UzbekAI

Ўзбекистон Республикасининг Қонуни

Қишлоқ хўжалиги таваккалчиликларини суғурта қилиш тўғрисида

Қонунчилик палатаси томонидан 2025 йил 4 мартда қабул қилинган Сенат томонидан 2025 йил 17 мартда маъқулланган

1-боб. Умумий қоидалар

1-модда. Ушбу Қонуннинг мақсади ва қўлланилиш соҳаси

Ушбу Қонуннинг мақсади қишлоқ хўжалиги таваккалчиликларини суғурта қилиш соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат.

Ушбу Қонун қишлоқ хўжалигида суғурталаниши лозим бўлган таваккалчиликлар, қишлоқ хўжалиги таваккалчиликлари суғуртаси шартномасини (бундан буён матнда қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси деб юритилади) тузиш ва қайта суғурта қилишни амалга ошириш, қишлоқ хўжалиги таваккалчиликлари суғуртасини амалга оширишда Қишлоқ хўжалиги суғуртаси жамғармасини ташкил этиш, ушбу Жамғарманинг даромадлари ва харажатлари, суғурта мукофотлари бўйича субсидиялар бериш, қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси бўйича зарарни аниқлаш ва суғурта товонларини тўлаш, шунингдек қишлоқ хўжалиги таваккалчиликларини суғурта қилишни давлат томонидан мувофиқлаштириш билан боғлиқ муносабатларга нисбатан татбиқ этилади.

2-модда. Қишлоқ хўжалиги таваккалчиликларини суғурта қилиш тўғрисидаги қонунчилик

Қишлоқ хўжалиги таваккалчиликларини суғурта қилиш тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборатдир.

Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида Ўзбекистон Республикасининг қишлоқ хўжалиги таваккалчиликларини суғурта қилиш тўғрисидаги қонунчилигида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.

3-модда. Асосий тушунчалар

Ушбу Қонунда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:

воситачи — Қишлоқ хўжалиги суғуртаси ахборот тизимида белгиланган тартибда рўйхатдан ўтган ҳамда Қишлоқ хўжалиги суғуртаси жамғармаси номидан қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномасини тузадиган юридик шахс;

мустақил эксперт — суғурта ҳодисаси юз бериш эҳтимолини ўрганадиган, суғурта ҳодисаси юз берганидан кейин қишлоқ хўжалиги суғуртаси объектини кўздан кечиришни амалга оширадиган, суғурта ҳодисаси мавжудлигини, шунингдек суғурта ҳодисаси сабабли етказилган зарарнинг миқдорини аниқлайдиган, тегишли ваколатларга ва мустақил эксперт гувоҳномасига эга бўлган жисмоний шахс;

хизмат ҳақи — қишлоқ хўжалиги суғуртаси бўйича воситачига ҳамда мустақил экспертга тўланадиган тўлов;

қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчи — қишлоқ хўжалиги маҳсулотини етиштирадиган юридик шахс мақомига эга бўлган хўжалик юритувчи субъект;

қишлоқ хўжалиги маҳсулоти — қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчилар томонидан етиштириладиган чорвачилик ва ўсимлик маҳсулотлари.

4-модда. Қишлоқ хўжалиги таваккалчиликларини суғурта қилишнинг асосий принциплари

Қишлоқ хўжалиги таваккалчиликларини суғурта қилишнинг асосий принциплари қуйидагилардан иборат:

қонунийлик;

очиқлик ва шаффофлик;

суғурталанган қишлоқ хўжалиги маҳсулотларига етказилган зарарнинг ўрни қопланиши кафолати;

коррупцияга йўл қўймаслик.

5-модда. Қишлоқ хўжалиги таваккалчиликларини суғурта қилиш

Қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчилар ушбу Қонун талабларига ҳамда қишлоқ хўжалиги суғуртаси қоидаларига асосан қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқаришда қуйидаги бир ёки бир неча таваккалчиликлар бўйича қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаларини тузади:

табиий ва техноген офатлар;

ёнғин;

ўсимликларнинг зараркунандалар ва касалликлардан зарарланиши;

қишлоқ хўжалиги ҳайвонларининг юқумли касалликлари тарқалиши ва заҳарланиши;

ёввойи ҳайвонлар томонидан экинларнинг пайҳон қилиниши ёки қишлоқ хўжалиги ҳайвонларига зарар етказилиши;

учинчи шахсларнинг хатти-ҳаракатлари.

2-боб. Қишлоқ хўжалиги таваккалчиликларини суғурта қилишни давлат томонидан мувофиқлаштириш

6-модда. Мувофиқлаштирувчи давлат органи

Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги қишлоқ хўжалиги таваккалчиликларини суғурта қилишни амалга оширишни мувофиқлаштирувчи давлат органидир (бундан буён матнда мувофиқлаштирувчи давлат органи деб юритилади).

Мувофиқлаштирувчи давлат органи:

қишлоқ хўжалиги таваккалчиликлари суғурта қилинишини (бундан буён матнда қишлоқ хўжалиги суғуртаси деб юритилади) ташкил этиш ва ривожлантириш дастурларини ишлаб чиқиш ҳамда жорий этишнинг самарадорлиги ва шаффофлигини таъминлаш бўйича чоралар кўради;

қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси ва полисини расмийлаштириш, суғурта мукофоти учун бюджет субсидияси олиш, суғурта товонини олишга доир аризаларни кўриб чиқиш бўйича хизматларни кўрсатиш жараёнларини ўз ичига оладиган ахборот тизимини юритади;

қишлоқ хўжалиги таваккалчиликлари ва улардан ҳимояланиш бўйича тадқиқотлар ўтказилишини рағбатлантиради;

қишлоқ хўжалиги суғуртаси соҳасидаги мутахассисларнинг малакасини ошириш чораларини кўради;

қишлоқ хўжалиги суғуртасини давлат томонидан қўллаб-қувватлаш мақсадида суғурта мукофотларининг бир қисмини тўлаш ҳамда суғурта товонлари бўйича бюджет субсидиялари миқдорини аниқлаш юзасидан таклифлар ишлаб чиқади;

ажратилаётган бюджет субсидиялари бўйича ҳисоблар ва ҳисоботларнинг юритилишини назорат қилади;

қишлоқ хўжалиги суғуртасини ривожлантириш масалаларига бағишланган илмий ва амалий семинарлар, конференциялар, тренинглар ташкил этади;

қишлоқ хўжалиги суғуртасини такомиллаштириш, ривожлантириш ва қонунчилик ҳужжатларига тегишли ўзгартиришлар киритиш бўйича таклифлар ишлаб чиқади;

қишлоқ хўжалиги суғуртаси соҳасида халқаро алоқаларни амалга оширади.

Мувофиқлаштирувчи давлат органи қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

7-модда. Қишлоқ хўжалиги суғуртасини давлат томонидан қўллаб-қувватлаш

Қишлоқ хўжалиги суғуртасини давлат томонидан қўллаб-қувватлаш суғурта мукофотларининг бир қисмини ҳамда етказилган зарарнинг суғурта мукофотлари ва қайта суғурта қилиш маблағлари ҳисобидан компенсация қилинмаган қисмини қоплаш учун бюджет субсидиялари ажратиш орқали амалга оширилади.

Бюджет субсидияси мувофиқлаштирувчи давлат органининг бюджет сўровномасига асосан ҳар йили навбатдаги йил учун мўлжалланган Ўзбекистон Республикасининг Давлат бюджети тўғрисидаги Қонунда назарда тутилади.

Қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси муддатидан олдин бекор қилинган тақдирда, бюджет субсидияси ҳисобидан тўланган суғурта мукофотининг бир қисми Қишлоқ хўжалиги суғуртаси жамғармасининг ҳисоб-китоб варағида қолади ва ушбу Қонунга мувофиқ янги суғурта шартномаларини тузиш учун сарфланади.

8-модда. Қишлоқ хўжалиги суғуртаси соҳасидаги фаолиятни тартибга солиш

Қишлоқ хўжалиги суғуртаси соҳасидаги фаолият устидан қонунчилик талабларга мувофиқ назорат қилиш суғурта фаолиятини тартибга солувчи ваколатли давлат органи томонидан амалга оширилади.

Мувофиқлаштирувчи давлат органи қишлоқ хўжалиги суғуртасининг ташкил этилиши, ривожлантирилиши, унинг самарадорлиги ҳамда шаффофлиги, суғурта мукофотларининг йиғилиши ва суғурта товонларининг белгиланган муддатларда амалга оширилиши устидан назоратни таъминлайди.

3-боб. Қишлоқ хўжалиги суғуртаси жамғармасининг фаолиятини ташкил этиш

9-модда. Қишлоқ хўжалиги суғуртаси жамғармаси

Қишлоқ хўжалиги суғуртасини бошқариш, қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчиларни турли таваккалчиликлардан ҳимоя қилиш ва зарарнинг ўрнини қоплаш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан қишлоқ хўжалиги суғурталовчиси сифатида Қишлоқ хўжалиги суғуртаси жамғармаси (бундан буён матнда Жамғарма деб юритилади) ташкил этилади.

Жамғарма суғурталовчи вазифасини ушбу Қонунда белгиланган тартибда лицензиясиз амалга оширади. Бунда мазкур қоида Жамғармани суғурта (қайта суғурта) фаолиятини амалга оширишда лицензия талаблари ва шартларини бажаришдан озод этмайди.

Жамғарма нотижорат ташкилот бўлиб, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланадиган Низомга асосан фаолият кўрсатади.

10-модда. Жамғарманинг асосий вазифалари ва функциялари

Жамғарманинг асосий вазифалари қуйидагилардан иборат:

қишлоқ хўжалиги суғуртасининг амалга оширилишини ташкил этиш ва бошқариш;

суғурта ҳодисаси юз берганда, қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчиларга етказилган зарарнинг қиймати қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси доирасида тўланишини таъминлаш;

қишлоқ хўжалиги суғуртасини амалга ошириш чоғида олинган ахборотнинг махфийлигини таъминлаган ҳолда Жамғарма, мувофиқлаштирувчи давлат органи ва воситачилар ўртасида ахборот алмашинувини ташкил этиш.

Асосий вазифаларни бажариш мақсадида Жамғарма қуйидаги функцияларни амалга оширади:

Жамғарманинг зиммасига юклатилган асосий вазифаларни амалга ошириш учун унинг фаолиятини тартибга солувчи қоидаларни ишлаб чиқади;

қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси бўйича суғурта мукофотлари маблағларини жамлайди;

суғурта ҳодисаси юз берганда, қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчиларга етказилган зарар суммасини белгиланган тартибда тўлайди;

мувофиқлаштирувчи давлат органи билан келишувга кўра қишлоқ хўжалиги маҳсулотларининг турлари бўйича қишлоқ хўжалиги суғуртасининг намунавий шартномаси ва намунавий полисини ишлаб чиқади;

қишлоқ хўжалиги маҳсулотларининг турларидан, таваккалчиликлардан ва ҳудудларнинг шароитларидан келиб чиққан ҳолда, суғурта мукофоти ставкасини аниқлашга доир тадқиқотлар ўтказади, тадқиқотлар натижаларини мувофиқлаштирувчи давлат органи билан келишувга кўра Жамғарманинг бошқарув Кенгашига тақдим этади;

воситачиларга ва мустақил экспертларга Жамғарма маблағлари ҳисобидан хизмат ҳақи тўланишини таъминлайди;

манфаатдор вазирликлар ва идоралар, қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчилар ҳамда воситачилар ўртасида қишлоқ хўжалиги суғуртасига оид ахборот алмашинуви таъминланишини мувофиқлаштиради;

қишлоқ хўжалиги суғуртаси бўйича статистикани шакллантиради;

қонунчиликда белгиланган суғурта сирига доир талабларга риоя этган ҳолда, қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси иштирокчилари билан қишлоқ хўжалиги суғуртаси бўйича ахборот алмашинувини амалга оширади;

Жамғарма маблағларининг тушумлари ва харажатлари бўйича йиллик ҳамда чораклик прогнозларни шакллантиради;

қишлоқ хўжалиги таваккалчиликлари суғуртаси тўғрисидаги қонунчиликни такомиллаштиришга оид таклифларни ишлаб чиқади, хорижий тажрибани ўрганади ва уларни мувофиқлаштирувчи давлат органига кўриб чиқиш учун киритади;

Жамғарманинг бошқарув Кенгаши томонидан қабул қилинган қарорлар ижросини таъминлайди.

Жамғарма ўз вазифаларига ва қонунчиликка мувофиқ бошқа функцияларни ҳам бажариши мумкин.

11-модда. Жамғарма маблағларини шакллантириш ва улардан фойдаланиш тартиби

Жамғарма маблағлари:

қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномалари бўйича келиб тушадиган суғурта мукофотлари;

суғурта мукофотларининг бир қисми учун давлат томонидан тўланадиган бюджет субсидияси маблағлари;

тўланган ва тўланиши лозим бўлган зарарнинг ўрнини қоплаш учун қайта суғурта ташкилотларидан келиб тушадиган маблағлар;

Жамғарманинг вақтинча бўш турган маблағларини тижорат банкларидаги депозитларга жойлаштиришдан олинадиган даромадлар;

халқаро молия институтларининг ва чет эл ҳукумат ташкилотларининг грантлари;

жисмоний ва юридик шахсларнинг ҳомийлик хайриялари;

қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан шакллантирилади.

Жамғарма маблағларидан:

қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномалари бўйича суғурта ҳодисаси юз берганда қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчиларга суғурта товонларини тўлаш;

воситачиларга ва мустақил экспертларга хизмат ҳақини тўлаш;

Жамғарма дирекциясининг фаолиятини таъминлаш, шу жумладан ходимларга иш ҳақини тўлаш, уларни моддий рағбатлантириш, қўшимча тўловлар, устамалар ва мукофотлар, моддий техника базасини мустаҳкамлаш, хизмат сафарлари билан боғлиқ харажатларни қоплаш;

қайта суғурта қилиш харажатларининг ўрнини қоплаш;

қишлоқ хўжалиги суғуртаси соҳасига хорижий мутахассисларни ва маслаҳатчиларни жалб этиш, шунингдек Жамғарма ходимларини касбий тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш бўйича харажатларни молиялаштириш учун фойдаланилади.

12-модда. Жамғарманинг бошқарув Кенгаши

Жамғарманинг бошқарув Кенгаши (бундан буён матнда Кенгаш деб юритилади) Жамғарманинг юқори бошқарув органи бўлиб, унинг фаолиятига умумий раҳбарликни амалга оширади.

Кенгаш таркиби етти нафар аъзодан иборат бўлиб, унга Ўзбекистон Республикаси қишлоқ хўжалиги вазирининг ҳамда иқтисодиёт ва молия вазирининг бир нафардан ўринбосарлари ва ушбу вазирликлардан бир нафардан масъул вакил, Ўзбекистон суғурта бозорининг профессионал иштирокчилари уюшмасидан, Ўзбекистон фермерлари кенгашидан ҳамда Жамғармадан бир нафардан вакил киритилади.

Кенгашда Ўзбекистон Республикаси қишлоқ хўжалиги вазирининг ўринбосари раислик қилади.

Кенгаш аъзолари Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан уч йил муддатга тайинланади ва ваколатлари муддати тугаганидан кейин улар янги муддатга қайта тайинланиши мумкин.

Кенгаш аъзоларини алмаштириш зарур бўлган тақдирда, уларнинг ўрнига тайинланган аъзолар қолган муддатнинг якунига қадар ҳамда янги таркиб кейинги муддатга тайинлангунига қадар фаолиятни амалга оширади.

Кенгаш мажлиси ҳар чоракда камида бир марта ўтказилади. Зарур бўлганда Кенгашда раислик қилувчининг ёки камида тўрт нафар Кенгаш аъзосининг талабига (таклифига) кўра қўшимча мажлислар ўтказилиши мумкин.

Кенгаш мажлиси, агар унда аъзоларининг камида беш нафари ҳозир бўлса, ваколатли ҳисобланади. Кенгаш қарори Кенгаш мажлисида ҳозир бўлганларнинг кўпчилик овози билан қабул қилинади.

Кенгаш аъзоларига улар ўз мажбуриятларини бажариб турган давр учун ҳақ тўланади ва унинг миқдори Жамғарма тўғрисидаги Низомда белгиланади.

Кенгаш аъзолари ўз ҳуқуқларини амалга оширишда ва мажбуриятларини бажаришда Жамғарманинг манфаатларини кўзлаб иш тутиши керак.

Кенгаш:

Жамғарманинг зиммасига юклатилган вазифаларни бажариш бўйича унинг фаолиятини тартибга солувчи қоидаларни, қишлоқ хўжалиги суғуртасининг намунавий шартномаси ва намунавий полисини, шунингдек суғурта мукофоти ставкасини тасдиқлайди;

Жамғарманинг жорий фаолиятга доир харажатлар сметасини тасдиқлайди;

Жамғарманинг ижро этувчи органини шакллантиради ва унинг фаолияти устидан назоратни амалга оширади;

аудиторлик ташкилотини белгилайди;

қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни амалга оширади.

13-модда. Жамғарманинг ижро этувчи органи

Жамғарманинг ижро этувчи органи унинг дирекциясидир. Дирекция Жамғарманинг жорий фаолиятига раҳбарликни амалга оширади ва унинг фаолияти учун жавобгар бўлади. Жамғарма дирекциясининг тузилмаси ва ходимларининг чекланган сони Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланади. Жамғарма дирекциясига раҳбарликни Кенгаш томонидан тайинланадиган директор амалга оширади ва у Кенгаш аъзоси ҳисобланади.

Жамғарма дирекцияси:

қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси бўйича суғурта товонини қонунчиликда белгиланган тартибда тўлайди;

қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчиларни қишлоқ хўжалиги суғуртаси тўғрисида хабардор қилади, жамоатчилик билан алоқалар ўрнатади ва реклама кампанияларини ўтказиш чораларини кўради;

воситачиларга ва мустақил экспертларга хизмат ҳақини тўлайди;

Жамғарманинг фаолиятини такомиллаштириш юзасидан Кенгашга таклифлар киритади;

қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни амалга оширади.

4-боб. Қишлоқ хўжалиги суғуртасини ташкил этиш

14-модда. Қишлоқ хўжалиги суғуртасининг шакли

Қишлоқ хўжалиги суғуртаси ихтиёрий суғурта шаклида амалга оширилади, бундан ушбу Қонун 19-моддасининг олтинчи қисмида назарда тутилган ҳоллар мустасно.

Қишлоқ хўжалиги суғуртаси уни амалга оширишнинг умумий шартлари ва тартибини белгиловчи қишлоқ хўжалиги суғурта шартномасига ҳамда қоидаларига асосан амалга оширилади.

Қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномасида қишлоқ хўжалиги суғуртасининг муҳим шартлари кўрсатилиши керак.

15-модда. Қишлоқ хўжалиги суғуртаси ахборот тизими

Қишлоқ хўжалиги суғуртасини электрон тарзда расмийлаштириш, қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномасининг иштирокчиларини рўйхатдан ўтказиш ва кўрсатилаётган суғурта хизматлари устидан назорат қилиш Қишлоқ хўжалиги суғуртаси ахборот тизими (бундан буён матнда ахборот тизими деб юритилади) орқали амалга оширилади.

Ахборот тизими мувофиқлаштирувчи давлат органи томонидан юритилади.

Қуйидаги маълумотлар Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги ҳузуридаги Гидрометеорология хизмати агентлиги, Ўзбекистон Республикаси Сув хўжалиги вазирлиги, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Кадастр агентлиги томонидан реал вақт режимида тегишлилиги бўйича бепул асосда тақдим этилади:

ҳар кунги кутилаётган ҳамда қайд этилган об-ҳаво ва иқлим шароитлари ҳақидаги;

қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерларда жойлашган сув объектлари, ерларнинг мелиоратив ҳолати ва сув кадастри тўғрисидаги;

қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерларга нисбатан давлат ер кадастри ва уларда жойлашган кўчмас мулк объектлари ҳақидаги.

Ахборот тизимига интеграция қилиниши лозим бўлган бошқа ахборот тизимларининг рўйхати Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

Ахборот тизими тегишли ахборот тизимларига интеграция қилингунига қадар зарур маълумотлар Жамғарманинг сўровига кўра тегишли ахборот эгалари томонидан тақдим этилади.

16-модда. Қишлоқ хўжалиги суғуртаси объектлари

Қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчиларнинг бўлғуси ҳосилнинг ва етиштириладиган қишлоқ хўжалиги маҳсулотининг йўқотилиши (нобуд бўлиши) хавфи, экинларга ва қишлоқ хўжалиги ҳайвонларига, шунингдек иссиқхоналарга ва уларда етиштириладиган қишлоқ хўжалиги маҳсулотига зарар етказилиши билан боғлиқ бўлган мулкий манфаатлари қишлоқ хўжалиги суғуртасининг объектларидир.

17-модда. Қишлоқ хўжалиги суғуртасининг субъектлари

Жамғарма, қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчилар, воситачилар ва мустақил экспертлар қишлоқ хўжалиги суғуртасининг субъектларидир.

18-модда. Жамғарманинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Жамғарма қуйидаги ҳуқуқларга эга:

суғурта мукофотларини ва суғурта ҳодисаси юз берганлиги натижасида етказилган зарарнинг ўрнини қоплаш учун субсидиялар олиш;

қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси бўйича аниқланган зарар миқдорини қўшимча равишда ўрганиш.

Жамғарма қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

Жамғарма:

қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчилар томонидан суғурта мукофотлари тўланган қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси бўйича суғурта жавобгарлигини зиммасига олиши;

қабул қилинган мажбуриятларни Кенгаш қарори асосида қайта суғурта қилиши;

мустақил экспертларни жалб этиши ва суғурта ҳодисаси юз берганлиги натижасида етказилган зарар миқдорини аниқлаш бўйича чоралар кўриши;

қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси бўйича қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчиларга зарарнинг ўрни ўз вақтида қопланиши бўйича чоралар кўриши;

қишлоқ хўжалиги суғуртасини амалга ошириш чоғида олинган ахборотнинг махфийлигини қонунчиликка мувофиқ таъминлаши;

қонунчиликда белгиланган ахборотни суғурта фаолиятини тартибга солувчи ваколатли давлат органи ва мувофиқлаштирувчи давлат органининг талабига кўра тақдим этиши;

қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ суғурта захираларини шакллантириш ҳамда жойлаштириш шартларига ва тўлов қобилиятини аниқлаш тартибига амал қилиши;

ҳар йили мажбурий аудиторлик текширувидан ўтиши;

актуар хулосасини ва ҳисоботини бир йилда камида бир марта актуар ташкилотларни жалб этган ҳолда олиши;

бухгалтерия ҳисобини юритиши, молиявий, статистика, солиқ ҳисоботларини ва бошқа ҳисоботларни тузиши шарт.

Жамғарманинг зиммасида қонунчиликка мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

19-модда. Қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчиларнинг қишлоқ хўжалиги суғуртаси соҳасидаги ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномасини тузиш истагида бўлган қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчилар ахборот тизимида рўйхатдан ўтади ва ушбу Қонуннинг талабларига мувофиқ воситачи ёки воситачи мавжуд бўлмаган тақдирда Жамғарма билан қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномасини тузади.

Қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчилар қуйидаги ҳуқуқларга эга:

қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномасини тузиш учун воситачини танлаш;

воситачидан қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномасининг шартларини тушунтириб беришни талаб қилиш;

Жамғарманинг суғурта товонини тўлашни рад этиш тўғрисидаги қарори устидан шикоят қилиш.

Қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчилар қонунчиликка ва ўзлари тузган шартномаларга мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

Қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчилар:

ахборот тизимида рўйхатдан ўтиши;

суғурта мукофотини қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномасида белгиланган муддатда тўлаши;

қишлоқ хўжалиги маҳсулотини етиштиришда барча агротехник ва (ёки) зоотехник тадбирларни ўз вақтида ҳамда етарли даражада амалга ошириши;

суғурта ҳодисаси юз берганлиги ҳақида Жамғармага хабар бериши шарт.

Қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчиларнинг зиммасида қонунчиликка ва ўзлари тузган шартномаларга мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

Қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчилар маҳсулот ишлаб чиқариш учун давлатнинг имтиёзли кредитларидан фойдаланганда ишлаб чиқариладиган қишлоқ хўжалиги маҳсулотининг йўқотилиши (нобуд бўлиши) хавфини олдиндан суғурта қилиши шарт.

20-модда. Воситачининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Воситачи Жамғарма номидан қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномасини тузишда қуйидаги ҳуқуқларга эга:

қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномасини тузиш ва тузилган суғурта шартномаси бўйича хизмат ҳақи олиш;

қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномасида назарда тутилган тартибда қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчи томонидан тақдим этилган ахборотни текшириш, шунингдек қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчилар томонидан қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномасининг тегишли талаблари ва шартлари бажарилишини назорат қилиш.

Воситачи қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

Воситачи Жамғарма номидан қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномасини тузишда:

ахборот тизимда рўйхатдан ўтиши;

қишлоқ хўжалиги суғуртасини амалга ошириш чоғида олинган ахборотнинг махфийлигини қонунчилик талабларига мувофиқ таъминлаши шарт.

Воситачининг зиммасида қонунчиликка мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

Воситачининг қишлоқ хўжалиги таваккалчиликларини суғурта қилиш соҳасидаги фаолияти, шу жумладан, уларнинг Жамғарма билан муносабатларининг хусусиятлари Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

21-модда. Мустақил эксперт

Суғурта ҳодисаси юз бериш эҳтимолини ўрганиш, суғурта ҳодисаси юз берганидан кейин қишлоқ хўжалиги суғуртаси объектини кўздан кечириш, суғурта ҳодисаси мавжудлигини, шунингдек суғурта ҳодисаси сабабли етказилган зарарнинг миқдорини аниқлаш мустақил эксперт томонидан амалга оширилади.

Мустақил эксперт ахборот тизимида юритиладиган реестрда рўйхатдан ўтган бўлиши ва Жамғарма томонидан бериладиган гувоҳномага эга бўлиши керак.

Қишлоқ хўжалиги суғуртасидаги йўқотишларни баҳолаш учун чет эл экспертлари жалб этилиши мумкин.

Мустақил экспертнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари, жавобгарлиги ҳамда унга доир малака талаблари Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

Мустақил экспертнинг хизмат ҳақи Жамғарма томонидан ўз маблағлари ҳисобидан тўланади.

Мустақил эксперт қишлоқ хўжалиги суғуртасининг объекти билан боғлиқ таваккалчиликлар ва зарар тўғрисидаги хулосани ахборот тизимига киритади.

22-модда. Қайта суғурта қилиш

Қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси бўйича суғурталанган таваккалчиликлар Жамғарма томонидан қонунчиликда белгиланган тартибда қайта суғурта қилиниши мумкин.

Қишлоқ хўжалиги суғуртаси таваккалчиликларини қайта суғурта қилиш тартиби қонунчиликка мувофиқ белгиланади.

5-боб. Қишлоқ хўжалиги суғуртасини амалга ошириш шартлари ва тартиби

23-модда. Қишлоқ хўжалиги суғуртасини амалга ошириш

Суғурта қилинадиган қишлоқ хўжалиги маҳсулотларининг ва таваккалчиликларнинг турлари Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланади.

24-модда. Қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси ва унинг иштирокчилари

Намунавий қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси Кенгаш томонидан тасдиқланади.

Қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси воситачи хизматларидан фойдаланилган ҳолда ёки тўғридан-тўғри Жамғарма томонидан тузилади.

Қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси ахборот тизими орқали электрон шаклда тузилади, бошқача усулда тузилган қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси ҳақиқий эмас деб ҳисобланади.

Қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномасида суғурта мукофотини тўлаш тартиби ва муддатлари, шунингдек қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномасида кўрсатилган суғурта ҳодисаси юз берган тақдирда, суғурта товонини тўлаш мажбурияти Жамғарманинг зиммасига ўтиши шартлари кўрсатилиши керак.

Суғурта мукофотининг қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчи томонидан тўланадиган қисми тўланганидан кейин унга суғурта полиси тақдим этилади.

Воситачи ёки воситачи мавжуд бўлмаган тақдирда Жамғарма ва қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчилар қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномасининг иштирокчилари ҳисобланади.

25-модда. Қишлоқ хўжалиги суғуртаси қоидалари

Қишлоқ хўжалиги суғуртаси қоидалари Кенгаш томонидан қабул қилинади ва тасдиқланади.

Қишлоқ хўжалиги суғуртаси қоидаларининг асосий қоидалари қуйидагиларни ўз ичига олади:

суғурта объектлари;

суғурта ҳодисалари;

суғурта таваккалчиликлари;

суғурта суммасини, суғурта тарифини ва суғурта мукофотини аниқлаш тартиби;

суғурта шартномаларини тузиш, бажариш ва бекор қилиш тартиби;

тарафларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари;

зарар миқдорини аниқлаш тартиби;

суғурта товонини аниқлаш тартиби;

суғурта товонини амалга ошириш муддатлари, шунингдек суғурта товонини рад этиш асосларининг батафсил рўйхати ва бошқа қоидалар.

26-модда. Қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномасининг иштирокчилари ўртасида электрон ахборот алмашинувининг ўзига хос хусусиятлари

Қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномасининг иштирокчилари ўртасида ахборот тизимидан фойдаланилган ҳолда қуйидагилар амалга оширилади:

қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномасини тузиш тўғрисида ариза бериш, уни ўзгартириш ёки муддатидан олдин бекор қилиш;

суғурта товонини олиш мақсадида суғурта ҳодисаси юз берганлиги ҳақидаги билдиришномани, суғурта товонини тўлаш тўғрисидаги аризани ва (ёки) бошқа ҳужжатларни электрон шаклда яратиш ҳамда юбориш.

Ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган ҳаракатларни бажариш учун ахборот тизимига кириш қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчи томонидан идентификациялаш ва аутентификациялаш тизимидан фойдаланган ҳолда амалга оширилади.

Агар қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчи воситачининг ёки Жамғарманинг электрон рақамли имзоси билан тасдиқланган қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси шартлари тўғрисидаги офертани (қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномасини тузиш ҳақидаги таклифни) қабул қилган ва суғурта мукофотининг белгиланган қисмини тўлаш орқали ўз розилигини берган бўлса, қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси тузилган деб ҳисобланади.

27-модда. Қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси бўйича суғурта мукофоти

Қишлоқ хўжалиги суғуртаси объектининг ва таваккалчилигининг ўзига хос хусусияти ҳисобга олинган ҳолда ҳудудларнинг табиий-иқлим шароитларига асосан белгиланадиган суғурта суммаси бирлигидан ундириладиган, Кенгаш томонидан қишлоқ хўжалиги экинларининг ва қишлоқ хўжалиги ҳайвонларининг ҳар бир тури учун тасдиқланадиган тўлов қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси бўйича суғурта мукофоти ставкасидир.

Қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчи қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномасида кўрсатилган суғурта мукофотининг 50 фоизини Жамғармага тўлайди.

Суғурта мукофотининг қолган 50 фоизи Ўзбекистон Республикасининг республика бюджети маблағлари ҳисобидан Жамғармага қопланади.

28-модда. Қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси бўйича суғурта мукофотининг Ўзбекистон Республикасининг республика бюджети маблағлари ҳисобидан қопланадиган қисми

Қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси бўйича суғурта мукофотининг Ўзбекистон Республикасининг республика бюджети маблағлари ҳисобидан қопланадиган қисми қуйидаги шартларга риоя этилганда Жамғармага тўланади:

қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси қишлоқ хўжалиги суғуртаси қоидаларига мувофиқ тузилганда;

қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномасида назарда тутилган, қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчи томонидан тўланиши керак бўлган суғурта мукофоти тўлиқ тўланганда.

Суғурта мукофотининг Ўзбекистон Республикасининг республика бюджети маблағлари ҳисобидан қопланадиган қисми ҳар бир молия йили учун қабул қилинадиган навбатдаги йил учун Ўзбекистон Республикасининг Давлат бюджети тўғрисидаги Қонунда назарда тутилади.

Жамғарма суғурта мукофотининг Ўзбекистон Республикасининг республика бюджети маблағлари ҳисобидан қопланадиган қисми учун Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлигига ҳар ойнинг бешинчи санасидан кечиктирмай буюртманома тақдим этади.

29-модда. Қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси бўйича суғурта товонини тўлаш

Суғурта ҳодисаси юз берган тақдирда, Жамғарма томонидан қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси бўйича мулкий манфаатлари суғурта қилинган қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчиларга суғурта товонини тўлаш учун мустақил экспертнинг хулосаси асос бўлади.

Жамғарма томонидан қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномасида кўрсатилган суғурта ҳодисаси юз берганлиги тегишли далиллар асосида тасдиқланганда, қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномасида белгиланган муддатда суғурта товонини тўлашни рад этишга йўл қўйилмайди.

Мустақил экспертнинг хулосаси ва суғурта ҳодисаси юз берганлиги тўғрисидаги далилларни қайта ўрганиб чиқиш зарур деб топилса, Жамғарма томонидан қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномасининг тарафлари иштирокида қўшимча ўрганиш ташкил этилади ва зарар қасддан қилинган ҳаракатлар натижасида етказилган деб ҳисобланса, суғурта товонини тўлаш рад этилади.

6-боб. Қишлоқ хўжалиги суғуртаси ҳодисалари бўйича зарарнинг ўрнини қоплаш

30-модда. Суғурта ҳодисасини кўриб чиқиш

Қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчи суғурта ҳодисаси юз берганлиги тўғрисида уч кун ичида ахборот тизими орқали кўриб чиқиш учун Жамғармага электрон шаклда хабарнома юборади.

Жамғарма қишлоқ хўжалиги суғуртаси қоидаларида белгиланган муддатларда суғурта ҳодисаси юз берганлиги тўғрисида хабарномани ўрганиш бўйича мустақил экспертни тайинлайди ва суғурта ҳодисасининг ўрганилишини таъминлайди.

Суғурта ҳодисасини ўрганишда қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчидан суғурта ҳодисаси юз берганлигининг сабаблари ва ҳолатларини аниқлаш бўйича ҳужжатлар ахборот тизими орқали сўраб олинади.

Мустақил экспертни тайинлаш ва суғурта ҳодисаси натижасида зарар кўрган суғурта объекти бўйича экспертиза ўтказиш шартлари қишлоқ хўжалиги суғуртаси қоидаларида ва қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномасида белгиланган тартибда кўриб чиқилади.

31-модда. Қишлоқ хўжалиги суғуртаси бўйича суғурта товонларини тўлаш тўғрисидаги қарорларни қабул қилиш

Қишлоқ хўжалиги суғуртаси қоидаларига мувофиқ мустақил экспертнинг хулосаси ва суғурта товони учун зарур бўлган ҳужжатлар тақдим этилганидан кейин Жамғарма суғурта ҳодисасини тан олиш ҳақида ёки тан олишни рад этиш тўғрисида ўн иш куни ичида қарор қабул қилади ҳамда қабул қилинган қарор ҳақида қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчини ахборот тизими орқали хабардор қилади.

Суғурта ҳодисасини тан олишни рад этиш тўғрисидаги қарорда рад этиш асосларини Жамғарма қонунчилик ҳужжатларига ҳавола қилган ҳолда, шунингдек қишлоқ хўжалиги суғуртаси қоидаларидан ва қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномасидан келиб чиққан ҳолда аниқ кўрсатиши шарт.

Суғурта ҳодисасини тан олиш тўғрисида қарор қабул қилинганидан кейин Жамғарма суғурта товонини қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчига уч иш куни ичида тўлаб беради.

Қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчи суғурта товонини тўлашни тўлиқ ёки қисман рад этиш тўғрисидаги қарор устидан суд тартибида шикоят қилиш ҳуқуқига эга.

32-модда. Ортиқча зарарнинг ўрнини қоплаш

Агар Жамғарманинг ўз маблағлари ва қайта суғурта қилишдан олинган маблағлар зиммасига олинган мажбуриятларни қоплаш учун етарли бўлмаса, мажбуриятларнинг қопланмаган қисми Жамғармага Ўзбекистон Республикасининг Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан қопланади.

7-боб. Якунловчи қоидалар

33-модда. Ахборот олиш ҳуқуқи

Гидрометеорология, фавқулодда вазиятлар, қишлоқ хўжалиги, сув хўжалиги, ўсимликларни ҳимоя қилиш, сейсмология, ветеринария бўйича ташкилотлар ҳамда бошқа тегишли ташкилотлар суғурта ҳодисаларининг рўй бериши сабаблари ҳамда ҳолатларини, шунингдек суғурта товони миқдорларини Жамғарма ва мустақил экспертлар томонидан аниқлаш учун зарур бўлган ахборотни Жамғарманинг ва мустақил экспертларнинг сўровига кўра тақдим этиши шарт.

Мувофиқлаштирувчи давлат органи Жамғармага келиб тушган пул маблағлари ва мажбуриятларнинг миқдорлари ҳақидаги ахборотни, шунингдек бошқа ахборотни ўз ваколатлари доирасида талаб қилишга ҳақли. Бундай ахборотни сўраш сўров сабаблари кўрсатилган ҳолда ёзма тарзда амалга оширилиши керак.

Мувофиқлаштирувчи давлат органи ўзи олган ахборотга нисбатан махфийликка риоя этиши шарт, бундан қонунчиликка мувофиқ ахборотнинг ошкор этилишига йўл қўйиладиган ҳоллар мустасно.

34-модда. Монополистик фаолиятга йўл қўйилмаслиги

Қишлоқ хўжалиги суғуртаси соҳасидаги рақобатни чеклашга, бир воситачига ёки мустақил экспертга бошқаларига қараганда асоссиз афзалликлар берилишига, қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчиларнинг ва бошқа шахсларнинг ҳуқуқлари ҳамда қонуний манфаатлари камситилишига қаратилган фаолиятга йўл қўйилмайди.

Жамғармага воситачилар билан қишлоқ хўжалиги суғуртасини монополлаштиришга қаратилган битимларга киришиш тақиқланади.

35-модда. Қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчиларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш

Қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчилар воситачиларни танлашда эркиндир. Воситачилар қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчиларнинг талабига кўра уларни суғурта хизматларини кўрсатиш шартлари билан таништириши шарт.

Қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчиларни муайян воситачининг ёки муайян мустақил экспертнинг хизматларидан фойдаланишга мажбурлашга йўл қўйилмайди.

36-модда. Воситачиларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатлари кафолатлари

Давлат воситачиларнинг мулкий ва бошқа ҳуқуқларига ҳамда қонуний манфаатларига риоя этилишини ва уларнинг ҳимоя қилинишини, суғурта фаолиятини амалга оширишда эркин рақобат учун шароитларни кафолатлайди.

Жамғарманинг ва воситачиларининг фаолиятига давлат органлари ҳамда бошқа ташкилотлар томонидан аралашиш тақиқланади.

37-модда. Жамғарма маблағларидан мақсадли фойдаланилиши устидан назорат

Жамғарма маблағларидан мақсадли фойдаланилиши устидан назорат қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ амалга оширилади.

38-модда. Низоларни ҳал этиш

Қишлоқ хўжалиги суғуртаси соҳасида юзага келадиган низолар қонунчиликда белгиланган тартибда ҳал этилади.

39-модда. Қишлоқ хўжалиги таваккалчиликлари суғуртаси тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик

Қишлоқ хўжалиги таваккалчиликлари суғуртаси тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.

40-модда. Ушбу Қонуннинг ижросини, етказилишини, моҳияти ва аҳамияти тушунтирилишини таъминлаш

Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ва бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.

41-модда. Қонунчиликни ушбу Қонунга мувофиқлаштириш

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

ушбу Қонун 9-моддасининг учинчи қисмида назарда тутилган Қишлоқ хўжалиги суғуртаси жамғармаси тўғрисидаги Низом ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ой ичида тасдиқланишини таъминласин;

ушбу Қонун 15-моддасининг тўртинчи қисмида назарда тутилган ахборот тизимига интеграция қилиниши лозим бўлган бошқа ахборот тизимларининг рўйхатини ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ой ичида белгиласин;

ушбу Қонун 21-моддасининг тўртинчи қисмида назарда тутилган мустақил экспертнинг ҳуқуқ ва мажбуриятларини, жавобгарлигини ҳамда унга доир малака талабларини ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ой ичида белгиласин;

ушбу Қонуннинг 23-моддасида назарда тутилган суғурта қилинадиган қишлоқ хўжалиги маҳсулотларининг ва таваккалчиликларнинг турлари ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ой ичида тасдиқланишини таъминласин;

ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;

республика ижро этувчи ҳокимият органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.

42-модда. Ушбу Қонуннинг кучга кириши

Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ой ўтгач кучга киради.

Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2025 йил 14 апрель,

ЎРҚ-1056-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 15.04.2025 й., 03/25/1056/0347-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni

Qishloq xoʻjaligi tavakkalchiliklarini sugʻurta qilish toʻgʻrisida

Qonunchilik palatasi tomonidan 2025-yil 4-martda qabul qilingan Senat tomonidan 2025-yil 17-martda maʼqullangan

1-bob. Umumiy qoidalar

1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi va qoʻllanilish sohasi

Ushbu Qonunning maqsadi qishloq xoʻjaligi tavakkalchiliklarini sugʻurta qilish sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

Ushbu Qonun qishloq xoʻjaligida sugʻurtalanishi lozim boʻlgan tavakkalchiliklar, qishloq xoʻjaligi tavakkalchiliklari sugʻurtasi shartnomasini (bundan buyon matnda qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasi deb yuritiladi) tuzish va qayta sugʻurta qilishni amalga oshirish, qishloq xoʻjaligi tavakkalchiliklari sugʻurtasini amalga oshirishda Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi jamgʻarmasini tashkil etish, ushbu Jamgʻarmaning daromadlari va xarajatlari, sugʻurta mukofotlari boʻyicha subsidiyalar berish, qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasi boʻyicha zararni aniqlash va sugʻurta tovonlarini toʻlash, shuningdek qishloq xoʻjaligi tavakkalchiliklarini sugʻurta qilishni davlat tomonidan muvofiqlashtirish bilan bogʻliq munosabatlarga nisbatan tatbiq etiladi.

2-modda. Qishloq xoʻjaligi tavakkalchiliklarini sugʻurta qilish toʻgʻrisidagi qonunchilik

Qishloq xoʻjaligi tavakkalchiliklarini sugʻurta qilish toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining qishloq xoʻjaligi tavakkalchiliklarini sugʻurta qilish toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

3-modda. Asosiy tushunchalar

Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

vositachi — Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi axborot tizimida belgilangan tartibda roʻyxatdan oʻtgan hamda Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi jamgʻarmasi nomidan qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasini tuzadigan yuridik shaxs;

mustaqil ekspert — sugʻurta hodisasi yuz berish ehtimolini oʻrganadigan, sugʻurta hodisasi yuz berganidan keyin qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi obyektini koʻzdan kechirishni amalga oshiradigan, sugʻurta hodisasi mavjudligini, shuningdek sugʻurta hodisasi sababli yetkazilgan zararning miqdorini aniqlaydigan, tegishli vakolatlarga va mustaqil ekspert guvohnomasiga ega boʻlgan jismoniy shaxs;

xizmat haqi — qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi boʻyicha vositachiga hamda mustaqil ekspertga toʻlanadigan toʻlov;

qishloq xoʻjaligi mahsulotini ishlab chiqaruvchi — qishloq xoʻjaligi mahsulotini yetishtiradigan yuridik shaxs maqomiga ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyekt;

qishloq xoʻjaligi mahsuloti — qishloq xoʻjaligi mahsulotini ishlab chiqaruvchilar tomonidan yetishtiriladigan chorvachilik va oʻsimlik mahsulotlari.

4-modda. Qishloq xoʻjaligi tavakkalchiliklarini sugʻurta qilishning asosiy prinsiplari

Qishloq xoʻjaligi tavakkalchiliklarini sugʻurta qilishning asosiy prinsiplari quyidagilardan iborat:

qonuniylik;

ochiqlik va shaffoflik;

sugʻurtalangan qishloq xoʻjaligi mahsulotlariga yetkazilgan zararning oʻrni qoplanishi kafolati;

korrupsiyaga yoʻl qoʻymaslik.

5-modda. Qishloq xoʻjaligi tavakkalchiliklarini sugʻurta qilish

Qishloq xoʻjaligi mahsulotini ishlab chiqaruvchilar ushbu Qonun talablariga hamda qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi qoidalariga asosan qishloq xoʻjaligi mahsulotini ishlab chiqarishda quyidagi bir yoki bir necha tavakkalchiliklar boʻyicha qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomalarini tuzadi:

tabiiy va texnogen ofatlar;

yongʻin;

oʻsimliklarning zararkunandalar va kasalliklardan zararlanishi;

qishloq xoʻjaligi hayvonlarining yuqumli kasalliklari tarqalishi va zaharlanishi;

yovvoyi hayvonlar tomonidan ekinlarning payhon qilinishi yoki qishloq xoʻjaligi hayvonlariga zarar yetkazilishi;

uchinchi shaxslarning xatti-harakatlari.

2-bob. Qishloq xoʻjaligi tavakkalchiliklarini sugʻurta qilishni davlat tomonidan muvofiqlashtirish

6-modda. Muvofiqlashtiruvchi davlat organi

Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi qishloq xoʻjaligi tavakkalchiliklarini sugʻurta qilishni amalga oshirishni muvofiqlashtiruvchi davlat organidir (bundan buyon matnda muvofiqlashtiruvchi davlat organi deb yuritiladi).

Muvofiqlashtiruvchi davlat organi:

qishloq xoʻjaligi tavakkalchiliklari sugʻurta qilinishini (bundan buyon matnda qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi deb yuritiladi) tashkil etish va rivojlantirish dasturlarini ishlab chiqish hamda joriy etishning samaradorligi va shaffofligini taʼminlash boʻyicha choralar koʻradi;

qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasi va polisini rasmiylashtirish, sugʻurta mukofoti uchun budjet subsidiyasi olish, sugʻurta tovonini olishga doir arizalarni koʻrib chiqish boʻyicha xizmatlarni koʻrsatish jarayonlarini oʻz ichiga oladigan axborot tizimini yuritadi;

qishloq xoʻjaligi tavakkalchiliklari va ulardan himoyalanish boʻyicha tadqiqotlar oʻtkazilishini ragʻbatlantiradi;

qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi sohasidagi mutaxassislarning malakasini oshirish choralarini koʻradi;

qishloq xoʻjaligi sugʻurtasini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash maqsadida sugʻurta mukofotlarining bir qismini toʻlash hamda sugʻurta tovonlari boʻyicha budjet subsidiyalari miqdorini aniqlash yuzasidan takliflar ishlab chiqadi;

ajratilayotgan budjet subsidiyalari boʻyicha hisoblar va hisobotlarning yuritilishini nazorat qiladi;

qishloq xoʻjaligi sugʻurtasini rivojlantirish masalalariga bagʻishlangan ilmiy va amaliy seminarlar, konferensiyalar, treninglar tashkil etadi;

qishloq xoʻjaligi sugʻurtasini takomillashtirish, rivojlantirish va qonunchilik hujjatlariga tegishli oʻzgartirishlar kiritish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi;

qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi sohasida xalqaro aloqalarni amalga oshiradi.

Muvofiqlashtiruvchi davlat organi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

7-modda. Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash

Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash sugʻurta mukofotlarining bir qismini hamda yetkazilgan zararning sugʻurta mukofotlari va qayta sugʻurta qilish mablagʻlari hisobidan kompensatsiya qilinmagan qismini qoplash uchun budjet subsidiyalari ajratish orqali amalga oshiriladi.

Budjet subsidiyasi muvofiqlashtiruvchi davlat organining budjet soʻrovnomasiga asosan har yili navbatdagi yil uchun moʻljallangan Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti toʻgʻrisidagi Qonunda nazarda tutiladi.

Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasi muddatidan oldin bekor qilingan taqdirda, budjet subsidiyasi hisobidan toʻlangan sugʻurta mukofotining bir qismi Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi jamgʻarmasining hisob-kitob varagʻida qoladi va ushbu Qonunga muvofiq yangi sugʻurta shartnomalarini tuzish uchun sarflanadi.

8-modda. Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi sohasidagi faoliyatni tartibga solish

Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi sohasidagi faoliyat ustidan qonunchilik talablarga muvofiq nazorat qilish sugʻurta faoliyatini tartibga soluvchi vakolatli davlat organi tomonidan amalga oshiriladi.

Muvofiqlashtiruvchi davlat organi qishloq xoʻjaligi sugʻurtasining tashkil etilishi, rivojlantirilishi, uning samaradorligi hamda shaffofligi, sugʻurta mukofotlarining yigʻilishi va sugʻurta tovonlarining belgilangan muddatlarda amalga oshirilishi ustidan nazoratni taʼminlaydi.

3-bob. Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi jamgʻarmasining faoliyatini tashkil etish

9-modda. Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi jamgʻarmasi

Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasini boshqarish, qishloq xoʻjaligi mahsulotini ishlab chiqaruvchilarni turli tavakkalchiliklardan himoya qilish va zararning oʻrnini qoplash maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan qishloq xoʻjaligi sugʻurtalovchisi sifatida Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi jamgʻarmasi (bundan buyon matnda Jamgʻarma deb yuritiladi) tashkil etiladi.

Jamgʻarma sugʻurtalovchi vazifasini ushbu Qonunda belgilangan tartibda litsenziyasiz amalga oshiradi. Bunda mazkur qoida Jamgʻarmani sugʻurta (qayta sugʻurta) faoliyatini amalga oshirishda litsenziya talablari va shartlarini bajarishdan ozod etmaydi.

Jamgʻarma notijorat tashkilot boʻlib, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadigan Nizomga asosan faoliyat koʻrsatadi.

10-modda. Jamgʻarmaning asosiy vazifalari va funksiyalari

Jamgʻarmaning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:

qishloq xoʻjaligi sugʻurtasining amalga oshirilishini tashkil etish va boshqarish;

sugʻurta hodisasi yuz berganda, qishloq xoʻjaligi mahsulotini ishlab chiqaruvchilarga yetkazilgan zararning qiymati qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasi doirasida toʻlanishini taʼminlash;

qishloq xoʻjaligi sugʻurtasini amalga oshirish chogʻida olingan axborotning maxfiyligini taʼminlagan holda Jamgʻarma, muvofiqlashtiruvchi davlat organi va vositachilar oʻrtasida axborot almashinuvini tashkil etish.

Asosiy vazifalarni bajarish maqsadida Jamgʻarma quyidagi funksiyalarni amalga oshiradi:

Jamgʻarmaning zimmasiga yuklatilgan asosiy vazifalarni amalga oshirish uchun uning faoliyatini tartibga soluvchi qoidalarni ishlab chiqadi;

qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasi boʻyicha sugʻurta mukofotlari mablagʻlarini jamlaydi;

sugʻurta hodisasi yuz berganda, qishloq xoʻjaligi mahsulotini ishlab chiqaruvchilarga yetkazilgan zarar summasini belgilangan tartibda toʻlaydi;

muvofiqlashtiruvchi davlat organi bilan kelishuvga koʻra qishloq xoʻjaligi mahsulotlarining turlari boʻyicha qishloq xoʻjaligi sugʻurtasining namunaviy shartnomasi va namunaviy polisini ishlab chiqadi;

qishloq xoʻjaligi mahsulotlarining turlaridan, tavakkalchiliklardan va hududlarning sharoitlaridan kelib chiqqan holda, sugʻurta mukofoti stavkasini aniqlashga doir tadqiqotlar oʻtkazadi, tadqiqotlar natijalarini muvofiqlashtiruvchi davlat organi bilan kelishuvga koʻra Jamgʻarmaning boshqaruv Kengashiga taqdim etadi;

vositachilarga va mustaqil ekspertlarga Jamgʻarma mablagʻlari hisobidan xizmat haqi toʻlanishini taʼminlaydi;

manfaatdor vazirliklar va idoralar, qishloq xoʻjaligi mahsulotini ishlab chiqaruvchilar hamda vositachilar oʻrtasida qishloq xoʻjaligi sugʻurtasiga oid axborot almashinuvi taʼminlanishini muvofiqlashtiradi;

qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi boʻyicha statistikani shakllantiradi;

qonunchilikda belgilangan sugʻurta siriga doir talablarga rioya etgan holda, qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasi ishtirokchilari bilan qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi boʻyicha axborot almashinuvini amalga oshiradi;

Jamgʻarma mablagʻlarining tushumlari va xarajatlari boʻyicha yillik hamda choraklik prognozlarni shakllantiradi;

qishloq xoʻjaligi tavakkalchiliklari sugʻurtasi toʻgʻrisidagi qonunchilikni takomillashtirishga oid takliflarni ishlab chiqadi, xorijiy tajribani oʻrganadi va ularni muvofiqlashtiruvchi davlat organiga koʻrib chiqish uchun kiritadi;

Jamgʻarmaning boshqaruv Kengashi tomonidan qabul qilingan qarorlar ijrosini taʼminlaydi.

Jamgʻarma oʻz vazifalariga va qonunchilikka muvofiq boshqa funksiyalarni ham bajarishi mumkin.

11-modda. Jamgʻarma mablagʻlarini shakllantirish va ulardan foydalanish tartibi

Jamgʻarma mablagʻlari:

qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomalari boʻyicha kelib tushadigan sugʻurta mukofotlari;

sugʻurta mukofotlarining bir qismi uchun davlat tomonidan toʻlanadigan budjet subsidiyasi mablagʻlari;

toʻlangan va toʻlanishi lozim boʻlgan zararning oʻrnini qoplash uchun qayta sugʻurta tashkilotlaridan kelib tushadigan mablagʻlar;

Jamgʻarmaning vaqtincha boʻsh turgan mablagʻlarini tijorat banklaridagi depozitlarga joylashtirishdan olinadigan daromadlar;

xalqaro moliya institutlarining va chet el hukumat tashkilotlarining grantlari;

jismoniy va yuridik shaxslarning homiylik xayriyalari;

qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan shakllantiriladi.

Jamgʻarma mablagʻlaridan:

qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomalari boʻyicha sugʻurta hodisasi yuz berganda qishloq xoʻjaligi mahsulotini ishlab chiqaruvchilarga sugʻurta tovonlarini toʻlash;

vositachilarga va mustaqil ekspertlarga xizmat haqini toʻlash;

Jamgʻarma direksiyasining faoliyatini taʼminlash, shu jumladan xodimlarga ish haqini toʻlash, ularni moddiy ragʻbatlantirish, qoʻshimcha toʻlovlar, ustamalar va mukofotlar, moddiy texnika bazasini mustahkamlash, xizmat safarlari bilan bogʻliq xarajatlarni qoplash;

qayta sugʻurta qilish xarajatlarining oʻrnini qoplash;

qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi sohasiga xorijiy mutaxassislarni va maslahatchilarni jalb etish, shuningdek Jamgʻarma xodimlarini kasbiy tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish boʻyicha xarajatlarni moliyalashtirish uchun foydalaniladi.

12-modda. Jamgʻarmaning boshqaruv Kengashi

Jamgʻarmaning boshqaruv Kengashi (bundan buyon matnda Kengash deb yuritiladi) Jamgʻarmaning yuqori boshqaruv organi boʻlib, uning faoliyatiga umumiy rahbarlikni amalga oshiradi.

Kengash tarkibi yetti nafar aʼzodan iborat boʻlib, unga Oʻzbekiston Respublikasi qishloq xoʻjaligi vazirining hamda iqtisodiyot va moliya vazirining bir nafardan oʻrinbosarlari va ushbu vazirliklardan bir nafardan masʼul vakil, Oʻzbekiston sugʻurta bozorining professional ishtirokchilari uyushmasidan, Oʻzbekiston fermerlari kengashidan hamda Jamgʻarmadan bir nafardan vakil kiritiladi.

Kengashda Oʻzbekiston Respublikasi qishloq xoʻjaligi vazirining oʻrinbosari raislik qiladi.

Kengash aʼzolari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan uch yil muddatga tayinlanadi va vakolatlari muddati tugaganidan keyin ular yangi muddatga qayta tayinlanishi mumkin.

Kengash aʼzolarini almashtirish zarur boʻlgan taqdirda, ularning oʻrniga tayinlangan aʼzolar qolgan muddatning yakuniga qadar hamda yangi tarkib keyingi muddatga tayinlanguniga qadar faoliyatni amalga oshiradi.

Kengash majlisi har chorakda kamida bir marta oʻtkaziladi. Zarur boʻlganda Kengashda raislik qiluvchining yoki kamida toʻrt nafar Kengash aʼzosining talabiga (taklifiga) koʻra qoʻshimcha majlislar oʻtkazilishi mumkin.

Kengash majlisi, agar unda aʼzolarining kamida besh nafari hozir boʻlsa, vakolatli hisoblanadi. Kengash qarori Kengash majlisida hozir boʻlganlarning koʻpchilik ovozi bilan qabul qilinadi.

Kengash aʼzolariga ular oʻz majburiyatlarini bajarib turgan davr uchun haq toʻlanadi va uning miqdori Jamgʻarma toʻgʻrisidagi Nizomda belgilanadi.

Kengash aʼzolari oʻz huquqlarini amalga oshirishda va majburiyatlarini bajarishda Jamgʻarmaning manfaatlarini koʻzlab ish tutishi kerak.

Kengash:

Jamgʻarmaning zimmasiga yuklatilgan vazifalarni bajarish boʻyicha uning faoliyatini tartibga soluvchi qoidalarni, qishloq xoʻjaligi sugʻurtasining namunaviy shartnomasi va namunaviy polisini, shuningdek sugʻurta mukofoti stavkasini tasdiqlaydi;

Jamgʻarmaning joriy faoliyatga doir xarajatlar smetasini tasdiqlaydi;

Jamgʻarmaning ijro etuvchi organini shakllantiradi va uning faoliyati ustidan nazoratni amalga oshiradi;

auditorlik tashkilotini belgilaydi;

qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni amalga oshiradi.

13-modda. Jamgʻarmaning ijro etuvchi organi

Jamgʻarmaning ijro etuvchi organi uning direksiyasidir. Direksiya Jamgʻarmaning joriy faoliyatiga rahbarlikni amalga oshiradi va uning faoliyati uchun javobgar boʻladi. Jamgʻarma direksiyasining tuzilmasi va xodimlarining cheklangan soni Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi. Jamgʻarma direksiyasiga rahbarlikni Kengash tomonidan tayinlanadigan direktor amalga oshiradi va u Kengash aʼzosi hisoblanadi.

Jamgʻarma direksiyasi:

qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasi boʻyicha sugʻurta tovonini qonunchilikda belgilangan tartibda toʻlaydi;

qishloq xoʻjaligi mahsulotini ishlab chiqaruvchilarni qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi toʻgʻrisida xabardor qiladi, jamoatchilik bilan aloqalar oʻrnatadi va reklama kampaniyalarini oʻtkazish choralarini koʻradi;

vositachilarga va mustaqil ekspertlarga xizmat haqini toʻlaydi;

Jamgʻarmaning faoliyatini takomillashtirish yuzasidan Kengashga takliflar kiritadi;

qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni amalga oshiradi.

4-bob. Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasini tashkil etish

14-modda. Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasining shakli

Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi ixtiyoriy sugʻurta shaklida amalga oshiriladi, bundan ushbu Qonun 19-moddasining oltinchi qismida nazarda tutilgan hollar mustasno.

Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi uni amalga oshirishning umumiy shartlari va tartibini belgilovchi qishloq xoʻjaligi sugʻurta shartnomasiga hamda qoidalariga asosan amalga oshiriladi.

Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasida qishloq xoʻjaligi sugʻurtasining muhim shartlari koʻrsatilishi kerak.

15-modda. Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi axborot tizimi

Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasini elektron tarzda rasmiylashtirish, qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasining ishtirokchilarini roʻyxatdan oʻtkazish va koʻrsatilayotgan sugʻurta xizmatlari ustidan nazorat qilish Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi axborot tizimi (bundan buyon matnda axborot tizimi deb yuritiladi) orqali amalga oshiriladi.

Axborot tizimi muvofiqlashtiruvchi davlat organi tomonidan yuritiladi.

Quyidagi maʼlumotlar Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi huzuridagi Gidrometeorologiya xizmati agentligi, Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Kadastr agentligi tomonidan real vaqt rejimida tegishliligi boʻyicha bepul asosda taqdim etiladi:

har kungi kutilayotgan hamda qayd etilgan ob-havo va iqlim sharoitlari haqidagi;

qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlarda joylashgan suv obyektlari, yerlarning meliorativ holati va suv kadastri toʻgʻrisidagi;

qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlarga nisbatan davlat yer kadastri va ularda joylashgan koʻchmas mulk obyektlari haqidagi.

Axborot tizimiga integratsiya qilinishi lozim boʻlgan boshqa axborot tizimlarining roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Axborot tizimi tegishli axborot tizimlariga integratsiya qilinguniga qadar zarur maʼlumotlar Jamgʻarmaning soʻroviga koʻra tegishli axborot egalari tomonidan taqdim etiladi.

16-modda. Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi obyektlari

Qishloq xoʻjaligi mahsulotini ishlab chiqaruvchilarning boʻlgʻusi hosilning va yetishtiriladigan qishloq xoʻjaligi mahsulotining yoʻqotilishi (nobud boʻlishi) xavfi, ekinlarga va qishloq xoʻjaligi hayvonlariga, shuningdek issiqxonalarga va ularda yetishtiriladigan qishloq xoʻjaligi mahsulotiga zarar yetkazilishi bilan bogʻliq boʻlgan mulkiy manfaatlari qishloq xoʻjaligi sugʻurtasining obyektlaridir.

17-modda. Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasining subyektlari

Jamgʻarma, qishloq xoʻjaligi mahsulotini ishlab chiqaruvchilar, vositachilar va mustaqil ekspertlar qishloq xoʻjaligi sugʻurtasining subyektlaridir.

18-modda. Jamgʻarmaning huquq va majburiyatlari

Jamgʻarma quyidagi huquqlarga ega:

sugʻurta mukofotlarini va sugʻurta hodisasi yuz berganligi natijasida yetkazilgan zararning oʻrnini qoplash uchun subsidiyalar olish;

qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasi boʻyicha aniqlangan zarar miqdorini qoʻshimcha ravishda oʻrganish.

Jamgʻarma qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Jamgʻarma:

qishloq xoʻjaligi mahsulotini ishlab chiqaruvchilar tomonidan sugʻurta mukofotlari toʻlangan qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasi boʻyicha sugʻurta javobgarligini zimmasiga olishi;

qabul qilingan majburiyatlarni Kengash qarori asosida qayta sugʻurta qilishi;

mustaqil ekspertlarni jalb etishi va sugʻurta hodisasi yuz berganligi natijasida yetkazilgan zarar miqdorini aniqlash boʻyicha choralar koʻrishi;

qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasi boʻyicha qishloq xoʻjaligi mahsulotini ishlab chiqaruvchilarga zararning oʻrni oʻz vaqtida qoplanishi boʻyicha choralar koʻrishi;

qishloq xoʻjaligi sugʻurtasini amalga oshirish chogʻida olingan axborotning maxfiyligini qonunchilikka muvofiq taʼminlashi;

qonunchilikda belgilangan axborotni sugʻurta faoliyatini tartibga soluvchi vakolatli davlat organi va muvofiqlashtiruvchi davlat organining talabiga koʻra taqdim etishi;

qonunchilik hujjatlariga muvofiq sugʻurta zaxiralarini shakllantirish hamda joylashtirish shartlariga va toʻlov qobiliyatini aniqlash tartibiga amal qilishi;

har yili majburiy auditorlik tekshiruvidan oʻtishi;

aktuar xulosasini va hisobotini bir yilda kamida bir marta aktuar tashkilotlarni jalb etgan holda olishi;

buxgalteriya hisobini yuritishi, moliyaviy, statistika, soliq hisobotlarini va boshqa hisobotlarni tuzishi shart.

Jamgʻarmaning zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

19-modda. Qishloq xoʻjaligi mahsulotini ishlab chiqaruvchilarning qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi sohasidagi huquq va majburiyatlari

Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasini tuzish istagida boʻlgan qishloq xoʻjaligi mahsulotini ishlab chiqaruvchilar axborot tizimida roʻyxatdan oʻtadi va ushbu Qonunning talablariga muvofiq vositachi yoki vositachi mavjud boʻlmagan taqdirda Jamgʻarma bilan qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasini tuzadi.

Qishloq xoʻjaligi mahsulotini ishlab chiqaruvchilar quyidagi huquqlarga ega:

qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasini tuzish uchun vositachini tanlash;

vositachidan qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasining shartlarini tushuntirib berishni talab qilish;

Jamgʻarmaning sugʻurta tovonini toʻlashni rad etish toʻgʻrisidagi qarori ustidan shikoyat qilish.

Qishloq xoʻjaligi mahsulotini ishlab chiqaruvchilar qonunchilikka va oʻzlari tuzgan shartnomalarga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Qishloq xoʻjaligi mahsulotini ishlab chiqaruvchilar:

axborot tizimida roʻyxatdan oʻtishi;

sugʻurta mukofotini qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasida belgilangan muddatda toʻlashi;

qishloq xoʻjaligi mahsulotini yetishtirishda barcha agrotexnik va (yoki) zootexnik tadbirlarni oʻz vaqtida hamda yetarli darajada amalga oshirishi;

sugʻurta hodisasi yuz berganligi haqida Jamgʻarmaga xabar berishi shart.

Qishloq xoʻjaligi mahsulotini ishlab chiqaruvchilarning zimmasida qonunchilikka va oʻzlari tuzgan shartnomalarga muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

Qishloq xoʻjaligi mahsulotini ishlab chiqaruvchilar mahsulot ishlab chiqarish uchun davlatning imtiyozli kreditlaridan foydalanganda ishlab chiqariladigan qishloq xoʻjaligi mahsulotining yoʻqotilishi (nobud boʻlishi) xavfini oldindan sugʻurta qilishi shart.

20-modda. Vositachining huquq va majburiyatlari

Vositachi Jamgʻarma nomidan qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasini tuzishda quyidagi huquqlarga ega:

qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasini tuzish va tuzilgan sugʻurta shartnomasi boʻyicha xizmat haqi olish;

qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasida nazarda tutilgan tartibda qishloq xoʻjaligi mahsulotini ishlab chiqaruvchi tomonidan taqdim etilgan axborotni tekshirish, shuningdek qishloq xoʻjaligi mahsulotini ishlab chiqaruvchilar tomonidan qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasining tegishli talablari va shartlari bajarilishini nazorat qilish.

Vositachi qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Vositachi Jamgʻarma nomidan qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasini tuzishda:

axborot tizimda roʻyxatdan oʻtishi;

qishloq xoʻjaligi sugʻurtasini amalga oshirish chogʻida olingan axborotning maxfiyligini qonunchilik talablariga muvofiq taʼminlashi shart.

Vositachining zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

Vositachining qishloq xoʻjaligi tavakkalchiliklarini sugʻurta qilish sohasidagi faoliyati, shu jumladan, ularning Jamgʻarma bilan munosabatlarining xususiyatlari Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

21-modda. Mustaqil ekspert

Sugʻurta hodisasi yuz berish ehtimolini oʻrganish, sugʻurta hodisasi yuz berganidan keyin qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi obyektini koʻzdan kechirish, sugʻurta hodisasi mavjudligini, shuningdek sugʻurta hodisasi sababli yetkazilgan zararning miqdorini aniqlash mustaqil ekspert tomonidan amalga oshiriladi.

Mustaqil ekspert axborot tizimida yuritiladigan reyestrda roʻyxatdan oʻtgan boʻlishi va Jamgʻarma tomonidan beriladigan guvohnomaga ega boʻlishi kerak.

Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasidagi yoʻqotishlarni baholash uchun chet el ekspertlari jalb etilishi mumkin.

Mustaqil ekspertning huquq va majburiyatlari, javobgarligi hamda unga doir malaka talablari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Mustaqil ekspertning xizmat haqi Jamgʻarma tomonidan oʻz mablagʻlari hisobidan toʻlanadi.

Mustaqil ekspert qishloq xoʻjaligi sugʻurtasining obyekti bilan bogʻliq tavakkalchiliklar va zarar toʻgʻrisidagi xulosani axborot tizimiga kiritadi.

22-modda. Qayta sugʻurta qilish

Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasi boʻyicha sugʻurtalangan tavakkalchiliklar Jamgʻarma tomonidan qonunchilikda belgilangan tartibda qayta sugʻurta qilinishi mumkin.

Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi tavakkalchiliklarini qayta sugʻurta qilish tartibi qonunchilikka muvofiq belgilanadi.

5-bob. Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasini amalga oshirish shartlari va tartibi

23-modda. Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasini amalga oshirish

Sugʻurta qilinadigan qishloq xoʻjaligi mahsulotlarining va tavakkalchiliklarning turlari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.

24-modda. Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasi va uning ishtirokchilari

Namunaviy qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasi Kengash tomonidan tasdiqlanadi.

Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasi vositachi xizmatlaridan foydalanilgan holda yoki toʻgʻridan-toʻgʻri Jamgʻarma tomonidan tuziladi.

Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasi axborot tizimi orqali elektron shaklda tuziladi, boshqacha usulda tuzilgan qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasi haqiqiy emas deb hisoblanadi.

Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasida sugʻurta mukofotini toʻlash tartibi va muddatlari, shuningdek qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasida koʻrsatilgan sugʻurta hodisasi yuz bergan taqdirda, sugʻurta tovonini toʻlash majburiyati Jamgʻarmaning zimmasiga oʻtishi shartlari koʻrsatilishi kerak.

Sugʻurta mukofotining qishloq xoʻjaligi mahsulotini ishlab chiqaruvchi tomonidan toʻlanadigan qismi toʻlanganidan keyin unga sugʻurta polisi taqdim etiladi.

Vositachi yoki vositachi mavjud boʻlmagan taqdirda Jamgʻarma va qishloq xoʻjaligi mahsulotini ishlab chiqaruvchilar qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasining ishtirokchilari hisoblanadi.

25-modda. Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi qoidalari

Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi qoidalari Kengash tomonidan qabul qilinadi va tasdiqlanadi.

Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi qoidalarining asosiy qoidalari quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

sugʻurta obyektlari;

sugʻurta hodisalari;

sugʻurta tavakkalchiliklari;

sugʻurta summasini, sugʻurta tarifini va sugʻurta mukofotini aniqlash tartibi;

sugʻurta shartnomalarini tuzish, bajarish va bekor qilish tartibi;

taraflarning huquq va majburiyatlari;

zarar miqdorini aniqlash tartibi;

sugʻurta tovonini aniqlash tartibi;

sugʻurta tovonini amalga oshirish muddatlari, shuningdek sugʻurta tovonini rad etish asoslarining batafsil roʻyxati va boshqa qoidalar.

26-modda. Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasining ishtirokchilari oʻrtasida elektron axborot almashinuvining oʻziga xos xususiyatlari

Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasining ishtirokchilari oʻrtasida axborot tizimidan foydalanilgan holda quyidagilar amalga oshiriladi:

qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasini tuzish toʻgʻrisida ariza berish, uni oʻzgartirish yoki muddatidan oldin bekor qilish;

sugʻurta tovonini olish maqsadida sugʻurta hodisasi yuz berganligi haqidagi bildirishnomani, sugʻurta tovonini toʻlash toʻgʻrisidagi arizani va (yoki) boshqa hujjatlarni elektron shaklda yaratish hamda yuborish.

Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan harakatlarni bajarish uchun axborot tizimiga kirish qishloq xoʻjaligi mahsulotini ishlab chiqaruvchi tomonidan identifikatsiyalash va autentifikatsiyalash tizimidan foydalangan holda amalga oshiriladi.

Agar qishloq xoʻjaligi mahsulotini ishlab chiqaruvchi vositachining yoki Jamgʻarmaning elektron raqamli imzosi bilan tasdiqlangan qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasi shartlari toʻgʻrisidagi ofertani (qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasini tuzish haqidagi taklifni) qabul qilgan va sugʻurta mukofotining belgilangan qismini toʻlash orqali oʻz roziligini bergan boʻlsa, qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasi tuzilgan deb hisoblanadi.

27-modda. Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasi boʻyicha sugʻurta mukofoti

Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi obyektining va tavakkalchiligining oʻziga xos xususiyati hisobga olingan holda hududlarning tabiiy-iqlim sharoitlariga asosan belgilanadigan sugʻurta summasi birligidan undiriladigan, Kengash tomonidan qishloq xoʻjaligi ekinlarining va qishloq xoʻjaligi hayvonlarining har bir turi uchun tasdiqlanadigan toʻlov qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasi boʻyicha sugʻurta mukofoti stavkasidir.

Qishloq xoʻjaligi mahsulotini ishlab chiqaruvchi qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasida koʻrsatilgan sugʻurta mukofotining 50 foizini Jamgʻarmaga toʻlaydi.

Sugʻurta mukofotining qolgan 50 foizi Oʻzbekiston Respublikasining respublika budjeti mablagʻlari hisobidan Jamgʻarmaga qoplanadi.

28-modda. Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasi boʻyicha sugʻurta mukofotining Oʻzbekiston Respublikasining respublika budjeti mablagʻlari hisobidan qoplanadigan qismi

Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasi boʻyicha sugʻurta mukofotining Oʻzbekiston Respublikasining respublika budjeti mablagʻlari hisobidan qoplanadigan qismi quyidagi shartlarga rioya etilganda Jamgʻarmaga toʻlanadi:

qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasi qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi qoidalariga muvofiq tuzilganda;

qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasida nazarda tutilgan, qishloq xoʻjaligi mahsulotini ishlab chiqaruvchi tomonidan toʻlanishi kerak boʻlgan sugʻurta mukofoti toʻliq toʻlanganda.

Sugʻurta mukofotining Oʻzbekiston Respublikasining respublika budjeti mablagʻlari hisobidan qoplanadigan qismi har bir moliya yili uchun qabul qilinadigan navbatdagi yil uchun Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti toʻgʻrisidagi Qonunda nazarda tutiladi.

Jamgʻarma sugʻurta mukofotining Oʻzbekiston Respublikasining respublika budjeti mablagʻlari hisobidan qoplanadigan qismi uchun Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligiga har oyning beshinchi sanasidan kechiktirmay buyurtmanoma taqdim etadi.

29-modda. Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasi boʻyicha sugʻurta tovonini toʻlash

Sugʻurta hodisasi yuz bergan taqdirda, Jamgʻarma tomonidan qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasi boʻyicha mulkiy manfaatlari sugʻurta qilingan qishloq xoʻjaligi mahsulotini ishlab chiqaruvchilarga sugʻurta tovonini toʻlash uchun mustaqil ekspertning xulosasi asos boʻladi.

Jamgʻarma tomonidan qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasida koʻrsatilgan sugʻurta hodisasi yuz berganligi tegishli dalillar asosida tasdiqlanganda, qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasida belgilangan muddatda sugʻurta tovonini toʻlashni rad etishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Mustaqil ekspertning xulosasi va sugʻurta hodisasi yuz berganligi toʻgʻrisidagi dalillarni qayta oʻrganib chiqish zarur deb topilsa, Jamgʻarma tomonidan qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasining taraflari ishtirokida qoʻshimcha oʻrganish tashkil etiladi va zarar qasddan qilingan harakatlar natijasida yetkazilgan deb hisoblansa, sugʻurta tovonini toʻlash rad etiladi.

6-bob. Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi hodisalari boʻyicha zararning oʻrnini qoplash

30-modda. Sugʻurta hodisasini koʻrib chiqish

Qishloq xoʻjaligi mahsulotini ishlab chiqaruvchi sugʻurta hodisasi yuz berganligi toʻgʻrisida uch kun ichida axborot tizimi orqali koʻrib chiqish uchun Jamgʻarmaga elektron shaklda xabarnoma yuboradi.

Jamgʻarma qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi qoidalarida belgilangan muddatlarda sugʻurta hodisasi yuz berganligi toʻgʻrisida xabarnomani oʻrganish boʻyicha mustaqil ekspertni tayinlaydi va sugʻurta hodisasining oʻrganilishini taʼminlaydi.

Sugʻurta hodisasini oʻrganishda qishloq xoʻjaligi mahsulotini ishlab chiqaruvchidan sugʻurta hodisasi yuz berganligining sabablari va holatlarini aniqlash boʻyicha hujjatlar axborot tizimi orqali soʻrab olinadi.

Mustaqil ekspertni tayinlash va sugʻurta hodisasi natijasida zarar koʻrgan sugʻurta obyekti boʻyicha ekspertiza oʻtkazish shartlari qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi qoidalarida va qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasida belgilangan tartibda koʻrib chiqiladi.

31-modda. Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi boʻyicha sugʻurta tovonlarini toʻlash toʻgʻrisidagi qarorlarni qabul qilish

Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi qoidalariga muvofiq mustaqil ekspertning xulosasi va sugʻurta tovoni uchun zarur boʻlgan hujjatlar taqdim etilganidan keyin Jamgʻarma sugʻurta hodisasini tan olish haqida yoki tan olishni rad etish toʻgʻrisida oʻn ish kuni ichida qaror qabul qiladi hamda qabul qilingan qaror haqida qishloq xoʻjaligi mahsulotini ishlab chiqaruvchini axborot tizimi orqali xabardor qiladi.

Sugʻurta hodisasini tan olishni rad etish toʻgʻrisidagi qarorda rad etish asoslarini Jamgʻarma qonunchilik hujjatlariga havola qilgan holda, shuningdek qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi qoidalaridan va qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi shartnomasidan kelib chiqqan holda aniq koʻrsatishi shart.

Sugʻurta hodisasini tan olish toʻgʻrisida qaror qabul qilinganidan keyin Jamgʻarma sugʻurta tovonini qishloq xoʻjaligi mahsulotini ishlab chiqaruvchiga uch ish kuni ichida toʻlab beradi.

Qishloq xoʻjaligi mahsulotini ishlab chiqaruvchi sugʻurta tovonini toʻlashni toʻliq yoki qisman rad etish toʻgʻrisidagi qaror ustidan sud tartibida shikoyat qilish huquqiga ega.

32-modda. Ortiqcha zararning oʻrnini qoplash

Agar Jamgʻarmaning oʻz mablagʻlari va qayta sugʻurta qilishdan olingan mablagʻlar zimmasiga olingan majburiyatlarni qoplash uchun yetarli boʻlmasa, majburiyatlarning qoplanmagan qismi Jamgʻarmaga Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan qoplanadi.

7-bob. Yakunlovchi qoidalar

33-modda. Axborot olish huquqi

Gidrometeorologiya, favqulodda vaziyatlar, qishloq xoʻjaligi, suv xoʻjaligi, oʻsimliklarni himoya qilish, seysmologiya, veterinariya boʻyicha tashkilotlar hamda boshqa tegishli tashkilotlar sugʻurta hodisalarining roʻy berishi sabablari hamda holatlarini, shuningdek sugʻurta tovoni miqdorlarini Jamgʻarma va mustaqil ekspertlar tomonidan aniqlash uchun zarur boʻlgan axborotni Jamgʻarmaning va mustaqil ekspertlarning soʻroviga koʻra taqdim etishi shart.

Muvofiqlashtiruvchi davlat organi Jamgʻarmaga kelib tushgan pul mablagʻlari va majburiyatlarning miqdorlari haqidagi axborotni, shuningdek boshqa axborotni oʻz vakolatlari doirasida talab qilishga haqli. Bunday axborotni soʻrash soʻrov sabablari koʻrsatilgan holda yozma tarzda amalga oshirilishi kerak.

Muvofiqlashtiruvchi davlat organi oʻzi olgan axborotga nisbatan maxfiylikka rioya etishi shart, bundan qonunchilikka muvofiq axborotning oshkor etilishiga yoʻl qoʻyiladigan hollar mustasno.

34-modda. Monopolistik faoliyatga yoʻl qoʻyilmasligi

Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi sohasidagi raqobatni cheklashga, bir vositachiga yoki mustaqil ekspertga boshqalariga qaraganda asossiz afzalliklar berilishiga, qishloq xoʻjaligi mahsulotini ishlab chiqaruvchilarning va boshqa shaxslarning huquqlari hamda qonuniy manfaatlari kamsitilishiga qaratilgan faoliyatga yoʻl qoʻyilmaydi.

Jamgʻarmaga vositachilar bilan qishloq xoʻjaligi sugʻurtasini monopollashtirishga qaratilgan bitimlarga kirishish taqiqlanadi.

35-modda. Qishloq xoʻjaligi mahsulotini ishlab chiqaruvchilarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish

Qishloq xoʻjaligi mahsulotini ishlab chiqaruvchilar vositachilarni tanlashda erkindir. Vositachilar qishloq xoʻjaligi mahsulotini ishlab chiqaruvchilarning talabiga koʻra ularni sugʻurta xizmatlarini koʻrsatish shartlari bilan tanishtirishi shart.

Qishloq xoʻjaligi mahsulotini ishlab chiqaruvchilarni muayyan vositachining yoki muayyan mustaqil ekspertning xizmatlaridan foydalanishga majburlashga yoʻl qoʻyilmaydi.

36-modda. Vositachilarning huquqlari va qonuniy manfaatlari kafolatlari

Davlat vositachilarning mulkiy va boshqa huquqlariga hamda qonuniy manfaatlariga rioya etilishini va ularning himoya qilinishini, sugʻurta faoliyatini amalga oshirishda erkin raqobat uchun sharoitlarni kafolatlaydi.

Jamgʻarmaning va vositachilarining faoliyatiga davlat organlari hamda boshqa tashkilotlar tomonidan aralashish taqiqlanadi.

37-modda. Jamgʻarma mablagʻlaridan maqsadli foydalanilishi ustidan nazorat

Jamgʻarma mablagʻlaridan maqsadli foydalanilishi ustidan nazorat qonunchilik hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.

38-modda. Nizolarni hal etish

Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi sohasida yuzaga keladigan nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.

39-modda. Qishloq xoʻjaligi tavakkalchiliklari sugʻurtasi toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik

Qishloq xoʻjaligi tavakkalchiliklari sugʻurtasi toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

40-modda. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash

Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

41-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

ushbu Qonun 9-moddasining uchinchi qismida nazarda tutilgan Qishloq xoʻjaligi sugʻurtasi jamgʻarmasi toʻgʻrisidagi Nizom ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy ichida tasdiqlanishini taʼminlasin;

ushbu Qonun 15-moddasining toʻrtinchi qismida nazarda tutilgan axborot tizimiga integratsiya qilinishi lozim boʻlgan boshqa axborot tizimlarining roʻyxatini ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy ichida belgilasin;

ushbu Qonun 21-moddasining toʻrtinchi qismida nazarda tutilgan mustaqil ekspertning huquq va majburiyatlarini, javobgarligini hamda unga doir malaka talablarini ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy ichida belgilasin;

ushbu Qonunning 23-moddasida nazarda tutilgan sugʻurta qilinadigan qishloq xoʻjaligi mahsulotlarining va tavakkalchiliklarning turlari ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy ichida tasdiqlanishini taʼminlasin;

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

42-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi

Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy oʻtgach kuchga kiradi.

Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2025-yil 14-aprel,

OʻRQ-1056-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 15.04.2025-y., 03/25/1056/0347-son)

lex.uz