UzbekAI

Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги ҳузуридаги Фуқаро авиацияси агентлиги директорининг

буйруғи

РЎЙХАТИ

«Фуқаро авиациясининг авиация ходими гувоҳномасини бериш» Ўзбекистон Республикасининг авиация қоидаларини (ЎЗР АҚ-61) тасдиқлаш тўғрисида

Ўзбекистон Республикасининг Ҳаво кодекси ва Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023 йил 14 июндаги ПФ-94-сон «Маъмурий ислоҳотлар доирасида транспорт соҳасида давлат бошқарувини самарали ташкил қилиш чора-тадбирлари тўғрисида»ги Фармонига мувофиқ буюраман:

1. «Фуқаро авиациясининг авиация ходими гувоҳномасини бериш» Ўзбекистон Республикасининг авиация қоидалари (ЎЗР АҚ-61) 1-иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Айрим идоравий норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар 2-иловага мувофиқ ўз кучини йўқотган деб топилсин.

3. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги, Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги, Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакил ва Ўзбекистон Республикаси Савдо-саноат палатаси билан келишилган.

4. Мазкур буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан бир ойдан кейин кучга киради.

Келишилди:

Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги ҳузуридаги Фуқаро авиацияси агентлиги директорининг 2025 йил 7 январдаги 1-Н-сон буйруғига 1-ИЛОВА

«Фуқаро авиациясининг авиация ходими гувоҳномасини бериш» Ўзбекистон Республикасининг авиация қоидалари (ЎЗР АҚ-61)

Ушбу Қоидалар фуқаро авиациясининг авиация ходими гувоҳномасини бериш, алмаштириш, унинг амал қилиш муддатини узайтириш ва тўхтатиб туриш, хорижий давлат томонидан берилган авиация ходими гувоҳномасини тан олиш тартибини белгилайди.

1-боб. Умумий қоидалар

1. Ушбу Қоидаларда қуйидаги тушунчалар қўлланилади:

фуқаро авиациясининг авиация ходими гувоҳномаси (бундан буён матнда гувоҳнома деб юритилади) — авиация ходимига касб фаолияти билан шуғулланиш ҳуқуқини берувчи ҳужжат;

кабина экипажи аъзоси — йўловчилар хавфсизлигини таъминлаш мақсадида ҳаво кемаси эгаси (эксплуатанти) ёки командири томонидан юклатилган вазифаларни бажарадиган, учувчилар таркибига кирмайдиган экипаж аъзоси;

фуқаро авиацияси ташкилоти — ҳаво кемасининг эксплуатанти (авиакомпания), таълим муассасаси, ҳаво кемаларига техник хизмат кўрсатиш, ҳаводаги ҳаракатга хизмат кўрсатиш ёки Ўзбекистон Республикаси фуқаро авиациясида парвозларни амалга ошириш ва таъминлаш билан шуғулланадиган ҳар қандай бошқа ташкилот;

ҳаво кемаларига техник хизмат кўрсатиш бўйича мутахассис — ҳаво кемаларига техник хизмат кўрсатиш билан боғлиқ бўлган муҳандис-техник таркибига кирадиган авиация ходими (авиатехник, муҳандис);

ҳаводаги ҳаракатни бошқариш диспетчери (бундан буён матнда ҲҲБ диспетчери деб юритилади) — гувоҳнома ва малака белгисига эга бўлган, ҳаводаги ҳаракатни бошқаришни таъминловчи авиация ходими;

иккинчи учувчи — ҳаво кемаси командири вазифасидан ташқари ҳаво кемасини бошқаришда тегишли гувоҳномага эга бўлган ва ҳаво кемасини бошқариш юзасидан ўзига юкланган вазифаларни бажарадиган учувчи;

малака белгиси — авиация ходимининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари, чекловлари кўрсатилган гувоҳномадаги тегишли ёзувлар;

ташқи учувчи — масофадан бошқариладиган ҳаво кемасининг парвозини амалга ошириш бўйича зарур вазифаларни бажариш учун ҳаво кемаси эгаси (эксплуатант) томонидан тайинланган ҳамда парвоз давомида учишни бошқариш мосламаларини бошқарадиган шахс;

ҳаво кемаси — ҳаво билан ўзаро таъсир ҳисобига, ер сатҳидан қайтган ҳаво билан ўзаро таъсирдан ташқари, атмосферада ҳаракатланадиган учиш аппарати.

2-боб. Гувоҳноманинг мазмуни, шакллари ва сериялари

1-§. Гувоҳноманинг мазмуни ва шакллари

2. Гувоҳномалар қуйидаги маълумотларни ўз ичига олади:

I — давлат номи (оддий шрифтда);

II — гувоҳнома номи (қалин шрифтда);

III — гувоҳнома серияси ва тартиб рақами (араб рақамларда);

IV — гувоҳнома эгасининг фамилияси, исми, отасининг исми, туғилган санаси;

V — гувоҳнома эгасининг манзили;

VI — гувоҳнома эгасининг фуқаролиги;

VII — гувоҳнома эгасининг шахсий имзоси;

VIII — гувоҳномани берган «Ўзавиация» агентлиги ва асос;

IX — гувоҳноманинг XII бандидаги ҳаво кемасининг маълум бир тури, класси ва хили бўйича вазифаларни бажаришга рухсатни белгилайдиган малака белгисининг амал қилиш муддати;

X — гувоҳномани берган «Ўзавиация» агентлиги мансабдор шахсининг имзоси;

XI — гувоҳнома берилган сана ва «Ўзавиация» агентлигининг муҳри;

XII — ҳаво кемасининг маълум бир тури, класси ва хили бўйича вазифаларни бажаришга рухсатни белгилайдиган малака белгиси;

диспетчерлик пунктларини кўрсатган ҳолда ҲҲБ диспетчерларининг аниқ функцияларини бажаришга рухсат;

муҳандислар ва авиация техникларининг аниқ функцияларини бажаришга рухсат.

XIII — лавозим вазифаларини рухсат бериш шартлари билан боғлиқ маълумотлар (инструктор иши, ускуналар бўйича парвозга, метеорологик минимумлар бўйича учиш ва қўнишни бажаришга рухсат, радиотелефон алоқасида ишлатиладиган тилни билиш даражаси ва бошқалар);

XIV — қўшимча маълумотлар (иш жойи ҳақида, эгаллаётган лавозими ва бошқалар).

Гувоҳномада ҳаво кемасига техник хизмат кўрсатувчи мутахассис учун алоҳида иш турлари учун рухсат (двигателларни ишга тушириш ва синовдан ўтказиш, шатаклаш, авиадвигателларни диагностикадан ўтказиш ва бошқалар) белгиланади.

3. Гувоҳноманинг шакллари ушбу Қоидаларнинг 1-2-иловаларида қайд этилган. Бунда, гувоҳнома биринчи навли қоғоздан ёки бошқа мос материалдан, шу жумладан пластик карточкалардан тайёрланган бўлиши ёки автоном мобил электрон қурилмалардаги ахборотни визуал акс эттирувчи электрон кўринишда бўлиши керак.

4. Гувоҳнома бериладиган авиация ходимлари, экипаж аъзолари, ҲҲБ диспетчерларининг гувоҳномалари ва малака белгиларига умумий талаблар ҳамда ҳаво кемаларига техник хизмат кўрсатиш бўйича мутахассисларни тоифалаш ушбу Қоидаларнинг 3 — 6-иловаларида қайд этилган.

2-§. Гувоҳноманинг сериялари

5. Гувоҳнома қуйидаги сериялардан иборат:

учувчи гувоҳномаси — ушбу Қоидаларнинг 7-иловасига мувофиқ «ТА» серияси;

штурман гувоҳномаси — ушбу Қоидаларнинг 8-иловасига мувофиқ «FN» серияси;

бортмуҳандис гувоҳномаси — ушбу Қоидаларнинг 9-иловасига мувофиқ «FE» серияси;

бортмеханик гувоҳномаси — ушбу Қоидаларнинг 10-иловасига мувофиқ «FM» серияси;

борталоқачи гувоҳномаси — ушбу Қоидаларнинг 11-иловасига мувофиқ «FR» серияси;

бортоператор гувоҳномаси — ушбу Қоидаларнинг 12-иловасига мувофиқ «GO» серияси;

кабина экипажи аъзоси гувоҳномаси — ушбу Қоидаларнинг 13-иловасига мувофиқ «FA» серияси;

ҲҲБ диспетчери гувоҳномаси — ушбу Қоидаларнинг 14-иловасига мувофиқ «ТС» серияси;

ҳаво кемаларига техник хизмат кўрсатиш бўйича мутахассис гувоҳномаси — ушбу Қоидаларнинг 15-иловасига мувофиқ «MS» серияси;

ҳаваскор учувчи — ушбу Қоидаларнинг 16-иловасига мувофиқ «ТА» серияси;

аэростат учувчиси — ушбу Қоидаларнинг 17-иловасига мувофиқ «ТА» серияси;

ўта енгил ҳаво кемаси учувчиси — ушбу Қоидаларнинг 18-иловасига мувофиқ «ТА» серияси;

планер учувчиси гувоҳномаси ушбу Қоидаларнинг 19-иловасига мувофиқ «ТА» серияси;

ташқи учувчи гувоҳномаси — ушбу Қоидаларнинг 19 1 -иловасига мувофиқ «ТА» серияси.

6. Парвозларни таъминлаш бўйича авиаходимларнинг гувоҳномалари сериясиз ҳамда ушбу Қоидаларнинг 20-иловасига мувофиқ шаклда берилади.

3-боб. «Ўзавиация» агентлиги томонидан номзодга гувоҳнома бериш

7. Номзодга гувоҳнома олиш учун фуқаро авиацияси ташкилоти «Ўзавиация» агентлигига мазкур Қоидаларнинг 21-иловасига мувофиқ шаклдаги ариза билан ёзма ёки электрон шаклда мурожаат қилади.

Бунда, ушбу аризага қуйидаги ҳужжатлар илова қилинади:

а) учувчилар (тижорат авиацияси, кўп аъзоли экипаж, йўналишдаги учувчилар), штурманлар, бортмуҳандислар, бортмеханиклар, борталоқачилар, бортоператорлар, ҲҲБ диспетчери, ҳаво кемаларига техник хизмат кўрсатиш бўйича мутахассис учун:

«Ўзавиация» агентлигида тест синовларидан ўтиш ёки имтиҳон топшириш учун икки нусхада ушбу Қоидаларнинг 22 — 24-иловаларига мувофиқ шаклдаги тақдимнома;

тегишли мутахассислик бўйича сертификатлаштирилган ўқув марказини ёки таълим муассасасини тамомлаганлиги тўғрисидаги ҳужжат нусхаси;

мутахассислик бўйича ишга яроқлилик тўғрисидаги амалдаги ижобий тиббий хулоса (бундан ҳаво кемаларига техник хизмат кўрсатиш бўйича мутахассислар мустасно);

учувчи, штурман, борталоқачилар, ҲҲБ диспетчерлари учун ИКАОнинг тил билиш шкаласи бўйича инглиз тилини билиш даражаси тўғрисидаги ҳужжатнинг (сертификатнинг) нусхаси (камида 4-даража);

учувчи, штурман ва ҲҲБ диспетчери учун таълим ташкилотида назарий курс ва тренажёр ва учиш (амалий) тайёргарликдан ўтганлигини тасдиқловчи ҳужжатларнинг нусхалари;

б) кабина экипажи аъзолари учун:

«Ўзавиация» агентлигида тест синовларидан ўтиш ёки имтиҳон топшириш учун икки нусхада ушбу Қоидаларнинг 25-иловасига мувофиқ шаклдаги тақдимнома;

тегишли мутахассислик бўйича сертификатлаштирилган ўқув марказини ёки таълим муассасасини тамомлаганлиги тўғрисидаги ҳужжат нусхаси;

мутахассислик бўйича ишга яроқлилик тўғрисидаги амалдаги ижобий тиббий хулоса;

в) ҳаваскор учувчилар, ўта енгил ҳаво кемаси учувчиси, аэростат учувчилари, планер учувчилар ва ташқи учувчилар учун:

фуқаро авиациясининг сертификатланган ўқув муассасасида тегишли ҳаво кемаси тури бўйича учувчиларни тайёрлаш курсларини тўлиқ тамомлаганлик тўғрисидаги ҳужжат нусхаси;

Ўзавиация» агентлигида тест синовларидан ўтиш ёки имтиҳон топшириш учун икки нусхада ушбу Қоидаларнинг 22-иловасига мувофиқ шаклдаги тақдимнома;

мутахассислик бўйича ишга яроқлилик тўғрисидаги амалдаги ижобий тиббий хулоса;

г) фуқаро авиацияси учувчиси гувоҳномасини олишда ҳарбий учувчилар учун:

«Ўзавиация» агентлигида тест синовларидан ўтиш ёки имтиҳон топшириш учун икки нусхада ушбу Қоидаларнинг 22-иловасига мувофиқ шаклдаги тақдимнома;

ҳарбий таълим муассасасининг транспорт авиацияси учувчиси мутахассислиги бўйича диплом нусхаси;

мутахассислик бўйича ишга яроқлилик тўғрисидаги амалдаги ижобий тиббий хулоса;

ИКАОнинг тил билиш шкаласи бўйича инглиз тилини билиш даражаси тўғрисидаги ҳужжатнинг (сертификатнинг) нусхаси (камида 4-даража);

фуқаро авиациясининг сертификатланган ўқув муассасасида тегишли ҳаво кемаси тури бўйича қайта ўқитиш курсларини тўлиқ тамомлаганлик тўғрисидаги ҳужжат нусхаси;

ҳарбий-транспорт авиациясида (турлари ва лавозимлари бўйича) учиш соатларини тасдиқловчи ҳужжат нусхаси.

Бунда, ҳарбий учувчилар томонидан фуқаро авиацияси учувчиси гувоҳномасини олишда номзоднинг парвоз фаолиятидаги танаффуси беш йилдан ошмаган бўлиши лозим.

8. Гувоҳнома олиш учун хорижий таълим тўғрисидаги ҳужжатни тан олиш Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 24 июлдаги 620-сон қарори билан тасдиқланган Хорижий давлатларда таълим олганлик тўғрисидаги ҳужжатларни тан олиш тартиби ҳақидаги низомга асосан амалга оширилади.

9. «Ўзавиация» агентлиги томонидан фуқаро авиацияси ташкилотининг аризаси келиб тушган кундан эътиборан ўн иш куни ичида ушбу Қоидаларнинг 7-бандида кўрсатилган ҳужжатлар (маълумотлар) ўрганиб чиқилади.

10. Фуқаро авиацияси ташкилоти томонидан ариза мазкур Қоидаларнинг 21-иловасига мувофиқ шаклда тақдим этилмаган бўлса ёки аризада тегишли маълумотлар ва ушбу Қоидаларнинг 7-бандида кўрсатилган ҳужжатлар (маълумотлар) тўлиқ кўрсатилмаган ёхуд нотўғри кўрсатилган бўлса, «Ўзавиация» агентлиги томонидан фуқаро авиацияси ташкилотига камчиликларни бартараф этиб, қайта мурожаат қилиш мумкинлиги тўғрисида ушбу ариза келиб тушган кундан эътиборан ўн иш куни ичида ёзма ёки электрон шаклда маълум қилинади.

11. Фуқаро авиацияси ташкилоти томонидан тақдим этилган ариза ва унга илова қилинган ҳужжатларда мазкур Қоидаларнинг 7-бандида кўрсатилган камчиликлар аниқланмаган тақдирда «Ўзавиация» агентлиги ушбу ариза кўриб чиқиш тугалланган кундан эътиборан бир иш куни ичида фуқаро авиацияси ташкилотига гувоҳнома олиш учун номзодни имтиҳонга чақириш (унинг бошланиш вақти ва жойи) ҳақида хабардор қилади.

12. Гувоҳнома олиш учун номзоднинг белгиланган малака талабларга мувофиқлигини, шунингдек унинг иш тажрибаси ва касбий компетенциясини аниқлаш учун «Ўзавиация» агентлиги томонидан тест ёки суҳбат синов тадбирлари ўтказилади.

13. Имтиҳон ўтказилаётган хонага номзодлар томонидан мобил алоқа воситаси, компьютер ёки бошқа алоқа ва телекоммуникация воситалари, китоб, луғат, шпаргалка ва бошқа материаллар олиб кириш ҳамда фойдаланиш, шунингдек бошқа номзодлар билан суҳбатлашиш тақиқланади.

Бунда, ушбу тақиқланган материалларни олиб кирган ёки фойдаланган, шунингдек имтиҳон вақтида бошқа номзодлар билан суҳбатлашган номзод имтиҳоннинг ўтказиш тартибини бузган деб ҳисобланади ҳамда далолатнома асосида имтиҳондан четлаштирилади.

14. Имтиҳон ўтказиш вақтида номзоднинг натижалари (имтиҳон натижалари) баллик тизимда баҳоланади.

15. Имтиҳон фақат тест синовлари бўйича ўтказилган тақдирда номзоднинг натижалари 100 баллик тизимда баҳоланади. Бунда, тест саволлари 30 тани ва ҳар бир тўғри жавоб 3.3 баллни ташкил қилади.

16. Имтиҳон фақат фақат суҳбат шаклида ўтказилган тақдирда номзоднинг натижалари 5 баллик тизимда баҳоланади. Бунда, «Ўзавиация» агентлиги номзодни қуйидаги мезонларга асосан баҳолайди:

берилган саволларга тўлиқ ва аниқ жавоб бериши, фаолият соҳаси билан боғлиқ тизимли билимларга эга бўлиши, улардан ўз касб фаолиятида мустақил фойдаланишни билиши — 5 балл;

берилган саволларга аниқ, бироқ тўлиқ жавоб беролмаслиги, фаолият соҳаси билан боғлиқ билимларга эга бўлиши, улардан ўз касб фаолиятида фойдаланишни билиши — 4 балл;

берилган саволларга тўлиқ жавоб беролмаслиги, фаолият соҳаси билан боғлиқ билимларга етарли даражада эга бўлиши, улардан ўз касб фаолиятида фойдаланишни билиши — 3 балл;

берилган саволларга ноаниқ жавоб бериши, фаолият соҳаси билан боғлиқ билимларга эга бўлиши, улардан ўз касб фаолиятида фойдаланишни билмаслиги — 2 балл;

берилган саволларга ноаниқ жавоб бериши, фаолият соҳаси билан боғлиқ билимларга етарли даражада эга эмаслиги — 1 балл;

берилган саволларга умуман жавоб бера олмаслиги — 0 балл.

17. Номзод тест синовлари натижаларига кўра камида 71 ва ундан юқори балл тўплаган тақдирда «Ўзавиация» агентлиги томонидан номзод тест синовларидан муваффақиятли ўтган ва унга гувоҳнома расмийлаштириш ҳақида қарор қабул қилинади.

18. Номзод суҳбат натижаларига кўра мутахассислик фанларидан беш ва бошқа фанлардан тўрт балл олган тақдирда «Ўзавиация» агентлиги томонидан номзод суҳбатдан муваффақиятли ўтган ва унга гувоҳнома расмийлаштириш ҳақида қарор қабул қилинади.

19. Имтиҳон натижалари у ўтказилган куннинг ўзида эълон қилинади ва «Ўзавиация» агентлиги томонидан тасдиқланадиган баённомада қайд этилади.

20. Имтиҳонни топшира олмаган (ундан четлаштирилган) номзодга унинг натижалари эълон қилинган кундан бошлаб ўн беш иш куни ичида қайта топшириш учун имконият берилади.

4-боб. Авиация ходимининг гувоҳномасини алмаштириш

21. Авиация ходими гувоҳномасини алмаштириш учун қуйидаги ҳолатларда фуқаро авиацияси ташкилотига ариза билан ёзма ёки электрон шаклда мурожаат қилади:

гувоҳнома йўқотиб қўйилганда ёки унга зарар етказилганда;

гувоҳномада ёзув учун жой тугаганда;

гувоҳнома эгасининг шахсий маълумотлари ўзгарганда;

авиация ходимининг шахсини тасдиқловчи ҳужжатида йўл қўйилган техник хатолар аниқланганда.

22. Фуқаро авиацияси ташкилоти авиация ходимининг гувоҳномасини алмаштириш бўйича у мурожаат қилган кундан эътиборан бир иш куни ичида «Ўзавиация» агентлигига илтимоснома киритади.

Бунда, «Ўзавиация» агентлиги томонидан ушбу илтимоснома келиб тушган кундан эътиборан ўн иш куни ичида авиация ходимининг гувоҳномасини алмаштириш бўйича қарор қабул қилинади ва шу куннинг ўзида янги гувоҳнома авиация ходимига топширилади.

5-боб. Хорижий давлат томонидан берилган авиация ходими гувоҳномасини тан олиш

23. Хорижий давлат томонидан берилган авиация ходими (учувчилар, штурманлар, бортмуҳандислар, бортмеханиклар, борталоқачилар, бортоператорлар, ҲҲБ диспетчери, ҳаво кемаларига техник хизмат кўрсатиш бўйича мутахассис ва кабина экипажи аъзолари) гувоҳномасини тан олиш учун фуқаро авиацияси ташкилоти «Ўзавиация» агентлигига мазкур Қоидаларнинг 21-иловасига мувофиқ шаклда ариза билан ёзма ёки электрон шаклда мурожаат қилади.

Бунда, ушбу аризага қуйидаги ҳужжатлар илова қилинади:

хорижий давлат томонидан берилган фуқаро авиацияси мутахассиси гувоҳномасининг нусхаси (барча малака белгилари билан бирга);

тижорат авиацияси учиш таркиби учун авария-қутқарув тайёргарлиги (қуруқлик, сув) ва хавфли юкларни ташиш бўйича ўқув курслари сертификатлари нусхалари;

мутахассислик бўйича ишга яроқлилик тўғрисидаги амалдаги ижобий тиббий хулоса (бундан ҳаво кемаларига техник хизмат кўрсатиш бўйича мутахассислар мустасно);

учувчи, штурман, борталоқачилар, ҲҲБ диспетчерлари учун ИКАОнинг тил билиш шкаласи бўйича инглиз тилини билиш даражаси тўғрисидаги ҳужжатнинг (сертификатнинг) нусхаси (камида 4-даража);

учиш таркиби учун таълим ташкилотида назарий курс, тренажёр ва учиш (амалий) тайёргарликдан ўтилганлигини тасдиқловчи ҳужжатларнинг нусхалари (ҳаво кемасида учиш текшируви ва тренажёрда ўтказилган охирги машғулот (текширув) саналари кўрсатилган ҳолда).

24. «Ўзавиация» агентлиги томонидан фуқаро авиацияси ташкилотининг аризаси келиб тушган кундан эътиборан ўттиз кун ичида ушбу Қоидаларнинг 23-бандида кўрсатилган ҳужжатлар (маълумотлар) ўрганиб чиқилади.

Бунда, ўрганиб чиқиш давомида «Ўзавиация» агентлиги хорижий давлат томонидан берилган авиация ходими гувоҳномасининг ҳақиқийлигини аниқлаш мақсадида хорижий давлатга ёзма ёки электрон шаклда мурожаат қилади.

25. Фуқаро авиацияси ташкилоти томонидан ариза мазкур Қоидаларнинг 21-иловасига мувофиқ шаклда тақдим этилмаган бўлса ёки аризада тегишли маълумотлар ва ушбу Қоидаларнинг 23-бандида кўрсатилган ҳужжатлар (маълумотлар) тўлиқ кўрсатилмаган ёхуд нотўғри кўрсатилган бўлса, «Ўзавиация» агентлиги томонидан фуқаро авиацияси ташкилотига камчиликларни бартараф этиб, қайта мурожаат қилиш мумкинлиги тўғрисида ушбу ариза келиб тушган кундан эътиборан ўн иш куни ичида ёзма ёки электрон шаклда маълум қилинади.

26. Фуқаро авиацияси ташкилоти томонидан тақдим этилган ариза ва унга илова қилинган ҳужжатларда мазкур Қоидаларнинг 23-бандида кўрсатилган камчиликлар аниқланмаганда ҳамда хорижий давлат авиация маъмуриятидан ижобий жавоб олинганда «Ўзавиация» агентлиги ушбу мурожаат кўриб чиқиш тугалланган кундан эътиборан бир иш куни ичида фуқаро авиацияси ташкилотига гувоҳномани тан олиш учун авиация ходимини суҳбатга чақириш (унинг бошланиш вақти ва жойи) ҳақида хабардор қилади.

27. Суҳбат номзодга Ўзбекистон Республикасининг ҳаво ҳудудида парвозларни амалга оширишнинг ўзига хос хусусиятлари ва қонунчилиги бўйича маълумот бериш мақсадида ўтказилади.

28. «Ўзавиация» агентлиги томонидан хорижий давлат томонидан берилган авиация ходими гувоҳномасини ИКАО стандартлари ва тавсия қилинган амалиётларини инобатга олган ҳолда тан олишда ушбу авиация ходимига мазкур Қоидаларнинг 26-иловасига мувофиқ шаклда сертификат тақдим қилинади.

28 1 . Хорижий давлат томонидан берилган авиация гувоҳномаси эгасининг малакасини ошириш, касбий билим ва амалий тажрибасини лозим даражада ушлаб туриш ИКАО стандартлари ва тавсия қилинган амалиётларига мувофиқ амалга оширилади.

6-боб. Авиация ходимининг гувоҳномаси амал қилиш муддатини узайтириш ва тўхтатиб туриш

29. Авиация ходимининг гувоҳномаси амал қилиш муддатини узайтириш учун фуқаро авиацияси ташкилоти «Ўзавиация» агентлигига ёзма ёки электрон шаклда мурожаат қилади.

Бунда, ушбу хатда қуйидаги ҳужжатлар илова қилинади:

«Ўзавиация» агентлигида тест синовларидан ўтиш ёки имтиҳон топшириш учун икки нусхада ушбу Қоидаларнинг 22 — 25-иловаларига мувофиқ шаклдаги тақдимнома;

мутахассислик бўйича ишга яроқлилик тўғрисидаги амалдаги ижобий тиббий хулоса (бундан ҳаво кемаларига техник хизмат кўрсатиш бўйича мутахассислар мустасно);

учувчилар таркиби мутахассислари ва кабина экипаж аъзолари учун уларнинг дастур бўйича малака ошириш ва тренажёр тайёргарликдан ўтганлиги бўйича ҳужжатлар.

30. Учувчилар таркиби, кабина экипажи аъзолари, ҳаво кемаларига техник хизмат кўрсатиш бўйича мутахассислар ва ҲХБ диспетчерларининг назарий билимлари, ҳаво кемасини бошқариш техникаси, ҳаво кемасини бошқариш ва амалий қобилият билимларини текшириш «Ўзавиация» агентлиги томонидан тайинланган имтиҳон қабул қилувчилар амалга оширади.

31. Бир нечта ҳаво кемасида парвозни амалга оширувчи учувчи бошқарув ходимлар ва инструкторларнинг учиш кўникмалари «Ўзавиация» агентлиги томонидан тайинланган имтиҳон қабул қилувчилар томонидан ҳаво кемасининг ҳар бир турида текширилади.

Бунда, учувчи бошқарув ходимлар ва инструкторларнинг назарий билим даражасини текшириш барча йўналишлар бўйича энг юқори синф тоифасидаги (бир хил бўлганда биттаси танланади) ҳаво кемасида амалга оширилади. Қолган ҳаво кемаларида фақат «Ҳаво кемаларини учиш эксплуатацияси бўйича қўлланмаси» йўналиши бўйича топширилади.

32. «Ўзавиация» агентлиги томонидан фуқаро авиацияси ташкилотининг мурожаати келиб тушган кундан эътиборан ўн иш куни ичида ушбу Қоидаларнинг 29-бандида кўрсатилган ҳужжатлар (маълумотлар) ўрганиб чиқилади.

33. Фуқаро авиацияси ташкилоти томонидан ушбу Қоидаларнинг 29-бандида кўрсатилган ҳужжатлар (маълумотлар) тўлиқ кўрсатилмаган ёхуд нотўғри кўрсатилган бўлса, «Ўзавиация» агентлиги томонидан фуқаро авиацияси ташкилотига камчиликларни бартараф этиб, қайта мурожаат қилиш мумкинлиги тўғрисида ушбу ариза келиб тушган кундан эътиборан ўн иш куни ичида ёзма ёки электрон шаклда маълум қилинади.

34. Фуқаро авиацияси ташкилоти томонидан тақдим этилган ҳужжатларда мазкур Қоидаларнинг 29-бандида кўрсатилган камчиликлар аниқланмаган тақдирда «Ўзавиация» агентлиги ушбу мурожаат кўриб чиқиш тугалланган кундан эътиборан бир иш куни ичида фуқаро авиацияси ташкилотига гувоҳнома муддатини узайтириш учун авиация ходимини имтиҳонга чақириш (унинг бошланиш вақти ва жойи) ҳақида хабардор қилади.

35. Авиация ходимининг гувоҳномаси амал қилиш муддатини узайтириш бўйича имтиҳон ўтказишда баҳолаш ушбу Қоидаларнинг 12 — 20-бандларига мувофиқ амалга оширилади.

36. Авиация ходимларининг гувоҳномаларига қуйидаги амал қилиш муддатлари белгиланади:

учувчилар, ҳаваскор учувчилар, аэростат учувчилари, планер учувчиларига, ташқи учувчиларга, штурманлар, бортмуҳандислар, бортмеханиклар, борталоқачилар, кабина экипаж аъзолари, бортоператор, ўта енгил ҳаво кемаси учувчиларига — 24 ой;

парвозларни таъминлаш ходимларига — 36 ой;

ҲҲБ диспетчерларига — 48 ой;

ҳаво кемаларига техник хизмат кўрсатиш бўйича мутахассисларга — 60 ой.

37. Авиация ходимларини тайёрлашга ихтисослашган ўқув марказларида авиация йўналишлари бўйича қайта тайёрлаш ёки малака ошириш курсларини тамомлаган учувчи экипаж аъзолари ҳамда ҲҲБ диспетчерларига ўқув курслари якунида берилган баҳолар олти ой мобайнида амал қилади.

Бунда, ушбу баҳоларнинг амал қилиш муддати ўқув курсларини тугатиш санасидан бошлаб ҳисобланади ва авиация ходимларининг тақдимномасига киритилади.

38. Учувчилар таркиби ҳаво кемасининг аниқ бир тури учун экипаж кабинасини акс эттирувчи механик, электрик, электрон ва бошқа бошқарув борт тизимларининг, парвоз экипажи аъзоларининг одатий ва махсус ҳолатлардаги ҳаракатларини имитация қилувчи тренажёрда тайёргарликдан ўтиши зарур.

Бунда, ушбу тренажёрда тайёргарликдан ўтиш бир йилда бир мартадан кам бўлмаган муддатда амалга оширилади.

39. ҲҲБ диспетчерининг гувоҳномаси амал қилиш муддатини узайтириш ва унинг классларини оширишда аэронавигация провайдери томонидан махсус тренажёр тайёргарликдан ўтиши лозим.

40. «Ўзавиация» агентлигининг масъул ходими томонидан авиация ходимининг ҳаракатлари ва тайёргарлик даражаси парвозлар хавфсизлигига таҳдид солиши мумкин бўлганда унинг бевосита раҳбарларини ва «Ўзавиация» агентлигининг раҳбариятини хабардор қилган ҳолда авиация ходимининг гувоҳномаси амал қилиши тўхтатиб турилиши мумкин.

Бунда, фуқаро авиация ташкилотларига нисбатан текширув тугаллангунга қадар авиация ходими гувоҳномасининг амал қилиши тўхтатиб турилади.

7-боб. Гувоҳнома эгасининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

41. Гувоҳнома эгаси қуйидаги ҳуқуқларга эга ҳисобланади:

гувоҳномада кўрсатилган барча ҳуқуқларни амалга ошириш;

гувоҳномада ҳаво кемаси тури ҳақида белги мавжуд бўлган тақдирда парвоз пайтида учиш экипажи аъзосининг вазифасини бажариш.

42. Гувоҳнома эгаси қуйидагиларга мажбур ҳисобланади:

касбий билим ва кўникмалари, амалий тайёргарлик ва иш фаолиятини малакали амалга ошириш;

экипаж таркибида парвозларни бажариш жараёнида касбий билим ва кўникмаларини парвозлар хавфсизлигини таъминлай оладиган даражада сақлаб туриши;

соғлиғи ёмонлашганда гувоҳнома ва ундаги ҳуқуқлардан фойдаланишни тўхтатиши.

43. Гувоҳнома эгасига қуйидаги ҳолларда ўз функционал вазифаларини бажаришга йўл қўйилмайди:

гувоҳнома ёки унинг алоҳида варақлари бўлмаганда;

гувоҳномада тузатишлар мавжуд бўлганда;

гувоҳноманинг амал қилиш муддати тугаганда;

гувоҳномада эгасининг расми бўлмаганда ёки унга зарар етказилганда;

гувоҳномада алоҳида ёки малака белгилари мавжуд бўлмаганда;

гувоҳноманинг амал қилиши тўхтатиб қўйилганда;

учувчилар таркиби 65 ёшга тўлганда, шунингдек экипаж таркиби фақат битта учувчидан иборат бўлган ҳаво кемаларида халқаро тижорат ҳаво тушувларини бажарувчи ҳаво кемаларининг командирлари (учувчилари) 60 ёшга тўлганда.

44. Экипаж аъзолари ўз хизмат вазифаларини бажариш давомида гувоҳномалари ёнида бўлиши ва уларни «Ўзавиация» агентлигининг масъул ходими талабига кўра тақдим қилиши лозим.

8-боб. Апелляция шикоятларини кўриб чиқиш

45. Номзодларнинг (гувоҳнома эгаларининг) апелляция шикоятларини кўриб чиқиш учун «Ўзавиация» агентлиги раҳбарининг буйруғи билан камида беш нафар мутахассисларидан иборат таркибда Апелляция комиссияси ташкил этилади.

Бунда, Апелляция комиссияси таркибига бошқа давлат органлари ва ташкилотларидан ҳам мутахассислар келишув асосида жалб этилиши мумкин.

Имтиҳонни ўтказишга масъул бўлган шахсларнинг Апелляция комиссияси таркибига киритилишига йўл қўйилмайди.

46. Имтиҳон натижаларидан норози бўлган номзодлар (гувоҳнома эгаларининг) унинг натижалари эълон қилинган кундан бошлаб бир ой ичида Апелляция комиссиясига ёзма ёки электрон шаклда апелляция шикояти бериши мумкин.

Бунда, Апелляция комиссияси апелляция шикояти билан мурожаат қилган номзодни (гувоҳнома эгасини) шикоят кўриб чиқилишидан икки кун олдин уни кўриб чиқиш вақти ва жойи ҳақида огоҳлантиради.

47. Апелляция комиссияси апелляция шикоятини, у келиб тушган кундан бошлаб беш кун муддат ичида кўриб чиқади. Бунда, апелляция шикояти билан мурожаат қилган номзод (гувоҳнома эгаси) мазкур шикоятни кўриб чиқишда иштирок этиш ҳуқуқига эга.

48. Апелляция комиссияси унда аъзоларнинг камида учдан икки қисми иштирок этганда ваколатли ҳисобланади. Апелляция комиссиясининг қарори оддий кўпчилик овоз билан қабул қилинади ва мажлисда иштирок этган барча аъзолар томонидан тасдиқланадиган баённома билан расмийлаштирилади.

Берилган овозлар сони тенг бўлиб қолган тақдирда, Апелляция комиссияси раисининг овози ҳал қилувчи ҳисобланади.

49. Апелляция комиссияси имтиҳон жараёнида номзоднинг (гувоҳнома эгасининг) берган жавоблари ва бажарган амалий машғулотларини улар акс этган видеотасвирларни кўриш орқали текширувдан ўтказади. Апелляция комиссияси томонидан апелляция шикоятини кўриб чиқиш давомида номзодга (гувоҳнома эгасига) уни қайта баҳолашга қаратилган саволлар берилишига йўл қўйилмайди.

50. Шикоятни кўриб чиқиш натижалари бўйича Апелляция комиссияси томонидан қуйидаги қарорлардан бири қабул қилинади:

имтиҳон натижаларини ўзгаришсиз қолдириш;

имтиҳон натижаларига ўзгартириш киритиш ва номзод (гувоҳнома эгаси) имтиҳонни муваффақиятли топширган деб топиш.

51. Апелляция комиссияси апелляция шикояти билан мурожаат қилган номзодга (гувоҳнома эгасига) ўз қарорини у қабул қилинган куннинг ўзида маълум қилиши керак.

52. Апелляция комиссияси қарори устидан номзод юқори турувчи органга ёки судга шикоят қилиши мумкин.

9-боб. Авиация ходимларининг гувоҳномаларини ҳисобга олиш ва уларнинг реестрини юритиш

53. «Ўзавиация» агентлиги томонидан авиация ходимлари гувоҳномаларининг реестри юритилади, фуқаро авиацияси ташкилотларида эса парвозларни таъминлаш ходимлари гувоҳномаларининг реестри юритилади.

Бунда, авиация ходимлари гувоҳномаларининг реестри электрон ёки анкета шаклда юритилади.

54. Авиация ходимларининг гувоҳнома бланкалари қатъий ҳисобдаги ҳужжатлар ҳисобланади.

Авиация ходимларининг гувоҳнома бланкларини қабул қилиш ва топшириш далолатнома асосида амалга оширилади.

55. Гувоҳномани авиация ходимига беришда «Ўзавиация» агентлиги томонидан гувоҳномадаги маълумотлар авиация ходимлари гувоҳномаларининг реестрига киритилади.

56. Авиация ходимларининг гувоҳномаси бекор қилинган тақдирда «Ўзавиация» агентлиги томонидан унинг бекор қилинганлиги тўғрисидаги ёзув авиация ходимлари гувоҳномаларининг реестрида қайд этилади.

57. Авиация ходимига гувоҳнома бериш, амал қилиш муддатини узайтириш ҳамда хорижий давлат томонидан берилган авиация ходими гувоҳномасини тан олишда авиация ходимига бериладиган саволларнинг намунавий рўйхати Халқаро фуқаро авиацияси ташкилотининг (ИКАО) стандартлари ва тавсия қилинган амалиётлари ва Ўзбекистон Республикаси қонунчилигидан келиб чиқиб, «Ўзавиация» агентлиги томонидан ишлаб чиқилиб, тасдиқланади ва унинг расмий веб-сайтида эълон қилинади.

10-боб. Якуний қоида

58. Ушбу Қоидалар талаблари бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ жавоб беради.

Фуқаро авиациясининг авиация ходими гувоҳномасини бериш» Ўзбекистон Республикасининг авиация қоидаларига (ЎЗР АҚ-61) 1-ИЛОВА

Гувоҳноманинг намунаси

Фуқаро авиациясининг авиация ходими гувоҳномасини бериш» Ўзбекистон Республикасининг авиация қоидаларига (ЎЗР АҚ-61) 2-ИЛОВА

Гувоҳноманинг пластик шаклидаги намунаси

Фуқаро авиациясининг авиация ходими гувоҳномасини бериш» Ўзбекистон Республикасининг авиация қоидаларига (ЎЗР АҚ-61) 3-ИЛОВА

Гувоҳнома бериладиган авиация ходимлари

1. «Ўзавиация» агентлиги томонидан қуйидаги авиация ходимларига гувоҳнома бериш амалга оширилади:

учувчи;

штурман;

бортмуҳандис;

бортмеханик;

борталоқачи;

ҳаваскор-учувчи (самолёт, вертолёт);

аэростат учувчиси;

ўта енгил учувчи аппарат учувчиси;

планер учувчиси;

ташқи учувчи;

бортоператори;

кабина экипажи аъзоси;

ҲҲБ диспетчери;

ҳаво кемаларига техник хизмат кўрсатиш бўйича мутахассис;

парвозларни таъминлаш мутахассиси;

2. Халқаро йўналишдаги парвозларни амалга оширувчи самолёт, вертолёт, аэростат, планер учувчилари ва штурманлар ҳамда ҲҲБ диспетчерлари ушбу рўйхатнинг иловасига мувофиқ Халқаро фуқаро авиацияси ташкилотининг (ИКАО) инглиз тилини билишни баҳолаш шкаласи бўйича инглиз тилини тўртинчи даражасидан паст бўлмаган даражада билиши керак.

3. Халқаро йўналишдаги парвозларни амалга оширувчи самолёт, вертолёт, аэростат, планер учувчилари ва штурманлар ҳамда халқаро йўналишларда ҳаводаги ҳаракатларни бошқарувчи ҲҲБ диспетчерларининг инглиз тилини билиш даражаси аттестация қилиш йўли билан қуйидаги муддатларда баҳоланади:

тўртинчи даража — уч йилда камида бир марта;

бешинчи даража — олти йилда камида бир марта;

олтинчи даража — аттестацияга йўл қўйилмайди.

Авиация ходимларининг инглиз тилини билиш даражаси «Ўзавиация» агентлиги томонидан тайинланган ва махсус сертификатига эга бўлган имтиҳон олувчилар томонидан ўтказилади.

Бунда, Тилни билиш талабларини амалга ошириш бўйича тартиб «Ўзавиация» агентлиги томонидан белгиланади.

5. Гувоҳнома қуйидаги ёшдан кичик бўлмаган шахсларга берилади:

ҳаваскор учувчилар, аэростат учувчилари ва планер учувчиларига — 17 ёшдан;

тижорат учувчилари, кўп аъзоли экипаж учувчилари, кабина экипажи аъзолари, бортоператорлари, ҳаво кемаларига техник хизмат кўрсатиш бўйича мутахассислар, ўта енгил учиш аппарати учувчилари ва ташқи учувчиларга — 18 ёшдан;

парвозларни таъминлаш бўйича ходимларига, фуқаро авиацияси ташкилотининг учувчи ходимларига (йўналишдаги учувчилар, штурманлар, бортмуҳандислар, бортмеханиклар, бортрадисти) ва ҲҲБ диспетчерларига — 21 ёшдан.

6. Учувчилар, экипажнинг хизмат кўрсатувчи ходимлари, ҲҲБ диспетчерларини тиббий кўрикдан ўтказиш «Ўзбекистон Республикаси фуқаро авиациясининг авиация ходимларини тиббий кўрикдан ўтказиш тўғрисида»ги низомга (рўйхат рақами 1186, 2002 йил 2 ноябрь) асосан амалга оширилади.

7. Амалдаги тиббий хулосага эга бўлмаган экипаж парвоз ходимлари, бортоператорлар, кабина экипажи аъзолари, ҲҲБ диспетчерлар гувоҳномалар билан ўз фаолиятини амалга оширишга йўл қўйилмайди.

8. Авиация ходими мутахассислиги (ҳаво кемаларига техник хизмат кўрсатиш бўйича мутахассис, ҳаводаги ҳаракатни бошқариш, парвозларни таъминлаш) бўйича беш йил давомида фаолият юритмаган тақдирда «Ўзавиация» агентлиги томонидан ушбу авиация ходимининг гувоҳномаси бекор қилинади.

Бунда, ушбу авиация ходими янги гувоҳнома олиш ушбу Қоидаларга асосан амалга оширилади.

Гувоҳнома бериладиган авиация ходимлари рўйхатига ИЛОВА

Фуқаро авиацияси халқаро ташкилотининг тилни билишни баҳолаш бўйича даража кўрсаткичи

ДАРАЖА ТАЛАФФУЗ Авиация жамияти учун тушунарли бўлган акцент ва диалект назарда тутилмоқда ТУЗИЛИШ Тегишли грамматик тузилиш ва гап тузилиши аниқ вазифага мувофиқ лингвистик функциялар билан белгиланади ЛУҒАТ ЗАХИРАСИ НУТҚНИНГ ТЕЗЛИГИ ТУШУНИШ МУЛОҚОТ Профессионал даража 6 Талаффуз, урғу, вазн ва нутқ оҳанги уларга она тили ва ҳудудий хусусиятларнинг таъсир кўрсатиши мумкинлигига қарамасдан, тушунишга ҳеч қачон тўсқинлик қилмайди. Базавий ва мураккаб грамматик тузилишлар ва гап тузилишига доим амал қилинади. Кенг доирадаги таниш ва нотаниш мавзуларда самарали мулоқот қилиш учун луғат захираси етарли ва ундан фойдаланилади. Луғат захираси идиоматик, жузъий фарқларга бой ва стилистик жиҳатдан бойитилган. Узоқ вақт давомида қийналмасдан табиий сўзлаша олади. Нутқни стилистик жиҳатдан бойитади, масалан алоҳида жиҳатларга урғу бера олади. Нутқ ва боғламанинг таркибий элементларини тўғри ва осон қўллайди. Деярли барча вазиятларда, шу жумладан лингвистик ва маданий нозик жиҳатларни ишонч билан тушунади. Деярли барча вазиятларда осон сўзлаша олади. Сўз эътирозларини ва нутқсиз белгиларни қабул қила олади ва уларга тегишли равишда жавоб Бера олади. Мукаммал даража 5 Талаффуз, урғу, вазн ва нутқ оҳанги уларга она тили ва ҳудудий хусусиятларнинг таъсир кўрсатиши мумкинлигига қарамасдан, тушунишга ҳеч қачон тўсқинлик қилмайди Базавий грамматик тузилишлар ва гап тузилишига доим амал қилинади. Мураккаб тузилмалардан баъзан маънони нотўғри англатадиган хатоликлар билан фойдаланилади. Умумий, аниқ ва иш билан боғлиқ бўлган мавзуларда самарали мулоқот қилиш учун луғат захираси етарли ва ундан тўғри фойдаланилади. Парафразалар ишончли ва тўғри қўлланилади. Луғат захираси баъзан идиоматик. Таниш мавзуларда узоқ вақт давомида нисбатан қийналмасдан сўзлаша олади, бироқ нутқни стилистик жиҳатдан бойита олмайди. Тўғри тузилиш элементлари ва боғламалардан фойдалана олади. Умумий, аниқ ва иш билан боғлиқ мавзуларни аниқ ҳамда гапираётган кишида лингвистик ёки вазият билан боғлиқ қийинчиликлар ёхуд воқеалар кутилмаганда ўзгарганда тўлиқ тушунади. Турли сўз ўзгаришларини (диалект ё/ёки акцент) ёки стилистик даражаларни қабул қила олади. Зудлик билан, тегишли ва етарли даражада жавоб бера олади. «Сўзловчи — эшитувчи» сўзлашувини самарали қўллайди. Амалий даража 4 Талаффуз, урғу, вазн ва нутқ оҳангига она тили ва ҳудудий хусусиятлар таъсир кўрсатган, аммо фақат айрим ҳоллардагина тушунишга тўсқинлик қилади. Базавий грамматик тузилишлар ва гап тузилишига доим амал қилинади. Мураккаб тузилмалардан баъзан маънони нотўғри англатадиган хатоликлар билан фойдаланилади. Умумий, аниқ ва иш билан боғлиқ бўлган мавзуларда самарали мулоқот қилиш учун қоидага кўра, луғат захираси етарли ва ундан тўғри фойдаланилади. Ноодатий ва кутилмаган вазиятларда луғат захираси етарли бўлмаганда, кўпинча парафразалардан фойдаланиши мумкин. Муайян вақт давомида етарли даражада сўзлаша олади. Баъзида нутқ тезлиги стандарт иборалар ёки ёд олинган тил қолипидан фойдаланишдан эркин мулоқотга ўтишда бузилади, аммо бу ҳолат самарали мулоқот қилишга тўсқинлик қилмайди. Эмфатик, яъни таъсирли элементлардан ва боғламалардан чекланган ҳажмда фойдалана олади. «Паразит — сўзлар» тушунишга тўсқинлик қилмайди. Асосан умумий, аниқ ва иш билан боғлиқ мавзулар акцент ёки жузъий ўзгаришлар фойдаланувчилар халқаро ҳамжамиятига етарлича тушунарли бўлганда, тўғри тушунилади. Сўзловчида лингвистик ва вазият билан боғлиқ қийинчиликлар пайдо бўлганда ёки воқеа кутилмаганда ўзгарса, гапнинг маъноси бироз тушунарсиз бўлиши мумкин ёки аниқлашни талаб қилади. Зудлик билан, тегишли ва етарли даражада жавоб бера олади. Воқеалар тўсатдан ўзгарганда ҳам ахборот алмашишни сақлайди. Аниқ тушунмовчиликни текширув ва тасдиқлаш ёки аниқлаш йўли билан бартараф қилади. Амалий даражадан паст 3 Талаффуз, урғу, вазн ва нутқ оҳангига она тили ва ҳудудий хусусиятлар таъсир кўрсатган ва кўпинча тушунишга тўсқинлик қилади. Асосий грамматик тузилишлар ва гап тузилишига кутилган вазиятларда ҳар доим ҳам риоя қилинмайди. Хатолар кўпинча маънога таъсир кўрсатади. Умумий, аниқ ва иш билан боғлиқ бўлган мавзуларда самарали мулоқот қилиш учун кўпинча луғат захираси етарли ва ундан тўғри фойдаланилади. Бироқ, луғат захираси чекланган ва сўзлар кўпгина ҳолларда нотўғри танланади. Кўпинча сўзлар захираси кам бўлганлиги сабабли парафразалардан тўғри фойдалана олмайди. Муайян вақт давомида етарли даражада сўзлаша олади, кўпинча жумлаларни нотўғри тузиб, узоқ муддат сукут сақлайди. Ишончсизлик ёки тилни суст тушуниши самарали мулоқотга тўсқинлик қилиши мумкин. «Паразит — сўзлар» баъзан тушунишга тўсқинлик қилади. Кўпинча умумий, аниқ ва иш билан боғлиқ мавзулар акцент ёки жузъий ўзгаришлар фойдаланувчилар халқаро ҳамжамиятига етарлича тушунарли бўлганда, тўғри тушунилади. Лингвистик ёки вазият билан боғлиқ хусусиятларни воқеа кутилмаган ўзгарган шароитларда тушунмаслик ҳолатлари бўлиши мумкин. Баъзида зудлик билан, тегишли ва етарли даражада жавоб Бера олади. Умуман олганда, кутилмаган вазиятларда қониқарсиз ишлайди. Бошланғич даража 2 Талаффуз, урғу, вазн ва нутқ оҳангига она тили ва ҳудудий хусусиятлар кучли таъсир кўрсатган ва одатда, бу тушунишга тўсқинлик қилади. Фақат айрим оддий ёд олинган грамматик тузилишлар ва гап шаклларига чекланган даражада риоя этишини намойиш қилади. Луғат захираси чекланган ва фақат алоҳида сўзлар ва ёд олинган жумлалардан иборат. Жуда қисқа ёд олинган жумлаларни тутилиб ва нотаниш сўзлардан ташкил топган иборалар ва артикуляцияни танлашда, «паразит-сўзлар»дан фойдаланиш орқали тушунишга тўсқинлик қиладиган ҳолда талаффуз қилиши мумкин. Алоҳида ва ёд олинган жумлаларни улар диққат билан ва секин артикуляция қилинганда тушунади. Таъсирчанлиги суст ва кўп ҳолларда бир хил эмас. Мулоқот оддий маълумот билан алмашишда чекланади. Бошланғич даражадан паст 1 Билими бошланғич даражадан паст. Билими бошланғич даражадан паст. Билими бошланғич даражадан паст. Билими бошланғич даражадан паст. Билими бошланғич даражадан паст. Билими бошланғич даражадан паст.

Фуқаро авиациясининг авиация ходими гувоҳномасини бериш» Ўзбекистон Республикасининг авиация қоидаларига (ЎЗР АҚ-61) 4-ИЛОВА

Экипаж аъзоларининг гувоҳномалари ва малака белгиларига умумий талаблар

1. Гувоҳнома эгаларига қуйидаги ҳаво кемалари учун экипаж аъзоларининг вазифаларини бажаришга йўл қўйилади:

самолёт;

вертолёт.

2. Ҳаво кемасининг тури гувоҳноманинг номида ёки унинг тури ҳақидаги малака белгиси гувоҳноманинг ичида кўрсатилади.

3. Ҳаво кемасининг тури гувоҳноманинг номида кўрсатилган бўлса, унинг тури ҳақидаги малака белгиси гувоҳномага киритилмайди.

4. Экипаж аъзоси ҳаво кемасининг қўшимча тури учун гувоҳнома олиш истагини билдирганда ҳаво кемасининг тури ҳақидаги янги малака белгиси дастлабки берилган гувоҳномага киритилади.

5. Гувоҳнома олиш ва экипаж аъзоси бўлиш истагини билдирган номзод гувоҳномани олиш учун зарур бўлган кўникма ва билимларга эга бўлса, ушбу гувоҳномада ҳаво кемасининг тури ва хили тўғрисидаги белгилар ифодаланади.

6. Ҳаво кемасининг тури ҳақидаги малака белгилар қуйидаги ҳолларда экипаж аъзосининг гувоҳномасига қўйилади:

самолёт ва/ёки вертолётда учувчилар таркибини тайёрлаш дастурлари бўйича мос келадиган тайёргарликни тегишли ҳаво кемасида муваффақиятли ўтса;

ушбу Қоидаларга мувофиқ экипаж аъзоси сифатида тегишли турдаги ҳаво кемасида парвозларни хавфсиз бажариш учун зарур бўлган кўникма ва билимларга эга бўлса.

7. Самолётлар классининг малака белгилари барча класслар учун кўрсатилади ва қуйидагиларни ўз ичига олади:

қуруқликда юрувчи, битта двигателли;

гидросамолёт, битта двигателли;

қуруқликда юрувчи, кўп двигателли;

гидросамолёт, кўп двигателли.

8. Вертолётлар классининг малака белгилари барча класслар учун кўрсатилади ва қуйидагиларни ўз ичига олади:

қуруқликда юрувчи, битта парракли;

гидровертолёт, битта парракли;

қуруқликда юрувчи, кўп парракли;

гидровертолёт, кўп парракли.

9. Учиш вақти, унда учувчи гувоҳномаси эгаси иккинчи учувчи сифатида командир учувчи назорати остида унинг вазифа ва мажбуриятларини бажараётган бўлса, назорат остида бошқарилаётган янги турдаги ҳаво кемаси учун малакавий белгини олиш учун талаб қилинадиган умумий парвоз вақтига тўлиқ ҳисобга олинади.

10. Учувчининг (тижорат авиацияси, кўп аъзоли экипаж, йўналишдаги учувчилар (PPL, CPL, ATPL, MPL), ўта енгил ҳаво кемаси учувчиси, аэростат учувчиси, планер учувчиси, ташқи учувчи, штурман, бортмуҳандис, бортмеханик, борталоқачи ва бортоператорнинг гувоҳномаси ва малака белгиларини беришга қўйиладиган талаблар Халқаро фуқаро авиацияси ташкилоти (ИКАО)нинг стандартлари ва тавсия қилинган амалиётларидан келиб чиқиб «Ўзавиация» агентлиги томонидан белгиланади.

Фуқаро авиациясининг авиация ходими гувоҳномасини бериш» Ўзбекистон Республикасининг авиация қоидаларига (ЎЗР АҚ-61) 5-ИЛОВА

ҲҲБ диспетчерларининг гувоҳномалари ва малака белгиларига умумий талаблар

1. «Ўзавиация» агентлиги томонидан ҲҲБ диспетчерларининг гувоҳномалари ва малака белгилари ушбу диспетчерларга берилади.

2. ҲҲБ диспетчери гувоҳнома эгаси қуйидаги малака белгиларидан бирини олгандан сўнг ўз функционал вазифаларини бажаришга қўйилади:

Аэродром (AD) (Аэродром) малакаси;

Approach Control Surveillance (APS) (кузатув тизимларидан фойдаланган ҳолда яқинлашиш);

Approach Control Procedural (APP) (яқинлашиш процедура назорати);

Area Control Surveillance (ACS) (кузатув тизимларидан фойдаланган ҳолда ҳаводаги ҳаракатга хизмат кўрсатиш райони назорати).

Area Control Procedural (ACP) (ҳаводаги ҳаракатга хизмат кўрсатиш райони процедура назорати)

3. ҲҲБ диспетчерларининг мустақил ишлаши учун махсус белгилар аэронавигация хизматлари провайдерининг қарори асосида тақдимнома шаклида расмийлаштирилади.

4. ҲҲБ диспетчерларига қуйидаги махсус белгилар олинган малакага мувофиқ берилади:

«AD» малакаси — «GMC» Ground Movement Control, «TWR» Tower Control;

«APS» ва «APP» малакалари — яқинлашиш диспетчерлик пункти/сектори;

«ACS» ва (ACP) малакалари — ҳаводаги ҳаракатга хизмат кўрсатиш райони диспетчерлик пункти сектори;

On-the-job training instructor (OJTI) (иш жойидаги инструктор);

Training device instructor (TDI) (тренажор қурилмасидаги инструктор);

Senior Air Traffic Controller (SATC) (ҲҲБ катта диспетчери);

Supervisor (SUP) (парвозлар раҳбари);

Assessor (ASS) (имтиҳон қабул қилувчи).

5. ҲҲБ диспетчери малака ва махсус белгиларини олиш учун уларнинг билим ва малака даражаси қуйидагиларга жавоб бериши лозим:

а) Aerdrome (AD) малакасига нисбатан:

аэродромнинг бош режаси;

аэродромнинг жисмоний хусусиятлари ва визуал воситалари;

ҳаво ҳудудининг тузилиши ва унда қўлланиладиган қоидалар ва ахборот манбалари, аэронавигация воситалари;

ҳаводаги ҳаракатни бошқариш ускуналари ва улардан фойдаланиш, жойнинг рельефи ва ўзига хос қуруқликдаги мўлжаллари, ҳаводаги ҳаракатнинг ўзига хос хусусиятлари;

об-ҳавонинг алоҳида ҳодисалари;

авария ҳолатида ва қидирув-қутқарув операцияларида ҳаракат қилиш режалари;

б) Approach Control Surveillance (APS), Approach Control Procedural (APP), Area Control Surveillance (ACS) ва Area Control Procedural (ACP) малакасига нисбатан:

ҳаво ҳудудининг тузилиши ва унда қўлланиладиган қоидалар ва ахборот манбалари, аэронавигация воситалари;

ҳаводаги ҳаракатни бошқариш ускуналари ва улардан фойдаланиш, жойнинг рельефи ва ўзига хос қуруқликдаги мўлжаллари;

ҳаводаги ҳаракат ва ҳаракат оқимининг ўзига хос хусусиятлари;

Алоҳида шароитлардаги парвозлар;

авария ҳолатида ва қидирув-қутқарув операцияларида ҳаракат қилиш режалари;

ҲҲБ диспетчерларининг тегишли кузатув тизимлари ва улар билан боғлиқ ускуналарнинг ишлаш хусусиятлари, улардан фойдаланиш ва уларни чеклаш;

ҲҲБ диспетчерлари кузатув асосида хизмат кўрсатиш, шу жумладан жой устидан тегишли парвоз баландлигини ушлаб туриш қоидалари.

6. ҲҲБ диспетчери махсус белгиларини олиш учун уларнинг билим ва малака даражаси қуйидагиларга жавоб бериши лозим.

7. Алоҳида белгиларга нисбатан талаблар аэронавигация хизматлари провайдери томонидан ушбу Қоидалар талабларига зид бўлмаган ҳолда белгиланади.

8. ҲҲБ диспетчерининг тегишли малака белгисини олиш учун стажировка ўташига қўйиладиган талаблар қуйидагилардан иборат:

номзод On-the-job training instructor (OJTI) махсус белгисига эга бўлган ҲҲБ диспетчери бошчилигидаги стажировкани муваффақиятли якунлаши.

Аэродром «AD» малакаси бўйича стажировканинг аэронавигация хизматлари провайдери томонидан тегишли махсус белги учун камида 90 соат ёки бир календар ой давомида ўтилиши;

Approach Control Surveillance (APS), Approach Control Procedural (APP), Area Control Surveillance (ACS) ва Area Control Procedural (ACP) малакаларига махсус белгилари учун аэронавигация хизматлари провайдери томонидан камида 180 соат ёки 3 ой мобайнида ўтилиши.

9. Диспетчерлик пунктида битта малака доирасида махсус белгилар олишда стажировка муддати ушбу илованинг 5-бандида кўрсатилганидан кам бўлмаслиги лозим.

10. Бир вақтнинг ўзида иккита ёки турли малакалар доирасида диспетчерлик пунктларига иккита махсус белгиларни олишда стажировка муддати тегишли малакалар бўйича жами белгиланади.

Фуқаро авиациясининг авиация ходими гувоҳномасини бериш» Ўзбекистон Республикасининг авиация қоидаларига (ЎЗР АҚ-61) 6-ИЛОВА

Ҳаво кемаларига техник хизмат кўрсатиш бўйича мутахассисларни тоифалаш

1. Ҳаво кемаларига техник хизмат кўрсатиш бўйича мутахассислар қуйидагича тоифаланади:

«A» (A1, A2, A3);

«B» (B1, B2, B3);

«C».

2. Ҳаво кемаларига техник хизмат кўрсатиш бўйича мутахассисларнинг тоифалари қуйидагича тавсифланади:

а) «A» ва «B» тоифалари — ҳаво кемаларига техник хизмат кўрсатиш бўйича мутахассис (авиатехник/ муҳандис):

«A1» ва «B1» тоифалари— планер ва двигателлар бўйича ҳаво кемаларига техник хизмат кўрсатиш авиатехниги/муҳандиси;

«A2» ва «B2» тоифалари — авиация ва радиоэлектрон ускуналари бўйича ҳаво кемаларига техник хизмат кўрсатиш авиатехниги/муҳандиси;

«A3» ва «B3» тоифалари — ўта енгил ҳаво кемаларига техник хизмат кўрсатиш бўйича авиатехник /муҳандис.

б) «C» тоифа — ҳаво кемаларига техник хизмат кўрсатиш муҳандиси/сифат бўйича муҳандис-инспектор.

3. «A1» ва «B1» тоифалари самолётлар, вертолётлар, газ турбинали ва поршенли двигателлар комбинацияларига қараб қуйидаги пастки тоифаларга бўлинади:

«A1.1» ва «B1.1» — битта газ турбинали двигателига эга самолётлар;

«A1.2» ва «B1.2» — поршенли двигателларига эга самолётлар;

«A1.3» ва «B1.3» — битта газ турбинали двигателига эга вертолётлар;

«A1.4» ва «B1.4» — битта поршенли двигателига эга вертолётлар.

4. Ҳаво кемалари гуруҳи бўйича малака белгилари ушбу Қоидаларда келтирилган.

5. Ҳаво кемаларига техник хизмат кўрсатиш бўйича мутахассисларга «A» тоифасини беришда қуйидагилар инобатга олинади:

йўналиш бўйича базавий олий маълумотга эга бўлиш ёки мутахассислик бўйича касбий авиация-техник таълимни тамомлаган бўлиш;

сертификатланган ўқув муассасасида ҳаво кемаси турига мос равишда ўқитишдан (III даража) ўтган бўлиш;

«A» тоифаси бўйича амалиёт ўтаган бўлиш (On-Job Training);

мустақил ишлашга рухсат олиш мақсадида тегишли малака комиссияларида назарий билимлар ва амалий кўникмалар текширувидан ўтиш.

6. «A» тоифаси учун стажировканинг минимал давомийлиги (On-Job Training) уч ойни ташкил этади.

Бунда, ҳаво кемаларига техник хизмат кўрсатиш бўйича мутахассис назарий ва амалий тайёргарликка эга бўлса ҳамда бошқа турдаги ҳаво кемасида амалдаги гувоҳнома ва малакага эга бўлса, стажировка муддати қисқартирилиши мумкин.

7. Ҳаво кемаларига техник хизмат кўрсатиш бўйича мутахассисларга «B» тоифасини беришда қуйидагилар инобатга олинади:

«A» тоифаси бўйича мутахассислик гувоҳномасига эга бўлиш;

«A» тоифаси бўйича камида икки йиллик иш тажрибасига эга бўлиш;

«B» тоифаси бўйича стажировкадан ўтиш.

«B» тоифаси учун минимал стажировка муддати (On-Job Training) олти ойни ташкил этади.

Бунда, авиация ходими назарий ва амалий тайёргарликка эга бўлса ҳамда бошқа турдаги ҳаво кемасида амалдаги гувоҳнома ва малакага эга бўлса, стажировка муддати қисқартирилиши мумкин.

8. Бошқа турдаги ҳаво кемаларига техник хизмат кўрсатиш бўйича «B» тоифасига эга бўлган мутахассисларга янги ҳаво кемаси тури бўйича тайёргарлик жараёнида «A» тоифасини эмас, балки «B» тоифасини бериш учун қуйидаги талабларга асосан амалга оширилади:

тегишли ҳаво кемаси тури бўйича назарий ва амалий тайёргарликдан ўтган бўлса;

тегишли ҳаво кемаси тури бўйича стажировкадан (On-Job Training) ўтган бўлса;

тегишли гуруҳ ҳаво кемасига техник хизмат кўрсатиш бўйича камида беш йиллик иш тажрибасига эга бўлса.

9. B» тоифасига эга бўлган ҳаво кемаларига техник хизмат кўрсатиш бўйича мутахассисларга тезкор техник хизмат бажарилганда ҳаво кемаларидан фойдаланиш учун рухсат беришга йўл қўйилади.

10. Ҳаво кемаларига техник хизмат кўрсатиш бўйича мутахассисларга «C» тоифасини беришда қуйидагилар инобатга олинади:

«B» тоифаси бўйича мутахассислик гувоҳномасига эга бўлиш;

«B» тоифаси бўйича камида уч йиллик иш тажрибасига эга бўлиш;

муҳандис лавозимида камида беш йиллик иш тажрибасига эга бўлиш.

Бунда, «C» тоифаси бўйича стажировка талаб этилмайди.

11. Бошқа турдаги ҳаво кемаларига техник хизмат кўрсатиш бўйича «C» тоифасига эга бўлган мутахассисларга, янги ҳаво кемаси тури бўйича тайёргарлик жараёнида «A» ва «B» тоифасини эмас, балки «C» тоифасини бериш учун қуйидаги талабларга асосан амалга оширилади:

тегишли ҳаво кемаси тури бўйича назарий ва амалий тайёргарликдан ўтган бўлса;

тегишли ҳаво кемаси тури бўйича стажировкадан (On-Job Training) ўтган бўлса;

тегишли гуруҳ ҳаво кемасига техник хизмат кўрсатиш бўйича камида беш йиллик иш тажрибасига эга бўлса.

12. «C» тоифасига эга бўлган ҳаво кемаларига техник хизмат кўрсатиш бўйича мутахассисларга даврий ва тезкор техник хизмат бажарилганда ҳаво кемаларидан фойдаланиш учун рухсат беришга йўл қўйилади.

13. Ҳаво кемаларига техник хизмат кўрсатиш бўйича мутахассислар бир нечта тоифаларга эга бўлиши мумкин.

14. Ҳаво кемалари компонентларига техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш ишларини, шунингдек махсус ишларни (пайвандлаш, бўяш, парчинлаш ва бошқалар) бажарувчи мутахассисларни тоифаларга ажратиш ва малака тоифаларини бериш фуқаро авиацияси ташкилотлари томонидан амалга оширилади.

Фуқаро авиациясининг авиация ходими гувоҳномасини бериш» Ўзбекистон Республикасининг авиация қоидаларига (ЎЗР АҚ-61) 7-ИЛОВА

Фуқаро авиациясининг авиация ходими гувоҳномасини бериш» Ўзбекистон Республикасининг авиация қоидаларига (ЎЗР АҚ-61) 8-ИЛОВА

Фуқаро авиациясининг авиация ходими гувоҳномасини бериш» Ўзбекистон Республикасининг авиация қоидаларига (ЎЗР АҚ-61) 9-ИЛОВА

Фуқаро авиациясининг авиация ходими гувоҳномасини бериш» Ўзбекистон Республикасининг авиация қоидаларига (ЎЗР АҚ-61) 10-ИЛОВА

Фуқаро авиациясининг авиация ходими гувоҳномасини бериш» Ўзбекистон Республикасининг авиация қоидаларига (ЎЗР АҚ-61) 11-ИЛОВА

Фуқаро авиациясининг авиация ходими гувоҳномасини бериш» Ўзбекистон Республикасининг авиация қоидаларига (ЎЗР АҚ-61) 12-ИЛОВА

Фуқаро авиациясининг авиация ходими гувоҳномасини бериш» Ўзбекистон Республикасининг авиация қоидаларига (ЎЗР АҚ-61) 13-ИЛОВА

Фуқаро авиациясининг авиация ходими гувоҳномасини бериш» Ўзбекистон Республикасининг авиация қоидаларига (ЎЗР АҚ-61) 14-ИЛОВА

Фуқаро авиациясининг авиация ходими гувоҳномасини бериш» Ўзбекистон Республикасининг авиация қоидаларига (ЎЗР АҚ-61) 15-ИЛОВА

Фуқаро авиациясининг авиация ходими гувоҳномасини бериш» Ўзбекистон Республикасининг авиация қоидаларига (ЎЗР АҚ-61) 16-ИЛОВА

Фуқаро авиациясининг авиация ходими гувоҳномасини бериш» Ўзбекистон Республикасининг авиация қоидаларига (ЎЗР АҚ-61) 17-ИЛОВА

Фуқаро авиациясининг авиация ходими гувоҳномасини бериш» Ўзбекистон Республикасининг авиация қоидаларига (ЎЗР АҚ-61) 18-ИЛОВА

Фуқаро авиациясининг авиация ходими гувоҳномасини бериш» Ўзбекистон Республикасининг авиация қоидаларига (ЎЗР АҚ-61) 19-ИЛОВА

Фуқаро авиациясининг авиация ходими гувоҳномасини бериш» Ўзбекистон Республикасининг авиация қоидаларига (ЎЗР АҚ-61) 19 1 -ИЛОВА

ФУҚАРО АВИАЦИЯСИНИГ ВАКОЛОТЛИ ИДОРАСИ I. ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ РЕСПУБЛИКА УЗБЕКИСТАН REPUBLIC OF UZBEKISTAN ПОЛНОМОЧЕННЫЙ ОРГАН ГРАЖДАНСКОЙ АВИАЦИИ II. ФУҚАРО АВИАЦИЯСИ ТАШҚИ УЧУВЧИСИНИНГ ГУВОҲНОМАСИ CIVIL AVIATION AUTHORITY СВИДЕТЕЛЬСТВО ВНЕШНЕГО ПИЛОТА ГРАЖДАНСКОЙ АВИАЦИИ CIVIL AVIATION REMOTE PILOT LICENCE VII. ________________________________ ШАХСИЙ ИМЗО / ПОДПИСЬ ВЛАДЕЛЬЦА / OWNER SIGNATURE III. ___ TA ___ № 0000

Фуқаро авиациясининг авиация ходими гувоҳномасини бериш» Ўзбекистон Республикасининг авиация қоидаларига (ЎЗР АҚ-61) 20-ИЛОВА

Фуқаро авиациясининг авиация ходими гувоҳномасини бериш» Ўзбекистон Республикасининг авиация қоидаларига (ЎЗР АҚ-61) 21-ИЛОВА

«Ўзавиация» агентлиги директорига АРИЗА ____________________________________________________________________________________дан (ташкилотнинг номи ёки жисмоний шахснинг Ф.И.О.) Сиздан сўрайман: Ўзбекистон Республикаси фуқаро авиациясининг __________________________ гувоҳномасини бериш (гувоҳнома номи) Ўзбекистон Республикаси фуқаро авиациясининг __________________________ гувоҳномасини муддатини (гувоҳнома номи) узайтириш Хорижий давлат __________________________ гувоҳномасини тан олиш (гувоҳнома номи) _______________________________________________________________________________________ (бошқа жараёнлар) ______________________________________________________________________________________га (мутахассиснинг Ф.И.О.) ИЛОВА ЭТИЛАДИГАН ҲУЖЖАТЛАР ______________________________________________________________________________________ (аризага илова қилинадиган ҳужжатлар рўйхати) ______________________________________________________________________________________ _____________________________ (Ариза берувчининг Ф.И.О.) ( Ариза берувчининг контакт маълумотлари) (Ариза берувчининг манзили) (Ариза бериш санаси) (Ариза берувчининг имзоси) М.Ў.

Фуқаро авиациясининг авиация ходими гувоҳномасини бериш» Ўзбекистон Республикасининг авиация қоидаларига (ЎЗР АҚ-61) 22-ИЛОВА

Сурат учун жой Учувчилар таркиби учун ТАҚДИМНОМА ______________________________________________________________________________________га (гувоҳнома олиш, уни узайтириш, ишга рухсат бериш) __________________________________________ (Ф.И.О. гувоҳнома рақами) Эгаллаб турган лавозими ____________________________ Бўлинма _____________________________ Ҳаво кема типи __________________________________________________________________________ Туғилган санаси ___________________ Маълумоти ____________________________________________ _____________________________________________________________ (умумий) Махсус маълумоти ________________________________________________________________________ (билим юрти, курслар, фуқаро авиацияси ўқув марказининг номи, тамомлаш санаси) Тиббий-учиш эксперт комиссияси томонидан парвоз ишига яроқли деб топилган (ихтисослик) «____» ____________ 20___ йилгача. Умумий парвозлар ______________ соат, шулардан тунда ______________ соат. шунингдек Мустақил парвоз ____________________ соат, шулардан тунда ____________________ соат. ПУҚ бўйича умумий парвозлар ________ соат, шулардан ҲКда ________ соат. FFS ________ соат (фақат учувчи гувоҳномасини дастлабки олишда қўлланилади CPL/ATPL) Ҳаво кемаларининг турлари бўйича мустақил парвоз ___________________________________________ Эгалланган минимуми Ташкилот раҳбари (ўринбосари) _____________________________________________________________ (имзо, Ф.И.О.) М.У. «____» «_____________» 20___ йил БАҲОЛАР ВАРАҚАСИ (Ф.И.О.) (мутахассислиги, лавозим, ҳаво кемаси типи) Т/р Фан номи Баҳо Ф.И.О. Текширувчининг имзоси ва сана 1. Ҳаво кодекси, Ҳаво ҳудудидан фойдаланиш тўғрисидаги низом 2. Фуқаро авиациясида парвоз қоидалари 3. Авиация ҳалокатлари ва парвозлар хавфсизлиги 4. Парвоз эксплуатацияси бўйича қўлланма 5. Ҳаво кемаларининг амалий аэродинамикаси 6. Ҳаво навигацияси 7. Авиация метеорология 8. Ҳаво кемаларининг конструкцияси ва улардан учиш эксплуатацияси тўғрисида умумий маълумотлар 9. Куч қурилмалари ва ёрдамчи куч қурилмалари конструкцияси, улардан учиш эксплуатацияси тўғрисида умумий маълумотлар 10. Ҳаво кемасининг асбо6-ускуналари ва унинг парвоз эксплуатацияси 11. Ҳаво кемасининг радиоасбоб-ускуналари ва унинг парвоз эксплуатацияси 12. Ҳаво кемасининг электр жиҳозлари ва унинг парвоз эксплуатацияси 13. Радиоалоқани олиб бориш қоидалари 14. Авиация техникасидан техник фойдаланиш тўғрисидаги умумий маълумотлар ва ёқилғи-мойлаш материаллари 15. Ҳаво кемаларининг асосий учиш-техник маълумотлари 16. Бортдаги авария-қутқарув воситалари ва уларни авария вазиятида қўллаш қоидалари 17. Ҳаво кемасига юклаш-швартовкалаш ускуналарининг тузилиши, эксплуатацияси 18. Юкларга қўйиладиган талаблар. Юкни юклаш, тушириш қоидалари. Меҳнат муҳофазаси 19. Йўловчиларга тиббий хизмат кўрсатиш 20. Йўловчиларга озиқ-овқат хизмати кўрсатишни ташкил этиш 21. ҲТда ташишни ташкил этиш. Хавфли юкларни ташиш қоидалари 22. Йўловчиларга хизмат кўрсатиш технологиялари 23. ҲК электр маиший ускуналари ва улардан фойдаланиш 24. Чет тили (баҳолаш шкаласи даражасига мослиги. 4-илова) 25. Давлат тили 26. Парвоз географияси 27. EDTO, MNPS, RVSM бўйича парвоз қоидалари 28. Инсоннинг учиш фаолиятидаги имкониятлари ва чекловлари Изоҳ: гувоҳнома олинганда, унинг амал қилиш муддати узайтирилганда, мустақил ишлашга рухсат берилганда: «Шарқий флот» учувчилари учун: 1 — 13, 16, 24-кичик бандлар (Халқаро парвозлар учун); «Ғарбий флот» учун 1 — 7, 13, 16, 24, 27-кичик бандлар; штурманлар: 1 — 7, 10 — 13, 15, 16, 24-кичик бандлар (Халқаро парвозлар учун); бортмуҳандислар учун: 1 — 5, 8 — 12, 14, 16, 24-кичик бандлар (Халқаро парвозлар учун); бортмеханиклар: 1 — 5, 8 — 12, 14, 16, 24-кичик бандлар (Халқаро парвозлар учун); борталоқачилар: 1 — 4, 6, 7, 10 — 13, 15, 16, 24-кичик бандлар (Халқаро парвозлар учун); бортоператорлар учун: 1 — 4, 12, 15 — 18, 21, 23, 24-кичик бандлар (Халқаро парвозлар учун); борткузатувчиларнинг: 1 — 4, 15, 16, 19 — 26-кичик бандлар; ҳаваскор учувчилар: 1 — 10, 13, 14, 16-кичик бандлар; аэростат учувчилари учун: 1 — 8, 10, 13, 16-кичик бандлар; ўта енгил учувчи аппаратлар учувчилари: 1 — 10, 13, 14, 16-кичик бандлар; планер учувчилари: 1 — 8, 10, 13, 16-кичик бандлар; ташқи учувчилар: 1 — 10, 13-кичик бандлар; барча мутахассисларда 28-кичик банд фақат гувоҳнома олинганда текширилади. ТАРКИБГА ҚАЙТИШ ДАСТУРИДАН ЎТИШ НАТИЖАЛАРИ: Т/р Вазифа, машқлар рақами Парвозлар Парвозлар Баҳо Текширувчининг Ф.И.О. лавозими Кун Тун Умумий: III. Учувчилик техникаси, амалий иш қобилияти, самолётни бошқариш қобилияти синовдан ўтказилди «____» ____________ 20___ й. Баҳо _________________________________________ Текширувчи хулосаси ______________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________________ Текширувчи ______________________________________________________________________________ (лавозими, малакаси, Ф .И.О) IV. Парвозларда самолётни бошқариш техникаси синовдан ўтказилди (фақат штурманлар учун тўлдирилади) «____» ____________ 20___ й. ______________ Баҳо ________________________________ Текширувчи хулосаси ______________________________________________________________________ Текширувчи ______________________________________________________________________________ (лавозими, малакаси, Ф.И.О) V. Тренажёрда парвоз _____________ ва йил мобайнида _____________ соатни ташкил этди. ________________________ (тип) Тренажёрда амалин ишларни текшириш _____________________________ ўтди (тип) «____» ____________ 20___ й. ______________ Баҳо ________________________________ Текширувчи хулосаси (тренажёр инструктори) Текширувчи (тренажёр инструктори) _________________________________________________________ ____________________________________________________ (лавозими, малака, Ф.И.О) Изоҳ. 1, 2-бетлар гувоҳнома олинганда, унинг амал қилиш муддати узайтирилганда, мустақил ишлашга рухсат берилганда тўлдирилади: II-банд. 3-бет мутахассисларга мустақил ишлашга рухсат бериш учун ишга туширилгандан сўнг тўлдирилади; III. IV, 3-бетлар мутахассисларга мустақил ишлашга рухсат берилганлигини текширишда, гувоҳнома олишда, унинг амал қилиш муддатини узайтиришда тўлдирилади: н.В, 3-бет гувоҳноманинг амал қилиш муддати узайтирилганда тўлдирилади. «ЎЗАВИАЦИЯ» АГЕНТЛИГИ МАСЪУЛИНИНГ ХУЛОСАСИ (имзо, Ф.И.О.) «ЎЗАВИАЦИЯ» АГЕНТЛИГИНИНГ ҚАРОРИ _______________________________________________________________________________________ (Бўлим бошлиғининг ёки «Ўзавиация» агентлиги бош имтиҳон қабул қилувчисининг қарори) «___» ____________ 20___ й. (Лавозим. Ф.И.О. имзо) М.Ў.

Фуқаро авиациясининг авиация ходими гувоҳномасини бериш» Ўзбекистон Республикасининг авиация қоидаларига (ЎЗР АҚ-61) 23-ИЛОВА

Фуқаро авиациясининг авиация ходими гувоҳномасини бериш» Ўзбекистон Республикасининг авиация қоидаларига (ЎЗР АҚ-61) 24-ИЛОВА

«Фуқаро авиациясининг авиация ходими гувоҳномасини бериш» Ўзбекистон Республикасининг авиация қоидаларига (ЎЗР АҚ-61) 25-ИЛОВА

Расм учун жой Кабина экипаж аъзоси учун ТАҚДИМНОМА ____________________________________________________________________________________га (гувоҳнома олиш, алмаштириш, узайтириш) ______________________________________________________________________________________ (Ф.И.О, гувоҳнома рақами) Эгаллаб турган лавозим Ҳаво кемасини тури ________ Туғилган санаси ______________ Маълумоти _________________________________ (умумий) Махсус маълумоти ___________________________________________________________ Тиббий-учиш эксперт комиссияси томонидан «___» ____________20___ йилгача ишга яроқли деб топилган Умумий парвоз соатлари Амалий иш кўникмалари синовдан ўтди «___» ____________ 20__ й. Баҳо Текширувчи хулосалари: _________________________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________________ Текширувчи _________________________________________________________________________________________ (лавозим, Ф.И.О, имзо) БАҲОЛАР ВАРАҚАСИ __________________ __________________________________________ М.Ў. КЭА бошлиғи __________________________ (имзо. Ф.И.О) ____ _________ 20___ й.

Т/р Фан номи Баҳо Ф.И.О. Текширувчининг имзоси ва сана 1. Қонун ҳужжатлари (ЎзР ҲК) 2. Парвоз қоидалари 3. Авиация ҳалокатлари ва парвозлар хавфсизлиги 4. Учиш эксплуатацияси бўйича қўлланма 5. Ҳаво кемасининг асосий учиш-техник маълумотлари 6. бортдаги авария-қутқарув воситалари ва уларни авария вазиятларида қўллаш қоидалари 7. Йўловчиларга тиббий хизмат кўрсатиш 8. Йўловчиларга озиқ-овқат хизмати кўрсатишни ташкил 9. Ҳаво транспортида ташишни ташкил этиш. Хавфли юкларни ташиш қоидалари 10. Йўловчиларга хизмат кўрсатиш технологияси 11. Ҳаво кемасининг электр маиший ускуналари ва улардан фойдаланиш 12. Хорижий тил 13. Давлат тили 14. Парвозлар географияси 15. Инсоннинг учиш фаолиятидаги имкониятлари ва чекловлари Изоҳ: 15-банд бўйича текшириш фақат гувоҳнома олинганда 12, 13-бандларга амалдаги сертификат рақами киритилади. ҚАРОР (Ташкилот (хизмат) раҳбари (ўринбосари)) ___ _________ 20___ й. М.Ў. «ЎЗАВИАЦИЯ» АГЕНТЛИГИНИНГ ҚАРОРИ _________________________________________________________________________________________ (Бўлим бошлиғининг ёки «Ўзавиация» агентлиги бош имтиҳон олувчисининг қарори) __________________________________________________________________ «___» ______ 20___ й. (Лавозим, Ф.И.О, имзо) М.Ў.

«Фуқаро авиациясининг авиация ходими гувоҳномасини бериш» Ўзбекистон Республикасининг авиация қоидаларига (ЎЗР АҚ-61) 26-ИЛОВА

Хорижий давлат авиация ходимларининг гувоҳномасини тан олиш тўғрисидаги сертификат

OʻZBEKISTO N RESPUBLIKASI TRA N SPORT VAZIRLIGI HUZURIDAGI FUQARO AVIATSIYASI AGE N TLIGI CIVIL AVIATIO N AGE N CY U N DER THE MI N ISTRY OF TRA N SPORT OF THE REPUBLIC OF UZBEKISTA N CERTIFICATE OF VALIDATIO N № (surname, first name) (appointment) Issued Deputy of Head Орқа томони Special ratings Date of expiry

Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги ҳузуридаги Фуқаро авиацияси агентлиги директорининг 2025 йил 7 январдаги 1-Н-сон буйруғига 2-ИЛОВА

Ўз кучини йўқотган деб топилаётган норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар рўйхати

1. Ўзбекистон Республикаси Парвозлар хавфсизлигини назорат қилиш давлат инспекцияси бошлиғининг 2004 йил 26 мартдаги 49-сон буйруғи «Ўзбекистон Республикаси фуқаро авиацияси гувоҳномаларини бериш ва авиация ходимларининг турлари» (ЎзР АҚ-61) Ўзбекистон Республикаси авиация қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида»ги буйруғи (рўйхат рақами 1349, 2004 йил 7 май) (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2004 й., 18-сон, 212-модда).

2. Ўзбекистон Республикаси Парвозлар хавфсизлигини назорат қилиш давлат инспекцияси бошлиғининг 2007 йил 19 июлдаги 110-сон «Ўзбекистон Республикаси фуқаро авиацияси авиация ходимларини таснифлаш ва гувоҳномалар бериш авиация қоидаларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги буйруғи (рўйхат рақами 1349-1, 2007 йил 28 август) (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2007 й., 35-36-сон, 360-модда).

3. Ўзбекистон Республикаси Парвозлар хавфсизлигини назорат қилиш давлат инспекцияси бошлиғининг 2008 йил 13 мартдаги 51-сон «Ўзбекистон Республикаси фуқаро авиацияси авиация ходимларини таснифлаш ва гувоҳномалар бериш авиация қоидаларига ўзгартиш киритиш тўғрисида»ги буйруғи (рўйхат рақами 1349-2, 2008 йил 18 март) (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2008 й., 12-13-сон, 76-модда).

4. Ўзбекистон Республикаси Парвозлар хавфсизлигини назорат қилиш давлат инспекцияси бошлиғининг 2008 йил 11 сентябрдаги 193-сон «Ўзбекистон Республикаси фуқаро авиацияси гувоҳномаларини бериш ва авиация ходимларининг турлари» Ўзбекистон Республикасининг авиация қоидаларига (ЎР АҚ-61) ўзгартиришлар киритиш тўғрисида»ги буйруғи (рўйхат рақами 1349-3, 2008 йил 10 октябрь) (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2008 й., 40-41-сон, 418-модда).

5. Ўзбекистон Республикаси Парвозлар хавфсизлигини назорат қилиш давлат инспекцияси бошлиғининг 2009 йил 26 майдаги 56-сон «Ўзбекистон Республикаси фуқаро авиацияси гувоҳномаларини бериш ва авиация ходимларининг турлари» Ўзбекистон Республикасининг авиация қоидаларига (ЎР АҚ-61) ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги буйруғи (рўйхат рақами 1349-4, 2009 йил 26 июнь) (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2009 й., 26-сон, 308-модда).

6. Ўзбекистон Республикаси Парвозлар хавфсизлигини назорат қилиш давлат инспекцияси бошлиғининг 2010 йил 24 июндаги 69-сон «Ўзбекистон Республикаси фуқаро авиацияси гувоҳномаларини бериш ва авиация ходимларининг турлари» ўзбекистон республикасининг авиация қоидаларига (ЎР АҚ-61) ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги буйруғи (рўйхат рақами 1349-5, 2010 йил 26 июль) (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2010 й., 30-сон, 254-модда).

7. Ўзбекистон Республикаси Парвозлар хавфсизлигини назорат қилиш давлат инспекцияси бошлиғининг 2011 йил 19 сентябрдаги 115-сон «Ўзбекистон Республикаси фуқаро авиацияси гувоҳномаларини бериш ва авиация ходимларининг турлари» Ўзбекистон Республикасининг авиация қоидаларига (ЎР АҚ-61) ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги буйруғи (рўйхат рақами 1349-6, 2011 йил 4 октябрь) (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2011 й., 40-сон, 440-модда).

8. Ўзбекистон Республикаси Парвозлар хавфсизлигини назорат қилиш давлат инспекцияси бошлиғининг 2012 йил 19 апрелдаги 37-сон «Ўзбекистон Республикаси фуқаро авиацияси гувоҳномаларини бериш ва авиация ходимларининг турлари» Ўзбекистон Республикасининг авиация қоидаларига (ЎР АҚ-61) ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги буйруғи (рўйхат рақами 1349-7, 2012 йил 10 май) (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2012 й., 19-сон, 212-модда).

9. Ўзбекистон Республикаси Парвозлар хавфсизлигини назорат қилиш давлат инспекцияси бошлиғининг 2013 йил 12 сентябрдаги 29-н-сон «Ўзбекистон Республикаси фуқаро авиацияси гувоҳномаларини бериш ва авиация ходимларининг турлари» Ўзбекистон Республикасининг авиация қоидаларига (ЎР АҚ-61) ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги буйруғи (рўйхат рақами 1349-8, 2013 йил 27 сентябрь) (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2013 й., 39-сон, 521-модда).

10. Ўзбекистон Республикаси Парвозлар хавфсизлигини назорат қилиш давлат инспекцияси бошлиғининг 2017 йил 7 сентябрдаги 94-Н-сон «Ўзбекистон Республикаси фуқаро авиацияси гувоҳномаларини бериш ва авиация ходимларининг турлари» Ўзбекистон Республикасининг авиация қоидаларига (ЎР АҚ-61) ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги буйруғи (рўйхат рақами 1349-9, 2017 йил 10 октябрь) (Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 10/17/1349-9/0084-сон).

11. Ўзбекистон Республикаси Парвозлар хавфсизлигини назорат қилиш давлат инспекцияси бошлиғининг 2018 йил 23 мартдаги 113-Н-сон «Ўзбекистон Республикаси фуқаро авиацияси гувоҳномаларини бериш ва авиация ходимларининг турлари» Ўзбекистон Республикаси авиация қоидаларининг (ЎзР АҚ-61) 16-бандига ўзгартириш киритиш тўғрисида»ги буйруғи (рўйхат рақами 1349-10, 2018 йил 27 март) (Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 28.03.2018 й., 10/18/1349-10/0949-сон).

12. Ўзбекистон Республикаси Парвозлар хавфсизлигини назорат қилиш давлат инспекцияси бошлиғининг 2018 йил 2 августдаги 120-Н-сон «Ўзбекистон Республикаси фуқаро авиацияси гувоҳномаларини бериш ва авиация ходимларининг турлари» Ўзбекистон Республикаси авиация қоидаларига (ЎзР АҚ-61) ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги буйруғи (рўйхат рақами 1349-11, 2018 йил 5 сентябрь) (Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 05.09.2018 й., 10/18/1349-11/1837-сон).

Директор Т. НАЗАРОВ

Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазири Б. ЗАХИДОВ

Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакил Д. КАСИМОВ

Транспорт вазири И. МАХКАМОВ

Савдо-саноат палатаси раиси Д. ВАХАБОВ

Тошкент ш.,

2025 йил 7 январь,

2024 йил 27 декабрь

2024 йил 26 декабрь

2024 йил 18 декабрь

2024 йил 13 декабрь

1-Н-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 24.02.2025 й., 10/25/3609/0174-сон; 10.02.2026 й., 10/26/3609-1/0124-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi huzuridagi Fuqaro aviatsiyasi agentligi direktorining

buyrugʻi

ROʻYXATI

“Fuqaro aviatsiyasining aviatsiya xodimi guvohnomasini berish” Oʻzbekiston Respublikasining aviatsiya qoidalarini (OʻZR AQ-61) tasdiqlash toʻgʻrisida

Oʻzbekiston Respublikasining Havo kodeksi va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 14-iyundagi PF-94-son “Maʼmuriy islohotlar doirasida transport sohasida davlat boshqaruvini samarali tashkil qilish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoniga muvofiq buyuraman:

1. “Fuqaro aviatsiyasining aviatsiya xodimi guvohnomasini berish” Oʻzbekiston Respublikasining aviatsiya qoidalari (OʻZR AQ-61) 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Ayrim idoraviy normativ-huquqiy hujjatlar 2-ilovaga muvofiq oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin.

3. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi, Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil va Oʻzbekiston Respublikasi Savdo-sanoat palatasi bilan kelishilgan.

4. Mazkur buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran bir oydan keyin kuchga kiradi.

Kelishildi:

Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi huzuridagi Fuqaro aviatsiyasi agentligi direktorining 2025-yil 7-yanvardagi 1-N-son buyrugʻiga 1-ILOVA

“Fuqaro aviatsiyasining aviatsiya xodimi guvohnomasini berish” Oʻzbekiston Respublikasining aviatsiya qoidalari (OʻZR AQ-61)

Ushbu Qoidalar fuqaro aviatsiyasining aviatsiya xodimi guvohnomasini berish, almashtirish, uning amal qilish muddatini uzaytirish va toʻxtatib turish, xorijiy davlat tomonidan berilgan aviatsiya xodimi guvohnomasini tan olish tartibini belgilaydi.

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Ushbu Qoidalarda quyidagi tushunchalar qoʻllaniladi:

fuqaro aviatsiyasining aviatsiya xodimi guvohnomasi (bundan buyon matnda guvohnoma deb yuritiladi) — aviatsiya xodimiga kasb faoliyati bilan shugʻullanish huquqini beruvchi hujjat;

kabina ekipaji aʼzosi — yoʻlovchilar xavfsizligini taʼminlash maqsadida havo kemasi egasi (ekspluatanti) yoki komandiri tomonidan yuklatilgan vazifalarni bajaradigan, uchuvchilar tarkibiga kirmaydigan ekipaj aʼzosi;

fuqaro aviatsiyasi tashkiloti — havo kemasining ekspluatanti (aviakompaniya), taʼlim muassasasi, havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish, havodagi harakatga xizmat koʻrsatish yoki Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasida parvozlarni amalga oshirish va taʼminlash bilan shugʻullanadigan har qanday boshqa tashkilot;

havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha mutaxassis — havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish bilan bogʻliq boʻlgan muhandis-texnik tarkibiga kiradigan aviatsiya xodimi (aviatexnik, muhandis);

havodagi harakatni boshqarish dispetcheri (bundan buyon matnda HHB dispetcheri deb yuritiladi) — guvohnoma va malaka belgisiga ega boʻlgan, havodagi harakatni boshqarishni taʼminlovchi aviatsiya xodimi;

ikkinchi uchuvchi — havo kemasi komandiri vazifasidan tashqari havo kemasini boshqarishda tegishli guvohnomaga ega boʻlgan va havo kemasini boshqarish yuzasidan oʻziga yuklangan vazifalarni bajaradigan uchuvchi;

malaka belgisi — aviatsiya xodimining huquq va majburiyatlari, cheklovlari koʻrsatilgan guvohnomadagi tegishli yozuvlar;

tashqi uchuvchi — masofadan boshqariladigan havo kemasining parvozini amalga oshirish boʻyicha zarur vazifalarni bajarish uchun havo kemasi egasi (ekspluatant) tomonidan tayinlangan hamda parvoz davomida uchishni boshqarish moslamalarini boshqaradigan shaxs;

havo kemasi — havo bilan oʻzaro taʼsir hisobiga, yer sathidan qaytgan havo bilan oʻzaro taʼsirdan tashqari, atmosferada harakatlanadigan uchish apparati.

2-bob. Guvohnomaning mazmuni, shakllari va seriyalari

1-§. Guvohnomaning mazmuni va shakllari

2. Guvohnomalar quyidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi:

I — davlat nomi (oddiy shriftda);

II — guvohnoma nomi (qalin shriftda);

III — guvohnoma seriyasi va tartib raqami (arab raqamlarda);

IV — guvohnoma egasining familiyasi, ismi, otasining ismi, tugʻilgan sanasi;

V — guvohnoma egasining manzili;

VI — guvohnoma egasining fuqaroligi;

VII — guvohnoma egasining shaxsiy imzosi;

VIII — guvohnomani bergan “Oʻzaviatsiya” agentligi va asos;

IX — guvohnomaning XII bandidagi havo kemasining maʼlum bir turi, klassi va xili boʻyicha vazifalarni bajarishga ruxsatni belgilaydigan malaka belgisining amal qilish muddati;

X — guvohnomani bergan “Oʻzaviatsiya” agentligi mansabdor shaxsining imzosi;

XI — guvohnoma berilgan sana va “Oʻzaviatsiya” agentligining muhri;

XII — havo kemasining maʼlum bir turi, klassi va xili boʻyicha vazifalarni bajarishga ruxsatni belgilaydigan malaka belgisi;

dispetcherlik punktlarini koʻrsatgan holda HHB dispetcherlarining aniq funksiyalarini bajarishga ruxsat;

muhandislar va aviatsiya texniklarining aniq funksiyalarini bajarishga ruxsat.

XIII — lavozim vazifalarini ruxsat berish shartlari bilan bogʻliq maʼlumotlar (instruktor ishi, uskunalar boʻyicha parvozga, meteorologik minimumlar boʻyicha uchish va qoʻnishni bajarishga ruxsat, radiotelefon aloqasida ishlatiladigan tilni bilish darajasi va boshqalar);

XIV — qoʻshimcha maʼlumotlar (ish joyi haqida, egallayotgan lavozimi va boshqalar).

Guvohnomada havo kemasiga texnik xizmat koʻrsatuvchi mutaxassis uchun alohida ish turlari uchun ruxsat (dvigatellarni ishga tushirish va sinovdan oʻtkazish, shataklash, aviadvigatellarni diagnostikadan oʻtkazish va boshqalar) belgilanadi.

3. Guvohnomaning shakllari ushbu Qoidalarning 1-2-ilovalarida qayd etilgan. Bunda, guvohnoma birinchi navli qogʻozdan yoki boshqa mos materialdan, shu jumladan plastik kartochkalardan tayyorlangan boʻlishi yoki avtonom mobil elektron qurilmalardagi axborotni vizual aks ettiruvchi elektron koʻrinishda boʻlishi kerak.

4. Guvohnoma beriladigan aviatsiya xodimlari, ekipaj aʼzolari, HHB dispetcherlarining guvohnomalari va malaka belgilariga umumiy talablar hamda havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha mutaxassislarni toifalash ushbu Qoidalarning 3 — 6-ilovalarida qayd etilgan.

2-§. Guvohnomaning seriyalari

5. Guvohnoma quyidagi seriyalardan iborat:

uchuvchi guvohnomasi — ushbu Qoidalarning 7-ilovasiga muvofiq “TA” seriyasi;

shturman guvohnomasi — ushbu Qoidalarning 8-ilovasiga muvofiq “FN” seriyasi;

bortmuhandis guvohnomasi — ushbu Qoidalarning 9-ilovasiga muvofiq “FE” seriyasi;

bortmexanik guvohnomasi — ushbu Qoidalarning 10-ilovasiga muvofiq “FM” seriyasi;

bortaloqachi guvohnomasi — ushbu Qoidalarning 11-ilovasiga muvofiq “FR” seriyasi;

bortoperator guvohnomasi — ushbu Qoidalarning 12-ilovasiga muvofiq “GO” seriyasi;

kabina ekipaji aʼzosi guvohnomasi — ushbu Qoidalarning 13-ilovasiga muvofiq “FA” seriyasi;

HHB dispetcheri guvohnomasi — ushbu Qoidalarning 14-ilovasiga muvofiq “TS” seriyasi;

havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha mutaxassis guvohnomasi — ushbu Qoidalarning 15-ilovasiga muvofiq “MS” seriyasi;

havaskor uchuvchi — ushbu Qoidalarning 16-ilovasiga muvofiq “TA” seriyasi;

aerostat uchuvchisi — ushbu Qoidalarning 17-ilovasiga muvofiq “TA” seriyasi;

oʻta yengil havo kemasi uchuvchisi — ushbu Qoidalarning 18-ilovasiga muvofiq “TA” seriyasi;

planer uchuvchisi guvohnomasi ushbu Qoidalarning 19-ilovasiga muvofiq “TA” seriyasi;

tashqi uchuvchi guvohnomasi — ushbu Qoidalarning 19 1 -ilovasiga muvofiq “TA” seriyasi.

6. Parvozlarni taʼminlash boʻyicha aviaxodimlarning guvohnomalari seriyasiz hamda ushbu Qoidalarning 20-ilovasiga muvofiq shaklda beriladi.

3-bob. “Oʻzaviatsiya” agentligi tomonidan nomzodga guvohnoma berish

7. Nomzodga guvohnoma olish uchun fuqaro aviatsiyasi tashkiloti “Oʻzaviatsiya” agentligiga mazkur Qoidalarning 21-ilovasiga muvofiq shakldagi ariza bilan yozma yoki elektron shaklda murojaat qiladi.

Bunda, ushbu arizaga quyidagi hujjatlar ilova qilinadi:

a) uchuvchilar (tijorat aviatsiyasi, koʻp aʼzoli ekipaj, yoʻnalishdagi uchuvchilar), shturmanlar, bortmuhandislar, bortmexaniklar, bortaloqachilar, bortoperatorlar, HHB dispetcheri, havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha mutaxassis uchun:

“Oʻzaviatsiya” agentligida test sinovlaridan oʻtish yoki imtihon topshirish uchun ikki nusxada ushbu Qoidalarning 22 — 24-ilovalariga muvofiq shakldagi taqdimnoma;

tegishli mutaxassislik boʻyicha sertifikatlashtirilgan oʻquv markazini yoki taʼlim muassasasini tamomlaganligi toʻgʻrisidagi hujjat nusxasi;

mutaxassislik boʻyicha ishga yaroqlilik toʻgʻrisidagi amaldagi ijobiy tibbiy xulosa (bundan havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha mutaxassislar mustasno);

uchuvchi, shturman, bortaloqachilar, HHB dispetcherlari uchun IKAOning til bilish shkalasi boʻyicha ingliz tilini bilish darajasi toʻgʻrisidagi hujjatning (sertifikatning) nusxasi (kamida 4-daraja);

uchuvchi, shturman va HHB dispetcheri uchun taʼlim tashkilotida nazariy kurs va trenajyor va uchish (amaliy) tayyorgarlikdan oʻtganligini tasdiqlovchi hujjatlarning nusxalari;

b) kabina ekipaji aʼzolari uchun:

“Oʻzaviatsiya” agentligida test sinovlaridan oʻtish yoki imtihon topshirish uchun ikki nusxada ushbu Qoidalarning 25-ilovasiga muvofiq shakldagi taqdimnoma;

tegishli mutaxassislik boʻyicha sertifikatlashtirilgan oʻquv markazini yoki taʼlim muassasasini tamomlaganligi toʻgʻrisidagi hujjat nusxasi;

mutaxassislik boʻyicha ishga yaroqlilik toʻgʻrisidagi amaldagi ijobiy tibbiy xulosa;

v) havaskor uchuvchilar, oʻta yengil havo kemasi uchuvchisi, aerostat uchuvchilari, planer uchuvchilar va tashqi uchuvchilar uchun:

fuqaro aviatsiyasining sertifikatlangan oʻquv muassasasida tegishli havo kemasi turi boʻyicha uchuvchilarni tayyorlash kurslarini toʻliq tamomlaganlik toʻgʻrisidagi hujjat nusxasi;

Oʻzaviatsiya” agentligida test sinovlaridan oʻtish yoki imtihon topshirish uchun ikki nusxada ushbu Qoidalarning 22-ilovasiga muvofiq shakldagi taqdimnoma;

mutaxassislik boʻyicha ishga yaroqlilik toʻgʻrisidagi amaldagi ijobiy tibbiy xulosa;

g) fuqaro aviatsiyasi uchuvchisi guvohnomasini olishda harbiy uchuvchilar uchun:

“Oʻzaviatsiya” agentligida test sinovlaridan oʻtish yoki imtihon topshirish uchun ikki nusxada ushbu Qoidalarning 22-ilovasiga muvofiq shakldagi taqdimnoma;

harbiy taʼlim muassasasining transport aviatsiyasi uchuvchisi mutaxassisligi boʻyicha diplom nusxasi;

mutaxassislik boʻyicha ishga yaroqlilik toʻgʻrisidagi amaldagi ijobiy tibbiy xulosa;

IKAOning til bilish shkalasi boʻyicha ingliz tilini bilish darajasi toʻgʻrisidagi hujjatning (sertifikatning) nusxasi (kamida 4-daraja);

fuqaro aviatsiyasining sertifikatlangan oʻquv muassasasida tegishli havo kemasi turi boʻyicha qayta oʻqitish kurslarini toʻliq tamomlaganlik toʻgʻrisidagi hujjat nusxasi;

harbiy-transport aviatsiyasida (turlari va lavozimlari boʻyicha) uchish soatlarini tasdiqlovchi hujjat nusxasi.

Bunda, harbiy uchuvchilar tomonidan fuqaro aviatsiyasi uchuvchisi guvohnomasini olishda nomzodning parvoz faoliyatidagi tanaffusi besh yildan oshmagan boʻlishi lozim.

8. Guvohnoma olish uchun xorijiy taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatni tan olish Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 24-iyuldagi 620-son qarori bilan tasdiqlangan Xorijiy davlatlarda taʼlim olganlik toʻgʻrisidagi hujjatlarni tan olish tartibi haqidagi nizomga asosan amalga oshiriladi.

9. “Oʻzaviatsiya” agentligi tomonidan fuqaro aviatsiyasi tashkilotining arizasi kelib tushgan kundan eʼtiboran oʻn ish kuni ichida ushbu Qoidalarning 7-bandida koʻrsatilgan hujjatlar (maʼlumotlar) oʻrganib chiqiladi.

10. Fuqaro aviatsiyasi tashkiloti tomonidan ariza mazkur Qoidalarning 21-ilovasiga muvofiq shaklda taqdim etilmagan boʻlsa yoki arizada tegishli maʼlumotlar va ushbu Qoidalarning 7-bandida koʻrsatilgan hujjatlar (maʼlumotlar) toʻliq koʻrsatilmagan yoxud notoʻgʻri koʻrsatilgan boʻlsa, “Oʻzaviatsiya” agentligi tomonidan fuqaro aviatsiyasi tashkilotiga kamchiliklarni bartaraf etib, qayta murojaat qilish mumkinligi toʻgʻrisida ushbu ariza kelib tushgan kundan eʼtiboran oʻn ish kuni ichida yozma yoki elektron shaklda maʼlum qilinadi.

11. Fuqaro aviatsiyasi tashkiloti tomonidan taqdim etilgan ariza va unga ilova qilingan hujjatlarda mazkur Qoidalarning 7-bandida koʻrsatilgan kamchiliklar aniqlanmagan taqdirda “Oʻzaviatsiya” agentligi ushbu ariza koʻrib chiqish tugallangan kundan eʼtiboran bir ish kuni ichida fuqaro aviatsiyasi tashkilotiga guvohnoma olish uchun nomzodni imtihonga chaqirish (uning boshlanish vaqti va joyi) haqida xabardor qiladi.

12. Guvohnoma olish uchun nomzodning belgilangan malaka talablarga muvofiqligini, shuningdek uning ish tajribasi va kasbiy kompetensiyasini aniqlash uchun “Oʻzaviatsiya” agentligi tomonidan test yoki suhbat sinov tadbirlari oʻtkaziladi.

13. Imtihon oʻtkazilayotgan xonaga nomzodlar tomonidan mobil aloqa vositasi, kompyuter yoki boshqa aloqa va telekommunikatsiya vositalari, kitob, lugʻat, shpargalka va boshqa materiallar olib kirish hamda foydalanish, shuningdek boshqa nomzodlar bilan suhbatlashish taqiqlanadi.

Bunda, ushbu taqiqlangan materiallarni olib kirgan yoki foydalangan, shuningdek imtihon vaqtida boshqa nomzodlar bilan suhbatlashgan nomzod imtihonning oʻtkazish tartibini buzgan deb hisoblanadi hamda dalolatnoma asosida imtihondan chetlashtiriladi.

14. Imtihon oʻtkazish vaqtida nomzodning natijalari (imtihon natijalari) ballik tizimda baholanadi.

15. Imtihon faqat test sinovlari boʻyicha oʻtkazilgan taqdirda nomzodning natijalari 100 ballik tizimda baholanadi. Bunda, test savollari 30 tani va har bir toʻgʻri javob 3.3 ballni tashkil qiladi.

16. Imtihon faqat faqat suhbat shaklida oʻtkazilgan taqdirda nomzodning natijalari 5 ballik tizimda baholanadi. Bunda, “Oʻzaviatsiya” agentligi nomzodni quyidagi mezonlarga asosan baholaydi:

berilgan savollarga toʻliq va aniq javob berishi, faoliyat sohasi bilan bogʻliq tizimli bilimlarga ega boʻlishi, ulardan oʻz kasb faoliyatida mustaqil foydalanishni bilishi — 5 ball;

berilgan savollarga aniq, biroq toʻliq javob berolmasligi, faoliyat sohasi bilan bogʻliq bilimlarga ega boʻlishi, ulardan oʻz kasb faoliyatida foydalanishni bilishi — 4 ball;

berilgan savollarga toʻliq javob berolmasligi, faoliyat sohasi bilan bogʻliq bilimlarga yetarli darajada ega boʻlishi, ulardan oʻz kasb faoliyatida foydalanishni bilishi — 3 ball;

berilgan savollarga noaniq javob berishi, faoliyat sohasi bilan bogʻliq bilimlarga ega boʻlishi, ulardan oʻz kasb faoliyatida foydalanishni bilmasligi — 2 ball;

berilgan savollarga noaniq javob berishi, faoliyat sohasi bilan bogʻliq bilimlarga yetarli darajada ega emasligi — 1 ball;

berilgan savollarga umuman javob bera olmasligi — 0 ball.

17. Nomzod test sinovlari natijalariga koʻra kamida 71 va undan yuqori ball toʻplagan taqdirda “Oʻzaviatsiya” agentligi tomonidan nomzod test sinovlaridan muvaffaqiyatli oʻtgan va unga guvohnoma rasmiylashtirish haqida qaror qabul qilinadi.

18. Nomzod suhbat natijalariga koʻra mutaxassislik fanlaridan besh va boshqa fanlardan toʻrt ball olgan taqdirda “Oʻzaviatsiya” agentligi tomonidan nomzod suhbatdan muvaffaqiyatli oʻtgan va unga guvohnoma rasmiylashtirish haqida qaror qabul qilinadi.

19. Imtihon natijalari u oʻtkazilgan kunning oʻzida eʼlon qilinadi va “Oʻzaviatsiya” agentligi tomonidan tasdiqlanadigan bayonnomada qayd etiladi.

20. Imtihonni topshira olmagan (undan chetlashtirilgan) nomzodga uning natijalari eʼlon qilingan kundan boshlab oʻn besh ish kuni ichida qayta topshirish uchun imkoniyat beriladi.

4-bob. Aviatsiya xodimining guvohnomasini almashtirish

21. Aviatsiya xodimi guvohnomasini almashtirish uchun quyidagi holatlarda fuqaro aviatsiyasi tashkilotiga ariza bilan yozma yoki elektron shaklda murojaat qiladi:

guvohnoma yoʻqotib qoʻyilganda yoki unga zarar yetkazilganda;

guvohnomada yozuv uchun joy tugaganda;

guvohnoma egasining shaxsiy maʼlumotlari oʻzgarganda;

aviatsiya xodimining shaxsini tasdiqlovchi hujjatida yoʻl qoʻyilgan texnik xatolar aniqlanganda.

22. Fuqaro aviatsiyasi tashkiloti aviatsiya xodimining guvohnomasini almashtirish boʻyicha u murojaat qilgan kundan eʼtiboran bir ish kuni ichida “Oʻzaviatsiya” agentligiga iltimosnoma kiritadi.

Bunda, “Oʻzaviatsiya” agentligi tomonidan ushbu iltimosnoma kelib tushgan kundan eʼtiboran oʻn ish kuni ichida aviatsiya xodimining guvohnomasini almashtirish boʻyicha qaror qabul qilinadi va shu kunning oʻzida yangi guvohnoma aviatsiya xodimiga topshiriladi.

5-bob. Xorijiy davlat tomonidan berilgan aviatsiya xodimi guvohnomasini tan olish

23. Xorijiy davlat tomonidan berilgan aviatsiya xodimi (uchuvchilar, shturmanlar, bortmuhandislar, bortmexaniklar, bortaloqachilar, bortoperatorlar, HHB dispetcheri, havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha mutaxassis va kabina ekipaji aʼzolari) guvohnomasini tan olish uchun fuqaro aviatsiyasi tashkiloti “Oʻzaviatsiya” agentligiga mazkur Qoidalarning 21-ilovasiga muvofiq shaklda ariza bilan yozma yoki elektron shaklda murojaat qiladi.

Bunda, ushbu arizaga quyidagi hujjatlar ilova qilinadi:

xorijiy davlat tomonidan berilgan fuqaro aviatsiyasi mutaxassisi guvohnomasining nusxasi (barcha malaka belgilari bilan birga);

tijorat aviatsiyasi uchish tarkibi uchun avariya-qutqaruv tayyorgarligi (quruqlik, suv) va xavfli yuklarni tashish boʻyicha oʻquv kurslari sertifikatlari nusxalari;

mutaxassislik boʻyicha ishga yaroqlilik toʻgʻrisidagi amaldagi ijobiy tibbiy xulosa (bundan havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha mutaxassislar mustasno);

uchuvchi, shturman, bortaloqachilar, HHB dispetcherlari uchun IKAOning til bilish shkalasi boʻyicha ingliz tilini bilish darajasi toʻgʻrisidagi hujjatning (sertifikatning) nusxasi (kamida 4-daraja);

uchish tarkibi uchun taʼlim tashkilotida nazariy kurs, trenajyor va uchish (amaliy) tayyorgarlikdan oʻtilganligini tasdiqlovchi hujjatlarning nusxalari (havo kemasida uchish tekshiruvi va trenajyorda oʻtkazilgan oxirgi mashgʻulot (tekshiruv) sanalari koʻrsatilgan holda).

24. “Oʻzaviatsiya” agentligi tomonidan fuqaro aviatsiyasi tashkilotining arizasi kelib tushgan kundan eʼtiboran oʻttiz kun ichida ushbu Qoidalarning 23-bandida koʻrsatilgan hujjatlar (maʼlumotlar) oʻrganib chiqiladi.

Bunda, oʻrganib chiqish davomida “Oʻzaviatsiya” agentligi xorijiy davlat tomonidan berilgan aviatsiya xodimi guvohnomasining haqiqiyligini aniqlash maqsadida xorijiy davlatga yozma yoki elektron shaklda murojaat qiladi.

25. Fuqaro aviatsiyasi tashkiloti tomonidan ariza mazkur Qoidalarning 21-ilovasiga muvofiq shaklda taqdim etilmagan boʻlsa yoki arizada tegishli maʼlumotlar va ushbu Qoidalarning 23-bandida koʻrsatilgan hujjatlar (maʼlumotlar) toʻliq koʻrsatilmagan yoxud notoʻgʻri koʻrsatilgan boʻlsa, “Oʻzaviatsiya” agentligi tomonidan fuqaro aviatsiyasi tashkilotiga kamchiliklarni bartaraf etib, qayta murojaat qilish mumkinligi toʻgʻrisida ushbu ariza kelib tushgan kundan eʼtiboran oʻn ish kuni ichida yozma yoki elektron shaklda maʼlum qilinadi.

26. Fuqaro aviatsiyasi tashkiloti tomonidan taqdim etilgan ariza va unga ilova qilingan hujjatlarda mazkur Qoidalarning 23-bandida koʻrsatilgan kamchiliklar aniqlanmaganda hamda xorijiy davlat aviatsiya maʼmuriyatidan ijobiy javob olinganda “Oʻzaviatsiya” agentligi ushbu murojaat koʻrib chiqish tugallangan kundan eʼtiboran bir ish kuni ichida fuqaro aviatsiyasi tashkilotiga guvohnomani tan olish uchun aviatsiya xodimini suhbatga chaqirish (uning boshlanish vaqti va joyi) haqida xabardor qiladi.

27. Suhbat nomzodga Oʻzbekiston Respublikasining havo hududida parvozlarni amalga oshirishning oʻziga xos xususiyatlari va qonunchiligi boʻyicha maʼlumot berish maqsadida oʻtkaziladi.

28. “Oʻzaviatsiya” agentligi tomonidan xorijiy davlat tomonidan berilgan aviatsiya xodimi guvohnomasini IKAO standartlari va tavsiya qilingan amaliyotlarini inobatga olgan holda tan olishda ushbu aviatsiya xodimiga mazkur Qoidalarning 26-ilovasiga muvofiq shaklda sertifikat taqdim qilinadi.

28 1 . Xorijiy davlat tomonidan berilgan aviatsiya guvohnomasi egasining malakasini oshirish, kasbiy bilim va amaliy tajribasini lozim darajada ushlab turish IKAO standartlari va tavsiya qilingan amaliyotlariga muvofiq amalga oshiriladi.

6-bob. Aviatsiya xodimining guvohnomasi amal qilish muddatini uzaytirish va toʻxtatib turish

29. Aviatsiya xodimining guvohnomasi amal qilish muddatini uzaytirish uchun fuqaro aviatsiyasi tashkiloti “Oʻzaviatsiya” agentligiga yozma yoki elektron shaklda murojaat qiladi.

Bunda, ushbu xatda quyidagi hujjatlar ilova qilinadi:

“Oʻzaviatsiya” agentligida test sinovlaridan oʻtish yoki imtihon topshirish uchun ikki nusxada ushbu Qoidalarning 22 — 25-ilovalariga muvofiq shakldagi taqdimnoma;

mutaxassislik boʻyicha ishga yaroqlilik toʻgʻrisidagi amaldagi ijobiy tibbiy xulosa (bundan havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha mutaxassislar mustasno);

uchuvchilar tarkibi mutaxassislari va kabina ekipaj aʼzolari uchun ularning dastur boʻyicha malaka oshirish va trenajyor tayyorgarlikdan oʻtganligi boʻyicha hujjatlar.

30. Uchuvchilar tarkibi, kabina ekipaji aʼzolari, havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha mutaxassislar va HXB dispetcherlarining nazariy bilimlari, havo kemasini boshqarish texnikasi, havo kemasini boshqarish va amaliy qobiliyat bilimlarini tekshirish “Oʻzaviatsiya” agentligi tomonidan tayinlangan imtihon qabul qiluvchilar amalga oshiradi.

31. Bir nechta havo kemasida parvozni amalga oshiruvchi uchuvchi boshqaruv xodimlar va instruktorlarning uchish koʻnikmalari “Oʻzaviatsiya” agentligi tomonidan tayinlangan imtihon qabul qiluvchilar tomonidan havo kemasining har bir turida tekshiriladi.

Bunda, uchuvchi boshqaruv xodimlar va instruktorlarning nazariy bilim darajasini tekshirish barcha yoʻnalishlar boʻyicha eng yuqori sinf toifasidagi (bir xil boʻlganda bittasi tanlanadi) havo kemasida amalga oshiriladi. Qolgan havo kemalarida faqat “Havo kemalarini uchish ekspluatatsiyasi boʻyicha qoʻllanmasi” yoʻnalishi boʻyicha topshiriladi.

32. “Oʻzaviatsiya” agentligi tomonidan fuqaro aviatsiyasi tashkilotining murojaati kelib tushgan kundan eʼtiboran oʻn ish kuni ichida ushbu Qoidalarning 29-bandida koʻrsatilgan hujjatlar (maʼlumotlar) oʻrganib chiqiladi.

33. Fuqaro aviatsiyasi tashkiloti tomonidan ushbu Qoidalarning 29-bandida koʻrsatilgan hujjatlar (maʼlumotlar) toʻliq koʻrsatilmagan yoxud notoʻgʻri koʻrsatilgan boʻlsa, “Oʻzaviatsiya” agentligi tomonidan fuqaro aviatsiyasi tashkilotiga kamchiliklarni bartaraf etib, qayta murojaat qilish mumkinligi toʻgʻrisida ushbu ariza kelib tushgan kundan eʼtiboran oʻn ish kuni ichida yozma yoki elektron shaklda maʼlum qilinadi.

34. Fuqaro aviatsiyasi tashkiloti tomonidan taqdim etilgan hujjatlarda mazkur Qoidalarning 29-bandida koʻrsatilgan kamchiliklar aniqlanmagan taqdirda “Oʻzaviatsiya” agentligi ushbu murojaat koʻrib chiqish tugallangan kundan eʼtiboran bir ish kuni ichida fuqaro aviatsiyasi tashkilotiga guvohnoma muddatini uzaytirish uchun aviatsiya xodimini imtihonga chaqirish (uning boshlanish vaqti va joyi) haqida xabardor qiladi.

35. Aviatsiya xodimining guvohnomasi amal qilish muddatini uzaytirish boʻyicha imtihon oʻtkazishda baholash ushbu Qoidalarning 12 — 20-bandlariga muvofiq amalga oshiriladi.

36. Aviatsiya xodimlarining guvohnomalariga quyidagi amal qilish muddatlari belgilanadi:

uchuvchilar, havaskor uchuvchilar, aerostat uchuvchilari, planer uchuvchilariga, tashqi uchuvchilarga, shturmanlar, bortmuhandislar, bortmexaniklar, bortaloqachilar, kabina ekipaj aʼzolari, bortoperator, oʻta yengil havo kemasi uchuvchilariga — 24 oy;

parvozlarni taʼminlash xodimlariga — 36 oy;

HHB dispetcherlariga — 48 oy;

havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha mutaxassislarga — 60 oy.

37. Aviatsiya xodimlarini tayyorlashga ixtisoslashgan oʻquv markazlarida aviatsiya yoʻnalishlari boʻyicha qayta tayyorlash yoki malaka oshirish kurslarini tamomlagan uchuvchi ekipaj aʼzolari hamda HHB dispetcherlariga oʻquv kurslari yakunida berilgan baholar olti oy mobaynida amal qiladi.

Bunda, ushbu baholarning amal qilish muddati oʻquv kurslarini tugatish sanasidan boshlab hisoblanadi va aviatsiya xodimlarining taqdimnomasiga kiritiladi.

38. Uchuvchilar tarkibi havo kemasining aniq bir turi uchun ekipaj kabinasini aks ettiruvchi mexanik, elektrik, elektron va boshqa boshqaruv bort tizimlarining, parvoz ekipaji aʼzolarining odatiy va maxsus holatlardagi harakatlarini imitatsiya qiluvchi trenajyorda tayyorgarlikdan oʻtishi zarur.

Bunda, ushbu trenajyorda tayyorgarlikdan oʻtish bir yilda bir martadan kam boʻlmagan muddatda amalga oshiriladi.

39. HHB dispetcherining guvohnomasi amal qilish muddatini uzaytirish va uning klasslarini oshirishda aeronavigatsiya provayderi tomonidan maxsus trenajyor tayyorgarlikdan oʻtishi lozim.

40. “Oʻzaviatsiya” agentligining masʼul xodimi tomonidan aviatsiya xodimining harakatlari va tayyorgarlik darajasi parvozlar xavfsizligiga tahdid solishi mumkin boʻlganda uning bevosita rahbarlarini va “Oʻzaviatsiya” agentligining rahbariyatini xabardor qilgan holda aviatsiya xodimining guvohnomasi amal qilishi toʻxtatib turilishi mumkin.

Bunda, fuqaro aviatsiya tashkilotlariga nisbatan tekshiruv tugallangunga qadar aviatsiya xodimi guvohnomasining amal qilishi toʻxtatib turiladi.

7-bob. Guvohnoma egasining huquq va majburiyatlari

41. Guvohnoma egasi quyidagi huquqlarga ega hisoblanadi:

guvohnomada koʻrsatilgan barcha huquqlarni amalga oshirish;

guvohnomada havo kemasi turi haqida belgi mavjud boʻlgan taqdirda parvoz paytida uchish ekipaji aʼzosining vazifasini bajarish.

42. Guvohnoma egasi quyidagilarga majbur hisoblanadi:

kasbiy bilim va koʻnikmalari, amaliy tayyorgarlik va ish faoliyatini malakali amalga oshirish;

ekipaj tarkibida parvozlarni bajarish jarayonida kasbiy bilim va koʻnikmalarini parvozlar xavfsizligini taʼminlay oladigan darajada saqlab turishi;

sogʻligʻi yomonlashganda guvohnoma va undagi huquqlardan foydalanishni toʻxtatishi.

43. Guvohnoma egasiga quyidagi hollarda oʻz funksional vazifalarini bajarishga yoʻl qoʻyilmaydi:

guvohnoma yoki uning alohida varaqlari boʻlmaganda;

guvohnomada tuzatishlar mavjud boʻlganda;

guvohnomaning amal qilish muddati tugaganda;

guvohnomada egasining rasmi boʻlmaganda yoki unga zarar yetkazilganda;

guvohnomada alohida yoki malaka belgilari mavjud boʻlmaganda;

guvohnomaning amal qilishi toʻxtatib qoʻyilganda;

uchuvchilar tarkibi 65 yoshga toʻlganda, shuningdek ekipaj tarkibi faqat bitta uchuvchidan iborat boʻlgan havo kemalarida xalqaro tijorat havo tushuvlarini bajaruvchi havo kemalarining komandirlari (uchuvchilari) 60 yoshga toʻlganda.

44. Ekipaj aʼzolari oʻz xizmat vazifalarini bajarish davomida guvohnomalari yonida boʻlishi va ularni “Oʻzaviatsiya” agentligining masʼul xodimi talabiga koʻra taqdim qilishi lozim.

8-bob. Apellyatsiya shikoyatlarini koʻrib chiqish

45. Nomzodlarning (guvohnoma egalarining) apellyatsiya shikoyatlarini koʻrib chiqish uchun “Oʻzaviatsiya” agentligi rahbarining buyrugʻi bilan kamida besh nafar mutaxassislaridan iborat tarkibda Apellyatsiya komissiyasi tashkil etiladi.

Bunda, Apellyatsiya komissiyasi tarkibiga boshqa davlat organlari va tashkilotlaridan ham mutaxassislar kelishuv asosida jalb etilishi mumkin.

Imtihonni oʻtkazishga masʼul boʻlgan shaxslarning Apellyatsiya komissiyasi tarkibiga kiritilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

46. Imtihon natijalaridan norozi boʻlgan nomzodlar (guvohnoma egalarining) uning natijalari eʼlon qilingan kundan boshlab bir oy ichida Apellyatsiya komissiyasiga yozma yoki elektron shaklda apellyatsiya shikoyati berishi mumkin.

Bunda, Apellyatsiya komissiyasi apellyatsiya shikoyati bilan murojaat qilgan nomzodni (guvohnoma egasini) shikoyat koʻrib chiqilishidan ikki kun oldin uni koʻrib chiqish vaqti va joyi haqida ogohlantiradi.

47. Apellyatsiya komissiyasi apellyatsiya shikoyatini, u kelib tushgan kundan boshlab besh kun muddat ichida koʻrib chiqadi. Bunda, apellyatsiya shikoyati bilan murojaat qilgan nomzod (guvohnoma egasi) mazkur shikoyatni koʻrib chiqishda ishtirok etish huquqiga ega.

48. Apellyatsiya komissiyasi unda aʼzolarning kamida uchdan ikki qismi ishtirok etganda vakolatli hisoblanadi. Apellyatsiya komissiyasining qarori oddiy koʻpchilik ovoz bilan qabul qilinadi va majlisda ishtirok etgan barcha aʼzolar tomonidan tasdiqlanadigan bayonnoma bilan rasmiylashtiriladi.

Berilgan ovozlar soni teng boʻlib qolgan taqdirda, Apellyatsiya komissiyasi raisining ovozi hal qiluvchi hisoblanadi.

49. Apellyatsiya komissiyasi imtihon jarayonida nomzodning (guvohnoma egasining) bergan javoblari va bajargan amaliy mashgʻulotlarini ular aks etgan videotasvirlarni koʻrish orqali tekshiruvdan oʻtkazadi. Apellyatsiya komissiyasi tomonidan apellyatsiya shikoyatini koʻrib chiqish davomida nomzodga (guvohnoma egasiga) uni qayta baholashga qaratilgan savollar berilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

50. Shikoyatni koʻrib chiqish natijalari boʻyicha Apellyatsiya komissiyasi tomonidan quyidagi qarorlardan biri qabul qilinadi:

imtihon natijalarini oʻzgarishsiz qoldirish;

imtihon natijalariga oʻzgartirish kiritish va nomzod (guvohnoma egasi) imtihonni muvaffaqiyatli topshirgan deb topish.

51. Apellyatsiya komissiyasi apellyatsiya shikoyati bilan murojaat qilgan nomzodga (guvohnoma egasiga) oʻz qarorini u qabul qilingan kunning oʻzida maʼlum qilishi kerak.

52. Apellyatsiya komissiyasi qarori ustidan nomzod yuqori turuvchi organga yoki sudga shikoyat qilishi mumkin.

9-bob. Aviatsiya xodimlarining guvohnomalarini hisobga olish va ularning reyestrini yuritish

53. “Oʻzaviatsiya” agentligi tomonidan aviatsiya xodimlari guvohnomalarining reyestri yuritiladi, fuqaro aviatsiyasi tashkilotlarida esa parvozlarni taʼminlash xodimlari guvohnomalarining reyestri yuritiladi.

Bunda, aviatsiya xodimlari guvohnomalarining reyestri elektron yoki anketa shaklda yuritiladi.

54. Aviatsiya xodimlarining guvohnoma blankalari qatʼiy hisobdagi hujjatlar hisoblanadi.

Aviatsiya xodimlarining guvohnoma blanklarini qabul qilish va topshirish dalolatnoma asosida amalga oshiriladi.

55. Guvohnomani aviatsiya xodimiga berishda “Oʻzaviatsiya” agentligi tomonidan guvohnomadagi maʼlumotlar aviatsiya xodimlari guvohnomalarining reyestriga kiritiladi.

56. Aviatsiya xodimlarining guvohnomasi bekor qilingan taqdirda “Oʻzaviatsiya” agentligi tomonidan uning bekor qilinganligi toʻgʻrisidagi yozuv aviatsiya xodimlari guvohnomalarining reyestrida qayd etiladi.

57. Aviatsiya xodimiga guvohnoma berish, amal qilish muddatini uzaytirish hamda xorijiy davlat tomonidan berilgan aviatsiya xodimi guvohnomasini tan olishda aviatsiya xodimiga beriladigan savollarning namunaviy roʻyxati Xalqaro fuqaro aviatsiyasi tashkilotining (IKAO) standartlari va tavsiya qilingan amaliyotlari va Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligidan kelib chiqib, “Oʻzaviatsiya” agentligi tomonidan ishlab chiqilib, tasdiqlanadi va uning rasmiy veb-saytida eʼlon qilinadi.

10-bob. Yakuniy qoida

58. Ushbu Qoidalar talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javob beradi.

Fuqaro aviatsiyasining aviatsiya xodimi guvohnomasini berish” Oʻzbekiston Respublikasining aviatsiya qoidalariga (OʻZR AQ-61) 1-ILOVA

Guvohnomaning namunasi

Fuqaro aviatsiyasining aviatsiya xodimi guvohnomasini berish” Oʻzbekiston Respublikasining aviatsiya qoidalariga (OʻZR AQ-61) 2-ILOVA

Guvohnomaning plastik shaklidagi namunasi

Fuqaro aviatsiyasining aviatsiya xodimi guvohnomasini berish” Oʻzbekiston Respublikasining aviatsiya qoidalariga (OʻZR AQ-61) 3-ILOVA

Guvohnoma beriladigan aviatsiya xodimlari

1. “Oʻzaviatsiya” agentligi tomonidan quyidagi aviatsiya xodimlariga guvohnoma berish amalga oshiriladi:

uchuvchi;

shturman;

bortmuhandis;

bortmexanik;

bortaloqachi;

havaskor-uchuvchi (samolyot, vertolyot);

aerostat uchuvchisi;

oʻta yengil uchuvchi apparat uchuvchisi;

planer uchuvchisi;

tashqi uchuvchi;

bortoperatori;

kabina ekipaji aʼzosi;

HHB dispetcheri;

havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha mutaxassis;

parvozlarni taʼminlash mutaxassisi;

2. Xalqaro yoʻnalishdagi parvozlarni amalga oshiruvchi samolyot, vertolyot, aerostat, planer uchuvchilari va shturmanlar hamda HHB dispetcherlari ushbu roʻyxatning ilovasiga muvofiq Xalqaro fuqaro aviatsiyasi tashkilotining (IKAO) ingliz tilini bilishni baholash shkalasi boʻyicha ingliz tilini toʻrtinchi darajasidan past boʻlmagan darajada bilishi kerak.

3. Xalqaro yoʻnalishdagi parvozlarni amalga oshiruvchi samolyot, vertolyot, aerostat, planer uchuvchilari va shturmanlar hamda xalqaro yoʻnalishlarda havodagi harakatlarni boshqaruvchi HHB dispetcherlarining ingliz tilini bilish darajasi attestatsiya qilish yoʻli bilan quyidagi muddatlarda baholanadi:

toʻrtinchi daraja — uch yilda kamida bir marta;

beshinchi daraja — olti yilda kamida bir marta;

oltinchi daraja — attestatsiyaga yoʻl qoʻyilmaydi.

Aviatsiya xodimlarining ingliz tilini bilish darajasi “Oʻzaviatsiya” agentligi tomonidan tayinlangan va maxsus sertifikatiga ega boʻlgan imtihon oluvchilar tomonidan oʻtkaziladi.

Bunda, Tilni bilish talablarini amalga oshirish boʻyicha tartib “Oʻzaviatsiya” agentligi tomonidan belgilanadi.

5. Guvohnoma quyidagi yoshdan kichik boʻlmagan shaxslarga beriladi:

havaskor uchuvchilar, aerostat uchuvchilari va planer uchuvchilariga — 17 yoshdan;

tijorat uchuvchilari, koʻp aʼzoli ekipaj uchuvchilari, kabina ekipaji aʼzolari, bortoperatorlari, havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha mutaxassislar, oʻta yengil uchish apparati uchuvchilari va tashqi uchuvchilarga — 18 yoshdan;

parvozlarni taʼminlash boʻyicha xodimlariga, fuqaro aviatsiyasi tashkilotining uchuvchi xodimlariga (yoʻnalishdagi uchuvchilar, shturmanlar, bortmuhandislar, bortmexaniklar, bortradisti) va HHB dispetcherlariga — 21 yoshdan.

6. Uchuvchilar, ekipajning xizmat koʻrsatuvchi xodimlari, HHB dispetcherlarini tibbiy koʻrikdan oʻtkazish “Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasining aviatsiya xodimlarini tibbiy koʻrikdan oʻtkazish toʻgʻrisida”gi nizomga (roʻyxat raqami 1186, 2002-yil 2-noyabr) asosan amalga oshiriladi.

7. Amaldagi tibbiy xulosaga ega boʻlmagan ekipaj parvoz xodimlari, bortoperatorlar, kabina ekipaji aʼzolari, HHB dispetcherlar guvohnomalar bilan oʻz faoliyatini amalga oshirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

8. Aviatsiya xodimi mutaxassisligi (havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha mutaxassis, havodagi harakatni boshqarish, parvozlarni taʼminlash) boʻyicha besh yil davomida faoliyat yuritmagan taqdirda “Oʻzaviatsiya” agentligi tomonidan ushbu aviatsiya xodimining guvohnomasi bekor qilinadi.

Bunda, ushbu aviatsiya xodimi yangi guvohnoma olish ushbu Qoidalarga asosan amalga oshiriladi.

Guvohnoma beriladigan aviatsiya xodimlari roʻyxatiga ILOVA

Fuqaro aviatsiyasi xalqaro tashkilotining tilni bilishni baholash boʻyicha daraja koʻrsatkichi

DARAJA TALAFFUZ Aviatsiya jamiyati uchun tushunarli boʻlgan aksent va dialekt nazarda tutilmoqda TUZILISH Tegishli grammatik tuzilish va gap tuzilishi aniq vazifaga muvofiq lingvistik funksiyalar bilan belgilanadi LUGʻAT ZAXIRASI NUTQNING TEZLIGI TUSHUNISH MULOQOT Professional daraja 6 Talaffuz, urgʻu, vazn va nutq ohangi ularga ona tili va hududiy xususiyatlarning taʼsir koʻrsatishi mumkinligiga qaramasdan, tushunishga hech qachon toʻsqinlik qilmaydi. Bazaviy va murakkab grammatik tuzilishlar va gap tuzilishiga doim amal qilinadi. Keng doiradagi tanish va notanish mavzularda samarali muloqot qilish uchun lugʻat zaxirasi yetarli va undan foydalaniladi. Lugʻat zaxirasi idiomatik, juzʼiy farqlarga boy va stilistik jihatdan boyitilgan. Uzoq vaqt davomida qiynalmasdan tabiiy soʻzlasha oladi. Nutqni stilistik jihatdan boyitadi, masalan alohida jihatlarga urgʻu bera oladi. Nutq va bogʻlamaning tarkibiy elementlarini toʻgʻri va oson qoʻllaydi. Deyarli barcha vaziyatlarda, shu jumladan lingvistik va madaniy nozik jihatlarni ishonch bilan tushunadi. Deyarli barcha vaziyatlarda oson soʻzlasha oladi. Soʻz eʼtirozlarini va nutqsiz belgilarni qabul qila oladi va ularga tegishli ravishda javob Bera oladi. Mukammal daraja 5 Talaffuz, urgʻu, vazn va nutq ohangi ularga ona tili va hududiy xususiyatlarning taʼsir koʻrsatishi mumkinligiga qaramasdan, tushunishga hech qachon toʻsqinlik qilmaydi Bazaviy grammatik tuzilishlar va gap tuzilishiga doim amal qilinadi. Murakkab tuzilmalardan baʼzan maʼnoni notoʻgʻri anglatadigan xatoliklar bilan foydalaniladi. Umumiy, aniq va ish bilan bogʻliq boʻlgan mavzularda samarali muloqot qilish uchun lugʻat zaxirasi yetarli va undan toʻgʻri foydalaniladi. Parafrazalar ishonchli va toʻgʻri qoʻllaniladi. Lugʻat zaxirasi baʼzan idiomatik. Tanish mavzularda uzoq vaqt davomida nisbatan qiynalmasdan soʻzlasha oladi, biroq nutqni stilistik jihatdan boyita olmaydi. Toʻgʻri tuzilish elementlari va bogʻlamalardan foydalana oladi. Umumiy, aniq va ish bilan bogʻliq mavzularni aniq hamda gapirayotgan kishida lingvistik yoki vaziyat bilan bogʻliq qiyinchiliklar yoxud voqealar kutilmaganda oʻzgarganda toʻliq tushunadi. Turli soʻz oʻzgarishlarini (dialekt yo/yoki aksent) yoki stilistik darajalarni qabul qila oladi. Zudlik bilan, tegishli va yetarli darajada javob bera oladi. “Soʻzlovchi — eshituvchi” soʻzlashuvini samarali qoʻllaydi. Amaliy daraja 4 Talaffuz, urgʻu, vazn va nutq ohangiga ona tili va hududiy xususiyatlar taʼsir koʻrsatgan, ammo faqat ayrim hollardagina tushunishga toʻsqinlik qiladi. Bazaviy grammatik tuzilishlar va gap tuzilishiga doim amal qilinadi. Murakkab tuzilmalardan baʼzan maʼnoni notoʻgʻri anglatadigan xatoliklar bilan foydalaniladi. Umumiy, aniq va ish bilan bogʻliq boʻlgan mavzularda samarali muloqot qilish uchun qoidaga koʻra, lugʻat zaxirasi yetarli va undan toʻgʻri foydalaniladi. Noodatiy va kutilmagan vaziyatlarda lugʻat zaxirasi yetarli boʻlmaganda, koʻpincha parafrazalardan foydalanishi mumkin. Muayyan vaqt davomida yetarli darajada soʻzlasha oladi. Baʼzida nutq tezligi standart iboralar yoki yod olingan til qolipidan foydalanishdan erkin muloqotga oʻtishda buziladi, ammo bu holat samarali muloqot qilishga toʻsqinlik qilmaydi. Emfatik, yaʼni taʼsirli elementlardan va bogʻlamalardan cheklangan hajmda foydalana oladi. “Parazit — soʻzlar” tushunishga toʻsqinlik qilmaydi. Asosan umumiy, aniq va ish bilan bogʻliq mavzular aksent yoki juzʼiy oʻzgarishlar foydalanuvchilar xalqaro hamjamiyatiga yetarlicha tushunarli boʻlganda, toʻgʻri tushuniladi. Soʻzlovchida lingvistik va vaziyat bilan bogʻliq qiyinchiliklar paydo boʻlganda yoki voqea kutilmaganda oʻzgarsa, gapning maʼnosi biroz tushunarsiz boʻlishi mumkin yoki aniqlashni talab qiladi. Zudlik bilan, tegishli va yetarli darajada javob bera oladi. Voqealar toʻsatdan oʻzgarganda ham axborot almashishni saqlaydi. Aniq tushunmovchilikni tekshiruv va tasdiqlash yoki aniqlash yoʻli bilan bartaraf qiladi. Amaliy darajadan past 3 Talaffuz, urgʻu, vazn va nutq ohangiga ona tili va hududiy xususiyatlar taʼsir koʻrsatgan va koʻpincha tushunishga toʻsqinlik qiladi. Asosiy grammatik tuzilishlar va gap tuzilishiga kutilgan vaziyatlarda har doim ham rioya qilinmaydi. Xatolar koʻpincha maʼnoga taʼsir koʻrsatadi. Umumiy, aniq va ish bilan bogʻliq boʻlgan mavzularda samarali muloqot qilish uchun koʻpincha lugʻat zaxirasi yetarli va undan toʻgʻri foydalaniladi. Biroq, lugʻat zaxirasi cheklangan va soʻzlar koʻpgina hollarda notoʻgʻri tanlanadi. Koʻpincha soʻzlar zaxirasi kam boʻlganligi sababli parafrazalardan toʻgʻri foydalana olmaydi. Muayyan vaqt davomida yetarli darajada soʻzlasha oladi, koʻpincha jumlalarni notoʻgʻri tuzib, uzoq muddat sukut saqlaydi. Ishonchsizlik yoki tilni sust tushunishi samarali muloqotga toʻsqinlik qilishi mumkin. “Parazit — soʻzlar” baʼzan tushunishga toʻsqinlik qiladi. Koʻpincha umumiy, aniq va ish bilan bogʻliq mavzular aksent yoki juzʼiy oʻzgarishlar foydalanuvchilar xalqaro hamjamiyatiga yetarlicha tushunarli boʻlganda, toʻgʻri tushuniladi. Lingvistik yoki vaziyat bilan bogʻliq xususiyatlarni voqea kutilmagan oʻzgargan sharoitlarda tushunmaslik holatlari boʻlishi mumkin. Baʼzida zudlik bilan, tegishli va yetarli darajada javob Bera oladi. Umuman olganda, kutilmagan vaziyatlarda qoniqarsiz ishlaydi. Boshlangʻich daraja 2 Talaffuz, urgʻu, vazn va nutq ohangiga ona tili va hududiy xususiyatlar kuchli taʼsir koʻrsatgan va odatda, bu tushunishga toʻsqinlik qiladi. Faqat ayrim oddiy yod olingan grammatik tuzilishlar va gap shakllariga cheklangan darajada rioya etishini namoyish qiladi. Lugʻat zaxirasi cheklangan va faqat alohida soʻzlar va yod olingan jumlalardan iborat. Juda qisqa yod olingan jumlalarni tutilib va notanish soʻzlardan tashkil topgan iboralar va artikulyatsiyani tanlashda, “parazit-soʻzlar”dan foydalanish orqali tushunishga toʻsqinlik qiladigan holda talaffuz qilishi mumkin. Alohida va yod olingan jumlalarni ular diqqat bilan va sekin artikulyatsiya qilinganda tushunadi. Taʼsirchanligi sust va koʻp hollarda bir xil emas. Muloqot oddiy maʼlumot bilan almashishda cheklanadi. Boshlangʻich darajadan past 1 Bilimi boshlangʻich darajadan past. Bilimi boshlangʻich darajadan past. Bilimi boshlangʻich darajadan past. Bilimi boshlangʻich darajadan past. Bilimi boshlangʻich darajadan past. Bilimi boshlangʻich darajadan past.

Fuqaro aviatsiyasining aviatsiya xodimi guvohnomasini berish” Oʻzbekiston Respublikasining aviatsiya qoidalariga (OʻZR AQ-61) 4-ILOVA

Ekipaj aʼzolarining guvohnomalari va malaka belgilariga umumiy talablar

1. Guvohnoma egalariga quyidagi havo kemalari uchun ekipaj aʼzolarining vazifalarini bajarishga yoʻl qoʻyiladi:

samolyot;

vertolyot.

2. Havo kemasining turi guvohnomaning nomida yoki uning turi haqidagi malaka belgisi guvohnomaning ichida koʻrsatiladi.

3. Havo kemasining turi guvohnomaning nomida koʻrsatilgan boʻlsa, uning turi haqidagi malaka belgisi guvohnomaga kiritilmaydi.

4. Ekipaj aʼzosi havo kemasining qoʻshimcha turi uchun guvohnoma olish istagini bildirganda havo kemasining turi haqidagi yangi malaka belgisi dastlabki berilgan guvohnomaga kiritiladi.

5. Guvohnoma olish va ekipaj aʼzosi boʻlish istagini bildirgan nomzod guvohnomani olish uchun zarur boʻlgan koʻnikma va bilimlarga ega boʻlsa, ushbu guvohnomada havo kemasining turi va xili toʻgʻrisidagi belgilar ifodalanadi.

6. Havo kemasining turi haqidagi malaka belgilar quyidagi hollarda ekipaj aʼzosining guvohnomasiga qoʻyiladi:

samolyot va/yoki vertolyotda uchuvchilar tarkibini tayyorlash dasturlari boʻyicha mos keladigan tayyorgarlikni tegishli havo kemasida muvaffaqiyatli oʻtsa;

ushbu Qoidalarga muvofiq ekipaj aʼzosi sifatida tegishli turdagi havo kemasida parvozlarni xavfsiz bajarish uchun zarur boʻlgan koʻnikma va bilimlarga ega boʻlsa.

7. Samolyotlar klassining malaka belgilari barcha klasslar uchun koʻrsatiladi va quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

quruqlikda yuruvchi, bitta dvigatelli;

gidrosamolyot, bitta dvigatelli;

quruqlikda yuruvchi, koʻp dvigatelli;

gidrosamolyot, koʻp dvigatelli.

8. Vertolyotlar klassining malaka belgilari barcha klasslar uchun koʻrsatiladi va quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

quruqlikda yuruvchi, bitta parrakli;

gidrovertolyot, bitta parrakli;

quruqlikda yuruvchi, koʻp parrakli;

gidrovertolyot, koʻp parrakli.

9. Uchish vaqti, unda uchuvchi guvohnomasi egasi ikkinchi uchuvchi sifatida komandir uchuvchi nazorati ostida uning vazifa va majburiyatlarini bajarayotgan boʻlsa, nazorat ostida boshqarilayotgan yangi turdagi havo kemasi uchun malakaviy belgini olish uchun talab qilinadigan umumiy parvoz vaqtiga toʻliq hisobga olinadi.

10. Uchuvchining (tijorat aviatsiyasi, koʻp aʼzoli ekipaj, yoʻnalishdagi uchuvchilar (PPL, CPL, ATPL, MPL), oʻta yengil havo kemasi uchuvchisi, aerostat uchuvchisi, planer uchuvchisi, tashqi uchuvchi, shturman, bortmuhandis, bortmexanik, bortaloqachi va bortoperatorning guvohnomasi va malaka belgilarini berishga qoʻyiladigan talablar Xalqaro fuqaro aviatsiyasi tashkiloti (IKAO)ning standartlari va tavsiya qilingan amaliyotlaridan kelib chiqib “Oʻzaviatsiya” agentligi tomonidan belgilanadi.

Fuqaro aviatsiyasining aviatsiya xodimi guvohnomasini berish” Oʻzbekiston Respublikasining aviatsiya qoidalariga (OʻZR AQ-61) 5-ILOVA

HHB dispetcherlarining guvohnomalari va malaka belgilariga umumiy talablar

1. “Oʻzaviatsiya” agentligi tomonidan HHB dispetcherlarining guvohnomalari va malaka belgilari ushbu dispetcherlarga beriladi.

2. HHB dispetcheri guvohnoma egasi quyidagi malaka belgilaridan birini olgandan soʻng oʻz funksional vazifalarini bajarishga qoʻyiladi:

Aerodrom (AD) (Aerodrom) malakasi;

Approach Control Surveillance (APS) (kuzatuv tizimlaridan foydalangan holda yaqinlashish);

Approach Control Procedural (APP) (yaqinlashish protsedura nazorati);

Area Control Surveillance (ACS) (kuzatuv tizimlaridan foydalangan holda havodagi harakatga xizmat koʻrsatish rayoni nazorati).

Area Control Procedural (ACP) (havodagi harakatga xizmat koʻrsatish rayoni protsedura nazorati)

3. HHB dispetcherlarining mustaqil ishlashi uchun maxsus belgilar aeronavigatsiya xizmatlari provayderining qarori asosida taqdimnoma shaklida rasmiylashtiriladi.

4. HHB dispetcherlariga quyidagi maxsus belgilar olingan malakaga muvofiq beriladi:

“AD” malakasi — “GMC” Ground Movement Control, “TWR” Tower Control;

“APS” va “APP” malakalari — yaqinlashish dispetcherlik punkti/sektori;

“ACS” va (ACP) malakalari — havodagi harakatga xizmat koʻrsatish rayoni dispetcherlik punkti sektori;

On-the-job training instructor (OJTI) (ish joyidagi instruktor);

Training device instructor (TDI) (trenajor qurilmasidagi instruktor);

Senior Air Traffic Controller (SATC) (HHB katta dispetcheri);

Supervisor (SUP) (parvozlar rahbari);

Assessor (ASS) (imtihon qabul qiluvchi).

5. HHB dispetcheri malaka va maxsus belgilarini olish uchun ularning bilim va malaka darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

a) Aerdrome (AD) malakasiga nisbatan:

aerodromning bosh rejasi;

aerodromning jismoniy xususiyatlari va vizual vositalari;

havo hududining tuzilishi va unda qoʻllaniladigan qoidalar va axborot manbalari, aeronavigatsiya vositalari;

havodagi harakatni boshqarish uskunalari va ulardan foydalanish, joyning relyefi va oʻziga xos quruqlikdagi moʻljallari, havodagi harakatning oʻziga xos xususiyatlari;

ob-havoning alohida hodisalari;

avariya holatida va qidiruv-qutqaruv operatsiyalarida harakat qilish rejalari;

b) Approach Control Surveillance (APS), Approach Control Procedural (APP), Area Control Surveillance (ACS) va Area Control Procedural (ACP) malakasiga nisbatan:

havo hududining tuzilishi va unda qoʻllaniladigan qoidalar va axborot manbalari, aeronavigatsiya vositalari;

havodagi harakatni boshqarish uskunalari va ulardan foydalanish, joyning relyefi va oʻziga xos quruqlikdagi moʻljallari;

havodagi harakat va harakat oqimining oʻziga xos xususiyatlari;

Alohida sharoitlardagi parvozlar;

avariya holatida va qidiruv-qutqaruv operatsiyalarida harakat qilish rejalari;

HHB dispetcherlarining tegishli kuzatuv tizimlari va ular bilan bogʻliq uskunalarning ishlash xususiyatlari, ulardan foydalanish va ularni cheklash;

HHB dispetcherlari kuzatuv asosida xizmat koʻrsatish, shu jumladan joy ustidan tegishli parvoz balandligini ushlab turish qoidalari.

6. HHB dispetcheri maxsus belgilarini olish uchun ularning bilim va malaka darajasi quyidagilarga javob berishi lozim.

7. Alohida belgilarga nisbatan talablar aeronavigatsiya xizmatlari provayderi tomonidan ushbu Qoidalar talablariga zid boʻlmagan holda belgilanadi.

8. HHB dispetcherining tegishli malaka belgisini olish uchun stajirovka oʻtashiga qoʻyiladigan talablar quyidagilardan iborat:

nomzod On-the-job training instructor (OJTI) maxsus belgisiga ega boʻlgan HHB dispetcheri boshchiligidagi stajirovkani muvaffaqiyatli yakunlashi.

Aerodrom “AD” malakasi boʻyicha stajirovkaning aeronavigatsiya xizmatlari provayderi tomonidan tegishli maxsus belgi uchun kamida 90 soat yoki bir kalendar oy davomida oʻtilishi;

Approach Control Surveillance (APS), Approach Control Procedural (APP), Area Control Surveillance (ACS) va Area Control Procedural (ACP) malakalariga maxsus belgilari uchun aeronavigatsiya xizmatlari provayderi tomonidan kamida 180 soat yoki 3 oy mobaynida oʻtilishi.

9. Dispetcherlik punktida bitta malaka doirasida maxsus belgilar olishda stajirovka muddati ushbu ilovaning 5-bandida koʻrsatilganidan kam boʻlmasligi lozim.

10. Bir vaqtning oʻzida ikkita yoki turli malakalar doirasida dispetcherlik punktlariga ikkita maxsus belgilarni olishda stajirovka muddati tegishli malakalar boʻyicha jami belgilanadi.

Fuqaro aviatsiyasining aviatsiya xodimi guvohnomasini berish” Oʻzbekiston Respublikasining aviatsiya qoidalariga (OʻZR AQ-61) 6-ILOVA

Havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha mutaxassislarni toifalash

1. Havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha mutaxassislar quyidagicha toifalanadi:

“A” (A1, A2, A3);

“B” (B1, B2, B3);

“C”.

2. Havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha mutaxassislarning toifalari quyidagicha tavsiflanadi:

a) “A” va “B” toifalari — havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha mutaxassis (aviatexnik/ muhandis):

“A1” va “B1” toifalari— planer va dvigatellar boʻyicha havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish aviatexnigi/muhandisi;

“A2” va “B2” toifalari — aviatsiya va radioelektron uskunalari boʻyicha havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish aviatexnigi/muhandisi;

“A3” va “B3” toifalari — oʻta yengil havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha aviatexnik /muhandis.

b) “C” toifa — havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish muhandisi/sifat boʻyicha muhandis-inspektor.

3. “A1” va “B1” toifalari samolyotlar, vertolyotlar, gaz turbinali va porshenli dvigatellar kombinatsiyalariga qarab quyidagi pastki toifalarga boʻlinadi:

“A1.1” va “B1.1” — bitta gaz turbinali dvigateliga ega samolyotlar;

“A1.2” va “B1.2” — porshenli dvigatellariga ega samolyotlar;

“A1.3” va “B1.3” — bitta gaz turbinali dvigateliga ega vertolyotlar;

“A1.4” va “B1.4” — bitta porshenli dvigateliga ega vertolyotlar.

4. Havo kemalari guruhi boʻyicha malaka belgilari ushbu Qoidalarda keltirilgan.

5. Havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha mutaxassislarga “A” toifasini berishda quyidagilar inobatga olinadi:

yoʻnalish boʻyicha bazaviy oliy maʼlumotga ega boʻlish yoki mutaxassislik boʻyicha kasbiy aviatsiya-texnik taʼlimni tamomlagan boʻlish;

sertifikatlangan oʻquv muassasasida havo kemasi turiga mos ravishda oʻqitishdan (III daraja) oʻtgan boʻlish;

“A” toifasi boʻyicha amaliyot oʻtagan boʻlish (On-Job Training);

mustaqil ishlashga ruxsat olish maqsadida tegishli malaka komissiyalarida nazariy bilimlar va amaliy koʻnikmalar tekshiruvidan oʻtish.

6. “A” toifasi uchun stajirovkaning minimal davomiyligi (On-Job Training) uch oyni tashkil etadi.

Bunda, havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha mutaxassis nazariy va amaliy tayyorgarlikka ega boʻlsa hamda boshqa turdagi havo kemasida amaldagi guvohnoma va malakaga ega boʻlsa, stajirovka muddati qisqartirilishi mumkin.

7. Havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha mutaxassislarga “B” toifasini berishda quyidagilar inobatga olinadi:

“A” toifasi boʻyicha mutaxassislik guvohnomasiga ega boʻlish;

“A” toifasi boʻyicha kamida ikki yillik ish tajribasiga ega boʻlish;

“B” toifasi boʻyicha stajirovkadan oʻtish.

“B” toifasi uchun minimal stajirovka muddati (On-Job Training) olti oyni tashkil etadi.

Bunda, aviatsiya xodimi nazariy va amaliy tayyorgarlikka ega boʻlsa hamda boshqa turdagi havo kemasida amaldagi guvohnoma va malakaga ega boʻlsa, stajirovka muddati qisqartirilishi mumkin.

8. Boshqa turdagi havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha “B” toifasiga ega boʻlgan mutaxassislarga yangi havo kemasi turi boʻyicha tayyorgarlik jarayonida “A” toifasini emas, balki “B” toifasini berish uchun quyidagi talablarga asosan amalga oshiriladi:

tegishli havo kemasi turi boʻyicha nazariy va amaliy tayyorgarlikdan oʻtgan boʻlsa;

tegishli havo kemasi turi boʻyicha stajirovkadan (On-Job Training) oʻtgan boʻlsa;

tegishli guruh havo kemasiga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha kamida besh yillik ish tajribasiga ega boʻlsa.

9. B” toifasiga ega boʻlgan havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha mutaxassislarga tezkor texnik xizmat bajarilganda havo kemalaridan foydalanish uchun ruxsat berishga yoʻl qoʻyiladi.

10. Havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha mutaxassislarga “C” toifasini berishda quyidagilar inobatga olinadi:

“B” toifasi boʻyicha mutaxassislik guvohnomasiga ega boʻlish;

“B” toifasi boʻyicha kamida uch yillik ish tajribasiga ega boʻlish;

muhandis lavozimida kamida besh yillik ish tajribasiga ega boʻlish.

Bunda, “C” toifasi boʻyicha stajirovka talab etilmaydi.

11. Boshqa turdagi havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha “C” toifasiga ega boʻlgan mutaxassislarga, yangi havo kemasi turi boʻyicha tayyorgarlik jarayonida “A” va “B” toifasini emas, balki “C” toifasini berish uchun quyidagi talablarga asosan amalga oshiriladi:

tegishli havo kemasi turi boʻyicha nazariy va amaliy tayyorgarlikdan oʻtgan boʻlsa;

tegishli havo kemasi turi boʻyicha stajirovkadan (On-Job Training) oʻtgan boʻlsa;

tegishli guruh havo kemasiga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha kamida besh yillik ish tajribasiga ega boʻlsa.

12. “C” toifasiga ega boʻlgan havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha mutaxassislarga davriy va tezkor texnik xizmat bajarilganda havo kemalaridan foydalanish uchun ruxsat berishga yoʻl qoʻyiladi.

13. Havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha mutaxassislar bir nechta toifalarga ega boʻlishi mumkin.

14. Havo kemalari komponentlariga texnik xizmat koʻrsatish va taʼmirlash ishlarini, shuningdek maxsus ishlarni (payvandlash, boʻyash, parchinlash va boshqalar) bajaruvchi mutaxassislarni toifalarga ajratish va malaka toifalarini berish fuqaro aviatsiyasi tashkilotlari tomonidan amalga oshiriladi.

Fuqaro aviatsiyasining aviatsiya xodimi guvohnomasini berish” Oʻzbekiston Respublikasining aviatsiya qoidalariga (OʻZR AQ-61) 7-ILOVA

Fuqaro aviatsiyasining aviatsiya xodimi guvohnomasini berish” Oʻzbekiston Respublikasining aviatsiya qoidalariga (OʻZR AQ-61) 8-ILOVA

Fuqaro aviatsiyasining aviatsiya xodimi guvohnomasini berish” Oʻzbekiston Respublikasining aviatsiya qoidalariga (OʻZR AQ-61) 9-ILOVA

Fuqaro aviatsiyasining aviatsiya xodimi guvohnomasini berish” Oʻzbekiston Respublikasining aviatsiya qoidalariga (OʻZR AQ-61) 10-ILOVA

Fuqaro aviatsiyasining aviatsiya xodimi guvohnomasini berish” Oʻzbekiston Respublikasining aviatsiya qoidalariga (OʻZR AQ-61) 11-ILOVA

Fuqaro aviatsiyasining aviatsiya xodimi guvohnomasini berish” Oʻzbekiston Respublikasining aviatsiya qoidalariga (OʻZR AQ-61) 12-ILOVA

Fuqaro aviatsiyasining aviatsiya xodimi guvohnomasini berish” Oʻzbekiston Respublikasining aviatsiya qoidalariga (OʻZR AQ-61) 13-ILOVA

Fuqaro aviatsiyasining aviatsiya xodimi guvohnomasini berish” Oʻzbekiston Respublikasining aviatsiya qoidalariga (OʻZR AQ-61) 14-ILOVA

Fuqaro aviatsiyasining aviatsiya xodimi guvohnomasini berish” Oʻzbekiston Respublikasining aviatsiya qoidalariga (OʻZR AQ-61) 15-ILOVA

Fuqaro aviatsiyasining aviatsiya xodimi guvohnomasini berish” Oʻzbekiston Respublikasining aviatsiya qoidalariga (OʻZR AQ-61) 16-ILOVA

Fuqaro aviatsiyasining aviatsiya xodimi guvohnomasini berish” Oʻzbekiston Respublikasining aviatsiya qoidalariga (OʻZR AQ-61) 17-ILOVA

Fuqaro aviatsiyasining aviatsiya xodimi guvohnomasini berish” Oʻzbekiston Respublikasining aviatsiya qoidalariga (OʻZR AQ-61) 18-ILOVA

Fuqaro aviatsiyasining aviatsiya xodimi guvohnomasini berish” Oʻzbekiston Respublikasining aviatsiya qoidalariga (OʻZR AQ-61) 19-ILOVA

Fuqaro aviatsiyasining aviatsiya xodimi guvohnomasini berish” Oʻzbekiston Respublikasining aviatsiya qoidalariga (OʻZR AQ-61) 19 1 -ILOVA

FUQARO AVIATSIYASINIG VAKOLOTLI IDORASI I. OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI RESPUBLIKA UZBEKISTAN REPUBLIC OF UZBEKISTAN POLNOMOCHENNIY ORGAN GRAJDANSKOY AVIATSII II. FUQARO AVIATSIYASI TASHQI UCHUVCHISINING GUVOHNOMASI CIVIL AVIATION AUTHORITY SVIDETELSTVO VNESHNEGO PILOTA GRAJDANSKOY AVIATSII CIVIL AVIATION REMOTE PILOT LICENCE VII. ________________________________ SHAXSIY IMZO / PODPIS VLADELSA / OWNER SIGNATURE III. ___ TA ___ № 0000

Fuqaro aviatsiyasining aviatsiya xodimi guvohnomasini berish” Oʻzbekiston Respublikasining aviatsiya qoidalariga (OʻZR AQ-61) 20-ILOVA

Fuqaro aviatsiyasining aviatsiya xodimi guvohnomasini berish” Oʻzbekiston Respublikasining aviatsiya qoidalariga (OʻZR AQ-61) 21-ILOVA

“Oʻzaviatsiya” agentligi direktoriga ARIZA ____________________________________________________________________________________dan (tashkilotning nomi yoki jismoniy shaxsning F.I.O.) Sizdan soʻrayman: Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasining __________________________ guvohnomasini berish (guvohnoma nomi) Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasining __________________________ guvohnomasini muddatini (guvohnoma nomi) uzaytirish Xorijiy davlat __________________________ guvohnomasini tan olish (guvohnoma nomi) _______________________________________________________________________________________ (boshqa jarayonlar) ______________________________________________________________________________________ga (mutaxassisning F.I.O.) ILOVA ETILADIGAN HUJJATLAR ______________________________________________________________________________________ (arizaga ilova qilinadigan hujjatlar roʻyxati) ______________________________________________________________________________________ _____________________________ (Ariza beruvchining F.I.O.) ( Ariza beruvchining kontakt maʼlumotlari) (Ariza beruvchining manzili) (Ariza berish sanasi) (Ariza beruvchining imzosi) M.Oʻ.

Fuqaro aviatsiyasining aviatsiya xodimi guvohnomasini berish” Oʻzbekiston Respublikasining aviatsiya qoidalariga (OʻZR AQ-61) 22-ILOVA

Surat uchun joy Uchuvchilar tarkibi uchun TAQDIMNOMA ______________________________________________________________________________________ga (guvohnoma olish, uni uzaytirish, ishga ruxsat berish) __________________________________________ (F.I.O. guvohnoma raqami) Egallab turgan lavozimi ____________________________ Boʻlinma _____________________________ Havo kema tipi __________________________________________________________________________ Tugʻilgan sanasi ___________________ Maʼlumoti ____________________________________________ _____________________________________________________________ (umumiy) Maxsus maʼlumoti ________________________________________________________________________ (bilim yurti, kurslar, fuqaro aviatsiyasi oʻquv markazining nomi, tamomlash sanasi) Tibbiy-uchish ekspert komissiyasi tomonidan parvoz ishiga yaroqli deb topilgan (ixtisoslik) “____” ____________ 20___ yilgacha. Umumiy parvozlar ______________ soat, shulardan tunda ______________ soat. shuningdek Mustaqil parvoz ____________________ soat, shulardan tunda ____________________ soat. PUQ boʻyicha umumiy parvozlar ________ soat, shulardan HKda ________ soat. FFS ________ soat (faqat uchuvchi guvohnomasini dastlabki olishda qoʻllaniladi CPL/ATPL) Havo kemalarining turlari boʻyicha mustaqil parvoz ___________________________________________ Egallangan minimumi Tashkilot rahbari (oʻrinbosari) _____________________________________________________________ (imzo, F.I.O.) M.U. “____” “_____________” 20___ yil BAHOLAR VARAQASI (F.I.O.) (mutaxassisligi, lavozim, havo kemasi tipi) T/r Fan nomi Baho F.I.O. Tekshiruvchining imzosi va sana 1. Havo kodeksi, Havo hududidan foydalanish toʻgʻrisidagi nizom 2. Fuqaro aviatsiyasida parvoz qoidalari 3. Aviatsiya halokatlari va parvozlar xavfsizligi 4. Parvoz ekspluatatsiyasi boʻyicha qoʻllanma 5. Havo kemalarining amaliy aerodinamikasi 6. Havo navigatsiyasi 7. Aviatsiya meteorologiya 8. Havo kemalarining konstruksiyasi va ulardan uchish ekspluatatsiyasi toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar 9. Kuch qurilmalari va yordamchi kuch qurilmalari konstruksiyasi, ulardan uchish ekspluatatsiyasi toʻgʻrisida umumiy maʼlumotlar 10. Havo kemasining asbo6-uskunalari va uning parvoz ekspluatatsiyasi 11. Havo kemasining radioasbob-uskunalari va uning parvoz ekspluatatsiyasi 12. Havo kemasining elektr jihozlari va uning parvoz ekspluatatsiyasi 13. Radioaloqani olib borish qoidalari 14. Aviatsiya texnikasidan texnik foydalanish toʻgʻrisidagi umumiy maʼlumotlar va yoqilgʻi-moylash materiallari 15. Havo kemalarining asosiy uchish-texnik maʼlumotlari 16. Bortdagi avariya-qutqaruv vositalari va ularni avariya vaziyatida qoʻllash qoidalari 17. Havo kemasiga yuklash-shvartovkalash uskunalarining tuzilishi, ekspluatatsiyasi 18. Yuklarga qoʻyiladigan talablar. Yukni yuklash, tushirish qoidalari. Mehnat muhofazasi 19. Yoʻlovchilarga tibbiy xizmat koʻrsatish 20. Yoʻlovchilarga oziq-ovqat xizmati koʻrsatishni tashkil etish 21. HTda tashishni tashkil etish. Xavfli yuklarni tashish qoidalari 22. Yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatish texnologiyalari 23. HK elektr maishiy uskunalari va ulardan foydalanish 24. Chet tili (baholash shkalasi darajasiga mosligi. 4-ilova) 25. Davlat tili 26. Parvoz geografiyasi 27. EDTO, MNPS, RVSM boʻyicha parvoz qoidalari 28. Insonning uchish faoliyatidagi imkoniyatlari va cheklovlari Izoh: guvohnoma olinganda, uning amal qilish muddati uzaytirilganda, mustaqil ishlashga ruxsat berilganda: “Sharqiy flot” uchuvchilari uchun: 1 — 13, 16, 24-kichik bandlar (Xalqaro parvozlar uchun); “Gʻarbiy flot” uchun 1 — 7, 13, 16, 24, 27-kichik bandlar; shturmanlar: 1 — 7, 10 — 13, 15, 16, 24-kichik bandlar (Xalqaro parvozlar uchun); bortmuhandislar uchun: 1 — 5, 8 — 12, 14, 16, 24-kichik bandlar (Xalqaro parvozlar uchun); bortmexaniklar: 1 — 5, 8 — 12, 14, 16, 24-kichik bandlar (Xalqaro parvozlar uchun); bortaloqachilar: 1 — 4, 6, 7, 10 — 13, 15, 16, 24-kichik bandlar (Xalqaro parvozlar uchun); bortoperatorlar uchun: 1 — 4, 12, 15 — 18, 21, 23, 24-kichik bandlar (Xalqaro parvozlar uchun); bortkuzatuvchilarning: 1 — 4, 15, 16, 19 — 26-kichik bandlar; havaskor uchuvchilar: 1 — 10, 13, 14, 16-kichik bandlar; aerostat uchuvchilari uchun: 1 — 8, 10, 13, 16-kichik bandlar; oʻta yengil uchuvchi apparatlar uchuvchilari: 1 — 10, 13, 14, 16-kichik bandlar; planer uchuvchilari: 1 — 8, 10, 13, 16-kichik bandlar; tashqi uchuvchilar: 1 — 10, 13-kichik bandlar; barcha mutaxassislarda 28-kichik band faqat guvohnoma olinganda tekshiriladi. TARKIBGA QAYTISH DASTURIDAN OʻTISH NATIJALARI: T/r Vazifa, mashqlar raqami Parvozlar Parvozlar Baho Tekshiruvchining F.I.O. lavozimi Kun Tun Umumiy: III. Uchuvchilik texnikasi, amaliy ish qobiliyati, samolyotni boshqarish qobiliyati sinovdan oʻtkazildi “____” ____________ 20___ y. Baho _________________________________________ Tekshiruvchi xulosasi ______________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________________ Tekshiruvchi ______________________________________________________________________________ (lavozimi, malakasi, F .I.O) IV. Parvozlarda samolyotni boshqarish texnikasi sinovdan oʻtkazildi (faqat shturmanlar uchun toʻldiriladi) “____” ____________ 20___ y. ______________ Baho ________________________________ Tekshiruvchi xulosasi ______________________________________________________________________ Tekshiruvchi ______________________________________________________________________________ (lavozimi, malakasi, F.I.O) V. Trenajyorda parvoz _____________ va yil mobaynida _____________ soatni tashkil etdi. ________________________ (tip) Trenajyorda amalin ishlarni tekshirish _____________________________ oʻtdi (tip) “____” ____________ 20___ y. ______________ Baho ________________________________ Tekshiruvchi xulosasi (trenajyor instruktori) Tekshiruvchi (trenajyor instruktori) _________________________________________________________ ____________________________________________________ (lavozimi, malaka, F.I.O) Izoh. 1, 2-betlar guvohnoma olinganda, uning amal qilish muddati uzaytirilganda, mustaqil ishlashga ruxsat berilganda toʻldiriladi: II-band. 3-bet mutaxassislarga mustaqil ishlashga ruxsat berish uchun ishga tushirilgandan soʻng toʻldiriladi; III. IV, 3-betlar mutaxassislarga mustaqil ishlashga ruxsat berilganligini tekshirishda, guvohnoma olishda, uning amal qilish muddatini uzaytirishda toʻldiriladi: n.V, 3-bet guvohnomaning amal qilish muddati uzaytirilganda toʻldiriladi. “OʻZAVIATSIYA” AGENTLIGI MASʼULINING XULOSASI (imzo, F.I.O.) “OʻZAVIATSIYA” AGENTLIGINING QARORI _______________________________________________________________________________________ (Boʻlim boshligʻining yoki “Oʻzaviatsiya” agentligi bosh imtihon qabul qiluvchisining qarori) “___” ____________ 20___ y. (Lavozim. F.I.O. imzo) M.Oʻ.

Fuqaro aviatsiyasining aviatsiya xodimi guvohnomasini berish” Oʻzbekiston Respublikasining aviatsiya qoidalariga (OʻZR AQ-61) 23-ILOVA

Fuqaro aviatsiyasining aviatsiya xodimi guvohnomasini berish” Oʻzbekiston Respublikasining aviatsiya qoidalariga (OʻZR AQ-61) 24-ILOVA

“Fuqaro aviatsiyasining aviatsiya xodimi guvohnomasini berish” Oʻzbekiston Respublikasining aviatsiya qoidalariga (OʻZR AQ-61) 25-ILOVA

Rasm uchun joy Kabina ekipaj aʼzosi uchun TAQDIMNOMA ____________________________________________________________________________________ga (guvohnoma olish, almashtirish, uzaytirish) ______________________________________________________________________________________ (F.I.O, guvohnoma raqami) Egallab turgan lavozim Havo kemasini turi ________ Tugʻilgan sanasi ______________ Maʼlumoti _________________________________ (umumiy) Maxsus maʼlumoti ___________________________________________________________ Tibbiy-uchish ekspert komissiyasi tomonidan “___” ____________20___ yilgacha ishga yaroqli deb topilgan Umumiy parvoz soatlari Amaliy ish koʻnikmalari sinovdan oʻtdi “___” ____________ 20__ y. Baho Tekshiruvchi xulosalari: _________________________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________________ Tekshiruvchi _________________________________________________________________________________________ (lavozim, F.I.O, imzo) BAHOLAR VARAQASI __________________ __________________________________________ M.Oʻ. KEA boshligʻi __________________________ (imzo. F.I.O) ____ _________ 20___ y.

T/r Fan nomi Baho F.I.O. Tekshiruvchining imzosi va sana 1. Qonun hujjatlari (OʻzR HK) 2. Parvoz qoidalari 3. Aviatsiya halokatlari va parvozlar xavfsizligi 4. Uchish ekspluatatsiyasi boʻyicha qoʻllanma 5. Havo kemasining asosiy uchish-texnik maʼlumotlari 6. bortdagi avariya-qutqaruv vositalari va ularni avariya vaziyatlarida qoʻllash qoidalari 7. Yoʻlovchilarga tibbiy xizmat koʻrsatish 8. Yoʻlovchilarga oziq-ovqat xizmati koʻrsatishni tashkil 9. Havo transportida tashishni tashkil etish. Xavfli yuklarni tashish qoidalari 10. Yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatish texnologiyasi 11. Havo kemasining elektr maishiy uskunalari va ulardan foydalanish 12. Xorijiy til 13. Davlat tili 14. Parvozlar geografiyasi 15. Insonning uchish faoliyatidagi imkoniyatlari va cheklovlari Izoh: 15-band boʻyicha tekshirish faqat guvohnoma olinganda 12, 13-bandlarga amaldagi sertifikat raqami kiritiladi. QAROR (Tashkilot (xizmat) rahbari (oʻrinbosari)) ___ _________ 20___ y. M.Oʻ. “OʻZAVIATSIYA” AGENTLIGINING QARORI _________________________________________________________________________________________ (Boʻlim boshligʻining yoki “Oʻzaviatsiya” agentligi bosh imtihon oluvchisining qarori) __________________________________________________________________ “___” ______ 20___ y. (Lavozim, F.I.O, imzo) M.Oʻ.

“Fuqaro aviatsiyasining aviatsiya xodimi guvohnomasini berish” Oʻzbekiston Respublikasining aviatsiya qoidalariga (OʻZR AQ-61) 26-ILOVA

Xorijiy davlat aviatsiya xodimlarining guvohnomasini tan olish toʻgʻrisidagi sertifikat

OʻZBEKISTO N RESPUBLIKASI TRA N SPORT VAZIRLIGI HUZURIDAGI FUQARO AVIATSIYASI AGE N TLIGI CIVIL AVIATIO N AGE N CY U N DER THE MI N ISTRY OF TRA N SPORT OF THE REPUBLIC OF UZBEKISTA N CERTIFICATE OF VALIDATIO N № (surname, first name) (appointment) Issued Deputy of Head Orqa tomoni Special ratings Date of expiry

Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi huzuridagi Fuqaro aviatsiyasi agentligi direktorining 2025-yil 7-yanvardagi 1-N-son buyrugʻiga 2-ILOVA

Oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilayotgan normativ-huquqiy hujjatlar roʻyxati

1. Oʻzbekiston Respublikasi Parvozlar xavfsizligini nazorat qilish davlat inspeksiyasi boshligʻining 2004-yil 26-martdagi 49-son buyrugʻi “Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasi guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari” (OʻzR AQ-61) Oʻzbekiston Respublikasi aviatsiya qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi buyrugʻi (roʻyxat raqami 1349, 2004-yil 7-may) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2004-y., 18-son, 212-modda).

2. Oʻzbekiston Respublikasi Parvozlar xavfsizligini nazorat qilish davlat inspeksiyasi boshligʻining 2007-yil 19-iyuldagi 110-son “Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasi aviatsiya xodimlarini tasniflash va guvohnomalar berish aviatsiya qoidalariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi buyrugʻi (roʻyxat raqami 1349-1, 2007-yil 28-avgust) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2007-y., 35-36-son, 360-modda).

3. Oʻzbekiston Respublikasi Parvozlar xavfsizligini nazorat qilish davlat inspeksiyasi boshligʻining 2008-yil 13-martdagi 51-son “Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasi aviatsiya xodimlarini tasniflash va guvohnomalar berish aviatsiya qoidalariga oʻzgartish kiritish toʻgʻrisida”gi buyrugʻi (roʻyxat raqami 1349-2, 2008-yil 18-mart) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2008-y., 12-13-son, 76-modda).

4. Oʻzbekiston Respublikasi Parvozlar xavfsizligini nazorat qilish davlat inspeksiyasi boshligʻining 2008-yil 11-sentabrdagi 193-son “Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasi guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari” Oʻzbekiston Respublikasining aviatsiya qoidalariga (OʻR AQ-61) oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisida”gi buyrugʻi (roʻyxat raqami 1349-3, 2008-yil 10-oktabr) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2008-y., 40-41-son, 418-modda).

5. Oʻzbekiston Respublikasi Parvozlar xavfsizligini nazorat qilish davlat inspeksiyasi boshligʻining 2009-yil 26-maydagi 56-son “Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasi guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari” Oʻzbekiston Respublikasining aviatsiya qoidalariga (OʻR AQ-61) oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi buyrugʻi (roʻyxat raqami 1349-4, 2009-yil 26-iyun) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2009-y., 26-son, 308-modda).

6. Oʻzbekiston Respublikasi Parvozlar xavfsizligini nazorat qilish davlat inspeksiyasi boshligʻining 2010-yil 24-iyundagi 69-son “Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasi guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari” oʻzbekiston respublikasining aviatsiya qoidalariga (OʻR AQ-61) oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi buyrugʻi (roʻyxat raqami 1349-5, 2010-yil 26-iyul) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2010-y., 30-son, 254-modda).

7. Oʻzbekiston Respublikasi Parvozlar xavfsizligini nazorat qilish davlat inspeksiyasi boshligʻining 2011-yil 19-sentabrdagi 115-son “Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasi guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari” Oʻzbekiston Respublikasining aviatsiya qoidalariga (OʻR AQ-61) oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi buyrugʻi (roʻyxat raqami 1349-6, 2011-yil 4-oktabr) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2011-y., 40-son, 440-modda).

8. Oʻzbekiston Respublikasi Parvozlar xavfsizligini nazorat qilish davlat inspeksiyasi boshligʻining 2012-yil 19-apreldagi 37-son “Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasi guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari” Oʻzbekiston Respublikasining aviatsiya qoidalariga (OʻR AQ-61) oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi buyrugʻi (roʻyxat raqami 1349-7, 2012-yil 10-may) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2012-y., 19-son, 212-modda).

9. Oʻzbekiston Respublikasi Parvozlar xavfsizligini nazorat qilish davlat inspeksiyasi boshligʻining 2013-yil 12-sentabrdagi 29-n-son “Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasi guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari” Oʻzbekiston Respublikasining aviatsiya qoidalariga (OʻR AQ-61) oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi buyrugʻi (roʻyxat raqami 1349-8, 2013-yil 27-sentabr) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2013-y., 39-son, 521-modda).

10. Oʻzbekiston Respublikasi Parvozlar xavfsizligini nazorat qilish davlat inspeksiyasi boshligʻining 2017-yil 7-sentabrdagi 94-N-son “Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasi guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari” Oʻzbekiston Respublikasining aviatsiya qoidalariga (OʻR AQ-61) oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi buyrugʻi (roʻyxat raqami 1349-9, 2017-yil 10-oktabr) (Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 11.10.2017-y., 10/17/1349-9/0084-son).

11. Oʻzbekiston Respublikasi Parvozlar xavfsizligini nazorat qilish davlat inspeksiyasi boshligʻining 2018-yil 23-martdagi 113-N-son “Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasi guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari” Oʻzbekiston Respublikasi aviatsiya qoidalarining (OʻzR AQ-61) 16-bandiga oʻzgartirish kiritish toʻgʻrisida”gi buyrugʻi (roʻyxat raqami 1349-10, 2018-yil 27-mart) (Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 28.03.2018-y., 10/18/1349-10/0949-son).

12. Oʻzbekiston Respublikasi Parvozlar xavfsizligini nazorat qilish davlat inspeksiyasi boshligʻining 2018-yil 2-avgustdagi 120-N-son “Oʻzbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasi guvohnomalarini berish va aviatsiya xodimlarining turlari” Oʻzbekiston Respublikasi aviatsiya qoidalariga (OʻzR AQ-61) oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi buyrugʻi (roʻyxat raqami 1349-11, 2018-yil 5-sentabr) (Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 05.09.2018-y., 10/18/1349-11/1837-son).

Direktor T. NAZAROV

Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vaziri B. ZAXIDOV

Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil D. KASIMOV

Transport vaziri I. MAXKAMOV

Savdo-sanoat palatasi raisi D. VAXABOV

Toshkent sh.,

2025-yil 7-yanvar,

2024-yil 27-dekabr

2024-yil 26-dekabr

2024-yil 18-dekabr

2024-yil 13-dekabr

1-N-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 24.02.2025-y., 10/25/3609/0174-son; 10.02.2026-y., 10/26/3609-1/0124-son)

lex.uz