UzbekAI

← Qonunlar

📅 2025-yil 4-mart · Qonunlar va kodekslar

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2025 йил 4 март · Қонунлар ва кодекслар

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 4 марта 2025 г. · Законы и кодексы

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 4 March 2025 · Laws and codes

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикасининг Қонуни

«Кредит ахбороти алмашинуви тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига кредит соҳасидаги муносабатларни янада такомиллаштиришга қаратилган ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш ҳақида

Қонунчилик палатаси томонидан 2025 йил 14 январда қабул қилинган Сенат томонидан 2025 йил 20 февралда маъқулланган

Кейинги йилларда мамлакатимизда аҳолининг молиявий хизматлардан фойдаланишини енгиллаштириш, банк хизматлари сифатини ошириш ва кўламини кенгайтириш, кредитлар бериш тартиб-таомилларини соддалаштириш бўйича салмоқли ишлар амалга оширилди.

Шу билан бирга фуқароларнинг номига уларнинг хабарисиз кредитларни бериш ва тақдим этилган пул маблағларини фирибгарлик усулларини қўллаган ҳолда ўзлаштириш ҳолларининг ўсиб бориши фуқароларнинг кредитлаш соҳасидаги манфаатларини ҳимоя қилишнинг ҳуқуқий механизмлари такомиллаштирилишини талаб этмоқда.

Ушбу Қонун билан «Кредит ахбороти алмашинуви тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига жисмоний шахсларнинг улар билан кредит битимларини тузишга доир тақиқ белгилашга ва уни олиб ташлашга бўлган ҳуқуқларини, уларни Кредит битими тузиш тақиқланган шахслар реестрига киритишнинг тартиби ва шартларини, шунингдек кредит ахборотидан фойдаланувчиларнинг белгиланган тақиқни бузган ҳолда кредит битимини тузганлик учун жавобгарлиги белгиланилишини назарда тутувчи ўзгартириш ва қўшимчалар киритилмоқда.

Бундан ташқари кредит бюролари ўзларининг фаолиятини тартибга солувчи қонунчилик талабларини бузганлиги учун Ўзбекистон Республикаси Марказий банки томонидан уларга нисбатан қўлланиладиган чоралар ва санкциялар белгиланмоқда.

Мазкур Қонун фуқаролар номига уларнинг хабарисиз кредитларни бериш ва тақдим этилган пул маблағларини ўзлаштириш ҳолларининг олдини олишга, шунингдек кредит бюролари фаолиятининг ҳуқуқий асосларини такомиллаштиришга хизмат қилади.

1-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2011 йил 4 октябрда қабул қилинган «Кредит ахбороти алмашинуви тўғрисида»ги ЎРҚ-301-сонли Қонунига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2011 йил, № 10, 271-модда; 2013 йил, № 4, 98-модда; 2015 йил, № 8, 312-модда; 2019 йил, № 3, 166-модда; 2020 йил, № 1, 1, 3-моддалар; 2021 йил, 4-сонга илова, № 10, 968-модда; 2022 йил, № 3, 216-модда, № 4, 340-модда; 2024 йил, № 2, 105-модда) қуйидаги ўзгартириш ва қўшимчалар киритилсин:

1) 3-модда :

тўртинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

« кредит ахбороти субъекти — кредит битими бўйича тегишинча қарз олувчи (қарздор), лизинг олувчи, кафил, кафолат берувчи, гаровга қўювчи ва суғурта қилдирувчи сифатида иштирок этувчи юридик ёки жисмоний шахс, шунингдек ўзининг кредит битими тузишини тақиқлаш ёки бундай тақиқни олиб ташлаш тўғрисида кредит бюроларига маълумотлар киритиш ҳақида ариза берган жисмоний шахс»;

олтинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

« кредит ахборотидан фойдаланувчи — кредит битими бўйича тегишинча кредитор, лизинг берувчи, гаровга олувчи ва суғурталовчи сифатида иштирок этувчи юридик ёки жисмоний шахс, шунингдек қонунчиликка мувофиқ кредит ахборотидан фойдаланиш ваколатига эга бўлган юридик шахс»;

қуйидаги мазмундаги еттинчи хатбоши билан тўлдирилсин:

« кредит битими тузиши тақиқланган шахслар реестри — кредит битими тузиши тақиқланган жисмоний шахслар тўғрисидаги ахборотни ўз ичига олган ва кредит бюролари томонидан юритиладиган ягона маълумотлар базаси»;

2) 4-модда :

қуйидаги мазмундаги бешинчи хатбоши билан тўлдирилсин:

«кредит битими тузиши тақиқланган шахслар реестрида жисмоний шахснинг кредит битими тузиши тақиқи мавжудлиги ҳақидаги ёки бундай тақиқ олиб ташланганлиги тўғрисидаги»;

бешинчи хатбошиси олтинчи хатбоши деб ҳисоблансин;

3) 5-модданинг иккинчи қисми :

қуйидаги мазмундаги бешинчи хатбоши билан тўлдирилсин:

«жисмоний шахснинг кредит битими тузишини тақиқлаш ёки бундай тақиқни олиб ташлаш тўғрисидаги ариза юборилган сана ва вақт, тақиқ белгиланган ёки олиб ташланган сана ва тақиқ шартлари ҳақидаги»;

бешинчи хатбошиси олтинчи хатбоши деб ҳисоблансин;

4) 7-модда :

қуйидаги мазмундаги иккинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Кредит бюроси устав фондининг (устав капиталининг) энг кам миқдори икки миллиард сўмни ташкил этиши керак»;

иккинчи — бешинчи қисмлари тегишинча учинчи — олтинчи қисмлар деб ҳисоблансин;

тўртинчи қисмидаги «Кичик тадбиркорлик субъекти бўлмаган» деган сўзлар чиқариб ташлансин;

5) 8-модда иккинчи қисмининг :

иккинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«муассислар умумий йиғилишининг кредит бюросини ташкил этиш тўғрисидаги баённомаси ёки ягона муассиснинг кредит бюросини ташкил этиш ҳақидаги қарори»;

тўртинчи хатбошиси «муассислари» деган сўздан кейин «(муассиси)» деган сўз билан тўлдирилсин;

олтинчи хатбошиси «устав фонди» деган сўзлардан кейин «(устав капитали)» деган сўзлар билан тўлдирилсин;

6) 12-модда :

биринчи қисмининг тўққизинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«қонунчилик талабларини бузганлик учун кредит бюроларига нисбатан чоралар ва санкциялар қўллайди»;

қуйидаги мазмундаги учинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Кредит битимини тузиши тақиқланган шахсларнинг ўзаро мувофиқлаштирилган реестрини кредит бюролари томонидан юритиш тартибини Ўзбекистон Республикаси Марказий банки белгилайди»;

7) қуйидаги мазмундаги 12 1 -модда билан тўлдирилсин:

«12 1 -модда. Кредит бюроларига нисбатан қўлланиладиган чоралар ва санкциялар

Ўзбекистон Республикаси Марказий банки қуйидаги қоидабузарликлар содир этилганлиги учун кредит бюроларига нисбатан чоралар ва санкциялар қўллайди:

кредит ахбороти алмашинуви тўғрисидаги ва кредит бюролари фаолиятини тартибга солувчи қонунчилик талабларига риоя этмаганлик;

кредит бюролари хизматлари истеъмолчиларининг ҳуқуқларини бузганлик;

лицензия қалбаки ҳужжатлардан фойдаланган ҳолда олинганлиги факти аниқланганлиги.

Ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган қоидабузарликлар аниқланганда Ўзбекистон Республикаси Марказий банки қуйидаги чоралар ва санкцияларни қўллашга ҳақли:

кредит бюроларига уларнинг фаолиятида аниқланган қоидабузарликларни бартараф этиш тўғрисида, шу жумладан кредит бюролари хизматлари истеъмолчиларининг ҳуқуқлари бузилишига олиб келувчи сабабларни бартараф этиш ҳақида бажарилиши мажбурий бўлган кўрсатмалар юбориш;

базавий ҳисоблаш миқдорининг беш минг бараваригача бўлган миқдорда жарима ундириш.

Чоралар ва санкцияларни қўллашда Ўзбекистон Республикаси Марказий банки қуйидагиларни ҳисобга олади:

қоидабузарликларнинг хусусиятини, миқёсини ва оқибатларини;

қоидабузарликларнинг тизимлилиги ва давомийлигини;

қўлланиладиган чоралар ва (ёки) санкциялар натижасида вазиятни ўзгартириш имкониятини;

аниқланган қоидабузарликларнинг юзага келишига олиб келган сабабларни;

илгари қўлланилган чоралар ва санкцияларнинг самарадорлигини (натижадорлигини)»;

8) 14-модданинг :

биринчи қисми қуйидаги мазмундаги тўққизинчи хатбоши билан тўлдирилсин:

«кредит битими тузиши тақиқланган шахслар реестрида жисмоний шахснинг мавжудлиги ёки мавжуд эмаслиги тўғрисидаги ахборотни кредит ахбороти субъектларига ва кредит ахборотидан фойдаланувчиларга уларнинг сўровларига асосан бериши»;

тўққизинчи ва ўнинчи хатбошилари тегишинча ўнинчи ва ўн биринчи хатбошилар деб ҳисоблансин;

9) 16-модданинг иккинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Қонунчиликка мувофиқ тақдим этилишига рухсат берилган ахборотни:

банклар ва нобанк кредит ташкилотлари, шунингдек микромолия ташкилоти фаолиятини амалга оширувчи тўлов ташкилотлари — Кредит ахборотининг давлат реестрига ва кредит бюроларига;

лизинг, суғурта ташкилотлари, товар истеъмол кредитларини берувчи ташкилотлар — кредит бюроларига тақдим этиши шарт»;

10) қуйидаги мазмундаги 16 1 -модда билан тўлдирилсин:

« 16 1 -модда. Жисмоний шахслар тўғрисидаги маълумотларни кредит битими тузиши тақиқланган шахслар реестрига киритиш

Жисмоний шахс ўзининг иштирокисиз ёки хабарисиз кредит битими расмийлаштирилишининг олдини олиш учун ўзи билан кредит битимини тузишни кредит бюросига ариза киритиш орқали тақиқлаши мумкин.

Кредит битимини тузишни тақиқлаш ёки бундай тақиқни олиб ташлаш тўғрисидаги ариза Ўзбекистон Республикаси Ягона интерактив давлат хизматлари портали орқали электрон шаклда, давлат хизматлари марказлари ёки кредит бюролари орқали ёзма ёки электрон шаклда мурожаат қилиш асосида берилади.

Кредит битимини тузишни тақиқлаш ёки бундай тақиқни олиб ташлаш тўғрисидаги ариза олинган пайтдан эътиборан кредит бюроси томонидан дарҳол кредит битими тузиши тақиқланган шахслар реестрига киритилади.

Кредит битимини тузишни тақиқлаш ёки бундай тақиқни олиб ташлаш ихтиёрий равишда амалга оширилади. Бунда мазкур хизматлар Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланган тартибда бепул асосда кўрсатилади.

Жисмоний шахсларнинг кредит битимини тузишини тақиқлаш тўғрисидаги аризалари рўйхати кредит битими тузиши тақиқланган шахслар реестрида кредит бюролари томонидан юритилади.

Кредит битими тузиши тақиқланган шахслар реестридан кредит битимини тузиш тақиқи мавжудлиги ёки бундай тақиқ олиб ташланганлиги тўғрисидаги ахборотни олмасдан туриб кредит битимини тузиш тақиқланади. Бунда банклар ёки нобанк кредит ташкилотлари ёхуд микромолия ташкилоти фаолиятини амалга оширувчи тўлов ташкилотлари жисмоний шахснинг иштирокисиз ёки хабарисиз амалга оширилган кредит битимидан келиб чиқадиган ҳуқуқий оқибатлар учун жавобгар бўлади.

Кредит ахборотидан фойдаланувчилар жисмоний шахслар тўғрисидаги ахборотни кредит битими тузиши тақиқланган шахслар реестридан бепул асосда олади»;

11) 17-модда биринчи қисмининг иккинчи хатбошисидаги «Юридик шахсларнинг давлат реестрига ва Якка тартибдаги тадбиркорларнинг давлат реестрига» деган сўзлар «Тадбиркорлик субъектларининг ягона давлат реестрига» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

12) 22-модданинг биринчи қисми :

саккизинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«ўзи ҳақидаги кредит ҳисоботининг тақдим этилишига розилик беришни рад этиш ёки унинг кредит бюролари томонидан тақдим этилишини тақиқлаш (тақиқни олиб ташлаш)»;

қуйидаги мазмундаги ўнинчи хатбоши билан тўлдирилсин:

«кредит битимини тузишни тақиқлаш ёки бундай тақиқни олиб ташлаш тўғрисидаги ариза билан белгиланган тартибда мурожаат этиш»;

ўнинчи хатбошиси ўн биринчи хатбоши деб ҳисоблансин;

13) 24-модданинг биринчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Кредит ахборотини тақдим этиш ва унинг алмашинуви фақат кредит битимини тузиш, ўзгартириш ҳамда кредит битимининг ижросини мониторинг қилишдаги таваккалчиликни баҳолаш мақсадида, шу жумладан кредит ахбороти субъектларини рейтинг асосида баҳолаш орқали, шунингдек қонунчиликда белгиланган бошқа мақсадларда амалга оширилади».

2-модда. Ўзбекистон Республикаси Марказий банки ва бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.

3-модда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;

республика ижро этувчи ҳокимият органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.

4-модда. Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ой ўтгач кучга киради.

Ушбу Қонун 1-моддаси 7-бандининг тўққизинчи хатбошиси 2026 йил 1 июлдан эътиборан амалга киритилади.

Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2025 йил 4 март,

ЎРҚ-1043-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 05.03.2025 й., 03/25/1043/0217-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni

“Kredit axboroti almashinuvi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga kredit sohasidagi munosabatlarni yanada takomillashtirishga qaratilgan oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish haqida

Qonunchilik palatasi tomonidan 2025-yil 14-yanvarda qabul qilingan Senat tomonidan 2025-yil 20-fevralda maʼqullangan

Keyingi yillarda mamlakatimizda aholining moliyaviy xizmatlardan foydalanishini yengillashtirish, bank xizmatlari sifatini oshirish va koʻlamini kengaytirish, kreditlar berish tartib-taomillarini soddalashtirish boʻyicha salmoqli ishlar amalga oshirildi.

Shu bilan birga fuqarolarning nomiga ularning xabarisiz kreditlarni berish va taqdim etilgan pul mablagʻlarini firibgarlik usullarini qoʻllagan holda oʻzlashtirish hollarining oʻsib borishi fuqarolarning kreditlash sohasidagi manfaatlarini himoya qilishning huquqiy mexanizmlari takomillashtirilishini talab etmoqda.

Ushbu Qonun bilan “Kredit axboroti almashinuvi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga jismoniy shaxslarning ular bilan kredit bitimlarini tuzishga doir taqiq belgilashga va uni olib tashlashga boʻlgan huquqlarini, ularni Kredit bitimi tuzish taqiqlangan shaxslar reyestriga kiritishning tartibi va shartlarini, shuningdek kredit axborotidan foydalanuvchilarning belgilangan taqiqni buzgan holda kredit bitimini tuzganlik uchun javobgarligi belgilanilishini nazarda tutuvchi oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilmoqda.

Bundan tashqari kredit byurolari oʻzlarining faoliyatini tartibga soluvchi qonunchilik talablarini buzganligi uchun Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan ularga nisbatan qoʻllaniladigan choralar va sanksiyalar belgilanmoqda.

Mazkur Qonun fuqarolar nomiga ularning xabarisiz kreditlarni berish va taqdim etilgan pul mablagʻlarini oʻzlashtirish hollarining oldini olishga, shuningdek kredit byurolari faoliyatining huquqiy asoslarini takomillashtirishga xizmat qiladi.

1-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2011-yil 4-oktabrda qabul qilingan “Kredit axboroti almashinuvi toʻgʻrisida”gi OʻRQ-301-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2011-yil, № 10, 271-modda; 2013-yil, № 4, 98-modda; 2015-yil, № 8, 312-modda; 2019-yil, № 3, 166-modda; 2020-yil, № 1, 1, 3-moddalar; 2021-yil, 4-songa ilova, № 10, 968-modda; 2022-yil, № 3, 216-modda, № 4, 340-modda; 2024-yil, № 2, 105-modda) quyidagi oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin:

1) 3-modda :

toʻrtinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“ kredit axboroti subyekti — kredit bitimi boʻyicha tegishincha qarz oluvchi (qarzdor), lizing oluvchi, kafil, kafolat beruvchi, garovga qoʻyuvchi va sugʻurta qildiruvchi sifatida ishtirok etuvchi yuridik yoki jismoniy shaxs, shuningdek oʻzining kredit bitimi tuzishini taqiqlash yoki bunday taqiqni olib tashlash toʻgʻrisida kredit byurolariga maʼlumotlar kiritish haqida ariza bergan jismoniy shaxs”;

oltinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“ kredit axborotidan foydalanuvchi — kredit bitimi boʻyicha tegishincha kreditor, lizing beruvchi, garovga oluvchi va sugʻurtalovchi sifatida ishtirok etuvchi yuridik yoki jismoniy shaxs, shuningdek qonunchilikka muvofiq kredit axborotidan foydalanish vakolatiga ega boʻlgan yuridik shaxs”;

quyidagi mazmundagi yettinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:

“ kredit bitimi tuzishi taqiqlangan shaxslar reyestri — kredit bitimi tuzishi taqiqlangan jismoniy shaxslar toʻgʻrisidagi axborotni oʻz ichiga olgan va kredit byurolari tomonidan yuritiladigan yagona maʼlumotlar bazasi”;

2) 4-modda :

quyidagi mazmundagi beshinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:

“kredit bitimi tuzishi taqiqlangan shaxslar reyestrida jismoniy shaxsning kredit bitimi tuzishi taqiqi mavjudligi haqidagi yoki bunday taqiq olib tashlanganligi toʻgʻrisidagi”;

beshinchi xatboshisi oltinchi xatboshi deb hisoblansin;

3) 5-moddaning ikkinchi qismi :

quyidagi mazmundagi beshinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:

“jismoniy shaxsning kredit bitimi tuzishini taqiqlash yoki bunday taqiqni olib tashlash toʻgʻrisidagi ariza yuborilgan sana va vaqt, taqiq belgilangan yoki olib tashlangan sana va taqiq shartlari haqidagi”;

beshinchi xatboshisi oltinchi xatboshi deb hisoblansin;

4) 7-modda :

quyidagi mazmundagi ikkinchi qism bilan toʻldirilsin:

“Kredit byurosi ustav fondining (ustav kapitalining) eng kam miqdori ikki milliard soʻmni tashkil etishi kerak”;

ikkinchi — beshinchi qismlari tegishincha uchinchi — oltinchi qismlar deb hisoblansin;

toʻrtinchi qismidagi “Kichik tadbirkorlik subyekti boʻlmagan” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;

5) 8-modda ikkinchi qismining :

ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“muassislar umumiy yigʻilishining kredit byurosini tashkil etish toʻgʻrisidagi bayonnomasi yoki yagona muassisning kredit byurosini tashkil etish haqidagi qarori”;

toʻrtinchi xatboshisi “muassislari” degan soʻzdan keyin “(muassisi)” degan soʻz bilan toʻldirilsin;

oltinchi xatboshisi “ustav fondi” degan soʻzlardan keyin “(ustav kapitali)” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;

6) 12-modda :

birinchi qismining toʻqqizinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“qonunchilik talablarini buzganlik uchun kredit byurolariga nisbatan choralar va sanksiyalar qoʻllaydi”;

quyidagi mazmundagi uchinchi qism bilan toʻldirilsin:

“Kredit bitimini tuzishi taqiqlangan shaxslarning oʻzaro muvofiqlashtirilgan reyestrini kredit byurolari tomonidan yuritish tartibini Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki belgilaydi”;

7) quyidagi mazmundagi 12 1 -modda bilan toʻldirilsin:

“12 1 -modda. Kredit byurolariga nisbatan qoʻllaniladigan choralar va sanksiyalar

Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki quyidagi qoidabuzarliklar sodir etilganligi uchun kredit byurolariga nisbatan choralar va sanksiyalar qoʻllaydi:

kredit axboroti almashinuvi toʻgʻrisidagi va kredit byurolari faoliyatini tartibga soluvchi qonunchilik talablariga rioya etmaganlik;

kredit byurolari xizmatlari isteʼmolchilarining huquqlarini buzganlik;

litsenziya qalbaki hujjatlardan foydalangan holda olinganligi fakti aniqlanganligi.

Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan qoidabuzarliklar aniqlanganda Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki quyidagi choralar va sanksiyalarni qoʻllashga haqli:

kredit byurolariga ularning faoliyatida aniqlangan qoidabuzarliklarni bartaraf etish toʻgʻrisida, shu jumladan kredit byurolari xizmatlari isteʼmolchilarining huquqlari buzilishiga olib keluvchi sabablarni bartaraf etish haqida bajarilishi majburiy boʻlgan koʻrsatmalar yuborish;

bazaviy hisoblash miqdorining besh ming baravarigacha boʻlgan miqdorda jarima undirish.

Choralar va sanksiyalarni qoʻllashda Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki quyidagilarni hisobga oladi:

qoidabuzarliklarning xususiyatini, miqyosini va oqibatlarini;

qoidabuzarliklarning tizimliligi va davomiyligini;

qoʻllaniladigan choralar va (yoki) sanksiyalar natijasida vaziyatni oʻzgartirish imkoniyatini;

aniqlangan qoidabuzarliklarning yuzaga kelishiga olib kelgan sabablarni;

ilgari qoʻllanilgan choralar va sanksiyalarning samaradorligini (natijadorligini)”;

8) 14-moddaning :

birinchi qismi quyidagi mazmundagi toʻqqizinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:

“kredit bitimi tuzishi taqiqlangan shaxslar reyestrida jismoniy shaxsning mavjudligi yoki mavjud emasligi toʻgʻrisidagi axborotni kredit axboroti subyektlariga va kredit axborotidan foydalanuvchilarga ularning soʻrovlariga asosan berishi”;

toʻqqizinchi va oʻninchi xatboshilari tegishincha oʻninchi va oʻn birinchi xatboshilar deb hisoblansin;

9) 16-moddaning ikkinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Qonunchilikka muvofiq taqdim etilishiga ruxsat berilgan axborotni:

banklar va nobank kredit tashkilotlari, shuningdek mikromoliya tashkiloti faoliyatini amalga oshiruvchi toʻlov tashkilotlari — Kredit axborotining davlat reyestriga va kredit byurolariga;

lizing, sugʻurta tashkilotlari, tovar isteʼmol kreditlarini beruvchi tashkilotlar — kredit byurolariga taqdim etishi shart”;

10) quyidagi mazmundagi 16 1 -modda bilan toʻldirilsin:

“ 16 1 -modda. Jismoniy shaxslar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni kredit bitimi tuzishi taqiqlangan shaxslar reyestriga kiritish

Jismoniy shaxs oʻzining ishtirokisiz yoki xabarisiz kredit bitimi rasmiylashtirilishining oldini olish uchun oʻzi bilan kredit bitimini tuzishni kredit byurosiga ariza kiritish orqali taqiqlashi mumkin.

Kredit bitimini tuzishni taqiqlash yoki bunday taqiqni olib tashlash toʻgʻrisidagi ariza Oʻzbekiston Respublikasi Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali orqali elektron shaklda, davlat xizmatlari markazlari yoki kredit byurolari orqali yozma yoki elektron shaklda murojaat qilish asosida beriladi.

Kredit bitimini tuzishni taqiqlash yoki bunday taqiqni olib tashlash toʻgʻrisidagi ariza olingan paytdan eʼtiboran kredit byurosi tomonidan darhol kredit bitimi tuzishi taqiqlangan shaxslar reyestriga kiritiladi.

Kredit bitimini tuzishni taqiqlash yoki bunday taqiqni olib tashlash ixtiyoriy ravishda amalga oshiriladi. Bunda mazkur xizmatlar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda bepul asosda koʻrsatiladi.

Jismoniy shaxslarning kredit bitimini tuzishini taqiqlash toʻgʻrisidagi arizalari roʻyxati kredit bitimi tuzishi taqiqlangan shaxslar reyestrida kredit byurolari tomonidan yuritiladi.

Kredit bitimi tuzishi taqiqlangan shaxslar reyestridan kredit bitimini tuzish taqiqi mavjudligi yoki bunday taqiq olib tashlanganligi toʻgʻrisidagi axborotni olmasdan turib kredit bitimini tuzish taqiqlanadi. Bunda banklar yoki nobank kredit tashkilotlari yoxud mikromoliya tashkiloti faoliyatini amalga oshiruvchi toʻlov tashkilotlari jismoniy shaxsning ishtirokisiz yoki xabarisiz amalga oshirilgan kredit bitimidan kelib chiqadigan huquqiy oqibatlar uchun javobgar boʻladi.

Kredit axborotidan foydalanuvchilar jismoniy shaxslar toʻgʻrisidagi axborotni kredit bitimi tuzishi taqiqlangan shaxslar reyestridan bepul asosda oladi”;

11) 17-modda birinchi qismining ikkinchi xatboshisidagi “Yuridik shaxslarning davlat reyestriga va Yakka tartibdagi tadbirkorlarning davlat reyestriga” degan soʻzlar “Tadbirkorlik subyektlarining yagona davlat reyestriga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

12) 22-moddaning birinchi qismi :

sakkizinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“oʻzi haqidagi kredit hisobotining taqdim etilishiga rozilik berishni rad etish yoki uning kredit byurolari tomonidan taqdim etilishini taqiqlash (taqiqni olib tashlash)”;

quyidagi mazmundagi oʻninchi xatboshi bilan toʻldirilsin:

“kredit bitimini tuzishni taqiqlash yoki bunday taqiqni olib tashlash toʻgʻrisidagi ariza bilan belgilangan tartibda murojaat etish”;

oʻninchi xatboshisi oʻn birinchi xatboshi deb hisoblansin;

13) 24-moddaning birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Kredit axborotini taqdim etish va uning almashinuvi faqat kredit bitimini tuzish, oʻzgartirish hamda kredit bitimining ijrosini monitoring qilishdagi tavakkalchilikni baholash maqsadida, shu jumladan kredit axboroti subyektlarini reyting asosida baholash orqali, shuningdek qonunchilikda belgilangan boshqa maqsadlarda amalga oshiriladi”.

2-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

3-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

4-modda. Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy oʻtgach kuchga kiradi.

Ushbu Qonun 1-moddasi 7-bandining toʻqqizinchi xatboshisi 2026-yil 1-iyuldan eʼtiboran amalga kiritiladi.

Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2025-yil 4-mart,

OʻRQ-1043-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 05.03.2025-y., 03/25/1043/0217-son)

lex.uz

Закон Республики Узбекистан

О внесении изменений и дополнений в Закон Республики Узбекистан «Об обмене кредитной информацией», направленных на дальнейшее совершенствование отношений в сфере кредитования

Принят Законодательной палатой 14 января 2025 года Одобрен Сенатом 20 февраля 2025 года

В последние годы в стране проделана значительная работа по облегчению доступа населения к финансовым услугам, повышению качества и расширению спектра банковских услуг, упрощению процедур предоставления кредитов.

Вместе с тем рост случаев выдачи кредитов на имя граждан без их ведома и присвоения предоставленных денежных средств с применением мошеннических способов требует совершенствования правовых механизмов защиты интересов граждан в сфере кредитования.

Настоящим Законом в Закон Республики Узбекистан «Об обмене кредитной информацией» вносятся изменения и дополнения, предусматривающие права физических лиц на установление и снятие запрета на заключение с ними кредитных сделок, порядок и условия включения их в Реестр лиц, которым запрещено заключать кредитную сделку, а также установление ответственности пользователей кредитной информации за заключение кредитной сделки в нарушение установленного запрета.

Кроме того, определяются меры и санкции, применяемые Центральным банком Республики Узбекистан в отношении кредитных бюро за нарушения ими требований законодательства, регулирующего их деятельность.

Данный Закон послужит предотвращению случаев выдачи кредитов на имя граждан без их ведома и присвоения предоставленных денежных средств, а также совершенствованию правовых основ деятельности кредитных бюро.

Статья 1. Внести в Закон Республики Узбекистан от 4 октября 2011 года № ЗРУ-301 «Об обмене кредитной информацией» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2011 г., № 10, ст. 271; 2013 г., № 4, ст. 98; 2015 г., № 8, ст. 312; 2019 г., № 3, ст. 166; 2020 г., № 1, ст.ст. 1, 3; 2021 г., приложение к № 4, № 10, ст. 968; 2022 г., № 3, ст. 216, № 4, ст. 340; 2024 г., № 2, ст. 105) следующие изменения и дополнения:

1) в статье 3 :

абзац четвертый изложить в следующей редакции:

« субъект кредитной информации — юридическое или физическое лицо, выступающее соответственно в качестве заемщика (должника), лизингополучателя, поручителя, гаранта, залогодателя и страхователя по кредитной сделке, а также физическое лицо, подавшее заявление о внесении сведений в кредитные бюро о запрете на заключение с ним кредитной сделки или снятии такого запрета»;

абзац шестой изложить в следующей редакции:

« пользователь кредитной информации — юридическое или физическое лицо, выступающее соответственно в качестве кредитора, лизингодателя, залогодержателя и страховщика по кредитной сделке, а также юридическое лицо, уполномоченное использовать кредитную информацию в соответствии с законодательством»;

дополнить абзацем седьмым следующего содержания:

« реестр лиц, которым запрещено заключать кредитную сделку , — единая база данных, содержащая информацию о физических лицах, которым запрещено заключать кредитную сделку, и который ведется кредитными бюро»;

2) в статье 4 :

дополнить абзацем пятым следующего содержания:

«о наличии запрета на заключение с физическим лицом кредитной сделки или о снятии такого запрета в реестре лиц, которым запрещено заключать кредитную сделку»;

абзац пятый считать абзацем шестым;

3) в части второй статьи 5:

дополнить абзацем пятым следующего содержания:

«о дате и времени подачи заявления о запрете на заключение с физическим лицом кредитной сделки или снятии такого запрета, дате установления или снятия запрета и условиях запрета»;

абзац пятый считать абзацем шестым;

4) в статье 7 :

дополнить частью второй следующего содержания:

«Минимальный размер уставного фонда (уставного капитала) кредитного бюро должен составлять два миллиарда сумов»;

части вторую — пятую считать соответственно частями третьей — шестой;

из части четвертой слова «не являющееся субъектом малого предпринимательства» исключить;

5) в части второй статьи 8:

абзац второй изложить в следующей редакции:

«протокол общего собрания учредителей о создании кредитного бюро или решение единственного учредителя о создании кредитного бюро»;

абзац четвертый после слова «учредителях» дополнить словом «(учредителе)»;

абзац шестой после слов «уставного фонда» дополнить словами «(уставного капитала)»;

6) в статье 12 :

абзац девятый части первой изложить в следующей редакции:

«применяет меры и санкции к кредитным бюро за нарушение требований законодательства»;

дополнить частью третьей следующего содержания:

«Порядок ведения кредитными бюро взаимосоответствующего реестра лиц, которым запрещено заключать кредитную сделку, определяется Центральным банком Республики Узбекистан»;

7) дополнить статьей 12 1 следующего содержания:

« Статья 12 1 . Меры и санкции, применяемые к кредитным бюро

Центральный банк Республики Узбекистан применяет меры и санкции к кредитным бюро за совершение следующих нарушений:

несоблюдение требований законодательства об обмене кредитной информацией и регулирующего деятельность кредитных бюро;

нарушение прав потребителей услуг кредитных бюро;

установление факта получения лицензии с использованием подложных документов.

При выявлении нарушений, указанных в части первой настоящей статьи, Центральный банк Республики Узбекистан вправе применять следующие меры и санкции:

направлять кредитным бюро обязательные для исполнения предписания об устранении выявленных в их деятельности нарушений, в том числе об устранении причин, приводящих к нарушению прав потребителей услуг кредитных бюро;

взыскивать штраф в размере до пяти тысячекратного размера базовых расчетных величин.

При применении мер и санкций Центральный банк Республики Узбекистан учитывает:

характер, масштаб нарушений и их последствия;

систематичность и продолжительность нарушений;

возможность скорректировать ситуацию в результате применяемых мер и (или) санкций;

причины, обусловившие возникновение выявленных нарушений;

эффективность (результативность) ранее примененных мер и санкций»;

8) в статье 14 :

часть первую дополнить абзацем девятым следующего содержания:

«предоставлять субъектам кредитной информации и пользователям кредитной информации на основании их запросов информацию о наличии или отсутствии физического лица в реестре лиц, которым запрещено заключать кредитную сделку»;

абзацы девятый и десятый считать соответственно абзацами десятым и одиннадцатым;

9) часть вторую статьи 16 изложить в следующей редакции:

«Информацию, которая разрешена к предоставлению в соответствии с законодательством, обязаны предоставлять:

банки и небанковские кредитные организации, а также платежные организации, осуществляющие деятельность микрофинансовой организации, — в Государственный реестр кредитной информации и кредитным бюро;

лизинговые, страховые организации, организации, предоставляющие товарные потребительские кредиты, — кредитным бюро»;

10) дополнить статьей 16 1 следующего содержания:

« Статья 16 1 . Внесение сведений о физических лицах в реестр лиц, которым запрещено заключать кредитную сделку

Физическое лицо для предотвращения оформления кредитной сделки без его участия или ведома может запретить заключать с ним кредитную сделку путем подачи заявления в кредитное бюро.

Заявление о запрете на заключение кредитной сделки или снятии такого запрета подается через Единый портал интерактивных государственных услуг Республики Узбекистан в электронной форме, через центры государственных услуг или кредитные бюро на основании обращения в письменной или электронной форме.

Заявление о запрете на заключение кредитной сделки или снятии такого запрета немедленно с момента получения вносится кредитным бюро в реестр лиц, которым запрещено заключать кредитную сделку.

Запрет на заключение кредитной сделки или снятие такого запрета осуществляется на добровольной основе. При этом данные услуги предоставляются на бесплатной основе в порядке, установленном Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Список заявлений о запрете на заключение кредитной сделки с физическими лицами ведется кредитными бюро в реестре лиц, которым запрещено заключать кредитную сделку.

Запрещается заключать кредитную сделку без получения из реестра лиц, которым запрещено заключать кредитную сделку, информации о наличии запрета на заключение кредитной сделки или снятии такого запрета. При этом банки или небанковские кредитные организации либо платежные организации, осуществляющие деятельность микрофинансовой организации, несут ответственность за правовые последствия, вытекающие из кредитной сделки, совершенной без участия или ведома физического лица.

Пользователи кредитной информации получают на безвозмездной основе информацию о физических лицах из реестра лиц, которым запрещено заключать кредитную сделку»;

11) в абзаце втором части первой статьи 17 слова «Государственный реестр юридических лиц и Государственный реестр индивидуальных предпринимателей» заменить словами «Единый государственный реестр субъектов предпринимательства»;

12) в части первой статьи 22:

абзац восьмой изложить в следующей редакции:

«отказать в предоставлении согласия на выдачу кредитного отчета о себе или запретить (снять запрет) его предоставление кредитными бюро»;

дополнить абзацем десятым следующего содержания:

«обращаться с заявлением о запрете на заключение кредитной сделки или снятии такого запрета в установленном порядке»;

абзац десятый считать абзацем одиннадцатым;

13) часть первую статьи 24 изложить в следующей редакции:

«Предоставление и обмен кредитной информацией осуществляются только в целях оценки риска при заключении, изменении и мониторинге исполнения кредитной сделки, в том числе путем рейтинговой оценки субъектов кредитной информации, а также в иных целях, установленных законодательством».

Статья 2. Центральному банку Республики Узбекистан и другим заинтересованным организациям обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Закона.

Статья 3. Кабинету Министров Республики Узбекистан:

привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;

обеспечить пересмотр и отмену республиканскими органами исполнительной власти их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону.

Статья 4. Настоящий Закон вступает в силу по истечении трех месяцев со дня его официального опубликования.

Абзац девятый пункта 7 статьи 1 настоящего Закона вводится в действие с 1 июля 2026 года.

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

4 марта 2025 г.,

№ ЗРУ-1043

(Национальная база данных законодательства, 05.03.2025 г., № 03/25/1043/0217)

lex.uz