UzbekAI

← Qonunlar

📅 2025-yil 30-aprel · Prezident qarorlari

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2025 йил 30 апрель · Президент қарорлари

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 30 апреля 2025 г. · Постановления Президента

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 30 April 2025 · Presidential resolutions

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикаси Президентининг

қарори

Ахборот технологиялари ёрдамида содир этиладиган жиноятларга қарши курашиш фаолиятини янада кучайтиришга қаратилган чора-тадбирлар тўғрисида

2025 йил 5 март куни ўтказилган Коррупцияга қарши курашиш бўйича миллий кенгашнинг кенгайтирилган йиғилишида белгиланган вазифаларни самарали ижро этиш ҳамда ахборот технологиялари ёрдамида содир этиладиган жиноятлар (кейинги ўринларда — кибержиноятлар)га қарши курашиш фаолиятини янада кучайтириш мақсадида қарор қиламан:

I. Устувор вазифалар

1. Ички ишлар вазирлиги Ўзбекистон Республикасида кибержиноятларга қарши курашиш йўналишида ягона ишлаш амалиётини йўлга қўйиш, бу борада барча масъул давлат органлари ва муассасалари фаолиятини мувофиқлаштириш ҳамда манзилли ҳамкорлигини ташкил этиш бўйича ваколатли орган этиб белгилансин.

2. Масъул давлат органлари, ташкилотлар, банклар, тўлов тизими операторлари ва тўлов ташкилотларининг ҳар бирига кибержиноятларнинг олдини олиш ҳамда аҳолининг кибермаданиятини юксалтиришга қаратилган барча зарур чораларни кўриш бўйича қатъий жавобгарлик юклатилсин.

3. Банклар, тўлов тизими операторлари ва тўлов ташкилотлари учун ўз кундалик фаолиятини ташкил этишда мижозларининг манфаати ва молиявий хавфсизлигини таъминлаш устувор вазифа сифатида белгилансин.

II. Норматив-ҳуқуқий механизмларни такомиллаштириш

4. Ички ишлар вазирлиги (Ташпулатов) манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда 2025 йил якунига қадар бугунги кундаги амалиёт, замон талаблари ҳамда илғор хорижий тажрибаларни комплекс ўрганган ҳолда соҳанинг устувор йўналишлари ва ишлаш механизмлари, шунингдек, кибержиноятларнинг олдини олиш ва фош этишда давлат органлари, банклар, тўлов тизими операторлари ва тўлов ташкилотларининг аниқ масъулиятини белгилайдиган «Ахборот технологияларидан фойдаланиб содир этилаётган жиноятларга қарши курашиш тўғрисида»ги қонун лойиҳасини ишлаб чиқсин ва Вазирлар Маҳкамасига киритсин.

5. Ички ишлар вазирлиги, Давлат хавфсизлик хизмати, Бош прокуратура ва Марказий банкнинг қуйидаги таклифлари маъқуллансин:

(а) кибержиноятни содир этишда ўз номидаги банк картасидан, банк ҳисобрақамидан, SIM картасидан ҳамда электрон ҳамёнидан (электрон аккаунтлар) фойдаланишга йўл қўйган шахслар (дроп) учун маъмурий ва жиноий жавобгарликлар белгилаш;

(б) ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик талабларига риоя этмаганлик учун жавобгарликни белгиловчи амалдаги нормаларни оқибат мавжуд бўлмасада, жавобгарлик юзага келиши нуқтаи назаридан такомиллаштириш;

(в) банклар, тўлов тизими операторлари ҳамда тўлов ташкилотлари, шунингдек, бошқа ташкилотларнинг ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик талабларига риоя этмаганлиги натижасида содир этилган кибержиноят оқибатида келиб чиққан моддий зарарни улар ҳисобидан ундириш тартибини жорий этиш;

(г) жиноят қонунчилиги билан ахборот технологиялари соҳасидаги жиноятлар ҳамда пул маблағлари ва бошқа мол-мулкни жалб этишга доир ноқонуний фаолият учун белгиланган жазо чораларини кучайтириш;

(д) жиноят содир этишда ахборот технологияларидан фойдаланишни жавобгарликни ҳамда жазони оғирлаштирувчи ҳолат сифатида белгилаш;

(е) ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларнинг банк сирига оид сўров ва қарорлари ижросини таъминлашнинг аниқ муддатларини белгилашни ҳамда уларни бажариш механизм ва талабларини енгиллаштиришни назарда тутувчи тартибни жорий этиш.

6. Ички ишлар вазирлиги (Ташпулатов), Давлат хавфсизлик хизмати (Курбанов), Бош прокуратура (Йўлдошев) ва Марказий банк (Ишметов) икки ой муддатда мазкур қарор билан маъқулланган таклифларни амалга оширишни назарда тутувчи қонун лойиҳасини ишлаб чиқсин ҳамда белгиланган тартибда Вазирлар Маҳкамасига киритсин.

III. Кибержиноятларнинг олдини олиш механизмлари

7. Шундай тартиб ўрнатилсинки, унга мувофиқ:

(а) банклар ва тўлов ташкилотларининг ўз ахборот хавфсизлиги сиёсатига ва киберхавфсизлик талабларига риоя этиш борасидаги масъулиятини кучайтириш мақсадида Ички ишлар вазирлиги томонидан ҳар ой якуни бўйича тизимида энг кўп кибержиноятлар (заифликлар ва камчиликлар натижасида юзага келган) қайд этилган банклар ва тўлов ташкилотлари рўйхатини оммага эълон қилиш амалиёти жорий қилинади;

(б) Марказий банк томонидан жисмоний ва юридик шахсларнинг транзакцияларини мониторинг қилиш орқали аҳоли пул маблағларини жалб қилишга қаратилган фирибгарлик схемалари («молиявий пирамида») аломатлари ёки шубҳалар мавжуд бўлган ҳолатларни аниқлаш ҳамда улар ҳақида ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларга тезкор хабар бериш тизими йўлга қўйилади;

(в) Вазирлар Маҳкамаси томонидан ҳар йили аҳолининг кибермаданиятини юксалтиришга ва кибергигиенасини шакллантиришга қаратилган комплекс тарғибот-ташвиқот дастури тасдиқланади ҳамда ижроси қатъий назоратга олинади.

8. Кибержиноятларнинг олдини олиш йўналишидаги тарғибот-ташвиқот тадбирларида қуйидагиларга алоҳида эътибор қаратилсин:

(а) республика миқёсида ҳар йилнинг ноябрь ойини «Кибермаданиятни юксалтириш ойлиги» деб эълон қилиш;

(б) кибержиноятларнинг янги шакллари ва уларни содир этиш усулларини инобатга олиш;

(в) кибержиноятларнинг шакллари ва уларни содир этиш усуллари тўғрисида огоҳлантириш учун интернет ва ижтимоий тармоқлардаги мақсадли (таргет) реклама хизматидан бепул тарзда фойдаланиш.

9. Марказий банк (Ишметов) 2025 йил 1 сентябрга қадар қуйидаги кечиктириб бўлмайдиган чораларни амалга оширсин:

(а) банклар, тўлов тизими операторлари, тўлов ташкилотлари ҳамда кредит бюроларининг транзакциялари ва бошқа зарурий маълумотларини Марказий банкнинг ягона платформасига интеграция қилиш;

(б) Марказий банкда марказлашган антифрод тизимини ҳамда банклар, тўлов тизими операторлари ва тўлов ташкилотларининг антифрод тизимларини (сессион, транзакцион ва телекоммуникация) жорий этишни якунига етказиш;

(в) платформа ва махсус ҳимоя тизимлари бўйича техник топшириқ лойиҳаларини «Киберхавфсизлик маркази» ДУК, Ички ишлар вазирлиги ва Электрон технологияларни ривожлантириш маркази билан келишилган ҳолда ишлаб чиқиш.

10. Рақамли технологиялар вазирлиги (Шерматов) манфаатдор идоралар ва муассасалар билан биргаликда 2025 йил якунига қадар сохта қўнғироқларни чеклаш тизимини тўлиқ жорий қилиш бўйича чора-тадбирларни якунласин.

11. Марказий банк (Ишметов) 2025 йил якунига қадар:

(а) вояга етмаганлар банкларда ҳисобрақамлари ва банк карталарини очиши бўйича тегишли талабларни ишлаб чиқиб, амалиётда жорий этсин;

(б) банклар ота-оналарни уларнинг вояга етмаган фарзандлари билан боғлиқ шубҳали (фрод) операциялар ҳақида хабардор қилиш амалиётини йўлга қўйсин;

(в) кибержиноятларни содир этиш учун фуқаролар ўзларининг банк ҳисобрақами, банк карталари ҳамда электрон ҳамёнлари бўйича маълумотларни тақдим этган шахслар (дроп) реестрини юритишни таъминласин;

(г) банклар ва тўлов ташкилотлари томонидан ўзининг мобил иловаларига антивирус ҳимоя тизимларини ўрнатиш ҳамда фойдаланувчи қурилмасида зарарли дастурлар белгилари мавжудлиги аниқланганда уларни огоҳлантириш амалиётини жорий этиш чораларини кўрсин.

IV. Кибержиноятларни фош этиш механизмлари

12. Ички ишлар вазирлиги (Ташпулатов), Марказий банк (Ишметов) бир ой муддатда кибержиноятларни барвақт тўхтатиш ва тезкорлик билан фош этиш, шунингдек, пул маблағларининг республика ҳудудидан чиқиб кетишини олдини олиш бўйича қуйидагиларни назарда тутувчи тезкор ҳаракатланиш тизимини яратиш юзасидан қўшма чораларни кўрсин:

(а) ички ишлар органлари масъул бўлинмалари сўровига асосан шубҳали пул ўтказма амалиётларига алоқадор банк карталарини тезкорлик билан блоклаш;

(б) шубҳали пул ўтказма амалиётларига алоқадор банк карталари ҳақидаги маълумотларни зудлик билан ички ишлар органлари масъул бўлинмаларига тақдим этиб бориш.

13. Терговга қадар текширув ва дастлабки тергов давомида содир этилган кибержиноятлар юзасидан киберхавфсизлик талабларига риоя қилинганлиги бўйича хулосани «Киберхавфсизлик маркази» ДУК томонидан бериш тартиби жорий этилсин.

14. Белгилансинки:

(а) Бош прокуратуранинг ички ишлар органларида қонунчилик ижроси устидан назорат бошқармаси тузилмасида 6 та штат бирлигидан иборат кибержиноятларга қарши курашишда қонунийликни таъминлаш бўлими ташкил этилади ҳамда ҳудудий прокуратуралар ва Транспорт прокуратурасининг ички ишлар органларида қонунчилик ижроси устидан назорат бўлимларида унинг гуруҳлари фаолиятини йўлга қўйиш мақсадида 44 та штат бирлиги ажратилади;

(б) мазкур тузилмалар ички ишлар органларининг кибержиноятларни тергов қилиш ва фош этиш фаолияти жараёнида қонунчилик ижроси устидан прокурорлик назоратини амалга оширади;

(в) ташкил этилаётган тузилмалар Бош прокуратура ҳузуридаги Мажбурий ижро бюросининг ҳудудларни комплекс ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш бўйича секторлар фаолиятига жалб этилган штат бирликлари ҳисобидан шакллантирилади.

15. Бош прокуратура (Самадов) мазкур қарорга мувофиқ прокуратура тузилмасида кибержиноятларга қарши курашишда қонунийликни таъминлаш йўналишида ташкил этилаётган тузилмалар ходимларини 2025 йил 1 июлга қадар Ҳуқуқни муҳофаза қилиш академиясида махсус қайта тайёрлаш курсларида ўқитиш чораларини кўрсин.

16. Ички ишлар вазирлиги (Ташпулатов):

(а) 2025 йил 1 сентябрга қадар Ички ишлар вазирлиги, Бош прокуратура ва Марказий банк ўртасида кибержиноятларга қарши курашишда тезкорлик билан маълумотлар узатиш ва келиб тушаётган мурожаатлар бўйича кечиктириб бўлмайдиган чораларни кўриш мақсадида электрон маълумотлар алмашинув платформасини ишга туширсин;

(б) Ташқи ишлар вазирлиги (Саидов) билан биргаликда киберхавфсизлик бўлинмалари ходимларининг илғор хорижий тажрибаларни ўрганиши ҳамда малакасини ошириш мақсадида уларнинг чет эл давлатларига хизмат сафарларини амалга ошириш чораларини кўрсин.

17. Ташқи ишлар вазирлиги (Саидов) манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда идоралараро ишчи гуруҳ тузган ҳолда уч ой муддатда Европа Иттифоқининг «Компьютер жиноятлари тўғрисида»ги Будапешт конвенциясига муайян шартлар асосида қўшилиш масаласини ҳар томонлама ўрганиб чиқишни таъминласин ва бу борада асослантирилган таклифларни белгиланган тартибда киритсин.

V. Кибержиноятларга қарши курашишда илмий ёндашувлар

18. Ҳуқуқни муҳофаза қилиш академияси Рақамли криминалистика илмий-тадқиқот институти тузилмасида Кибержиноятларга қарши курашишга ва рақамли терговга кўмаклашиш маркази ташкил этилсин ва қуйидагилар унинг фаолиятининг асосий йўналишлари этиб белгилансин:

(а) кибержиноятлар содир этилишига сабаб ва шарт-шароитларни аниқлаш мақсадида терговга қадар текширув ҳужжатларини, маъмурий ҳуқуқбузарликлар тўғрисидаги ишларни ҳамда жиноят ишларини илмий ёндашувлар асосида ўрганиш орқали асослантирилган тавсиялар ишлаб чиқиш ва ҳуқуқни қўллаш амалиётига татбиқ этиш;

(б) кибержиноятларни фош этиш ва уларни тергов қилиш амалиётидаги мавжуд муаммоларни аниқлаш ва уларни бартараф этиш бўйича илмий асослантирилган таклифларни ишлаб чиқиш;

(в) кибержиноятлар йўналишида тергов фаолияти самарадорлигини ошириш ҳамда таълим жараёнини такомиллаштиришни илмий ва услубий жиҳатдан таъминлаш.

VI. Қарор ижросини ташкил этиш, таъминлаш ва назорат

19. Мазкур қарорнинг ижросини самарали ташкил қилишга масъул ва шахсий жавобгар этиб ички ишлар вазири А.А. Ташпулатов ва Марказий банк раиси Т.А. Ишметов белгилансин.

20. Қарор ижросини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазири А.Н.Арипов, Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Хавфсизлик кенгаши котиби В.В. Махмудов ва Ўзбекистон Республикаси Президентининг маслаҳатчиси Д.Б. Кадиров зиммасига юклансин.

Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2025 йил 30 апрель,

ПҚ-153-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 06.05.2025 й., 07/25/153/0411-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining

qarori

Axborot texnologiyalari yordamida sodir etiladigan jinoyatlarga qarshi kurashish faoliyatini yanada kuchaytirishga qaratilgan chora-tadbirlar toʻgʻrisida

2025-yil 5-mart kuni oʻtkazilgan Korrupsiyaga qarshi kurashish boʻyicha milliy kengashning kengaytirilgan yigʻilishida belgilangan vazifalarni samarali ijro etish hamda axborot texnologiyalari yordamida sodir etiladigan jinoyatlar (keyingi oʻrinlarda — kiberjinoyatlar)ga qarshi kurashish faoliyatini yanada kuchaytirish maqsadida qaror qilaman:

I. Ustuvor vazifalar

1. Ichki ishlar vazirligi Oʻzbekiston Respublikasida kiberjinoyatlarga qarshi kurashish yoʻnalishida yagona ishlash amaliyotini yoʻlga qoʻyish, bu borada barcha masʼul davlat organlari va muassasalari faoliyatini muvofiqlashtirish hamda manzilli hamkorligini tashkil etish boʻyicha vakolatli organ etib belgilansin.

2. Masʼul davlat organlari, tashkilotlar, banklar, toʻlov tizimi operatorlari va toʻlov tashkilotlarining har biriga kiberjinoyatlarning oldini olish hamda aholining kibermadaniyatini yuksaltirishga qaratilgan barcha zarur choralarni koʻrish boʻyicha qatʼiy javobgarlik yuklatilsin.

3. Banklar, toʻlov tizimi operatorlari va toʻlov tashkilotlari uchun oʻz kundalik faoliyatini tashkil etishda mijozlarining manfaati va moliyaviy xavfsizligini taʼminlash ustuvor vazifa sifatida belgilansin.

II. Normativ-huquqiy mexanizmlarni takomillashtirish

4. Ichki ishlar vazirligi (Tashpulatov) manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda 2025-yil yakuniga qadar bugungi kundagi amaliyot, zamon talablari hamda ilgʻor xorijiy tajribalarni kompleks oʻrgangan holda sohaning ustuvor yoʻnalishlari va ishlash mexanizmlari, shuningdek, kiberjinoyatlarning oldini olish va fosh etishda davlat organlari, banklar, toʻlov tizimi operatorlari va toʻlov tashkilotlarining aniq masʼuliyatini belgilaydigan “Axborot texnologiyalaridan foydalanib sodir etilayotgan jinoyatlarga qarshi kurashish toʻgʻrisida”gi qonun loyihasini ishlab chiqsin va Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.

5. Ichki ishlar vazirligi, Davlat xavfsizlik xizmati, Bosh prokuratura va Markaziy bankning quyidagi takliflari maʼqullansin:

(a) kiberjinoyatni sodir etishda oʻz nomidagi bank kartasidan, bank hisobraqamidan, SIM kartasidan hamda elektron hamyonidan (elektron akkauntlar) foydalanishga yoʻl qoʻygan shaxslar (drop) uchun maʼmuriy va jinoiy javobgarliklar belgilash;

(b) axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlik talablariga rioya etmaganlik uchun javobgarlikni belgilovchi amaldagi normalarni oqibat mavjud boʻlmasada, javobgarlik yuzaga kelishi nuqtai nazaridan takomillashtirish;

(v) banklar, toʻlov tizimi operatorlari hamda toʻlov tashkilotlari, shuningdek, boshqa tashkilotlarning axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlik talablariga rioya etmaganligi natijasida sodir etilgan kiberjinoyat oqibatida kelib chiqqan moddiy zararni ular hisobidan undirish tartibini joriy etish;

(g) jinoyat qonunchiligi bilan axborot texnologiyalari sohasidagi jinoyatlar hamda pul mablagʻlari va boshqa mol-mulkni jalb etishga doir noqonuniy faoliyat uchun belgilangan jazo choralarini kuchaytirish;

(d) jinoyat sodir etishda axborot texnologiyalaridan foydalanishni javobgarlikni hamda jazoni ogʻirlashtiruvchi holat sifatida belgilash;

(e) huquqni muhofaza qiluvchi organlarning bank siriga oid soʻrov va qarorlari ijrosini taʼminlashning aniq muddatlarini belgilashni hamda ularni bajarish mexanizm va talablarini yengillashtirishni nazarda tutuvchi tartibni joriy etish.

6. Ichki ishlar vazirligi (Tashpulatov), Davlat xavfsizlik xizmati (Kurbanov), Bosh prokuratura (Yoʻldoshev) va Markaziy bank (Ishmetov) ikki oy muddatda mazkur qaror bilan maʼqullangan takliflarni amalga oshirishni nazarda tutuvchi qonun loyihasini ishlab chiqsin hamda belgilangan tartibda Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.

III. Kiberjinoyatlarning oldini olish mexanizmlari

7. Shunday tartib oʻrnatilsinki, unga muvofiq:

(a) banklar va toʻlov tashkilotlarining oʻz axborot xavfsizligi siyosatiga va kiberxavfsizlik talablariga rioya etish borasidagi masʼuliyatini kuchaytirish maqsadida Ichki ishlar vazirligi tomonidan har oy yakuni boʻyicha tizimida eng koʻp kiberjinoyatlar (zaifliklar va kamchiliklar natijasida yuzaga kelgan) qayd etilgan banklar va toʻlov tashkilotlari roʻyxatini ommaga eʼlon qilish amaliyoti joriy qilinadi;

(b) Markaziy bank tomonidan jismoniy va yuridik shaxslarning tranzaksiyalarini monitoring qilish orqali aholi pul mablagʻlarini jalb qilishga qaratilgan firibgarlik sxemalari (“moliyaviy piramida”) alomatlari yoki shubhalar mavjud boʻlgan holatlarni aniqlash hamda ular haqida huquqni muhofaza qiluvchi organlarga tezkor xabar berish tizimi yoʻlga qoʻyiladi;

(v) Vazirlar Mahkamasi tomonidan har yili aholining kibermadaniyatini yuksaltirishga va kibergigiyenasini shakllantirishga qaratilgan kompleks targʻibot-tashviqot dasturi tasdiqlanadi hamda ijrosi qatʼiy nazoratga olinadi.

8. Kiberjinoyatlarning oldini olish yoʻnalishidagi targʻibot-tashviqot tadbirlarida quyidagilarga alohida eʼtibor qaratilsin:

(a) respublika miqyosida har yilning noyabr oyini “Kibermadaniyatni yuksaltirish oyligi” deb eʼlon qilish;

(b) kiberjinoyatlarning yangi shakllari va ularni sodir etish usullarini inobatga olish;

(v) kiberjinoyatlarning shakllari va ularni sodir etish usullari toʻgʻrisida ogohlantirish uchun internet va ijtimoiy tarmoqlardagi maqsadli (target) reklama xizmatidan bepul tarzda foydalanish.

9. Markaziy bank (Ishmetov) 2025-yil 1-sentabrga qadar quyidagi kechiktirib boʻlmaydigan choralarni amalga oshirsin:

(a) banklar, toʻlov tizimi operatorlari, toʻlov tashkilotlari hamda kredit byurolarining tranzaksiyalari va boshqa zaruriy maʼlumotlarini Markaziy bankning yagona platformasiga integratsiya qilish;

(b) Markaziy bankda markazlashgan antifrod tizimini hamda banklar, toʻlov tizimi operatorlari va toʻlov tashkilotlarining antifrod tizimlarini (session, tranzaksion va telekommunikatsiya) joriy etishni yakuniga yetkazish;

(v) platforma va maxsus himoya tizimlari boʻyicha texnik topshiriq loyihalarini “Kiberxavfsizlik markazi” DUK, Ichki ishlar vazirligi va Elektron texnologiyalarni rivojlantirish markazi bilan kelishilgan holda ishlab chiqish.

10. Raqamli texnologiyalar vazirligi (Shermatov) manfaatdor idoralar va muassasalar bilan birgalikda 2025-yil yakuniga qadar soxta qoʻngʻiroqlarni cheklash tizimini toʻliq joriy qilish boʻyicha chora-tadbirlarni yakunlasin.

11. Markaziy bank (Ishmetov) 2025-yil yakuniga qadar:

(a) voyaga yetmaganlar banklarda hisobraqamlari va bank kartalarini ochishi boʻyicha tegishli talablarni ishlab chiqib, amaliyotda joriy etsin;

(b) banklar ota-onalarni ularning voyaga yetmagan farzandlari bilan bogʻliq shubhali (frod) operatsiyalar haqida xabardor qilish amaliyotini yoʻlga qoʻysin;

(v) kiberjinoyatlarni sodir etish uchun fuqarolar oʻzlarining bank hisobraqami, bank kartalari hamda elektron hamyonlari boʻyicha maʼlumotlarni taqdim etgan shaxslar (drop) reyestrini yuritishni taʼminlasin;

(g) banklar va toʻlov tashkilotlari tomonidan oʻzining mobil ilovalariga antivirus himoya tizimlarini oʻrnatish hamda foydalanuvchi qurilmasida zararli dasturlar belgilari mavjudligi aniqlanganda ularni ogohlantirish amaliyotini joriy etish choralarini koʻrsin.

IV. Kiberjinoyatlarni fosh etish mexanizmlari

12. Ichki ishlar vazirligi (Tashpulatov), Markaziy bank (Ishmetov) bir oy muddatda kiberjinoyatlarni barvaqt toʻxtatish va tezkorlik bilan fosh etish, shuningdek, pul mablagʻlarining respublika hududidan chiqib ketishini oldini olish boʻyicha quyidagilarni nazarda tutuvchi tezkor harakatlanish tizimini yaratish yuzasidan qoʻshma choralarni koʻrsin:

(a) ichki ishlar organlari masʼul boʻlinmalari soʻroviga asosan shubhali pul oʻtkazma amaliyotlariga aloqador bank kartalarini tezkorlik bilan bloklash;

(b) shubhali pul oʻtkazma amaliyotlariga aloqador bank kartalari haqidagi maʼlumotlarni zudlik bilan ichki ishlar organlari masʼul boʻlinmalariga taqdim etib borish.

13. Tergovga qadar tekshiruv va dastlabki tergov davomida sodir etilgan kiberjinoyatlar yuzasidan kiberxavfsizlik talablariga rioya qilinganligi boʻyicha xulosani “Kiberxavfsizlik markazi” DUK tomonidan berish tartibi joriy etilsin.

14. Belgilansinki:

(a) Bosh prokuraturaning ichki ishlar organlarida qonunchilik ijrosi ustidan nazorat boshqarmasi tuzilmasida 6 ta shtat birligidan iborat kiberjinoyatlarga qarshi kurashishda qonuniylikni taʼminlash boʻlimi tashkil etiladi hamda hududiy prokuraturalar va Transport prokuraturasining ichki ishlar organlarida qonunchilik ijrosi ustidan nazorat boʻlimlarida uning guruhlari faoliyatini yoʻlga qoʻyish maqsadida 44 ta shtat birligi ajratiladi;

(b) mazkur tuzilmalar ichki ishlar organlarining kiberjinoyatlarni tergov qilish va fosh etish faoliyati jarayonida qonunchilik ijrosi ustidan prokurorlik nazoratini amalga oshiradi;

(v) tashkil etilayotgan tuzilmalar Bosh prokuratura huzuridagi Majburiy ijro byurosining hududlarni kompleks ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish boʻyicha sektorlar faoliyatiga jalb etilgan shtat birliklari hisobidan shakllantiriladi.

15. Bosh prokuratura (Samadov) mazkur qarorga muvofiq prokuratura tuzilmasida kiberjinoyatlarga qarshi kurashishda qonuniylikni taʼminlash yoʻnalishida tashkil etilayotgan tuzilmalar xodimlarini 2025-yil 1-iyulga qadar Huquqni muhofaza qilish akademiyasida maxsus qayta tayyorlash kurslarida oʻqitish choralarini koʻrsin.

16. Ichki ishlar vazirligi (Tashpulatov):

(a) 2025-yil 1-sentabrga qadar Ichki ishlar vazirligi, Bosh prokuratura va Markaziy bank oʻrtasida kiberjinoyatlarga qarshi kurashishda tezkorlik bilan maʼlumotlar uzatish va kelib tushayotgan murojaatlar boʻyicha kechiktirib boʻlmaydigan choralarni koʻrish maqsadida elektron maʼlumotlar almashinuv platformasini ishga tushirsin;

(b) Tashqi ishlar vazirligi (Saidov) bilan birgalikda kiberxavfsizlik boʻlinmalari xodimlarining ilgʻor xorijiy tajribalarni oʻrganishi hamda malakasini oshirish maqsadida ularning chet el davlatlariga xizmat safarlarini amalga oshirish choralarini koʻrsin.

17. Tashqi ishlar vazirligi (Saidov) manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda idoralararo ishchi guruh tuzgan holda uch oy muddatda Yevropa Ittifoqining “Kompyuter jinoyatlari toʻgʻrisida”gi Budapesht konvensiyasiga muayyan shartlar asosida qoʻshilish masalasini har tomonlama oʻrganib chiqishni taʼminlasin va bu borada asoslantirilgan takliflarni belgilangan tartibda kiritsin.

V. Kiberjinoyatlarga qarshi kurashishda ilmiy yondashuvlar

18. Huquqni muhofaza qilish akademiyasi Raqamli kriminalistika ilmiy-tadqiqot instituti tuzilmasida Kiberjinoyatlarga qarshi kurashishga va raqamli tergovga koʻmaklashish markazi tashkil etilsin va quyidagilar uning faoliyatining asosiy yoʻnalishlari etib belgilansin:

(a) kiberjinoyatlar sodir etilishiga sabab va shart-sharoitlarni aniqlash maqsadida tergovga qadar tekshiruv hujjatlarini, maʼmuriy huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi ishlarni hamda jinoyat ishlarini ilmiy yondashuvlar asosida oʻrganish orqali asoslantirilgan tavsiyalar ishlab chiqish va huquqni qoʻllash amaliyotiga tatbiq etish;

(b) kiberjinoyatlarni fosh etish va ularni tergov qilish amaliyotidagi mavjud muammolarni aniqlash va ularni bartaraf etish boʻyicha ilmiy asoslantirilgan takliflarni ishlab chiqish;

(v) kiberjinoyatlar yoʻnalishida tergov faoliyati samaradorligini oshirish hamda taʼlim jarayonini takomillashtirishni ilmiy va uslubiy jihatdan taʼminlash.

VI. Qaror ijrosini tashkil etish, taʼminlash va nazorat

19. Mazkur qarorning ijrosini samarali tashkil qilishga masʼul va shaxsiy javobgar etib ichki ishlar vaziri A.A. Tashpulatov va Markaziy bank raisi T.A. Ishmetov belgilansin.

20. Qaror ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri A.N.Aripov, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Xavfsizlik kengashi kotibi V.V. Maxmudov va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining maslahatchisi D.B. Kadirov zimmasiga yuklansin.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2025-yil 30-aprel,

PQ-153-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 06.05.2025-y., 07/25/153/0411-son)

lex.uz

Президента Республики Узбекистан

Постановление

О мерах, направленных на дальнейшее усиление деятельности по борьбе с преступлениями, совершаемыми с помощью информационных технологий

В целях эффективного исполнения задач, определенных на расширенном заседании Национального совета по противодействию коррупции, проведенном 5 марта 2025 года, а также дальнейшего усиления деятельности по борьбе с преступлениями, совершаемыми с помощью информационных технологий (далее — киберпреступления), постановляю:

I. Приоритетные задачи

1. Определить Министерство внутренних дел уполномоченным органом по внедрению единой рабочей практики в сфере борьбы с киберпреступлениями в Республике Узбекистан, координации деятельности и организации адресного взаимодействия всех ответственных государственных органов и учреждений в данном направлении.

2. Возложить на каждый уполномоченный государственный орган, а также на организации, банки, операторов платежных систем и платежные организации строгую ответственность за принятие всех необходимых мер, направленных на предупреждение киберпреступлений и повышение киберкультуры населения.

3. При организации своей повседневной деятельности банкам, операторам платежных систем и платежным организациям определить обеспечение интересов и финансовой безопасности клиентов в качестве приоритетной задачи.

II. Совершенствование нормативно-правовых механизмов

4. Министерству внутренних дел (Ташпулатов) совместно с заинтересованными министерствами и ведомствами в срок до конца 2025 года путем комплексного изучения текущей практики, современных требований и передового зарубежного опыта разработать и внести в Кабинет Министров проект закона «О борьбе с преступлениями, совершаемыми с использованием информационных технологий», определяющий приоритетные направления и механизмы функционирования сферы, а также конкретную ответственность государственных органов, банков, операторов платежных систем и платежных организаций за предупреждение и раскрытие киберпреступлений.

5. Одобрить предложения Министерства внутренних дел, Службы государственной безопасности, Генеральной прокуратуры и Центрального банка, предусматривающие:

(а) установление административной и уголовной ответственности для лиц (дропперов), допустивших использование оформленных на них банковской карты, банковского счета, SIM-карты, электронного кошелька (электронных аккаунтов) при совершении киберпреступления;

(б) совершенствование действующих норм, устанавливающих ответственность за несоблюдение требований информационной безопасности и кибербезопасности, на предмет наступления ответственности при отсутствии последствий;

(в) внедрение порядка взыскания за счет банков, операторов платежных систем, платежных и других организаций материального ущерба, нанесенного вследствие киберпреступления, совершенного в результате несоблюдения ими требований информационной безопасности и кибербезопасности;

(г) усиление установленных уголовным законодательством мер наказания за преступления в сфере информационных технологий, а также незаконную деятельность по привлечению денежных средств либо иного имущества;

(д) определение использования информационных технологий при совершении преступления в качестве обстоятельства, отягчающего ответственность и наказание;

(е) внедрение порядка, предусматривающего определение конкретных сроков обеспечения исполнения запросов и решений правоохранительных органов, отнесенных к банковской тайне, а также упрощение механизмов и требований к их исполнению.

6. Министерству внутренних дел (Ташпулатов), Службе государственной безопасности (Курбанов), Генеральной прокуратуре (Йулдошев) и Центральному банку (Ишметов) в двухмесячный срок разработать и внести в установленном порядке в Кабинет Министров проект закона, предусматривающий реализацию предложений, одобренных настоящим постановлением.

III. Механизмы по предупреждению киберпреступлений

7. Установить порядок, в соответствии с которым:

(а) Министерством внутренних дел в целях усиления ответственности банков и платежных организаций за соблюдение политики информационной безопасности и требований кибербезопасности внедряется практика обнародования по итогам каждого месяца перечня банков и платежных организаций, в системах которых зафиксировано наибольшее количество киберпреступлений (в результате уязвимости и недостатков);

(б) Центральным банком внедряется система выявления признаков мошеннических схем («финансовая пирамида») или вызывающих подозрение случаев, направленных на привлечение денежных средств населения, путем ведения мониторинга осуществления транзакций физическими и юридическими лицами, а также оперативного оповещения правоохранительных органов о них;

(в) Кабинетом Министров ежегодно утверждается комплексная пропагандистско-разъяснительная программа, направленная на повышение киберкультуры и формирование кибергигиены населения, а также устанавливается строгий контроль за ее исполнением.

8. В ходе пропагандистско-разъяснительных мероприятий по предупреждению киберпреступлений особое внимание уделять:

(а) ежегодному проведению в ноябре «Месячника повышения киберкультуры» в масштабе республики;

(б) новым видам киберпреступлений и способам их совершения;

(в) использованию на бесплатной основе услуг целевой (таргетированной) рекламы в интернете и социальных сетях для оповещения о видах киберпреступлений и способах их совершения.

9. Центральному банку (Ишметов) в срок до 1 сентября 2025 года реализовать следующие неотложные меры по:

(а) осуществлению интеграции транзакций и других необходимых данных банков, операторов платежных систем, платежных организаций и кредитных бюро с Единой платформой Центрального банка;

(б) завершению внедрения централизованной антифрод-системы в Центральном банке и антифрод-систем (сессионных, транзакционных и телекоммуникационных) банков, операторов платежных систем и платежных организаций;

(в) разработке проектов технических заданий платформ и специальных систем защиты по согласованию с ГУП «Центр кибербезопасности», Министерством внутренних дел и Центром развития электронных технологий.

10. Министерству цифровых технологий (Шерматов) совместно с заинтересованными ведомствами и учреждениями в срок до конца 2025 года завершить меры по внедрению в полном объеме системы ограничения ложных звонков.

11. Центральному банку (Ишметов) в срок до конца 2025 года:

(а) разработать и внедрить на практике соответствующие требования к открытию несовершеннолетними банковских счетов и банковских карт;

(б) внедрить практику оповещения банками родителей о подозрительных (фрод) операциях, связанных с их несовершеннолетними детьми;

(в) обеспечить ведение реестра лиц (дропперов), которым граждане представили данные своей банковской карты, банковского счета и электронного кошелька для совершения киберпреступлений;

(г) принять меры по установке банками и платежными организациями систем антивирусной защиты на своих мобильных приложениях и внедрению практики уведомления пользователей при выявлении наличия признаков вредоносных программ в их устройствах.

IV. Механизмы раскрытия киберпреступлений

12. Министерству внутренних дел (Ташпулатов), Центральному банку (Ишметов) в месячный срок принять следующие совместные меры по созданию системы оперативных действий по раннему пресечению и оперативному раскрытию киберпреступлений, а также предупреждению вывода денежных средств за пределы республики:

(а) оперативная блокировка банковских карт, причастных к сомнительным операциям денежных переводов на основе запросов ответственных подразделений органов внутренних дел;

(б) незамедлительное предоставление сведений о банковских картах, причастных к сомнительным операциям денежных переводов ответственным подразделениям органов внутренних дел.

13. Внедрить порядок выдачи ГУП «Центр кибербезопасности» заключения по соблюдению требований кибербезопасности в период доследственной проверки и предварительного следствия по совершенным киберпреступлениям.

14. Установить, что:

(а) в структуре Управления по надзору за исполнением законодательства в органах внутренних дел Генеральной прокуратуры создается отдел по обеспечению законности в сфере борьбы с киберпреступлениями из 6 штатных единиц, а также в целях организации деятельности его групп в отделах по надзору за исполнением законодательства в органах внутренних дел территориальных прокуратур и Транспортной прокуратуры выделяются 44 штатные единицы;

(б) указанные подразделения осуществляют прокурорский надзор за исполнением законодательства в процессе деятельности органов внутренних дел по расследованию и раскрытию киберпреступлений;

(в) создаваемые подразделения формируются за счет штатных единиц Бюро принудительного исполнения при Генеральной прокуратуре, привлеченных к деятельности секторов по комплексному социально-экономическому развитию регионов.

15. Генеральной прокуратуре (Самадов) в срок до 1 июля 2025 года принять меры по обучению на специальных курсах переподготовки Правоохранительной академии сотрудников подразделений по обеспечению законности в сфере борьбы с киберпреступлениями, создаваемых в структуре прокуратуры в соответствии с настоящим постановлением.

16. Министерству внутренних дел (Ташпулатов):

(а) в срок до 1 сентября 2025 года запустить платформу электронного обмена данными между Министерством внутренних дел, Генеральной прокуратурой и Центральным банком в целях оперативной передачи данных и принятия неотложных мер по поступающим обращениям в сфере борьбы с киберпреступлениями;

(б) совместно с Министерством иностранных дел (Саидов) принять меры по организации служебных командировок в зарубежные государства сотрудников подразделений кибербезопасности в целях изучения передового зарубежного опыта и повышения квалификации.

17. Министерству иностранных дел (Саидов) совместно с заинтересованными министерствами и ведомствами создать Межведомственную рабочую группу, в трехмесячный срок обеспечить всестороннее изучение ею вопроса присоединения к Будапештской конвенции Европейского Союза «О компьютерных преступлениях» на основе определенных условий и внести в установленном порядке обоснованные предложения в данном направлении.

V. Научные подходы в сфере борьбы с киберпреступлениями

18. Образовать Центр содействия цифровому расследованию и борьбе с киберпреступлениями в структуре Научно-исследовательского института цифровой криминалистики Правоохранительной академии и определить основными направлениями его деятельности:

(а) разработку обоснованных рекомендаций путем изучения на основе научных подходов документов доследственной проверки, дел по административным правонарушениям и уголовных дел, внедрение их в правоприменительную практику в целях выявления причин и условий совершения киберпреступлений;

(б) разработку научно обоснованных предложений по выявлению и решению проблем, имеющихся в практике раскрытия и расследования киберпреступлений;

(в) научное и методическое обеспечение повышения эффективности следственной деятельности и совершенствования образовательного процесса в направлении киберпреступлений.

VI. Организация, обеспечение и контроль исполнения постановления

19. Возложить на министра внутренних дел А.А. Ташпулатова и председателя Центрального банка Т.А. Ишметова персональную ответственность за эффективную организацию исполнения настоящего постановления.

20. Контроль за исполнением настоящего постановления возложить на Премьер-министра Республики Узбекистан А.Н. Арипова, секретаря Совета безопасности при Президенте Республики Узбекистан В.В. Махмудова и советника Президента Республики Узбекистан Д.Б. Кадирова.

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

30 апреля 2025 г.,

№ ПП-153

(Национальная база данных законодательства, 06.05.2025 г., № 07/25/153/0411)

lex.uz