📅 2025-yil 22-yanvar · Vazirlik va idoralar hujjatlari · Transport vazirligi huzuridagi Fuqaro aviatsiyasi agentligi direktori
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
UzbekAI
📅 2025 йил 22 январь · Вазирлик ва идоралар ҳужжатлари · Транспорт вазирлиги ҳузуридаги Фуқаро авиацияси агентлиги директори
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 22 января 2025 г. · Документы министерств и ведомств · Директор агентства гражданской авиации при министерстве транспорта
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 22 January 2025 · Ministry and agency documents · Transport vazirligi huzuridagi Fuqaro aviatsiyasi agentligi direktori
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги ҳузуридаги Фуқаро авиацияси агентлиги директорининг
буйруғи
РЎЙХАТИ
«Фуқаро ҳаво кемаларига рўйхат белгисини ва давлат таниш белгисини ҳамда бошқа белгиларни қайд этиш» Ўзбекистон Республикаси авиация қоидаларини (AR-AIR-002) тасдиқлаш тўғрисида
Ўзбекистон Республикаси Ҳаво кодексининг 41-моддасига ва Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023 йил 14 июндаги ПФ-94-сон «Маъмурий ислоҳотлар доирасида транспорт соҳасида давлат бошқарувини самарали ташкил қилиш чора-тадбирлари тўғрисида»ги Фармонига мувофиқ буюраман:
1. «Фуқаро ҳаво кемаларига рўйхат белгисини ва давлат таниш белгисини ҳамда бошқа белгиларни қайд этиш» Ўзбекистон Республикаси авиация қоидалари (AR-AIR-002) 1-иловага мувофиқ тасдиқлансин.
2. Айрим идоравий норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар 2-иловага мувофиқ ўз кучини йўқотган деб топилсин.
3. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги, Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги, Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакил ва Ўзбекистон Республикаси Савдо-саноат палатаси билан келишилган.
4. Мазкур буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Келишилди:
Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги ҳузуридаги Фуқаро авиацияси агентлиги директорининг 2025 йил 22 январдаги 3196-сон буйруғига 1-ИЛОВА
«Фуқаро ҳаво кемаларига рўйхат белгисини ва давлат таниш белгисини ҳамда бошқа белгиларни қайд этиш» Ўзбекистон Республикаси авиация қоидалари (AR-AIR-002)
Мазкур Қоидалар фуқаро ҳаво кемаларига рўйхат белгисини ва давлат таниш белгисини ҳамда бошқа белгиларни қайд этиш тартибини белгилайди.
Ушбу Қоидалар Ўзбекистон Республикаси фуқаро ҳаво кемаларининг давлат реестрида рўйхатга олинган фуқаро ҳаво кемаларига нисбатан татбиқ этилади.
1-боб. Умумий қоидалар
1. Мазкур Қоидаларда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:
автожир — вертикал ҳолатда жойлашган ўқлар атрофида эркин айланадиган битта ёки бир нечта ташувчи (асосий) винтларнинг ҳаво билан реакциялари ҳисобига парвозни амалга оширадиган ҳаводан оғир ҳаво кемаси;
аэростат — двигатель ёрдамида ҳаракатга келтирилмайдиган ҳаводан енгил ҳаво кемаси;
вертолёт — двигатель ёрдамида вертикал ҳолатда жойлашган ўқлар атрофида айлантириладиган битта ёки бир нечта ташувчи (асосий) винтларнинг ҳаво билан реакциялари ҳисобига парвозни амалга оширадиган ҳаводан оғир ҳаво кемаси;
винт моторли қурилма — двигатель ёрдамида ҳаракатга келтириладиган ва битта ёки бир нечта ташувчи (асосий) винтларнинг ҳаво билан реакциялари ҳисобига парвозни амалга оширадиган ҳаводан оғир ҳаво кемаси;
ҳаво кемаси — ҳаво билан ўзаро таъсир ҳисобига, ер сатҳидан қайтган ҳаво билан ўзаро таъсирдан ташқари, атмосферада ҳаракатланадиган учиш аппарати;
дирижабль — двигатель ёрдамида ҳаракатга келтириладиган ҳаводан енгил ҳаво кемаси;
ҳаводан енгил ҳаво кемаси — аэростатик кўтариш кучи ҳисобига ҳавода ушлаб туриладиган ҳар қандай учиш аппарати;
ҳаводан оғир ҳаво кемаси — парвозда кўтариш кучи аэродинамик кучлар ҳисобига пайдо бўладиган ҳар қандай учиш аппарати;
орнитоптер — қанот қоқиш ҳисобига қанот юзлари ҳаво билан ўзаро таъсир натижасида парвозни амалга оширадиган ҳаводан оғир ҳаво кемаси;
планер — двигатель ёрдамида ҳаракатга келтирилмайдиган ва парвоздаги кўтариш кучи ҳаракатланмайдиган қанот юзларида аэродинамик реакциялар ҳисобига пайдо бўладиган ҳаводан оғир ҳаво кемаси;
самолёт — двигатель ёрдамида ҳаракатга келтириладиган ва парвоздаги кўтариш кучи ҳаракатланмайдиган қанот юзларида аэродинамик реакциялар ҳисобига пайдо бўладиган ҳаводан оғир ҳаво кемаси;
давлат таниш белгиси — Халқаро фуқаро авиацияси ташкилоти (ИКАО) веб-сайтидаги «Давлат таниш белгилар, миллий герблар ва умумий ҳаво кемалар белгилари» рўйхатида Ўзбекистон Республикаси учун назарда тутилган лотин алифбосининг «UK» иккита ҳарфидан иборат бўлган белги;
рўйхат белгиси — ҳаво кемасига «Ўзавиация» агентлиги томонидан белгиланадиган беш араб рақамларидан ташкил топган белги.
2. Фуқаро ҳаво кемасига унинг рўйхатдан ўтказилганлиги тўғрисидаги гувоҳномада кўрсатилган рўйхат белгиси ва давлат таниш белгиси қайд этилади.
3. Рўйхат белгиси ва давлат таниш белгисидан ташқари фуқаро ҳаво кемаларига бошқа белгилар (рамзлар, ёзувлар, нишонлар) қўйилиши мумкин.
4. Ҳаво кемалари мазкур Қоидаларнинг 1-иловасига мувофиқ таснифланади.
2-боб. Рўйхат белгиси ва давлат таниш белгиси
5. Давлат таниш белгиси лотин алифбосининг «UK» иккита ҳарфидан, рўйхат белгиси беш араб рақамларидан ташкил топади.
6. Давлат таниш белгиси рўйхат белгисидан олдин қайд этилади.
7. Халқаро фуқаро авиацияси ташкилоти (ИКАО) веб-сайтидаги «Давлат таниш белгилар, миллий герблар ва умумий ҳаво кемалар белгилари» рўйхатида давлат таниш белгиси назарда тутилади.
8. Фуқаро ҳаво кемасига давлат таниш ва рўйхат белгилари Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 22 февралдаги 86-сон «Махсус электрон тизим орқали рухсат этиш хусусиятига эга айрим ҳужжатларни бериш тартиб-таомиллари тўғрисидаги ягона низомни тасдиқлаш ҳақида»ги қарорига мувофиқ тайинланади.
3-боб. Фуқаро ҳаво кемасига рўйхат белгисини ва давлат таниш белгисини қайд этиш
9. Фуқаро ҳаво кемасига рўйхат белгисини ва давлат таниш белгисини қайд этишда сақланиш хусусиятини йўқотмайдиган бўёқ ёки шунга ўхшаш воситалардан фойдаланилади.
10. Рўйхат белгиси ва давлат таниш белгиси ҳаводан енгил ҳаво кемаларига:
дирижаблнинг корпуси бўйлаб икки томонига ҳамда симметрия чизиғи бўйлаб устки юзасига;
шар шаклидаги аэростатнинг максимал горизонтал айланасига яқин икки диаметрал қарама-қарши томонига;
шар шаклига эга бўлмаган аэростат чизиғининг максимал кўндаланг кесимига яқин бевосита осма белбоғи устида ёки саватнинг осма арқонларини қотириш нуқталари устида икки томонига қайд этилиши керак.
Ён томондаги белгилар ҳаводан енгил ҳаво кемаларига иккала томондан ва ердан кўринадиган тарзда қайд этилиши керак.
11. Рўйхат белгиси ва давлат таниш белгиси ҳаводан оғир ҳаво кемаларига:
фуқаро ҳаво кемаси чап қаноти конструкцияси пастки юзасининг чап томонига (бунда, рўйхат белгиси ва давлат таниш белгиси қанотнинг олд қисмига параллел ҳолда жойлаштирилиши керак);
фуқаро ҳаво кемаси фюзеляжининг қанотлари ва дум қанотлари орасидаги қисмининг ён томонлари юзасига горизонтал йўналиш бўйича қатъий перпендикуляр;
фуқаро ҳаво кемаси фюзеляжининг қанотлари ва дум қанотлари орасидаги қисмининг ён томонлари юзасида рўйхат белгиси ва давлат таниш белгисини қайд этиш учун бўш жой бўлмаганда, фуқаро ҳаво кемаси вертикал дум қаноти юзасининг пастки қисмига ҳар икки томонидан;
вертолётда унинг дум балкасининг ҳар икки томонига қайд этилади.
4-боб. Рўйхат белгисининг ва давлат таниш белгисининг ўлчамлари
12. Ҳар бир рўйхат белгиси ва давлат таниш белгиси гуруҳидаги ҳарфлар ва рақамлар бир хил баландликка эга бўлиши керак.
13. Ҳаводан енгил ҳаво кемаларидаги қайд этиладиган ҳарф ва рақамларнинг баландлиги 50 см дан кам бўлмаслиги лозим.
14. Ҳаводан оғир ҳаво кемаларининг қанотларидаги қайд этиладиган ҳарф ва рақамларнинг баландлиги 50 см дан кам бўлмаслиги лозим.
Ҳаводан оғир ҳаво кемаларининг фюзеляжидаги ҳамда вертикал дум қаноти юзасидаги (шу жумладан, вертолёт дум балкасидаги) қайд этиладиган ҳарф ва рақамларнинг баландлиги 30 см дан кам бўлмаслиги лозим.
15. Фуқаро ҳаво кемасида унинг рўйхат белгиси ва давлат таниш белгиси қайд этилиши лозим бўлган қисмлари (фюзелаж, қанот, вертикал дум қанот, балка) бўлмаса ёки мазкур қисмлар ўлчами тегишли ўлчамдаги рўйхат белгисини ва давлат таниш белгисини қайд қилиш учун кичик бўлса, ушбу белгилар фуқаро ҳаво кемасини тезда аниқлаш имконини берадиган ўлчамларда қайд этилиши лозим.
5-боб. Рўйхат белгиси ва давлат таниш белгисини қайд этиш учун қўлланиладиган ҳарф ва рақамлар
16. Ҳарфлар лотин алифбосининг бош ҳарфларидан, рақамлар эса, араб рақамларидан ташкил топади. Ҳарф ва рақамлар бир хил ўлчамда, нақшларсиз бўлиши лозим.
17. Ҳарф ва рақамларнинг кенглиги («I» ҳарфи ва «1» рақамидан ташқари) ҳамда дефиснинг (агар қўлланилса) узунлиги ҳарф ва рақамлар баландлигининг учдан икки қисмига тенг бўлиши лозим.
18. Ҳарфлар, рақамлар ва дефислар узлуксиз чизиқ билан фоннинг равшанлигини таъминловчи рангда (масалан, оч фонда қора ранг ёки қора фонда оқ рангда) бўлиши лозим.
19. Ҳарфлар, рақамлар ва дефислар чизиғининг қалинлиги ҳарф ва рақамлар баландлигининг олтидан бир қисмига тенг бўлиши керак.
20. Ҳарфлар ва рақамларнинг орасидаги масофа ҳарф ва рақамлар кенглигининг тўртдан бир қисмига тенг бўлиши керак. Бунда, дефис алоҳида ҳарф сифатида қабул қилинади.
6-боб. Танитувчи табло
21. Танитувчи таблода ўйма усулда фуқаро ҳаво кемасининг тури, унинг рўйхат белгиси ва давлат таниш белгиси ҳамда серия рақами давлат ва инглиз тилларида кўрсатилиши лозим.
Танитувчи табло иссиқликка дош берувчи оловга чидамли материалдан мазкур Қоидаларнинг 2-иловасида келтирилган намунага мувофиқ тайёрланган бўлиши лозим.
22. Танитувчи табло фуқаро ҳаво кемасининг асосий кириш йўлагида кўринадиган жойда ўрнатилиши лозим.
7-боб. Фуқаро ҳаво кемасига бошқа белгиларни қайд этиш
23. Фуқаро ҳаво кемасининг ташқи конструкцияси элементларига бошқа белгилар (рамзлар, ёзувлар, нишонлар) қайд этилади.
Бунда, ушбу белгилар фуқаро ҳаво кемасининг ташқи юзасига рўйхат белгиси ва давлат таниш белгиси кўринишини ёмонлаштирмайдиган тарзда қайд этилади.
24. Фуқаро ҳаво кемасининг ташқи ва ички конструкцияси элементларига махсус белгилар ва тушунтирувчи ёзувлар тарзида қўшимча белгилар ҳам қайд этилади.
«Фуқаро ҳаво кемаларига рўйхат белгисини ва давлат таниш белгисини ҳамда бошқа белгиларни қайд этиш» Ўзбекистон Республикаси авиация қоидаларига (AR-AIR-002) 1-ИЛОВА
Ҳаво кемасининг таснифи
«Фуқаро ҳаво кемаларига рўйхат белгисини ва давлат таниш белгисини ҳамда бошқа белгиларни қайд этиш» Ўзбекистон Республикаси авиация қоидаларига (AR-AIR-002) 2-ИЛОВА
Танитувчи табло намунаси
Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги ҳузуридаги Фуқаро авиацияси агентлиги директорининг 2025 йил 22 январдаги 3196-сон буйруғига 2-ИЛОВА
Ўз кучини йўқотган деб топилаётган идоравий норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар
1. Ўзбекистон Республикаси Парвозлар хавфсизлигини назорат қилиш давлат инспекцияси бошлиғининг 2016 йил 27 июндаги 81-Н-сон «Фуқаро ҳаво кемаларига рўйхат белгиси ва давлат таниш белгисини ҳамда бошқа белгиларни қайд этиш авиация қоидаларини (ЎзР АҚ-44) тасдиқлаш тўғрисида»ги буйруғи (рўйхат рақами 2811, 2016 йил 14 июль) (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2016 й., 28-сон, 344-модда).
2. Ўзбекистон Республикаси Парвозлар хавфсизлигини назорат қилиш давлат инспекцияси бошлиғининг 2017 йил 22 декабрдаги 104-Н-сон «Фуқаро ҳаво кемаларига рўйхат белгиси ва давлат таниш белгисини ҳамда бошқа белгиларни қайд этиш авиация қоидаларига (ЎЗР АҚ-44) ўзгартиришлар киритиш ҳақида»ги буйруғи (рўйхат рақами 2811-1, 2017 йил 29 декабрь) (Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 30.12.2017 й., 10/17/2811-1/0480-сон).
Директор Т. НАЗАРОВ
Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакил Д. КАСИМОВ
Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазири Б. ЗАХИДОВ
Транспорт вазири И. МАХКАМОВ
Савдо-саноат палата раиси Д. ВАХАБОВ
Тошкент ш.,
2025 йил 22 январь,
2025 йил 21 январь
2025 йил 9 январь
2025 йил 8 январь
2025 йил 4 январь
3196-сон
Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi huzuridagi Fuqaro aviatsiyasi agentligi direktorining
buyrugʻi
ROʻYXATI
“Fuqaro havo kemalariga roʻyxat belgisini va davlat tanish belgisini hamda boshqa belgilarni qayd etish” Oʻzbekiston Respublikasi aviatsiya qoidalarini (AR-AIR-002) tasdiqlash toʻgʻrisida
Oʻzbekiston Respublikasi Havo kodeksining 41-moddasiga va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 14-iyundagi PF-94-son “Maʼmuriy islohotlar doirasida transport sohasida davlat boshqaruvini samarali tashkil qilish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoniga muvofiq buyuraman:
1. “Fuqaro havo kemalariga roʻyxat belgisini va davlat tanish belgisini hamda boshqa belgilarni qayd etish” Oʻzbekiston Respublikasi aviatsiya qoidalari (AR-AIR-002) 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
2. Ayrim idoraviy normativ-huquqiy hujjatlar 2-ilovaga muvofiq oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin.
3. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi, Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil va Oʻzbekiston Respublikasi Savdo-sanoat palatasi bilan kelishilgan.
4. Mazkur buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Kelishildi:
Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi huzuridagi Fuqaro aviatsiyasi agentligi direktorining 2025-yil 22-yanvardagi 3196-son buyrugʻiga 1-ILOVA
“Fuqaro havo kemalariga roʻyxat belgisini va davlat tanish belgisini hamda boshqa belgilarni qayd etish” Oʻzbekiston Respublikasi aviatsiya qoidalari (AR-AIR-002)
Mazkur Qoidalar fuqaro havo kemalariga roʻyxat belgisini va davlat tanish belgisini hamda boshqa belgilarni qayd etish tartibini belgilaydi.
Ushbu Qoidalar Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro havo kemalarining davlat reyestrida roʻyxatga olingan fuqaro havo kemalariga nisbatan tatbiq etiladi.
1-bob. Umumiy qoidalar
1. Mazkur Qoidalarda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:
avtojir — vertikal holatda joylashgan oʻqlar atrofida erkin aylanadigan bitta yoki bir nechta tashuvchi (asosiy) vintlarning havo bilan reaksiyalari hisobiga parvozni amalga oshiradigan havodan ogʻir havo kemasi;
aerostat — dvigatel yordamida harakatga keltirilmaydigan havodan yengil havo kemasi;
vertolyot — dvigatel yordamida vertikal holatda joylashgan oʻqlar atrofida aylantiriladigan bitta yoki bir nechta tashuvchi (asosiy) vintlarning havo bilan reaksiyalari hisobiga parvozni amalga oshiradigan havodan ogʻir havo kemasi;
vint motorli qurilma — dvigatel yordamida harakatga keltiriladigan va bitta yoki bir nechta tashuvchi (asosiy) vintlarning havo bilan reaksiyalari hisobiga parvozni amalga oshiradigan havodan ogʻir havo kemasi;
havo kemasi — havo bilan oʻzaro taʼsir hisobiga, yer sathidan qaytgan havo bilan oʻzaro taʼsirdan tashqari, atmosferada harakatlanadigan uchish apparati;
dirijabl — dvigatel yordamida harakatga keltiriladigan havodan yengil havo kemasi;
havodan yengil havo kemasi — aerostatik koʻtarish kuchi hisobiga havoda ushlab turiladigan har qanday uchish apparati;
havodan ogʻir havo kemasi — parvozda koʻtarish kuchi aerodinamik kuchlar hisobiga paydo boʻladigan har qanday uchish apparati;
ornitopter — qanot qoqish hisobiga qanot yuzlari havo bilan oʻzaro taʼsir natijasida parvozni amalga oshiradigan havodan ogʻir havo kemasi;
planer — dvigatel yordamida harakatga keltirilmaydigan va parvozdagi koʻtarish kuchi harakatlanmaydigan qanot yuzlarida aerodinamik reaksiyalar hisobiga paydo boʻladigan havodan ogʻir havo kemasi;
samolyot — dvigatel yordamida harakatga keltiriladigan va parvozdagi koʻtarish kuchi harakatlanmaydigan qanot yuzlarida aerodinamik reaksiyalar hisobiga paydo boʻladigan havodan ogʻir havo kemasi;
davlat tanish belgisi — Xalqaro fuqaro aviatsiyasi tashkiloti (IKAO) veb-saytidagi “Davlat tanish belgilar, milliy gerblar va umumiy havo kemalar belgilari” roʻyxatida Oʻzbekiston Respublikasi uchun nazarda tutilgan lotin alifbosining “UK” ikkita harfidan iborat boʻlgan belgi;
roʻyxat belgisi — havo kemasiga “Oʻzaviatsiya” agentligi tomonidan belgilanadigan besh arab raqamlaridan tashkil topgan belgi.
2. Fuqaro havo kemasiga uning roʻyxatdan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi guvohnomada koʻrsatilgan roʻyxat belgisi va davlat tanish belgisi qayd etiladi.
3. Roʻyxat belgisi va davlat tanish belgisidan tashqari fuqaro havo kemalariga boshqa belgilar (ramzlar, yozuvlar, nishonlar) qoʻyilishi mumkin.
4. Havo kemalari mazkur Qoidalarning 1-ilovasiga muvofiq tasniflanadi.
2-bob. Roʻyxat belgisi va davlat tanish belgisi
5. Davlat tanish belgisi lotin alifbosining “UK” ikkita harfidan, roʻyxat belgisi besh arab raqamlaridan tashkil topadi.
6. Davlat tanish belgisi roʻyxat belgisidan oldin qayd etiladi.
7. Xalqaro fuqaro aviatsiyasi tashkiloti (IKAO) veb-saytidagi “Davlat tanish belgilar, milliy gerblar va umumiy havo kemalar belgilari” roʻyxatida davlat tanish belgisi nazarda tutiladi.
8. Fuqaro havo kemasiga davlat tanish va roʻyxat belgilari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 22-fevraldagi 86-son “Maxsus elektron tizim orqali ruxsat etish xususiyatiga ega ayrim hujjatlarni berish tartib-taomillari toʻgʻrisidagi yagona nizomni tasdiqlash haqida”gi qaroriga muvofiq tayinlanadi.
3-bob. Fuqaro havo kemasiga roʻyxat belgisini va davlat tanish belgisini qayd etish
9. Fuqaro havo kemasiga roʻyxat belgisini va davlat tanish belgisini qayd etishda saqlanish xususiyatini yoʻqotmaydigan boʻyoq yoki shunga oʻxshash vositalardan foydalaniladi.
10. Roʻyxat belgisi va davlat tanish belgisi havodan yengil havo kemalariga:
dirijablning korpusi boʻylab ikki tomoniga hamda simmetriya chizigʻi boʻylab ustki yuzasiga;
shar shaklidagi aerostatning maksimal gorizontal aylanasiga yaqin ikki diametral qarama-qarshi tomoniga;
shar shakliga ega boʻlmagan aerostat chizigʻining maksimal koʻndalang kesimiga yaqin bevosita osma belbogʻi ustida yoki savatning osma arqonlarini qotirish nuqtalari ustida ikki tomoniga qayd etilishi kerak.
Yon tomondagi belgilar havodan yengil havo kemalariga ikkala tomondan va yerdan koʻrinadigan tarzda qayd etilishi kerak.
11. Roʻyxat belgisi va davlat tanish belgisi havodan ogʻir havo kemalariga:
fuqaro havo kemasi chap qanoti konstruksiyasi pastki yuzasining chap tomoniga (bunda, roʻyxat belgisi va davlat tanish belgisi qanotning old qismiga parallel holda joylashtirilishi kerak);
fuqaro havo kemasi fyuzelyajining qanotlari va dum qanotlari orasidagi qismining yon tomonlari yuzasiga gorizontal yoʻnalish boʻyicha qatʼiy perpendikulyar;
fuqaro havo kemasi fyuzelyajining qanotlari va dum qanotlari orasidagi qismining yon tomonlari yuzasida roʻyxat belgisi va davlat tanish belgisini qayd etish uchun boʻsh joy boʻlmaganda, fuqaro havo kemasi vertikal dum qanoti yuzasining pastki qismiga har ikki tomonidan;
vertolyotda uning dum balkasining har ikki tomoniga qayd etiladi.
4-bob. Roʻyxat belgisining va davlat tanish belgisining oʻlchamlari
12. Har bir roʻyxat belgisi va davlat tanish belgisi guruhidagi harflar va raqamlar bir xil balandlikka ega boʻlishi kerak.
13. Havodan yengil havo kemalaridagi qayd etiladigan harf va raqamlarning balandligi 50 sm dan kam boʻlmasligi lozim.
14. Havodan ogʻir havo kemalarining qanotlaridagi qayd etiladigan harf va raqamlarning balandligi 50 sm dan kam boʻlmasligi lozim.
Havodan ogʻir havo kemalarining fyuzelyajidagi hamda vertikal dum qanoti yuzasidagi (shu jumladan, vertolyot dum balkasidagi) qayd etiladigan harf va raqamlarning balandligi 30 sm dan kam boʻlmasligi lozim.
15. Fuqaro havo kemasida uning roʻyxat belgisi va davlat tanish belgisi qayd etilishi lozim boʻlgan qismlari (fyuzelaj, qanot, vertikal dum qanot, balka) boʻlmasa yoki mazkur qismlar oʻlchami tegishli oʻlchamdagi roʻyxat belgisini va davlat tanish belgisini qayd qilish uchun kichik boʻlsa, ushbu belgilar fuqaro havo kemasini tezda aniqlash imkonini beradigan oʻlchamlarda qayd etilishi lozim.
5-bob. Roʻyxat belgisi va davlat tanish belgisini qayd etish uchun qoʻllaniladigan harf va raqamlar
16. Harflar lotin alifbosining bosh harflaridan, raqamlar esa, arab raqamlaridan tashkil topadi. Harf va raqamlar bir xil oʻlchamda, naqshlarsiz boʻlishi lozim.
17. Harf va raqamlarning kengligi (“I” harfi va “1” raqamidan tashqari) hamda defisning (agar qoʻllanilsa) uzunligi harf va raqamlar balandligining uchdan ikki qismiga teng boʻlishi lozim.
18. Harflar, raqamlar va defislar uzluksiz chiziq bilan fonning ravshanligini taʼminlovchi rangda (masalan, och fonda qora rang yoki qora fonda oq rangda) boʻlishi lozim.
19. Harflar, raqamlar va defislar chizigʻining qalinligi harf va raqamlar balandligining oltidan bir qismiga teng boʻlishi kerak.
20. Harflar va raqamlarning orasidagi masofa harf va raqamlar kengligining toʻrtdan bir qismiga teng boʻlishi kerak. Bunda, defis alohida harf sifatida qabul qilinadi.
6-bob. Tanituvchi tablo
21. Tanituvchi tabloda oʻyma usulda fuqaro havo kemasining turi, uning roʻyxat belgisi va davlat tanish belgisi hamda seriya raqami davlat va ingliz tillarida koʻrsatilishi lozim.
Tanituvchi tablo issiqlikka dosh beruvchi olovga chidamli materialdan mazkur Qoidalarning 2-ilovasida keltirilgan namunaga muvofiq tayyorlangan boʻlishi lozim.
22. Tanituvchi tablo fuqaro havo kemasining asosiy kirish yoʻlagida koʻrinadigan joyda oʻrnatilishi lozim.
7-bob. Fuqaro havo kemasiga boshqa belgilarni qayd etish
23. Fuqaro havo kemasining tashqi konstruksiyasi elementlariga boshqa belgilar (ramzlar, yozuvlar, nishonlar) qayd etiladi.
Bunda, ushbu belgilar fuqaro havo kemasining tashqi yuzasiga roʻyxat belgisi va davlat tanish belgisi koʻrinishini yomonlashtirmaydigan tarzda qayd etiladi.
24. Fuqaro havo kemasining tashqi va ichki konstruksiyasi elementlariga maxsus belgilar va tushuntiruvchi yozuvlar tarzida qoʻshimcha belgilar ham qayd etiladi.
“Fuqaro havo kemalariga roʻyxat belgisini va davlat tanish belgisini hamda boshqa belgilarni qayd etish” Oʻzbekiston Respublikasi aviatsiya qoidalariga (AR-AIR-002) 1-ILOVA
Havo kemasining tasnifi
“Fuqaro havo kemalariga roʻyxat belgisini va davlat tanish belgisini hamda boshqa belgilarni qayd etish” Oʻzbekiston Respublikasi aviatsiya qoidalariga (AR-AIR-002) 2-ILOVA
Tanituvchi tablo namunasi
Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi huzuridagi Fuqaro aviatsiyasi agentligi direktorining 2025-yil 22-yanvardagi 3196-son buyrugʻiga 2-ILOVA
Oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilayotgan idoraviy normativ-huquqiy hujjatlar
1. Oʻzbekiston Respublikasi Parvozlar xavfsizligini nazorat qilish davlat inspeksiyasi boshligʻining 2016-yil 27-iyundagi 81-N-son “Fuqaro havo kemalariga roʻyxat belgisi va davlat tanish belgisini hamda boshqa belgilarni qayd etish aviatsiya qoidalarini (OʻzR AQ-44) tasdiqlash toʻgʻrisida”gi buyrugʻi (roʻyxat raqami 2811, 2016-yil 14-iyul) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2016-y., 28-son, 344-modda).
2. Oʻzbekiston Respublikasi Parvozlar xavfsizligini nazorat qilish davlat inspeksiyasi boshligʻining 2017-yil 22-dekabrdagi 104-N-son “Fuqaro havo kemalariga roʻyxat belgisi va davlat tanish belgisini hamda boshqa belgilarni qayd etish aviatsiya qoidalariga (OʻZR AQ-44) oʻzgartirishlar kiritish haqida”gi buyrugʻi (roʻyxat raqami 2811-1, 2017-yil 29-dekabr) (Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 30.12.2017-y., 10/17/2811-1/0480-son).
Direktor T. NAZAROV
Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil D. KASIMOV
Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vaziri B. ZAXIDOV
Transport vaziri I. MAXKAMOV
Savdo-sanoat palata raisi D. VAXABOV
Toshkent sh.,
2025-yil 22-yanvar,
2025-yil 21-yanvar
2025-yil 9-yanvar
2025-yil 8-yanvar
2025-yil 4-yanvar
3196-son