UzbekAI

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг

қарори

НИЗОМ

НИЗОМ

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Макроиқтисодий ва ҳудудий тадқиқотлар институти фаолиятини самарали ташкил этиш чора-тадбирлари тўғрисида

Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Иқтисодий ислоҳотларни амалга оширишда илмий ёндашувларни кенгайтириш ва бошқарув кадрларини тайёрлаш тизимини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида» 2023 йил 4 апрелдаги ПҚ-108-сон қарори ижросини таъминлаш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:

1. Қуйидагиларни назарда тутувчи:

а) Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Макроиқтисодий ва ҳудудий тадқиқотлар институти тўғрисидаги низом 1-иловага мувофиқ:

институтнинг асосий вазифалари ва функциялари;

институт фаолиятини ташкил этиш;

институтнинг ҳуқуқлари ва мажбуриятлари;

институтнинг мол-мулки ва молиявий маблағлари;

б) Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Макроиқтисодий ва ҳудудий тадқиқотлар институтининг Тадқиқотларни қўллаб-қувватлаш ва рағбатлантириш жамғармаси тўғрисидаги низом 2-иловага мувофиқ тасдиқлансин:

жамғарма маблағларини шакллантириш манбалари ва улардан фойдаланиш мақсадлари;

жамғарма фаолиятини бошқариш тартиби;

жамғарма маблағларидан фойдаланиш ҳисобини юритиш.

2. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосари — иқтисодиёт ва молия вазири Ж.А. Қўчқоров зиммасига юклансин.

Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 21 февралдаги 104-сон қарорига 1-ИЛОВА

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Макроиқтисодий ва ҳудудий тадқиқотлар институти тўғрисида

1-боб. Умумий қоидалар

1. Мазкур Низом Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Макроиқтисодий ва ҳудудий тадқиқотлар институтининг (кейинги ўринларда — Институт) мақоми, вазифалари ва функциялари, ҳуқуқлари, жавобгарлиги ҳамда фаолиятини ташкил этиш тартибини белгилайди.

2. Институт давлат илмий-тадқиқот муассасаси бўлиб, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг тизимига киради.

3. Институт ўз фаолиятида Ўзбекистон Республикаси Конституцияси, қонунлари ва Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг қарорлари, Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармонлари, қарорлари ва фармойишлари, Вазирлар Маҳкамасининг қарорлари ва фармойишлари, ушбу Низом ҳамда бошқа қонунчилик ҳужжатларига амал қилади.

4. Институт давлат муассасаси шаклидаги юридик шахс бўлиб, ўз фаолияти бўйича Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси олдида ҳисобдордир.

Институт мустақил балансга, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Ғазначилик хизмати қўмитасида очилган шахсий ғазна ҳисобварақларига, Ўзбекистон Республикаси Давлат герби тасвири туширилган ва ўз номи давлат тилида ёзилган муҳрга ва бланкаларга эга бўлади.

5. Институтнинг расмий номи:

а) давлат тилида:

тўлиқ номи — Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Макроиқтисодий ва ҳудудий тадқиқотлар институти, қисқартирилган номи — Макроиқтисодий ва ҳудудий тадқиқотлар институти (МҲТИ);

б) инглиз тилида:

тўлиқ номи — Institute for macroeconomic and regional studies under the Cabinet of Ministers of the Republic of Uzbekistan, қисқартирилган номи — Institute for macroeconomic and regional studies (IMRS);

в) рус тилида:

тўлиқ номи — Институт макроэкономических и региональных исследований при Кабинете Министров Республики Узбекистан, қисқартирилган номи — Институт макроэкономических и региональных исследований (ИМРИ).

6. Институтнинг жойлашган жойи (почта манзили): Тошкент шаҳри, Хадра мавзеси, 33-уй.

2-боб. Институтнинг асосий вазифалари ва функциялари

7. Қуйидагилар Институтнинг асосий вазифалари ҳисобланади:

макроиқтисодий таҳлил, макроиқтисодий сиёсат самарадорлигини баҳолаш, узоқ муддатли иқтисодий ўсиш драйверларини аниқлаш, макроиқтисодий мувозанатни таъминлаш шарт-шароитларини ўрганиш асосида илмий асосланган таклифлар тайёрлаш;

инфляция жараёнларини таҳлил қилиш, нархлар ўзгаришига таъсир қилувчи монетар ва номонетар омиллар, муқобил маълумотларнинг манбаларини шакллантирган ҳолда, даврий равишда асосий истеъмол маҳсулотлари ва уй-жой нархлари ўзгариши билан боғлиқ нархлар мониторингини олиб бориш;

иқтисодиётнинг барқарор ўсишини таъминлашга қаратилган фаол инвестиция сиёсатини амалга оширишнинг ўрта ва узоқ муддатли стратегияси устувор йўналишларини асослаб бериш, турли манбалардан инвестицияларни жалб қилиш ва улардан фойдаланиш самарадорлигини баҳолаш асосида инвестиция сиёсатини такомиллаштириш бўйича таклифларни ишлаб чиқиш;

саноат соҳасидаги ҳолатни чуқур ўрганиш, таркибий ўзгаришларни таҳлил қилиш ҳамда бошқа мамлакатлар тажрибасини ўрганиш асосида саноат сиёсатини шакллантириш, шунингдек, саноат тармоқларини ислоҳ қилиш ва самарали ривожлантириш бўйича илмий асосланган таклифларни ишлаб чиқиш;

саноат тармоқларни ривожлантириш муаммолари ва тенденцияларининг чуқур таҳлили асосида саноат сиёсатини такомиллаштириш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш, хорижий давлатларнинг миллий устувор йўналишлари ва тажрибасини инобатга олиб, саноатни барқарор ривожлантириш ҳамда самарадорлигини ошириш механизмларини шакллантириш бўйича илмий асосланган таклифларни ишлаб чиқиш;

ҳудудларни (шаҳар ва туманлар) қисқа, ўрта ва узоқ муддатли ривожлантириш бўйича турли илмий ва амалий қарашларни ўрганиш, ҳудудларнинг табиий ва рақобатбардош устунликларини аниқлаш, ҳудудлар бўйича давлат сиёсати самарадорлигини ошириш тўғрисида таклифлар тайёрлаш;

ҳудудлар ва соҳаларни ривожлантиришга таъсир қилувчи ташқи хавфларни ўрганиш ва уларнинг салбий таъсирини камайтириш бўйича таклифларни ишлаб чиқиш, ҳудудлар кесимида аҳоли томорқаларидан самарали фойдаланиш ҳолати тўғрисида маълумотларни тайёрлаш;

иқтисодиётда меҳнат унумдорлиги, капитал қиймати самарадорлиги, энергия, сув ва бошқа ресурслар тежамкорлигини баҳолаш ҳамда барқарор ривожланишга қаратилган миллий мақсад ва вазифаларни амалга ошириш самарадорлигини ўрганиш;

иқтисодиётнинг трансформацияси шароитида урбанизация тенденциялари ва муаммоларини ўрганиш, шаҳарларни режалаштириш ва уларнинг мобиллигини ошириш бўйича тадқиқотлар ўтказиш ва шу асосда ҳудудларда урбанизацияни ривожлантириш бўйича таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқиш;

қишлоқ хўжалигини ривожлантиришнинг жорий ҳолати ва омилларини баҳолаш, аҳолининг озиқ-овқат маҳсулотларига бўлган эҳтиёжини қондиришни ҳисобга олган ҳолда мамлакатнинг барқарор озиқ-овқат хавфсизлигига эришиш, қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқариши самарадорлигини оширишнинг захиралари ва янги манбаларини аниқлаш, қишлоқ хўжалиги тармоқларини ривожлантириш бўйича асослантирилган тавсия ва таклифларни ишлаб чиқиш;

хизмат кўрсатиш ва сервис соҳасида таркибий тармоқларни ислоҳ қилиш ва самарали ривожлантириш бўйича таклифларни ишлаб чиқиш ҳамда асослаш, шунингдек, хизмат кўрсатиш ва сервис соҳасининг жорий ҳолатини таҳлил қилиш, анъанавий ва янги хизмат кўрсатиш соҳаларини ривожлантириш муаммолари ҳамда бошқа мамлакатлар тажрибасини ўрганган ҳолда илмий асосланган таклифларни ишлаб чиқиш;

иқтисодий билимларни шакллантириш тенденциялари ва иқтисодиётни рақамлаштириш жараёнларини таҳлил қилиш, шунингдек, мамлакатнинг яшил трансформацияси шароитида уларнинг тармоқлар ва ҳудудларни ижтимоий-иқтисодий ривожлантиришга таъсирини баҳолаш;

иқтисодиётда бизнес ва рақобат муҳитини таҳлил қилиш, тадбиркорлик субъектлари фаолиятини ривожлантириш ва самарали ташкил қилиш учун бизнес муҳитини яхшилашга доир илмий тадқиқот ишларини олиб бориш ҳамда таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқиш;

тадбиркорлик субъектларига бевосита ва билвосита таъсир этувчи ҳукумат қарорларининг ижобий ва салбий таъсири ҳамда аҳоли турмуш даражасини баҳолаб бориш мақсадида ҳудудларда юзма — юз ва онлайн сўровлар ўтказиш ва уларнинг натижаларини таҳлил қилиш асосида таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқиш;

камбағаллик ва ижтимоий табақалашувни аниқлаш миллий услубини илмий асослаш, мамлакат, вилоятлар, туманлар ва шаҳарлар даражасида баҳолаш ва таҳлил қилиш, эришилаётган натижалар асосида камбағалликни қисқартириш ва аҳоли даромадини ошириш борасида илмий ва амалий тадқиқотларни олиб бориш ҳамда шулар асосида соҳадаги устувор йўналишларни белгилаш ва самараси юқори бўлган молиявий механизмларни ишлаб чиқиш, асосий йўналишлар бўйича қонуний-ҳуқуқий, ташкилий ва иқтисодий механизмларни такомиллаштириш бўйича таклифлар тайёрлаш;

инсон капитали ва унинг таркибий компонентларининг ҳудудий тафовутларини ўрганиш ва таҳлил этиш, демографик тенденциялардан келиб чиқиб, инсон салоҳиятини ривожлантириш, ҳудудлар имкониятини ўрганиш, ривожланган мамлакатлар тажрибасини ҳудудларда жорий этиш, шу жумладан, аҳоли бандлигини таъминлаш учун ноанъанавий ва инновацион ёндашувларни ишлаб чиқиш ва қўллаш;

ер ресурсларидан унумли фойдаланиш ва уларни оптимал тақсимлаш орқали бандликни таъминлаш, аҳоли даромадларини ошириш юзасидан муаммоларни ўрганиш ва амалий таклифлар тайёрлаш.

8. Институт ўзига юкланган вазифаларга мувофиқ қуйидаги функцияларни амалга оширади:

а) макроиқтисодий таҳлил, макроиқтисодий сиёсат самарадорлигини баҳолаш, узоқ муддатли иқтисодий ўсиш драйверларини аниқлаш, макроиқтисодий мувозанатни таъминлашнинг шарт-шароитларини ўрганиш асосида илмий асосланган таклифлар тайёрлаш соҳасида:

мамлакатдаги жорий макроиқтисодий вазиятни, шу жумладан, иқтисодий ўсиш суръатларини, инфляция суръатларини, иқтисодиётга кредитлар ва инвестициялар ҳажми, солиқ юкини ва бошқаларни ўрганади;

макроиқтисодий сиёсат ислоҳотлари натижаларини таҳлил қилади;

асосий савдо ҳамкорларидаги макроиқтисодий кўрсаткичларни таҳлил қилиб боради ва Ўзбекистон учун таъсирини баҳолайди;

мамлакатнинг барқарор иқтисодий ривожланишини янада рағбатлантириш бўйича таклифлар ишлаб чиқади;

асосий савдо ҳамкорлари билан экспорт-импорт операцияларининг динамикаси ва таркибини таҳлил қилади;

ташқи савдо кўрсаткичларини такомиллаштиришга қаратилган таклифлар ишлаб чиқишда иштирок этади;

б) инфляция жараёнларини таҳлил қилиш, нархлар ўзгаришига таъсир қилувчи монетар ва номонетар омиллар, муқобил маълумотларнинг манбаларини шакллантирган ҳолда, даврий равишда асосий истеъмол маҳсулотлари ва уй-жой нархлари ўзгариши билан боғлиқ нархлар мониторингини олиб бориш соҳасида:

нархлар, иқтисодий кўрсаткичлар ҳамда инфляция жараёнларига таъсир қилувчи монетар ва номонетар омиллар тўғрисидаги маълумотларни тизимли равишда тўплайди ва тадқиқ қилади;

ички ва ташқи омиллар, жумладан, макроиқтисодий кўрсаткичлар ва глобал тенденцияларни таҳлил қилиш асосида инфляцияга таъсир қилувчи хатарларни аниқлайди;

иқтисодий моделлар асосида инфляцияга ички ва ташқи омилларнинг таъсирини баҳолайди;

асосий турдаги озиқ-овқат маҳсулотлари нархларининг ўзгаришини ҳудудлар кесимида ҳар ҳафтада мониторинг қилади;

асосий турдаги импорт қилинадиган озиқ-овқат маҳсулотларни халқаро бозорда ва асосий импорт қилувчи мамлакатларнинг ички бозордаги нархларининг ўзгаришини ҳар чоракда мониторинг ва таҳлилини ўтказади;

ҳудудлар кесимида уй-жой нархларининг ўзгаришини ҳар чоракда ҳамда уларнинг ижара нархларининг ўзгаришини ҳар ойда таҳлил қилади;

инфляция хатарларини бошқариш ва нархлар барқарорлигини таъминлаш бўйича таклифлар ишлаб чиқади;

в) иқтисодиётнинг барқарор ўсишини таъминлашга қаратилган фаол инвестиция сиёсатини амалга оширишнинг ўрта ва узоқ муддатли стратегияси устувор йўналишларини асослаб бериш, турли манбалардан инвестицияларни жалб қилиш ва улардан фойдаланиш самарадорлигини баҳолаш асосида инвестиция сиёсатини такомиллаштириш бўйича таклифларни ишлаб чиқиш соҳасида:

жаҳондаги тўғридан-тўғри хорижий инвестициялар оқимлари тенденцияларини мониторинг қилиш орқали хорижда инвестиция сиёсатини шакллантиришни таҳлил қилади;

мамлакат, ҳудудлар, соҳалар ва тармоқларни ривожлантиришга инвестицияларни жалб қилиш бўйича механизмлар ва воситаларни ишлаб чиқишда иштирок этади;

ҳудудлар, соҳалар ва тармоқлар бўйича инвестициялар, шу жумладан, хорижий инвестициялар ва кредитлар ҳамда тўғридан-тўғри хорижий инвестициялар тақсимланиши ва улардан унумли фойдаланишни таҳлил қилади ва баҳолайди;

г) саноат соҳасидаги ҳолатни чуқур ўрганиш, таркибий ўзгаришларни таҳлил қилиш ҳамда бошқа мамлакатлар тажрибасини ўрганиш асосида саноат сиёсатини шакллантириш, шунингдек, саноат тармоқларини ислоҳ қилиш ва самарали ривожлантириш бўйича илмий асосланган таклифларни ишлаб чиқиш соҳасида:

саноат сиёсатини шакллантириш бўйича илғор хорижий тажрибани ўрганади;

саноатда меҳнат унумдорлиги ва энергия самарадорлиги тенденцияларини ҳамда бошқа ишлаб чиқариш самарадорлик кўрсаткичларини таҳлил қилади;

саноат соҳасига салбий таъсир этиши мумкин бўлган ташқи ва ички омилларни аниқлайди;

саноат сиёсатини янада такомиллаштиришга қаратилган илмий асосланган таклифлар ишлаб чиқади;

д) саноат тармоқларни ривожлантириш муаммолари ва тенденцияларининг чуқур таҳлили асосида саноат сиёсатини такомиллаштириш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш, хорижий давлатларнинг миллий устувор йўналишлари ва тажрибасини инобатга олиб, саноатни барқарор ривожлантириш ҳамда самарадорлигини ошириш механизмларини шакллантириш бўйича илмий асосланган таклифларни ишлаб чиқиш соҳасида:

саноат сиёсатининг устувор йўналишларини ҳисобга олган ҳолда тоғ-кон ва энергетика тармоқларини ривожлантириш бўйича амалий ҳамда таҳлилий тадқиқотлар ўтказади;

тармоқ дастурларининг бажарилишини мониторинг қилиш, ўсишни таъминлаш учун белгиланган мақсадли кўрсаткичларга эришишдаги муаммолар ҳамда тўсиқ бўлаётган омилларни аниқлайди;

дунёдаги глобал тенденциялар ва «яшил» иқтисодиётга ўтиш йўналишларини ҳисобга олган ҳолда, тоғ-кон ва энергетика саноатида фаолият самарадорлигини ошириш бўйича чора-тадбирлар ва механизмларни ишлаб чиқишда иштирок этади;

саноат ва энергетика сиёсатини такомиллаштириш бўйича илмий тадқиқот натижаларини ҳамда таклифларнинг таҳлилий ишланмалар, маъруза маълумотномалари шаклида тайёрлайди.

е) ҳудудларни (шаҳар ва туманлар) қисқа, ўрта ва узоқ муддатли ривожлантириш бўйича турли илмий ва амалий қарашларни ўрганиш, ҳудудларнинг табиий ва рақобатбардош устунликларини аниқлаш, ҳудудлар бўйича давлат сиёсати самарадорлигини ошириш тўғрисида таклифлар тайёрлаш соҳасида:

ихтисослашув ва трансформация омилларини ҳисобга олган ҳолда мамлакатимизнинг (вилоятлар, шаҳарлар, туманлар) ҳудудий мутаносибликларини баҳолайди;

ҳудудлар рақобат устунликларини баҳолаш, «яшил» иқтисодиёт, инновацион ривожланиш йўли, иқтисодиётни рақамлаштиришга ўтишни ҳисобга олган ҳолда ривожланишнинг янги драйверларини аниқлашда иштирок этади;

жойларга чиқиб ва анкета сўрови усулидан фойдаланган ҳолда ҳудудий номутаносиблик ва муаммоларни, юзага келиши мумкин бўлган хавф-хатарларни баҳолайди;

маҳаллий ресурслар ва имкониятлардан максимал даражада фойдаланишни ҳисобга олган ҳолда, ҳудудларни мутаносиб ва барқарор ривожлантириш бўйича таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқади;

ж) ҳудудлар ва соҳаларни ривожлантиришга таъсир қилувчи ташқи хавфларни ўрганиш ва уларнинг салбий таъсирини камайтириш бўйича таклифларни ишлаб чиқиш, ҳудудлар кесимида аҳоли томорқаларидан самарали фойдаланиш ҳолати тўғрисида маълумотларни тайёрлаш соҳасида:

ҳудудлар ва соҳаларнинг ривожланишига таъсир қилувчи ташқи омилларни аниқлаш ва таҳлил қилишда иштирок этади;

ҳудудлар ва соҳаларнинг ривожланишига таъсир қилувчи хавфларни камайтириш бўйича таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқади;

аҳолини томорқалардан самарали фойдаланишга тўсқинлик қилаётган омилларни аниқлашда иштирок этади;

аҳоли томорқалари самарадорлиги бўйича ҳудудлар кесимида маълумотномалар тайёрлаб боради;

аҳолини томорқалардан янада самаралироқ фойдаланишга қаратилган илмий асосланган таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқади;

з) иқтисодиётда меҳнат унумдорлиги, капитал қиймати самарадорлиги, энергия, сув ва бошқа ресурслар тежамкорлигини баҳолаш ҳамда барқарор ривожланишга қаратилган миллий мақсад ва вазифаларни амалга ошириш самарадорлигини ўрганиш соҳасида:

тармоқ ва соҳалар кесимида меҳнат унумдорлиги, капитал қиймат самарадорлиги, энергосамарадорликни аниқлашда ва таҳлили қилишда иштирок этади;

сув ва бошқа қайта тикланмайдиган табиий ресурслардан самарали фойдаланишни баҳоловчи индикаторларини ишлаб чиқишда иштирок этади;

барқарор ривожланиш миллий мақсадлари доирасида иқтисодий самарадорлик кўрсаткичлари параметрларини илмий асосланишида қатнашади;

барқарор ривожланиш миллий мақсад ва вазифаларини амалга ошириш самарадорлигини доимий мониторинг қилишда қатнашади;

иқтисодиётда меҳнат унумдорлиги, капитал қиймати самарадорлиги, энергия, сув ва бошқа ресурслар тежамкорлигини таъминлаш бўйича таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқади;

барқарор ривожланиш мақсадларига эришиш юзасидан таҳлилий маълумотномалар тайёрлаб боради;

и) иқтисодиётнинг трансформацияси шароитида урбанизация тенденциялари ва муаммоларини ўрганиш, шаҳарларни режалаштириш ва уларнинг мобиллигини ошириш бўйича тадқиқотлар ўтказиш ва шу асосда ҳудудларда урбанизацияни ривожлантириш бўйича таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқиш соҳасида:

урбанизация жараёнларига таъсир этувчи омилларни аниқлаш ва таҳлил қилишда иштирок этади;

шаҳарларда замонавий бозор хизматларининг ривожланиш ҳолатини таҳлил қилади;

шаҳарларда яшаш қулайлигини ошириш бўйича тавсиялар ишлаб чиқади;

ҳудудларда урбанизацияни ривожлантириш концепциясини ишлаб чиқишда иштирок этади;

к) қишлоқ хўжалигини ривожлантиришнинг жорий ҳолати ва омилларини баҳолаш, аҳолининг озиқ-овқат маҳсулотларига бўлган эҳтиёжини қондиришни ҳисобга олган ҳолда мамлакатнинг барқарор озиқ-овқат хавфсизлигига эришиш, қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқариши самарадорлигини оширишнинг захиралари ва янги манбаларини аниқлаш, қишлоқ хўжалиги тармоқларини ривожлантириш бўйича асослантирилган тавсия ва таклифларни ишлаб чиқиш соҳасида:

қишлоқ хўжалигини ривожлантириш кўрсаткичлари бўйича мунтазам мониторинг ва таҳлиллар олиб боради ҳамда давлат стратегияларининг мақсадли кўрсаткичларига эришишдаги муаммоларни аниқлаш ва келгусида уларнинг ечимларини ишлаб чиқади;

қишлоқ хўжалигида ислоҳотларни амалга ошириш ва аграр секторнинг ишлаб чиқариш ва экспорт салоҳиятини ошириш бўйича хорижий тажрибани ўрганади, шу жумладан, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ва бошқа давлат органлари, халқаро ташкилотлар ва муассасалар кўмагида қишлоқ хўжалигида ишлаб чиқариш бўйича етакчи мамлакатларга хизмат сафарларини амалга оширади;

жаҳон озиқ-овқат бозоридаги тенденцияларни мунтазам ўрганади, шу жумладан, Тошкент шаҳрида ва хорижий мамлакатлар пойтахтларида асосий озиқ-овқат маҳсулотлари нархларининг ҳар ой қиёсий мониторингини юритади;

қишлоқ хўжалигининг экспорт салоҳиятини ривожлантириш ва озиқ-овқат маҳсулотлари импортини диверсификация қилиш имкониятларини баҳолайди;

давлат органлари ва бошқа ташкилотлардан қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат бозорини ривожлантириш масалалари бўйича тадқиқотлар ўтказиш учун зарур бўлган статистика, таҳлилий ва бошқа маълумотларни сўрайди;

л) хизмат кўрсатиш ва сервис соҳасида таркибий тармоқларини ислоҳ қилиш ва самарали ривожлантириш бўйича таклифларни ишлаб чиқиш ҳамда асослаш, шунингдек, хизмат кўрсатиш ва сервис соҳасининг жорий ҳолатини таҳлил қилиш, анъанавий ва янги хизмат кўрсатиш соҳаларини ривожлантириш муаммолари ҳамда бошқа мамлакатлар тажрибасини ўрганган ҳолда илмий асосланган таклифларни ишлаб чиқиш соҳасида:

хизмат кўрсатиш соҳасини ривожлантиришига оид жаҳон тенденцияларини ўрганади;

хизмат кўрсатиш соҳасини ривожлантириш давлат стратегияларининг мақсадли кўрсаткичларини мунтазам мониторинг ва таҳлил қилади, муаммоларни аниқлайди ва ҳал этиш йўлларини ишлаб чиқади;

м) иқтисодий билимларни шакллантириш тенденциялари ва иқтисодиётни рақамлаштириш жараёнларини таҳлил қилиш, шунингдек, мамлакатнинг яшил трансформацияси шароитида уларнинг тармоқлар ва ҳудудларни ижтимоий-иқтисодий ривожлантиришга таъсирини баҳолаш соҳасида:

«яшил» ва рақамли иқтисодиётни ривожлантириш бўйича статистика ҳамда бошқа маълумотларни тўплаш, жамлаш, қайта ишлаш ва таҳлил қилишни таъминлайди;

«яшил» ва рақамли иқтисодиёт бўйича таҳлилий эслатмаларни тайёрлайди ва тақдим этади;

н) иқтисодиётда бизнес ва рақобат муҳитини таҳлил қилиш, тадбиркорлик субъектлари фаолиятини ривожлантириш ва самарали ташкил қилиш учун бизнес муҳитини яхшилашга доир илмий-тадқиқот ишларини олиб бориш ҳамда таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқиш соҳасида:

кичик ва ўрта бизнеснинг ривожланиш ҳолатини таҳлил қилиш, уларнинг самарадорлигини ва иқтисодий салоҳиятини оширишга доир таклиф ва тавсияларни ишлаб чиқади;

илғор хорижий мамлакатлар тажрибасига таяниб ва маҳаллий бизнес муҳитидан келиб чиқиб, тадбиркорликни ривожлантиришга доир қўллаб-қувватлаш механизмларини такомиллаштиришда иштирок этади;

тадбиркорлик субъектлари ўртасида рақобат муҳитини шакллантиришга қаратилган, илмий асосланган чора-тадбирларни ишлаб чиқишда иштирок этади.

о) тадбиркорлик субъектларига бевосита ва билвосита таъсир этувчи ҳукумат қарорларининг ижобий ва салбий таъсири ҳамда аҳоли турмуш даражасини баҳолаб бориш мақсадида ҳудудларда юзма — юз ва онлайн сўровлар ўтказиш ва уларнинг натижаларини таҳлил қилиш асосида таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқиш соҳасида:

аҳоли турмуш даражасини ва тадбиркорлик фаолиятини ўрганиш бўйича сўровномалар ўтказишнинг жаҳон андозаларига мувофиқ методологиясини ишлаб чиқиш ва уни татбиқ этган ҳолда, тадқиқот натижаларини аниқ тавсиялар билан таҳлил қилади;

ҳудудларда сўровларни (онлайн ва юзма-юз) ташкил этган ҳолда, иқтисодиёт соҳасида қабул қилинаётган қарорлар ва амалга оширилаётган ислоҳотларнинг тадбиркорлик субъектлари фаолиятига таъсирини миқдорий баҳолайди;

сўровномаларни интернет тармоқларига жойлаштириш, бевосита ўтказилган сўровномалар базасини янги рақамли технологиялар тизимини татбиқ этган ҳолда шакллантиради ва қайта ишлайди;

п) камбағаллик ва ижтимоий табақалашувни аниқлаш миллий услубини илмий асослаш, мамлакат, вилоятлар, туманлар ва шаҳарлар даражасида баҳолаш ва таҳлил қилиш, эришилаётган натижалар асосида камбағалликни қисқартириш ва аҳоли даромадини ошириш борасида илмий ва амалий тадқиқотларни олиб бориш ҳамда шулар асосида соҳадаги устувор йўналишларни белгилаш ва самараси юқори бўлган молиявий механизмларни ишлаб чиқиш, асосий йўналишлар бўйича қонуний-ҳуқуқий, ташкилий ва иқтисодий механизмларни такомиллаштириш бўйича таклифлар тайёрлаш соҳасида:

ҳудудларда камбағалликни қисқартириш ҳамда аҳоли фаровонлигини ошириш бўйича танлама сўровларни ташкил этиш, аҳолининг ижтимоий-иқтисодий ҳолатини ўрганишга қаратилган тадқиқотлар ўтказади;

камбағалликни қисқартиришнинг янги механизмларини шакллантиришга қаратилган илмий тадқиқотлар ўтказади;

мамлакат, вилоят, туман ва шаҳарлар кесимида камбағаллик, табақалашув ва ижтимоий хавф-хатарларни қисқартириш, ижтимоий ҳимояни кучайтириш ҳамда фаровонликни оширишга қаратилган стратегия, концепция ва дастурлар ишлаб чиқилишида фаол иштирок этиш, асослантирилган илмий таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқиш, амалдаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларда белгиланган мақсадли кўрсаткичлар ижроси бўйича таҳлиллар ўтказади;

ҳудудларда камбағалликни қисқартириш ва аҳоли фаровонлигини оширишга таъсир этувчи омилларни ўрганиш, кутиладиган хавф-хатарларни таҳлил ва прогноз қилиш орқали ҳукуматга таҳлилий маълумотномалар киритиб боради;

р) ер ресурсларидан унумли фойдаланиш ва уларни оптимал тақсимлаш орқали бандликни таъминлаш, аҳоли даромадларини ошириш юзасидан муаммоларни ўрганиш ва амалий таклифлар тайёрлаш соҳасида:

ердан фойдаланишнинг жорий ҳолатини баҳолаш, ер майдонларидан самарали фойдаланишни рағбатлантирувчи механизмларга оид тавсияларни ишлаб чиқиш, ривожланган мамлакатларнинг ер ислоҳотлари тажрибаларини ўрганиш асосида соҳани ривожлантириш бўйича тавсияларни ишлаб чиқиш;

электрон-онлайн аукцион савдолари орқали сотилган ер участкаларини, хусусийлаштирилаётган ер участкаларининг динамикасини таҳлил қилиш ҳамда «Yerelektron», «E-ijara» ва «Yerxususiylashtirish» автоматлаштирилган ахборот тизимларини такомиллаштириш юзасидан тегишли таклифларни ишлаб чиқишда иштирок этади;

ер участкаларини сотиш ҳамда ерларни хусусийлаштириш юзасидан шакллантирилган таҳлилий маълумотларни ОАВ орқали ёритиш ишларини амалга оширишда иштирок этади;

қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ердан фойдаланишнинг жорий ҳолатини баҳолаш, рағбатлантирувчи механизмларига оид тавсияларни ишлаб чиқиш, деградация ҳолатидаги суғориладиган ерларни тиклаш ва фойдаланишга киритиш механизмларини таклиф қилади.

с) инсон капитали ва унинг таркибий компонентларининг ҳудудий тафовутларини ўрганиш ва таҳлил этиш, демографик тенденциялардан келиб чиқиб, инсон салоҳиятини ривожлантириш, ҳудудлар имкониятини ўрганиш, ривожланган мамлакатлар тажрибасини ҳудудларда жорий этиш, шу жумладан, аҳоли бандлигини таъминлаш учун ноанъанавий ва инновацион ёндашувларни ишлаб чиқиш ва қўллаш соҳасида:

инсон салоҳиятини ривожлантириш учун илғор хорижий тажрибани ўрганиш, Ўзбекистон ижтимоий соҳасини ривожлантириш бўйича муқобил вариантларни республикада татбиқ этади;

соғлиқни сақлаш, таълим ва меҳнат бозоридаги муаммоларни аниқлаш бўйича танлама сўровларни ташкил этиш, аниқланган тўсиқ ва муаммоларни бартараф этишга доир ноанъанавий ва инновацион ечимларни ишлаб чиқади;

республика ва ҳудудлар кесимида меҳнат бозоридаги талаб ва таклиф ўртасидаги мувозанатни аниқлаш, норасмий бандликнинг сабаб ва оқибатларини аниқлаш, меҳнат бозоридаги камситиш ҳолатларини ўрганиш ва меҳнат миграциясини чуқур таҳлил қилади;

таълим тизими сифатини ҳудудлар кесимида баҳолаш бўйича тадқиқот ва таҳлиллар ўтказиш, таълим сифатига таъсир этувчи омилларни аниқлаш ҳамда бартараф этиш бўйича илмий асосланган таклифлар тайёрлайди;

аҳоли ўртасида соғлиқни сақлаш хизматларидан қониқиш даражасини сўровлар асосида ўрганиш, энг кўп тарқалган касалликлар, шифокорлар билан таъминланиш даражаларини ҳудудлар кесимида доимий равишда баҳолаб боради;

Барқарор ривожланиш мақсадлари (БРМ) ва «Ўзбекистон — 2030» стратегияси асосидаги кўрсаткичлар ва ютуқлар мониторингини юритади, камчиликларни аниқлаб, тегишли тавсиялар ишлаб чиқади.

3-боб. Институтнинг ҳуқуқлари ва мажбуриятлари

9. Институт ўзига юкланган вазифаларни амалга ошириш учун қуйидаги ҳуқуқларга эга:

Институт томонидан олиб борилаётган илмий тадқиқотларни оммалаштириш мақсадида ахборот-таҳлилий шарҳлар ва бошқа материалларни тайёрлаш, чоп этиш ҳамда маҳаллий ва хорижий олимлар, мутахассисларни, вазирлик ва идораларнинг вакилларини жалб қилган ҳолда давра суҳбатлари, семинарлар, конференциялар ва форумлар ўтказиш;

халқаро молия институтлари, халқаро ташкилотлар, хорижий тадқиқот ва таълим муассасалари билан илмий ҳамда амалий алоқалар ўрнатиш, ривожлантириш ва мустаҳкамлаш, улар билан ҳамкорлик тўғрисида меморандум ва шартномалар тузиш;

ўз номидан Ўзбекистон Республикасининг қонунчилиги ва халқаро шартномаларида кўзда тутилган ҳуқуқий муносабатларга киришиш;

ўз ваколати кирувчи, Ўзбекистон Республикасининг қонунчилиги ва ушбу Низомга зид бўлмаган зарур қарорлар қабул қилиш ва ҳаракатларни амалга ошириш, ўз фаолиятининг иқтисодий, ижтимоий ва ташкилий масалаларини ҳал қилиш;

республика ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари, хўжалик бирлашмаларига шартнома асосида консалтинг хизматларини кўрсатиш;

халқаро ва амалий ҳамкорликни амалга ошириш, олим ва мутахассисларни хорижий мамлакатларга хизмат сафарига юбориш, хорижлик олимлар, халқаро жамоат, молия ва иқтисодиёт ташкилотлари вакилларини, хорижий фирмалар, банклар ва компанияларни таклиф этиш ва қабул қилиш;

иқтисодий йўналишлар бўйича докторантура (DSc) ва таянч докторантурада (PhD) илмий-педагог кадрларни тайёрлаш;

ваколатли республика ижро этувчи ҳокимият органларидан тадқиқотлар ўтказиш учун зарур расмий ва тармоқлар бўйича статистика ва бошқа маълумотларни сўраш;

тегишли мол-мулк, интеллектуал ва бошқа мулк, хўжалик ҳамда бошқа фаолият натижасида олинган маҳсулот ва фойда, шунингдек, қонунда кўзда тутилган бошқа асослар бўйича орттирилган мол-мулкка эгалик қилиш, фойдаланиш ва бошқариш;

манфаатдор вазирлик ва идоралардан статистик ва ахборот бюллетенлари, тегишли соҳага оид таҳлилий маълумотлар ҳамда тадқиқотлар олиб бориш учун бошқа зарур маълумотларни (шу жумладан, эгасизлантирилган шахсда доир маълумотлар) бепул тартибда олиш, шунингдек, ахборот алмашинуви ва маълумотлар базалари билан интеграция қилиш;

ўзининг фаолияти доирасида ишларни (хизматларни) шартнома (пулли) асосида бажариш.

Институт қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

10. Институт қуйидаги мажбуриятларга эга:

Вазирлар маҳкамаси томонидан ҳар йили тасдиқланадиган илмий тадқиқотлар режасига асосан тадқиқот ва ўрганишлар олиб бориш;

Тадқиқот натижаларини даврий равишда шарҳлар (қўлланма, маълумотнома) чоп этиб бориш;

Институт фаолияти натижалари бўйича йиллик (чораклик) ҳисоботларини интернет веб-сайт ва бошқа оммавий ахборот воситаларида чоп этиб бориш;

Институт томонидан яратилган ишланма, илмий янгилик ва ютуқларнинг амалиётга жорий қилинганлиги ҳамда бунинг натижасида эришилган (эришилаётган) кўрсаткичларни очиқ эълон қилиб бориш;

ижтимоий-иқтисодий ислоҳотларнинг боришини комплекс баҳолаган ҳолда асосланган эксперт хулосаларини тайёрлаш ва натижаларини даврий чоп этиб бориш;

илмий тадқиқотлар ва сифатли таҳлилий маълумотномалар билан таъминлаш ҳамда уларнинг кенг қўлланилишига фаол равишда кўмаклашиш;

Вазирлар Маҳкамаси томонидан макроиқтисодий ва ҳудудий стратегик ривожланишга оид норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалари Институтга тақдим этилган тақдирда, улар бўйича хулоса (муносабат) бериш;

иш юритишни ташкил этиш, расмий ҳужжатларни тузиш, ижро этиш ва сақлаш бўйича белгиланган талабларга риоя қилиш;

ўз фаолияти натижалари бўйича статистика ҳисоботи ва бухгалтерия ҳисобини юритиш.

Институт қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ бошқа мажбуриятларга ҳам эга бўлиши мумкин.

11. Институт директори функционал мажбуриятлари ва самарадорликнинг муҳим кўрсаткичлари Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланади.

Институтнинг илмий-тадқиқот фаолияти самарадорлиги қуйидаги асосий мезонларни асосида баҳоланади:

тасдиқланган илмий-тадқиқот режасининг ўз вақтида сифатли бажарилиши (таҳлилий маълумотнома ва шарҳ, услубий қўлланма, ахборотнома, стратегия, концепция, давлат дастурлари);

тадқиқот натижаларининг илмий журналларда нашр этилиши;

Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси, Олий Мажлис палаталари ва Вазирлар Маҳкамаси топшириқларининг ўз вақтида бажарилиши (таҳлилий маълумотнома ва шарҳ, ахборотнома);

ислоҳотларнинг устувор йўналишлари ва натижаларини, илмий ишланмаларнинг натижаларини ОАВ (ижтимоий тармоқлар, телевидения ва радио) орқали кенг жамоатчиликка етказиш ва тарғиб қилиш (пресс-релиз, инфографика, пост, видеоролик);

Институт ҳузуридаги «Иқтисодиёт: таҳлиллар ва прогнозлар» журналининг чоп этилиши;

Институт ходимларининг малакасини ошириш учун республика ва халқаро миқёсидаги илмий анжуман ва конференцияларда, тренинглар ва семинарларда иштирок этиши.

Директор Институт фаолиятининг натижадорлиги бўйича Вазирлар Маҳкамасига ҳисобот беради ва самарадорликнинг муҳим кўрсаткичларини сифатли бажариш учун шахсий жавобгарликни ўз зиммасига олади.

4-боб. Институт фаолиятини ташкил этиш

12. Институтга Вазирлар Маҳкамасининг қарори билан лавозимга тайинланадиган ва лавозимидан озод этиладиган директор раҳбарлик қилади.

Институт директори:

Институт фаолиятига умумий раҳбарлик қилади ва унга юкланган вазифаларнинг бажарилиши учун шахсан жавобгар бўлади, шунингдек, фаолиятидаги заруратдан келиб чиқиб, директор ўринбосарлари ва Институт ходимлари ўртасида мажбуриятларни тақсимлайди, уларнинг ваколатларини белгилайди;

Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳужжатлари ва топшириқлари ҳамда Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг тегишли топшириқлари ўз вақтида ижро этилишини, уларнинг устидан таъсирчан назорат амалга оширилишини ҳамда бу борадаги ишлар ҳолати тизимли таҳлил қилинишини ташкил этади;

Вазирлар Маҳкамаси билан келишган ҳолда Институтнинг доимий тадқиқот ва таҳлилий дастурларини, иш режаларини ҳамда даврий чоп этиладиган қўлланма (шарҳ) маълумотномаларини тасдиқлайди;

ўз ваколати кирувчи зарур қарорлар қабул қилиш ва ҳаракатларни амалга ошириш, ўз фаолиятининг иқтисодий, ижтимоий ва ташкилий масалаларини ҳал қилади;

республика ижро этувчи ҳокимият органлари мутахассисларини, илмий-тадқиқот муассасалари ходимларини, олий ўқув юртлари, шу жумладан халқаро ва хорижий ўқув юртлари олимлари ва ўқитувчиларини шартнома асосида, эксперт сифатида тадқиқотларга жалб этади;

республика ижро этувчи ҳокимият органларида, шунингдек, халқаро ташкилотларда институт номидан иш кўради, шунингдек, хўжалик бирлашмаларига шартнома асосида консалтинг хизматларини кўрсатиши мумкин;

халқаро ҳамкорликни амалга ошириш, олим ва мутахассисларни хорижий мамлакатларга хизмат сафарига юбориш, хорижлик олимлар, халқаро жамоат, молия ва иқтисодиёт ташкилотлари вакилларини, хорижий фирмалар, банклар ва компанияларни таклиф этиш ва қабул қилиш;

Институт номидан шартномалар ва битимлар тузади, шундай шартномалар тузишга ишончномалар беради;

Институт ходимлари билан қонунчиликда белгиланган тартибда меҳнат шартномаларини тузади ва бекор қилади, уларни лавозимдан лавозимга ўтказади;

зарурат туғилганда, ходимларнинг тасдиқланган сони ва иш ҳақи фонди доирасида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси билан келишган ҳолда Институт тузилмасига ўзгартиришлар киритади;

лавозим маошларига устама ва қўшимча тўловларни белгилайди, ходимларга моддий ёрдам кўрсатиш бўйича қарорлар қабул қилади;

амалдаги қонунчиликка мувофиқ Институт фаолиятининг бошқа масалаларини кўриб чиқади ва ҳал қилади;

директор ўринбосарлари ўзларига топширилган фаолият соҳаси учун жавобгар ҳисобланади, директор жойида бўлмаган тақдирда биринчи ўринбосар унга юкланган вазифаларини амалга оширади;

ўзининг баъзи функцияларини, уларнинг бажарилиш натижаларига жавобгарликни биргаликда олиб борган ҳолда, директор ўринбосарларига юклаш ҳуқуқига эга.

13. Директор Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг тегишли ўринбосари билан келишилган ҳолда, Институт директори томонидан лавозимга тайинланадиган ва лавозимдан озод этиладиган бир нафар биринчи ўринбосар ва икки нафар ўринбосарга эга.

14. Директор ўринбосарлари:

Институт фаолиятининг ўзлари мутасадди бўлган функционал йўналишлари бўйича ўтказилаётган тадқиқотларга ташкилий ва услубий раҳбарлик қилади;

ўзларига бириктирилган, Институтнинг асосий тузилмавий бўлимлари, тадқиқот лойиҳаларини бошқаради;

мутасадди бўлимларининг тадқиқот дастурлари, режаларини кўриб чиқади ва директорга тасдиқлаш учун киритади;

ходимларни моддий рағбатлантириш ва тақдирлашнинг тизимлари, шакллари ва миқдорларини аниқлаш, лавозим маошларига устама ва қўшимча тўловларни белгилашда иштирок этади;

директор топшириғи бўйича, республика ижро этувчи ҳокимият органлари, юридик шахслар ва фуқаролар билан ўзаро муносабатларда Институт манфаатларини ифодалайди;

Ўзбекистон Республикасининг қонунлари, Олий Мажлис палаталарининг қарорлари, Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳужжатлари ва топшириқлари, Вазирлар Маҳкамаси ҳужжатлари ва топшириқлари сифатли ва ўз вақтида бажарилишини таъминлайди;

Ўзбекистон Республикаси Президенти ва Вазирлар Маҳкамасининг алоҳида топшириқлари билан зиммасига юкланган бошқа вазифаларни бажарадилар;

юкланган функционал мажбуриятларнинг сифатли бажарилиши учун шахсан жавобгардирлар.

15. Институтнинг етук олимлари ҳамда бошқа ташкилотларнинг жами 9 нафар малакали мутахассисларидан иборат таркибда Илмий кенгаш тузилади.

Илмий кенгаш:

Институтда амалга ошириладиган илмий-тадқиқот ишларининг дастурлари ва режаларини кўриб чиқади ва маъқуллайди;

Илмий лойиҳалар раҳбарларининг ишлари ва уларнинг натижалари тўғрисидаги ҳисоботларини эшитади, ўтказилган тадқиқотларнинг натижалари ва сифатига йил якуни бўйича баҳо беради;

ҳисобот йилида лойиҳалар натижаларини баҳолаш ушбу лойиҳалар доирасида тадқиқотлар давом эттирилиши ёки лойиҳаларни ёпиш тўғрисида қарор қабул қилади.

16. Институт Илмий котиби:

Илмий кенгаш фаолиятини мувофиқлаштириш ва ахборот-таҳлилий таъминотини амалга оширади;

илмий-тадқиқот ишларининг дастурлари ва режалари ишлаб чиқилишини ташкил этади, тадқиқотларнинг ўз вақтида ва сифатли тайёрланишини жорий назорат қилади;

Институтнинг мамлакатдаги ва хорижий тадқиқот муассасалари билан муносабатларини таъминлайди;

Институт ходимлари иштирокида таҳлилий ва ахборот материаллари билан ишлаш услубиёти бўйича машғулотлар ўтказилишини ташкил этади;

Илмий котиб Институт директори томонидан лавозимга тайинланади ва лавозимдан озод қилинади.

17. Институт таркибида ихтисослашган бўлимлар билан бир қаторда, ёрдамчи, техник, маъмурий ва хўжалик фаолияти бўлинмалари ва бошқа хизматлар фаолият юритади.

18. Институт ўз фаолияти натижаларининг оператив ва бухгалтерия ҳисобини амалга оширади, статистика ҳисоботини юритади, ҳисобот маълумотлари ва баланс ҳисобларининг ишончлилигини таъминлайди.

5-боб. Институтнинг мол-мулки ва молиявий маблағлари

19. Институт мол-мулки асосий фондлар (бинолар, иншоотлар, ускуналар, транспорт воситалари ва бошқалар), айланма маблағлар ҳамда молиявий ресурслар ва барча молиявий манбалар ҳисобидан харид қилинадиган бошқа моддий бойликлардан иборат.

Институт мол-мулкининг баҳоси унинг мустақил балансида акс эттирилади.

20. Институт ўзига бириктирилган мол-мулкка эгалик қилиш, ундан фойдаланиш ва уни бошқариш ҳуқуқини белгиланган тартибда амалга оширади.

21. Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджетидан ажратиладиган маблағлар, хўжалик фаолиятидан, шартнома асосида тадқиқотлар ўтказишдан, халқаро ташкилотлар ва бошқа ташкилотлар грантларидан ҳамда қонунчилик билан тақиқланмаган бошқа манбалардан тушган тушумлар Институтнинг молиявий манбалари ҳисобланади.

22. Хўжалик, илмий-техник ва бошқа хўжалик ҳисобидаги фаолиятлардан тушган даромадлардан, шунингдек, ҳомийлик, ва беғараз ёрдамлар ҳисобидан тушган тушумлар ҳисобидан харид қилинган мол-мулк ва воситалар Институтнинг мулки ҳисобланади.

23. Институт ихтиёрида тежаб қолинган маблағлар муассиснинг кўрсатмасига мувофиқ Институт моддий-техника базасини мустаҳкамлаш ва зарур фондларни тузишга йўналтирилади.

6-боб. Якунловчи қоидалар

24. Институт қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда тугатилади ва қайта ташкил этилади.

25. Ушбу Низомнинг талаблари бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ жавоб берадилар.

Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 21 февралдаги 104-сон қарорига 2-ИЛОВА

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Макроиқтисодий ва ҳудудий тадқиқотлар институтининг Тадқиқотларни қўллаб-қувватлаш ва рағбатлантириш жамғармаси тўғрисида

1-боб. Умумий қоидалар

1. Мазкур Низом Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Макроиқтисодий ва ҳудудий тадқиқотлар институтининг Тадқиқотларни қўллаб-қувватлаш ва рағбатлантириш жамғармаси (кейинги ўринларда — Жамғарма) фаолиятини ташкил этиш тартибини белгилайди.

2. Жамғарма юридик шахс ҳисобланмайди, унинг маблағлари Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Макроиқтисодий ва ҳудудий тадқиқотлар институтининг (кейинги ўринларда — Институт) Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Ғазначилик хизмати қўмитасида очилган алоҳида шахсий ғазна ҳисобварағида жамланади ҳамда белгиланган тартибда бухгалтерия ҳисоби юритилади.

2-боб. Жамғарма маблағларини шакллантириш ва улардан фойдаланиш тартиби

3. Қуйидагилар Жамғарма маблағларини шакллантириш манбалари ҳисобланади:

Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджетидан ҳар йили Институтнинг бир йиллик меҳнатга ҳақ тўлаш жамғармасининг 40 фоизи миқдорида ажратиладиган маблағлар;

Қонунчилик ҳужжатларида тақиқланмаган бошқа манбалар.

4. Жамғарма маблағлари:

Институт ходимларининг республика ҳудудларига чиқиб ижтимоий-иқтисодий муаммоларни ўрганиш, аҳоли ва тадбиркорлар ўртасида сўровлар ўтказиш билан боғлиқ харажатларни молиялаштириш;

Ўзбекистон иқтисодчилари форумини ташкил этиш;

шартнома асосида юқори малакали мутахассислар, шу жумладан, хорижий экспертларни Институтда меҳнат фаолияти билан шуғулланиш учун жалб этиш;

Институт ходимларини байрам кунларида бир ойлик меҳнатга ҳақ тўлаш жамғармасининг бир баравари миқдоригача рағбатлантириш;

Институт ходимларига асосий турдаги қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини куз-қиш мавсумига захирага жамғариш учун меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдорининг 10 бараваридан ошмаган миқдорда моддий ёрдам бериш;

Институтда алоҳида хизмат кўрсатган ходимларга ҳар ойда бир ойлик меҳнатга ҳақ тўлаш жамғармасининг бир баравари миқдоригача устамалар, мукофотлар ва бошқа рағбатлантирувчи тўловлар тўлаш;

Институт ходимларини илмий салоҳиятини ошириш, шу жумладан, стажировкаси билан боғлиқ харажатларини молиялаштириш;

Институт фаолиятини такомиллаштиришга қаратилган бошқа тадбирларни амалга ошириш учун йўналтирилади.

Ходимга нисбатан интизомий жазо амал қилиб турган давр мобайнида ушбу ходимга Жамғарма маблағлари ҳисобидан рағбатлантириш чоралари, шу жумладан, меҳнатга ҳақ тўлаш тизимига кирмайдиган ва меҳнат натижаларига асосланмаган мукофотлар ҳам (байрамлар, шу жумладан, касб байрамлари, юбилейлар муносабати билан ва бошқалар) қўлланилмайди.

5. Жамғармага тушадиган хорижий валютадаги маблағлар ҳар бир хорижий валюта тури бўйича очилган ғазна ҳисобварағида жамланади ва мазкур маблағлар қонунчиликда белгиланган тартибда ишлатилади.

3-боб. Жамғарма фаолиятини бошқариш

6. Жамғарма фаолиятини бошқариш ва унинг маблағларини мақсадли тақсимлаш Жамғарма фаолиятини бошқариш кенгаши (кейинги ўринларда — Жамғарма кенгаши) томонидан амалга оширилади. Институт директори Жамғарма кенгаши раиси ҳисобланади.

Жамғарма кенгаши Институт директорининг буйруғи билан камида 7 нафар кишидан иборат таркибда тасдиқланади ва директор ўринбосарлари, Институтнинг тегишли бўлинма раҳбарлари киритилади.

Жамғарма кенгаши ўз фаолиятини мазкур Низомга мувофиқ юритади ҳамда аъзолари ўз мажбуриятларини жамоатчилик асосида бажаради.

Жамғарма кенгаши мажлиси аъзоларнинг ярмидан кўпи қатнашган тақдирда, ваколатли ҳисобланади.

Кўриб чиқилаётган масалалар бўйича қарорлар оддий кўпчилик овоз билан қабул қилинади.

Қабул қилинган қарор баённома шаклида расмийлаштирилади.

7. Жамғарма кенгаши мажлиси ҳар чоракда ўтказилади. Бунда навбатдан ташқари тартибда Жамғарма кенгаши мажлислари ўтказилиши мумкин.

8. Жамғарма кенгаши:

ҳар йили 1 апрелга қадар Жамғарманинг жорий йил учун даромадлар ва харажатлар сметасини тасдиқлайди;

зарур ҳолларда, тасдиқланган даромадлар ва харажатлар сметасига тегишли ўзгартиришлар киритади;

ушбу Низомнинг 4-бандига мувофиқ Жамғарма маблағлари ҳисобидан молиялаштириладиган тадбирларни белгилайди;

Жамғарма маблағлари ҳисобидан Институт ходимларининг ойлик иш ҳақига устамалар, мукофотлар ва бошқа рағбатлантирувчи тўловлар ҳамда моддий ёрдам пулларини тўлаш шартларини белгилайди ва тартибларини тасдиқлайди;

Жамғарма маблағларидан мақсадли фойдаланилишини назорат қилиш ишларини мувофиқлаштиради;

ишчи орган томонидан йил чораклари якуни бўйича тайёрланадиган Жамғарма маблағларидан фойдаланиш тўғрисидаги ҳисоботларни кўриб чиқади ва тасдиқлайди;

Жамғарма маблағларини шакллантириш ва улардан фойдаланиш билан боғлиқ бошқа ишларни амалга оширади.

9. Институтнинг Молия-иқтисод бўлими Жамғарма кенгашининг ишчи органи ҳисобланади.

10. Ишчи орган:

Жамғарманинг фаолиятини ташкил этади ҳамда унинг йиллик даромадлари ва харажатлари прогноз кўрсаткичларини ишлаб чиқади;

Жамғарма маблағларини шакллантириш манбалари ва сарфлаш йўналишлари бўйича даромад ва харажатлари ҳисобини юритади;

Жамғарма маблағларини мақсадли ишлатилиши бўйича назорат ишларини ташкиллаштиради;

ҳар чоракда камида бир марта Жамғарма маблағларидан фойдаланилиши тўғрисида ҳисобот тайёрлайди ва Жамғарма кенгашига тақдим этади;

Жамғарма кенгашининг қарорларига асосан Жамғарма фаолияти билан боғлиқ бошқа ишларни амалга оширади.

4-боб. Жамғарма маблағларидан фойдаланиш ҳисобини юритиш ва назорат қилиш

11. Жамғарма Институтнинг бюджетдан ташқари очилган алоҳида шахсий ғазна ҳисобварағида юритилади.

12. Жамғарманинг даромадлар ва харажатлар сметаси бюджет ташкилотлари учун бюджетдан ташқари маблағлар бўйича қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда тузилади (чораклар, тушумлар манбалари ва улардан фойдаланиш йўналишлари бўйича) ва Жамғарма кенгаши томонидан тасдиқланади.

13. Жамғарманинг даромадлари ва харажатлари сметасининг бажарилиши бўйича йиллик ҳисобот ҳар йили 15 мартга қадар Жамғарма кенгаши томонидан тасдиқланади.

14. Жамғарма маблағларини шакллантириш манбалари ҳисоби ва ҳисоботлари Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Ғазначилик хизмати қўмитасида белгиланган тартибда очиладиган қуйидаги ҳисобварақлар орқали амалга оширилади:

Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджетидан ҳар йили ажратиладиган маблағлар бўйича ҳисобварақ;

бошқа манбалардан тушумлар бўйича очилган ҳисобварақ.

15. Институт томонидан Жамғарма маблағларидан фойдаланиш, шу жумладан, Жамғарма даромадлари ва харажатлари бўйича ҳар чоракда Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлигига ҳисобот киритиб боради.

5-боб. Якунловчи қоидалар

16. Жамғарма кенгаши аъзолари Жамғарма маблағларининг мақсадли ва самарали тақсимланиши учун шахсан масъул ҳисобланади.

17. Ушбу Низом талаблари бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда жавоб берадилар.

Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ

Тошкент ш.,

2025 йил 21 февраль,

104-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 24.02.2025 й., 09/25/104/0172-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining

qarori

NIZOM

NIZOM

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Makroiqtisodiy va hududiy tadqiqotlar instituti faoliyatini samarali tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Iqtisodiy islohotlarni amalga oshirishda ilmiy yondashuvlarni kengaytirish va boshqaruv kadrlarini tayyorlash tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2023-yil 4-apreldagi PQ-108-son qarori ijrosini taʼminlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Quyidagilarni nazarda tutuvchi:

a) Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Makroiqtisodiy va hududiy tadqiqotlar instituti toʻgʻrisidagi nizom 1-ilovaga muvofiq:

institutning asosiy vazifalari va funksiyalari;

institut faoliyatini tashkil etish;

institutning huquqlari va majburiyatlari;

institutning mol-mulki va moliyaviy mablagʻlari;

b) Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Makroiqtisodiy va hududiy tadqiqotlar institutining Tadqiqotlarni qoʻllab-quvvatlash va ragʻbatlantirish jamgʻarmasi toʻgʻrisidagi nizom 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin:

jamgʻarma mablagʻlarini shakllantirish manbalari va ulardan foydalanish maqsadlari;

jamgʻarma faoliyatini boshqarish tartibi;

jamgʻarma mablagʻlaridan foydalanish hisobini yuritish.

2. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari — iqtisodiyot va moliya vaziri J.A. Qoʻchqorov zimmasiga yuklansin.

Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 21-fevraldagi 104-son qaroriga 1-ILOVA

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Makroiqtisodiy va hududiy tadqiqotlar instituti toʻgʻrisida

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Makroiqtisodiy va hududiy tadqiqotlar institutining (keyingi oʻrinlarda — Institut) maqomi, vazifalari va funksiyalari, huquqlari, javobgarligi hamda faoliyatini tashkil etish tartibini belgilaydi.

2. Institut davlat ilmiy-tadqiqot muassasasi boʻlib, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining tizimiga kiradi.

3. Institut oʻz faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi, qonunlari va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qarorlari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlari, Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlari, ushbu Nizom hamda boshqa qonunchilik hujjatlariga amal qiladi.

4. Institut davlat muassasasi shaklidagi yuridik shaxs boʻlib, oʻz faoliyati boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi oldida hisobdordir.

Institut mustaqil balansga, Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Gʻaznachilik xizmati qoʻmitasida ochilgan shaxsiy gʻazna hisobvaraqlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat gerbi tasviri tushirilgan va oʻz nomi davlat tilida yozilgan muhrga va blankalarga ega boʻladi.

5. Institutning rasmiy nomi:

a) davlat tilida:

toʻliq nomi — Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Makroiqtisodiy va hududiy tadqiqotlar instituti, qisqartirilgan nomi — Makroiqtisodiy va hududiy tadqiqotlar instituti (MHTI);

b) ingliz tilida:

toʻliq nomi — Institute for macroeconomic and regional studies under the Cabinet of Ministers of the Republic of Uzbekistan, qisqartirilgan nomi — Institute for macroeconomic and regional studies (IMRS);

v) rus tilida:

toʻliq nomi — Institut makroekonomicheskix i regionalnix issledovaniy pri Kabinete Ministrov Respubliki Uzbekistan, qisqartirilgan nomi — Institut makroekonomicheskix i regionalnix issledovaniy (IMRI).

6. Institutning joylashgan joyi (pochta manzili): Toshkent shahri, Xadra mavzesi, 33-uy.

2-bob. Institutning asosiy vazifalari va funksiyalari

7. Quyidagilar Institutning asosiy vazifalari hisoblanadi:

makroiqtisodiy tahlil, makroiqtisodiy siyosat samaradorligini baholash, uzoq muddatli iqtisodiy oʻsish drayverlarini aniqlash, makroiqtisodiy muvozanatni taʼminlash shart-sharoitlarini oʻrganish asosida ilmiy asoslangan takliflar tayyorlash;

inflyatsiya jarayonlarini tahlil qilish, narxlar oʻzgarishiga taʼsir qiluvchi monetar va nomonetar omillar, muqobil maʼlumotlarning manbalarini shakllantirgan holda, davriy ravishda asosiy isteʼmol mahsulotlari va uy-joy narxlari oʻzgarishi bilan bogʻliq narxlar monitoringini olib borish;

iqtisodiyotning barqaror oʻsishini taʼminlashga qaratilgan faol investitsiya siyosatini amalga oshirishning oʻrta va uzoq muddatli strategiyasi ustuvor yoʻnalishlarini asoslab berish, turli manbalardan investitsiyalarni jalb qilish va ulardan foydalanish samaradorligini baholash asosida investitsiya siyosatini takomillashtirish boʻyicha takliflarni ishlab chiqish;

sanoat sohasidagi holatni chuqur oʻrganish, tarkibiy oʻzgarishlarni tahlil qilish hamda boshqa mamlakatlar tajribasini oʻrganish asosida sanoat siyosatini shakllantirish, shuningdek, sanoat tarmoqlarini isloh qilish va samarali rivojlantirish boʻyicha ilmiy asoslangan takliflarni ishlab chiqish;

sanoat tarmoqlarni rivojlantirish muammolari va tendensiyalarining chuqur tahlili asosida sanoat siyosatini takomillashtirish boʻyicha takliflar ishlab chiqish, xorijiy davlatlarning milliy ustuvor yoʻnalishlari va tajribasini inobatga olib, sanoatni barqaror rivojlantirish hamda samaradorligini oshirish mexanizmlarini shakllantirish boʻyicha ilmiy asoslangan takliflarni ishlab chiqish;

hududlarni (shahar va tumanlar) qisqa, oʻrta va uzoq muddatli rivojlantirish boʻyicha turli ilmiy va amaliy qarashlarni oʻrganish, hududlarning tabiiy va raqobatbardosh ustunliklarini aniqlash, hududlar boʻyicha davlat siyosati samaradorligini oshirish toʻgʻrisida takliflar tayyorlash;

hududlar va sohalarni rivojlantirishga taʼsir qiluvchi tashqi xavflarni oʻrganish va ularning salbiy taʼsirini kamaytirish boʻyicha takliflarni ishlab chiqish, hududlar kesimida aholi tomorqalaridan samarali foydalanish holati toʻgʻrisida maʼlumotlarni tayyorlash;

iqtisodiyotda mehnat unumdorligi, kapital qiymati samaradorligi, energiya, suv va boshqa resurslar tejamkorligini baholash hamda barqaror rivojlanishga qaratilgan milliy maqsad va vazifalarni amalga oshirish samaradorligini oʻrganish;

iqtisodiyotning transformatsiyasi sharoitida urbanizatsiya tendensiyalari va muammolarini oʻrganish, shaharlarni rejalashtirish va ularning mobilligini oshirish boʻyicha tadqiqotlar oʻtkazish va shu asosda hududlarda urbanizatsiyani rivojlantirish boʻyicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqish;

qishloq xoʻjaligini rivojlantirishning joriy holati va omillarini baholash, aholining oziq-ovqat mahsulotlariga boʻlgan ehtiyojini qondirishni hisobga olgan holda mamlakatning barqaror oziq-ovqat xavfsizligiga erishish, qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishi samaradorligini oshirishning zaxiralari va yangi manbalarini aniqlash, qishloq xoʻjaligi tarmoqlarini rivojlantirish boʻyicha asoslantirilgan tavsiya va takliflarni ishlab chiqish;

xizmat koʻrsatish va servis sohasida tarkibiy tarmoqlarni isloh qilish va samarali rivojlantirish boʻyicha takliflarni ishlab chiqish hamda asoslash, shuningdek, xizmat koʻrsatish va servis sohasining joriy holatini tahlil qilish, anʼanaviy va yangi xizmat koʻrsatish sohalarini rivojlantirish muammolari hamda boshqa mamlakatlar tajribasini oʻrgangan holda ilmiy asoslangan takliflarni ishlab chiqish;

iqtisodiy bilimlarni shakllantirish tendensiyalari va iqtisodiyotni raqamlashtirish jarayonlarini tahlil qilish, shuningdek, mamlakatning yashil transformatsiyasi sharoitida ularning tarmoqlar va hududlarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishga taʼsirini baholash;

iqtisodiyotda biznes va raqobat muhitini tahlil qilish, tadbirkorlik subyektlari faoliyatini rivojlantirish va samarali tashkil qilish uchun biznes muhitini yaxshilashga doir ilmiy tadqiqot ishlarini olib borish hamda taklif va tavsiyalar ishlab chiqish;

tadbirkorlik subyektlariga bevosita va bilvosita taʼsir etuvchi hukumat qarorlarining ijobiy va salbiy taʼsiri hamda aholi turmush darajasini baholab borish maqsadida hududlarda yuzma — yuz va onlayn soʻrovlar oʻtkazish va ularning natijalarini tahlil qilish asosida taklif va tavsiyalar ishlab chiqish;

kambagʻallik va ijtimoiy tabaqalashuvni aniqlash milliy uslubini ilmiy asoslash, mamlakat, viloyatlar, tumanlar va shaharlar darajasida baholash va tahlil qilish, erishilayotgan natijalar asosida kambagʻallikni qisqartirish va aholi daromadini oshirish borasida ilmiy va amaliy tadqiqotlarni olib borish hamda shular asosida sohadagi ustuvor yoʻnalishlarni belgilash va samarasi yuqori boʻlgan moliyaviy mexanizmlarni ishlab chiqish, asosiy yoʻnalishlar boʻyicha qonuniy-huquqiy, tashkiliy va iqtisodiy mexanizmlarni takomillashtirish boʻyicha takliflar tayyorlash;

inson kapitali va uning tarkibiy komponentlarining hududiy tafovutlarini oʻrganish va tahlil etish, demografik tendensiyalardan kelib chiqib, inson salohiyatini rivojlantirish, hududlar imkoniyatini oʻrganish, rivojlangan mamlakatlar tajribasini hududlarda joriy etish, shu jumladan, aholi bandligini taʼminlash uchun noanʼanaviy va innovatsion yondashuvlarni ishlab chiqish va qoʻllash;

yer resurslaridan unumli foydalanish va ularni optimal taqsimlash orqali bandlikni taʼminlash, aholi daromadlarini oshirish yuzasidan muammolarni oʻrganish va amaliy takliflar tayyorlash.

8. Institut oʻziga yuklangan vazifalarga muvofiq quyidagi funksiyalarni amalga oshiradi:

a) makroiqtisodiy tahlil, makroiqtisodiy siyosat samaradorligini baholash, uzoq muddatli iqtisodiy oʻsish drayverlarini aniqlash, makroiqtisodiy muvozanatni taʼminlashning shart-sharoitlarini oʻrganish asosida ilmiy asoslangan takliflar tayyorlash sohasida:

mamlakatdagi joriy makroiqtisodiy vaziyatni, shu jumladan, iqtisodiy oʻsish surʼatlarini, inflyatsiya surʼatlarini, iqtisodiyotga kreditlar va investitsiyalar hajmi, soliq yukini va boshqalarni oʻrganadi;

makroiqtisodiy siyosat islohotlari natijalarini tahlil qiladi;

asosiy savdo hamkorlaridagi makroiqtisodiy koʻrsatkichlarni tahlil qilib boradi va Oʻzbekiston uchun taʼsirini baholaydi;

mamlakatning barqaror iqtisodiy rivojlanishini yanada ragʻbatlantirish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi;

asosiy savdo hamkorlari bilan eksport-import operatsiyalarining dinamikasi va tarkibini tahlil qiladi;

tashqi savdo koʻrsatkichlarini takomillashtirishga qaratilgan takliflar ishlab chiqishda ishtirok etadi;

b) inflyatsiya jarayonlarini tahlil qilish, narxlar oʻzgarishiga taʼsir qiluvchi monetar va nomonetar omillar, muqobil maʼlumotlarning manbalarini shakllantirgan holda, davriy ravishda asosiy isteʼmol mahsulotlari va uy-joy narxlari oʻzgarishi bilan bogʻliq narxlar monitoringini olib borish sohasida:

narxlar, iqtisodiy koʻrsatkichlar hamda inflyatsiya jarayonlariga taʼsir qiluvchi monetar va nomonetar omillar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni tizimli ravishda toʻplaydi va tadqiq qiladi;

ichki va tashqi omillar, jumladan, makroiqtisodiy koʻrsatkichlar va global tendensiyalarni tahlil qilish asosida inflyatsiyaga taʼsir qiluvchi xatarlarni aniqlaydi;

iqtisodiy modellar asosida inflyatsiyaga ichki va tashqi omillarning taʼsirini baholaydi;

asosiy turdagi oziq-ovqat mahsulotlari narxlarining oʻzgarishini hududlar kesimida har haftada monitoring qiladi;

asosiy turdagi import qilinadigan oziq-ovqat mahsulotlarni xalqaro bozorda va asosiy import qiluvchi mamlakatlarning ichki bozordagi narxlarining oʻzgarishini har chorakda monitoring va tahlilini oʻtkazadi;

hududlar kesimida uy-joy narxlarining oʻzgarishini har chorakda hamda ularning ijara narxlarining oʻzgarishini har oyda tahlil qiladi;

inflyatsiya xatarlarini boshqarish va narxlar barqarorligini taʼminlash boʻyicha takliflar ishlab chiqadi;

v) iqtisodiyotning barqaror oʻsishini taʼminlashga qaratilgan faol investitsiya siyosatini amalga oshirishning oʻrta va uzoq muddatli strategiyasi ustuvor yoʻnalishlarini asoslab berish, turli manbalardan investitsiyalarni jalb qilish va ulardan foydalanish samaradorligini baholash asosida investitsiya siyosatini takomillashtirish boʻyicha takliflarni ishlab chiqish sohasida:

jahondagi toʻgʻridan-toʻgʻri xorijiy investitsiyalar oqimlari tendensiyalarini monitoring qilish orqali xorijda investitsiya siyosatini shakllantirishni tahlil qiladi;

mamlakat, hududlar, sohalar va tarmoqlarni rivojlantirishga investitsiyalarni jalb qilish boʻyicha mexanizmlar va vositalarni ishlab chiqishda ishtirok etadi;

hududlar, sohalar va tarmoqlar boʻyicha investitsiyalar, shu jumladan, xorijiy investitsiyalar va kreditlar hamda toʻgʻridan-toʻgʻri xorijiy investitsiyalar taqsimlanishi va ulardan unumli foydalanishni tahlil qiladi va baholaydi;

g) sanoat sohasidagi holatni chuqur oʻrganish, tarkibiy oʻzgarishlarni tahlil qilish hamda boshqa mamlakatlar tajribasini oʻrganish asosida sanoat siyosatini shakllantirish, shuningdek, sanoat tarmoqlarini isloh qilish va samarali rivojlantirish boʻyicha ilmiy asoslangan takliflarni ishlab chiqish sohasida:

sanoat siyosatini shakllantirish boʻyicha ilgʻor xorijiy tajribani oʻrganadi;

sanoatda mehnat unumdorligi va energiya samaradorligi tendensiyalarini hamda boshqa ishlab chiqarish samaradorlik koʻrsatkichlarini tahlil qiladi;

sanoat sohasiga salbiy taʼsir etishi mumkin boʻlgan tashqi va ichki omillarni aniqlaydi;

sanoat siyosatini yanada takomillashtirishga qaratilgan ilmiy asoslangan takliflar ishlab chiqadi;

d) sanoat tarmoqlarni rivojlantirish muammolari va tendensiyalarining chuqur tahlili asosida sanoat siyosatini takomillashtirish boʻyicha takliflar ishlab chiqish, xorijiy davlatlarning milliy ustuvor yoʻnalishlari va tajribasini inobatga olib, sanoatni barqaror rivojlantirish hamda samaradorligini oshirish mexanizmlarini shakllantirish boʻyicha ilmiy asoslangan takliflarni ishlab chiqish sohasida:

sanoat siyosatining ustuvor yoʻnalishlarini hisobga olgan holda togʻ-kon va energetika tarmoqlarini rivojlantirish boʻyicha amaliy hamda tahliliy tadqiqotlar oʻtkazadi;

tarmoq dasturlarining bajarilishini monitoring qilish, oʻsishni taʼminlash uchun belgilangan maqsadli koʻrsatkichlarga erishishdagi muammolar hamda toʻsiq boʻlayotgan omillarni aniqlaydi;

dunyodagi global tendensiyalar va “yashil” iqtisodiyotga oʻtish yoʻnalishlarini hisobga olgan holda, togʻ-kon va energetika sanoatida faoliyat samaradorligini oshirish boʻyicha chora-tadbirlar va mexanizmlarni ishlab chiqishda ishtirok etadi;

sanoat va energetika siyosatini takomillashtirish boʻyicha ilmiy tadqiqot natijalarini hamda takliflarning tahliliy ishlanmalar, maʼruza maʼlumotnomalari shaklida tayyorlaydi.

e) hududlarni (shahar va tumanlar) qisqa, oʻrta va uzoq muddatli rivojlantirish boʻyicha turli ilmiy va amaliy qarashlarni oʻrganish, hududlarning tabiiy va raqobatbardosh ustunliklarini aniqlash, hududlar boʻyicha davlat siyosati samaradorligini oshirish toʻgʻrisida takliflar tayyorlash sohasida:

ixtisoslashuv va transformatsiya omillarini hisobga olgan holda mamlakatimizning (viloyatlar, shaharlar, tumanlar) hududiy mutanosibliklarini baholaydi;

hududlar raqobat ustunliklarini baholash, “yashil” iqtisodiyot, innovatsion rivojlanish yoʻli, iqtisodiyotni raqamlashtirishga oʻtishni hisobga olgan holda rivojlanishning yangi drayverlarini aniqlashda ishtirok etadi;

joylarga chiqib va anketa soʻrovi usulidan foydalangan holda hududiy nomutanosiblik va muammolarni, yuzaga kelishi mumkin boʻlgan xavf-xatarlarni baholaydi;

mahalliy resurslar va imkoniyatlardan maksimal darajada foydalanishni hisobga olgan holda, hududlarni mutanosib va barqaror rivojlantirish boʻyicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqadi;

j) hududlar va sohalarni rivojlantirishga taʼsir qiluvchi tashqi xavflarni oʻrganish va ularning salbiy taʼsirini kamaytirish boʻyicha takliflarni ishlab chiqish, hududlar kesimida aholi tomorqalaridan samarali foydalanish holati toʻgʻrisida maʼlumotlarni tayyorlash sohasida:

hududlar va sohalarning rivojlanishiga taʼsir qiluvchi tashqi omillarni aniqlash va tahlil qilishda ishtirok etadi;

hududlar va sohalarning rivojlanishiga taʼsir qiluvchi xavflarni kamaytirish boʻyicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqadi;

aholini tomorqalardan samarali foydalanishga toʻsqinlik qilayotgan omillarni aniqlashda ishtirok etadi;

aholi tomorqalari samaradorligi boʻyicha hududlar kesimida maʼlumotnomalar tayyorlab boradi;

aholini tomorqalardan yanada samaraliroq foydalanishga qaratilgan ilmiy asoslangan taklif va tavsiyalar ishlab chiqadi;

z) iqtisodiyotda mehnat unumdorligi, kapital qiymati samaradorligi, energiya, suv va boshqa resurslar tejamkorligini baholash hamda barqaror rivojlanishga qaratilgan milliy maqsad va vazifalarni amalga oshirish samaradorligini oʻrganish sohasida:

tarmoq va sohalar kesimida mehnat unumdorligi, kapital qiymat samaradorligi, energosamaradorlikni aniqlashda va tahlili qilishda ishtirok etadi;

suv va boshqa qayta tiklanmaydigan tabiiy resurslardan samarali foydalanishni baholovchi indikatorlarini ishlab chiqishda ishtirok etadi;

barqaror rivojlanish milliy maqsadlari doirasida iqtisodiy samaradorlik koʻrsatkichlari parametrlarini ilmiy asoslanishida qatnashadi;

barqaror rivojlanish milliy maqsad va vazifalarini amalga oshirish samaradorligini doimiy monitoring qilishda qatnashadi;

iqtisodiyotda mehnat unumdorligi, kapital qiymati samaradorligi, energiya, suv va boshqa resurslar tejamkorligini taʼminlash boʻyicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqadi;

barqaror rivojlanish maqsadlariga erishish yuzasidan tahliliy maʼlumotnomalar tayyorlab boradi;

i) iqtisodiyotning transformatsiyasi sharoitida urbanizatsiya tendensiyalari va muammolarini oʻrganish, shaharlarni rejalashtirish va ularning mobilligini oshirish boʻyicha tadqiqotlar oʻtkazish va shu asosda hududlarda urbanizatsiyani rivojlantirish boʻyicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqish sohasida:

urbanizatsiya jarayonlariga taʼsir etuvchi omillarni aniqlash va tahlil qilishda ishtirok etadi;

shaharlarda zamonaviy bozor xizmatlarining rivojlanish holatini tahlil qiladi;

shaharlarda yashash qulayligini oshirish boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqadi;

hududlarda urbanizatsiyani rivojlantirish konsepsiyasini ishlab chiqishda ishtirok etadi;

k) qishloq xoʻjaligini rivojlantirishning joriy holati va omillarini baholash, aholining oziq-ovqat mahsulotlariga boʻlgan ehtiyojini qondirishni hisobga olgan holda mamlakatning barqaror oziq-ovqat xavfsizligiga erishish, qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishi samaradorligini oshirishning zaxiralari va yangi manbalarini aniqlash, qishloq xoʻjaligi tarmoqlarini rivojlantirish boʻyicha asoslantirilgan tavsiya va takliflarni ishlab chiqish sohasida:

qishloq xoʻjaligini rivojlantirish koʻrsatkichlari boʻyicha muntazam monitoring va tahlillar olib boradi hamda davlat strategiyalarining maqsadli koʻrsatkichlariga erishishdagi muammolarni aniqlash va kelgusida ularning yechimlarini ishlab chiqadi;

qishloq xoʻjaligida islohotlarni amalga oshirish va agrar sektorning ishlab chiqarish va eksport salohiyatini oshirish boʻyicha xorijiy tajribani oʻrganadi, shu jumladan, Qishloq xoʻjaligi vazirligi va boshqa davlat organlari, xalqaro tashkilotlar va muassasalar koʻmagida qishloq xoʻjaligida ishlab chiqarish boʻyicha yetakchi mamlakatlarga xizmat safarlarini amalga oshiradi;

jahon oziq-ovqat bozoridagi tendensiyalarni muntazam oʻrganadi, shu jumladan, Toshkent shahrida va xorijiy mamlakatlar poytaxtlarida asosiy oziq-ovqat mahsulotlari narxlarining har oy qiyosiy monitoringini yuritadi;

qishloq xoʻjaligining eksport salohiyatini rivojlantirish va oziq-ovqat mahsulotlari importini diversifikatsiya qilish imkoniyatlarini baholaydi;

davlat organlari va boshqa tashkilotlardan qishloq xoʻjaligi va oziq-ovqat bozorini rivojlantirish masalalari boʻyicha tadqiqotlar oʻtkazish uchun zarur boʻlgan statistika, tahliliy va boshqa maʼlumotlarni soʻraydi;

l) xizmat koʻrsatish va servis sohasida tarkibiy tarmoqlarini isloh qilish va samarali rivojlantirish boʻyicha takliflarni ishlab chiqish hamda asoslash, shuningdek, xizmat koʻrsatish va servis sohasining joriy holatini tahlil qilish, anʼanaviy va yangi xizmat koʻrsatish sohalarini rivojlantirish muammolari hamda boshqa mamlakatlar tajribasini oʻrgangan holda ilmiy asoslangan takliflarni ishlab chiqish sohasida:

xizmat koʻrsatish sohasini rivojlantirishiga oid jahon tendensiyalarini oʻrganadi;

xizmat koʻrsatish sohasini rivojlantirish davlat strategiyalarining maqsadli koʻrsatkichlarini muntazam monitoring va tahlil qiladi, muammolarni aniqlaydi va hal etish yoʻllarini ishlab chiqadi;

m) iqtisodiy bilimlarni shakllantirish tendensiyalari va iqtisodiyotni raqamlashtirish jarayonlarini tahlil qilish, shuningdek, mamlakatning yashil transformatsiyasi sharoitida ularning tarmoqlar va hududlarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishga taʼsirini baholash sohasida:

“yashil” va raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish boʻyicha statistika hamda boshqa maʼlumotlarni toʻplash, jamlash, qayta ishlash va tahlil qilishni taʼminlaydi;

“yashil” va raqamli iqtisodiyot boʻyicha tahliliy eslatmalarni tayyorlaydi va taqdim etadi;

n) iqtisodiyotda biznes va raqobat muhitini tahlil qilish, tadbirkorlik subyektlari faoliyatini rivojlantirish va samarali tashkil qilish uchun biznes muhitini yaxshilashga doir ilmiy-tadqiqot ishlarini olib borish hamda taklif va tavsiyalar ishlab chiqish sohasida:

kichik va oʻrta biznesning rivojlanish holatini tahlil qilish, ularning samaradorligini va iqtisodiy salohiyatini oshirishga doir taklif va tavsiyalarni ishlab chiqadi;

ilgʻor xorijiy mamlakatlar tajribasiga tayanib va mahalliy biznes muhitidan kelib chiqib, tadbirkorlikni rivojlantirishga doir qoʻllab-quvvatlash mexanizmlarini takomillashtirishda ishtirok etadi;

tadbirkorlik subyektlari oʻrtasida raqobat muhitini shakllantirishga qaratilgan, ilmiy asoslangan chora-tadbirlarni ishlab chiqishda ishtirok etadi.

o) tadbirkorlik subyektlariga bevosita va bilvosita taʼsir etuvchi hukumat qarorlarining ijobiy va salbiy taʼsiri hamda aholi turmush darajasini baholab borish maqsadida hududlarda yuzma — yuz va onlayn soʻrovlar oʻtkazish va ularning natijalarini tahlil qilish asosida taklif va tavsiyalar ishlab chiqish sohasida:

aholi turmush darajasini va tadbirkorlik faoliyatini oʻrganish boʻyicha soʻrovnomalar oʻtkazishning jahon andozalariga muvofiq metodologiyasini ishlab chiqish va uni tatbiq etgan holda, tadqiqot natijalarini aniq tavsiyalar bilan tahlil qiladi;

hududlarda soʻrovlarni (onlayn va yuzma-yuz) tashkil etgan holda, iqtisodiyot sohasida qabul qilinayotgan qarorlar va amalga oshirilayotgan islohotlarning tadbirkorlik subyektlari faoliyatiga taʼsirini miqdoriy baholaydi;

soʻrovnomalarni internet tarmoqlariga joylashtirish, bevosita oʻtkazilgan soʻrovnomalar bazasini yangi raqamli texnologiyalar tizimini tatbiq etgan holda shakllantiradi va qayta ishlaydi;

p) kambagʻallik va ijtimoiy tabaqalashuvni aniqlash milliy uslubini ilmiy asoslash, mamlakat, viloyatlar, tumanlar va shaharlar darajasida baholash va tahlil qilish, erishilayotgan natijalar asosida kambagʻallikni qisqartirish va aholi daromadini oshirish borasida ilmiy va amaliy tadqiqotlarni olib borish hamda shular asosida sohadagi ustuvor yoʻnalishlarni belgilash va samarasi yuqori boʻlgan moliyaviy mexanizmlarni ishlab chiqish, asosiy yoʻnalishlar boʻyicha qonuniy-huquqiy, tashkiliy va iqtisodiy mexanizmlarni takomillashtirish boʻyicha takliflar tayyorlash sohasida:

hududlarda kambagʻallikni qisqartirish hamda aholi farovonligini oshirish boʻyicha tanlama soʻrovlarni tashkil etish, aholining ijtimoiy-iqtisodiy holatini oʻrganishga qaratilgan tadqiqotlar oʻtkazadi;

kambagʻallikni qisqartirishning yangi mexanizmlarini shakllantirishga qaratilgan ilmiy tadqiqotlar oʻtkazadi;

mamlakat, viloyat, tuman va shaharlar kesimida kambagʻallik, tabaqalashuv va ijtimoiy xavf-xatarlarni qisqartirish, ijtimoiy himoyani kuchaytirish hamda farovonlikni oshirishga qaratilgan strategiya, konsepsiya va dasturlar ishlab chiqilishida faol ishtirok etish, asoslantirilgan ilmiy taklif va tavsiyalar ishlab chiqish, amaldagi normativ-huquqiy hujjatlarda belgilangan maqsadli koʻrsatkichlar ijrosi boʻyicha tahlillar oʻtkazadi;

hududlarda kambagʻallikni qisqartirish va aholi farovonligini oshirishga taʼsir etuvchi omillarni oʻrganish, kutiladigan xavf-xatarlarni tahlil va prognoz qilish orqali hukumatga tahliliy maʼlumotnomalar kiritib boradi;

r) yer resurslaridan unumli foydalanish va ularni optimal taqsimlash orqali bandlikni taʼminlash, aholi daromadlarini oshirish yuzasidan muammolarni oʻrganish va amaliy takliflar tayyorlash sohasida:

yerdan foydalanishning joriy holatini baholash, yer maydonlaridan samarali foydalanishni ragʻbatlantiruvchi mexanizmlarga oid tavsiyalarni ishlab chiqish, rivojlangan mamlakatlarning yer islohotlari tajribalarini oʻrganish asosida sohani rivojlantirish boʻyicha tavsiyalarni ishlab chiqish;

elektron-onlayn auksion savdolari orqali sotilgan yer uchastkalarini, xususiylashtirilayotgan yer uchastkalarining dinamikasini tahlil qilish hamda “Yerelektron”, “E-ijara” va “Yerxususiylashtirish” avtomatlashtirilgan axborot tizimlarini takomillashtirish yuzasidan tegishli takliflarni ishlab chiqishda ishtirok etadi;

yer uchastkalarini sotish hamda yerlarni xususiylashtirish yuzasidan shakllantirilgan tahliliy maʼlumotlarni OAV orqali yoritish ishlarini amalga oshirishda ishtirok etadi;

qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerdan foydalanishning joriy holatini baholash, ragʻbatlantiruvchi mexanizmlariga oid tavsiyalarni ishlab chiqish, degradatsiya holatidagi sugʻoriladigan yerlarni tiklash va foydalanishga kiritish mexanizmlarini taklif qiladi.

s) inson kapitali va uning tarkibiy komponentlarining hududiy tafovutlarini oʻrganish va tahlil etish, demografik tendensiyalardan kelib chiqib, inson salohiyatini rivojlantirish, hududlar imkoniyatini oʻrganish, rivojlangan mamlakatlar tajribasini hududlarda joriy etish, shu jumladan, aholi bandligini taʼminlash uchun noanʼanaviy va innovatsion yondashuvlarni ishlab chiqish va qoʻllash sohasida:

inson salohiyatini rivojlantirish uchun ilgʻor xorijiy tajribani oʻrganish, Oʻzbekiston ijtimoiy sohasini rivojlantirish boʻyicha muqobil variantlarni respublikada tatbiq etadi;

sogʻliqni saqlash, taʼlim va mehnat bozoridagi muammolarni aniqlash boʻyicha tanlama soʻrovlarni tashkil etish, aniqlangan toʻsiq va muammolarni bartaraf etishga doir noanʼanaviy va innovatsion yechimlarni ishlab chiqadi;

respublika va hududlar kesimida mehnat bozoridagi talab va taklif oʻrtasidagi muvozanatni aniqlash, norasmiy bandlikning sabab va oqibatlarini aniqlash, mehnat bozoridagi kamsitish holatlarini oʻrganish va mehnat migratsiyasini chuqur tahlil qiladi;

taʼlim tizimi sifatini hududlar kesimida baholash boʻyicha tadqiqot va tahlillar oʻtkazish, taʼlim sifatiga taʼsir etuvchi omillarni aniqlash hamda bartaraf etish boʻyicha ilmiy asoslangan takliflar tayyorlaydi;

aholi oʻrtasida sogʻliqni saqlash xizmatlaridan qoniqish darajasini soʻrovlar asosida oʻrganish, eng koʻp tarqalgan kasalliklar, shifokorlar bilan taʼminlanish darajalarini hududlar kesimida doimiy ravishda baholab boradi;

Barqaror rivojlanish maqsadlari (BRM) va “Oʻzbekiston — 2030” strategiyasi asosidagi koʻrsatkichlar va yutuqlar monitoringini yuritadi, kamchiliklarni aniqlab, tegishli tavsiyalar ishlab chiqadi.

3-bob. Institutning huquqlari va majburiyatlari

9. Institut oʻziga yuklangan vazifalarni amalga oshirish uchun quyidagi huquqlarga ega:

Institut tomonidan olib borilayotgan ilmiy tadqiqotlarni ommalashtirish maqsadida axborot-tahliliy sharhlar va boshqa materiallarni tayyorlash, chop etish hamda mahalliy va xorijiy olimlar, mutaxassislarni, vazirlik va idoralarning vakillarini jalb qilgan holda davra suhbatlari, seminarlar, konferensiyalar va forumlar oʻtkazish;

xalqaro moliya institutlari, xalqaro tashkilotlar, xorijiy tadqiqot va taʼlim muassasalari bilan ilmiy hamda amaliy aloqalar oʻrnatish, rivojlantirish va mustahkamlash, ular bilan hamkorlik toʻgʻrisida memorandum va shartnomalar tuzish;

oʻz nomidan Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligi va xalqaro shartnomalarida koʻzda tutilgan huquqiy munosabatlarga kirishish;

oʻz vakolati kiruvchi, Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligi va ushbu Nizomga zid boʻlmagan zarur qarorlar qabul qilish va harakatlarni amalga oshirish, oʻz faoliyatining iqtisodiy, ijtimoiy va tashkiliy masalalarini hal qilish;

respublika va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, xoʻjalik birlashmalariga shartnoma asosida konsalting xizmatlarini koʻrsatish;

xalqaro va amaliy hamkorlikni amalga oshirish, olim va mutaxassislarni xorijiy mamlakatlarga xizmat safariga yuborish, xorijlik olimlar, xalqaro jamoat, moliya va iqtisodiyot tashkilotlari vakillarini, xorijiy firmalar, banklar va kompaniyalarni taklif etish va qabul qilish;

iqtisodiy yoʻnalishlar boʻyicha doktorantura (DSc) va tayanch doktoranturada (PhD) ilmiy-pedagog kadrlarni tayyorlash;

vakolatli respublika ijro etuvchi hokimiyat organlaridan tadqiqotlar oʻtkazish uchun zarur rasmiy va tarmoqlar boʻyicha statistika va boshqa maʼlumotlarni soʻrash;

tegishli mol-mulk, intellektual va boshqa mulk, xoʻjalik hamda boshqa faoliyat natijasida olingan mahsulot va foyda, shuningdek, qonunda koʻzda tutilgan boshqa asoslar boʻyicha orttirilgan mol-mulkka egalik qilish, foydalanish va boshqarish;

manfaatdor vazirlik va idoralardan statistik va axborot byulletenlari, tegishli sohaga oid tahliliy maʼlumotlar hamda tadqiqotlar olib borish uchun boshqa zarur maʼlumotlarni (shu jumladan, egasizlantirilgan shaxsda doir maʼlumotlar) bepul tartibda olish, shuningdek, axborot almashinuvi va maʼlumotlar bazalari bilan integratsiya qilish;

oʻzining faoliyati doirasida ishlarni (xizmatlarni) shartnoma (pulli) asosida bajarish.

Institut qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

10. Institut quyidagi majburiyatlarga ega:

Vazirlar mahkamasi tomonidan har yili tasdiqlanadigan ilmiy tadqiqotlar rejasiga asosan tadqiqot va oʻrganishlar olib borish;

Tadqiqot natijalarini davriy ravishda sharhlar (qoʻllanma, maʼlumotnoma) chop etib borish;

Institut faoliyati natijalari boʻyicha yillik (choraklik) hisobotlarini internet veb-sayt va boshqa ommaviy axborot vositalarida chop etib borish;

Institut tomonidan yaratilgan ishlanma, ilmiy yangilik va yutuqlarning amaliyotga joriy qilinganligi hamda buning natijasida erishilgan (erishilayotgan) koʻrsatkichlarni ochiq eʼlon qilib borish;

ijtimoiy-iqtisodiy islohotlarning borishini kompleks baholagan holda asoslangan ekspert xulosalarini tayyorlash va natijalarini davriy chop etib borish;

ilmiy tadqiqotlar va sifatli tahliliy maʼlumotnomalar bilan taʼminlash hamda ularning keng qoʻllanilishiga faol ravishda koʻmaklashish;

Vazirlar Mahkamasi tomonidan makroiqtisodiy va hududiy strategik rivojlanishga oid normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari Institutga taqdim etilgan taqdirda, ular boʻyicha xulosa (munosabat) berish;

ish yuritishni tashkil etish, rasmiy hujjatlarni tuzish, ijro etish va saqlash boʻyicha belgilangan talablarga rioya qilish;

oʻz faoliyati natijalari boʻyicha statistika hisoboti va buxgalteriya hisobini yuritish.

Institut qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa majburiyatlarga ham ega boʻlishi mumkin.

11. Institut direktori funksional majburiyatlari va samaradorlikning muhim koʻrsatkichlari Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.

Institutning ilmiy-tadqiqot faoliyati samaradorligi quyidagi asosiy mezonlarni asosida baholanadi:

tasdiqlangan ilmiy-tadqiqot rejasining oʻz vaqtida sifatli bajarilishi (tahliliy maʼlumotnoma va sharh, uslubiy qoʻllanma, axborotnoma, strategiya, konsepsiya, davlat dasturlari);

tadqiqot natijalarining ilmiy jurnallarda nashr etilishi;

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi, Oliy Majlis palatalari va Vazirlar Mahkamasi topshiriqlarining oʻz vaqtida bajarilishi (tahliliy maʼlumotnoma va sharh, axborotnoma);

islohotlarning ustuvor yoʻnalishlari va natijalarini, ilmiy ishlanmalarning natijalarini OAV (ijtimoiy tarmoqlar, televideniya va radio) orqali keng jamoatchilikka yetkazish va targʻib qilish (press-reliz, infografika, post, videorolik);

Institut huzuridagi “Iqtisodiyot: tahlillar va prognozlar” jurnalining chop etilishi;

Institut xodimlarining malakasini oshirish uchun respublika va xalqaro miqyosidagi ilmiy anjuman va konferensiyalarda, treninglar va seminarlarda ishtirok etishi.

Direktor Institut faoliyatining natijadorligi boʻyicha Vazirlar Mahkamasiga hisobot beradi va samaradorlikning muhim koʻrsatkichlarini sifatli bajarish uchun shaxsiy javobgarlikni oʻz zimmasiga oladi.

4-bob. Institut faoliyatini tashkil etish

12. Institutga Vazirlar Mahkamasining qarori bilan lavozimga tayinlanadigan va lavozimidan ozod etiladigan direktor rahbarlik qiladi.

Institut direktori:

Institut faoliyatiga umumiy rahbarlik qiladi va unga yuklangan vazifalarning bajarilishi uchun shaxsan javobgar boʻladi, shuningdek, faoliyatidagi zaruratdan kelib chiqib, direktor oʻrinbosarlari va Institut xodimlari oʻrtasida majburiyatlarni taqsimlaydi, ularning vakolatlarini belgilaydi;

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti hujjatlari va topshiriqlari hamda Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining tegishli topshiriqlari oʻz vaqtida ijro etilishini, ularning ustidan taʼsirchan nazorat amalga oshirilishini hamda bu boradagi ishlar holati tizimli tahlil qilinishini tashkil etadi;

Vazirlar Mahkamasi bilan kelishgan holda Institutning doimiy tadqiqot va tahliliy dasturlarini, ish rejalarini hamda davriy chop etiladigan qoʻllanma (sharh) maʼlumotnomalarini tasdiqlaydi;

oʻz vakolati kiruvchi zarur qarorlar qabul qilish va harakatlarni amalga oshirish, oʻz faoliyatining iqtisodiy, ijtimoiy va tashkiliy masalalarini hal qiladi;

respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari mutaxassislarini, ilmiy-tadqiqot muassasalari xodimlarini, oliy oʻquv yurtlari, shu jumladan xalqaro va xorijiy oʻquv yurtlari olimlari va oʻqituvchilarini shartnoma asosida, ekspert sifatida tadqiqotlarga jalb etadi;

respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarida, shuningdek, xalqaro tashkilotlarda institut nomidan ish koʻradi, shuningdek, xoʻjalik birlashmalariga shartnoma asosida konsalting xizmatlarini koʻrsatishi mumkin;

xalqaro hamkorlikni amalga oshirish, olim va mutaxassislarni xorijiy mamlakatlarga xizmat safariga yuborish, xorijlik olimlar, xalqaro jamoat, moliya va iqtisodiyot tashkilotlari vakillarini, xorijiy firmalar, banklar va kompaniyalarni taklif etish va qabul qilish;

Institut nomidan shartnomalar va bitimlar tuzadi, shunday shartnomalar tuzishga ishonchnomalar beradi;

Institut xodimlari bilan qonunchilikda belgilangan tartibda mehnat shartnomalarini tuzadi va bekor qiladi, ularni lavozimdan lavozimga oʻtkazadi;

zarurat tugʻilganda, xodimlarning tasdiqlangan soni va ish haqi fondi doirasida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi bilan kelishgan holda Institut tuzilmasiga oʻzgartirishlar kiritadi;

lavozim maoshlariga ustama va qoʻshimcha toʻlovlarni belgilaydi, xodimlarga moddiy yordam koʻrsatish boʻyicha qarorlar qabul qiladi;

amaldagi qonunchilikka muvofiq Institut faoliyatining boshqa masalalarini koʻrib chiqadi va hal qiladi;

direktor oʻrinbosarlari oʻzlariga topshirilgan faoliyat sohasi uchun javobgar hisoblanadi, direktor joyida boʻlmagan taqdirda birinchi oʻrinbosar unga yuklangan vazifalarini amalga oshiradi;

oʻzining baʼzi funksiyalarini, ularning bajarilish natijalariga javobgarlikni birgalikda olib borgan holda, direktor oʻrinbosarlariga yuklash huquqiga ega.

13. Direktor Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining tegishli oʻrinbosari bilan kelishilgan holda, Institut direktori tomonidan lavozimga tayinlanadigan va lavozimdan ozod etiladigan bir nafar birinchi oʻrinbosar va ikki nafar oʻrinbosarga ega.

14. Direktor oʻrinbosarlari:

Institut faoliyatining oʻzlari mutasaddi boʻlgan funksional yoʻnalishlari boʻyicha oʻtkazilayotgan tadqiqotlarga tashkiliy va uslubiy rahbarlik qiladi;

oʻzlariga biriktirilgan, Institutning asosiy tuzilmaviy boʻlimlari, tadqiqot loyihalarini boshqaradi;

mutasaddi boʻlimlarining tadqiqot dasturlari, rejalarini koʻrib chiqadi va direktorga tasdiqlash uchun kiritadi;

xodimlarni moddiy ragʻbatlantirish va taqdirlashning tizimlari, shakllari va miqdorlarini aniqlash, lavozim maoshlariga ustama va qoʻshimcha toʻlovlarni belgilashda ishtirok etadi;

direktor topshirigʻi boʻyicha, respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari, yuridik shaxslar va fuqarolar bilan oʻzaro munosabatlarda Institut manfaatlarini ifodalaydi;

Oʻzbekiston Respublikasining qonunlari, Oliy Majlis palatalarining qarorlari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti hujjatlari va topshiriqlari, Vazirlar Mahkamasi hujjatlari va topshiriqlari sifatli va oʻz vaqtida bajarilishini taʼminlaydi;

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti va Vazirlar Mahkamasining alohida topshiriqlari bilan zimmasiga yuklangan boshqa vazifalarni bajaradilar;

yuklangan funksional majburiyatlarning sifatli bajarilishi uchun shaxsan javobgardirlar.

15. Institutning yetuk olimlari hamda boshqa tashkilotlarning jami 9 nafar malakali mutaxassislaridan iborat tarkibda Ilmiy kengash tuziladi.

Ilmiy kengash:

Institutda amalga oshiriladigan ilmiy-tadqiqot ishlarining dasturlari va rejalarini koʻrib chiqadi va maʼqullaydi;

Ilmiy loyihalar rahbarlarining ishlari va ularning natijalari toʻgʻrisidagi hisobotlarini eshitadi, oʻtkazilgan tadqiqotlarning natijalari va sifatiga yil yakuni boʻyicha baho beradi;

hisobot yilida loyihalar natijalarini baholash ushbu loyihalar doirasida tadqiqotlar davom ettirilishi yoki loyihalarni yopish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi.

16. Institut Ilmiy kotibi:

Ilmiy kengash faoliyatini muvofiqlashtirish va axborot-tahliliy taʼminotini amalga oshiradi;

ilmiy-tadqiqot ishlarining dasturlari va rejalari ishlab chiqilishini tashkil etadi, tadqiqotlarning oʻz vaqtida va sifatli tayyorlanishini joriy nazorat qiladi;

Institutning mamlakatdagi va xorijiy tadqiqot muassasalari bilan munosabatlarini taʼminlaydi;

Institut xodimlari ishtirokida tahliliy va axborot materiallari bilan ishlash uslubiyoti boʻyicha mashgʻulotlar oʻtkazilishini tashkil etadi;

Ilmiy kotib Institut direktori tomonidan lavozimga tayinlanadi va lavozimdan ozod qilinadi.

17. Institut tarkibida ixtisoslashgan boʻlimlar bilan bir qatorda, yordamchi, texnik, maʼmuriy va xoʻjalik faoliyati boʻlinmalari va boshqa xizmatlar faoliyat yuritadi.

18. Institut oʻz faoliyati natijalarining operativ va buxgalteriya hisobini amalga oshiradi, statistika hisobotini yuritadi, hisobot maʼlumotlari va balans hisoblarining ishonchliligini taʼminlaydi.

5-bob. Institutning mol-mulki va moliyaviy mablagʻlari

19. Institut mol-mulki asosiy fondlar (binolar, inshootlar, uskunalar, transport vositalari va boshqalar), aylanma mablagʻlar hamda moliyaviy resurslar va barcha moliyaviy manbalar hisobidan xarid qilinadigan boshqa moddiy boyliklardan iborat.

Institut mol-mulkining bahosi uning mustaqil balansida aks ettiriladi.

20. Institut oʻziga biriktirilgan mol-mulkka egalik qilish, undan foydalanish va uni boshqarish huquqini belgilangan tartibda amalga oshiradi.

21. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetidan ajratiladigan mablagʻlar, xoʻjalik faoliyatidan, shartnoma asosida tadqiqotlar oʻtkazishdan, xalqaro tashkilotlar va boshqa tashkilotlar grantlaridan hamda qonunchilik bilan taqiqlanmagan boshqa manbalardan tushgan tushumlar Institutning moliyaviy manbalari hisoblanadi.

22. Xoʻjalik, ilmiy-texnik va boshqa xoʻjalik hisobidagi faoliyatlardan tushgan daromadlardan, shuningdek, homiylik, va begʻaraz yordamlar hisobidan tushgan tushumlar hisobidan xarid qilingan mol-mulk va vositalar Institutning mulki hisoblanadi.

23. Institut ixtiyorida tejab qolingan mablagʻlar muassisning koʻrsatmasiga muvofiq Institut moddiy-texnika bazasini mustahkamlash va zarur fondlarni tuzishga yoʻnaltiriladi.

6-bob. Yakunlovchi qoidalar

24. Institut qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda tugatiladi va qayta tashkil etiladi.

25. Ushbu Nizomning talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javob beradilar.

Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 21-fevraldagi 104-son qaroriga 2-ILOVA

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Makroiqtisodiy va hududiy tadqiqotlar institutining Tadqiqotlarni qoʻllab-quvvatlash va ragʻbatlantirish jamgʻarmasi toʻgʻrisida

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Makroiqtisodiy va hududiy tadqiqotlar institutining Tadqiqotlarni qoʻllab-quvvatlash va ragʻbatlantirish jamgʻarmasi (keyingi oʻrinlarda — Jamgʻarma) faoliyatini tashkil etish tartibini belgilaydi.

2. Jamgʻarma yuridik shaxs hisoblanmaydi, uning mablagʻlari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Makroiqtisodiy va hududiy tadqiqotlar institutining (keyingi oʻrinlarda — Institut) Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Gʻaznachilik xizmati qoʻmitasida ochilgan alohida shaxsiy gʻazna hisobvaragʻida jamlanadi hamda belgilangan tartibda buxgalteriya hisobi yuritiladi.

2-bob. Jamgʻarma mablagʻlarini shakllantirish va ulardan foydalanish tartibi

3. Quyidagilar Jamgʻarma mablagʻlarini shakllantirish manbalari hisoblanadi:

Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetidan har yili Institutning bir yillik mehnatga haq toʻlash jamgʻarmasining 40 foizi miqdorida ajratiladigan mablagʻlar;

Qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar.

4. Jamgʻarma mablagʻlari:

Institut xodimlarining respublika hududlariga chiqib ijtimoiy-iqtisodiy muammolarni oʻrganish, aholi va tadbirkorlar oʻrtasida soʻrovlar oʻtkazish bilan bogʻliq xarajatlarni moliyalashtirish;

Oʻzbekiston iqtisodchilari forumini tashkil etish;

shartnoma asosida yuqori malakali mutaxassislar, shu jumladan, xorijiy ekspertlarni Institutda mehnat faoliyati bilan shugʻullanish uchun jalb etish;

Institut xodimlarini bayram kunlarida bir oylik mehnatga haq toʻlash jamgʻarmasining bir baravari miqdorigacha ragʻbatlantirish;

Institut xodimlariga asosiy turdagi qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini kuz-qish mavsumiga zaxiraga jamgʻarish uchun mehnatga haq toʻlashning eng kam miqdorining 10 baravaridan oshmagan miqdorda moddiy yordam berish;

Institutda alohida xizmat koʻrsatgan xodimlarga har oyda bir oylik mehnatga haq toʻlash jamgʻarmasining bir baravari miqdorigacha ustamalar, mukofotlar va boshqa ragʻbatlantiruvchi toʻlovlar toʻlash;

Institut xodimlarini ilmiy salohiyatini oshirish, shu jumladan, stajirovkasi bilan bogʻliq xarajatlarini moliyalashtirish;

Institut faoliyatini takomillashtirishga qaratilgan boshqa tadbirlarni amalga oshirish uchun yoʻnaltiriladi.

Xodimga nisbatan intizomiy jazo amal qilib turgan davr mobaynida ushbu xodimga Jamgʻarma mablagʻlari hisobidan ragʻbatlantirish choralari, shu jumladan, mehnatga haq toʻlash tizimiga kirmaydigan va mehnat natijalariga asoslanmagan mukofotlar ham (bayramlar, shu jumladan, kasb bayramlari, yubileylar munosabati bilan va boshqalar) qoʻllanilmaydi.

5. Jamgʻarmaga tushadigan xorijiy valyutadagi mablagʻlar har bir xorijiy valyuta turi boʻyicha ochilgan gʻazna hisobvaragʻida jamlanadi va mazkur mablagʻlar qonunchilikda belgilangan tartibda ishlatiladi.

3-bob. Jamgʻarma faoliyatini boshqarish

6. Jamgʻarma faoliyatini boshqarish va uning mablagʻlarini maqsadli taqsimlash Jamgʻarma faoliyatini boshqarish kengashi (keyingi oʻrinlarda — Jamgʻarma kengashi) tomonidan amalga oshiriladi. Institut direktori Jamgʻarma kengashi raisi hisoblanadi.

Jamgʻarma kengashi Institut direktorining buyrugʻi bilan kamida 7 nafar kishidan iborat tarkibda tasdiqlanadi va direktor oʻrinbosarlari, Institutning tegishli boʻlinma rahbarlari kiritiladi.

Jamgʻarma kengashi oʻz faoliyatini mazkur Nizomga muvofiq yuritadi hamda aʼzolari oʻz majburiyatlarini jamoatchilik asosida bajaradi.

Jamgʻarma kengashi majlisi aʼzolarning yarmidan koʻpi qatnashgan taqdirda, vakolatli hisoblanadi.

Koʻrib chiqilayotgan masalalar boʻyicha qarorlar oddiy koʻpchilik ovoz bilan qabul qilinadi.

Qabul qilingan qaror bayonnoma shaklida rasmiylashtiriladi.

7. Jamgʻarma kengashi majlisi har chorakda oʻtkaziladi. Bunda navbatdan tashqari tartibda Jamgʻarma kengashi majlislari oʻtkazilishi mumkin.

8. Jamgʻarma kengashi:

har yili 1-aprelga qadar Jamgʻarmaning joriy yil uchun daromadlar va xarajatlar smetasini tasdiqlaydi;

zarur hollarda, tasdiqlangan daromadlar va xarajatlar smetasiga tegishli oʻzgartirishlar kiritadi;

ushbu Nizomning 4-bandiga muvofiq Jamgʻarma mablagʻlari hisobidan moliyalashtiriladigan tadbirlarni belgilaydi;

Jamgʻarma mablagʻlari hisobidan Institut xodimlarining oylik ish haqiga ustamalar, mukofotlar va boshqa ragʻbatlantiruvchi toʻlovlar hamda moddiy yordam pullarini toʻlash shartlarini belgilaydi va tartiblarini tasdiqlaydi;

Jamgʻarma mablagʻlaridan maqsadli foydalanilishini nazorat qilish ishlarini muvofiqlashtiradi;

ishchi organ tomonidan yil choraklari yakuni boʻyicha tayyorlanadigan Jamgʻarma mablagʻlaridan foydalanish toʻgʻrisidagi hisobotlarni koʻrib chiqadi va tasdiqlaydi;

Jamgʻarma mablagʻlarini shakllantirish va ulardan foydalanish bilan bogʻliq boshqa ishlarni amalga oshiradi.

9. Institutning Moliya-iqtisod boʻlimi Jamgʻarma kengashining ishchi organi hisoblanadi.

10. Ishchi organ:

Jamgʻarmaning faoliyatini tashkil etadi hamda uning yillik daromadlari va xarajatlari prognoz koʻrsatkichlarini ishlab chiqadi;

Jamgʻarma mablagʻlarini shakllantirish manbalari va sarflash yoʻnalishlari boʻyicha daromad va xarajatlari hisobini yuritadi;

Jamgʻarma mablagʻlarini maqsadli ishlatilishi boʻyicha nazorat ishlarini tashkillashtiradi;

har chorakda kamida bir marta Jamgʻarma mablagʻlaridan foydalanilishi toʻgʻrisida hisobot tayyorlaydi va Jamgʻarma kengashiga taqdim etadi;

Jamgʻarma kengashining qarorlariga asosan Jamgʻarma faoliyati bilan bogʻliq boshqa ishlarni amalga oshiradi.

4-bob. Jamgʻarma mablagʻlaridan foydalanish hisobini yuritish va nazorat qilish

11. Jamgʻarma Institutning budjetdan tashqari ochilgan alohida shaxsiy gʻazna hisobvaragʻida yuritiladi.

12. Jamgʻarmaning daromadlar va xarajatlar smetasi budjet tashkilotlari uchun budjetdan tashqari mablagʻlar boʻyicha qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda tuziladi (choraklar, tushumlar manbalari va ulardan foydalanish yoʻnalishlari boʻyicha) va Jamgʻarma kengashi tomonidan tasdiqlanadi.

13. Jamgʻarmaning daromadlari va xarajatlari smetasining bajarilishi boʻyicha yillik hisobot har yili 15-martga qadar Jamgʻarma kengashi tomonidan tasdiqlanadi.

14. Jamgʻarma mablagʻlarini shakllantirish manbalari hisobi va hisobotlari Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Gʻaznachilik xizmati qoʻmitasida belgilangan tartibda ochiladigan quyidagi hisobvaraqlar orqali amalga oshiriladi:

Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetidan har yili ajratiladigan mablagʻlar boʻyicha hisobvaraq;

boshqa manbalardan tushumlar boʻyicha ochilgan hisobvaraq.

15. Institut tomonidan Jamgʻarma mablagʻlaridan foydalanish, shu jumladan, Jamgʻarma daromadlari va xarajatlari boʻyicha har chorakda Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligiga hisobot kiritib boradi.

5-bob. Yakunlovchi qoidalar

16. Jamgʻarma kengashi aʼzolari Jamgʻarma mablagʻlarining maqsadli va samarali taqsimlanishi uchun shaxsan masʼul hisoblanadi.

17. Ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradilar.

Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOV

Toshkent sh.,

2025-yil 21-fevral,

104-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 24.02.2025-y., 09/25/104/0172-son)

lex.uz