrisidagi dolzarb axborotni oʻz rasmiy veb-saytida eʼlon qilishi, shuningdek omonatchilarning soʻrovlariga koʻra ularning talablari toʻgʻrisidagi axborotni taqdim etishi;

ushbu Qonun talablariga muvofiq jamoatchilikni omonatlarni kafolatlash tizimi toʻgʻrisida xabardor qilishi;

ushbu Qonunning 15-moddasida nazarda tutilgan majburiyatlar banklar tomonidan buzilganligi toʻgʻrisida Markaziy bankni xabardor qilishi;

oʻz vazifalarini bajarish jarayonida banklar va ularning omonatchilari toʻgʻrisida maʼlum boʻlib qolgan axborotdan faqat Agentlik zimmasiga yuklatilgan vazifalarni bajarish maqsadlarida foydalanishi;

oʻz vazifalarini bajarish jarayonida oʻziga maʼlum boʻlib qolgan yoki ushbu Qonunga muvofiq taqdim etilgan maʼlumotlarning, shu jumladan bank yoki tijorat sirini tashkil etuvchi maʼlumotlarning yoxud qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirning but saqlanishi va maxfiyligini taʼminlashi;

Jamgʻarma mablagʻlarining va sanatsiya jamgʻarmasi mablagʻlarining hisobini alohida-alohida yuritishi shart.

Agentlik zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

7-modda. Agentlikning boshqaruv organlari

Agentlikning kuzatuv kengashi (bundan buyon matnda Kengash deb yuritiladi) va Agentlikning bosh direktori (bundan buyon matnda bosh direktor deb yuritiladi) Agentlikning boshqaruv organlaridir.

8-modda. Kengash

Kengash Agentlikning yuqori boshqaruv organidir.

Kengash besh nafar aʼzodan iborat boʻlib, uning tarkibiga Markaziy bank raisi, Oʻzbekiston Respublikasi iqtisodiyot va moliya vazirining oʻrinbosari, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi hamda Oʻzbekiston banklar assotsiatsiyasining tegishincha mazkur davlat organi va tashkilot tomonidan tayinlangan bittadan vakili hamda Markaziy bank tomonidan tayinlanadigan mustaqil aʼzo kiradi.

Ushbu moddaning ikkinchi qismida koʻrsatilgan davlat organlari va tashkilot Kengash aʼzolari tayinlangan kundan eʼtiboran besh ish kuni ichida Agentlikni xabardor qiladi.

Markaziy bank raisi Kengash raisi hisoblanadi. Rais oʻrinbosari Kengash aʼzolari orasidan saylanadi.

Kengash aʼzolarining vakolatlari muddati ular tayinlangan kundan eʼtiboran besh yilni tashkil etadi, bundan Kengash raisi mustasno. Kengash aʼzolari takroran tayinlanishi mumkin.

Kengash aʼzolariga qonunchilikka muvofiq haq toʻlanadi.

Vakolatlari muddati tugagan Kengash aʼzosi oʻz vazifalarini Kengashning yangi aʼzosi tayinlanguniga qadar bajarib turadi.

Kengash aʼzolari ularning nomzodini Kengashda vakil sifatida koʻrsatgan davlat organlarining yoki tashkilotning manfaatlaridan qatʼi nazar, oʻz vazifalarini xolisona bajarishi shart.

9-modda. Kengash aʼzolariga qoʻyiladigan talablar

Quyidagi shaxs Kengash aʼzosi etib tayinlanishi mumkin:

Oʻzbekiston Respublikasida yashayotgan;

ishchanlik obroʻsiga doir talablarga mos boʻlgan;

oliy iqtisodiy yoki yuridik maʼlumotga, moliya-bank yoki huquq sohasida kamida besh yil rahbarlik lavozimlarida ish tajribasiga ega boʻlgan shaxs.

Ishchanlik obroʻsiga doir talablar quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

iqtisodiy sohadagi jinoyati yoki boshqaruv tartibiga qarshi jinoyati yoxud jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish, terrorizmni moliyalashtirish va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirish bilan bogʻliq jinoyati uchun tugallanmagan yoxud olib tashlanmagan sudlanganlik holati mavjud emasligini;

moliya (kredit) tashkilotining moliyaviy ahvoli yomonlashishiga yoki bankrot deb topilishiga yoki amalga oshirayotgan faoliyati tugatilishiga olib kelgan harakatlarni va (yoki) harakatsizlikni sodir etishga aloqadorligini tasdiqlovchi hujjatlar mavjud emasligini.

Quyidagi shaxs Kengash aʼzosi boʻlishi mumkin emas:

bank xodimi;

bankning ustav kapitalida besh foizdan yuqori ulushga bevosita yoki bilvosita ega boʻlgan shaxs yoki shunday ulushning benefitsiar mulkdori;

bank boshqaruvi aʼzosining, muhim ahamiyatga ega xodimning va ushbu qismning uchinchi xatboshisida koʻrsatilgan shaxslarning yaqin qarindoshi;

Kengash aʼzolarining va bosh direktorning yaqin qarindoshi;

egallab turgan lavozimi Kengash aʼzosi sifatidagi vazifalarini bajarish chogʻida manfaatlar toʻqnashuviga olib kelishi mumkin boʻlgan shaxs.

10-modda. Kengashning vakolatlari

Kengash:

Agentlik faoliyatiga umumiy rahbarlikni amalga oshiradi;

Agentlikning ustavini, odob-axloq kodeksini, Agentlikning faoliyatini tartibga soluvchi normativ hujjatlarni, shuningdek ularga kiritiladigan oʻzgartirish va qoʻshimchalarni tasdiqlaydi;

tovarlar va xizmatlarni xarid qilish, favqulodda vaziyatlarda harakatlarni rejalashtirish qoidalarini, shuningdek ularga kiritiladigan oʻzgartirish va qoʻshimchalarni tasdiqlaydi;

Agentlikning strategik va yillik rejalarini tasdiqlaydi hamda ularning ijrosi ustidan nazoratni amalga oshiradi;

Agentlikning tashkiliy tuzilmasini va shtatlar jadvalini tasdiqlaydi;

Agentlikning yillik budjetini va unga oʻzgartirishlarni, moliyaviy hisobotlarni, yillik hisobotni va boshqa hisobotlarni tasdiqlaydi;

bosh direktorni lavozimga tayinlaydi va lavozimidan ozod etadi, uning faoliyati ustidan nazoratni amalga oshiradi;

Agentlik xodimlarining, shu jumladan bosh direktorning mehnatiga haq toʻlash tizimini tasdiqlaydi;

kalendar badal stavkasini barcha banklar uchun yagona boʻlgan stavkani va (yoki) banklarning tavakkalchilik darajasidan kelib chiqqan holda aniqlanadigan stavkalarni tasdiqlash orqali belgilaydi;

maxsus badalni belgilash toʻgʻrisida qaror qabul qiladi, shu jumladan maxsus badal miqdorini va uni toʻlash shartlarini belgilaydi;

Jamgʻarma mablagʻlarining maqsadli miqdorining, kafolatlangan omonat miqdorining yetarliligini baholash va bankning depozit bazasini aniqlash uslubiyatini tasdiqlaydi, shuningdek unga muvofiq Jamgʻarma mablagʻlarining maqsadli miqdorini va kafolatlangan omonat miqdorini muntazam ravishda baholaydi;

kafolatlash hodisasi yuzaga kelganda ushbu Qonunda nazarda tutilgan shartlarda va miqdorlarda kompensatsiyalar toʻlash toʻgʻrisida qaror qabul qiladi hamda ularning toʻlanishini tashkil etadi;

Jamgʻarma mablagʻlaridan va sanatsiya jamgʻarmasi mablagʻlaridan banklarni sanatsiya qilishda foydalanish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi;

Agentlikning ichki nazorat hamda ichki audit xizmati ishini tashkil etadi;

har yilgi majburiy auditorlik tekshiruvini oʻtkazish uchun auditorlik tashkilotini tanlash mezonlarini tasdiqlaydi va auditorlik tashkilotini belgilash toʻgʻrisida qaror qabul qiladi;

Jamgʻarma mablagʻlarining haqiqatdagi yoki ehtimoliy taqchilligi mavjudligi toʻgʻrisida qaror qabul qiladi;

Jamgʻarma mablagʻlarini investitsiya qilish siyosatini tasdiqlaydi;

jamoatchilikni omonatlarni kafolatlash tizimi toʻgʻrisida xabardor etish strategiyasini tasdiqlaydi;

Jamgʻarma mablagʻlari taqchilligi yuzaga kelganda Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan budjet ssudasini yoki Markaziy bankdan kredit va (yoki) islomiy moliya vositalarini, shuningdek ushbu Qonunda nazarda tutilgan yuridik shaxslardan qarz mablagʻlarini jalb etish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi;

Agentlikning faoliyati bilan bogʻliq xalqaro tashkilotlarda ishtirok etish va ularga aʼzo boʻlish, ular bilan omonatlarni kafolatlash sohasida axborot almashish boʻyicha hamkorlik qilish toʻgʻrisida bitimlar tuzish haqida qaror qabul qiladi;

Kengash aʼzosining vakolatlarini tugatish uchun asoslar yuzaga kelganda Kengash aʼzosini tayinlagan davlat organini yoki tashkilotni Kengash aʼzosining vakolatlari tugatilganligi toʻgʻrisida xabardor etadi.

Kengash qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

11-modda. Kengashning majlislari

Kengashning navbatdagi majlislari yillik jadvalga muvofiq har chorakda kamida bir marta oʻtkaziladi. Yillik jadval Kengash raisi tomonidan har yilning 31-dekabridan kechiktirmay tasdiqlanadi.

Kengashning navbatdagi majlislari Kengash raisi tomonidan chaqiriladi.

Kengashning navbatdan tashqari majlislari Kengash raisi, Kengashning ikki nafar aʼzosi yoki bosh direktor tomonidan istalgan vaqtda chaqirilishi mumkin.

Kengash majlisi unda Kengashning kamida uch nafar aʼzosi ishtirok etgan taqdirda vakolatli boʻladi.

Kengashning qarorlari Kengash majlisida ishtirok etayotgan Kengash aʼzolarining oddiy koʻpchilik ovozi bilan qabul qilinadi. Ovozlar teng boʻlib qolgan taqdirda, raislik qiluvchining ovozi hal qiluvchi hisoblanadi.

Kengash majlislarida Kengash raisi, u yoʻq boʻlganda esa — Kengash raisining oʻrinbosari raislik qiladi. Kengash raisi va uning oʻrinbosari yoʻq boʻlgan taqdirda Kengash majlisida ishtirok etayotgan Kengash aʼzolari Kengash aʼzolaridan birini Kengash majlisida raislik qiluvchi vazifasini bajarish uchun saylaydi.

Kengash majlislari Kengash aʼzolarining bevosita ishtirokida, alohida hollarda videokonferensaloqa tizimidan foydalangan holda oʻtkaziladi.

Kengash majlislarining bayonnomalari Kengash majlisida hozir boʻlgan barcha aʼzolar tomonidan imzolanadi.

Ehtimoliy manfaatlar toʻqnashuvi mavjud boʻlmagan taqdirda, Bosh direktor Kengash majlislarida ovoz berish huquqisiz ishtirok etishi mumkin.

Kengash koʻrilayotgan masalalar boʻyicha fikr bildirish uchun Kengash majlislariga uchinchi shaxslarni, shu jumladan banklarning vakillarini ovoz berish huquqisiz va maxfiy axborotni himoya qilish boʻyicha choralar koʻrish sharti bilan taklif etishi mumkin.

Kengash majlislarini oʻtkazish tartibi Kengash tomonidan belgilanadi.

12-modda. Kengash aʼzolarining vakolatlarini tugatish

Kengash aʼzolarining vakolatlarini tugatish uchun quyidagilar asos boʻladi:

Kengash aʼzosining vakolatlari muddati tugaganligi;

Kengash aʼzosi uni tayinlagan davlat organi yoki tashkilot tomonidan chaqirib olinganligi;

Kengashning aʼzosi oʻn ikki oy davomida kamida uchta majlisda uzrli sabablarsiz yoʻq boʻlganligi;

sudning Kengash aʼzosini jinoyat sodir etganlikda aybdor deb topish haqidagi qonuniy kuchga kirgan ayblov hukmi mavjudligi;

Kengash aʼzosining ushbu Qonunning 9-moddasida belgilangan talablarga javob bermasligini tasdiqlovchi asoslar yuzaga kelganligi;

davlat tibbiy komissiyasining xulosasiga asosan Kengash aʼzosi sogʻligʻining holatiga koʻra oʻz vazifalarini bajara olmasligi;

odob-axloq kodeksi normalarini jiddiy tarzda buzganligi, shu jumladan manfaatlar toʻqnashuvi toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq manfaatlar toʻqnashuvi toʻgʻrisida xabardor qilmaganligi;

Kengash aʼzosi vafot etganligi yoki sudning qarori bilan vafot etgan deb eʼlon qilinganligi.

Kengash raisi ushbu Qonun 8-moddasining ikkinchi qismida koʻrsatilgan davlat organlaridan va tashkilotdan Kengash aʼzosini tayinlashni, shu jumladan vakolatlari tugatilgan Kengash aʼzosining oʻrniga Kengash aʼzosini tayinlashni talab qilishga haqli. Bunda Kengash aʼzolarini tayinlovchi davlat organlari va tashkilot mazkur talab olingan kundan eʼtiboran yetti ish kuni ichida Kengash aʼzosini tayinlashi shart.

13-modda. Bosh direktor

Bosh direktor Agentlikning joriy faoliyati uchun javobgar boʻladi va uni boshqaradi.

Bosh direktor Kengash tomonidan lavozimga tayinlanadi va lavozimidan ozod etiladi.

Bosh direktor ushbu Qonunning 9-moddasida belgilangan talablarga muvofiq boʻlishi kerak.

Bosh direktor besh yil muddatga tayinlanadi. Ishining samaradorligi koʻrsatkichlaridan kelib chiqib, ayni bir shaxs bosh direktor lavozimiga keyingi muddatlarga tayinlanishi mumkin.

Bosh direktor Kengashga hisobdordir.

Bosh direktorning huquq va majburiyatlari Agentlikning ichki hujjatlari hamda mehnat shartnomasi bilan tartibga solinadi.

Bosh direktor:

ushbu Qonun bilan oʻz zimmasiga yuklatilgan vazifalarni bajarish uchun javobgar boʻladi, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi hududida va xorijda Agentlik nomidan ishonchnomasiz ish yuritadi;

Kengash qarorlarining ijrosini taʼminlaydi;

ushbu Qonunda nazarda tutilgan badallarning banklar tomonidan oʻz vaqtida va toʻliq oʻtkazilganligi ustidan nazoratni amalga oshiradi;

kompensatsiyalar toʻlanishini tashkil etadi;

Agentlikning mol-mulkini boshqaradi;

Agentlikning yillik hisoboti va boshqa hisobotlari tayyorlanishini taʼminlaydi;

Agentlikning nomidan bitimlar, shu jumladan mehnat shartnomalari tuzadi;

Agentlikning har yilgi majburiy auditorlik tekshiruvidan oʻtkazilishini taʼminlaydi;

banklar tomonidan banklardagi omonatlarni himoya qilish kafolatlari toʻgʻrisidagi qonunchilikning buzilishi hollari toʻgʻrisida Markaziy bankni xabardor etadi;

Kengashning vakolatiga kiradigan masalalarni Kengash muhokamasiga kiritadi.

Bosh direktorning zimmasida Kengash qarorlariga va mehnat shartnomasiga muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

3-bob. Omonatlarni kafolatlash tizimi. Jamgʻarma mablagʻlarini boshqarish

14-modda. Omonatlarni kafolatlash tizimi va uning ishtirokchilari

Omonatlarni kafolatlash tizimi (bundan buyon matnda kafolatlash tizimi deb yuritiladi) kafolatlash hodisasi yuzaga kelganda Agentlik tomonidan omonatchilarga kompensatsiyalarni toʻlash orqali omonatchilarning huquqlarini va qonuniy manfaatlarini davlat tomonidan himoya qilishga qaratilgan chora-tadbirlar majmuidir.

Kafolatlash tizimida Agentlik, banklar va kafolatlash obyektlarining egalari ishtirok etadi.

Bank faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziyaga va (yoki) islomiy bank faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziyaga (bundan buyon matnda bank faoliyatiga doir tegishli litsenziya (litsenziyalar) deb yuritiladi) ega boʻlgan bankning kafolatlash tizimida ishtirok etishi shart.

Bank, shu jumladan mikromoliya banki va qonunchilikka muvofiq tashkil etilgan oraliq bank faoliyatiga doir tegishli litsenziya (litsenziyalar) berilgan paytdan eʼtiboran kafolatlash tizimining ishtirokchisiga aylanadi.

Bankning kafolatlash tizimidagi ishtiroki bank faoliyatiga doir tegishli litsenziya (litsenziyalar) Markaziy bank tomonidan chaqirib olingan taqdirda tugatiladi.

15-modda. Kafolatlash tizimida ishtirok etayotgan bankning majburiyatlari

Kafolatlash tizimida ishtirok etayotgan bank:

ushbu Qonunda nazarda tutilgan badallarni oʻz vaqtida va toʻliq miqdorda toʻlashi, bundan ushbu Qonun 17-moddasining ikkinchi qismida nazarda tutilgan hollar mustasno;

toʻlangan badallar toʻgʻri hisoblanganligini tasdiqlovchi maʼlumotlarni Markaziy bank tomonidan belgilangan shaklda Agentlikka taqdim etishi;

omonatchining soʻroviga koʻra bankning kafolatlash tizimidagi ishtiroki, qonunchilikka muvofiq toʻlanadigan kompensatsiya miqdorlari va uni toʻlash tartibi toʻgʻrisida axborot berishi;

omonatchilar va kafolatlash obyektlari toʻgʻrisida aniq va toʻgʻri maʼlumotlarga ega boʻlishi;

kafolatlash obyektlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni Markaziy bank tomonidan belgilangan tartibga muvofiq egasizlantirilgan tarzda, Agentlikning soʻroviga koʻra taqdim etishi;

Agentlik oʻz majburiyatlarini bajarishi uchun unga boshqa axborot resurslaridan, shuningdek bankning boshlangʻich hisob hujjatlaridan qonunchilikka muvofiq foydalanish imkoniyatini berishi;

kafolatlash tizimi toʻgʻrisida jamoatchilikni xabardor etishi;

aksiyadorlarning umumiy yigʻilishi tomonidan bankni ixtiyoriy ravishda tugatish toʻgʻrisida qaror qabul qilinganligi haqida omonatchilarni xabardor etishi shart.

Bankning zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

16-modda. Jamgʻarma mablagʻlarini shakllantirish

Jamgʻarma mablagʻlarining manbalari quyidagilardan iborat:

banklarning bir yoʻla toʻlanadigan, kalendar va maxsus badallari;

badallar oʻz vaqtida va (yoki) toʻliq toʻlanmaganligi uchun penyalar;

Agentlikning tugatilayotgan bankka nisbatan talab qilish huquqini qanoatlantirishdan olingan mablagʻlar;

Jamgʻarmaning vaqtincha boʻsh mablagʻlarini investitsiya qilishdan olingan daromadlar;

yuridik shaxslardan, shu jumladan xalqaro moliya tashkilotlaridan jalb etilgan qarzlar, grantlar, xayriya mablagʻlari, shuningdek ushbu Qonunga muvofiq jalb etilgan boshqa qarz mablagʻlari;

qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar.

Jamgʻarma mablagʻlarining maqsadli miqdori banklardagi kafolatlash obyektlari umumiy summasining besh foizi darajasida belgilanadi. Mazkur miqdor Jamgʻarma mablagʻlarining, shu jumladan investitsiya qilingan mablagʻlarning har chorakning oxirgi kunidagi holatga koʻra barcha banklarning depozit bazasiga boʻlgan nisbati sifatida hisob-kitob qilinadi. Bunda Agentlik tomonidan jalb etilgan kredit va qarz mablagʻlarining summasi Jamgʻarmaning mablagʻlarida hisobga olinmaydi.

Jamgʻarma mablagʻlarining miqdori ushbu moddaning ikkinchi qismida belgilangan maqsadli miqdordan oshgan hamda ketma-ket ikki yil davomida Jamgʻarma mablagʻlarining maqsadli miqdoridan yuqori darajada saqlanib turgan taqdirda, Kengash kalendar badalning stavkasini Agentlikning maʼmuriy va operatsion xarajatlari oʻrnini toʻliq qoplash uchun yetarli boʻlgan darajagacha pasaytirish toʻgʻrisida qaror qabul qilishi mumkin.

Jamgʻarma mablagʻlarining miqdori ushbu moddaning ikkinchi qismida belgilangan maqsadli miqdordan kamayib ketgan taqdirda, Kengash kalendar badal stavkasini qayta koʻrib chiqishi kerak.

Jamgʻarmaning mablagʻlarini xatlash, undiruvni ushbu mablagʻlarga qaratish yoki ularni ushlab qolish mumkin emas.

17-modda. Jamgʻarmaga toʻlanadigan badallar

Banklar Jamgʻarmaga bir yoʻla toʻlanadigan, kalendar va maxsus badallar toʻlaydi.

Oraliq bank bir yoʻla toʻlanadigan badalni, shuningdek unga bank faoliyatiga doir tegishli litsenziya (litsenziyalar) berilgan kundan eʼtiboran olti oy davomida kalendar va maxsus badallarni toʻlashdan ozod etiladi. Mazkur badallarni toʻlashdan ozod etilganlik oraliq bankning ushbu Qonunda nazarda tutilgan talablarga rioya etish majburiyatini, shu jumladan Agentlikka maʼlumotlarni taqdim etish majburiyatini, shuningdek kafolatlash hodisasi yuzaga kelganda oraliq bankdagi kafolatlangan omonatlar boʻyicha kompensatsiyalar toʻlash boʻyicha Agentlikning majburiyatini bekor qilmaydi.

Jamgʻarmaga badallar Oʻzbekiston Respublikasining milliy valyutasida toʻlanadi. Toʻlangan badallar summasi banklarning xarajatlari jumlasiga kiritiladi va soliq bazasini aniqlashda chegirib tashlanadi.

Bank tomonidan ushbu Qonunga muvofiq toʻlanadigan badallar va boshqa toʻlovlar bankning bank faoliyatiga doir tegishli litsenziyasi (litsenziyalari) chaqirib olingan kunga qadar hisoblanadi va mazkur bank omonatlarni kafolatlash tizimida ishtirok etayotgan banklarning reyestridan chiqarilganligidan qatʼi nazar, Agentlikka toʻlanishi kerak.

18-modda. Bir yoʻla toʻlanadigan badal

Bir yoʻla toʻlanadigan badal deganda yangidan tashkil etilgan bank tomonidan, bundan oraliq bank va qayta tashkil etish yoʻli bilan tashkil etilgan bank mustasno, Jamgʻarmaga dastlabki toʻlanadigan pul mablagʻlari tushuniladi.

Bankning bir yoʻla toʻlanadigan badali miqdori qonunchilikda belgilangan bank ustav kapitali eng kam miqdorining 0,1 foizini tashkil etadi.

Bank tomonidan bir yoʻla toʻlanadigan badal bank faoliyatiga doir tegishli litsenziya (litsenziyalar) berilgan kundan eʼtiboran oʻn ish kuni ichida toʻlanishi kerak.

19-modda. Kalendar badal

Kalendar badal deganda bank tomonidan Jamgʻarmaga har chorakda toʻlanadigan pul mablagʻlari tushuniladi.

Kalendar badal hisobot choragidan keyingi oyning 15 sanasidan kechiktirmay toʻlanishi kerak.

Kalendar badal summasini hisob-kitob qilish Kengash tomonidan belgilangan kalendar badal stavkasini bankning depozit bazasi summasiga koʻpaytirish orqali amalga oshiriladi.

Kalendar badal stavkasi chorak uchun 0,5 foizdan oshishi mumkin emas. Kalendar badalning stavkasi har yil 30-oktabrdan kechiktirmasdan belgilanadi.

Bankning depozit bazasini aniqlash tartibi Kengash tomonidan belgilanadi.

Agar Kengash kalendar badal stavkasini banklarning tavakkalchiliklari darajasidan kelib chiqib tasdiqlagan boʻlsa, banklarning tavakkalchiliklari darajasini baholash Kengash tomonidan tasdiqlangan uslubiyat asosida yoki Markaziy bank tomonidan taqdim etilgan tavakkalchiliklar tasnifi asosida amalga oshiriladi. Mazkur qismda nazarda tutilgan banklarning tavakkalchiliklari darajasi bahosi oshkor etilmaydi, bundan tavakkalchiliklar darajasi guruhlari toʻgʻrisidagi axborot mustasno. Agentlik bankning tavakkalchiliklari darajasi bahosi haqida mazkur bankka hamda Markaziy bankka xabar beradi.

Kalendar badalning tasdiqlangan stavkasi toʻgʻrisidagi axborot Agentlik tomonidan banklarga va Markaziy bankka stavka tasdiqlangan kundan eʼtiboran besh ish kuni ichida taqdim etiladi. Kengash tomonidan kalendar badal stavkasi ushbu moddaning toʻrtinchi qismida belgilangan muddatda tasdiqlanmagan taqdirda, keyingi moliyaviy yil uchun amalda boʻlgan kalendar badal stavkasi qoʻllaniladi.

Markaziy bank tomonidan omonatlarga pul mablagʻlari jalb qilinishining toʻxtatib turilishi yoki bank faoliyatiga doir tegishli litsenziyaning (litsenziyalarning) chaqirib olinishi bankni tegishli chorak uchun kalendar badalni toʻlashdan ozod etmaydi.

Bank faoliyatiga doir tegishli litsenziya (litsenziyalar) chaqirib olingan taqdirda joriy chorak uchun kalendar badal mazkur chorak boshidan bank faoliyatiga doir tegishli litsenziya (litsenziyalar) chaqirib olingan sanaga qadar oʻtgan kunlar soniga mutanosib ravishda hisoblanadi.

Kalendar badal belgilangan muddatlarda toʻlanmagan yoki toʻliq toʻlanmagan taqdirda, Markaziy bank tomonidan qonunchilikka muvofiq qoʻllanilishi mumkin boʻlgan boshqa choralar va sanksiyalardan qatʼi nazar, toʻlanmagan summaga har bir muddati oʻtgan kun uchun Markaziy bank asosiy stavkasining ikki baravari miqdorida penya hisoblanadi.

Hisobot choragi uchun toʻlangan kalendar badalning ortiqcha summasi kelgusi kalendar badal hisobida hisobga olinadi. Bank faoliyatiga doir tegishli litsenziya (litsenziyalar) chaqirib olingan taqdirda, ushbu Qonunga muvofiq omonatchilardan Agentlikka oʻtgan tugatilayotgan bankka nisbatan talablar ortiqcha toʻlangan badallar summasiga kamayadi.

20-modda. Maxsus badal

Maxsus badal deganda kalendar badalga qoʻshimcha ravishda Jamgʻarmaga toʻlanadigan pul mablagʻlari tushuniladi.

Maxsus badal Jamgʻarma mablagʻlarining haqiqatdagi yoki ehtimoldagi taqchilligini bartaraf etish va (yoki) kompensatsiyalar toʻlash yoki sanatsiya vositalarini qoʻllash uchun jalb etilgan qarz mablagʻlarini toʻlash, shuningdek Jamgʻarma mablagʻlaridan foydalanilganidan keyin Jamgʻarma mablagʻlarini belgilangan muddatlarda maqsadli miqdorga yetkazish uchun belgilanadi.

Maxsus badallardan Agentlikning maʼmuriy xarajatlarini moliyalashtirish uchun foydalanilishi mumkin emas.

Maxsus badallar quyidagi shartlarga rioya etgan holda belgilanishi mumkin:

maxsus badalni belgilash toʻgʻrisida qaror qabul qilingan sanadan avvalgi oʻn ikki oy davomida mazkur badallar undirilmagan boʻlishi;

faoliyatini bank faoliyatiga doir tegishli litsenziya (litsenziyalar) olingan kundan eʼtiboran bir yildan ortiq amalga oshirayotgan bankning maxsus badali miqdori maxsus badalni belgilash toʻgʻrisida qaror qabul qilingan sanadan oldingi chorakning oxirgi kuni holatiga koʻra bankning shunday banklarning jami depozit bazasidagi ulushiga mutanosib boʻlishi hamda maxsus badalni belgilash toʻgʻrisidagi qaror qabul qilingan sanadan avvalgi oʻn ikki oy davomida bank toʻlashi lozim boʻlgan kalendar badallar miqdoridan oshmasligi;

faoliyatini bank faoliyatiga doir tegishli litsenziya (litsenziyalar) olingan kundan eʼtiboran bir yildan kam amalga oshirayotgan bankning maxsus badali miqdori maxsus badalni belgilash toʻgʻrisida qaror qabul qilingan sanaga qadar bank toʻlashi lozim boʻlgan kalendar badallar miqdoridan oshmasligi.

Kengashning maxsus badalni belgilash toʻgʻrisidagi qarori Markaziy bank bilan kelishilishi lozim. Mazkur qarorni kelishishda Markaziy bank maxsus badal toʻlanishining Oʻzbekiston Respublikasi moliyaviy barqarorligiga va banklarning moliyaviy holatiga taʼsirini hisobga oladi.

Agar Markaziy bank maxsus badalni toʻlash bir bankning yoki bir nechta bankning toʻlov qobiliyatiga tahdid solishi mumkin degan qarorga kelsa, Markaziy bank Agentlikdan mazkur bankka (banklarga) maxsus badalni toʻlashi uchun olti oydan ortiq boʻlmagan boshqa muddat belgilanishini talab qilishi mumkin. Bunda Markaziy bank Agentlikning maxsus badalni belgilash toʻgʻrisidagi qarori kelib tushgan kundan eʼtiboran oʻn kun ichida Agentlikka qabul qilgan qarori toʻgʻrisida xabar berishi kerak.

Agentlik Kengashning maxsus badalni belgilash toʻgʻrisidagi qarori Markaziy bank bilan kelishilgan kundan eʼtiboran bir ish kunidan kechiktirmay banklarni va moliyaviy barqarorlik boʻyicha tuziladigan maxsus kengashni quyidagilarni koʻrsatgan holda xabardor qiladi:

maxsus badalni belgilash asoslarini;

bank tomonidan toʻlanishi lozim boʻlgan summalarni;

bank xabardor qilingan kundan eʼtiboran oʻn kundan kam boʻlmagan toʻlov muddatini (ushbu modda oltinchi qismining talablarini inobatga olgan holda).

Maxsus badalni toʻlash bankni kalendar badalni toʻlash majburiyatidan ozod etmaydi.

21-modda. Jamgʻarma mablagʻlaridan foydalanish

Jamgʻarmaning mablagʻlaridan quyidagi maqsadlarda foydalaniladi:

ushbu Qonunga muvofiq kompensatsiyalar toʻlash;

banklarning sanatsiya vositalarini qoʻllashni moliyalashtirish;

ushbu qismning ikkinchi va uchinchi xatboshilarida nazarda tutilgan tartib-taomillarni amalga oshirish bilan bogʻliq boʻlgan operatsion xarajatlarni, shuningdek Agentlikning budjetida nazarda tutilgan boshqa operatsion xarajatlarni moliyalashtirish;

Agentlik tomonidan ushbu Qonunga muvofiq jalb etilgan kreditlarni va boshqa qarz mablagʻlarini toʻlash;

Agentlikning budjetida nazarda tutilgan maʼmuriy xarajatlarni moliyalashtirish.

Agentlik banklarning sanatsiya vositalarini qoʻllashni moliyalashtirish uchun Jamgʻarma mablagʻlaridan quyidagi eng kam miqdorlarning biridan foydalanishga haqli:

sanatsiya qilinayotgan bankning kafolatlangan omonatlari jami summasidan oshmagan miqdorda;

banklarni sanatsiya qilish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan sanaga Jamgʻarma mablagʻlari qoldigʻining qirq foizidan oshmagan miqdorda.

Agentlikning aktivlari hamda kelgusida yuzaga kelishi mumkin boʻlgan mulkiy huquqlari (talablari) Jamgʻarmaga jalb etiladigan mablagʻlar boʻyicha majburiyatlarning bajarilish taʼminoti sifatida garovga kiritilishi mumkin.

Ushbu moddaning uchinchi qismida nazarda tutilgan aktivlardan hamda kelgusida yuzaga kelishi mumkin boʻlgan mulkiy huquqlardan (talablardan) Agentlikning kompensatsiyalar toʻlash bilan bogʻliq boʻlmagan majburiyatlarining, shuningdek uning xodimlari va boshqa shaxslar majburiyatlarining bajarilish taʼminoti sifatida foydalanilishi mumkin emas.

22-modda. Jamgʻarma mablagʻlarini investitsiya qilish

Jamgʻarmaning mablagʻlarini investitsiya qilish investitsiya siyosatiga muvofiq amalga oshiriladi.

Jamgʻarma mablagʻlari ular qiymatining bir qismini biroz yoʻqotish yoki yoʻqotishlarsiz pul mablagʻlari tarzida yetti ish kuni ichida qaytarilishi mumkin boʻlgan, tavakkalchilik darajasi past boʻlgan quyidagi aktivlarga investitsiya qilinishi mumkin:

pul mablagʻlarga va ularning ekvivalentlariga;

Oʻzbekiston Respublikasi nomidan chiqarilgan davlat qimmatli qogʻozlariga, shuningdek Markaziy bankning obligatsiyalariga;

roʻyxati va baholari Kengash tomonidan aniqlanadigan hamda Markaziy bank bilan kelishiladigan xalqaro reyting kompaniyalarining kredit reytingiga ega boʻlgan chet davlatlarning yoki markaziy (milliy) banklarning qimmatli qogʻozlariga;

xalqaro moliya institutlari tomonidan chiqarilgan qimmatli qogʻozlarga;

Markaziy bankning Oʻzbekiston Respublikasi milliy valyutasida va chet el valyutalarida ochilgan depozitlariga;

roʻyxati va baholari Kengash tomonidan aniqlanadigan hamda Markaziy bank bilan kelishiladigan reyting kompaniyalari reytingiga ega boʻlgan banklarning qisqa muddatli depozitlariga, bunda mazkur investitsiyalarning miqdori jami investitsiya qilingan mablagʻlarning yigirma foizidan oshmasligi kerak;

ipotekani qayta moliyalashtirish tashkilotlari tomonidan chiqarilgan qimmatli qogʻozlarga;

ushbu qismning uchinchi va toʻrtinchi xatboshilarida koʻrsatilgan emitentlar tomonidan toʻliq kafolatlangan boshqa likvidli qimmatli qogʻozlarga;

banklarning likvidliligini boshqarishga doir talablar doirasida Markaziy bank tomonidan belgilangan boshqa yuqori likvidli aktivlarga.

Jamgʻarma mablagʻlari ushbu moddaning ikkinchi qismida nazarda tutilgan aktivlarga islomiy moliya standartlariga muvofiq investitsiya qilinishi mumkin.

Agentlik ushbu moddaning ikkinchi qismida koʻrsatilgan aktivlardan Markaziy bankdan jalb etilgan kredit va (yoki) islomiy moliya vositalari boʻyicha majburiyatlarning bajarilish taʼminoti sifatida foydalanishga haqli.

Kengash investitsiya siyosatini ishlab chiqishda Agentlikning likvidlilikka boʻlgan ehtiyojini inobatga olishi, likvidlilikni saqlab turishi, Jamgʻarmaning joylashtiriladigan mablagʻlariga investitsiya qilinishi mumkin boʻlgan aktivlarning xavfsizligini, shuningdek investitsiya faoliyatidan foyda olish Agentlikning birlamchi maqsadi boʻlmasligini inobatga olishi kerak.

Agentlikning investitsiya siyosatida Jamgʻarma mablagʻlarini ushbu moddaning ikkinchi qismida nazarda tutilgan investitsiya qilinishi mumkin boʻlgan aktivlarga joylashtirish tartibi, mezonlari, limitlari, konsentratsiyasi va qaytarish muddatlari belgilanadi.

Agentlik chet el shaxslaridan olingan qarz mablagʻlarini yoki Agentlik tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi hududidan tashqariga investitsiya qilishdan olingan chet el valyutasidagi mablagʻlarni Oʻzbekiston Respublikasining milliy valyutasiga konvertatsiya qilishni taʼminlash uchun Markaziy bankda chet el valyutasida hisobvaraqlar ochishga haqli.

Agentlikning Jamgʻarma mablagʻlarini investitsiya qilishdan olingan daromadlari foyda soligʻidan ozod etiladi.

23-modda. Jamgʻarma mablagʻlarining taqchilligini budjet ssudasi va (yoki) Markaziy bankning krediti va (yoki) islomiy moliya vositalari hisobidan qoplash

Jamgʻarma mablagʻlarining taqchilligini maxsus badal, shuningdek jalb qilingan mablagʻlar hisobidan qoplash uchun mablagʻlar yetarli boʻlmagan taqdirda, Agentlik Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan budjet ssudasini va (yoki) Markaziy bankdan kredit va (yoki) islomiy moliya vositalarini jalb etishi mumkin.

Markaziy bank likvidlilikni taʼminlash uchun Agentlikka Markaziy bank tomonidan maqbul deb topilgan majburiyatlarning bajarilish taʼminoti sharti bilan kredit va (yoki) islomiy moliya vositalarini berishga haqli.

Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetidan ajratiladigan budjet ssudasi shartlari Agentlik hamda Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi (bundan buyon matnda Iqtisodiyot va moliya vazirligi deb yuritiladi) oʻrtasida kelishiladi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan tasdiqlanadi. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori kuchga kirganidan keyin budjet ssudasi Iqtisodiyot va moliya vazirligiga Agentlikning yozma soʻrovi kelib tushgan kundan eʼtiboran besh ish kuni ichida Agentlikka ajratilishi kerak.

Jamgʻarma mablagʻlarining taqchilligini qoplash uchun Agentlikka Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetidan ajratilgan budjet ssudasi va (yoki) Markaziy bank kreditlari boʻyicha foiz stavkasi yoki boshqa daromadlar miqdori Oʻzbekiston Respublikasi nomidan chiqarilgan va Oʻzbekiston Respublikasida muomalada boʻlgan, oʻxshash toʻlash muddatiga ega boʻlgan qarz vositalari boʻyicha foiz stavkasidan yoki boshqa daromadlardan yuqori boʻlishi mumkin emas.

Bozor konyunkturasi yaxshilanishi bilanoq Kengash ushbu Qonunning 19 va 20-moddalari talablariga muvofiq kalendar badal stavkasini oshirish va maxsus badalni belgilash orqali banklardan mablagʻlar yigʻish hamda Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetidan ajratilgan budjet ssudasi va (yoki) Markaziy bank kreditini va (yoki) islomiy moliya vositalarini qaytarish boʻyicha zarur boʻlgan choralarni koʻrishi kerak.

Agentlik hamda Iqtisodiyot va moliya vazirligi ushbu moddada nazarda tutilgan budjet ssudasini jalb etish tartibi va shartlarini belgilovchi bitim tuzishi kerak.

24-modda. Jamgʻarma mablagʻlari maqsadli miqdorining va kafolatlangan omonat miqdorining yetarliligini baholash

Agentlik Jamgʻarma mablagʻlarining maqsadli miqdori va kafolatlangan omonat miqdori yetarliligini baholashni uch yilda kamida bir marta amalga oshirishi shart.

Agar Agentlik ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan baholash natijalari asosida Jamgʻarma mablagʻlarining maqsadli miqdorini va (yoki) kafolatlangan omonat miqdorini oʻzgartirish zarurligi toʻgʻrisida xulosaga kelsa, Kengash ularni oʻzgartirish haqidagi taklifni koʻrib chiqish uchun Markaziy bankka kiritadi.

Markaziy bank Kengash tomonidan taqdim etilgan baholash natijalariga rozilik bildirgan taqdirda, ushbu Qonunga tegishli oʻzgartishlar kiritish toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritadi.

Agentlik tomonidan ishlab chiqilgan va Markaziy bank bilan kelishilgan Jamgʻarma mablagʻlari maqsadli miqdorining, kafolatlangan omonat miqdorining yetarliligini baholash hamda bankning depozit bazasini aniqlash uslubiyati Kengash tomonidan tasdiqlanadi.

4-bob. Kafolatlash obyektlari, kompensatsiyalar toʻlash tartibi. Omonatchilarning huquqlari

25-modda. Kafolatlash obyektlari

Jismoniy shaxslarning, shu jumladan yakka tartibdagi tadbirkorlarning, shuningdek yuridik shaxslarning banklardagi Oʻzbekiston Respublikasi milliy valyutasi va chet el valyutasidagi omonatlari kafolatlash obyektlaridir, bundan ushbu moddaning uchinchi qismida nazarda tutilgan omonatlar mustasno.

Kafolatlash obyektini aniqlashda quyidagilar omonat deb hisoblanadi:

bank omonati shartnomasiga yoki bank hisobvaragʻi shartnomasiga muvofiq bankka qoʻyilgan, shu jumladan shartnomaning tegishli shartlari bajarilguniga qadar alohida hisobvaraqlarda saqlanadigan (“eskrou” xizmati), shuningdek omonat (depozit) sertifikatlari bilan tasdiqlangan pul mablagʻlarining qoldigʻi;

bank omonati shartnomasi yoki bank hisobvaragʻi shartnomasi boʻyicha hisoblangan, biroq kafolatlash hodisasi yuzaga kelguniga qadar toʻlanmagan foizlarning qoldigʻi, agar ularni hisoblash mazkur shartnomalarda nazarda tutilgan boʻlsa, shuningdek omonat (depozit) sertifikatida belgilangan foizlarning hisoblangan, biroq toʻlanmagan qoldigʻi.

Quyidagilar kafolatlash obyekti boʻlmaydi:

banklarning, nobank kredit tashkilotlarining, lizing tashkilotlarining, sugʻurta tashkilotlarining, investitsiya va pay fondlarining, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasining yoki chet davlat vakolatli organining tegishli litsenziyasiga yoki ruxsatiga asosan faoliyat yuritayotgan yoxud faoliyatini vakolatli organlarni xabardor qilish tartibida amalga oshirayotgan boshqa moliya tashkilotlarining omonatlari;

davlat tashkilotlari va korxonalarining, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasining yoki chet davlatning davlat organlari omonatlari;

bankka aloqador shaxslarning omonatlari, bundan bankning boshqaruv aʼzolari va muhim ahamiyatga ega xodimlarining oxirgi uch oylik ish haqi va unga tenglashtirilgan toʻlovlari miqdoridan oshmaydigan omonatlari mustasno;

chet elda ochilgan shuʼba banklardagi yoki bank filiallaridagi omonatlar;

shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaraqlarida jamgʻarilgan pul mablagʻlari;

jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish, terrorizmni moliyalashtirish va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirish bilan bogʻliq faoliyatdan olinganligi sudning qonuniy kuchga kirgan qarori bilan tasdiqlangan pul mablagʻlari;

islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi banklardagi investitsiyaviy omonatlar.

Quyidagilar omonat hisoblanmaydi:

aksiyalar hamda banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq bankning regulyativ kapitali tarkibiga kiritilgan boshqa vositalar;

bank tomonidan chiqarilgan qarz qimmatli qogʻozlari (taʼminlangan va taʼminlanmagan obligatsiyalar, oddiy veksellar);

bankning subordinar qarz majburiyatlari;

bankning seyflarida saqlanayotgan pul mablagʻlari;

hosila moliyaviy vositalar, jumladan bank tomonidan chiqarilgan fyucherslar, forvard kontraktlari, svoplar va opsionlar boʻyicha yuzaga keladigan talab qilish huquqi;

bankning mol-mulkni ishonchli boshqarish faoliyati bilan bogʻliq holda yuzaga keladigan talab qilish huquqi.

26-modda. Kompensatsiya miqdori

Bir bankda bir omonatchiga toʻlanadigan kompensatsiya quyidagi miqdorni tashkil etadi:

kafolatlash obyekti qoldigʻining toʻliq hajmini, agar uning miqdori ikki yuz million soʻm yoki undan kam boʻlsa;

ikki yuz million soʻmni, agar kafolatlash obyektining qoldigʻi ikki yuz million soʻmdan koʻp boʻlsa.

Omonatchi bitta bankda bir nechta kafolatlash obyektlariga ega boʻlgan taqdirda, mazkur kafolatlash obyektlari boʻyicha toʻlanadigan kompensatsiyaning umumiy miqdori kafolatlash obyektining miqdori va valyutasidan qatʼi nazar, ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan miqdordan oshmasligi kerak, bundan ushbu Qonun 28-moddasining ikkinchi qismida nazarda tutilgan hollar mustasno.

27-modda. Kompensatsiya toʻlashning umumiy prinsiplari

Kafolatlash obyekti egasi boʻlgan omonatchilarda kafolatlash hodisasi yuz bergan sanadan eʼtiboran Agentlikdan kafolatlangan omonat miqdoridan oshmagan summada kompensatsiyalar toʻlashni talab qilish huquqi, Agentlikda esa kafolatlash obyekti egasi boʻlgan omonatchilar oldida kompensatsiyalarni toʻlash majburiyati yuzaga keladi.

Kompensatsiyaning summasi kafolatlash hodisasi yuz bergan sanaga hisob-kitob qilinadi va tugatuvchi tomonidan ushbu Qonun 29-moddasining ikkinchi qismiga muvofiq taqdim etiladigan reyestr asosida Agentlik tomonidan toʻlanadi. Bunda, agar omonatchining bank oldida majburiyati mavjud boʻlsa, kompensatsiya summasi kafolatlangan omonat (kafolatlangan omonatlar) va omonatchining bunday bank oldidagi ijro muddati yetib kelgan majburiyati (majburiyatlari) summasi oʻrtasidagi farq sifatida aniqlanadi.

Agar bank omonati shartnomasida yoki bank hisobvaragʻi shartnomasida boshqacha tartib nazarda tutilmagan boʻlsa, kompensatsiya quyidagi shaxslarga toʻlanadi:

omonatchilarga, shu jumladan oʻn toʻrt yoshdan oʻn sakkiz yoshgacha boʻlgan voyaga yetmaganlarga;

uchinchi shaxslarga, agar omonat uchinchi shaxslar, shu jumladan oʻn toʻrt yoshdan oʻn sakkiz yoshgacha boʻlgan voyaga yetmaganlar foydasiga qoʻyilgan boʻlsa;

qonuniy vakillarga yoki qonuniy vakillarning roziligi bilan voyaga yetmagan shaxslarga, agar omonat oʻn toʻrt yoshga toʻlmagan voyaga yetmagan uchinchi shaxslar foydasiga qoʻyilgan boʻlsa.

Agar kafolatlash obyekti omonatchining yoki uchinchi shaxsning tugatilayotgan bank yoki uchinchi shaxs oldidagi majburiyatlarining bajarilishi taʼminoti sifatida garovga qoʻyilgan boʻlsa, kompensatsiya:

kafolatlash hodisasi yuzaga kelgan sanada yoki agent-bank tomonidan kompensatsiya toʻlash uchun belgilangan muddat davomida qarzdor tomonidan olingan majburiyat bekor boʻlgan (bajarilgan) taqdirda, omonatchiga toʻlanadi;

majburiyat bekor boʻlmagan (bajarilmagan) taqdirda, majburiyatning bajarilish taʼminoti sifatida omonatchining boshqa bankda ochilgan hisobvaragʻiga oʻtkaziladi.

Agar kafolatlash hodisasi yuzaga kelgan sanada kafolatlash obyekti omonatchining tugatilayotgan bank oldidagi majburiyatining bajarilishi taʼminoti sifatida garovga qoʻyilgan boʻlsa hamda uning miqdori faqat mazkur majburiyatni bajarish uchun yetarli boʻlsa, kafolatlash obyekti majburiyatni bajarishga yoʻnaltiriladi.

Chet el valyutasidagi kafolatlangan omonat boʻyicha kompensatsiya Markaziy bankning kafolatlash hodisasi yuzaga kelgan sanadagi kursi boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasining milliy valyutasida toʻlanadi.

Omonatchiga umumiy summasi ushbu Qonun 26-moddasining birinchi qismida koʻrsatilgan miqdordan oshadigan bir nechta kafolatlangan omonatlar boʻyicha kompensatsiya toʻlangan taqdirda, kompensatsiya har bir omonatning tugatilayotgan bankdagi umumiy omonatlar miqdoridagi ulushiga mutanosib ravishda toʻlangan deb hisoblanadi.

Qonunchilikka muvofiq meros huquqini yoki huquqiy vorislikni tasdiqlovchi barcha zarur hujjatlar taqdim etilganda kompensatsiya merosxoʻrlar va huquqiy vorislar yoki ularning vakolatli vakillariga toʻlanadi.

Ushbu Qonunga asosan toʻlanadigan kompensatsiyalar tugatish jarayonidagi bankdan bank omonati va (yoki) bank hisobvaragʻi shartnomasi boʻyicha qaytarilayotgan pul mablagʻlari deb hisoblanadi.

28-modda. Qoʻshimcha kompensatsiya

Ushbu moddada nazarda tutilgan hollarda, kafolatlash obyekti egasi boʻlgan omonatchi qoʻshimcha kompensatsiya olish huquqiga ega boʻladi.

Kafolatlash obyekti merosga boʻlgan huquq boʻyicha olinganda yoki bank qoʻshib yuborish yoki qoʻshib olish shaklida qayta tashkil etilgan kundan eʼtiboran olti oy davomida kafolatlash hodisasi yuzaga kelsa, kafolatlash obyekti egasi boʻlgan omonatchiga qoʻshimcha ravishda toʻlanadigan pul mablagʻlari qoʻshimcha kompensatsiyadir.

Bank qoʻshib yuborish yoki qoʻshib olish shaklida qayta tashkil etilgan taqdirda, qoʻshimcha kompensatsiya qayta tashkil etishda ishtirok etgan har bir bankdagi kafolatlash obyektlari boʻyicha toʻlanadi. Bunda qayta tashkil etishda ishtirok etgan bankda bir nechta kafolatlash obyekti mavjud boʻlsa, ular boʻyicha toʻlanadigan qoʻshimcha kompensatsiyaga nisbatan ushbu Qonun 27-moddasining yettinchi qismida nazarda tutilgan usul qoʻllaniladi.

Qoʻshib olish va qoʻshib yuborish shaklida qayta tashkil etish natijasida huquqiy voris boʻlgan bank qayta tashkil etish jarayoni tugagan kundan eʼtiboran besh kun ichida qoʻshimcha kompensatsiya olish huquqiga ega boʻlgan omonatchilarni va Agentlikni qoʻshimcha kompensatsiya olish huquqi amal qilish muddati tugashi sanasi toʻgʻrisida xabardor etadi.

Qoʻshimcha kompensatsiya olish huquqiga ega boʻlgan omonatchilar olti oy muddatda kafolatlash obyektining kafolatlangan omonat miqdoridan oshadigan qismini hamda hisoblangan, lekin toʻlanmagan foizlarni muddatidan oldin olishga haqli. Bunda omonat va foizlarni muddatidan oldin olganlik uchun toʻlov undirilmaydi.

29-modda. Kompensatsiyalar toʻlash tartibi

Tugatuvchi Agentlikka kompensatsiya toʻlash jarayoniga tayyorgarlik koʻrishga koʻmaklashishi, Agentlik oʻz vazifalarini bajarishi uchun zarur boʻlgan va soʻralgan axborot va maʼlumotlarni unga taqdim etishi shart.

Tugatuvchi kafolatlash hodisasi yuzaga kelgan sanadan eʼtiboran oʻn ish kuni ichida Agentlikka:

omonatchilarning va kafolatlash obyektlarining reyestrini hamda tugatilayotgan bankning omonatchilarga boʻlgan talablari toʻgʻrisidagi axborotni;

kafolatlash obyektlari egalariga toʻlanishi lozim boʻlgan summalar haqidagi, shu jumladan taʼminot sifatida berilgan, xatlangan, sud nizosi predmeti boʻlgan yoki uchinchi shaxslar foydasiga qoʻyilgan kafolatlash obyektlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni;

tugatilayotgan bankning filial tarmogʻi toʻgʻrisidagi axborotni taqdim etishi shart. Ushbu qismga muvofiq taqdim etiladigan reyestrning, maʼlumotlarning va axborotning shakli Markaziy bank tomonidan belgilanadi.

Ushbu moddaning ikkinchi qismida nazarda tutilgan reyestr, maʼlumotlar yoki axborot oʻzgargan taqdirda, tugatuvchi oʻzgarishlarni inobatga olgan holda uni (ularni) qaytadan taqdim etadi.

Agentlik tugatuvchidan ushbu moddaning ikkinchi qismida koʻrsatilgan reyestr, maʼlumotlar va axborot olingan kundan eʼtiboran ikki ish kuni ichida:

1) ommaviy axborot vositalarida va oʻz rasmiy veb-saytida kafolatlash hodisasi yuz berganligi toʻgʻrisidagi axborotni eʼlon qiladi, axborot quyidagilarni oʻz ichiga olishi kerak:

kompensatsiyalarni toʻlash muddatini, joyini va usulini;

kompensatsiyalarni olish uchun omonatchilar tomonidan bajarilishi kerak boʻlgan shartlarni;

2) omonatchilarga kompensatsiyalarni toʻlash uchun Agentlikka taqdim etilgan reyestrdagi oʻzlariga taalluqli maʼlumotlar bilan tanishish imkoniyatini beradi.

Agentlik tugatilayotgan bank omonatchilarining kamida toʻrtdan uch qismiga kompensatsiyalarni olish imkoniyatini:

2025-yil 1-yanvardan boshlab — kafolatlash hodisasi yuzaga kelgan sanadan eʼtiboran yigirma ish kuni ichida;

2026-yil 1-yanvardan boshlab — kafolatlash hodisasi yuzaga kelgan sanadan eʼtiboran oʻn besh ish kuni ichida;

2027-yil 1-yanvardan boshlab — kafolatlash hodisasi yuzaga kelgan sanadan eʼtiboran yetti ish kunida taʼminlashi shart.

Ushbu modda beshinchi qismining uchinchi xatboshisida nazarda tutilgan holda tugatuvchi Agentlikka ushbu moddaning ikkinchi qismida nazarda tutilgan reyestrni, maʼlumotlarni va axborotni sakkiz ish kuni ichida taqdim etadi, Agentlik esa ushbu moddaning toʻrtinchi qismida nazarda tutilgan tadbirlarni ikki ish kuni ichida amalga oshiradi.

Ushbu modda beshinchi qismining toʻrtinchi xatboshisida nazarda tutilgan holda tugatuvchi Agentlikka ushbu moddaning ikkinchi qismida koʻrsatilgan reyestrni, maʼlumotlarni va axborotni uch ish kuni ichida taqdim etadi, Agentlik esa ushbu moddaning toʻrtinchi qismida nazarda tutilgan tadbirlarni bir ish kuni ichida amalga oshiradi.

Kompensatsiyalar agent-bank orqali toʻlanishi, omonatchining (oluvchining) boshqa bankda ochilgan hisobvaragʻiga oʻtkazilishi yoki Kengash tomonidan belgilangan boshqa usullarda toʻlanishi mumkin.

Agent-bank vazifalarini bajarish uchun Agentlik Markaziy bank bilan kelishilgan holda Kengash tomonidan tasdiqlangan mezonlarga muvofiq boʻlgan bitta yoki bir nechta bankni tanlashi mumkin.

Agent-bank Agentlik bilan tuzilgan shartnomaga muvofiq Agentlik nomidan ish yuritadi va kompensatsiyalarni toʻlash jarayonini amalga oshiradi, omonatchilarni identifikatsiyalaydi. Agent-bank kompensatsiyalarni toʻlash tartibini belgilovchi normativ-huquqiy hujjat asosida zarur hujjatlarni talab qilishga ham haqli. Agent-bank tomonidan kompensatsiyalarni toʻlash uchun belgilanadigan muddat bir yildan oshmasligi kerak.

Agentlik tomonidan omonatchiga toʻlanishi zarur boʻlganidan ortiq miqdorda kompensatsiya toʻlangan taqdirda, omonatchi ortiqcha toʻlangan summani Agentlikning talabi boʻyicha talab bildirilgan kundan eʼtiboran oʻn ish kuni ichida qaytarishi shart. Bunda ortiqcha toʻlangan summa qaytarilmagan taqdirda, Agentlik mazkur summani undirish uchun sudga murojaat qilishga haqli.

Kompensatsiyani toʻlash yengib boʻlmas kuch (fors-major) tufayli kechiktirilganligi uchun Agentlik javobgar boʻlmaydi.

Agentlik kompensatsiyalarni toʻlash jarayoni haqidagi, shu jumladan omonatchilarga toʻlangan summalar toʻgʻrisidagi axborotni Markaziy bank tomonidan belgilangan davriy oraliqda oʻz rasmiy veb-saytida eʼlon qiladi.

Kompensatsiyalarni toʻlash tartibi va shartlari, shu jumladan kompensatsiyalarni olish uchun taqdim etiladigan hujjatlar roʻyxati hamda ularni rasmiylashtirishga doir talablar Markaziy bank tomonidan belgilanadi.

Ushbu Qonunga muvofiq Agentlikka va agent-bankka maʼlumotlarni taqdim etish tijorat yoki bank sirining yoxud qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirning oshkor qilinishi deb hisoblanmaydi.

30-modda. Kompensatsiya toʻlashni toʻxtatib turish yoki rad etish

Agentlik tomonidan kompensatsiya toʻlashni toʻxtatib turish uchun quyidagilar asos boʻladi:

kompensatsiya olish uchun taqdim etilgan hujjatlardagi maʼlumotlarning ishonchliligiga va (yoki) haqiqiyligiga Agentlikda yoki agent-bankda shubha paydo boʻlganligi;

omonatchining talablari va tugatuvchi tomonidan taqdim etilgan maʼlumotlar oʻrtasida nomuvofiqlik mavjudligi;

kafolatlash obyektiga nisbatan cheklov choralari mavjudligi, shu jumladan hisobvaraqdagi pul mablagʻlari xatlanganligi yoki toʻxtatib qoʻyilganligi, hisobvaraq boʻyicha operatsiyalar toʻxtatib turilganligi;

kafolatlash obyekti sud nizosi predmeti boʻlgan hollar toʻgʻrisida Agentlik kompensatsiyalar toʻlanguniga qadar xabardor etilganligi.

Ushbu modda birinchi qismining ikkinchi va uchinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda kompensatsiyalar toʻlashni toʻxtatib turish muddati shubha paydo boʻlgan yoki nomuvofiqliklar aniqlangan kundan eʼtiboran toʻqson kundan koʻp boʻlishi mumkin emas, ushbu modda birinchi qismining toʻrtinchi va beshinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda esa toʻxtatib turish tegishli qaror qabul qilishga vakolatli boʻlgan organning qarori qabul qilinguniga qadar amalga oshiriladi.

Agentlik omonatchini va tugatuvchini kompensatsiya toʻlashni toʻxtatib turish sabablari toʻgʻrisida toʻlovni toʻxtatib turish uchun asos boʻlgan maʼlumotlar va hujjatlarni ilova qilgan holda xabardor etadi.

Omonatchi va tugatuvchi kompensatsiyalar toʻlashni toʻxtatib turish uchun asos boʻlgan sabablarni bartaraf etish boʻyicha choralar koʻrishi, shu jumladan kompensatsiyalar toʻlanishi uchun taqdim etilgan hujjatlar va maʼlumotlarning haqiqiyligini va (yoki) ishonchliligi faktini aniqlash uchun sudga murojaat etishi shart.

Kompensatsiya toʻlashni rad etish yoki toʻlangan kompensatsiyani qaytarishni talab qilish uchun quyidagilar asos boʻladi:

kompensatsiya toʻlanishi uchun soxta hujjatlar taqdim etilganligi fakti aniqlanganligi;

omonatga qoʻyilgan pul mablagʻlarning jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish, terrorizmni moliyalashtirish va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirish bilan bogʻliq faoliyatdan olinganligini tasdiqlovchi qonuniy kuchga kirgan sud qarorining mavjudligi.

31-modda. Talab qilish huquqining Agentlikka oʻtishi

Kafolatlash hodisasi yuzaga kelgan sanada Agentlik kompensatsiyalarni haqiqatda toʻlaganligidan qatʼi nazar, kafolatlash obyektlarining egalari boʻlgan omonatchilarning tugatilayotgan bankka boʻlgan talablari kafolatlangan omonatlar summasiga teng miqdorda Agentlikka oʻtadi. Agentlikning tugatilayotgan bankka boʻlgan talablari qonunchilikda belgilangan navbatga muvofiq qanoatlantiriladi.

Omonatchilar talablarining Agentlikka oʻtishi omonatchilarning tugatilayotgan bankka boʻlgan kafolatlash obyektining kafolatlangan omonat miqdoridan oshadigan qismidagi huquqlarini bekor qilmaydi.

Omonatchilar kafolatlash obyektining kafolatlangan omonat miqdoridan oshadigan qismini bevosita tugatilayotgan bankdan talab qilishga haqli va Agentlik ushbu summalarning toʻlanishiga javobgar boʻlmaydi.

Agar tugatuvchining harakatlari (harakatsizligi) Agentlikning kompensatsiyalar toʻlash boʻyicha oʻz majburiyatlarini bajarishiga toʻsqinlik qilayotgan boʻlsa, Agentlik tugatuvchining harakatlari (harakatsizligi) ustidan sudga shikoyat qilishga haqli.

32-modda. Toʻlanmagan kompensatsiyalar summalari

Toʻlanmagan kafolatlangan omonatlar tegishli omonatchilarning egaligida qoladi va istalgan vaqtda Agentlikdan talab qilib olinishi mumkin.

Agent-bank tomonidan toʻlanmagan, shu jumladan ushbu Qonunning 29-moddasi oʻninchi qismida belgilangan muddatda talab qilib olinmagan kompensatsiyalar summalari agent-bank bilan tuzilgan shartnomaga muvofiq Agentlikka oʻtkazib berilishi kerak.

33-modda. Omonatchining huquqlari

Kafolatlash hodisasi yuzaga kelgan taqdirda omonatchilar:

Agentlikdan kompensatsiya toʻlash tartibi toʻgʻrisida axborot soʻrab olishga;

ushbu Qonunga muvofiq kompensatsiya toʻlanishini talab qilishga;

kompensatsiyalar toʻlanishi uchun Agentlikka taqdim etilgan reyestrda oʻzlari toʻgʻrisidagi maʼlumot mavjud boʻlmagan taqdirda yoki oʻz talablarini tasdiqlovchi maʼlumotlar va hujjatlarni olish uchun tugatuvchiga murojaat etishga;

agent-bank tomonidan kompensatsiyalarni toʻlash asossiz kechiktirilganligi faktlari toʻgʻrisida Agentlikka xabar berishga;

kafolatlash obyektining kafolatlangan omonat miqdoridan oshadigan qismini qonunchilikda belgilangan tartibda bankdan talab qilishga;

omonatchilarning ushbu Qonunda belgilangan huquqlari buzilishi, shu jumladan bank siriga oid maʼlumotlarning oshkor etilishi oqibatida yetkazilgan zararning oʻrni qoplanishini aybdor shaxslardan talab qilishga;

Agentlikning va (yoki) tugatuvchining harakatlari ustidan qonunchilikda nazarda tutilgan tartibda shikoyat qilishga haqli.

Kafolatlash hodisasi yuzaga kelgan taqdirda omonatchilar qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

34-modda. Bankka aloqador shaxslar

Ushbu Qonun maqsadlarida quyidagilar bankka aloqador shaxslar hisoblanadi:

bank kuzatuv kengashining aʼzolari;

bank boshqaruvining aʼzolari, shuningdek bankning muhim ahamiyatga ega xodimlari;

bankning hal qiluvchi egalikka ega boʻlgan aksiyadorlari;

islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi bankning islomiy moliya masalalarini muvofiqlashtiruvchi islomiy moliya kengashi aʼzolari;

bankning oxirgi benefitsiar mulkdorlari;

ushbu qismning ikkinchi , uchinchi va toʻrtinchi xatboshilarida nazarda tutilgan jismoniy shaxslarning yaqin qarindoshlari.

“Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunida nazarda tutilgan shaxslar oxirgi benefitsiar mulkdor hamda ushbu modda birinchi qismining ikkinchi , uchinchi va toʻrtinchi xatboshilarida nazarda tutilgan jismoniy shaxslarning yaqin qarindoshlaridir.

5-bob. Banklardagi omonatlarni kafolatlash sohasidagi hamkorlik va jamoatchilikni xabardor etish

35-modda. Agentlikning Markaziy bank bilan hamkorligi

Kafolatlash tizimining ishlashi bilan bogʻliq chora-tadbirlarni amalga oshirish masalalari yuzasidan Agentlik va Markaziy bank:

banklardagi omonatlarni himoya qilish kafolatlari toʻgʻrisidagi qonunchilikka rioya etilishi qismida birgalikdagi inspeksiyani (tekshiruvlarni) amalga oshirish;

bankni sanatsiya qilish tartib-taomillarini amalga oshirish;

kafolatlash tizimi toʻgʻrisida jamoatchilikni xabardor qilish boʻyicha chora-tadbirlarni birgalikda amalga oshirish;

maxsus badal miqdorining, Jamgʻarma mablagʻlari maqsadli miqdorining, kafolatlangan omonat miqdorining yetarliligini baholash va bankning depozit bazasini aniqlash uslubiyatini, shuningdek agent-bankni tanlash mezonlarini kelishish doirasida hamkorlik qiladi.

Markaziy bank tegishli qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran uch ish kunidan kechiktirmay Agentlikka:

bankka bank faoliyatiga doir tegishli litsenziya (litsenziyalar) berish yoki uni chaqirib olish;

bankni qayta tashkil etish uchun ruxsat berish;

vaqtinchalik boshqaruvchini (vaqtinchalik boshqaruvchilarni) tayinlash;

bankni sanatsiya qilish toʻgʻrisidagi qarorlardan koʻchirmalar beradi.

Agentlik ushbu Qonunda nazarda tutilgan badallarni toʻlamagan banklar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni ikki ish kunidan kechiktirmay Markaziy bankka taqdim etadi.

Agentlik va Markaziy bank ushbu Qonunda nazarda tutilgan hamkorlikni amalga oshirishni, shuningdek axborot almashishni, shu jumladan egasizlantirilgan tarzda bank sirini tashkil etuvchi maʼlumotlarni, kafolatlash hodisasi yuzaga kelishi ehtimoli toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni almashishni tartibga soluvchi anglashuv memorandumini tuzadi.

36-modda. Agentlikning Iqtisodiyot va moliya vazirligi bilan hamkorligi

Agentlik hamda Iqtisodiyot va moliya vazirligi hamkorlik shartlarini tartibga soluvchi, shuningdek Agentlikni shoshilinch vaziyatlarda moliyalashtirish tartibi toʻgʻrisida bitim tuzadi hamda kafolatlash tizimi lozim darajada ishlashi maqsadida mazkur bitimga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritadi.

37-modda. Agentlikning boshqa tashkilotlar va muassasalar bilan hamkorligi

Agentlik ushbu Qonunda nazarda tutilgan vazifalarni bajarish uchun boshqa tashkilotlar va muassasalar bilan hamkorlik qilishi mumkin.

Jinoiy faoliyat bilan bogʻliq bitimlarni amalga oshirish uchun kafolatlash obyektidan foydalanish hollari aniqlangan taqdirda, Agentlik va jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish sohasidagi maxsus vakolatli davlat organi qonunchilikda nazarda tutilgan tegishli choralarni koʻrish uchun bir-birini xabardor qiladi. Agentlik va maxsus vakolatli davlat organi zarur hollarda oʻzaro anglashuv memorandumini tuzadi.

Agentlik chet davlatlarning moliya sohasini tartibga soluvchi (nazorat qiluvchi) organlari va omonatlarni (depozitlarni) kafolatlovchi (sugʻurtalovchi) tashkilotlari bilan axborot almashishi, basharti bunday axborot almashish omonatchilarning qonun bilan qoʻriqlanadigan sirlarini, huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchilik normalariga muvofiq boʻlsa, ular bilan hamkorlik toʻgʻrisida bitimlar tuzishi mumkin.

Agentlik hamkorlik qilish va omonatlarni (depozitlarni) kafolatlash (sugʻurtalash) tizimini rivojlantirish boʻyicha xalqaro tashkilotlarga aʼzo boʻlishi mumkin.

38-modda. Agentlik tomonidan kompensatsiyalarni toʻlash tizimini stress-testdan oʻtkazish va ssenariy boʻyicha modellashtirish tadbirlari

Agentlik zaruratga qarab, lekin ikki yilda kamida bir marta:

oʻz tizimlarini stress-testdan oʻtkazishi;

Agentlikning moliyaviy imkoniyatlarini baholashdan oʻtkazishi, shuningdek Markaziy bank va kafolatlash tizimida ishtirok etayotgan banklar bilan birgalikda kafolatlash tizimining amaliy jihatdan shayligini taʼminlash maqsadida kompensatsiyalar toʻlash jarayonini ssenariy boʻyicha modellashtirish tadbirlarini oʻtkazishi kerak.

Banklar kompensatsiya toʻlash jarayonini ssenariy boʻyicha modellashtirish tadbirlarida ishtirok etishi shart.

Birinchi stress-testni oʻtkazish va ssenariy boʻyicha modellashtirish tadbirlari ushbu Qonun kuchga kirgan kundan eʼtiboran bir yil ichida amalga oshirilishi kerak.

39-modda. Jamoatchilikni xabardor qilish

Agentlik ommaviy axborot vositalari va (yoki) oʻz rasmiy veb-sayti orqali jamoatchilikni kafolatlash tizimi faoliyati toʻgʻrisida, shu jumladan:

kafolatlash tizimida ishtirok etayotgan banklar haqida;

kafolatlash obyektlari, kafolatlangan omonatlar hamda kafolatlanmaydigan mablagʻlar haqida;

kompensatsiyalar toʻlash tartibi, shu jumladan qonunchilikka muvofiq ularni toʻlash usullari va muddatlari haqida muntazam ravishda xabardor qilib borishi shart.

Banklar ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan axborotni xizmat koʻrsatish joylarida hamda banklar tomonidan oʻz mijozlariga yuboriladigan xabarlarda, mazkur talab ular uchun ortiqcha xarajatlarni keltirib chiqarmasligi sharti bilan tarqatish choralarini koʻrishi shart.

Jamoatchilikni xabardor qilish tartibi va shartlari Markaziy bank tomonidan belgilanadi.

6-bob. Agentlikning budjeti, buxgalteriya va moliyaviy hisoboti

40-modda. Agentlikning budjeti

Agentlikning faoliyatini va uning ushbu Qonunda belgilangan vazifalarining bajarilishini taʼminlash maqsadida, Agentlik joriy moliyaviy yilning 30-noyabridan kechiktirmay keyingi moliyaviy yil uchun operatsion va maʼmuriy xarajatlar, shuningdek kapital qoʻyilmalar toʻgʻrisidagi axborotni oʻz ichiga oluvchi Agentlik budjetini tasdiqlaydi hamda eʼlon qiladi.

Agentlikning operatsion xarajatlari quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

kompensatsiyalarni toʻlash va banklarning sanatsiya vositalarini qoʻllash bilan bogʻliq xarajatlarni;

qarz mablagʻlari boʻyicha hisoblangan foizlarni;

aktivlarni boshqarish va kompensatsiyalar toʻlashni tashkil etish uchun Agentlik tomonidan toʻlanadigan vositachilik haqini;

aktivlarni qayta baholash va aktivlarni balans qiymatidan past narxda realizatsiya qilishdan koʻrilgan zararni;

auditorlik va konsalting xizmatlari uchun toʻlovni;

kafolatlash tizimi haqida jamoatchilikni xabardor qilish bilan bogʻliq xarajatlarni.

Agentlikning maʼmuriy xarajatlari quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

Agentlik xodimlarining ish haqi va unga tenglashtirilgan toʻlovlar, shuningdek Agentlik xodimlariga toʻlanadigan boshqa toʻlovlar boʻyicha xarajatlarni;

xizmat aloqa vositalarini oʻrnatish va ulardan foydalanish bilan bogʻliq xarajatlarni;

axborot nashrlarini va kasbiy adabiyotlarni sotib olish bilan bogʻliq xarajatlarni;

past baholi va tez eskiruvchi buyumlarga oid xarajatlarni;

asosiy vositalar (mulk) va binolarning amortizatsiyasi xarajatlarini, ularni taʼmirlash, saqlash va sugʻurtalash yoki ularning ijarasiga doir xarajatlarni;

soliqlar, yigʻimlar va boshqa majburiy toʻlovlar, ijara (lizing) toʻlovlari, bank xizmatlari uchun toʻlovlar, kommunal xizmatlar uchun toʻlovlar bilan bogʻliq xarajatlarni.

Agentlikning yillik maʼmuriy xarajatlari miqdori kafolatlash tizimida ishtirok etayotgan barcha banklar depozit bazasining budjetni tasdiqlashdan avvalgi hisobot choragining oxirgi kunidagi qoldigʻining 0,03 foizidan oshmasligi kerak.

Agentlikning operatsion xarajatlari oshishiga olib keladigan kutilmagan holatlar yuzaga kelgan taqdirda, Kengash tegishli moliyaviy yil uchun tasdiqlangan budjetni qayta koʻrib chiqish toʻgʻrisida qaror qabul qilishga haqli.

41-modda. Agentlikning buxgalteriya hisobi va moliyaviy hisoboti

Agentlikda buxgalteriya hisobi buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq yuritiladi va u Agentlikning haqiqiy moliyaviy ahvolini aks ettiruvchi ishonchli hisobotlar shakllantirilishini taʼminlashi kerak. Agentlik qonunchilikda belgilangan tartibda moliyaviy hisobotning xalqaro standartlarini qoʻllashi mumkin.

Agentlikning yillik hisoboti Kengash tomonidan tasdiqlanadi va yillik moliyaviy hisobotni hamda Agentlikning hisobot yilidagi faoliyati tahlilini oʻz ichiga oladi.

Agentlikning yillik moliyaviy hisoboti majburiy auditorlik tekshiruvidan oʻtkaziladi va moliyaviy yil tugaganidan keyin toʻrt oy ichida Agentlikning rasmiy veb-saytida eʼlon qilinadi.

Agentlikning yillik hisoboti Markaziy bankning yillik hisoboti tarkibiga kiritiladi.

42-modda. Ichki audit

Bosh direktorning qonunchilikka, taʼsis hujjatlariga va boshqa hujjatlarga, faoliyatni amalga oshirish boʻyicha belgilangan qoidalarga hamda tartib-taomillarga rioya etishini, buxgalteriya hisobida hamda hisobotlarda aks ettirilgan maʼlumotlarning toʻliqligi va ishonchliligini hamda aktivlarning but saqlanishini tekshirish va monitoring qilish orqali uning faoliyatini nazorat qilish hamda baholash maqsadida Agentlikda ichki audit xizmati tashkil etiladi.

Agentlikning ichki audit xizmati Kengashga hisobdordir. Ichki auditni oʻtkazish tartibi Kengash tomonidan belgilanadi.

7-bob. Manfaatlar toʻqnashuvi hamda Agentlikning mansabdor shaxslarini va xodimlarini oʻz vazifalarini bajarishi chogʻida huquqiy jihatdan himoya qilish

43-modda. Manfaatlar toʻqnashuvi

Kengashi aʼzolari, bosh direktor va Agentlikning xodimlari Agentlik manfaatlarini koʻzlab harakat qilishi hamda “Manfaatlar toʻqnashuvi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni talablaridan kelib chiqqan holda manfaatlar toʻqnashuvining oldini olishi shart.

44-modda. Mansabdor shaxslarni va xodimlarni oʻz vazifalarini bajarishi chogʻida huquqiy jihatdan himoya qilish

Kengash aʼzolari, bosh direktor, Agentlik xodimlari, shuningdek ushbu Qonunga yoki Markaziy bankning normativ-huquqiy hujjatlariga muvofiq oʻz vakolatlarini amalga oshirish uchun Agentlik tomonidan jalb etilgan boshqa shaxslar, shu jumladan ularning vakolatlari tugatilganidan keyin yoki ular Agentlikda ishlashini yakunlaganidan keyin faqat oʻz vazifalarini bajarishi chogʻida insofsizlik bilan sodir etilgan harakatlari (harakatsizligi) uchun javobgar boʻladi.

Agentlik ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan shaxslarning manfaatlarini ular ushbu Qonunga muvofiq oʻz vazifalarini bajarganligi munosabati bilan qoʻzgʻatilgan sud ishi va maʼmuriy ish yuritilishi doirasida, shu jumladan mazkur shaxslarning vakolatlari tugatilgan yoki Agentlikda ishlashi yakunlangan hollarda ifodalashga doir xarajatlarni toʻlaydi.

8-bob. Yakunlovchi qoidalar

45-modda. Nizolarni hal etish

Omonatchi kompensatsiyalar toʻlanishi jarayonida sudga Agentlikning va (yoki) tugatuvchining xatti-harakatlari ustidan shikoyat qilishga haqli.

Agentlik omonatchilarning murojaatlarini koʻrib chiqish tartib-taomilini belgilovchi tartibga ega boʻlishi shart.

Agar omonatchi tugatuvchi tomonidan taqdim etilgan omonatchilar va kafolatlash obyektlari reyestriga kiritilmagan boʻlsa yoki u oʻziga toʻlangan kompensatsiya miqdoridan rozi boʻlmasa, u tugatuvchiga oʻz talablarining asosliligini tasdiqlovchi hujjatlarning asl nusxalarini taqdim etgan holda, murojaat etishga haqli.

Tugatuvchi omonatchi tomonidan taqdim etilgan hujjatlar olingan kundan eʼtiboran uch ish kunida ularni koʻrib chiqishi shart. Uning talablari asosli boʻlgan taqdirda, tugatuvchi omonatchilar va kafolatlangan obyektlar reyestriga tegishli oʻzgartirishlar kiritishi, mazkur reyestrni Agentlikka taqdim etishi, shuningdek omonatchining talablarini koʻrib chiqish natijalari haqida Agentlikni, Markaziy bankni va omonatchini xabardor qilishi shart. Omonatchining talablari asossiz boʻlgan taqdirda, uning talablarini qanoatlantirish rad etiladi.

Omonatchining talablarini qanoatlantirish rad etilgan taqdirda, u Kengashga yoki sudga murojaat qilishga haqli.

46-modda. Banklardagi omonatlarni himoya qilish kafolatlari toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik

Banklardagi omonatlarni himoya qilish kafolatlari toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

47-modda. Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish

1. Oʻzbekiston Respublikasining 1995-yil 21-dekabrda qabul qilingan 163-I-sonli va 1996-yil 29-avgustda qabul qilingan 256-I-sonli qonunlari bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksi (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1996-yil, 2-songa ilova, № 11-12; 1997-yil, № 2, 56-modda, № 9, 241-modda; 1998-yil, № 5-6, 102-modda; 1999-yil, № 1, 20-modda, № 9, 229-modda; 2001-yil, № 1-2, 23-modda, № 9-10, 182-modda; 2002-yil, № 1, 20-modda, № 9, 165-modda; 2003-yil, № 1, 8-modda, № 5, 67-modda; 2004-yil, № 1-2, 18-modda, № 5, 90-modda, № 9, 171-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2006-yil, № 4, 154-modda, № 9, 494, 498-moddalar; 2007-yil, № 1, 3, 5-moddalar, № 4, 156, 164-moddalar, № 8, 367-modda, № 9, 416-modda, № 12, 598, 608-moddalar; 2008-yil, № 4, 192-modda, № 12, 640-modda; 2009-yil, № 9, 337-modda; 2010-yil, № 9, 335, 337, 340-moddalar; 2011-yil, № 12/2, 363, 364, 365-moddalar; 2012-yil, № 4, 106, 109-moddalar, № 12, 336-modda; 2013-yil, № 10, 263-modda; 2014-yil, № 5, 130-modda, № 12, 343-modda; 2015-yil, № 8, 310, 312-moddalar; 2016-yil, № 4, 125-modda; 2017-yil, № 4, 137-modda, № 9, 510-modda, № 12, 773-modda; 2018-yil, № 1, 4-modda, № 4, 224-modda, № 7, 433-modda, № 10, 673-modda; 2019-yil, № 3, 161, 166-moddalar, № 5, 267-modda, № 10, 671-modda, № 12, 880, 886-moddalar; 2020-yil, № 1, 3, 4-moddalar, № 10, 593-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 8, 801-modda, № 10, 968-modda; 2022-yil, № 2, 79-modda, № 3, 217, 218-moddalar, № 4, 340-modda, № 5, 464-modda, № 6, 570, 577-moddalar, № 11, 1061, 1062-moddalar; 2023-yil, № 10, 795-modda, № 11, 921-modda; 2024-yil, № 2, 111, 114-moddalar, № 6, 530-modda, № 9, 960-modda) 163-moddasining uchinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“omonatchilarning oʻz omonatlarini berish toʻgʻrisida bankka qoʻyadigan talablariga, shuningdek Omonatlarni kafolatlash agentligiga kafolatlangan omonatlar boʻyicha kompensatsiyalar toʻlanishiga doir talablariga”.

2. Oʻzbekiston Respublikasining 1995-yil 21-dekabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida”gi 154-I-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 11-noyabrda qabul qilingan OʻRQ-582-sonli Qonuni tahririda) (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, № 11, 790-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 10, 968-modda; 2022-yil, № 3, 217-modda, № 4, 340-modda; 2023-yil, № 11, 923-modda; 2024-yil, № 9, 965-modda) quyidagi oʻzgartirishlar va qoʻshimcha kiritilsin:

1) 25-modda ikkinchi qismining uchinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“banklar va xoʻjalik yurituvchi subyektlarning kuzatuv kengashlari tarkibiga kirish, bundan qonunda nazarda tutilgan hollar mustasno”;

2) 61-modda ikkinchi qismining oltinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Omonatlarni kafolatlash jamgʻarmasiga banklar tomonidan har chorakda toʻlanadigan kalendar badalga qoʻshimcha ajratmalar miqdorini belgilashga”;

3) quyidagi mazmundagi 67 2 -modda bilan toʻldirilsin:

“67 2 -modda. Banklardagi omonatlarni kafolatlash tizimining ishlashiga doir Markaziy bankning vazifalari va vakolatlari

Markaziy bank banklardagi omonatlarni kafolatlash tizimi ishlashi yuzasidan quyidagilarni belgilaydi:

banklar tomonidan Omonatlarni kafolatlash jamgʻarmasiga badallar toʻlash tartibini;

Omonatlarni kafolatlash agentligi tomonidan kafolatlangan omonatlar boʻyicha kompensatsiyalar toʻlash tartibi va shartlarini, shu jumladan kafolatlangan omonatlar boʻyicha kompensatsiya olish uchun taqdim etiladigan hujjatlar roʻyxatini, shuningdek ularni rasmiylashtirishga qoʻyiladigan talablarni;

omonatlarni kafolatlash tizimi toʻgʻrisida jamoatchilikni xabardor qilish tartibi va shartlarini.

Omonatlarni kafolatlash jamgʻarmasi mablagʻlarining taqchilligi yuzaga kelganda Markaziy bank likvidlilikni taʼminlash uchun Omonatlarni kafolatlash agentligiga uch oygacha boʻlgan muddatga kredit berishi mumkin”.

3. Oʻzbekiston Respublikasining 1996-yil 25-aprelda qabul qilingan “Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida”gi 216-I-sonli Qonunning (Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 5-noyabrda qabul qilingan OʻRQ-580-sonli Qonuni tahririda) (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, № 11, 788-modda; 2020-yil, № 1, 1-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 10, 968-modda; 2023-yil, № 4, 267-modda, № 11, 923-modda; 2024-yil, № 2, 105, 111-moddalar, № 9, 965-modda) 55-moddasi quyidagi mazmundagi oʻninchi xatboshi bilan toʻldirilsin:

“banklardagi omonatlarni himoya qilish kafolatlari toʻgʻrisidagi qonunchilik talablari buzilganligi”;

oʻninchi xatboshi oʻn birinchi xatboshi deb hisoblansin.

4. Oʻzbekiston Respublikasining 2003-yil 30-avgustda qabul qilingan “Bank siri toʻgʻrisida”gi 530-II-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2003-yil, № 9-10, 144-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2005-yil, № 9, 312-modda; 2009-yil, № 9, 337-modda; 2012-yil, № 4, 105-modda; 2016-yil, № 4, 125-modda; 2017-yil, № 9, 510-modda; 2019-yil, № 1, 5-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 6, 524-modda; 2022-yil, № 4, 337-modda; 2024-yil, № 9, 965-modda) 14-moddasining ikkinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Bank sirini tashkil etuvchi maʼlumotlar Omonatlarni kafolatlash agentligiga, shuningdek kafolatlangan omonatlar boʻyicha kompensatsiya toʻlash uchun agent-banklarga taqdim etiladi”.

5. Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 30-dekabrda qabul qilingan OʻRQ-599-sonli Qonuni bilan yangi tahrirda tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Soliq kodeksi (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, 12-songa 1-ilova; 2020-yil, № 3, 198-modda, № 10, 593-modda, № 11, 652-modda, № 12, 690, 691-moddalar; 2021-yil, № 1, 6-modda, № 4, 294-modda, 4-songa ilova, № 8, 800-modda, № 9, 901-modda, № 10, 968, 969, 972, 973-moddalar, № 12, 1199-modda; 2022-yil, № 2, 79-modda, № 3, 215, 216-moddalar, № 5, 461, 464, 467-moddalar, № 6, 570-modda, № 7, 664, 666-moddalar, № 12, 1190-modda; 2023-yil, № 6, 444, 446-moddalar, № 7, 540-modda, № 12, 1011-modda; 2024-yil, № 2, 106, 110, 111-moddalar, № 4, 346-modda, № 5, 458, 459-moddalar, № 8, 822, 831-moddalar, № 9, 958-modda) 75-moddasining toʻqqizinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki, uning Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahridagi bosh boshqarmalari, Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining muassasalari, shuningdek Omonatlarni kafolatlash agentligi ushbu Kodeksda nazarda tutilgan soliqlarni toʻlashdan ozod etiladi, bundan ijtimoiy soliq va Oʻzbekiston Respublikasining hududiga tovarlarni olib kirishda (importida) toʻlanadigan qoʻshilgan qiymat soligʻi mustasno”.

6. Oʻzbekiston Respublikasining 2022-yil 12-aprelda qabul qilingan “Toʻlovga qobiliyatsizlik toʻgʻrisida”gi OʻRQ-763-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2022-yil, № 4, 338-modda; 2023-yil, № 11, 923-modda; 2024-yil, № 1, 5-modda, № 8, 823-modda) 181-moddasining uchinchi qismidagi “Fuqarolarning banklardagi omonatlarini kafolatlash fondi” degan soʻzlar “Omonatlarni kafolatlash agentligi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.

48-modda. Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish

Quyidagilar oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin:

1) Oʻzbekiston Respublikasining 2002-yil 5-aprelda qabul qilingan “Fuqarolarning banklardagi omonatlarini himoyalash kafolatlari toʻgʻrisida”gi 360-II-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2002-yil, № 4-5, 70-modda);

2) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining 2002-yil 5-aprelda qabul qilingan “Fuqarolarning banklardagi omonatlarini himoyalash kafolatlari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini amalga kiritish haqida”gi 361-II-sonli Qarori (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2002-yil, № 4-5, 71-modda);

3) Oʻzbekiston Respublikasining 2009-yil 6-aprelda qabul qilingan “Fuqarolarning banklardagi omonatlarini himoyalash kafolatlari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 10-moddasiga oʻzgartishlar kiritish haqida”gi OʻRQ-203-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2009-yil, № 4, 130-modda);

4) Oʻzbekiston Respublikasining 2020-yil 9-noyabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-646-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2020-yil, № 11, 652-modda) 5-moddasi ;

5) Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-aprelda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-683-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2021-yil, 4-songa ilova) 138-moddasi .

49-modda. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash

Markaziy bank va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati, shu jumladan omonatlarning kafolatlangan omonat miqdoridan oshadigan qismini boshqa banklarga joylashtirishning afzalliklari aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

Markaziy bank:

ushbu Qonun 29-moddasining ikkinchi qismida nazarda tutilgan reyestr, maʼlumotlar va axborot shaklini belgilasin;

ushbu Qonun 29-moddasining oʻn toʻrtinchi qismida nazarda tutilgan kompensatsiyalarni toʻlash tartibi va shartlarini, shu jumladan kompensatsiyalarni olish uchun taqdim etiladigan hujjatlar roʻyxatini belgilasin;

ushbu Qonun 39-moddasining uchinchi qismida nazarda tutilgan jamoatchilikni xabardor qilish tartibi va shartlarini belgilasin.

50-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

51-modda. Oʻtish qoidalari

Agentlik Fuqarolarning banklardagi omonatlarini kafolatlash fondining huquqiy vorisidir. Agentlikni davlat roʻyxatidan oʻtkazish davlat xizmatlari markazi tomonidan amalga oshiriladi.

Fuqarolarning banklardagi omonatlarini kafolatlash fondining ishtirokchi-banklari, shuningdek omonatlari davlat tomonidan kafolatlangan banklar kafolatlash tizimida ishtirok etadigan banklarga aylanadi.

Ushbu Qonunga muvofiq kalendar badallarning stavkalarini belgilashda Kengash ushbu Qonun kuchga kirgan kundan eʼtiboran besh yil ichida ularning ushbu Qonun 16-moddasining ikkinchi qismida nazarda tutilgan Jamgʻarma mablagʻlarining maqsadli miqdoriga erishish imkoniga taʼsirini hisobga olishi kerak.

Ushbu Qonunda belgilangan kompensatsiya miqdori fuqarolarning ushbu Qonun kuchga kirgan sanadan oldin qoʻyilgan omonatlariga nisbatan tatbiq etilmaydi, bundan quyidagilar mustasno:

ushbu Qonun kuchga kirganidan keyin summalari kompensatsiya miqdoridan ortiq miqdorda oshirilgan va qaytarish muddati uzaytirilgan omonatlar;

qaytarilishi birinchi talab boʻyicha amalga oshiriladigan omonatlar va boshqa talablar.

Ushbu Qonun kuchga kirgan sanada litsenziyasi chaqirib olingan banklarda kafolatlash obyektlari boʻyicha haq toʻlash litsenziya chaqirib olingan paytda amalda boʻlgan qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi.

52-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi

Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Ushbu Qonunning 20-moddasi ushbu Qonun kuchga kirgan kundan eʼtiboran uch oy oʻtgach amalga kiritiladi.

Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2025-yil 18-fevral,

OʻRQ-1031-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 19.02.2025-y., 03/25/1031/0160-son; 28.03.2026-y., 03/26/1126/0279-son)

lex.uz

Закон Республики Узбекистан

О гарантиях защиты вкладов в банках

Принят Законодательной палатой 18 октября 2024 года Одобрен Сенатом 24 января 2025 года

Глава 1. Общие положения

Статья 1. Цель настоящего Закона

Целью настоящего Закона является регулирование отношений в области гарантирования вкладов физических лиц, в том числе индивидуальных предпринимателей, а также юридических лиц в банках.

Статья 2. Законодательство о гарантиях защиты вкладов в банках

Законодательство о гарантиях защиты вкладов в банках состоит из настоящего Закона и иных актов законодательства.

Если международным договором Республики Узбекистан установлены иные правила, чем те, которые предусмотрены законодательством Республики Узбекистан о гарантиях защиты вкладов в банках, то применяются правила международного договора.

Статья 3. Основные понятия

В настоящем Законе применяются следующие основные понятия:

банк-агент — банк, отобранный Агентством по гарантированию вкладов для выплаты компенсации по гарантированным вкладам;

взносы — денежные средства, подлежащие уплате банками в Фонд гарантирования вкладов в виде единовременных, календарных и специальных взносов;

объект гарантирования — денежные средства вкладчика в банке, гарантируемые в соответствии с настоящим Законом;

гарантированный вклад — объект гарантирования или его часть, по которым выплачивается компенсация по гарантированным вкладам;

компенсация по гарантированным вкладам (далее — компенсация) — денежные средства, выплачиваемые Агентством по гарантированию вкладов при наступлении гарантийного случая;

гарантийный случай — положение, возникающее в результате принятия Центральным банком Республики Узбекистан (далее — Центральный банк) решения об отзыве лицензии на право осуществления банковской деятельности и (или) лицензии на право осуществления исламской банковской деятельности и принудительной ликвидации банка;

Фонд гарантирования вкладов (далее — Фонд) — совокупность отдельно выделенных средств, управляемая Агентством по гарантированию вкладов в порядке, предусмотренном настоящим Законом;

вкладчик — физическое или юридическое лицо, заключившее с банком договор банковского вклада или договор банковского счета или договор инвестиционного вклада, либо лицо, в пользу которого внесен вклад.

Глава 2. Правовой статус Агентства по гарантированию вкладов, деятельность и управление им

Статья 4. Общие положения о деятельности Агентства по гарантированию вкладов

Агентство по гарантированию вкладов (далее — Агентство) является государственным учреждением, которое считается уполномоченным органом в области гарантирования защиты вкладов в банках.

Основными задачами Агентства являются:

управление Фондом;

выплата за счет средств Фонда компенсаций в соответствии с настоящим Законом;

использование средств Фонда и фонда санации при санации банка;

защита интересов вкладчиков, являющихся владельцами объектов гарантирования;

повышение общественного доверия к банковской системе и обеспечение стабильности банковской системы.

Агентство является независимым при осуществлении своих полномочий.

Агентство открывает счета в Центральном банке для хранения средств Фонда и средств фонда санации, а также в коммерческом банке для осуществления операционной деятельности Агентства.

Агентство не может заниматься оказанием финансовой помощи и благотворительной деятельностью, а также выступать учредителем юридических лиц, за исключением случаев, предусмотренных законом.

Государственным органам и их должностным лицам, а также юридическим лицам, в том числе банкам, запрещается вмешиваться в деятельность Агентства, за исключением случаев, предусмотренных настоящим Законом.

Акты законодательства, определяющие порядок создания (реорганизации) государственных учреждений, осуществления и прекращения их деятельности, распространяются на деятельность Агентства в части, не противоречащей настоящему Закону.

Статья 5. Права Агентства

Агентство вправе:

требовать от банков своевременной и полной уплаты взносов, предусмотренных в части первой статьи 17 настоящего Закона;

запрашивать у банков в любое время сведения об объектах гарантирования в обезличенном виде, в том числе информацию для определения сумм объектов гарантирования и гарантированных вкладов, необходимую Агентству для выполнения своих обязанностей, а также требовать разъяснения по полученной информации;

запрашивать у Центрального банка сведения и информацию, необходимые Агентству для выполнения своих обязанностей;

устанавливать уплату специальных взносов;

получать займы от юридических лиц, а также гранты и иные заемные средства, предусмотренные настоящим Законом, в целях пополнения средств Фонда;

осуществлять инвестиционную деятельность в соответствии с настоящим Законом;

заключать кредитные договоры и (или) исламские финансовые договоры с Центральным банком для обеспечения ликвидности в случае недостаточности средств Фонда под обеспечение, приемлемое для Центрального банка;

требовать от банков информирования общественности о системе гарантирования вкладов;

направлять банкам предписания об устранении выявленных нарушений требований законодательства о гарантиях защиты вкладов в банках;

участвовать в инспектировании (проверках) банков, проводимых Центральным банком, в части соблюдения банками законодательства о гарантиях защиты вкладов в банках;

выбирать один или несколько банков для выполнения функции банка-агента при осуществлении процесса выплаты компенсаций;

запрашивать у ликвидатора банка, в котором наступил гарантийный случай (далее — ликвидатор), дополнительную информацию и сведения, в том числе копии документов, если представленные ликвидатором информация и сведения недостаточны для осуществления мероприятий по выплате компенсаций.

Агентство может иметь и иные права в соответствии с законодательством.

Статья 6. Обязанности Агентства

Агентство обязано:

вести реестр банков, участвующих в системе гарантирования вкладов;

устанавливать ставку календарного взноса;

осуществлять надзор за правильностью исчисления, своевременностью и полнотой перечисления взносов, подлежащих уплате банками в Фонд в соответствии с настоящим Законом;

использовать средства Фонда и средства фонда санации при санации банков;

регулярно, но не реже одного раза в три года оценивать размер гарантированного вклада и целевой размер средств Фонда;

выплачивать компенсации в порядке, на условиях и в размерах, предусмотренных настоящим Законом, при наступлении гарантийного случая;

предоставить владельцам объектов гарантирования возможность ознакомления с касающимися их сведениями в реестре, предоставленном Агентству для выплаты компенсаций;

при наступлении гарантийного случая публиковать на своем официальном веб-сайте актуальную информацию о процессе выплаты компенсаций, а также по запросам вкладчиков предоставлять информацию об их требованиях;

информировать общественность о системе гарантирования вкладов в соответствии с требованиями настоящего Закона;

уведомлять Центральный банк о нарушении банками обязательств, предусмотренных статьей 15 настоящего Закона;

использовать информацию о банках и их вкладчиках, ставшую известной в процессе выполнения своих обязанностей, исключительно в целях выполнения возложенных на Агентство задач;

обеспечивать сохранность и конфиденциальность сведений, в том числе составляющих банковскую или коммерческую тайну либо иную охраняемую законом тайну, которые стали известны ему в процессе выполнения своих обязанностей или были предоставлены в соответствии с настоящим Законом;

вести раздельный учет средств Фонда и средств фонда санации.

Агентство может нести и иные обязанности в соответствии с законодательством.

Статья 7. Органы управления Агентства

Органами управления Агентства являются наблюдательный совет Агентства (далее — Совет) и генеральный директор Агентства (далее — генеральный директор).

Статья 8. Совет

Высшим органом управления Агентства является Совет.

Совет состоит из пяти членов, в состав которого входят председатель Центрального банка, заместитель министра экономики и финансов Республики Узбекистан, а также по одному представителю Кабинета Министров Республики Узбекистан и Ассоциации банков Узбекистана, назначенные соответственно данным государственным органом и организацией, и независимый член, назначаемый Центральным банком.

Государственные органы и организация, указанные в части второй настоящей статьи, уведомляют Агентство в течение пяти рабочих дней со дня назначения членов Совета.

Председателем Совета является председатель Центрального банка. Заместитель председателя избирается из числа членов Совета.

Срок полномочий членов Совета составляет пять лет со дня их назначения, за исключением председателя Совета. Члены Совета могут быть назначены повторно.

Членам Совета выплачивается вознаграждение в соответствии с законодательством.

Член Совета, срок полномочий которого истек, продолжает выполнять свои обязанности до назначения нового члена Совета.

Члены Совета независимо от интересов государственных органов или организации, выдвинувших их кандидатуру в качестве представителя в Совете, обязаны беспристрастно выполнять обязанности.

Статья 9. Требования к членам Совета

Членом Совета может быть назначено лицо:

проживающее в Республике Узбекистан;

соответствующее требованиям к деловой репутации;

имеющее высшее экономическое или юридическое образование, стаж работы не менее пяти лет на руководящих должностях в финансово-банковской или правовой сфере.

Требования к деловой репутации включают:

отсутствие непогашенной или неснятой судимости за преступления в сфере экономики, или преступления против порядка управления либо преступления, связанные с легализацией доходов, полученных от преступной деятельности, финансированием терроризма и финансированием распространения оружия массового уничтожения;

отсутствие документов, подтверждающих причастность к совершению действия и (или) бездействию, которые привели к ухудшению финансового состояния или банкротству, или к прекращению осуществления деятельности финансовой (кредитной) организации.

Членом Совета не может быть:

работник банка;

лицо, прямо или косвенно владеющее долей в уставном капитале банка в размере более пяти процентов, или бенефициарный собственник такой доли;

близкий родственник члена правления банка, ключевого персонала и лиц, указанных в абзаце третьем настоящей части;

близкий родственник членов Совета и генерального директора;

лицо, занимаемая должность которого при исполнении обязанностей в качестве члена Совета может привести к конфликту интересов.

Статья 10. Полномочия Совета

Совет:

осуществляет общее руководство деятельностью Агентства;

утверждает устав Агентства, кодекс этики, нормативные документы, регулирующие деятельность Агентства, а также вносимые изменения и дополнения к ним;

утверждает правила закупки товаров и услуг, планирования действий в чрезвычайных ситуациях, а также вносимые изменения и дополнения к ним;

утверждает стратегические и годовые планы Агентства и осуществляет контроль за их исполнением;

утверждает организационную структуру и штатное расписание Агентства;

утверждает годовой бюджет Агентства и изменения к нему, финансовую отчетность, годовой отчет и другие отчеты;

назначает на должность и освобождает от должности генерального директора, осуществляет контроль за его деятельностью;

утверждает систему оплаты труда работников Агентства, в том числе генерального директора;

устанавливает ставку календарного взноса путем утверждения единой ставки для всех банков и (или) ставок, определяемых исходя из профиля рисков банков;

принимает решение об установлении специального взноса, в том числе устанавливает размер специального взноса и условия его уплаты;

утверждает методику проведения оценки достаточности целевого размера средств Фонда, размера гарантированных вкладов и определения депозитной базы банка, а также регулярно оценивает целевой размер средств Фонда и размер гарантированного вклада в соответствии с ней;

принимает решение о выплате компенсаций на условиях и в размерах, предусмотренных настоящим Законом, при наступлении гарантийного случая и организует их выплату;

принимает решение об использовании средств Фонда и средств фонда санации при санации банков;

организует работу службы внутреннего контроля и внутреннего аудита в Агентстве;

утверждает критерии отбора аудиторской организации для проведения обязательной ежегодной аудиторской проверки и принимает решение об определении аудиторской организации;

принимает решение о наличии фактического или возможного дефицита средств фонда;

утверждает политику инвестирования средств Фонда;

утверждает стратегию информирования общественности о системе гарантирования вкладов;

принимает решение о привлечении бюджетной ссуды за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан или кредита и (или) исламских финансовых инструментов от Центрального банка, а также заемных средств от юридических лиц, предусмотренных настоящим Законом, при возникновении дефицита средств Фонда;

принимает решение об участии и членстве в международных организациях, связанных с деятельностью Агентства, о заключении с ними соглашений о сотрудничестве по обмену информацией в сфере гарантирования вкладов;

уведомляет о прекращении полномочий члена Совета государственный орган или организацию, назначившую члена Совета, при возникновении оснований для прекращения полномочий члена Совета.

Совет может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Статья 11. Заседания Совета

Очередные заседания Совета проводятся в соответствии с годовым графиком не реже одного раза в квартал. Годовой график утверждается председателем Совета не позднее 31 декабря каждого года.

Очередные заседания Совета созываются председателем Совета.

Внеочередные заседания могут созываться в любое время председателем Совета, двумя членами Совета или генеральным директором.

Заседание Совета правомочно при участии в нем не менее трех членов Совета.

Решения Совета принимаются простым большинством голосов присутствующих членов. В случае равенства голосов решающим является голос председательствующего.

На заседаниях Совета председательствует председатель Совета, а в его отсутствие — заместитель председателя Совета. В случае отсутствия председателя Совета и его заместителя члены Совета, присутствующие на заседании Совета, выбирают одного члена Совета для осуществления функций председательствующего на заседании Совета.

Заседания Совета проводятся при непосредственном участии членов Совета, в исключительных случаях — с использованием системы видеоконференцсвязи.

Протоколы заседаний Совета подписываются всеми присутствующими членами на заседании Совета.

Генеральный директор в случае отсутствия потенциального конфликта интересов может принимать участие в заседаниях Совета без права голоса.

Для представления мнения по рассматриваемым вопросам Совет может приглашать на заседания Совета третьих лиц, в том числе представителей банков, без права голоса и при условии принятия мер по защите конфиденциальной информации.

Порядок проведения заседаний Совета определяется Советом.

Статья 12. Прекращение полномочий членов Совета

Основаниями для прекращения полномочий члена Совета являются:

истечение срока полномочий члена Совета;

отзыв члена Совета государственным органом или организацией, назначившей его;

отсутствие члена Совета не менее чем на трех заседаниях в течение двенадцати месяцев без уважительной причины;

наличие вступившего в законную силу обвинительного приговора суда о признании члена Совета виновным в совершении преступления;

возникновение оснований, подтверждающих несоответствие члена Совета требованиям, установленным статьей 9 настоящего Закона;

невозможность исполнения членом Совета своих обязанностей по состоянию здоровья на основании заключения государственной медицинской комиссии;

существенное нарушение норм кодекса этики, включая неуведомление о конфликте интересов в соответствии с законодательством о конфликте интересов;

смерть члена Совета или объявление его умершим решением суда.

Председатель Совета вправе потребовать у государственных органов и организации, указанных в части второй статьи 8 настоящего Закона, назначить члена Совета, в том числе назначить члена Совета взамен члена Совета, полномочия которого прекращены. При этом государственные органы и организация, назначающие членов Совета, обязаны назначить члена Совета в течение семи рабочих дней со дня получения данного требования.

Статья 13. Генеральный директор

Генеральный директор несет ответственность за управление текущей деятельностью Агентства и управляет им.

Генеральный директор назначается на должность и освобождается от должности Советом.

Генеральный директор должен соответствовать требованиям, установленным в статье 9 настоящего Закона.

Генеральный директор назначается сроком на пять лет. Одно и то же лицо может назначаться генеральным директором на последующие сроки исходя из показателей эффективности работы.

Генеральный директор подотчетен Совету.

Права и обязанности генерального директора регулируются внутренними документами Агентства и трудовым договором.

Генеральный директор:

несет ответственность за выполнение функций, возложенных на него настоящим Законом, а также действует на территории Республики Узбекистан и за рубежом от имени Агентства без доверенности;

обеспечивает исполнение решений Совета;

осуществляет контроль за своевременностью и полнотой перечисления банками взносов, предусмотренных настоящим Законом;

организует выплату компенсаций;

управляет имуществом Агентства;

обеспечивает подготовку годового отчета и других отчетов Агентства;

заключает сделки от имени Агентства, в том числе трудовые договоры;

обеспечивает проведение обязательной ежегодной аудиторской проверки Агентства;

уведомляет Центральный банк о случаях нарушения банками законодательства о гарантиях защиты вкладов в банках;

выносит на обсуждение Совета вопросы, входящие в полномочия Совета.

Генеральный директор может нести и иные обязанности в соответствии с решениями Совета и трудовым договором.

Глава 3. Система гарантирования вкладов. Управление средствами Фонда

Статья 14. Система гарантирования вкладов и ее участники

Системой гарантирования вкладов (далее — система гарантирования) является комплекс мер, направленных на государственную защиту прав и законных интересов вкладчиков посредством выплаты Агентством компенсаций вкладчикам при наступлении гарантийного случая.

В системе гарантирования участвуют Агентство, банки и владельцы объектов гарантирования.

Участие в системе гарантирования банка, имеющего лицензию на право осуществления банковской деятельности и (или) лицензию на право осуществления исламской банковской деятельности (далее — соответствующая лицензия (соответствующие лицензии) по банковской деятельности), является обязательным.

Банк, в том числе микрофинансовый банк и промежуточный банк, созданный в соответствии с законодательством, становится участником системы гарантирования с момента выдачи соответствующей лицензии (соответствующих лицензий) по банковской деятельности.

Участие банка в системе гарантирования прекращается в случае отзыва соответствующей лицензии (соответствующих лицензий) по банковской деятельности Центральным банком.

Статья 15. Обязательства банка, участвующего в системе гарантирования

Банк, участвующий в системе гарантирования, обязан:

своевременно и в полном объеме уплачивать взносы, предусмотренные настоящим Законом, за исключением случаев, предусмотренных в части второй статьи 17 настоящего Закона;

предоставлять Агентству сведения, подтверждающие правильность расчетов по уплаченным взносам, по форме, установленной Центральным банком;

предоставлять по запросу вкладчика информацию об участии банка в системе гарантирования, о размерах компенсации, выплачиваемой в соответствии с законодательством, и порядке ее уплаты;

иметь точные и достоверные данные о вкладчиках и об объектах гарантирования;

предоставлять по запросу Агентства в обезличенном виде сведения об объектах гарантирования в порядке, установленном Центральным банком;

предоставлять Агентству для выполнения своих обязанностей, в соответствии с законодательством, возможность доступа к другим информационным ресурсам, а также к первичным учетным документам банка;

информировать общественность о системе гарантирования;

уведомлять вкладчиков о принятом общим собранием акционеров решении о добровольной ликвидации банка.

Банк может нести и иные обязанности в соответствии с законодательством.

Статья 16. Формирование средств Фонда

Источниками средств Фонда являются:

единовременные, календарные и специальные взносы банков;

пени за несвоевременную и (или) неполную уплату взносов;

средства, полученные от удовлетворения прав требования Агентства к ликвидируемому банку;

доходы, полученные от инвестирования временно свободных средств Фонда;

займы юридических лиц, в том числе международных финансовых институтов, гранты, пожертвования, а также иные заемные средства, привлеченные в соответствии с настоящим Законом;

другие источники, не запрещенные законодательством.

Целевой размер средств Фонда устанавливается на уровне пяти процентов от общей суммы объектов гарантирования в банках. Данный размер рассчитывается как отношение средств Фонда, в том числе инвестированных средств, к депозитной базе всех банков по состоянию на последний день каждого квартала. При этом в средствах Фонда не учитывается сумма кредита и заемных средств, привлеченных Агентством.

В случае, когда размер средств Фонда превышает целевой размер, установленный частью второй настоящей статьи, и в течение более двух лет подряд сохраняется на уровне выше целевого размера средств Фонда, Совет может принять решение о снижении ставки календарного взноса до уровня, достаточного для полного покрытия административных и операционных расходов Агентства.

В случае, когда размер средств Фонда станет меньше целевого размера, установленного в части второй настоящей статьи, Совет должен пересмотреть размер ставки календарного взноса.

На средства Фонда не может быть наложен арест, обращено взыскание на эти средства или осуществлено их удержание.

Статья 17. Взносы, уплачиваемые в Фонд

Банки уплачивают в Фонд единовременный, календарный и специальный взносы.

Промежуточный банк освобождается от уплаты единовременного взноса, а также календарных и специальных взносов в течение шести месяцев с даты выдачи ему соответствующей лицензии (соответствующих лицензий) по банковской деятельности. Освобождение от уплаты данных взносов не отменяет обязательство промежуточного банка соблюдать требования, предусмотренные настоящим Законом, включая обязанность представлять сведения в Агентство, а также обязательство Агентства по выплате компенсаций по гарантированным вкладам, находящимся в промежуточном банке, в случае наступления гарантийного случая.

Взносы в Фонд уплачиваются в национальной валюте Республики Узбекистан. Сумма уплаченных взносов относится на расходы банков и подлежит вычету при определении налоговой базы.

Взносы и иные платежи, подлежащие уплате банком в соответствии с настоящим Законом, начисляются до дня отзыва соответствующей лицензии (соответствующих лицензий) по банковской деятельности банка и должны быть уплачены Агентству независимо от исключения данного банка из реестра банков, участвующих в системе гарантирования вкладов.

Статья 18. Единовременный взнос

Под единовременным взносом понимаются денежные средства, первично уплачиваемые в Фонд вновь созданным банком, за исключением промежуточного банка и банка, созданного путем реорганизации.

Единовременный взнос банка составляет 0,1 процента от минимального размера уставного капитала банка, установленного законодательством.

Единовременный взнос должен быть уплачен банком в течение десяти рабочих дней со дня выдачи соответствующей лицензии (соответствующих лицензий) по банковской деятельности.

Статья 19. Календарный взнос

Под календарным взносом понимаются денежные средства, уплачиваемые банком в Фонд ежеквартально.

Календарный взнос должен быть уплачен не позднее 15 числа месяца, следующего за отчетным кварталом.

Расчет суммы календарного взноса производится путем умножения ставки календарного взноса, установленного Советом, на сумму депозитной базы банка.

Ставка календарного взноса не может превышать 0,5 процента за квартал. Ставка календарного взноса устанавливается ежегодно не позднее 30 октября.

Порядок определения депозитной базы банка устанавливается Советом.

В случае если Совет утвердил ставку календарного взноса в зависимости от профиля риска банков, то оценка профиля рисков банков осуществляется на основе методики, утвержденной Советом, или на основе классификации рисков, предоставленной Центральным банком. Оценка профиля рисков банков, указанная в данной части, не подлежит разглашению, за исключением информации о группах профиля рисков. Агентство сообщает об оценке профиля рисков банка данному банку и Центральному банку.

Информация об утвержденной ставке календарного взноса предоставляется Агентством банкам и Центральному банку в течение пяти рабочих дней со дня утверждения ставки. В случае неутверждения Советом ставки календарного взноса в срок, установленный в части четвертой настоящей статьи, на следующий финансовый год применяется действующая ставка календарного взноса.

Приостановление Центральным банком права привлечения денежных средств во вклады или отзыв соответствующей лицензии (соответствующих лицензий) по банковской деятельности не освобождает банк от уплаты календарного взноса за соответствующий квартал.

В случае отзыва соответствующей лицензии (соответствующих лицензий) по банковской деятельности календарный взнос за текущий квартал исчисляется пропорционально количеству дней, прошедших с начала данного квартала до даты отзыва соответствующей лицензии (соответствующих лицензий) по банковской деятельности.

В случае неуплаты или неполной уплаты банком в установленные сроки календарных взносов на неуплаченную сумму начисляется пеня в размере двойной основной ставки Центрального банка за каждый день просрочки независимо от других мер и санкций, которые могут быть применены Центральным банком в соответствии с законодательством.

Сумма излишне уплаченного календарного взноса за отчетный квартал подлежит зачету в счет предстоящего календарного взноса. В случае отзыва соответствующей лицензии (соответствующих лицензий) по банковской деятельности требования к ликвидируемому банку, перешедшие от вкладчиков к Агентству в соответствии с настоящим Законом, уменьшаются на сумму излишне уплаченных взносов.

Статья 20. Специальный взнос

Под специальным взносом понимаются денежные средства, уплачиваемые в Фонд дополнительно к календарному взносу.

Специальный взнос устанавливается для устранения фактического или возможного дефицита средств Фонда и (или) для погашения заемных средств, привлеченных для выплаты компенсаций или применения инструментов санации, а также достижения целевого размера средств Фонда в установленные сроки, после использования средств Фонда.

Специальные взносы не могут использоваться для финансирования административных расходов Агентства.

Специальные взносы могут быть установлены с соблюдением следующих условий:

в течение двенадцати месяцев, предшествующих дате принятия решения об установлении специального взноса, данные взносы не взимались;

размер специального взноса банка, осуществляющего деятельность более одного года со дня получения соответствующей лицензии (соответствующих лицензий) по банковской деятельности, пропорционален доле банка в совокупной депозитной базе таких банков по состоянию на последний день квартала, предшествующего дате принятия решения об установлении специального взноса, и не превышает размер календарных взносов, которые банк должен был уплатить в течение двенадцати месяцев, предшествующих дате принятия решения об установлении специального взноса;

размер специального взноса банка, осуществляющего деятельность менее одного года со дня получения соответствующей лицензии (соответствующих лицензий) по банковской деятельности, не превышает размер календарных взносов, которые банк должен был уплатить до принятия решения об установлении специального взноса.

Решение Совета об установлении специального взноса подлежит согласованию с Центральным банком. При согласовании данного решения Центральный банк учитывает влияние уплаты специального взноса на финансовую стабильность Республики Узбекистан и на финансовое положение банков.

Если Центральный банк решит, что уплата специального взноса может поставить под угрозу платежеспособность одного или нескольких банков, то Центральный банк может потребовать от Агентства предоставить данному банку (данным банкам) иной срок для уплаты специального взноса, не превышающий шести месяцев. При этом Центральный банк должен сообщить Агентству о принятом решении в течение десяти дней со дня получения решения Агентства об установлении специального взноса.

Агентство не позднее одного рабочего дня со дня согласования с Центральным банком решения Совета об установлении специального взноса уведомляет банки и создаваемый специальный совет по финансовой стабильности с указанием:

оснований установления специального взноса;

суммы, подлежащей уплате банком;

срока уплаты, который не может быть менее десяти дней со дня уведомления банка (с учетом требований части шестой настоящей статьи).

Уплата специального взноса не освобождает банк от обязательства по уплате календарного взноса.

Статья 21. Использование средств Фонда

Средства Фонда используются на следующие цели:

выплату компенсаций в соответствии с настоящим Законом;

финансирование применения инструментов санации банков;

финансирование операционных расходов, связанных с осуществлением процедур, предусмотренных абзацами вторым и третьим настоящей части, а также иных операционных расходов, предусмотренных бюджетом Агентства;

погашение кредитов и иных заемных средств, привлеченных Агентством в соответствии с настоящим Законом;

финансирование административных расходов Агентства, предусмотренных его бюджетом.

Агентство для финансирования применения инструментов санации банков вправе использовать средства Фонда в наименьшем размере из следующих:

в размере не более общей суммы гарантированных вкладов в санируемом банке;

в размере не более сорока процентов от остатка средств Фонда на дату принятия решения о санации банков.

Активы и имущественные права (требования), которые могут возникнуть у Агентства в будущем, могут быть внесены в залог в качестве обеспечения исполнения обязательств по средствам, привлекаемым в Фонд.

Активы и имущественные права (требования), которые могут возникнуть в будущем, предусмотренные в части третьей настоящей статьи, не могут использоваться в качестве обеспечения исполнения обязательств Агентства, не связанных с выплатой компенсаций, а также по обязательствам его работников и других лиц.

Статья 22. Инвестирование средств Фонда

Инвестирование средств Фонда осуществляется в соответствии с инвестиционной политикой.

Средства Фонда могут быть инвестированы в следующие активы с низким уровнем риска, которые в течение семи рабочих дней могут быть возвращены в виде денежных средств с незначительной потерей части их стоимости или без потерь:

денежные средства и их эквиваленты;

государственные ценные бумаги, выпущенные от имени Республики Узбекистан, а также облигации Центрального банка;

ценные бумаги иностранных государств или центральных (национальных) банков, имеющих кредитный рейтинг международных рейтинговых компаний, перечень и оценка которых определяются Советом и согласовываются с Центральным банком;

ценные бумаги, выпущенные международными финансовыми институтами;

депозиты Центрального банка, открытые в национальной валюте Республики Узбекистан и иностранных валютах;

краткосрочные депозиты банков, имеющих рейтинг рейтинговых компаний, перечень и оценка которых определяются Советом и согласовываются с Центральным банком, при этом размер данных инвестиций не должен превышать двадцати процентов от общей суммы инвестированных средств;

ценные бумаги, выпущенные организациями по рефинансированию ипотеки;

иные ликвидные ценные бумаги, полностью гарантированные эмитентами, указанными в абзацах третьем и четвертом настоящей части;

иные высоколиквидные активы, определенные Центральным банком в рамках требований к управлению ликвидностью банков.

Средства Фонда могут быть инвестированы в активы, предусмотренные частью второй настоящей статьи, в соответствии с исламскими финансовыми стандартами.

Агентство вправе использовать активы, предусмотренные в части второй настоящей статьи, в качестве обеспечения исполнения обязательств по кредиту и (или) исламским финансовым инструментам, привлеченному у Центрального банка.

При разработке инвестиционной политики Совет должен учитывать потребности Агентства в ликвидности, поддержание ликвидности, безопасность активов, в которые могут быть инвестированы размещаемые средства Фонда, а также, что получение прибыли от инвестиционной деятельности, не является первостепенной целью Агентства.

В инвестиционной политике Агентства определяются порядок размещения, критерии, лимиты концентрации и сроки погашения активов, предусмотренных в части второй настоящей статьи, в которые могут быть инвестированы средства Фонда.

Агентство вправе открывать счета в Центральном банке в иностранных валютах в целях обеспечения конвертации в национальную валюту Республики Узбекистан заемных средств, полученных от иностранных лиц, или средств в иностранной валюте, полученных от инвестирования Агентством за пределами Республики Узбекистан.

Доходы Агентства, полученные от инвестирования средств Фонда, освобождаются от налога на прибыль.

Статья 23. Покрытие дефицита средств Фонда за счет бюджетной ссуды и (или) кредита и (или) исламских финансовых инструментов Центрального банка

В случае недостаточности средств для покрытия дефицита средств Фонда за счет специального взноса, а также привлеченных средств Агентство может привлечь бюджетную ссуду за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан и (или) кредит и (или) исламские финансовые инструменты от Центрального банка.

Центральный банк для обеспечения ликвидности вправе предоставить Агентству кредит и (или) исламские финансовые инструменты с условием обеспечения исполнения обязательства, приемлемого для Центрального банка.

Условия бюджетной ссуды, выделяемой из Государственного бюджета Республики Узбекистан, подлежат согласованию между Агентством и Министерством экономики и финансов Республики Узбекистан (далее — Министерство экономики и финансов) и утверждаются решением Кабинета Министров Республики Узбекистан. После вступления в силу решения Кабинета Министров Республики Узбекистан бюджетная ссуда должна быть выделена Агентству в течение пяти рабочих дней со дня поступления в Министерство экономики и финансов письменного запроса от Агентства.

Процентная ставка или размер других доходов по бюджетной ссуде, выделенной из Государственного бюджета Республики Узбекистан, и (или) кредитам Центрального банка, предоставляемым Агентству для покрытия дефицита Фонда, не может быть выше процентной ставки или размера других доходов по долговым инструментам с аналогичным сроком погашения, выпущенным от имени Республики Узбекистан и находящимся в обращении в Республике Узбекистан.

Как только рыночная конъюнктура станет благоприятной, Совет должен принять необходимые меры по сбору средств у банков и погашению бюджетной ссуды, выделенной из Государственного бюджета Республики Узбекистан, и (или) кредита и (или) исламских финансовых инструментов Центрального банка путем увеличения ставки календарного взноса и установления специального взноса в соответствии с требованиями статей 19 и 20 настоящего Закона.

Агентство и Министерство экономики и финансов должны заключить соглашение, устанавливающее порядок и условия привлечения бюджетной ссуды, предусмотренной настоящей статьей.

Статья 24. Оценка достаточности целевого размера средств Фонда и размера гарантированного вклада

Агентство обязано проводить оценку достаточности целевого размера средств Фонда и размера гарантированного вклада не реже одного раза в три года.

Если на основе оценки, предусмотренной частью первой настоящей статьи, Агентство придет к выводу о необходимости изменения целевого размера средств Фонда и (или) размера гарантированного вклада, Совет вносит на рассмотрение в Центральный банк предложение об их изменении.

В случае согласия с результатами оценки, представленной Советом, Центральный банк вносит в Кабинет Министров Республики Узбекистан предложения о внесении соответствующих изменений в настоящий Закон.

Методика проведения оценки достаточности целевого размера средств Фонда, размера гарантированного вклада и определения депозитной базы банка, разработанная Агентством и согласованная с Центральным банком, утверждается Советом.

Глава 4. Объекты гарантирования, порядок выплаты компенсаций. Права вкладчиков

Статья 25. Объекты гарантирования

Объектами гарантирования являются вклады физических лиц, в том числе индивидуальных предпринимателей, а также юридических лиц, находящиеся в банках в национальной валюте Республики Узбекистан и иностранной валюте, за исключением вкладов, предусмотренных в части третьей настоящей статьи.

При определении объекта гарантирования вкладом считается:

остаток денежных средств, внесенных в банк в соответствии с договором банковского вклада или договором банковского счета, в том числе хранящиеся на отдельных счетах до выполнения соответствующих условий договора (услуга «эскроу»), а также удостоверенных сберегательным (депозитным) сертификатом;

остаток процентов по договору банковского вклада или договору банковского счета, начисленных, но невыплаченных до наступления гарантийного случая, если их начисление предусмотрено данными договорами, а также остаток начисленных, но не выплаченных процентов, обусловленных в сберегательном (депозитном) сертификате.

Объектом гарантирования не являются:

вклады банков, небанковских кредитных организаций, лизинговых организаций, страховых организаций, инвестиционных и паевых фондов, а также иных финансовых организаций, осуществляющих деятельность на основании соответствующей лицензии или разрешения уполномоченного органа Республики Узбекистан или иностранного государства или осуществляющих деятельность в порядке уведомления уполномоченных органов;

вклады государственных организаций и предприятий, а также государственных органов Республики Узбекистан или иностранного государства;

вклады связанных лиц с банком, за исключением вкладов членов правления и ключевого персонала банка, размер которых не превышает заработную плату и приравненные к ней платежи за последние три месяца;

вклады в дочерних банках или филиалах банка, открытых за границей;

денежные средства, накопленные на индивидуальных накопительных пенсионных счетах;

денежные средства, полученные от деятельности, связанной с легализацией доходов, полученных от преступной деятельности, финансированием терроризма и финансированием распространения оружия массового уничтожения, что подтверждено вступившим в законную силу решением суда;

инвестиционные вклады в банках, осуществляющих исламскую банковскую деятельность.

Не считаются вкладами:

акции и иные инструменты, включенные в регулятивный капитал банка в соответствии с законодательством о банках и банковской деятельности;

долговые ценные бумаги (обеспеченные и необеспеченные облигации, простые векселя), выпущенные банком;

субординированные долговые обязательства банка;

денежные средства, находящиеся на хранении в сейфах банка;

право требования, возникающее по производным финансовым инструментам, включая фьючерсы, форвардные контракты, свопы и опционы, выпущенные банком;

право требования, возникающее в связи с деятельностью банка по доверительному управлению имуществом.

Статья 26. Размер компенсации

Размер компенсации, выплачиваемый одному вкладчику в одном банке, составляет:

полный объем остатка объекта гарантирования, если его размер составляет двести миллионов сумов или менее;

двести миллионов сумов, если остаток объекта гарантирования составляет более двухсот миллионов сумов.

В случае, когда вкладчик в одном банке имеет несколько объектов гарантирования, независимо от размера и валюты объектов гарантирования, общая сумма выплачиваемой компенсации по данным объектам не должна превышать размер, указанный в части первой настоящей статьи, за исключением случаев, предусмотренных частью второй статьи 28 настоящего Закона.

Статья 27. Общие принципы выплаты компенсаций

С даты наступления гарантийного случая у вкладчиков, являющихся владельцами объектов гарантирования, возникает право требования к Агентству по выплате компенсаций в сумме, не превышающей размер гарантированного вклада, а у Агентства перед вкладчиками, являющимися владельцами объектов гарантирования, возникает обязательство по выплате компенсаций.

Сумма компенсации рассчитывается на дату наступления гарантийного случая и выплачивается Агентством в соответствии с реестром, предоставляемым ликвидатором в соответствии с частью второй статьи 29 настоящего Закона. При этом если вкладчик имеет обязательство перед банком, то сумма компенсации определяется как разница между гарантированным вкладом (гарантированными вкладами) и обязательством (обязательствами) вкладчика перед этим банком, по которым наступил срок исполнения.

Если договором банковского вклада или договором банковского счета не предусмотрено иное, компенсация выплачивается следующим лицам:

вкладчикам, в том числе несовершеннолетним в возрасте от четырнадцати до восемнадцати лет;

третьим лицам, если вклад внесен в пользу третьих лиц, в том числе несовершеннолетних в возрасте от четырнадцати до восемнадцати лет;

законным представителям или с согласия законных представителей несовершеннолетним лицам, если вклад внесен в пользу третьих лиц, не достигших четырнадцати лет.

Если объект гарантирования внесен в залог в качестве обеспечения исполнения обязательств вкладчика или третьего лица перед ликвидируемым банком или третьим лицом, то компенсация:

выплачивается вкладчику, в случае прекращения (исполнения) принятого заемщиком обязательства на дату наступления гарантийного случая или в течение срока, установленного для выплаты компенсаций банком-агентом;

перечисляется на счет вкладчика, открытый в другом банке в качестве обеспечения обязательства, в случае непрекращения (неисполнения) обязательства.

Если на дату наступления гарантийного случая объект гарантирования внесен в залог в качестве обеспечения исполнения обязательства вкладчика перед ликвидируемым банком и его сумма достаточна только для исполнения данного обязательства, то объект гарантирования направляется в зачет обязательства.

Компенсация по гарантированному вкладу в иностранной валюте выплачивается в национальной валюте Республики Узбекистан по курсу Центрального банка на дату наступления гарантийного случая.

При выплате вкладчику компенсации по нескольким гарантированным вкладам в совокупности, превышающей размер, указанный в части первой статьи 26 настоящего Закона, то компенсация считается выплаченной по каждому из вкладов пропорционально их доле в общей сумме вкладов в ликвидируемом банке.

Компенсации выплачиваются наследникам и правопреемникам или уполномоченным ими представителям при предоставлении всех необходимых документов, подтверждающих право наследования или правопреемства в соответствии с законодательством.

Компенсации, выплачиваемые на основании настоящего Закона, считаются денежными средствами, возвращаемыми по договору банковского вклада и (или) по договору банковского счета банком, находящимся в процессе ликвидации.

Статья 28. Дополнительная компенсация

В случаях, предусмотренных настоящей статьей, вкладчик, являющийся владельцем объекта гарантирования, имеет право на получение дополнительной компенсации.

Дополнительной компенсацией являются денежные средства, дополнительно выплачиваемые при наступлении гарантийного случая вкладчику, являющемуся владельцем объекта гарантирования, по объектам гарантирования, полученным по праву наследования, или в течение шести месяцев со дня реорганизации банка в форме слияния или присоединения.

В случае реорганизации банка в форме слияния или присоединения дополнительная компенсация выплачивается по объектам гарантирования в каждом из банков, участвовавших в реорганизации. При этом при наличии нескольких объектов гарантирования в банке, участвующем в реорганизации, к выплачиваемой по ним дополнительной компенсации применяется метод, предусмотренный частью седьмой статьи 27 настоящего Закона.

Банк, ставший правопреемником в результате реорганизации в форме слияния или присоединения, в течение пяти дней со дня завершения реорганизации уведомляет вкладчиков, имеющих право на получение дополнительной компенсации, и Агентство о дате истечения срока действия права на получение дополнительной компенсации.

Вкладчики, имеющие право на получение дополнительной компенсации, в течение шести месяцев вправе досрочно изъять часть объекта гарантирования, превышающую размер гарантированного вклада, а также начисленные, но невыплаченные проценты. При этом плата за досрочное получение вклада и процентов не взимается.

Статья 29. Порядок выплаты компенсаций

Ликвидатор обязан содействовать Агентству в подготовке процесса выплаты компенсаций, предоставлять ему необходимую и запрашиваемую им информацию и сведения для выполнения своих обязанностей.

Ликвидатор в течение десяти рабочих дней с даты наступления гарантийного случая обязан представить в Агентство:

реестр вкладчиков и объектов гарантирования и информацию о требованиях ликвидируемого банка к вкладчикам;

сведения о суммах, причитающихся владельцам объектов гарантирования, в том числе об объектах гарантирования, которые предоставлены в качестве обеспечения, находятся под арестом, являются предметом судебного спора или внесены в пользу третьих лиц;

информацию о филиальной сети ликвидируемого банка. Форма реестра, сведений и информации, предоставляемых в соответствии с настоящей частью, устанавливается Центральным банком.

В случае изменения реестра, сведений или информации, предусмотренных в части второй настоящей статьи, ликвидатор предоставляет его (их) заново с учетом изменений.

Агентство в течение двух рабочих дней со дня получения от ликвидатора реестра, сведений и информации, указанных в части второй настоящей статьи:

1) публикует в средствах массовой информации и на своем официальном веб-сайте информацию о наступлении гарантийного случая, которая должна содержать:

сроки, место и способ выплаты компенсаций;

условия, которые должны быть выполнены вкладчиками для получения компенсаций;

2) предоставляет вкладчикам возможность ознакомления с касающимися их сведениями в реестре, предоставленном Агентству для выплаты компенсаций.

Агентство обязано обеспечить доступ к получению компенсаций не менее трем четвертям вкладчиков ликвидируемого банка:

в течение двадцати рабочих дней с даты наступления гарантийного случая — начиная с 1 января 2025 года;

в течение пятнадцати рабочих дней с даты наступления гарантийного случая — начиная с 1 января 2026 года;

в течение семи рабочих дней с даты наступления гарантийного случая — начиная с 1 января 2027 года.

В случае, предусмотренном абзацем третьим части пятой настоящей статьи, ликвидатор представляет в Агентство реестр, сведения и информацию, предусмотренные частью второй настоящей статьи, в течение восьми рабочих дней, а Агентство осуществляет мероприятия, предусмотренные частью четвертой настоящей статьи, в течение двух рабочих дней.

В случае, предусмотренном абзацем четвертым части пятой настоящей статьи, ликвидатор представляет в Агентство реестр, сведения и информацию, предусмотренные частью второй настоящей статьи, в течение трех рабочих дней, а Агентство осуществляет мероприятия, предусмотренные частью четвертой настоящей статьи, в течение одного рабочего дня.

Компенсации могут быть выплачены через банк-агент, перечислены на счет вкладчика (получателя), открытый в другом банке, или выплачены иными способами, определенными Советом.

Для выполнения функций банка-агента Агентство по согласованию с Центральным банком может выбрать один или несколько банков, соответствующих критериям, утвержденным Советом.

Банк-агент действует от имени Агентства в соответствии с заключенным с ним договором и осуществляет процесс выплаты компенсаций, идентифицирует вкладчиков. Банк-агент также вправе требовать необходимые документы, согласно нормативно-правовым актам, определяющим порядок выплаты компенсаций. Срок, устанавливаемый для выплаты компенсаций банком-агентом, не должен превышать одного года.

В случае выплаты Агентством компенсации, превышающей размер, который необходимо выплатить вкладчику, вкладчик по требованию Агентства обязан вернуть сумму переплаты в течение десяти дней со дня предъявления требования. При этом в случае невозвращения суммы переплаты Агентство вправе обратиться в суд для взыскания данной суммы.

За случаи задержки в выплате компенсаций, вызванные обстоятельствами непреодолимой силы (форс-мажор), Агентство ответственности не несет.

Агентство публикует на своем официальном веб-сайте информацию о процессе выплаты компенсаций, в том числе о суммах, выплаченных вкладчикам, с периодичностью, определяемой Центральным банком.

Порядок и условия выплаты компенсаций, в том числе перечень документов, предъявляемых для получения компенсаций, и требования к их оформлению, определяются Центральным банком.

Предоставление Агентству и банку-агенту сведений в соответствии с настоящим Законом не является разглашением коммерческой или банковской тайны либо иной охраняемой законом тайны.

Статья 30. Приостановление или отказ в выплате компенсации

Основаниями для приостановления Агентством выплаты компенсации являются:

возникновение у Агентства или банка-агента подозрений в достоверности и (или) подлинности сведений в документах, представленных для получения компенсации;

наличие несоответствия между требованиями вкладчика и сведениями, представленными ликвидатором;

наличие ограничительных мер на объект гарантирования, в том числе наложение ареста или замораживание денежных средств, находящихся на счете, приостановление операций по счету;

уведомление Агентства до выплаты компенсаций о случаях, когда объект гарантирования является предметом судебного спора.

Срок приостановления выплаты компенсаций в случаях, предусмотренных в абзацах втором и третьем части первой настоящей статьи, не может превышать девяноста дней со дня возникновения подозрений или обнаружения несоответствий, а в случаях, предусмотренных в абзацах четвертом и пятом части первой настоящей статьи, приостановление осуществляется до принятия соответствующего решения уполномоченным на то органом.

Агентство уведомляет вкладчика и ликвидатора о причинах приостановления выплаты компенсации с приложением сведений и документов, явившихся основанием для приостановления выплаты.

Вкладчик и ликвидатор обязаны принять меры по устранению причин, явившихся основанием для приостановления выплаты компенсаций, в том числе обратиться в суд для установления факта подлинности и (или) достоверности документов и сведений, представленных для выплаты компенсаций.

Основаниями для отказа в выплате компенсации или требования возврата уже выплаченной компенсации являются:

установление факта представления для выплаты компенсации подложных документов;

наличие вступившего в законную силу решения суда, подтверждающего, что денежные средства, внесенные во вклад, получены от деятельности, связанной с легализацией доходов, полученных от преступной деятельности, финансированием терроризма и финансированием распространения оружия массового уничтожения.

Статья 31. Переход права требования к Агентству

На дату наступления гарантийного случая право требования вкладчиков, являющихся владельцами объектов гарантирования, к ликвидируемому банку переходят к Агентству в размере, равном сумме гарантированных вкладов, независимо от фактической выплаты компенсаций Агентством. Требования Агентства к ликвидируемому банку удовлетворяются в соответствии с очередностью, установленной законодательством.

Переход права требования вкладчиков к Агентству не отменяет прав требования вкладчиков к ликвидируемому банку в части объекта гарантирования, превышающей размер гарантированного вклада.

Часть объекта гарантирования, превышающую размер гарантированного вклада, вкладчики вправе требовать непосредственно от ликвидируемого банка, и Агентство не несет ответственности за выплату этих сумм.

Агентство вправе обжаловать в суде действия (бездействие) ликвидатора, если его действия (бездействие) препятствуют выполнению Агентством своих обязательств по выплате компенсаций.

Статья 32. Невыплаченные суммы компенсаций

Невыплаченные гарантированные вклады остаются в собственности соответствующих вкладчиков и могут быть истребованы у Агентства в любое время.

Суммы компенсаций, невыплаченные банком-агентом, в том числе невостребованные в срок, установленный в части десятой статьи 29 настоящего Закона, должны быть перечислены Агентству в соответствии с договором, заключенным с банком-агентом.

Статья 33. Права вкладчиков

Вкладчики в случае наступления гарантийного случая вправе:

запрашивать у Агентства информацию о порядке выплаты компенсации;

требовать выплаты компенсации в соответствии с настоящим Законом;

обратиться к ликвидатору в случае отсутствия сведений о них в реестре, предоставленном Агентству для выплаты компенсаций или обратиться для получения сведений и документов, подтверждающих их требования;

сообщать Агентству о фактах необоснованной задержки банком-агентом выплаты компенсаций;

требовать у банка часть объекта гарантирования, превышающую размер гарантированного вклада, в порядке, установленном законодательством;

требовать от виновных лиц возмещения причиненного вреда вследствие нарушения прав вкладчиков, определенных настоящим Законом, в том числе распространения банковской тайны;

обжаловать действия Агентства и (или) ликвидатора в порядке, предусмотренном законодательством.

Вкладчики в случае наступления гарантийного случая могут иметь и иные права в соответствии законодательством.

Статья 34. Связанные лица с банком

В целях настоящего Закона связанными лицами с банком являются:

члены наблюдательного совета банка;

члены правления банка, а также ключевой персонал банка;

акционеры банка, имеющие существенное владение;

члены совета по исламским финансам, координирующего вопросы по исламским финансам банка, осуществляющего исламскую банковскую деятельность;

конечные бенефициарные собственники банка;

близкие родственники физических лиц, указанных в абзацах втором, третьем и четвертом настоящей части.

Конечным бенефициарным собственником и близкими родственниками физических лиц, предусмотренных абзацами вторым , третьим и четвертым части первой настоящей статьи, являются лица, предусмотренные Законом Республики Узбекистан «О банках и банковской деятельности».

Глава 5. Взаимодействие в сфере гарантирования вкладов в банках и информирование общественности

Статья 35. Взаимодействие Агентства с Центральным банком

Агентство и Центральный банк по вопросам осуществления мероприятий, связанных с функционированием системы гарантирования, взаимодействуют в рамках:

проведения совместного инспектирования (проверок) в части соблюдения законодательства о гарантиях защиты вкладов в банках;

осуществления процедур санации банка;

осуществления совместных мер по информированию общественности о системе гарантирования;

согласования размера специального взноса, методики проведения оценки достаточности целевого размера средств Фонда, размера гарантированного вклада и определения депозитной базы банка, а также критериев отбора банка-агента.

Центральный банк не позднее трех рабочих дней со дня принятия соответствующего решения представляет Агентству выписки решений о:

выдаче соответствующей лицензии (соответствующих лицензий) по банковской деятельности банку или ее отзыве;

выдаче разрешения на реорганизацию банка;

назначении временного управляющего (временных управляющих);

санации банка.

Агентство не позднее двух рабочих дней представляет Центральному банку сведения о банках, не уплативших взносы, предусмотренные настоящим Законом.

Агентство и Центральный банк заключают меморандум о взаимопонимании, регулирующий осуществление взаимодействия, предусмотренного настоящим Законом, а также обмен информацией, в том числе сведениями, составляющими банковскую тайну, в обезличенном виде, о вероятности возникновения гарантийного случая.

Статья 36. Взаимодействие Агентства с Министерством экономики и финансов

Агентство и Министерство экономики и финансов заключают соглашение о сотрудничестве, регулирующее условия их взаимодействия, а также порядок финансирования Агентства в экстренных ситуациях, и вносят изменения и дополнения в данное соглашение в целях надлежащего функционирования системы гарантирования.

Статья 37. Взаимодействие Агентства с другими организациями и учреждениями

Агентство может взаимодействовать с другими организациями и учреждениями для выполнения задач, предусмотренных настоящим Законом.

Для принятия соответствующих мер, предусмотренных законодательством, Агентство и специально уполномоченный государственный орган в сфере противодействия легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения, должны информировать друг друга в случае выявления случаев использования объектов гарантирования для совершения сделок, связанных с преступной деятельностью. Агентство и специально уполномоченный орган при необходимости заключают меморандум о взаимопонимании.

Агентство может обмениваться информацией с органами регулирования (надзора) финансовой сферы и организациями по гарантированию (страхованию) вкладов (депозитов) иностранных государств, заключать с ними соглашения о взаимном сотрудничестве при условии, что такой обмен соответствует нормам законодательства о защите охраняемых законом тайн, прав и законных интересов вкладчиков.

Агентство может быть членом международных организаций по сотрудничеству и развитию систем гарантирования (страхования) вкладов (депозитов).

Статья 38. Стресс-тестирование Агентством систем по выплате компенсаций и мероприятия по сценарному моделированию

Агентство по мере необходимости, но не реже одного раза в два года должно проводить:

стресс-тестирование своих систем;

оценку финансовых возможностей Агентства, а также совместно с Центральным банком и банками, участвующими в системе гарантирования, мероприятия по сценарному моделированию процесса выплаты компенсаций в целях обеспечения операционной готовности системы гарантирования.

Банки обязаны участвовать в мероприятиях по сценарному моделированию процесса выплаты компенсаций.

Первое стресс-тестирование и мероприятия по сценарному моделированию должны быть проведены в течение одного года со дня вступления в силу настоящего Закона.

Статья 39. Информирование общественности

Агентство регулярно через средства массовой информации и (или) свой официальный веб-сайт обязано информировать общественность о функционировании системы гарантирования, в том числе:

о банках, участвующих в системе гарантирования;

об объектах гарантирования, гарантированных вкладах, а также о средствах, не подлежащих гарантированию;

о порядке выплаты компенсаций, в том числе о способах и периоде их выплат в соответствии с законодательством.

Банки обязаны принимать меры по распространению информации, предусмотренной в части первой настоящей статьи, в местах оказания услуг и в сообщениях, направляемых банками своим клиентам при условии, что данное требование не создаст излишних расходов для них.

Порядок и условия информирования общественности определяются Центральным банком.

Глава 6. Бюджет, бухгалтерская и финансовая отчетность Агентства

Статья 40. Бюджет Агентства

В целях обеспечения деятельности Агентства и выполнения им задач, установленных настоящим Законом, Агентство не позднее 30 ноября текущего финансового года утверждает и публикует бюджет Агентства на следующий финансовый год, включающий информацию об операционных и административных расходах, а также о капитальных вложениях.

Операционные расходы Агентства включают в себя:

расходы, связанные с выплатой компенсаций и применением инструментов санации банков;

начисленные проценты по заемным средствам;

комиссионное вознаграждение, уплачиваемое Агентством за управление активами и организацию выплаты компенсаций;

убытки от переоценки активов и реализации активов по цене ниже балансовой стоимости;

оплату аудиторских и консалтинговых услуг;

расходы, связанные с информированием общественности о системе гарантирования.

Административные расходы Агентства включают в себя:

расходы на заработную плату работников Агентства и приравненные к ней платежи, а также другие выплаты работникам Агентства;

расходы, связанные с установлением и эксплуатацией служебных средств связи;

расходы, связанные с приобретением информационных изданий и профессиональной литературы;

расходы на малоценные и быстроизнашивающиеся предметы;

расходы на амортизацию основных средств (имущества) и зданий, расходы на их ремонт, содержание и страхование или аренду;

расходы, связанные с уплатой налогов, сборов и других обязательных платежей, арендными (лизинговыми) платежами, оплатой банковских услуг, оплатой коммунальных услуг.

Размер годовых административных расходов Агентства не должен превышать 0,03 процента от остатка депозитной базы всех банков, участвующих в системе гарантирования, на последний день отчетного квартала, предшествующего утверждению бюджета.

В случае возникновения непредвиденных обстоятельств, которые приводят к увеличению операционных расходов Агентства, Совет вправе принять решение о пересмотре утвержденного бюджета на соответствующий финансовый год.

Статья 41. Бухгалтерский учет и финансовая отчетность Агентства

Бухгалтерский учет в Агентстве ведется в соответствии с законодательством о бухгалтерском учете и должен обеспечить формирование достоверной отчетности, отражающей реальное финансовое положение Агентства. Агентство может применять международные стандарты финансовой отчетности в порядке, установленном законодательством.

Годовой отчет Агентства утверждается Советом и включает в себя годовую финансовую отчетность и анализ деятельности Агентства за отчетный год.

Годовая финансовая отчетность Агентства подлежит обязательной аудиторской проверке и публикуется на официальном веб-сайте Агентства в течение четырех месяцев после окончания финансового года.

Годовой отчет Агентства включается в годовой отчет Центрального банка.

Статья 42. Внутренний аудит

В целях контроля и оценки деятельности генерального директора путем проверок и мониторинга соблюдения им законодательства, учредительных и других документов, установленных правил и процедур по осуществлению деятельности, полноты и достоверности отражения данных в бухгалтерском учете и отчетности, а также сохранности активов в Агентстве создается служба внутреннего аудита.

Служба внутреннего аудита Агентства подотчетна Совету. Порядок проведения внутреннего аудита определяется Советом.

Глава 7. Конфликт интересов и правовая защита должностных лиц и работников Агентства при исполнении своих обязанностей

Статья 43. Конфликт интересов

Члены Совета, генеральный директор и работники Агентства обязаны действовать в интересах Агентства и исходя из требований Закона Республики Узбекистан «О конфликте интересов» предотвращать конфликт интересов.

Статья 44. Правовая защита должностных лиц и работников при исполнении своих обязанностей

Члены Совета, генеральный директор, работники Агентства, а также другие лица, привлеченные Агентством для осуществления своих полномочий в соответствии с настоящим Законом или нормативно-правовыми актами Центрального банка, в том числе после прекращения их полномочий или завершения работы в Агентстве, несут ответственность только за действия (бездействие), совершенные недобросовестно при исполнении своих обязанностей.

Агентство оплачивает расходы по представлению интересов лиц, указанных в части первой настоящей статьи, в рамках судебного и административного производства, инициированного в связи с исполнением данными лицами своих обязанностей в соответствии с настоящим Законом, в том числе в случаях прекращения их полномочий или завершения ими работы в Агентстве.

Глава 8. Заключительные положения

Статья 45. Разрешение споров

Вкладчик в процессе выплаты компенсаций вправе обжаловать в суд действия Агентства и (или) ликвидатора.

Агентство обязано иметь порядок, регламентирующий процедуру рассмотрения жалоб вкладчиков.

Если вкладчик не включен в реестр вкладчиков и объектов гарантирования, предоставленный ликвидатором, или не согласен с размером выплаченной ему компенсации, он вправе обратиться к ликвидатору с предъявлением подлинников документов, подтверждающих обоснованность его требований.

Ликвидатор обязан рассмотреть документы, представленные вкладчиком, в течение трех рабочих дней со дня их получения. В случае обоснованности его требований ликвидатор обязан внести соответствующие изменения в реестр вкладчиков и объектов гарантирования, представить данный реестр в Агентство, а также уведомить Агентство, Центральный банк и вкладчика о результатах рассмотрения требований вкладчика. В случае необоснованности требований вкладчика в удовлетворении его требований отказывается.

В случае отказа в удовлетворении требований вкладчика он вправе обратиться в Совет или суд.

Статья 46. Ответственность за нарушение законодательства о гарантиях защиты вкладов в банках

Лица, виновные в нарушении законодательства о гарантиях защиты вкладов в банках, несут ответственность в установленном порядке.

Статья 47. Внесение изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан

1. Абзац третий статьи 163 Гражданского кодекса Республики Узбекистан, утвержденного законами Республики Узбекистан от 21 декабря 1995 года № 163-I и от 29 августа 1996 года № 256-I (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1996 г., приложение к № 2, № 11-12; 1997 г., № 2, ст. 56, № 9, ст. 241; 1998 г., № 5-6, ст. 102; 1999 г., № 1, ст. 20, № 9, ст. 229; 2001 г., № 1-2, ст. 23, № 9-10, ст. 182; 2002 г., № 1, ст. 20, № 9, ст. 165; 2003 г., № 1, ст. 8, № 5, ст. 67; 2004 г., № 1-2, ст. 18, № 5, ст. 90, № 9, ст. 171; Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2006 г., № 4, ст. 154, № 9, ст.ст. 494, 498; 2007 г., № 1, ст.ст. 3, 5, № 4, ст.ст. 156, 164, № 8, ст. 367, № 9, ст. 416, № 12, ст.ст. 598, 608; 2008 г., № 4, ст. 192, № 12, ст. 640; 2009 г., № 9, ст. 337; 2010 г., № 9, ст.ст. 335, 337, 340; 2011 г., № 12/2, ст.ст. 363, 364, 365; 2012 г., № 4, ст.ст. 106, 109, № 12, ст. 336; 2013 г., № 10, ст. 263; 2014 г., № 5, ст. 130, № 12, ст. 343; 2015 г., № 8, ст.ст. 310, 312; 2016 г., № 4, ст. 125; 2017 г., № 4, ст. 137, № 9, ст. 510, № 12, ст. 773; 2018 г., № 1, ст. 4, № 4, ст. 224, № 7, ст. 433, № 10, ст. 673; 2019 г., № 3, ст.ст. 161, 166, № 5, ст. 267, № 10, ст. 671, № 12, ст.ст. 880, 886; 2020 г., № 1, ст.ст. 3, 4, № 10, ст. 593; 2021 г., приложение к № 4, № 8, ст. 801, № 10, ст. 968; 2022 г., № 2, ст. 79, № 3, ст.ст. 217, 218, № 4, ст. 340, № 5, ст. 464, № 6, ст.ст. 570, 577, № 11, ст.ст. 1061, 1062; 2023 г., № 10, ст. 795, № 11, ст. 921; 2024 г., № 2, ст.ст. 111, 114, № 6, ст. 530, № 9, ст. 960), изложить в следующей редакции:

«требования вкладчиков к банку о выдаче вкладов, а также требования к Агентству по гарантированию вкладов о выплате компенсаций по гарантированному вкладу».

2. Внести в Закон Республики Узбекистан от 21 декабря 1995 года № 154-I «О Центральном банке Республики Узбекистан» (в редакции Закона Республики Узбекистан от 11 ноября 2019 года № ЗРУ-582) (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2019 г., № 11, ст. 790; 2021 г., приложение к № 4, № 10, ст. 968; 2022 г., № 3, ст. 217, № 4, ст. 340; 2023 г., № 11, ст. 923; 2024 г., № 9, ст. 965) следующие изменения и дополнение:

1) абзац третий части второй статьи 25 изложить в следующей редакции:

«входить в состав наблюдательных советов банков и хозяйствующих субъектов, за исключением случаев, предусмотренных законом»;

2) абзац шестой части второй статьи 61 изложить в следующей редакции:

«устанавливать размер дополнительных отчислений к календарному взносу, ежеквартально уплачиваемых банками в Фонд гарантирования вкладов»;

3) дополнить статьей 67 2 следующего содержания:

«Статья 67 2 . Функции и полномочия Центрального банка по функционированию системы гарантирования вкладов в банках

Центральный банк по функционированию системы гарантирования вкладов в банках устанавливает:

порядок уплаты банками взносов в Фонд гарантирования вкладов;

порядок и условия выплаты Агентством по гарантированию вкладов компенсаций по гарантированным вкладам, в том числе перечень документов, предъявляемых для получения компенсации по гарантированным вкладам, а также требования к их оформлению;

порядок и условия информирования общественности о системе гарантирования вкладов.

При возникновении дефицита средств Фонда гарантирования вкладов Центральный банк для обеспечения ликвидности может выдать кредит Агентству по гарантированию вкладов на срок до трех месяцев».

3. Статью 55 Закона Республики Узбекистан от 25 апреля 1996 года № 216-I «О банках и банковской деятельности» (в редакции Закона Республики Узбекистан от 5 ноября 2019 года № ЗРУ-580) (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2019 г., № 11, ст. 788; 2020 г., № 1, ст. 1; 2021 г., приложение к № 4, № 10, ст. 968; 2023 г., № 4, ст. 267, № 11, ст. 923; 2024 г., № 2, ст.ст. 105, 111, № 9, ст. 965) дополнить абзацем десятым следующего содержания:

«нарушение требований законодательства о гарантиях защиты вкладов в банках»;

абзац десятый считать абзацем одиннадцатым.

4. Часть вторую статьи 14 Закона Республики Узбекистан от 30 августа 2003 года № 530-II «О банковской тайне» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2003 г., № 9-10, ст. 144; Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2005 г., № 9, ст. 312; 2009 г., № 9, ст. 337; 2012 г., № 4, ст. 105; 2016 г., № 4, ст. 125; 2017 г., № 9, ст. 510; 2019 г., № 1, ст. 5; 2021 г., приложение к № 4, № 6, ст. 524; 2022 г., № 4, ст. 337; 2024 г., № 9, ст. 965) изложить в следующей редакции:

«Сведения, составляющие банковскую тайну, предоставляются Агентству по гарантированию вкладов, а также банкам-агентам для выплаты компенсации по гарантированным вкладам».

5. Часть девятую статьи 75 Налогового кодекса Республики Узбекистан, утвержденного в новой редакции Законом Республики Узбекистан от 30 декабря 2019 года № ЗРУ-599 (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2019 г., приложение 1 к № 12; 2020 г., № 3, ст. 198, № 10, ст. 593, № 11, ст. 652, № 12, ст.ст. 690, 691; 2021 г., № 1, ст. 6, № 4, ст. 294, приложение к № 4, № 8, ст. 800, № 9, ст. 901, № 10, ст.ст. 968, 969, 972, 973, № 12, ст. 1199; 2022 г., № 2, ст. 79, № 3, ст.ст. 215, 216, № 5, ст.ст. 461, 464, 467, № 6, ст. 570, № 7, ст.ст. 664, 666, № 12, ст. 1190; 2023 г., № 6, ст.ст. 444, 446, № 7, ст. 540, № 12, ст. 1011; 2024 г., № 2, ст.ст. 106, 110, 111, № 4, ст. 346, № 5, ст.ст. 458, 459, № 8, ст.ст. 822, 831, № 9, ст. 958), изложить в следующей редакции:

«Центральный банк Республики Узбекистан, его главные управления в Республике Каракалпакстан, областях и городе Ташкенте, учреждения Центрального банка Республики Узбекистан, а также Агентство по гарантированию вкладов освобождаются от уплаты налогов, предусмотренных настоящим Кодексом, за исключением социального налога и налога на добавленную стоимость, уплачиваемого при ввозе (импорте) товаров на территорию Республики Узбекистан».

6. В части третьей статьи 181 Закона Республики Узбекистан от 12 апреля 2022 года № ЗРУ-763 «О неплатежеспособности» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2022 г., № 4, ст. 338; 2023 г., № 11, ст. 923; 2024 г., № 1, ст. 5, № 8, ст. 823) слова «Фонд гарантирования вкладов граждан в банках» заменить словами «Агентство по гарантированию вкладов».

Статья 48. Признание утратившими силу некоторых законодательных актов Республики Узбекистан

Признать утратившим силу:

1) Закон Республики Узбекистан от 5 апреля 2002 года № 360-II «О гарантиях защиты вкладов граждан в банках» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2002 г., № 4-5, ст. 70);

2) постановление Олий Мажлиса Республики Узбекистан от 5 апреля 2002 года № 361-II «О введение в действие Закона Республики Узбекистан «О гарантиях защиты вкладов граждан в банках» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2002 г., № 4-5, ст. 71);

3) Закон Республики Узбекистан от 6 апреля 2009 года № ЗРУ-203 «О внесении изменений в статью 10 Закона Республики Узбекистан «О гарантиях защиты вкладов граждан в банках» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2009 г., № 4, ст. 130);

4) статью 5 Закона Республики Узбекистан от 9 ноября 2020 года № ЗРУ-646 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2020 г., № 11, ст. 652);

5) статью 138 Закона Республики Узбекистан от 21 апреля 2021 года № ЗРУ-683 «О внесении изменений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2021 г., приложение к № 4).

Статья 49. Обеспечение исполнения, доведения, разъяснения сути и значения настоящего Закона

Центральному банку и другим заинтересованным организациям обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Закона, в том числе преимуществ размещения в другие банки части вкладов, превышающей размер гарантированного вклада.

Центральному банку:

установить форму реестра, сведений и информации, предусмотренную частью второй статьи 29 настоящего Закона;

определить порядок и условия выплаты компенсаций, в том числе перечень документов, предъявляемых для получения компенсаций, и требования к их оформлению, предусмотренные частью четырнадцатой статьи 29 настоящего Закона;

определить порядок и условия информирования общественности, предусмотренные частью третьей статьи 39 настоящего Закона.

Статья 50. Приведение законодательства в соответствие с настоящим Законом

Кабинету Министров Республики Узбекистан:

привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;

обеспечить пересмотр и отмену республиканскими органами исполнительной власти их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону.

Статья 51. Переходные положения

Агентство является правопреемником Фонда гарантирования вкладов граждан в банках. Государственная регистрация Агентства осуществляется центром государственных услуг.

Банки-участники Фонда гарантирования вкладов граждан в банках, а также банки, в которых сохранность вкладов гарантировалась государством, становятся банками, участвующими в системе гарантирования.

При установлении ставок календарных взносов в соответствии с настоящим Законом Совет должен учитывать их влияние на возможность достичь целевого размера средств Фонда, предусмотренного частью второй статьи 16 настоящего Закона, в течение пяти лет со дня вступления в силу настоящего Закона.

Размер компенсации, установленный настоящим Законом, не распространятся на вклады граждан, внесенные до даты вступления в силу настоящего Закона, за исключением:

вкладов, суммы которых увеличены до размера свыше размера компенсации и срок возврата которых продлен после вступления в силу настоящего Закона;

вкладов и иных требований, возврат которых осуществляется по первому требованию.

Выплата возмещения по объектам гарантирования в банках, у которых на дату вступления в силу настоящего Закона отозвана лицензия, осуществляется в соответствии с законодательством, действовавшим на момент отзыва лицензии.

Статья 52. Вступление в силу настоящего Закона

Настоящий Закон вступает в силу со дня его официального опубликования.

Статья 20 настоящего Закона вводится в действие по истечении трех месяцев со дня вступления в силу настоящего Закона.

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

18 февраля 2025 г.,

№ ЗРУ-1031

(Национальная база данных законодательства, 19.02.2025 г., № 03/25/1031/0160)

lex.uz