📅 2025-yil 29-aprel · Boshqa hujjatlar · Oliy sudi plenumi
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2025-yil 29-aprel · Boshqa hujjatlar · Oliy sudi plenumi
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2025 йил 29 апрель · Бошқа ҳужжатлар · Олий суди пленуми
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 29 апреля 2025 г. · Другие документы · Пленума Верховного суда
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 29 April 2025 · Other documents · Oliy sudi plenumi
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикаси Олий суди пленумининг
Қарори
Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленуми ва Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг айрим қарорларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида
Ўзбекистон Республикасининг айрим қонунчилик ҳужжатларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритилганлиги муносабати билан, шунингдек, моддий ва процессуал ҳуқуқ нормаларини бир хил қўллаш мақсадида «Судлар тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 22-моддасига асосланиб, Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленуми қарор қилади:
I. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг умумий масалалар бўйича қуйидаги қарорларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритилсин:
1. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг ва Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг «Суд ҳокимияти тўғрисида» 1996 йил 20 декабрдаги 1/60-сонли қарори :
2-бандининг иккинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Судлар шуни назарда тутишлари лозимки, Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 16-моддасига мувофиқ, бирорта қонун ёки бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжат Конституциянинг принцип ва нормаларига зид бўлиши мумкин эмас»;
13-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«13. Судлар ишларни ва материалларни кўришда Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 65-моддасига кўра, давлат бозор муносабатларини ривожлантириш ва ҳалол рақобат учун шарт-шароитлар яратиши, истеъмолчиларнинг ҳуқуқлари устуворлигини ҳисобга олган ҳолда иқтисодий фаолият, тадбиркорлик ва меҳнат қилиш эркинлигини кафолатлаши принципига оғишмай риоя этишлари шарт. Шуни назарда тутиш лозимки, Ўзбекистон Республикасида барча мулк шаклларининг тенг ҳуқуқлилиги ва ҳуқуқий жиҳатдан ҳимоя қилиниши таъминланади, хусусий мулк дахлсиздир. Шунинг учун судлар ишларни кўришда давлат органлари ва мансабдор шахслар мулкдорнинг ҳуқуқларини қанчалик ҳимоя қилаётганлиги ва уларга риоя этаётганлигини аниқлашлари, асоссиз текширишлар, тафтишлар ва ҳоказо фактларга тегишли муносабат билдиришлари ҳамда бундай ноқонуний ҳаракатлар натижасида мулкдорга етказилган зарарни айбдор мансабдор шахслардан ундириш чораларини кўришлари лозим».
2. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Суд муҳокамаси ошкоралигини ва судлар фаолиятига доир ахборот олиш ҳуқуқини таъминлаш тўғрисида» 2020 йил 21 февралдаги 04-сонли қарори :
4-бандидаги «судьялар мустақилдирлар ва фақат қонунга бўйсунадилар» деган сўзлар «судьялар мустақилдирлар, фақат Конституция ва қонунга бўйсунадилар» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
11-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«11. Давлат сирини, тижорат сирини ва қонун билан қўриқланадиган бошқа сирни сақлаш мақсадида ишнинг ёпиқ суд мажлисида муҳокама қилинишига, Ўзбекистон Республикасининг «Давлат сирлари тўғрисида», «Тижорат сири тўғрисида»ги Қонунлари ва бошқа қонун ҳужжатларига мувофиқ ишда давлат сири, тижорат сири ва қонун билан қўриқланадиган бошқа сирга оид маълумотлар мавжуд бўлганда йўл қўйилади»;
19-бандининг учинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«давлат сирларига доир, (Ўзбекистон Республикасининг «Давлат сирлари тўғрисида»ги Қонуни 4-моддаси)».
3. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Жисмоний ва юридик шахслар ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини суд орқали ҳимоя қилиш тўғрисида»ги 2020 йил 3 июлдаги 11-сонли қарори :
5-бандининг учинчи хатбошисидаги «кассация шикояти» деган сўзлар «апелляция, кассация шикояти ва тафтиш тартибидаги шикоят» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
II. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг қўшма масалалар бўйича қуйидаги қарорларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритилсин:
1. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленуми ва Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг «Кредит шартномаларидан келиб чиқадиган мажбуриятлар бажарилишини таъминлаш тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ҳақида» 2006 йил 22 декабрдаги 13/150-сонли қарори :
10-банди қуйидаги мазмундаги ўнинчи хатбоши билан тўлдирилсин:
«Ушбу қоида кредит қарздорлигини ундириш тўғрисидаги суд буйруғи берилган ҳолларга ҳам татбиқ этилади»;
30.1-банди чиқариб ташлансин.
2. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленуми ва Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг «Тадбиркорлик субъектлари фаолиятини тартибга солувчи қонун ҳужжатларини қўллаш бўйича суд амалиётининг айрим масалалари тўғрисида» 2012 йил 14 сентябрдаги 12/239-сонли қарори :
1-банди қуйидаги мазмундаги биринчи хатбоши билан тўлдирилсин:
«Судларга тадбиркорлик фаолияти субъектлари, яъни белгиланган тартибда давлат рўйхатидан ўтган ҳамда тадбиркорлик фаолиятини амалга ошираётган юридик ва жисмоний шахсларнинг фуқаровий, маъмурий ва бошқа ҳуқуқий муносабатлардан юзага келадиган низоларга доир ишлар тааллуқлидир»;
биринчи хатбоши тегишлича иккинчи хатбоши деб ҳисоблансин;
6-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«6. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик процессуал кодексининг (бундан буён матнда ФПК деб юритилади) 26-моддаси ва Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг (бундан буён матнда ИПК деб юритилади) 25-моддаси мазмунидан келиб чиқиб судлар шуни назарда тутишлари керакки, якка тартибдаги тадбиркор мақомига эга бўлмаган фуқаро иштирокидаги низолар, фуқаролик ишлари бўйича судларга тааллуқли. Қонун бўйича бундай низоларни ҳал этиш маъмурий судлар ваколатига ўтказилган ҳоллар бундан мустасно»;
7-бандининг иккинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Текшириш ўтказишга асос бўлган ҳужжат бекор қилинганида ёки ҳақиқий эмас деб топилганида ёҳуд текшириш қонунда белгиланган асослар мавжуд бўлмасдан ўтказилган ҳолда, у ноқонуний ҳисобланади ва ФПК 71-моддасининг иккинчи қисми, ИПК 66-моддасининг иккинчи қисми ва МСИЮтК 65-моддасининг иккинчи қисмига мувофиқ текшириш натижасида олинган маълумотлар далил сифатида қабул қилинмайди»;
13-бандининг биринчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«13. «Давлат божи тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни 10-моддаси биринчи қисмининг 1-бандига кўра, тадбиркорлик субъектлари тадбиркорлик фаолиятини амалга ошириш билан боғлиқ ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини бузаётган маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг, республика ижро этувчи ҳокимият органларининг, маъмурий-ҳуқуқий фаолиятни амалга оширишга ваколатли бўлган бошқа органларнинг, фуқаролар ўзини ўзи бошқариш органларининг, улар мансабдор шахсларининг қарорлари, ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) устидан судга шикоят (ариза) билан мурожаат қилганда давлат божини тўлашдан озод қилинади. Ушбу қоида мазкур тоифадаги ишлар бўйича суд ҳужжатлари устидан шикоят қилинганда ҳам татбиқ этилади»;
14-банди чиқариб ташлансин.
3. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Судларда ерга оид низоларни кўришда қонунчилик ҳужжатлари нормаларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида» 2023 йил 20 ноябрдаги 28-сонли қарори :
қуйидаги мазмундаги 25 1 -банд билан тўлдирилсин:
«25 1 . Фуқаролик кодекси 382-моддасининг биринчи қисмида, агар ушбу Кодексда, бошқа қонунларда ёки шартномада бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, шартнома тарафларнинг келишувига мувофиқ ўзгартирилиши ва бекор қилиниши мумкинлиги назарда тутилган.
Шу муносабат билан судлар инобатга олишлари лозимки, прокурор ер участкаси ижара шартномасини бекор қилиш талаби билан фақат шартнома тарафлари манфаатида судга даъво аризаси билан мурожаат қилиши мумкин.
Бунда низони судгача ҳал қилиш (талабнома юбориш) тартибига риоя этилганлигини эътиборга олиш лозим.
Мазкур банднинг иккинчи хатбошисидаги қоида ер ижара шартномасини ҳақиқий эмас деб топиш ҳақидаги талабга нисбатан татбиқ этилмаслигига эътибор қаратилсин».
III. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг жиноят ишлари бўйича қуйидаги қарорларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритилсин:
1. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Гумон қилинувчи ва айбланувчини ҳимоя ҳуқуқи билан таъминлашга оид қонунларни қўллаш бўйича суд амалиёти тўғрисида» 2003 йил 19 декабрдаги 17-сонли қарори :
14-бандининг ўн еттинчи хатбошисидаги «гумон қилинувчини, айбланувчини, судланувчини бундай харажатлардан тўлиқ ёки қисман озод этиш» деган сўзлар «Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунида белгиланган тартибда гумон қилинувчининг, айбланувчининг ёки судланувчининг ҳимоячиси сифатида давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатадиган адвокатнинг иштирок этишини таъминлаш» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
27-бандининг тўртинчи хатбошиси чиқариб ташлансин;
31-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«31. Жиноят-процессуал кодекси 50-моддаси тўртинчи қисмига мувофиқ «Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунида белгиланган тартибда гумон қилинувчининг, айбланувчининг ёки судланувчининг ҳимоячиси сифатида давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатадиган адвокатнинг иштирок этишини таъминлаш чорасини кўради.
Бундай ҳолларда адвокат меҳнатига ҳақ тўлаш харажатлари Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 21 ноябрдаги «Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатадиган адвокатларни жалб этиш ва уларга ҳақ тўлаш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида»ги 774-сон қарори 1-иловаси билан тасдиқланган «Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатадиган адвокатларни жалб этиш ва уларга ҳақ тўлаш тартиби тўғрисида»ги Низомда белгиланадиган тартибда давлат ҳисобидан қопланади».
2. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Жиноят ишлари бўйича процессуал чиқимларни ундириш амалиёти тўғрисида» 2009 йил 24 ноябрдаги 13-сонли қарори :
10-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«10. Процессуал чиқимларни ундириш масаласини ҳал этиш чоғида судлар процессуал қонунчилик билан бир қаторда «Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг «Жабрланувчилар, гувоҳлар, экспертлар, мутахассислар, таржимонлар ва холисларга тўланиши лозим бўлган маблағларни ҳисоблаш ва тўлаш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида»ги 2023 йил 28 октябрдаги 570-сон қарори, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг «Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатадиган адвокатларни жалб этиш ва уларга ҳақ тўлаш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида»ги 2024 йил 21 ноябрдаги 774-сон қарори 1-иловаси билан тасдиқланган «Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатадиган адвокатларни жалб этиш ва уларга ҳақ тўлаш тартиби тўғрисида»ги Низомга риоя этишлари лозим».
3. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Ўзбекистон Республикасининг Давлат чегарасини кесиб ўтиш тартибини бузишга оид ишлар бўйича суд амалиёти тўғрисида» 2011 йил 25 ноябрдаги 9-сонли қарори :
3-бандининг иккинчи хатбошисидаги «(Қонуннинг 12-моддаси)» деган сўзлар «(Қонуннинг 40-моддаси)» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
4. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Суд ҳукми тўғрисида» 2014 йил 23 майдаги 07-сонли қарори :
1-бандининг иккинчи хатбошисидаги «26-моддаси» деган сўзлар «28-моддаси» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
5. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Жиноят натижасида етказилган мулкий зиённи қоплашга оид қонунчиликни қўллаш бўйича суд амалиёти тўғрисида» 2016 йил 27 декабрдаги 26-сонли қарори :
11-бандининг иккинчи хатбошисидаги «Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2020 йил 4 июль куни 3239-сон билан рўйхатдан ўтказилган, Ўзбекистон Республикаси Давлат активларини бошқариш Агентлиги директорининг 2020 йил 1 майдаги 01/11-15/62-сон буйруғи билан тасдиқланган мол-мулкни баҳолаш миллий стандартларига» деган сўзлар «Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2023 йил 28 декабрда 3487-сон билан рўйхатдан ўтказилган, Ўзбекистон Республикаси Давлат активларини бошқариш Агентлиги директорининг 2023 йил 25 октябрдаги 01/11-14/29-сон буйруғи билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Ягона миллий баҳолаш стандартига» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
6. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Жиноят ишлари бўйича суд қарорларини ижро этишга оид қонунларни қўллаш амалиёти тўғрисида» 2016 йил 27 декабрдаги 27-сонли қарори :
қуйидаги мазмундаги 4 1 -банд билан тўлдирилсин:
«4 1 . Судлар, маҳкум жазони ўташига монелик қиладиган даражада оғир касал бўлиб қолганида, — у соғайгунига қадар кечиктирилган ҳукм ижроси юзасидан ҳар олти ойда камида бир марта экспертиза тайинлаган ҳолда маҳкумнинг соғлиғини аниқлаш чораларини кўришлари лозим».
7. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Божхона тўғрисидаги қонунчиликни бузиш ва контрабандага оид ишлар бўйича суд амалиёти тўғрисида» 2023 йил 20 февралдаги 2-сонли қарори :
рус тилидаги матни 21-бандининг учинчи ва тўртинчи хатбошилари бирлаштирилиб, яхлит учинчи хатбоши шаклида баён этилсин;
бешинчи хатбоши тегишлича тўртинчи хатбоши деб ҳисоблансин.
IV. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг фуқаролик ишлари бўйича қуйидаги қарорларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритилсин:
1. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Юридик аҳамиятга эга бўлган фактларни аниқлаш ҳақидаги ишлар бўйича суд амалиёти тўғрисида» 1991 йил 20 декабрдаги 5-сонли қарори :
10-бандининг тўртинчи хатбошисидаги «оқибатида» деган сўз чиқариб ташлансин;
10-бандининг тўртинчи хатбошисидаги «ундиртириб» деган сўз «ундириб» деган сўз билан алмаштирилсин.
2. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Суд амалиётида фуқаро ва ташкилотларнинг шаъни, қадр-қиммати ва ишчанлик обрўсини ҳимоя қилиш ҳақидаги қонунларни қўллаш тўғрисида» 1992 йил 19 июндаги 5-сонли қарори :
7-бандининг биринчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«7. ФК 100-моддасининг иккинчи қисмига асосан манфаатдор шахс бадном қилувчи маълумотлар унинг вафот этган оила аъзолари ёки қариндошларига нисбатан тарқатилганда ҳам уларнинг шаъни, қадр-қиммати ва ишчанлик обрўсини суд орқали ҳимоя қилиш ҳуқуқига эга».
3. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Тақдим этувчига деб берилган ҳужжатлар йўқолган тақдирда уларга бўлган ҳуқуқларни тиклаш (чақириб иш юргизиш) ҳақидаги аризаларнинг судлар томонидан кўрилиши тўғрисида» 1992 йил 13 ноябрдаги 5-сонли қарори :
рус тилидаги матни 1-банди қуйидаги таҳрирдаги тўртинчи хатбоши билан тўлдирилсин:
«В этом же порядке подлежат рассмотрению заявления о восстановлении прав по указанным в настоящем пункте документам на предъявителя, выданным иными банками, действующими на территории Республики Узбекистан».
4. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Фуқаролик ҳолати далолатномалари ёзувларидаги хатоликларни белгилашни тартибга солувчи қонунчиликни судлар томонидан қўлланиши ҳақида» 1992 йил 13 ноябрдаги 5-сонли қарори :
қарор рақамидаги «5» рақами «5а» рақами билан алмаштирилсин;
рус тилидаги матни 8-бандининг иккинчи хатбошиси чиқариб ташлансин.
5. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Судлар томонидан мулкни рўйхат (арест)дан чиқариш ҳақидаги ишларни кўришда қонунчиликнинг қўлланиши тўғрисида» 1993 йил 16 апрелдаги 13-сонли қарори :
5-бандининг иккинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Қарздор (маҳкум)нинг вояга етмаган фарзандларининг мулкий манфаатларини ҳимоя қилиш тўғрисидаги даъволар қарздор бўлмаган отаси (онаси), васий (ҳомий), Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Бола ҳуқуқлари бўйича вакили (Болалар омбудсмани) ёхуд прокурор томонидан қўзғатилиши мумкин».
6. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Хусусийлаштирилган турар жойларга эгалик қилиш, улардан фойдаланиш ва уларни тасарруф қилиш билан боғлиқ ишлар бўйича суд амалиёти ҳақида» 1997 йил 2 майдаги 3-сонли қарори :
11-бандининг биринчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«11. Турар жойни эгаликка, шу жумладан фойдаланувчилардан бирининг эгалигига бериш тўғрисидаги шартноманинг қонунийлиги хусусида низо вужудга келган ҳолда, бу шартнома, шунингдек эгалик ҳуқуқини берувчи давлат ордери манфаатдор шахсларнинг даъво аризалари бўйича суд томонидан битимларни ҳақиқий эмас деб топиш ҳақидаги фуқаролик қонунчилиги билан белгиланган асосларга мувофиқ ҳақиқий эмас деб топилиши мумкин»;
25-бандининг иккинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Агар даъвогар давлат божи тўлашдан озод этилган бўлса, даъвонинг қаноатлантирилган қисмидан келиб чиқиб унинг белгиланган миқдори жавобгардан давлат фойдасига ундирилади».
7. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Фуқаролик кодексини татбиқ қилишда суд амалиётида вужудга келадиган айрим масалалар тўғрисида» 1999 йил 24 сентябрдаги 16-сонли қарори :
21-бандининг тўртинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Шунга кўра бир тараф пул ёки ашёни қарз учун берганини даъво қилиб, иккинчи тараф уни олганини инкор қилмасдан бу пул ёки ашё қарзга эмас, балки ҳадя тариқасида берган деб важ келтирса, суд пул ёки ашёни олган тарафдан битим қарз эмас, балки ҳадя битими эканлигини тасдиқловчи далилларни талаб қилиши ва шу асосга кўра низони ҳал қилиши лозим».
8. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Маънавий зарарни қоплаш ҳақидаги қонунларни қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида» 2000 йил 28 апрелдаги 7-сонли қарори :
10-бандининг биринчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«10. Судларга тушунтирилсинки, шахсга нисбатан қонунга хилоф тарзда маъмурий жазо қўлланиши ҳолларида ҳам маънавий зиённи ундиришни талаб қилиш ҳуқуқи вужудга келади».
9. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Уй-жой низолари бўйича суд амалиёти ҳақида» 2001 йил 14 сентябрдаги 22-сонли қарори :
2-банди саккизинчи хатбошисидаги «давлат ёки» деган сўзлар чиқариб ташлансин;
8-бандидаги «давлат ёки жамият» деган сўзлар «жамоат» деган сўз билан алмаштирилсин;
рус тилидаги матни 8-бандидаги «государственных или» деган сўзлар чиқариб ташлансин;
12-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«12. Суд, ишни кўришда ишнинг ҳақиқий ҳолатини, тарафларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятларини ҳар томонлама тўлиқ ва холисона ўрганиб чиқиш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик процессуал кодексининг тегишли моддаларида баён этилган ҳаракатларни амалга ошириши зарур, хусусан, тарафлар ёки уларнинг вакилларини суҳбатга таклиф этиши, уларнинг мазкур даъвога оид барча далил ҳамда эътирозларини ва ишни келишув битими тузиш йўли билан ҳал этиш имкониятларини ўрганиб чиқиши, зарур ҳолларда, тарафларга ишни судда кўришга тайёрлаш ва иш судда кўрилаётган жараёнда ҳам келишув битими тузиш йўли билан тугатишни таклиф қилиши лозим.»;
24-банди биринчи ва иккинчи хатбошисидаги «давлат ёки» деган сўзлар чиқариб ташлансин;
24-банди иккинчи хатбошисидаги «Уй-жой кодекси 71-моддасининг тўртинчи — олтинчи қисмларида» деган сўзлар «Уй-жой кодексининг 9-моддасида» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
10. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Меҳнат вазифаларини бажариши муносабати билан ходимнинг ҳаёти ва соғлиғига етказилган зарарни қоплашга оид низолар бўйича суд амалиёти ҳақида» 2003 йил 19 декабрдаги 18-сонли қарори :
рус тилидаги матни 1-бандидаги «согласно приложению» деган сўзлар чиқариб ташлансин.
11. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Якка тартибда қурилган уйга бўлган мулк ҳуқуқи билан боғлиқ низолар бўйича суд амалиёти тўғрисида» 2004 йил 24 сентябрдаги 14-сонли қарори :
рус тилидаги матни 1-бандидаги «интересов и охраняемых законом интересов прав граждан» деган сўзлар «прав и охраняемых законом интересов граждан» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
12. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Буйруқ тартибида иш юритишни тартибга солувчи қонун нормаларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида» 2006 йил 3 февралдаги 4-сонли қарори :
22-бандидаги «2009 йил 24 ноябрдаги» деган сўзлар «2024 йил 16 декабрдаги» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
13. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Суд амалиётида битимларни тартибга солувчи қонунчилик нормаларини татбиқ қилишда вужудга келадиган айрим масалалар тўғрисида» 2006 йил 22 декабрдаги 17-сонли қарори :
рус тилидаги матни 9-бандининг бешинчи хатбошисидаги «части третий и четвертый статьи 114 ГК» деган сўзлар «части третья и четвертая статьи 114 ГК» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
рус тилидаги матни 14-бандининг тўртинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Обратить внимание судов, что законом может быть предусмотрено, что недействительность части сделки при сохранении остальных ее условий не влечет недействительности сделки в целом. Примерами могут быть положения ГК об обязательствах, предусматривающие, что недействительность соглашения об обеспечении обязательства (каковыми являются залог, поручительство, гарантия) не влечет недействительности обязательства (основного обязательства)».
14. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Фуқаролик ишлари бўйича экспертиза тайинлаш, ўтказиш ва эксперт хулосасига баҳо беришда суд амалиётида келиб чиқадиган айрим масалалар ҳақида» 2008 йил 12 декабрдаги 24-сонли қарори :
7-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«7. Тушунтирилсинки, апелляция, кассация ёки тафтиш инстанцияси суди тарафларнинг илтимосномаси ёки ўзининг ташаббуси билан иш материалларида мавжуд бўлган ёки тарафлар томонидан қўшимча тақдим этилган ҳужжатлар асосида экспертиза ўтказиш мумкин бўлган ҳолатларда, шунингдек, иш апелляция, кассация ёки тафтиш инстанциясида кўрилаётганда эксперт текшируви ўтказиш зарурияти мавжудлиги аниқланиб, лекин уни ўтказиш янги ҳолат ва далилларни ўрганишни талаб қилган ҳолатларда ҳам экспертиза тайинлаш ҳуқуқига эга»;
рус тилидаги матни 13-банди биринчи хатбошисидаги «в истечении» деган сўзлар «по истечении» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
рус тилидаги матни 20-банди иккинчи хатбошисидаги «проведение исследование» деган сўзлар «проведение исследования» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
15. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Вакилликка доир фуқаролик процессуал қонунчилиги нормаларининг судлар томонидан қўлланилиши тўғрисида» 2010 йил 14 майдаги 5-сонли қарори :
7-бандидаги «(контракт)» деган сўз чиқариб ташлансин;
8-бандидаги «(контракт)» деган сўз чиқариб ташлансин;
рус тилидаги матни 11-бандидаги «в определении, вынесенному» деган сўзлар «в определении, вынесенном» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
13-банди қуйидаги таҳрирдаги бешинчи хатбошиси билан тўлдирилсин:
«юридик шахсларнинг ходимлари ва нотижорат ташкилотлар ваколатли вакиллари учун — уларнинг ушбу ташкилотда ишлашини тасдиқловчи ҳужжат (буйруқ, меҳнат дафтарчасидан кўчирма ва ҳ.к.)»;
13-банди бешинчи хатбошиси тегишлича олтинчи хатбоши деб ҳисоблансин.
16. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Судлар томонидан никоҳдан ажратишга оид ишлар бўйича қонунчиликни қўллаш амалиёти тўғрисида» 2011 йил 20 июлдаги 6-сонли қарори :
8-банди чиқариб ташлансин.
17. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Судлар томонидан оталикни белгилашга оид ишларни кўришда қонунчиликнинг қўлланилиши тўғрисида» 2011 йил 25 ноябрдаги 8-сонли қарори :
6-бандининг биринчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«6. Судлар шуни назарда тутиши лозимки, қонунда мазкур тоифа ишлар бўйича даъво муддати назарда тутилмаган бўлиб, оталик бола туғилганидан сўнг исталган вақтда белгиланиши мумкин. Бунда шуни эътиборга олиш керакки, Оила кодекси 62-моддасининг иккинчи қисми мазмунига кўра, ўн саккиз ёшга тўлган болага нисбатан оталик фақат унинг аризасига мувофиқ амалга оширилади, агар у муомалага лаёқатсиз деб топилган бўлса, унинг васийси ёки васийлик ва ҳомийлик органининг аризасига асосан белгиланилишига йўл қўйилади».
18. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Судлар томонидан фарзандликка олиш ҳақидаги ишлар бўйича қонунчиликни қўллаш амалиёти тўғрисида» 2013 йил 11 декабрдаги 21-сонли қарори :
рус тилидаги матни 9-бандининг иккинчи хатбошисидаги «родителями, не достигшими возраста» деган сўзлар «родителей, не достигших возраста» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
рус тилидаги матни 9-бандининг иккинчи хатбошисидаги «за исключение случаев» деган сўзлар «за исключением случаев» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
11-бандидаги «Оила Кодекси 157-моддасининг 1-қисмига» деган сўзлар «Оила кодекси 157-моддасига» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
рус тилидаги матни 12-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«12. В соответствии с требованиями статьи 155 Семейного кодекса на усыновление необходимо согласие ребенка, достигшего возраста десяти лет, наличие такого согласия выявляется органами опеки и попечительства или судом при рассмотрении дела об усыновлении. В таких случаях суд должен обратить внимание, было ли ребенку в доступной форме объяснены правовые последствия усыновления (общение с родственниками, имущественные и другие споры), изменение его фамилии, имени, отчества, записей в свидетельстве о рождении»;
22-бандининг иккинчи хатбошиси чиқариб ташлансин;
24-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«24. Тушунтирилсинки, алоҳида ҳолатлар натижасида ҳал қилув қарорининг ижросини кечиктириш уни бажариб бўлмайдиган қилиб қўйса (масалан фарзандликка олинаётган бола зудлик билан даволаш курсини ўташи лозимлиги), ФПК 267-моддаси биринчи қисмининг 3-бандига кўра суд ҳал қилув қарорини дарҳол ижро этилишига йўл қўйишга ҳақли».
19. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Шахсни ғайриихтиёрий тартибда психиатрия стационарига ҳамда сил касаллигига қарши кураш муассасасининг ихтисослаштирилган бўлимига ётқизиш ёки унинг ушбу муассасаларда ётиши муддатини узайтириш билан боғлиқ фуқаролик ишлари бўйича суд амалиёти ҳақида» 2015 йил 18 сентябрдаги 14-сонли қарори :
рус тилидаги матни 1-бандидаги «одной их правовых гарантий» деган сўзлар «одной из правовых гарантий» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
рус тилидаги матни 12-бандининг биринчи хатбошисидаги «рассмотрении заявлений» деган сўзлар чиқариб ташлансин;
14-бандидаги «Психиатрия ёрдами тўғрисида»ги Қонуни 28-моддасида» деган сўзлар «Психиатрия ёрдами тўғрисида»ги Қонуни 34 ва 36-моддаларида» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
20. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Судлар томонидан вояга етмаган ва вояга етган меҳнатга лаёқатсиз болалар таъминоти учун алимент ундиришга оид ишлар бўйича қонунчиликни қўллаш амалиёти тўғрисида» 2016 йил 29 июлдаги 11-сонли қарори :
рус тилидаги матни кириш қисмининг учинчи хатбошисидаги «четко» деган сўз «конкретно» деган сўз билан алмаштирилсин;
кириш қисмининг тўртинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Вояга етмаган ва вояга етган меҳнатга лаёқатсиз болаларнинг моддий таъминот олиш ҳуқуқини таъминлаш ва бу борада Ўзбекистон Республикаси Оила кодекси нормаларини тўғри ва аниқ татбиқ этилиши бўйича бир хил суд амалиётини шакллантириш мақсадида, «Судлар тўғрисида»ги Қонуннинг 17-моддасига асосан Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленуми қарор қилади:»;
9-бандининг иккинчи хатбошисидаги «ТМЭК» қисқартмаси «ТИЭК» қисқартмаси билан алмаштирилсин.
21. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Фуқаролик ишларини суд муҳокамасига тайёрлаш тўғрисида» 2018 йил 24 августдаги 26-сонли қарори :
20-бандидаги «суд томонидан» деган сўзлар «судья томонидан» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
22. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Суднинг ҳал қилув қарори ҳақида» 2019 йил 24 майдаги 12-сонли қарори :
25-бандининг учинчи хатбошисидаги «ФПК 106-моддаси» деган сўзлар «ФПК 267-моддасининг учинчи қисми» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
23. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Фуқаролик ишлари бўйича биринчи инстанция судининг ажримлари тўғрисида» 2019 йил 25 октябрдаги 19-сонли қарори :
3-бандининг ўттиз саккизинчи хатбошисидаги «ажрим чиқаришга мажбур» деган сўзлар чиқариб ташлансин;
3-бандининг қирқинчи хатбошиси «ажрим чиқаришга мажбур» деган сўзлар билан тўлдирилсин;
рус тилидаги матни 12-бандининг биринчи хатбошисидаги «для отказе в принятии» деган сўзлар «для отказа в принятии» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
рус тилидаги матни 13-бандининг биринчи хатбошисидаги «по вопросу, которое» деган сўзлар «по вопросу, который» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
рус тилидаги матни 15-бандининг йигирма тўртинчи хатбошисидаги «и другие» деган сўзлар чиқариб ташлансин.
24. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Судлар томонидан фуқаролик ишлари бўйича қонуний кучга кирган суд ҳужжатларини янги очилган ҳолатлар бўйича қайта кўришни тартибга солувчи қонун ҳужжатларини қўллаш тўғрисида» 2019 йил 24 декабрдаги 25-сонли қарори :
рус тилидаги матни 12-бандининг биринчи хатбошисидаги «(статьи 443 ГПК)» деган сўзлар «(статья 443 ГПК)» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
13-бандининг иккинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Вилоят ва унга тенглаштирилган судлари апелляция, кассация ва тафтиш инстанцияларининг ажримларини янги очилган ҳолатлар бўйича қайта кўриш ҳақидаги аризани қаноатлантириш ёки рад қилиш тўғрисидаги ажрими устидан тегишли юқори инстанция судига тафтиш тартибида шикоят (протест) берилиши мумкин»;
14-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«14. Биринчи инстанция судининг суд ҳужжатини янги очилган ҳолат бўйича қайта кўриш тўғрисидаги аризани рад қилиш ҳақидаги ажрими устидан берилган хусусий шикоят (протест) қаноатлантирилганда, апелляция, кассация ёки тафтиш инстанцияси суди ФПКнинг 47-боби тартибида ушбу ажримни, шунингдек, аризачи томонидан қайта кўриш масаласи қўйилган суд ҳужжатини, агар ушбу суд ҳужжатини қайта кўриш учун қонунда назарда тутилган асослар мавжуд бўлса, бекор қилади. Бундай ҳолда иш тегишли инстанция судига мазмунан кўриш учун юборилади».
25. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Судлар томонидан эр ва хотиннинг умумий мол-мулкини бўлиш ҳақидаги ишларни кўришда қонунчиликни қўллаш амалиёти тўғрисида» 2023 йил 20 февралдаги 3-сонли қарори :
рус тилидаги матни 1-бандининг учинчи хатбошисидаги «может быть заявлен» деган сўзлар «может быть заявлено» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
26. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Судлар томонидан фуқаролик ишларини тафтиш тартибида кўришнинг айрим масалалари тўғрисида» 2024 йил 25 июндаги 20-сонли қарори :
рус тилидаги матни 8-бандининг тўртинчи хатбошисидаги «Истечение этого срока является основанием для отказа в ходатайстве о восстановлении срока, а жалоба (протест) рассмотрению не подлежит» жумласи янги хатбошидан бошланиб, бешинчи хатбоши деб ҳисоблансин.
27. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Фуқаролик ишлари бўйича суд харажатларини ундириш амалиёти тўғрисида» 2024 йил 16 декабрдаги 37-сонли қарори :
29-банди қуйидаги таҳрирдаги иккинчи хатбоши билан тўлдирилсин:
«Апелляция, кассация шикояти, тафтиш тартибидаги шикоятни қаноатлантириш рад этилган тақдирда, суд «Давлат божи тўғрисида»ги Қонун 8-моддасининг иккинчи қисми талабларидан келиб чиқиб, давлат божи масаласини ҳал қилиши лозим»;
29-бандининг иккинчи хатбошиси тегишлича учинчи хатбоши деб ҳисоблансин.
V. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленуми ва Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг иқтисодий ишларга оид қуйидаги қарорларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритилсин:
1. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг «Қишлоқ хўжалигида қонунийликни таъминлаш ва ердан фойдаланишдаги суиистеъмолчиликларнинг олдини олишда иқтисодий судларнинг ролини ошириш тўғрисида» 2004 йил 12 мартдаги 115-сонли қарори :
2-бандидаги «Қишлоқ хўжалик кооперативи (ширкат хўжалиги) тўғрисида»ги» деган сўзлар «Қишлоқ хўжалиги кооперативи тўғрисида»ги» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
2-бандидаги «Қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришида шартномавий муносабатларни такомиллаштириш ва мажбуриятлар бажарилиши учун томонларнинг жавобгарлигини ошириш чора-тадбирлари тўғрисида» 2003 йил 4 сентябрдаги 383-сонли,» деган сўзлар чиқариб ташлансин;
5-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«5. Иқтисодий судлар шу ҳолатни эътиборга олсинларки, фермер хўжалиги билан ер ижараси шартномасини тузган қишлоқ хўжалик кооперативи тугатилган ҳолларда ер ижараси шартномасини бекор қилиш тўғрисидаги ишлар бўйича Ўзбекистон Республикаси Ер кодексининг 6-моддасига мувофиқ, туман ҳокимликлари даъвогар сифатида қатнашишлари мумкин».
2. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг «Иқтисодий судлар томонидан келишув битимини тасдиқлашда процессуал қонун нормаларининг қўлланилишига оид айрим масалалар тўғрисида» 2009 йил 18 декабрдаги 204-сонли қарори :
24-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«24. Тўловга қобилиятсизлик тўғрисидаги ишлар бўйича келишув битимини тузиш ва уни суд томонидан тасдиқлаш тартиби «Тўловга қобилиятсизлик тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикасининг Қонуни билан белгиланади».
3. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг «Мулк ҳуқуқини тан олишга оид ишларни кўришда иқтисодий судлар томонидан қонун ҳужжатлари қўлланилишининг айрим масалалари тўғрисида» 2010 йил 19 ноябрдаги 220-сонли қарори :
2-бандидаги «54-моддаси» деган сўзлар «66-моддаси» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
4. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг «Мулк ижараси шартномасига оид фуқаролик қонун ҳужжатлари нормаларини иқтисодий судлар томонидан қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида» 2011 йил 1 декабрдаги 234-сонли қарори :
5-бандининг иккинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Судлар назарда тутишлари керакки, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг «Давлат мулкини ижарага бериш тартибини янада такомиллаштириш тўғрисида» 2023 йил 14 декабрдаги 660-сонли қарори билан тасдиқланган Давлат мулкини ижарага бериш тартиби тўғрисидаги низомга мувофиқ давлат мулки фақат Ўзбекистон Республикаси Давлат активларини бошқариш агентлиги ҳузуридаги Давлат мулки объектларидан самарали фойдаланиш марказининг (кейинги ўринларда — Марказ) Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳудудий бошқармалари орқали ижарага берилади»;
12-банди қуйидаги мазмундаги тўртинчи хатбоши билан тўлдирилсин:
«Судларга тушунтирилсинки, ижарага олувчи ижарага берувчини мулк ижараси шартномасида белгиланган муддатда, агар шартномада бундай муддат белгиланган бўлмаса, шартноманинг амал қилиши тамом бўлгунча оқилона муддатда бундай шартномани тузиш истаги ҳақида ёзма равишда огоҳлантирган ҳолдагина янги муддатга мулк ижараси шартномасини тузишда шароитлар тенг бўлган ҳолларда ижарага олувчи бошқа шахсларга нисбатан имтиёзли ҳуқуққа эга бўлади»;
тўртинчи хатбоши тегишлича бешинчи хатбоши деб ҳисоблансин;
17.1-бандининг иккинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Бироқ, назарда тутиш лозимки, бир йилдан кам муддатга тузилган бино ва иншоотни ижарага бериш шартномаси бўйича тарафларнинг ҳуқуқий муносабатлари бир йилдан ортиқ муддатда давом этса, бундай шартнома давлат рўйхатидан ўтказилиши шарт».
5. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг «Суд буйруғи бериш тўғрисидаги ишларни кўришда иқтисодий судлар томонидан процессуал қонун нормаларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида» 2013 йил 5 декабрдаги 254-сон қарори :
2.2-бандининг иккинчи хатбошиси чиқариб ташлансин;
учинчи-тўртинчи хатбошилар тегишлича иккинчи-учинчи хатбошилар деб ҳисоблансин;
20-банди қуйидаги мазмундаги иккинчи хатбоши билан тўлдирилсин:
«Судлар инобатга олишлари лозимки, ҳуқуқлари ва мажбуриятлари тўғрисида суд буйруғи чиқарилган шахслар учун суд буйруғини бекор қилиш учун ариза беришнинг ўн кунлик муддати уларга суд буйруғи чиқарилганлиги маълум бўлган кундан эътиборан ҳисобланади»;
иккинчи — ўнинчи хатбошилар тегишлича учинчи — ўн биринчи хатбошилар деб ҳисоблансин.
6. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг «Иқтисодий судлар томонидан экспертизага оид қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида» 2014 йил 20 июндаги 261-сонли қарори :
4-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«4. Экспертиза муассасасида экспертизанинг қуйидаги турлари ўтказилади:
суд-экологик экспертизаси, суд-автотехника экспертизаси, транспорт воситаларини ва уларнинг қисмларини баҳолаш экспертизаси, ёнғин-техникавий экспертиза, суд-иқтисодий экспертиза, суд-товаршунослик экспертизаси, суд қурилиш-техникавий экспертизаси, озиқ-овқат маҳсулотларининг экспертизаси ва ихтисослигидан келиб чиқиб, бошқа турдаги экспертизалар — Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги ҳузуридаги Х.Сулаймонова номидаги Республика суд экспертизаси маркази ва унинг ҳудудий бўлимларида;
шаҳарсозлик ҳужжатлари экспертизаси — Ўзбекистон Республикаси Давлат архитектура ва қурилиш қўмитасининг Шаҳарсозлик ҳужжатларини экспертизадан ўтказиш бошқармаси ва унинг ҳудудий бўлинмаларида;
суд-хатшунослик экспертизаси — Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги ва унинг ҳудудий бошқармаларида ҳамда Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги ҳузуридаги Х. Сулаймонова номидаги Республика суд экспертизаси маркази ва унинг ҳудудий бўлимларида.
Бошқа экспертиза муассасаларида экспертиза уларнинг ихтисослигидан келиб чиқиб, ўтказилиши мумкин»;
22-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«22. Экспертиза қонун ҳужжатларида белгиланган муддатларда ўтказилиши лозим.
Намунавий низомнинг 8-бандига кўра, экспертизани тайинлашга ваколатли орган (шахс)нинг қарори (ажрими) асосида тадқиқотларни ўтказиш муддатлари суд экспертизаларининг ҳажми ва мураккаблигига, шунингдек, суд экспертининг иш ҳажмига кўра 30 кун доирасида белгиланади. Суд экспертизаси турларининг мураккаблик даражаси экспертиза ташкилотининг юқори турувчи идораси, шунингдек, нодавлат суд-экспертиза ташкилотлари учун Адлия вазирлиги томонидан белгиланади.
Тадқиқотларни ўтказишни 30 кун мобайнида бажариш мумкин бўлмаган тақдирда, экспертиза ташкилоти раҳбари муддат ўтишидан 3 иш куни олдин асосланган ҳолда экспертиза тайинлаган ваколатли орган (шахс)га ёзма ёки электрон равишда хабар қилади ҳамда улар билан келишган ҳолда қўшимча муддатни белгилайди.
Судлар инобатга олишлари лозимки, Намунавий низомнинг 9-бандига кўра, экспертиза тайинлашга ваколатли орган (шахс)нинг қарори (ажрими) бўйича тадқиқотлар ўтказиш муддатлари иш материаллари экспертиза ташкилотига тушган кундан кейинги иш кунидан бошлаб ҳисобланади ва суд эксперти хулосаси экспертиза тайинлаган ваколатли орган (шахс)га юборилган кунда тугайди»;
24-бандидаги «8-бандининг учинчи хатбошисига» деган сўзлар «10-бандининг олтинчи хатбошисига» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
7. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг «Иқтисодий судлар томонидан видеоконференцалоқа режимида суд мажлисларини ўтказишда процессуал қонун нормаларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида» 2014 йил 28 ноябрдаги 270-сонли қарори :
2-бандининг иккинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Ишни кўраётган иқтисодий суд деганда, иқтисодий иш иш юритувида бўлган иқтисодий суд тушунилади. Видеоконференцалоқа режимидаги суд мажлисини ўтказишга кўмаклашадиган суд деганда, видеоконференцалоқа режимидаги суд мажлисини ўтказиш учун техник ва бошқа шароитларни таъминлаётган ва ишни кўраётган иқтисодий суд ҳудудидан ташқарида жойлашган Ўзбекистон Республикаси суди тушунилади»;
4-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«4. Ишда иштирок этувчи шахсларнинг видеоконференцалоқа режимидаги суд мажлисида иштирок этишини таъминлаш учун кўрсатилган шахсларнинг яшаш жойи, жойлашган ери ёки турган жойи бўйича тегишли судларнинг видеоконференцалоқа тизимларидан ёхуд ишни кўраётган суднинг мобил видеоконференцалоқа тизимидан фойдаланилади.
Ишда иштирок этувчи шахсларнинг видеоконференцалоқа режимидаги суд мажлисида иштирок этиш ҳуқуқи биринчи инстанция судидаги каби, апелляция, кассация ва тафтиш инстанциялари суд мажлисларида ҳам амалга оширилиши мумкин.
Видеоконференцалоқа режимидаги суд мажлисида ишда иштирок этувчи шахслар ва одил судловни амалга оширишга кўмаклашувчи шахслар суд мажлисида ИПКнинг 167-моддасида белгиланган тартибга риоя этмаганларида раислик қилувчи суд мажлиси вақтида суд тартибни бузган шахсни огоҳлантиришга, тартибни такроран бузган шахсни суд мажлиси залидан чиқариб юборишга, шунингдек, Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексининг 180-моддасида кўрсатилган асослар мавжуд бўлганда суд мансабдор шахс ёки фуқарони судга ҳурматсизлик қилганлик учун маъмурий жавобгарликка тортишга ҳақли (ИПК 200-моддасининг олтинчи қисми)».
8. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг «Иқтисодий судлар томонидан процессуал муддатларга оид қонун нормаларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида» 2015 йил 19 июндаги 283-сонли қарори :
8.1-бандининг бешинчи хатбошисидаги «305-1-моддасининг иккинчи қисмида» деган сўзлар «310-моддасининг бешинчи қисмида» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
11-бандининг иккинчи хатбошисидаги «Банкротлик» деган сўз «Тўловга қобилиятсизлик» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
9. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг «Иқтисодий судлар томонидан қурилиш пудрати шартномасидан келиб чиқадиган низоларни ҳал этишда қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида» 2016 йил 23 декабрдаги 306-сонли қарори :
1-бандининг иккинчи хатбошисидаги «Хусусан, Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Капитал қурилишда иқтисодий ислоҳотларни янада чуқурлаштиришнинг асосий йўналишлари тўғрисида» 2003 йил 6 майдаги ПФ-3240-сонли Фармони, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг «Капитал қурилишда танлов савдолари тизимини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида» 2003 йил 3 июлдаги 302-сонли, «Капитал қурилишда хўжалик муносабатлари механизмини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида» 2003 йил 12 сентябрдаги 395-сонли қарорлари ва бошқалар шундай ҳужжатлар сирасига киради» деган сўзлар чиқариб ташлансин;
2.3-банди қуйидаги мазмундаги иккинчи хатбоши билан тўлдирилсин:
«Ушбу қоида давлат хариди тартиб-таомилларига зид тузилган шартномаларга нисбатан татбиқ этилмайди»;
3-бандининг иккинчи хатбошиси чиқариб ташлансин.
10. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Биринчи инстанция суди томонидан иқтисодий процессуал қонун нормаларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида» 2019 йил 24 майдаги 13-сонли қарори :
3-бандининг учинчи хатбошиси чиқариб ташлансин;
тўртинчи хатбоши тегишлича учинчи хатбоши деб ҳисоблансин;
13-бандининг биринчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«13. Даъвогар ИПК 157-моддасининг биринчи қисмида назарда тутилган даъво асосини ёки предметини ўзгартириш, даъво талаблари миқдорини кўпайтириш ёки камайтириш ҳуқуқидан биринчи инстанция судида ҳал қилув қарори қабул қилингунга қадар фойдаланиши мумкин. Мазкур норма иш бошқа инстанцияларда кўрилаётганида қўлланилмайди. Қайд этилган ҳуқуқдан ҳал қилув қарори юқори инстанция суди томонидан бекор қилиниб, иш биринчи инстанция судида иш юритиш қоидалари бўйича кўрилаётганида, шунингдек суд ҳужжати янги очилган ҳолат бўйича бекор қилиниб, иш янгидан биринчи инстанция судида кўрилаётганда фойдаланилиши мумкин»;
17-бандининг иккинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Судлар инобатга олишлари лозимки, айблилик тўғрисидаги масалани ҳал қилмай туриб, жиноят ишини тугатиш ҳақидаги ажрим (қарор) ёки жиноят иши қўзғатишни рад этиш ҳақидаги қарор ёхуд шахсни маъмурий жавобгарликка тортиш ҳақидаги қарор, улар (ажрим, қарор) билан аниқланган ҳолатларга ҳуқуқий баҳо беришда, далил сифатида қабул қилиниши мумкин»;
29-бандининг иккинчи ва учинчи хатбошилари қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Бунда назарда тутиш керакки, ИПК 160-моддасининг иккинчи қисмида кўрсатилган шартлардан ҳеч бўлмаганда биттаси мавжуд бўлса, қарши даъво иш юритишга қабул қилиниши мумкин. Агар қарши даъво процессуал қонун ҳужжатлари тартибига риоя қилинган ҳолда тақдим этилган бўлиб, аммо юқорида кўрсатилган моддадаги шартлардан бирортаси мавжуд бўлмаса, қарши даъво қайтарилиши лозим.
Қарши даъво даъво аризасини тақдим этишнинг умумий қоидаларига риоя этган ҳолда тақдим этилган бўлса, судловга тегишлилик тўғрисидаги қоидалардан қатъи назар, суд томонидан иш юритишга қабул қилинади»;
қуйидаги мазмундаги 32 2 -банд билан тўлдирилсин:
«32 2 . Судларга тушунтирилсинки, «Медиация тўғрисида» Ўзбекистон Республикаси Қонунининг амал қилиши медиацияда иштирок этмаётган учинчи шахсларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига, жамоат манфаатларига дахл қиладиган ёки дахл қилиши мумкин бўлган, шунингдек, маъмурий ҳуқуқий муносабатлардан келиб чиқадиган низоларга нисбатан татбиқ этилмайди».
11. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Чет эллик шахслар иштирокидаги ишларни иқтисодий судлар томонидан кўришда қонунчилик ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ҳақида» 2023 йил 20 ноябрдаги 27-сонли қарори :
19-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«19. Чет давлат ҳудудида тузилган ва иқтисодий судга тақдим қилинган расмий ҳужжатларни легаллаштириш Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2023 йил 20 ноябрдаги 610-сон қарори билан тасдиқланган «Ўзбекистон Республикасида ҳамда хорижда ҳужжатлар ва далолатномаларни консуллик легаллаштириш тартиби тўғрисида»ги Низомда белгиланган тартибда амалга оширилади».
12. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Судлар томонидан иқтисодий ишларни апелляция, кассация тартибида кўришнинг айрим масалалари тўғрисида» 2024 йил 25 мартдаги 10-сонли қарори :
5-бандининг иккинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Ишда иштирок этувчи шахслар, шунингдек, ишда иштирок этишга жалб қилинмаган, аммо ҳуқуқлари ва мажбуриятлари тўғрисида суд ҳал қилув қарори қабул қилган шахслар ИПКнинг 189-моддасига мувофиқ қабул қилинган қўшимча ҳал қилув қарори устидан ҳам апелляция, кассация шикояти беришга, прокурор эса қонунда назарда тутилган ҳолларда протест келтиришга ҳақлидирлар»;
12-бандининг еттинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Судларга тушунтирилсинки, апелляция тартибида ишни кўриш жараёнида, айнан шу суд ҳужжати устидан бошқа шахслар томонидан кассация шикояти (протести) тақдим этилган тақдирда, кассация шикоятини (протестини) иш юритишга қабул қилиш ИПК 291-моддаси биринчи қисмининг 2-бандига асосан рад этилади ва шикоят (протест) берган шахсга апелляция шикояти (протести) билан мурожаат қилиш ҳуқуқи тушунтирилади»;
24-бандининг иккинчи хатбошиси чиқариб ташлансин;
учинчи-тўртинчи хатбошилар тегишлича иккинчи-учинчи хатбошилар деб ҳисоблансин;
32-бандининг йигирма тўққизинчи хатбошиси чиқариб ташлансин;
ўттизинчи — ўттиз иккинчи хатбошилар тегишлича йигирма тўққизинчи — ўттиз биринчи хатбошилар деб ҳисоблансин;
32-бандининг ўттизинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«ижро ишини юритишни тиклаш (ИПКнинг 346-моддаси) ҳақидаги ажримлари устидан шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин эмас».
13. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Судлар томонидан иқтисодий ишларни тафтиш тартибида кўришнинг айрим масалалари тўғрисида» 2024 йил 25 июндаги 21-сонли қарори :
8-бандининг иккинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Давлат божи тўлашни кечиктириш ҳақидаги илтимоснома судья томонидан тафтиш тартибидаги шикоятни иш юритишга қабул қилишда ҳал қилинади»;
28-бандининг учинчи хатбошиси чиқариб ташлансин;
31-бандидаги «умумлаштириб» деган сўз «заруратга қараб умумлаштириб» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
VI. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг маъмурий ишлар бўйича қуйидаги қарорларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритилсин:
1. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Давлат пенсия таъминоти билан боғлиқ ишлар бўйича суд амалиёти тўғрисида» 2017 йил 29 ноябрдаги 44-сонли қарори :
рус тилидаги матни 15-бандининг иккинчи хатбошисидаги «требованиями» деган сўздан кейин «Положения «О порядке назначения и выплаты государственных пенсий», утвержденного» деган сўзлар билан тўлдирилсин;
рус тилидаги матни 15-бандининг иккинчи хатбошисидаги «Постановления» деган сўз «Постановлением» деган сўз билан алмаштирилсин;
рус тилидаги матни 19-бандининг биринчи хатбошисидаги «утверждаемым» деган сўз «утвержденным» деган сўз билан алмаштирилсин;
рус тилидаги матни 20-бандининг учинчи хатбошиси «отсутствие» ва «наличие» деган сўзлардан кейин «заключения» деган сўзлар билан тўлдирилсин.
2. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Маъмурий ишларни кўришда биринчи инстанция суди томонидан процессуал қонун нормаларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида» 2018 йил 19 майдаги 15-сонли қарори :
рус тилидаги матни 11-бандидаги «принятия заявления (жалобы)» деган сўзлардан кейин «к производству» деган сўзлар билан тўлдирилсин;
15-бандидаги «унинг устидан» деган сўзлар «уларнинг устидан» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
18-бандидаги «қабул қилиниши» деган сўзлар «кўрилиши» деган сўз билан алмаштирилсин;
25-бандидаги «кўрмасдан қолдириш» деган сўзлардан кейин «тугатиш» деган сўз билан, «қайтариш» деган сўздан кейин «қабул қилишни рад этиш» деган сўзлар билан тўлдирилсин;
26-бандидаги «Судларга» деган сўз «Судлар» деган сўз билан алмаштирилсин;
27-бандидаги «имкон берган сабаб ва шароитларни» деган сўзлар «сабаб бўлган шарт-шароитларни» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
3. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Маъмурий ишлар бўйича суд харажатларини ундириш амалиёти тўғрисида» 2019 йил 25 октябрдаги 20-сонли қарори :
21-банди қуйидаги таҳрирдаги иккинчи хатбоши билан тўлдирилсин:
«Апелляция, кассация шикояти, тафтиш тартибидаги шикоятни қаноатлантириш рад этилган тақдирда, суд «Давлат божи тўғрисида»ги Қонун 10-моддасининг иккинчи қисми талабларидан келиб чиқиб, давлат божи масаласини ҳал қилиши лозим».
4. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Маъмурий органлар ва улар мансабдор шахсларининг қарорлари, ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) устидан шикоят қилиш тўғрисидаги ишларни кўриб чиқиш бўйича суд амалиёти ҳақида» 2019 йил 24 декабрдаги 24-сонли қарори :
рус тилидаги матни 2-бандидаги «исполнительной власти» деган сўзлар «государственного управления» деган сўзлар билан, «в соответствии с» деган сўзлар «утвержденные» деган сўз билан алмаштирилсин;
рус тилидаги матни 5-бандидаги «письменной» деган сўз «установленной» деган сўз билан алмаштирилсин;
16-бандининг иккинчи хатбошидаги «Рақобат тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 34-моддаси» деган сўзлар «Рақобат тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни 40-моддасининг учинчи қисми» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
23-банди учинчи хатбошидаги «чоралар кўрилганлиги» деган сўзлар «чоралар кўрилиши» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
23-банди тўртинчи хатбошидаги «мажбурияти юклатилганлиги» деган сўзлар «мажбурияти юклатилиши» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
24-банди чиқариб ташлансин;
25-бандининг биринчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«25. Судларга тушунтирилсинки, МСИЮтК 276-моддасининг иккинчи қисмига мувофиқ суд қарорининг жавобгар зиммасига аризачининг ҳуқуқлари ва эркинликларини тиклаш ёки уларни амалга оширишдаги тўсқинликларни бартараф этишга оид мажбурият юкланган қисмининг ижроси маъмурий органга ижро муддати кўрсатилган ҳолда юбориладиган суднинг ҳал қилув қарори (қарори) асосида амалга оширилади».
5. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг «Судлар томонидан маъмурий ишларни апелляция, кассация тартибида кўришнинг айрим масалалари тўғрисида» 2024 йил 25 мартдаги 11-сонли қарори :
5-бандининг иккинчи хатбошисидаги «237-моддасининг иккинчи қисмига» деган сўзлар «237-моддасининг биринчи қисмига» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
6-бандининг иккинчи хатбошиси «қабул қилинган» деган сўзлардан кейин «ёки қонуний кучга кирган» деган сўзлар билан тўлдирилсин;
рус тилидаги матни 8-бандининг биринчи хатбошиси «одновременно с» деган сўзлардан кейин «апелляционной» деган сўз билан тўлдирилсин;
рус тилидаги матни 15-бандининг биринчи хатбошисидаги «возвращения» деган сўз «оставления жалобы без рассмотрения» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
18-бандининг учинчи хатбошиси «моддий ва процессуал» деган сўзлардан кейин «ҳуқуқ» деган сўз билан тўлдирилсин;
19-бандининг биринчи хатбошисидаги «215, 239» рақамлари «220, 244» рақамлари билан алмаштирилсин;
рус тилидаги матни 22-бандининг иккинчи хатбошисидаги «жалобы» деган сўз «жалобе» деган сўз билан алмаштирилсин;
рус тилидаги матни 22-бандининг иккинчи хатбошисидаги «рассматривающей дело» деган сўзлардан кейин «путём вынесения определения» деган сўзлар билан тўлдирилсин;
рус тилидаги матни 28-бандининг иккинчи хатбошисидаги «измененных или» деган сўзлар чиқариб ташлансин;
28-банди қуйидаги мазмундаги учинчи хатбоши билан тўлдирилсин:
«Бундай ҳолатда суд ҳужжатининг қонунийлигига ишни мазмунан кўриш натижалари бўйича баҳо берилади»;
30-бандининг учинчи хатбошидаги «қарор қисмини» деган сўзлар «хулоса қисмини» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
рус тилидаги матни 31-бандининг биринчи хатбошисидаги «дела» деган сўз чиқариб ташлансин.
Ўзбекистон Республикаси Олий суди раиси Б. ИСЛАМОВ Пленум котиби, Олий суд судьяси Н. ХАКИМОВА
Тошкент ш.,
2025 йил 29 апрель,
10-сон
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi plenumining
Qarori
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy xoʻjalik sudi Plenumining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida
Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonunchilik hujjatlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilganligi munosabati bilan, shuningdek, moddiy va protsessual huquq normalarini bir xil qoʻllash maqsadida “Sudlar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 22-moddasiga asoslanib, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi qaror qiladi:
I. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining umumiy masalalar boʻyicha quyidagi qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin:
1. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy xoʻjalik sudi Plenumining “Sud hokimiyati toʻgʻrisida” 1996-yil 20-dekabrdagi 1/60-sonli qarori :
2-bandining ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Sudlar shuni nazarda tutishlari lozimki, Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 16-moddasiga muvofiq, birorta qonun yoki boshqa normativ-huquqiy hujjat Konstitutsiyaning prinsip va normalariga zid boʻlishi mumkin emas”;
13-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“13. Sudlar ishlarni va materiallarni koʻrishda Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 65-moddasiga koʻra, davlat bozor munosabatlarini rivojlantirish va halol raqobat uchun shart-sharoitlar yaratishi, isteʼmolchilarning huquqlari ustuvorligini hisobga olgan holda iqtisodiy faoliyat, tadbirkorlik va mehnat qilish erkinligini kafolatlashi prinsipiga ogʻishmay rioya etishlari shart. Shuni nazarda tutish lozimki, Oʻzbekiston Respublikasida barcha mulk shakllarining teng huquqliligi va huquqiy jihatdan himoya qilinishi taʼminlanadi, xususiy mulk daxlsizdir. Shuning uchun sudlar ishlarni koʻrishda davlat organlari va mansabdor shaxslar mulkdorning huquqlarini qanchalik himoya qilayotganligi va ularga rioya etayotganligini aniqlashlari, asossiz tekshirishlar, taftishlar va hokazo faktlarga tegishli munosabat bildirishlari hamda bunday noqonuniy harakatlar natijasida mulkdorga yetkazilgan zararni aybdor mansabdor shaxslardan undirish choralarini koʻrishlari lozim”.
2. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Sud muhokamasi oshkoraligini va sudlar faoliyatiga doir axborot olish huquqini taʼminlash toʻgʻrisida” 2020-yil 21-fevraldagi 04-sonli qarori :
4-bandidagi “sudyalar mustaqildirlar va faqat qonunga boʻysunadilar” degan soʻzlar “sudyalar mustaqildirlar, faqat Konstitutsiya va qonunga boʻysunadilar” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
11-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“11. Davlat sirini, tijorat sirini va qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirni saqlash maqsadida ishning yopiq sud majlisida muhokama qilinishiga, Oʻzbekiston Respublikasining “Davlat sirlari toʻgʻrisida”, “Tijorat siri toʻgʻrisida”gi Qonunlari va boshqa qonun hujjatlariga muvofiq ishda davlat siri, tijorat siri va qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirga oid maʼlumotlar mavjud boʻlganda yoʻl qoʻyiladi”;
19-bandining uchinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“davlat sirlariga doir, (Oʻzbekiston Respublikasining “Davlat sirlari toʻgʻrisida”gi Qonuni 4-moddasi)”.
3. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Jismoniy va yuridik shaxslar huquqlari va qonuniy manfaatlarini sud orqali himoya qilish toʻgʻrisida”gi 2020-yil 3-iyuldagi 11-sonli qarori :
5-bandining uchinchi xatboshisidagi “kassatsiya shikoyati” degan soʻzlar “apellyatsiya, kassatsiya shikoyati va taftish tartibidagi shikoyat” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
II. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining qoʻshma masalalar boʻyicha quyidagi qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin:
1. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy xoʻjalik sudi Plenumining “Kredit shartnomalaridan kelib chiqadigan majburiyatlar bajarilishini taʼminlash toʻgʻrisidagi fuqarolik qonun hujjatlarini qoʻllashning ayrim masalalari haqida” 2006-yil 22-dekabrdagi 13/150-sonli qarori :
10-bandi quyidagi mazmundagi oʻninchi xatboshi bilan toʻldirilsin:
“Ushbu qoida kredit qarzdorligini undirish toʻgʻrisidagi sud buyrugʻi berilgan hollarga ham tatbiq etiladi”;
30.1-bandi chiqarib tashlansin.
2. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy xoʻjalik sudi Plenumining “Tadbirkorlik subyektlari faoliyatini tartibga soluvchi qonun hujjatlarini qoʻllash boʻyicha sud amaliyotining ayrim masalalari toʻgʻrisida” 2012-yil 14-sentabrdagi 12/239-sonli qarori :
1-bandi quyidagi mazmundagi birinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:
“Sudlarga tadbirkorlik faoliyati subyektlari, yaʼni belgilangan tartibda davlat roʻyxatidan oʻtgan hamda tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirayotgan yuridik va jismoniy shaxslarning fuqaroviy, maʼmuriy va boshqa huquqiy munosabatlardan yuzaga keladigan nizolarga doir ishlar taalluqlidir”;
birinchi xatboshi tegishlicha ikkinchi xatboshi deb hisoblansin;
6-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“6. Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik protsessual kodeksining (bundan buyon matnda FPK deb yuritiladi) 26-moddasi va Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiy protsessual kodeksining (bundan buyon matnda IPK deb yuritiladi) 25-moddasi mazmunidan kelib chiqib sudlar shuni nazarda tutishlari kerakki, yakka tartibdagi tadbirkor maqomiga ega boʻlmagan fuqaro ishtirokidagi nizolar, fuqarolik ishlari boʻyicha sudlarga taalluqli. Qonun boʻyicha bunday nizolarni hal etish maʼmuriy sudlar vakolatiga oʻtkazilgan hollar bundan mustasno”;
7-bandining ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Tekshirish oʻtkazishga asos boʻlgan hujjat bekor qilinganida yoki haqiqiy emas deb topilganida yohud tekshirish qonunda belgilangan asoslar mavjud boʻlmasdan oʻtkazilgan holda, u noqonuniy hisoblanadi va FPK 71-moddasining ikkinchi qismi, IPK 66-moddasining ikkinchi qismi va MSIYUtK 65-moddasining ikkinchi qismiga muvofiq tekshirish natijasida olingan maʼlumotlar dalil sifatida qabul qilinmaydi”;
13-bandining birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“13. “Davlat boji toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni 10-moddasi birinchi qismining 1-bandiga koʻra, tadbirkorlik subyektlari tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish bilan bogʻliq huquqlari va qonuniy manfaatlarini buzayotgan mahalliy davlat hokimiyati organlarining, respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarining, maʼmuriy-huquqiy faoliyatni amalga oshirishga vakolatli boʻlgan boshqa organlarning, fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining, ular mansabdor shaxslarining qarorlari, harakatlari (harakatsizligi) ustidan sudga shikoyat (ariza) bilan murojaat qilganda davlat bojini toʻlashdan ozod qilinadi. Ushbu qoida mazkur toifadagi ishlar boʻyicha sud hujjatlari ustidan shikoyat qilinganda ham tatbiq etiladi”;
14-bandi chiqarib tashlansin.
3. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Sudlarda yerga oid nizolarni koʻrishda qonunchilik hujjatlari normalarini qoʻllashning ayrim masalalari toʻgʻrisida” 2023-yil 20-noyabrdagi 28-sonli qarori :
quyidagi mazmundagi 25 1 -band bilan toʻldirilsin:
“25 1 . Fuqarolik kodeksi 382-moddasining birinchi qismida, agar ushbu Kodeksda, boshqa qonunlarda yoki shartnomada boshqacha tartib nazarda tutilgan boʻlmasa, shartnoma taraflarning kelishuviga muvofiq oʻzgartirilishi va bekor qilinishi mumkinligi nazarda tutilgan.
Shu munosabat bilan sudlar inobatga olishlari lozimki, prokuror yer uchastkasi ijara shartnomasini bekor qilish talabi bilan faqat shartnoma taraflari manfaatida sudga daʼvo arizasi bilan murojaat qilishi mumkin.
Bunda nizoni sudgacha hal qilish (talabnoma yuborish) tartibiga rioya etilganligini eʼtiborga olish lozim.
Mazkur bandning ikkinchi xatboshisidagi qoida yer ijara shartnomasini haqiqiy emas deb topish haqidagi talabga nisbatan tatbiq etilmasligiga eʼtibor qaratilsin”.
III. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining jinoyat ishlari boʻyicha quyidagi qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin:
1. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Gumon qilinuvchi va ayblanuvchini himoya huquqi bilan taʼminlashga oid qonunlarni qoʻllash boʻyicha sud amaliyoti toʻgʻrisida” 2003-yil 19-dekabrdagi 17-sonli qarori :
14-bandining oʻn yettinchi xatboshisidagi “gumon qilinuvchini, ayblanuvchini, sudlanuvchini bunday xarajatlardan toʻliq yoki qisman ozod etish” degan soʻzlar “Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunida belgilangan tartibda gumon qilinuvchining, ayblanuvchining yoki sudlanuvchining himoyachisi sifatida davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatadigan advokatning ishtirok etishini taʼminlash” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
27-bandining toʻrtinchi xatboshisi chiqarib tashlansin;
31-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“31. Jinoyat-protsessual kodeksi 50-moddasi toʻrtinchi qismiga muvofiq “Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunida belgilangan tartibda gumon qilinuvchining, ayblanuvchining yoki sudlanuvchining himoyachisi sifatida davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatadigan advokatning ishtirok etishini taʼminlash chorasini koʻradi.
Bunday hollarda advokat mehnatiga haq toʻlash xarajatlari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 21-noyabrdagi “Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatadigan advokatlarni jalb etish va ularga haq toʻlash tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi 774-son qarori 1-ilovasi bilan tasdiqlangan “Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatadigan advokatlarni jalb etish va ularga haq toʻlash tartibi toʻgʻrisida”gi Nizomda belgilanadigan tartibda davlat hisobidan qoplanadi”.
2. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Jinoyat ishlari boʻyicha protsessual chiqimlarni undirish amaliyoti toʻgʻrisida” 2009-yil 24-noyabrdagi 13-sonli qarori :
10-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“10. Protsessual chiqimlarni undirish masalasini hal etish chogʻida sudlar protsessual qonunchilik bilan bir qatorda “Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Jabrlanuvchilar, guvohlar, ekspertlar, mutaxassislar, tarjimonlar va xolislarga toʻlanishi lozim boʻlgan mablagʻlarni hisoblash va toʻlash tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi 2023-yil 28-oktabrdagi 570-son qarori, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatadigan advokatlarni jalb etish va ularga haq toʻlash tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi 2024-yil 21-noyabrdagi 774-son qarori 1-ilovasi bilan tasdiqlangan “Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatadigan advokatlarni jalb etish va ularga haq toʻlash tartibi toʻgʻrisida”gi Nizomga rioya etishlari lozim”.
3. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Oʻzbekiston Respublikasining Davlat chegarasini kesib oʻtish tartibini buzishga oid ishlar boʻyicha sud amaliyoti toʻgʻrisida” 2011-yil 25-noyabrdagi 9-sonli qarori :
3-bandining ikkinchi xatboshisidagi “(Qonunning 12-moddasi)” degan soʻzlar “(Qonunning 40-moddasi)” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
4. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Sud hukmi toʻgʻrisida” 2014-yil 23-maydagi 07-sonli qarori :
1-bandining ikkinchi xatboshisidagi “26-moddasi” degan soʻzlar “28-moddasi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
5. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Jinoyat natijasida yetkazilgan mulkiy ziyonni qoplashga oid qonunchilikni qoʻllash boʻyicha sud amaliyoti toʻgʻrisida” 2016-yil 27-dekabrdagi 26-sonli qarori :
11-bandining ikkinchi xatboshisidagi “Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2020-yil 4-iyul kuni 3239-son bilan roʻyxatdan oʻtkazilgan, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat aktivlarini boshqarish Agentligi direktorining 2020-yil 1-maydagi 01/11-15/62-son buyrugʻi bilan tasdiqlangan mol-mulkni baholash milliy standartlariga” degan soʻzlar “Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2023-yil 28-dekabrda 3487-son bilan roʻyxatdan oʻtkazilgan, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat aktivlarini boshqarish Agentligi direktorining 2023-yil 25-oktabrdagi 01/11-14/29-son buyrugʻi bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Yagona milliy baholash standartiga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
6. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Jinoyat ishlari boʻyicha sud qarorlarini ijro etishga oid qonunlarni qoʻllash amaliyoti toʻgʻrisida” 2016-yil 27-dekabrdagi 27-sonli qarori :
quyidagi mazmundagi 4 1 -band bilan toʻldirilsin:
“4 1 . Sudlar, mahkum jazoni oʻtashiga monelik qiladigan darajada ogʻir kasal boʻlib qolganida, — u sogʻayguniga qadar kechiktirilgan hukm ijrosi yuzasidan har olti oyda kamida bir marta ekspertiza tayinlagan holda mahkumning sogʻligʻini aniqlash choralarini koʻrishlari lozim”.
7. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzish va kontrabandaga oid ishlar boʻyicha sud amaliyoti toʻgʻrisida” 2023-yil 20-fevraldagi 2-sonli qarori :
rus tilidagi matni 21-bandining uchinchi va toʻrtinchi xatboshilari birlashtirilib, yaxlit uchinchi xatboshi shaklida bayon etilsin;
beshinchi xatboshi tegishlicha toʻrtinchi xatboshi deb hisoblansin.
IV. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining fuqarolik ishlari boʻyicha quyidagi qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin:
1. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Yuridik ahamiyatga ega boʻlgan faktlarni aniqlash haqidagi ishlar boʻyicha sud amaliyoti toʻgʻrisida” 1991-yil 20-dekabrdagi 5-sonli qarori :
10-bandining toʻrtinchi xatboshisidagi “oqibatida” degan soʻz chiqarib tashlansin;
10-bandining toʻrtinchi xatboshisidagi “undirtirib” degan soʻz “undirib” degan soʻz bilan almashtirilsin.
2. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Sud amaliyotida fuqaro va tashkilotlarning shaʼni, qadr-qimmati va ishchanlik obroʻsini himoya qilish haqidagi qonunlarni qoʻllash toʻgʻrisida” 1992-yil 19-iyundagi 5-sonli qarori :
7-bandining birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“7. FK 100-moddasining ikkinchi qismiga asosan manfaatdor shaxs badnom qiluvchi maʼlumotlar uning vafot etgan oila aʼzolari yoki qarindoshlariga nisbatan tarqatilganda ham ularning shaʼni, qadr-qimmati va ishchanlik obroʻsini sud orqali himoya qilish huquqiga ega”.
3. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Taqdim etuvchiga deb berilgan hujjatlar yoʻqolgan taqdirda ularga boʻlgan huquqlarni tiklash (chaqirib ish yurgizish) haqidagi arizalarning sudlar tomonidan koʻrilishi toʻgʻrisida” 1992-yil 13-noyabrdagi 5-sonli qarori :
rus tilidagi matni 1-bandi quyidagi tahrirdagi toʻrtinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:
“V etom je poryadke podlejat rassmotreniyu zayavleniya o vosstanovlenii prav po ukazannim v nastoyashem punkte dokumentam na predʼyavitelya, vidannim inimi bankami, deystvuyushimi na territorii Respubliki Uzbekistan”.
4. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Fuqarolik holati dalolatnomalari yozuvlaridagi xatoliklarni belgilashni tartibga soluvchi qonunchilikni sudlar tomonidan qoʻllanishi haqida” 1992-yil 13-noyabrdagi 5-sonli qarori :
qaror raqamidagi “5” raqami “5a” raqami bilan almashtirilsin;
rus tilidagi matni 8-bandining ikkinchi xatboshisi chiqarib tashlansin.
5. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Sudlar tomonidan mulkni roʻyxat (arest)dan chiqarish haqidagi ishlarni koʻrishda qonunchilikning qoʻllanishi toʻgʻrisida” 1993-yil 16-apreldagi 13-sonli qarori :
5-bandining ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Qarzdor (mahkum)ning voyaga yetmagan farzandlarining mulkiy manfaatlarini himoya qilish toʻgʻrisidagi daʼvolar qarzdor boʻlmagan otasi (onasi), vasiy (homiy), Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Bola huquqlari boʻyicha vakili (Bolalar ombudsmani) yoxud prokuror tomonidan qoʻzgʻatilishi mumkin”.
6. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Xususiylashtirilgan turar joylarga egalik qilish, ulardan foydalanish va ularni tasarruf qilish bilan bogʻliq ishlar boʻyicha sud amaliyoti haqida” 1997-yil 2-maydagi 3-sonli qarori :
11-bandining birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“11. Turar joyni egalikka, shu jumladan foydalanuvchilardan birining egaligiga berish toʻgʻrisidagi shartnomaning qonuniyligi xususida nizo vujudga kelgan holda, bu shartnoma, shuningdek egalik huquqini beruvchi davlat orderi manfaatdor shaxslarning daʼvo arizalari boʻyicha sud tomonidan bitimlarni haqiqiy emas deb topish haqidagi fuqarolik qonunchiligi bilan belgilangan asoslarga muvofiq haqiqiy emas deb topilishi mumkin”;
25-bandining ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Agar daʼvogar davlat boji toʻlashdan ozod etilgan boʻlsa, daʼvoning qanoatlantirilgan qismidan kelib chiqib uning belgilangan miqdori javobgardan davlat foydasiga undiriladi”.
7. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Fuqarolik kodeksini tatbiq qilishda sud amaliyotida vujudga keladigan ayrim masalalar toʻgʻrisida” 1999-yil 24-sentabrdagi 16-sonli qarori :
21-bandining toʻrtinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Shunga koʻra bir taraf pul yoki ashyoni qarz uchun berganini daʼvo qilib, ikkinchi taraf uni olganini inkor qilmasdan bu pul yoki ashyo qarzga emas, balki hadya tariqasida bergan deb vaj keltirsa, sud pul yoki ashyoni olgan tarafdan bitim qarz emas, balki hadya bitimi ekanligini tasdiqlovchi dalillarni talab qilishi va shu asosga koʻra nizoni hal qilishi lozim”.
8. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Maʼnaviy zararni qoplash haqidagi qonunlarni qoʻllashning ayrim masalalari toʻgʻrisida” 2000-yil 28-apreldagi 7-sonli qarori :
10-bandining birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“10. Sudlarga tushuntirilsinki, shaxsga nisbatan qonunga xilof tarzda maʼmuriy jazo qoʻllanishi hollarida ham maʼnaviy ziyonni undirishni talab qilish huquqi vujudga keladi”.
9. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Uy-joy nizolari boʻyicha sud amaliyoti haqida” 2001-yil 14-sentabrdagi 22-sonli qarori :
2-bandi sakkizinchi xatboshisidagi “davlat yoki” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;
8-bandidagi “davlat yoki jamiyat” degan soʻzlar “jamoat” degan soʻz bilan almashtirilsin;
rus tilidagi matni 8-bandidagi “gosudarstvennix ili” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;
12-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“12. Sud, ishni koʻrishda ishning haqiqiy holatini, taraflarning huquq va majburiyatlarini har tomonlama toʻliq va xolisona oʻrganib chiqish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik protsessual kodeksining tegishli moddalarida bayon etilgan harakatlarni amalga oshirishi zarur, xususan, taraflar yoki ularning vakillarini suhbatga taklif etishi, ularning mazkur daʼvoga oid barcha dalil hamda eʼtirozlarini va ishni kelishuv bitimi tuzish yoʻli bilan hal etish imkoniyatlarini oʻrganib chiqishi, zarur hollarda, taraflarga ishni sudda koʻrishga tayyorlash va ish sudda koʻrilayotgan jarayonda ham kelishuv bitimi tuzish yoʻli bilan tugatishni taklif qilishi lozim.”;
24-bandi birinchi va ikkinchi xatboshisidagi “davlat yoki” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;
24-bandi ikkinchi xatboshisidagi “Uy-joy kodeksi 71-moddasining toʻrtinchi — oltinchi qismlarida” degan soʻzlar “Uy-joy kodeksining 9-moddasida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
10. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Mehnat vazifalarini bajarishi munosabati bilan xodimning hayoti va sogʻligʻiga yetkazilgan zararni qoplashga oid nizolar boʻyicha sud amaliyoti haqida” 2003-yil 19-dekabrdagi 18-sonli qarori :
rus tilidagi matni 1-bandidagi “soglasno prilojeniyu” degan soʻzlar chiqarib tashlansin.
11. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Yakka tartibda qurilgan uyga boʻlgan mulk huquqi bilan bogʻliq nizolar boʻyicha sud amaliyoti toʻgʻrisida” 2004-yil 24-sentabrdagi 14-sonli qarori :
rus tilidagi matni 1-bandidagi “interesov i oxranyayemix zakonom interesov prav grajdan” degan soʻzlar “prav i oxranyayemix zakonom interesov grajdan” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
12. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Buyruq tartibida ish yuritishni tartibga soluvchi qonun normalarini qoʻllashning ayrim masalalari toʻgʻrisida” 2006-yil 3-fevraldagi 4-sonli qarori :
22-bandidagi “2009-yil 24-noyabrdagi” degan soʻzlar “2024-yil 16-dekabrdagi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
13. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Sud amaliyotida bitimlarni tartibga soluvchi qonunchilik normalarini tatbiq qilishda vujudga keladigan ayrim masalalar toʻgʻrisida” 2006-yil 22-dekabrdagi 17-sonli qarori :
rus tilidagi matni 9-bandining beshinchi xatboshisidagi “chasti tretiy i chetvertiy stati 114 GK” degan soʻzlar “chasti tretya i chetvertaya stati 114 GK” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
rus tilidagi matni 14-bandining toʻrtinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Obratit vnimaniye sudov, chto zakonom mojet bit predusmotreno, chto nedeystvitelnost chasti sdelki pri soxranenii ostalnix yeye usloviy ne vlechet nedeystvitelnosti sdelki v selom. Primerami mogut bit polojeniya GK ob obyazatelstvax, predusmatrivayushiye, chto nedeystvitelnost soglasheniya ob obespechenii obyazatelstva (kakovimi yavlyayutsya zalog, poruchitelstvo, garantiya) ne vlechet nedeystvitelnosti obyazatelstva (osnovnogo obyazatelstva)”.
14. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Fuqarolik ishlari boʻyicha ekspertiza tayinlash, oʻtkazish va ekspert xulosasiga baho berishda sud amaliyotida kelib chiqadigan ayrim masalalar haqida” 2008-yil 12-dekabrdagi 24-sonli qarori :
7-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“7. Tushuntirilsinki, apellyatsiya, kassatsiya yoki taftish instansiyasi sudi taraflarning iltimosnomasi yoki oʻzining tashabbusi bilan ish materiallarida mavjud boʻlgan yoki taraflar tomonidan qoʻshimcha taqdim etilgan hujjatlar asosida ekspertiza oʻtkazish mumkin boʻlgan holatlarda, shuningdek, ish apellyatsiya, kassatsiya yoki taftish instansiyasida koʻrilayotganda ekspert tekshiruvi oʻtkazish zaruriyati mavjudligi aniqlanib, lekin uni oʻtkazish yangi holat va dalillarni oʻrganishni talab qilgan holatlarda ham ekspertiza tayinlash huquqiga ega”;
rus tilidagi matni 13-bandi birinchi xatboshisidagi “v istechenii” degan soʻzlar “po istechenii” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
rus tilidagi matni 20-bandi ikkinchi xatboshisidagi “provedeniye issledovaniye” degan soʻzlar “provedeniye issledovaniya” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
15. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Vakillikka doir fuqarolik protsessual qonunchiligi normalarining sudlar tomonidan qoʻllanilishi toʻgʻrisida” 2010-yil 14-maydagi 5-sonli qarori :
7-bandidagi “(kontrakt)” degan soʻz chiqarib tashlansin;
8-bandidagi “(kontrakt)” degan soʻz chiqarib tashlansin;
rus tilidagi matni 11-bandidagi “v opredelenii, vinesennomu” degan soʻzlar “v opredelenii, vinesennom” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
13-bandi quyidagi tahrirdagi beshinchi xatboshisi bilan toʻldirilsin:
“yuridik shaxslarning xodimlari va notijorat tashkilotlar vakolatli vakillari uchun — ularning ushbu tashkilotda ishlashini tasdiqlovchi hujjat (buyruq, mehnat daftarchasidan koʻchirma va h.k.)”;
13-bandi beshinchi xatboshisi tegishlicha oltinchi xatboshi deb hisoblansin.
16. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Sudlar tomonidan nikohdan ajratishga oid ishlar boʻyicha qonunchilikni qoʻllash amaliyoti toʻgʻrisida” 2011-yil 20-iyuldagi 6-sonli qarori :
8-bandi chiqarib tashlansin.
17. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Sudlar tomonidan otalikni belgilashga oid ishlarni koʻrishda qonunchilikning qoʻllanilishi toʻgʻrisida” 2011-yil 25-noyabrdagi 8-sonli qarori :
6-bandining birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“6. Sudlar shuni nazarda tutishi lozimki, qonunda mazkur toifa ishlar boʻyicha daʼvo muddati nazarda tutilmagan boʻlib, otalik bola tugʻilganidan soʻng istalgan vaqtda belgilanishi mumkin. Bunda shuni eʼtiborga olish kerakki, Oila kodeksi 62-moddasining ikkinchi qismi mazmuniga koʻra, oʻn sakkiz yoshga toʻlgan bolaga nisbatan otalik faqat uning arizasiga muvofiq amalga oshiriladi, agar u muomalaga layoqatsiz deb topilgan boʻlsa, uning vasiysi yoki vasiylik va homiylik organining arizasiga asosan belgilanilishiga yoʻl qoʻyiladi”.
18. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Sudlar tomonidan farzandlikka olish haqidagi ishlar boʻyicha qonunchilikni qoʻllash amaliyoti toʻgʻrisida” 2013-yil 11-dekabrdagi 21-sonli qarori :
rus tilidagi matni 9-bandining ikkinchi xatboshisidagi “roditelyami, ne dostigshimi vozrasta” degan soʻzlar “roditeley, ne dostigshix vozrasta” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
rus tilidagi matni 9-bandining ikkinchi xatboshisidagi “za isklyucheniye sluchayev” degan soʻzlar “za isklyucheniyem sluchayev” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
11-bandidagi “Oila Kodeksi 157-moddasining 1-qismiga” degan soʻzlar “Oila kodeksi 157-moddasiga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
rus tilidagi matni 12-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“12. V sootvetstvii s trebovaniyami stati 155 Semeynogo kodeksa na usinovleniye neobxodimo soglasiye rebenka, dostigshego vozrasta desyati let, nalichiye takogo soglasiya viyavlyayetsya organami opeki i popechitelstva ili sudom pri rassmotrenii dela ob usinovlenii. V takix sluchayax sud doljen obratit vnimaniye, bilo li rebenku v dostupnoy forme obʼyasneni pravovie posledstviya usinovleniya (obsheniye s rodstvennikami, imushestvennie i drugiye spori), izmeneniye yego familii, imeni, otchestva, zapisey v svidetelstve o rojdenii”;
22-bandining ikkinchi xatboshisi chiqarib tashlansin;
24-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“24. Tushuntirilsinki, alohida holatlar natijasida hal qiluv qarorining ijrosini kechiktirish uni bajarib boʻlmaydigan qilib qoʻysa (masalan farzandlikka olinayotgan bola zudlik bilan davolash kursini oʻtashi lozimligi), FPK 267-moddasi birinchi qismining 3-bandiga koʻra sud hal qiluv qarorini darhol ijro etilishiga yoʻl qoʻyishga haqli”.
19. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Shaxsni gʻayriixtiyoriy tartibda psixiatriya statsionariga hamda sil kasalligiga qarshi kurash muassasasining ixtisoslashtirilgan boʻlimiga yotqizish yoki uning ushbu muassasalarda yotishi muddatini uzaytirish bilan bogʻliq fuqarolik ishlari boʻyicha sud amaliyoti haqida” 2015-yil 18-sentabrdagi 14-sonli qarori :
rus tilidagi matni 1-bandidagi “odnoy ix pravovix garantiy” degan soʻzlar “odnoy iz pravovix garantiy” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
rus tilidagi matni 12-bandining birinchi xatboshisidagi “rassmotrenii zayavleniy” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;
14-bandidagi “Psixiatriya yordami toʻgʻrisida”gi Qonuni 28-moddasida” degan soʻzlar “Psixiatriya yordami toʻgʻrisida”gi Qonuni 34 va 36-moddalarida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
20. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Sudlar tomonidan voyaga yetmagan va voyaga yetgan mehnatga layoqatsiz bolalar taʼminoti uchun aliment undirishga oid ishlar boʻyicha qonunchilikni qoʻllash amaliyoti toʻgʻrisida” 2016-yil 29-iyuldagi 11-sonli qarori :
rus tilidagi matni kirish qismining uchinchi xatboshisidagi “chetko” degan soʻz “konkretno” degan soʻz bilan almashtirilsin;
kirish qismining toʻrtinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Voyaga yetmagan va voyaga yetgan mehnatga layoqatsiz bolalarning moddiy taʼminot olish huquqini taʼminlash va bu borada Oʻzbekiston Respublikasi Oila kodeksi normalarini toʻgʻri va aniq tatbiq etilishi boʻyicha bir xil sud amaliyotini shakllantirish maqsadida, “Sudlar toʻgʻrisida”gi Qonunning 17-moddasiga asosan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi qaror qiladi:”;
9-bandining ikkinchi xatboshisidagi “TMEK” qisqartmasi “TIEK” qisqartmasi bilan almashtirilsin.
21. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Fuqarolik ishlarini sud muhokamasiga tayyorlash toʻgʻrisida” 2018-yil 24-avgustdagi 26-sonli qarori :
20-bandidagi “sud tomonidan” degan soʻzlar “sudya tomonidan” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
22. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Sudning hal qiluv qarori haqida” 2019-yil 24-maydagi 12-sonli qarori :
25-bandining uchinchi xatboshisidagi “FPK 106-moddasi” degan soʻzlar “FPK 267-moddasining uchinchi qismi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
23. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Fuqarolik ishlari boʻyicha birinchi instansiya sudining ajrimlari toʻgʻrisida” 2019-yil 25-oktabrdagi 19-sonli qarori :
3-bandining oʻttiz sakkizinchi xatboshisidagi “ajrim chiqarishga majbur” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;
3-bandining qirqinchi xatboshisi “ajrim chiqarishga majbur” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;
rus tilidagi matni 12-bandining birinchi xatboshisidagi “dlya otkaze v prinyatii” degan soʻzlar “dlya otkaza v prinyatii” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
rus tilidagi matni 13-bandining birinchi xatboshisidagi “po voprosu, kotoroye” degan soʻzlar “po voprosu, kotoriy” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
rus tilidagi matni 15-bandining yigirma toʻrtinchi xatboshisidagi “i drugiye” degan soʻzlar chiqarib tashlansin.
24. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Sudlar tomonidan fuqarolik ishlari boʻyicha qonuniy kuchga kirgan sud hujjatlarini yangi ochilgan holatlar boʻyicha qayta koʻrishni tartibga soluvchi qonun hujjatlarini qoʻllash toʻgʻrisida” 2019-yil 24-dekabrdagi 25-sonli qarori :
rus tilidagi matni 12-bandining birinchi xatboshisidagi “(stati 443 GPK)” degan soʻzlar “(statya 443 GPK)” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
13-bandining ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Viloyat va unga tenglashtirilgan sudlari apellyatsiya, kassatsiya va taftish instansiyalarining ajrimlarini yangi ochilgan holatlar boʻyicha qayta koʻrish haqidagi arizani qanoatlantirish yoki rad qilish toʻgʻrisidagi ajrimi ustidan tegishli yuqori instansiya sudiga taftish tartibida shikoyat (protest) berilishi mumkin”;
14-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“14. Birinchi instansiya sudining sud hujjatini yangi ochilgan holat boʻyicha qayta koʻrish toʻgʻrisidagi arizani rad qilish haqidagi ajrimi ustidan berilgan xususiy shikoyat (protest) qanoatlantirilganda, apellyatsiya, kassatsiya yoki taftish instansiyasi sudi FPKning 47-bobi tartibida ushbu ajrimni, shuningdek, arizachi tomonidan qayta koʻrish masalasi qoʻyilgan sud hujjatini, agar ushbu sud hujjatini qayta koʻrish uchun qonunda nazarda tutilgan asoslar mavjud boʻlsa, bekor qiladi. Bunday holda ish tegishli instansiya sudiga mazmunan koʻrish uchun yuboriladi”.
25. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Sudlar tomonidan er va xotinning umumiy mol-mulkini boʻlish haqidagi ishlarni koʻrishda qonunchilikni qoʻllash amaliyoti toʻgʻrisida” 2023-yil 20-fevraldagi 3-sonli qarori :
rus tilidagi matni 1-bandining uchinchi xatboshisidagi “mojet bit zayavlen” degan soʻzlar “mojet bit zayavleno” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
26. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Sudlar tomonidan fuqarolik ishlarini taftish tartibida koʻrishning ayrim masalalari toʻgʻrisida” 2024-yil 25-iyundagi 20-sonli qarori :
rus tilidagi matni 8-bandining toʻrtinchi xatboshisidagi “Istecheniye etogo sroka yavlyayetsya osnovaniyem dlya otkaza v xodataystve o vosstanovlenii sroka, a jaloba (protest) rassmotreniyu ne podlejit” jumlasi yangi xatboshidan boshlanib, beshinchi xatboshi deb hisoblansin.
27. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Fuqarolik ishlari boʻyicha sud xarajatlarini undirish amaliyoti toʻgʻrisida” 2024-yil 16-dekabrdagi 37-sonli qarori :
29-bandi quyidagi tahrirdagi ikkinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:
“Apellyatsiya, kassatsiya shikoyati, taftish tartibidagi shikoyatni qanoatlantirish rad etilgan taqdirda, sud “Davlat boji toʻgʻrisida”gi Qonun 8-moddasining ikkinchi qismi talablaridan kelib chiqib, davlat boji masalasini hal qilishi lozim”;
29-bandining ikkinchi xatboshisi tegishlicha uchinchi xatboshi deb hisoblansin.
V. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy xoʻjalik sudi Plenumining iqtisodiy ishlarga oid quyidagi qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin:
1. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy xoʻjalik sudi Plenumining “Qishloq xoʻjaligida qonuniylikni taʼminlash va yerdan foydalanishdagi suiisteʼmolchiliklarning oldini olishda iqtisodiy sudlarning rolini oshirish toʻgʻrisida” 2004-yil 12-martdagi 115-sonli qarori :
2-bandidagi “Qishloq xoʻjalik kooperativi (shirkat xoʻjaligi) toʻgʻrisida”gi” degan soʻzlar “Qishloq xoʻjaligi kooperativi toʻgʻrisida”gi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
2-bandidagi “Qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishida shartnomaviy munosabatlarni takomillashtirish va majburiyatlar bajarilishi uchun tomonlarning javobgarligini oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2003-yil 4-sentabrdagi 383-sonli,” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;
5-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“5. Iqtisodiy sudlar shu holatni eʼtiborga olsinlarki, fermer xoʻjaligi bilan yer ijarasi shartnomasini tuzgan qishloq xoʻjalik kooperativi tugatilgan hollarda yer ijarasi shartnomasini bekor qilish toʻgʻrisidagi ishlar boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Yer kodeksining 6-moddasiga muvofiq, tuman hokimliklari daʼvogar sifatida qatnashishlari mumkin”.
2. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy xoʻjalik sudi Plenumining “Iqtisodiy sudlar tomonidan kelishuv bitimini tasdiqlashda protsessual qonun normalarining qoʻllanilishiga oid ayrim masalalar toʻgʻrisida” 2009-yil 18-dekabrdagi 204-sonli qarori :
24-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“24. Toʻlovga qobiliyatsizlik toʻgʻrisidagi ishlar boʻyicha kelishuv bitimini tuzish va uni sud tomonidan tasdiqlash tartibi “Toʻlovga qobiliyatsizlik toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni bilan belgilanadi”.
3. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy xoʻjalik sudi Plenumining “Mulk huquqini tan olishga oid ishlarni koʻrishda iqtisodiy sudlar tomonidan qonun hujjatlari qoʻllanilishining ayrim masalalari toʻgʻrisida” 2010-yil 19-noyabrdagi 220-sonli qarori :
2-bandidagi “54-moddasi” degan soʻzlar “66-moddasi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
4. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy xoʻjalik sudi Plenumining “Mulk ijarasi shartnomasiga oid fuqarolik qonun hujjatlari normalarini iqtisodiy sudlar tomonidan qoʻllashning ayrim masalalari toʻgʻrisida” 2011-yil 1-dekabrdagi 234-sonli qarori :
5-bandining ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Sudlar nazarda tutishlari kerakki, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Davlat mulkini ijaraga berish tartibini yanada takomillashtirish toʻgʻrisida” 2023-yil 14-dekabrdagi 660-sonli qarori bilan tasdiqlangan Davlat mulkini ijaraga berish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga muvofiq davlat mulki faqat Oʻzbekiston Respublikasi Davlat aktivlarini boshqarish agentligi huzuridagi Davlat mulki obyektlaridan samarali foydalanish markazining (keyingi oʻrinlarda — Markaz) Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar hududiy boshqarmalari orqali ijaraga beriladi”;
12-bandi quyidagi mazmundagi toʻrtinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:
“Sudlarga tushuntirilsinki, ijaraga oluvchi ijaraga beruvchini mulk ijarasi shartnomasida belgilangan muddatda, agar shartnomada bunday muddat belgilangan boʻlmasa, shartnomaning amal qilishi tamom boʻlguncha oqilona muddatda bunday shartnomani tuzish istagi haqida yozma ravishda ogohlantirgan holdagina yangi muddatga mulk ijarasi shartnomasini tuzishda sharoitlar teng boʻlgan hollarda ijaraga oluvchi boshqa shaxslarga nisbatan imtiyozli huquqqa ega boʻladi”;
toʻrtinchi xatboshi tegishlicha beshinchi xatboshi deb hisoblansin;
17.1-bandining ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Biroq, nazarda tutish lozimki, bir yildan kam muddatga tuzilgan bino va inshootni ijaraga berish shartnomasi boʻyicha taraflarning huquqiy munosabatlari bir yildan ortiq muddatda davom etsa, bunday shartnoma davlat roʻyxatidan oʻtkazilishi shart”.
5. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy xoʻjalik sudi Plenumining “Sud buyrugʻi berish toʻgʻrisidagi ishlarni koʻrishda iqtisodiy sudlar tomonidan protsessual qonun normalarini qoʻllashning ayrim masalalari toʻgʻrisida” 2013-yil 5-dekabrdagi 254-son qarori :
2.2-bandining ikkinchi xatboshisi chiqarib tashlansin;
uchinchi-toʻrtinchi xatboshilar tegishlicha ikkinchi-uchinchi xatboshilar deb hisoblansin;
20-bandi quyidagi mazmundagi ikkinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:
“Sudlar inobatga olishlari lozimki, huquqlari va majburiyatlari toʻgʻrisida sud buyrugʻi chiqarilgan shaxslar uchun sud buyrugʻini bekor qilish uchun ariza berishning oʻn kunlik muddati ularga sud buyrugʻi chiqarilganligi maʼlum boʻlgan kundan eʼtiboran hisoblanadi”;
ikkinchi — oʻninchi xatboshilar tegishlicha uchinchi — oʻn birinchi xatboshilar deb hisoblansin.
6. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy xoʻjalik sudi Plenumining “Iqtisodiy sudlar tomonidan ekspertizaga oid qonun hujjatlarini qoʻllashning ayrim masalalari toʻgʻrisida” 2014-yil 20-iyundagi 261-sonli qarori :
4-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“4. Ekspertiza muassasasida ekspertizaning quyidagi turlari oʻtkaziladi:
sud-ekologik ekspertizasi, sud-avtotexnika ekspertizasi, transport vositalarini va ularning qismlarini baholash ekspertizasi, yongʻin-texnikaviy ekspertiza, sud-iqtisodiy ekspertiza, sud-tovarshunoslik ekspertizasi, sud qurilish-texnikaviy ekspertizasi, oziq-ovqat mahsulotlarining ekspertizasi va ixtisosligidan kelib chiqib, boshqa turdagi ekspertizalar — Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi X.Sulaymonova nomidagi Respublika sud ekspertizasi markazi va uning hududiy boʻlimlarida;
shaharsozlik hujjatlari ekspertizasi — Oʻzbekiston Respublikasi Davlat arxitektura va qurilish qoʻmitasining Shaharsozlik hujjatlarini ekspertizadan oʻtkazish boshqarmasi va uning hududiy boʻlinmalarida;
sud-xatshunoslik ekspertizasi — Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi va uning hududiy boshqarmalarida hamda Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi X. Sulaymonova nomidagi Respublika sud ekspertizasi markazi va uning hududiy boʻlimlarida.
Boshqa ekspertiza muassasalarida ekspertiza ularning ixtisosligidan kelib chiqib, oʻtkazilishi mumkin”;
22-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“22. Ekspertiza qonun hujjatlarida belgilangan muddatlarda oʻtkazilishi lozim.
Namunaviy nizomning 8-bandiga koʻra, ekspertizani tayinlashga vakolatli organ (shaxs)ning qarori (ajrimi) asosida tadqiqotlarni oʻtkazish muddatlari sud ekspertizalarining hajmi va murakkabligiga, shuningdek, sud ekspertining ish hajmiga koʻra 30 kun doirasida belgilanadi. Sud ekspertizasi turlarining murakkablik darajasi ekspertiza tashkilotining yuqori turuvchi idorasi, shuningdek, nodavlat sud-ekspertiza tashkilotlari uchun Adliya vazirligi tomonidan belgilanadi.
Tadqiqotlarni oʻtkazishni 30 kun mobaynida bajarish mumkin boʻlmagan taqdirda, ekspertiza tashkiloti rahbari muddat oʻtishidan 3 ish kuni oldin asoslangan holda ekspertiza tayinlagan vakolatli organ (shaxs)ga yozma yoki elektron ravishda xabar qiladi hamda ular bilan kelishgan holda qoʻshimcha muddatni belgilaydi.
Sudlar inobatga olishlari lozimki, Namunaviy nizomning 9-bandiga koʻra, ekspertiza tayinlashga vakolatli organ (shaxs)ning qarori (ajrimi) boʻyicha tadqiqotlar oʻtkazish muddatlari ish materiallari ekspertiza tashkilotiga tushgan kundan keyingi ish kunidan boshlab hisoblanadi va sud eksperti xulosasi ekspertiza tayinlagan vakolatli organ (shaxs)ga yuborilgan kunda tugaydi”;
24-bandidagi “8-bandining uchinchi xatboshisiga” degan soʻzlar “10-bandining oltinchi xatboshisiga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
7. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy xoʻjalik sudi Plenumining “Iqtisodiy sudlar tomonidan videokonferensaloqa rejimida sud majlislarini oʻtkazishda protsessual qonun normalarini qoʻllashning ayrim masalalari toʻgʻrisida” 2014-yil 28-noyabrdagi 270-sonli qarori :
2-bandining ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Ishni koʻrayotgan iqtisodiy sud deganda, iqtisodiy ish ish yurituvida boʻlgan iqtisodiy sud tushuniladi. Videokonferensaloqa rejimidagi sud majlisini oʻtkazishga koʻmaklashadigan sud deganda, videokonferensaloqa rejimidagi sud majlisini oʻtkazish uchun texnik va boshqa sharoitlarni taʼminlayotgan va ishni koʻrayotgan iqtisodiy sud hududidan tashqarida joylashgan Oʻzbekiston Respublikasi sudi tushuniladi”;
4-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“4. Ishda ishtirok etuvchi shaxslarning videokonferensaloqa rejimidagi sud majlisida ishtirok etishini taʼminlash uchun koʻrsatilgan shaxslarning yashash joyi, joylashgan yeri yoki turgan joyi boʻyicha tegishli sudlarning videokonferensaloqa tizimlaridan yoxud ishni koʻrayotgan sudning mobil videokonferensaloqa tizimidan foydalaniladi.
Ishda ishtirok etuvchi shaxslarning videokonferensaloqa rejimidagi sud majlisida ishtirok etish huquqi birinchi instansiya sudidagi kabi, apellyatsiya, kassatsiya va taftish instansiyalari sud majlislarida ham amalga oshirilishi mumkin.
Videokonferensaloqa rejimidagi sud majlisida ishda ishtirok etuvchi shaxslar va odil sudlovni amalga oshirishga koʻmaklashuvchi shaxslar sud majlisida IPKning 167-moddasida belgilangan tartibga rioya etmaganlarida raislik qiluvchi sud majlisi vaqtida sud tartibni buzgan shaxsni ogohlantirishga, tartibni takroran buzgan shaxsni sud majlisi zalidan chiqarib yuborishga, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksining 180-moddasida koʻrsatilgan asoslar mavjud boʻlganda sud mansabdor shaxs yoki fuqaroni sudga hurmatsizlik qilganlik uchun maʼmuriy javobgarlikka tortishga haqli (IPK 200-moddasining oltinchi qismi)”.
8. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy xoʻjalik sudi Plenumining “Iqtisodiy sudlar tomonidan protsessual muddatlarga oid qonun normalarini qoʻllashning ayrim masalalari toʻgʻrisida” 2015-yil 19-iyundagi 283-sonli qarori :
8.1-bandining beshinchi xatboshisidagi “305-1-moddasining ikkinchi qismida” degan soʻzlar “310-moddasining beshinchi qismida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
11-bandining ikkinchi xatboshisidagi “Bankrotlik” degan soʻz “Toʻlovga qobiliyatsizlik” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
9. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy xoʻjalik sudi Plenumining “Iqtisodiy sudlar tomonidan qurilish pudrati shartnomasidan kelib chiqadigan nizolarni hal etishda qonun hujjatlarini qoʻllashning ayrim masalalari toʻgʻrisida” 2016-yil 23-dekabrdagi 306-sonli qarori :
1-bandining ikkinchi xatboshisidagi “Xususan, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Kapital qurilishda iqtisodiy islohotlarni yanada chuqurlashtirishning asosiy yoʻnalishlari toʻgʻrisida” 2003-yil 6-maydagi PF-3240-sonli Farmoni, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Kapital qurilishda tanlov savdolari tizimini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2003-yil 3-iyuldagi 302-sonli, “Kapital qurilishda xoʻjalik munosabatlari mexanizmini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2003-yil 12-sentabrdagi 395-sonli qarorlari va boshqalar shunday hujjatlar sirasiga kiradi” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;
2.3-bandi quyidagi mazmundagi ikkinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:
“Ushbu qoida davlat xaridi tartib-taomillariga zid tuzilgan shartnomalarga nisbatan tatbiq etilmaydi”;
3-bandining ikkinchi xatboshisi chiqarib tashlansin.
10. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Birinchi instansiya sudi tomonidan iqtisodiy protsessual qonun normalarini qoʻllashning ayrim masalalari toʻgʻrisida” 2019-yil 24-maydagi 13-sonli qarori :
3-bandining uchinchi xatboshisi chiqarib tashlansin;
toʻrtinchi xatboshi tegishlicha uchinchi xatboshi deb hisoblansin;
13-bandining birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“13. Daʼvogar IPK 157-moddasining birinchi qismida nazarda tutilgan daʼvo asosini yoki predmetini oʻzgartirish, daʼvo talablari miqdorini koʻpaytirish yoki kamaytirish huquqidan birinchi instansiya sudida hal qiluv qarori qabul qilingunga qadar foydalanishi mumkin. Mazkur norma ish boshqa instansiyalarda koʻrilayotganida qoʻllanilmaydi. Qayd etilgan huquqdan hal qiluv qarori yuqori instansiya sudi tomonidan bekor qilinib, ish birinchi instansiya sudida ish yuritish qoidalari boʻyicha koʻrilayotganida, shuningdek sud hujjati yangi ochilgan holat boʻyicha bekor qilinib, ish yangidan birinchi instansiya sudida koʻrilayotganda foydalanilishi mumkin”;
17-bandining ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Sudlar inobatga olishlari lozimki, ayblilik toʻgʻrisidagi masalani hal qilmay turib, jinoyat ishini tugatish haqidagi ajrim (qaror) yoki jinoyat ishi qoʻzgʻatishni rad etish haqidagi qaror yoxud shaxsni maʼmuriy javobgarlikka tortish haqidagi qaror, ular (ajrim, qaror) bilan aniqlangan holatlarga huquqiy baho berishda, dalil sifatida qabul qilinishi mumkin”;
29-bandining ikkinchi va uchinchi xatboshilari quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Bunda nazarda tutish kerakki, IPK 160-moddasining ikkinchi qismida koʻrsatilgan shartlardan hech boʻlmaganda bittasi mavjud boʻlsa, qarshi daʼvo ish yuritishga qabul qilinishi mumkin. Agar qarshi daʼvo protsessual qonun hujjatlari tartibiga rioya qilingan holda taqdim etilgan boʻlib, ammo yuqorida koʻrsatilgan moddadagi shartlardan birortasi mavjud boʻlmasa, qarshi daʼvo qaytarilishi lozim.
Qarshi daʼvo daʼvo arizasini taqdim etishning umumiy qoidalariga rioya etgan holda taqdim etilgan boʻlsa, sudlovga tegishlilik toʻgʻrisidagi qoidalardan qatʼi nazar, sud tomonidan ish yuritishga qabul qilinadi”;
quyidagi mazmundagi 32 2 -band bilan toʻldirilsin:
“32 2 . Sudlarga tushuntirilsinki, “Mediatsiya toʻgʻrisida” Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining amal qilishi mediatsiyada ishtirok etmayotgan uchinchi shaxslarning huquqlari va qonuniy manfaatlariga, jamoat manfaatlariga daxl qiladigan yoki daxl qilishi mumkin boʻlgan, shuningdek, maʼmuriy huquqiy munosabatlardan kelib chiqadigan nizolarga nisbatan tatbiq etilmaydi”.
11. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Chet ellik shaxslar ishtirokidagi ishlarni iqtisodiy sudlar tomonidan koʻrishda qonunchilik hujjatlarini qoʻllashning ayrim masalalari haqida” 2023-yil 20-noyabrdagi 27-sonli qarori :
19-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“19. Chet davlat hududida tuzilgan va iqtisodiy sudga taqdim qilingan rasmiy hujjatlarni legallashtirish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 20-noyabrdagi 610-son qarori bilan tasdiqlangan “Oʻzbekiston Respublikasida hamda xorijda hujjatlar va dalolatnomalarni konsullik legallashtirish tartibi toʻgʻrisida”gi Nizomda belgilangan tartibda amalga oshiriladi”.
12. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Sudlar tomonidan iqtisodiy ishlarni apellyatsiya, kassatsiya tartibida koʻrishning ayrim masalalari toʻgʻrisida” 2024-yil 25-martdagi 10-sonli qarori :
5-bandining ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Ishda ishtirok etuvchi shaxslar, shuningdek, ishda ishtirok etishga jalb qilinmagan, ammo huquqlari va majburiyatlari toʻgʻrisida sud hal qiluv qarori qabul qilgan shaxslar IPKning 189-moddasiga muvofiq qabul qilingan qoʻshimcha hal qiluv qarori ustidan ham apellyatsiya, kassatsiya shikoyati berishga, prokuror esa qonunda nazarda tutilgan hollarda protest keltirishga haqlidirlar”;
12-bandining yettinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Sudlarga tushuntirilsinki, apellyatsiya tartibida ishni koʻrish jarayonida, aynan shu sud hujjati ustidan boshqa shaxslar tomonidan kassatsiya shikoyati (protesti) taqdim etilgan taqdirda, kassatsiya shikoyatini (protestini) ish yuritishga qabul qilish IPK 291-moddasi birinchi qismining 2-bandiga asosan rad etiladi va shikoyat (protest) bergan shaxsga apellyatsiya shikoyati (protesti) bilan murojaat qilish huquqi tushuntiriladi”;
24-bandining ikkinchi xatboshisi chiqarib tashlansin;
uchinchi-toʻrtinchi xatboshilar tegishlicha ikkinchi-uchinchi xatboshilar deb hisoblansin;
32-bandining yigirma toʻqqizinchi xatboshisi chiqarib tashlansin;
oʻttizinchi — oʻttiz ikkinchi xatboshilar tegishlicha yigirma toʻqqizinchi — oʻttiz birinchi xatboshilar deb hisoblansin;
32-bandining oʻttizinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“ijro ishini yuritishni tiklash (IPKning 346-moddasi) haqidagi ajrimlari ustidan shikoyat qilinishi (protest keltirilishi) mumkin emas”.
13. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Sudlar tomonidan iqtisodiy ishlarni taftish tartibida koʻrishning ayrim masalalari toʻgʻrisida” 2024-yil 25-iyundagi 21-sonli qarori :
8-bandining ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Davlat boji toʻlashni kechiktirish haqidagi iltimosnoma sudya tomonidan taftish tartibidagi shikoyatni ish yuritishga qabul qilishda hal qilinadi”;
28-bandining uchinchi xatboshisi chiqarib tashlansin;
31-bandidagi “umumlashtirib” degan soʻz “zaruratga qarab umumlashtirib” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
VI. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining maʼmuriy ishlar boʻyicha quyidagi qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin:
1. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Davlat pensiya taʼminoti bilan bogʻliq ishlar boʻyicha sud amaliyoti toʻgʻrisida” 2017-yil 29-noyabrdagi 44-sonli qarori :
rus tilidagi matni 15-bandining ikkinchi xatboshisidagi “trebovaniyami” degan soʻzdan keyin “Polojeniya “O poryadke naznacheniya i viplati gosudarstvennix pensiy”, utverjdennogo” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;
rus tilidagi matni 15-bandining ikkinchi xatboshisidagi “Postanovleniya” degan soʻz “Postanovleniyem” degan soʻz bilan almashtirilsin;
rus tilidagi matni 19-bandining birinchi xatboshisidagi “utverjdayemim” degan soʻz “utverjdennim” degan soʻz bilan almashtirilsin;
rus tilidagi matni 20-bandining uchinchi xatboshisi “otsutstviye” va “nalichiye” degan soʻzlardan keyin “zaklyucheniya” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin.
2. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Maʼmuriy ishlarni koʻrishda birinchi instansiya sudi tomonidan protsessual qonun normalarini qoʻllashning ayrim masalalari toʻgʻrisida” 2018-yil 19-maydagi 15-sonli qarori :
rus tilidagi matni 11-bandidagi “prinyatiya zayavleniya (jalobi)” degan soʻzlardan keyin “k proizvodstvu” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;
15-bandidagi “uning ustidan” degan soʻzlar “ularning ustidan” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
18-bandidagi “qabul qilinishi” degan soʻzlar “koʻrilishi” degan soʻz bilan almashtirilsin;
25-bandidagi “koʻrmasdan qoldirish” degan soʻzlardan keyin “tugatish” degan soʻz bilan, “qaytarish” degan soʻzdan keyin “qabul qilishni rad etish” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;
26-bandidagi “Sudlarga” degan soʻz “Sudlar” degan soʻz bilan almashtirilsin;
27-bandidagi “imkon bergan sabab va sharoitlarni” degan soʻzlar “sabab boʻlgan shart-sharoitlarni” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
3. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Maʼmuriy ishlar boʻyicha sud xarajatlarini undirish amaliyoti toʻgʻrisida” 2019-yil 25-oktabrdagi 20-sonli qarori :
21-bandi quyidagi tahrirdagi ikkinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:
“Apellyatsiya, kassatsiya shikoyati, taftish tartibidagi shikoyatni qanoatlantirish rad etilgan taqdirda, sud “Davlat boji toʻgʻrisida”gi Qonun 10-moddasining ikkinchi qismi talablaridan kelib chiqib, davlat boji masalasini hal qilishi lozim”.
4. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Maʼmuriy organlar va ular mansabdor shaxslarining qarorlari, harakatlari (harakatsizligi) ustidan shikoyat qilish toʻgʻrisidagi ishlarni koʻrib chiqish boʻyicha sud amaliyoti haqida” 2019-yil 24-dekabrdagi 24-sonli qarori :
rus tilidagi matni 2-bandidagi “ispolnitelnoy vlasti” degan soʻzlar “gosudarstvennogo upravleniya” degan soʻzlar bilan, “v sootvetstvii s” degan soʻzlar “utverjdennie” degan soʻz bilan almashtirilsin;
rus tilidagi matni 5-bandidagi “pismennoy” degan soʻz “ustanovlennoy” degan soʻz bilan almashtirilsin;
16-bandining ikkinchi xatboshidagi “Raqobat toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 34-moddasi” degan soʻzlar “Raqobat toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni 40-moddasining uchinchi qismi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
23-bandi uchinchi xatboshidagi “choralar koʻrilganligi” degan soʻzlar “choralar koʻrilishi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
23-bandi toʻrtinchi xatboshidagi “majburiyati yuklatilganligi” degan soʻzlar “majburiyati yuklatilishi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
24-bandi chiqarib tashlansin;
25-bandining birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“25. Sudlarga tushuntirilsinki, MSIYUtK 276-moddasining ikkinchi qismiga muvofiq sud qarorining javobgar zimmasiga arizachining huquqlari va erkinliklarini tiklash yoki ularni amalga oshirishdagi toʻsqinliklarni bartaraf etishga oid majburiyat yuklangan qismining ijrosi maʼmuriy organga ijro muddati koʻrsatilgan holda yuboriladigan sudning hal qiluv qarori (qarori) asosida amalga oshiriladi”.
5. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Sudlar tomonidan maʼmuriy ishlarni apellyatsiya, kassatsiya tartibida koʻrishning ayrim masalalari toʻgʻrisida” 2024-yil 25-martdagi 11-sonli qarori :
5-bandining ikkinchi xatboshisidagi “237-moddasining ikkinchi qismiga” degan soʻzlar “237-moddasining birinchi qismiga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
6-bandining ikkinchi xatboshisi “qabul qilingan” degan soʻzlardan keyin “yoki qonuniy kuchga kirgan” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;
rus tilidagi matni 8-bandining birinchi xatboshisi “odnovremenno s” degan soʻzlardan keyin “apellyatsionnoy” degan soʻz bilan toʻldirilsin;
rus tilidagi matni 15-bandining birinchi xatboshisidagi “vozvrasheniya” degan soʻz “ostavleniya jalobi bez rassmotreniya” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
18-bandining uchinchi xatboshisi “moddiy va protsessual” degan soʻzlardan keyin “huquq” degan soʻz bilan toʻldirilsin;
19-bandining birinchi xatboshisidagi “215, 239” raqamlari “220, 244” raqamlari bilan almashtirilsin;
rus tilidagi matni 22-bandining ikkinchi xatboshisidagi “jalobi” degan soʻz “jalobe” degan soʻz bilan almashtirilsin;
rus tilidagi matni 22-bandining ikkinchi xatboshisidagi “rassmatrivayushey delo” degan soʻzlardan keyin “putyom vineseniya opredeleniya” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;
rus tilidagi matni 28-bandining ikkinchi xatboshisidagi “izmenennix ili” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;
28-bandi quyidagi mazmundagi uchinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:
“Bunday holatda sud hujjatining qonuniyligiga ishni mazmunan koʻrish natijalari boʻyicha baho beriladi”;
30-bandining uchinchi xatboshidagi “qaror qismini” degan soʻzlar “xulosa qismini” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
rus tilidagi matni 31-bandining birinchi xatboshisidagi “dela” degan soʻz chiqarib tashlansin.
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisi B. ISLAMOV Plenum kotibi, Oliy sud sudyasi N. XAKIMOVA
Toshkent sh.,
2025-yil 29-aprel,
10-son
Пленума Верховного суда Республики Узбекистан
Постановление
О внесении изменений и дополнений в некоторые постановления Пленума Верховного суда Республики Узбекистан и Пленума Высшего хозяйственного суда Республики Узбекистан
В связи с внесенными изменениями и дополнениями в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан, а также в целях единообразного применения материальных и процессуальных норм права, на основании статьи 22 Закона Республики Узбекистан «О судах», Пленум Верховного суда Республики Узбекистан постановляет:
I. Внести изменения и дополнения в следующие постановления Пленума Верховного суда по общим вопросам:
1. В постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан и Пленума Высшего хозяйственного суда Республики Узбекистан от 20 декабря 1996 года № 1/60 «О судебной власти»:
абзац второй пункта 2 изложить в следующей редакции:
«Судам следует иметь в виду, что в соответствии со статьей 16 Конституции Республики Узбекистан ни один закон или иной нормативно-правовой акт не может противоречить принципам и нормам Конституции»;
пункт 13 изложить в следующей редакции:
«13. Суды при рассмотрении дел и материалов обязаны неукоснительно соблюдать принцип, предусмотренный статьей 65 Конституции Республики Узбекистан, согласно которому государство создает условия для развития рыночных отношений и добросовестной конкуренции, гарантирует свободу экономической деятельности, предпринимательства и труда с учетом приоритетности прав потребителей. Следует иметь в виду, что в Республике Узбекистан обеспечиваются равноправие и правовая защита всех форм собственности, частная собственность неприкосновенна. Поэтому при рассмотрении дел суды должны выяснять, насколько государственные органы и должностные лица защищают права собственника и соблюдают их, должным образом реагировать на факты необоснованных проверок, ревизий и т.д. и принимать меры по взысканию ущерба, причиненного собственнику в результате таких незаконных действий, с виновных должностных лиц».
2. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 21 февраля 2020 года № 04 «Об обеспечении открытости судебного разбирательства и права на получение информации о деятельности судов»:
в пункте 4 слова «судьи независимы и подчиняются только закону» заменить словами «судьи независимы и подчиняются только Конституции и закону»;
пункт 11 изложить в следующей редакции:
«11. Разбирательство дела в закрытом судебном заседании в целях сохранения государственных секретов, коммерческой тайны и иной охраняемой законом тайны допускается только при наличии в деле сведений, которые в соответствии с Законом Республики Узбекистан «О защите государственных секретов» и другими законодательными актами отнесены к государственным секретам, коммерческой тайне и иной охраняемой законом тайне»;
абзац третий пункта 19 изложить в следующей редакции:
«государственные секреты (статья 4 Закона Республики Узбекистан «О защите государственных секретов)».
3. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 3 июля 2020 года № 11 «О судебной защите прав и законных интересов физических и юридических лиц»:
в абзаце третьем пункта 5 слова «кассационной жалобой» заменить словами «апелляционной, кассационной жалобой и жалобой в ревизионном порядке».
II. Внести изменения и дополнения в следующие постановления Пленума Верховного суда по совместным вопросам:
1. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан и Пленума Высшего хозяйственного суда Республики Узбекистан от 22 декабря 2006 года № 13/150 «О некоторых вопросах применения норм гражданского законодательства об обеспечении исполнения обязательств, вытекающих из кредитных договоров»:
пункт 10 дополнить абзацем десятым следующего содержания:
«Данное правило применяется также к случаям выдачи судебного приказа о взыскании кредитной задолженности»;
пункт 30.1 исключить.
2. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан и Пленума Высшего хозяйственного суда Республики Узбекистан от 14 сентября 2012 года № 12/239 «О некоторых вопросах судебной практики по применению законодательства, регулирующего деятельность субъектов предпринимательства»:
пункт 1 дополнить абзацем первым следующего содержания:
«Судам подведомственны дела по спорам, возникающим из гражданских, административных и иных правоотношений юридических и физических лиц, являющихся субъектами предпринимательской деятельности, то есть прошедших государственную регистрацию в установленном порядке и осуществляющих предпринимательскую деятельность»;
абзац первый считать соответственно абзацем вторым;
текст пункта 6 на узбекском языке изложить в следующей редакции:
«6. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик процессуал кодексининг (бундан буён матнда ФПК деб юритилади) 26-моддаси ва Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг (бундан буён матнда ИПК деб юритилади) 25-моддаси мазмунидан келиб чиқиб судлар шуни назарда тутишлари керакки, якка тартибдаги тадбиркор мақомига эга бўлмаган фуқаро иштирокидаги низолар, фуқаролик ишлари бўйича судларга тааллуқли. Қонун бўйича бундай низоларни ҳал этиш маъмурий судлар ваколатига ўтказилган ҳоллар бундан мустасно»;
абзац второй пункта 7 изложить в следующей редакции:
«При отмене или признании недействительным документа, послужившего основанием для проведения проверки, либо при проведении проверки без наличия установленных законом оснований, она признается незаконной и сведения, полученные по результатам проверки, в соответствие с частью второй статьи 71 ГПК, частью второй статьи 66 ЭПК и частью второй статьи 65 КоАС не принимаются в качестве доказательств»;
абзац первый пункта 13 изложить в следующей редакции:
«13. Согласно пункту 1 части первой статьи 10 Закона Республики Узбекистан «О государственной пошлине», субъекты предпринимательства освобождаются от уплаты государственной пошлины при обращении в суд с жалобой (заявлением) на решения, действия (бездействие) органов государственной власти на местах, республиканских органов исполнительной власти, иных органов, уполномоченных осуществлять административно-правовую деятельность, органов самоуправления граждан, их должностных лиц, нарушающих права и законные интересы, связанные с осуществлением предпринимательской деятельности. Данное правило применяется также при обжаловании судебных актов по данной категории дел»;
пункт 14 исключить.
3. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 20 ноября 2023 года № 28 «О некоторых вопросах применения норм актов законодательства при рассмотрении земельных споров в судах»:
дополнить пунктом 25 1 следующего содержания:
«25 1 . В части первой статьи 382 Гражданского кодекса предусмотрено, что договор может быть изменен и расторгнут по соглашению сторон, если иное не предусмотрено настоящим Кодексом, иными законами или договором.
В этой связи судам следует иметь в виду, что прокурор может обратиться в суд с исковым заявлением с требованием о расторжении договора аренды земельного участка только в интересах сторон договора.
При этом следует учитывать соблюдение порядка досудебного урегулирования споров (направления претензии).
Следует обратить внимание на то, что правило, содержащееся во втором абзаце настоящего пункта, не применяется к требованию о признании договора аренды земли недействительным».
III. Внести изменения и дополнения в следующие постановления Пленума Верховного суда по уголовным делам:
1. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 2003 года 19 декабря № 17 «О практике применения судами законов, обеспечивающих подозреваемому, обвиняемому право на защиту»:
в абзаце семнадцатом пункта 14 слова «к освобождению подозреваемого, обвиняемого, подсудимого от оплаты услуг по оказанию ему юридической помощи полностью или частично» заменить словами «по обеспечению участия адвоката, оказывающего юридическую помощь за счет государства, в качестве защитника подозреваемого, обвиняемого или подсудимого в порядке, установленном Законом Республики Узбекистана «Об оказании юридической помощи за счет государства»»;
абзац четвёртый пункта 27 исключить;
пункт 31 изложить в следующей редакции:
«31. В соответствии с частью четвертой статьи 50 Уголовно-процессуального кодекса дознаватель, следователь, прокурор или суд (судья), в производстве которого находится дело, принимает меры по обеспечению участия адвоката, оказывающего юридическую помощь за счет государства, в качестве защитника подозреваемого, обвиняемого или подсудимого в порядке, установленном Законом Республики Узбекистана «Об оказании юридической помощи за счет государства».
В этих случаях расходы на оплату труда адвоката покрываются за счет государства в порядке, определяемом Положением о порядке привлечения и оплаты труда адвокатов, оказывающих юридическую помощь за счет государства, утверждённым Приложением №1 к постановлению Кабинета Министров Республики Узбекистан «Об утверждении Положения о порядке привлечения и оплаты труда адвокатов, оказывающих юридическую помощь за счет государства» № 774 от 21 ноября 2024 года».
2. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 2009 года 24 ноября № 13 «О практике взыскания процессуальных издержек по уголовным делам»:
пункт 10 изложить в следующей редакции:
«10. При рассмотрении вопроса о взыскании процессуальных издержек суды на ряду с процессуальным законодательством должны руководствоваться и Законом Республики Узбекистана «Об оказании юридической помощи за счет государства», постановлением Кабинета Министров Республики Узбекистан № 570 от 28 октября 2023 года «Об утверждении Положения о порядке расчёта и выплаты средств потерпевшим, свидетелям, экспертам, специалистам, переводчикам и понятым», Положением о порядке привлечения и оплаты труда адвокатов, оказывающих юридическую помощь за счет государства утверждённым Приложением №1 к постановлению Кабинета Министров Республики Узбекистан от 21 ноября 2024 года № 774 «Об утверждении Положения о порядке привлечения и оплаты труда адвокатов, оказывающих юридическую помощь за счет государства»».
3. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 25 ноября 2011 года № 9 «О судебной практике по делам о нарушении порядка пересечения государственной границы Республики Узбекистан»:
в абзаце втором пункта 3 слова «(статья 12 Закона)» заменить словами «(статья 40 Закона)».
4. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 23 мая 2014 года № 7 «О судебном приговоре»:
в абзаце втором пункта 1 слова «статьей 26» заменить словами «статьей 28».
5. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 27 декабря 2016 года № 26 «О судебной практике по применению законодательства о возмещении имущественного вреда, причиненного преступлением»:
в абзаце втором пункта 11 слова «национальными стандартами оценки имущества, утвержденными приказом директора Агентства по управлению Государственными активами Республики Узбекистан от 1 мая 2020 года № 01/11-15/62, зарегистрированным Министерством юстиции Республики Узбекистан от 4 июля 2020 года за № 3239» заменить словами «Единому национальному стандарту оценки Республики Узбекистан, утвержденным приказом директора Агентствa по управлению государственными активами Республики Узбекистан от 25 октября 2023 года № 01/11-14/29, зарегистрированным Министерством юстиции Республики Узбекистан от 28 декабря 2023 года за № 3487».
6. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 27 декабря 2016 года № 27 «О практике применения законодательства об исполнении постановлений судов по уголовным делам»:
дополнить пунктом 4 1 следующего содержания:
«4 1 . При исполнении отсроченного приговора в случае тяжелой болезни осужденного, препятствующей отбыванию наказания до его выздоровления, суды должны принимать меры для определения состояния здоровья осужденного путем назначения экспертизы не реже одного раза каждые шесть месяцев».
7. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 20 февраля 2023 года № 2 «О судебной практике по делам о нарушении таможенного законодательства и контрабанде»:
абзацы третий и четвёртый пункта 21 объединить и изложить в виде единого третьего абзаца;
абзац пятый считать соответственно абзацем четвёртым.
IV. Внести изменения и дополнения в следующие постановления Пленума Верховного суда Республики Узбекистан по гражданским делам:
1. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 20 декабря 1991 года № 5 «О судебной практике по делам об установлении фактов, имеющих юридическое значение»:
в абзаце четвертом пункта 10 текста на узбекском языке слово «оқибатида» исключить;
в абзаце четвертом пункта 10 текста на узбекском языке слово «ундиртириб» заменить словом «ундириб»;
2. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 19 июня 1992 года № 5 «О практике применения судами законодательства о защите чести, достоинства и деловой репутации граждан и организаций»:
абзац первый пункта 7 изложить в следующей редакции:
«7. В соответствии с частью второй статьи 100 ГК заинтересованное лицо имеет право на судебную защиту чести, достоинства и деловой репутации умершего члена его семьи или другого родственника и в случае, когда порочащие сведения распространены в отношении таких лиц.»;
3. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 13 ноября 1992 года № 5 «О порядке рассмотрения судами заявлений о восстановлении прав по утраченным документам на предъявителя (вызывное производство)»:
пункт 1 дополнить абзацем четвертым следующего содержания:
«В этом же порядке подлежат рассмотрению заявления о восстановлении прав по указанным в настоящем пункте документам на предъявителя, выданным иными банками, действующими на территории Республики Узбекистан.»;
4. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 13 ноября 1992 года № 5 «О применении судами законодательства, регулирующего установление неправильностей записей актов гражданского состояния»:
номер постановления «5» заменить номером «5а»;
абзац второй пункта 8 исключить.
5. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 16 апреля 1993 года № 13 «О применении законодательства при рассмотрении судами дел об освобождении имущества от ареста (исключении из описи)»:
абзац второй пункта 5 изложить в следующей редакции:
«Иски в защиту имущественных интересов несовершеннолетних детей должника (осужденного) могут быть предъявлены другим родителем, не являющимся должником, опекуном (попечителем), Уполномоченным Олий Мажлиса Республики Узбекистан по правам ребенка (Детский омбудсман) либо прокурором.».
6. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 2 мая 1997 года № 3 «О судебной практике по делам, связанным с владением, пользованием и распоряжением приватизированными жилыми помещениями»:
абзац первый пункта 11 текста на узбекском языке изложить в следующей редакции:
«11. Турар жойни эгаликка, шу жумладан фойдаланувчилардан бирининг эгалигига бериш тўғрисидаги шартноманинг қонунийлиги хусусида низо вужудга келган ҳолда, бу шартнома, шунингдек эгалик ҳуқуқини берувчи давлат ордери манфаатдор шахсларнинг даъво аризалари бўйича суд томонидан битимларни ҳақиқий эмас деб топиш ҳақидаги фуқаролик қонунчилиги билан белгиланган асосларга мувофиқ ҳақиқий эмас деб топилиши мумкин.»;
абзац второй пункта 25 текста на узбекском языке изложить в следующей редакции:
«Агар даъвогар давлат божи тўлашдан озод этилган бўлса, даъвонинг қаноатлантирилган қисмидан келиб чиқиб унинг белгиланган миқдори жавобгардан давлат фойдасига ундирилади».
7. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 24 сентября 1999 года № 16 «О некоторых вопросах, возникающих в судебной практике в связи с применением Гражданского кодекса»:
абзац четвертый пункта 21 изложить в следующей редакции:
«Поэтому, когда одна сторона утверждает, что передала деньги или вещи в долг, а другая сторона не отрицая факта их получения, приводит довод, что они переданы в дар, а не взаймы, суду следует потребовать от стороны, получившей деньги или вещи, представить доказательства, подтверждающие сделку дарения, а не займа, и на этом основании разрешить спор».
8. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 28 апреля 2000 года № 7 «О некоторых вопросах применения законодательства о компенсации морального вреда»:
абзац первый пункта 10 изложить в следующей редакции:
«10. Разъяснить судам, что право требования возмещения морального вреда возникает и в случаях незаконного применения в отношении лица административного взыскания.».
9. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 14 сентября 2001 года № 22 «О судебной практике по жилищным спорам»:
в абзаце восьмом пункта 2 слова «государственных или» исключить;
в пункте 8 текста на узбекском языке слова «давлат ёки жамият» заменить словом «жамоат»;
в пункте 8 слова «государственных или» исключить.
пункт 12 текста на узбекском языке изложить в следующей редакции:
«12. Суд, ишни кўришда ишнинг ҳақиқий ҳолатини, тарафларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятларини ҳар томонлама тўлиқ ва холисона ўрганиб чиқиш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик процессуал кодексининг тегишли моддаларида баён этилган ҳаракатларни амалга ошириши зарур, хусусан, тарафлар ёки уларнинг вакилларини суҳбатга таклиф этиши, уларнинг мазкур даъвога оид барча далил ҳамда эътирозларини ва ишни келишув битими тузиш йўли билан ҳал этиш имкониятларини ўрганиб чиқиши, зарур ҳолларда, тарафларга ишни судда кўришга тайёрлаш ва иш судда кўрилаётган жараёнда ҳам келишув битими тузиш йўли билан тугатишни таклиф қилиши лозим»;
в абзаце первом и втором пункта 24 слова «государственных или» исключить.
в абзаце втором пункта 24 слова «в частях четвертой — шестой статьи 71 Жилищного кодекса» заменить словами «статьей 9 Жилищного кодекса».
10. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 19 декабря 2003 года № 18 «О судебной практике по спорам о возмещении вреда, причиненного жизни и здоровью работника в связи с исполнением им трудовых обязанностей»:
в пункте 1 слова «согласно приложению» исключить.
11. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 24 сентября 2004 года № 14 «О судебной практике по спорам, связанным с правом собственности на жилой дом индивидуального строительства»:
в пункте 1 слова «интересов и охраняемых законом интересов прав граждан» заменить словами «прав и охраняемых законом интересов граждан».
12. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 3 февраля 2006 года № 4 «О некоторых вопросах, связанных с применением законодательства, регулирующего приказное производство»:
в пункте 22 слова «24 ноября 2009 года» заменить словами «16 декабря 2024 года».
13. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 22 декабря 2006 года № 17 «О некоторых вопросах, возникающих в судебной практике в связи с применением норм законодательства, регулирующих сделки»:
в абзаце пятом пункта 9 слова «части третий и четвертый статьи 114 ГК» заменить словами «части третьей и четвертой статьи 114 ГК»;
абзац четвертый пункта 14 изложить в следующей редакции:
«Обратить внимание судов, что законом может быть предусмотрено, что недействительность части сделки при сохранении остальных ее условий не влечет недействительности сделки в целом. Примерами могут быть положения ГК об обязательствах, предусматривающие, что недействительность соглашения об обеспечении обязательства (каковыми являются залог, поручительство, гарантия) не влечет недействительности обязательства (основного обязательства)».
14. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 12 декабря 2008 года № 24 «О некоторых вопросах, возникающих в судебной практике в связи с назначением, производством судебной экспертизы и оценкой заключения эксперта по гражданским делам»:
пункт 7 изложить в следующей редакции:
«7. Разъяснить, что суд апелляционной, кассационной и ревизионной инстанции по ходатайству сторон, либо по собственной инициативе вправе назначить соответствующую экспертизу, как в случаях, когда её проведение возможно по имеющимся в деле и дополнительно представленным сторонами материалам, так и в случаях, когда при рассмотрении дела в апелляционном, кассационном либо ревизионном порядке будет установлено, что экспертное исследование необходимо, но для его производства требуется исследование новых обстоятельств и доказательств.»;
в абзаце первом пункта 13 слова «в истечении» заменить словами «по истечении»;
в абзаце втором пункта 20 слова «проведение исследование» заменить словами «проведение исследования».
15. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 14 мая 2010 года № 5 «О применении судами норм гражданского процессуального законодательства о представительстве»:
в пункте 7 слово «(контракт)» исключить;
в пункте 8 слово «(контракт)» исключить;
в пункте 11 слова «в определении, вынесенному» заменить словами «в определении, вынесенном»;
пункт 13 дополнить абзацем пятым следующего содержания:
«для работников юридических лиц и уполномоченных представителей некоммерческих организаций — документ, подтверждающий их трудовую деятельность в данной организации (приказ, выписка из трудовой книжки и т.п.).»;
абзац пятый пункта 13 считать соответственно абзацем шестым.
16. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 20 июля 2011 года № 6 «О практике применения судами законодательства по делам о расторжении брака»:
пункт 8 исключить.
17. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 25 ноября 2011 года № 8 «О применении судами законодательства при рассмотрении дел об установлении отцовства»:
абзац первый пункта 6 изложить в следующей редакции:
«17. Судам следует иметь в виду, что законом не предусмотрен срок исковой давности по делам данной категории, отцовство может быть установлено в любое время после рождения ребенка. При этом необходимо учитывать, что по смыслу части второй статьи 62 Семейного кодекса установление отцовства в отношении ребенка, достигшего возраста восемнадцати лет, допускается только по его заявлению, а если он признан недееспособным — по заявлению его опекуна или органа опеки и попечительства».
18. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 11 декабря 2013 года № 21 «О практике применения судами законодательства по делам об усыновлении»:
в абзаце втором пункта 9 слова «родителями, не достигшими возраста» заменить словами «родителей, не достигших возраста»;
в абзаце втором пункта 9 слова «за исключение случаев» заменить словами «за исключением случаев»;
в пункте 11 текста на узбекском языке слова «Оила Кодекси 157-моддасининг 1-қисмига» заменить словами «Оила кодекси 157-моддасига»;
пункт 12 изложить в следующей редакции:
«12. В соответствии с требованиями статьи 155 Семейного кодекса на усыновление необходимо согласие ребенка, достигшего возраста десяти лет, наличие такого согласия выявляется органами опеки и попечительства или судом при рассмотрении дела об усыновлении. В таких случаях суд должен обратить внимание, было ли ребенку в доступной форме объяснены правовые последствия усыновления (общение с родственниками, имущественные и другие споры), изменение его фамилии, имени, отчества, записей в свидетельстве о рождении»;
абзац второй пункта 22 исключить;
пункт 24 текста на узбекском языке изложить в следующей редакции:
«24. Тушунтирилсинки, алоҳида ҳолатлар натижасида ҳал қилув қарорининг ижросини кечиктириш уни бажариб бўлмайдиган қилиб қўйса (масалан фарзандликка олинаётган бола зудлик билан даволаш курсини ўташи лозимлиги), ФПК 267-моддаси биринчи қисмининг 3-бандига кўра суд ҳал қилув қарорини дарҳол ижро этилишига йўл қўйишга ҳақли».
19. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 18 сентября 2015 года № 14 «О судебной практике по гражданским делам, связанным с госпитализацией в психиатрический стационар, в специализированное отделение противотуберкулезного учреждения в недобровольном порядке и о продлении срока госпитализации»:
в пункте 1 слова «одной их правовых гарантий» заменить словами «одной из правовых гарантий»;
в абзаце первом пункта 12 слова «рассмотрении заявлений» исключить;
в пункте 14 слова «статьёй 28 Закона Республики Узбекистан «О психиатрической помощи»» заменить словами «статьями 34 и 36 Закона Республики Узбекистан «О психиатрической помощи»».
20. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 29 июля 2016 года № 11 «О практике применения судами законодательства по делам о взыскании алиментов на содержание несовершеннолетних и нетрудоспособных совершеннолетних детей»:
в абзаце третьем вводной части слово «четко» заменить словом «конкретно»;
абзац четвертый вводной части изложить в следующей редакции:
«В целях обеспечения прав несовершеннолетних и нетрудоспособных совершеннолетних детей на получение материального содержания и формирования в этой связи единой судебной практики по правильному и точному применению норм Семейного кодекса Республики Узбекистан, на основании статьи 17 Закона «О судах» Пленум Верховного суда Республики Узбекистан постановляет»;
в абзаце втором пункта 9 аббревиатуру «ВТЭКа» заменить аббревиатурой «МСЭК».
21. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 24 августа 2018 года № 26 «О подготовке гражданских дел к судебному разбирательству»:
в пункте 20 текста на узбекском языке слова «суд томонидан» заменить словами «судья томонидан».
22. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 24 мая 2019 года № 12 «О решении суда»:
в абзаце третьем пункта 25 слова «статья 106 ГПК» заменить словами «статья 267 ГПК».
23. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 25 октября 2019 года № 19 «Об определениях суда первой инстанции по гражданским делам»:
в абзаце тридцать восьмом пункта 3 текста на узбекском языке слова «ажрим чиқаришга мажбур» исключить;
абзац сороковой пункта 3 текста на узбекском языке дополнить словами «ажрим чиқаришга мажбур»;
в абзаце первом пункта 12 слова «для отказе в принятии» заменить словами «для отказа в принятии»;
в абзаце первом пункта 13 слова «по вопросу, которое» заменить словами «по вопросу, который»;
в абзаце двадцать четвертом пункта 15 слова «и другие» исключить.
24. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 24 декабря 2019 года № 25 «О применении судами законодательства, регламентирующего пересмотр вступивших в законную силу судебных актов по гражданским делам по вновь открывшимся обстоятельствам»:
в абзаце первом пункта 12 слова «(статьи 443 ГПК)» заменить словами «(статья 443 ГПК)»;
абзац второй пункта 13 изложить в следующей редакции:
«На определения апелляционной, кассационной и ревизионной инстанций областных и приравненных к ним судов об удовлетворении либо отказе в удовлетворении заявления о пересмотре судебного акта по вновь открывшимся обстоятельствам может быть подана жалоба (протест) в соответствующий суд вышестоящей инстанции в ревизионном порядке».
пункт 14 изложить в следующей редакции:
«14. При удовлетворении частной жалобы (протеста) на определение суда первой инстанции об отказе в пересмотре судебного акта по вновь открывшимся обстоятельствам суд апелляционной, кассационной или ревизионной инстанции в порядке главы 47 ГПК отменяет данное определение, а также судебный акт, о пересмотре которого ставился вопрос заявителем, если имелись предусмотренные законом основания для пересмотра данного судебного акта. Дело в указанном случае направляется в суд соответствующей инстанции, для рассмотрения по существу».
25. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 20 февраля 2023 года № 3 «О практике применения судами законодательства при рассмотрении дел о разделе общего имущества супругов»:
в абзаце третьем пункта 1 слова «может быть заявлен» заменить словами «может быть заявлено».
26. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 25 июня 2024 года № 20 «О некоторых вопросах рассмотрения судами гражданских дел в ревизионном порядке»:
в абзаце четвертом пункта 8 предложение «Истечение этого срока является основанием для отказа в ходатайстве о восстановлении срока, а жалоба (протест) рассмотрению не подлежит» начать с нового абзаца и считать пятым абзацем.
27. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 16 декабря 2024 года № 37 «О практике взыскания судебных расходов по гражданским делам»:
пункт 29 дополнить абзацем вторым следующего содержания:
«В случае отказа в удовлетворении апелляционной, кассационной жалобы, жалобы в ревизионном порядке, суду, при разрешении вопроса взыскания государственной пошлины необходимо исходить из требований части второй статьи 8 Закона «О государственной пошлине»».
абзац второй пункта 29 считать соответственно абзацем третьим.
V. Внести изменения и дополнения в следующие постановления Пленума Верховного суда и Пленума Высшего Хозяйственного суда Республики Узбекистан по экономическим делам:
1. Постановление Пленума Высшего хозяйственного суда Республики Узбекистан от 12 марта 2004 года № 115 «О повышении роли экономических судов при обеспечении законности в сельском хозяйстве и предотвращении злоупотребления при использовании земель» (текст на узбекском языке):
в пункте 2 слова ««Қишлоқ хўжалик кооперативи (ширкат хўжалиги) тўғрисида»ги» заменить словами ««Қишлоқ хўжалиги кооперативи тўғрисида»ги»;
в пункте 2 слова «Қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришида шартномавий муносабатларни такомиллаштириш ва мажбуриятлар бажарилиши учун томонларнинг жавобгарлигини ошириш чора-тадбирлари тўғрисида» 2003 йил 4 сентябрдаги 383-сонли,» исключить;
пункт 5 изложить в следующей редакции:
«5. Иқтисодий судлар шу ҳолатни эътиборга олсинларки, фермер хўжалиги билан ер ижараси шартномасини тузган қишлоқ хўжалик кооперативи тугатилган ҳолларда ер ижараси шартномасини бекор қилиш тўғрисидаги ишлар бўйича Ўзбекистон Республикаси Ер кодексининг 6-моддасига мувофиқ, туман ҳокимликлари даъвогар сифатида қатнашишлари мумкин».
2. Постановление Пленума Высшего хозяйственного суда Республики Узбекистан от 18 декабря 2009 года № 204 «О некоторых вопросах применения экономическими судами норм процессуального законодательства при утверждении мирового соглашения»:
пункт 24 изложить в следующей редакции:
«24. Порядок заключения мирового соглашения по делам о неплатежеспособности и его утверждения судом определяется Законом Республики Узбекистан «О неплатежеспособности».
3. Постановление Пленума Высшего хозяйственного суда Республики Узбекистан от 19 ноября 2010 года № 220 «О некоторых вопросах применения экономическими судами законодательства при рассмотрении дел о признании права собственности»:
в пункте 2 слова «статья 54» заменить словами «статья 66».
4. Постановление Пленума Высшего хозяйственного суда Республики Узбекистан от 1 декабря 2011 года № 234 «О некоторых вопросах применения экономическими судами норм гражданского законодательства об имущественном найме (аренде)»:
абзац второй пункта 5 изложить в следующей редакции:
«Судам следует иметь в виду, что в соответствии с Положением о порядке предоставления в аренду государственного имущества, утвержденным постановлением Кабинета Министров Республики Узбекистан от 14 декабря 2023 года № 660 «О дальнейшем совершенствовании порядка предоставления в аренду государственного имущества», государственное имущество предоставляется в аренду только через территориальные управления Республики Каракалпакстан, областей и города Ташкента Центра по эффективному использованию объектов государственной собственности при Агентстве по управлению государственными активами (далее — Центр)»;
пункт 12 дополнить абзацем четвертым следующего содержания:
«Судам следует разъяснить, что арендатор имеет преимущественное право перед другими лицами при заключении договора аренды имущества на новый срок при равных условиях, только при письменном уведомлении арендодателя о желании заключить такой договор в срок, установленный договором аренды имущества, а если такой срок договором не установлен, то в разумный срок до истечения срока действия договора»;
абзац четвертый считать соответственно абзацем пятым;
абзац второй пункта 17.1 изложить в следующей редакции:
«Однако, необходимо иметь в виду, что если правовые отношения сторон по договору аренды здания и сооружения, заключенному на срок менее одного года, продолжаются более одного года, такой договор подлежит государственной регистрации».
5. Постановление Пленума Высшего хозяйственного суда Республики Узбекистан от 5 декабря 2013 года № 254 «О некоторых вопросах применения экономическими судами норм процессуального законодательства при рассмотрении дел о выдаче судебного приказа»:
абзац второй пункта 2.2 исключить;
абзацы третий и четвертый считать соответственно абзацами вторым и третьим;
пункт 20 дополнить абзацем вторым следующего содержания:
«Судам следует иметь в виду, что десятидневный срок подачи заявления об отмене судебного приказа для лиц, в отношении прав и обязанностей которых вынесен судебный приказ, исчисляется со дня, когда им стало известно о вынесении судебного приказа»;
абзацы второй — десятый считать соответственно абзацами третьим — одиннадцатым.
6. Постановление Пленума Высшего хозяйственного суда Республики Узбекистан от 20 июня 2014 года № 261 «О некоторых вопросах применения экономическими судами законодательства об экспертизе»:
пункт 4 изложить в следующей редакции:
«4. В экспертном учреждении проводятся следующие виды экспертизы:
судебно-экологическая экспертиза, судебно-автотехническая экспертиза, экспертиза оценки транспортных средств и их частей, пожарно-техническая экспертиза, судебно-экономическая экспертиза, судебно-товароведческая экспертиза, судебно-строительно-техническая экспертиза, экспертиза продовольственных товаров и другие виды экспертиз исходя из специализации — в Республиканском центре судебной экспертизы имени Х. Сулеймановой при Министерстве юстиции Республики Узбекистан и его территориальных подразделениях;
экспертиза градостроительной документации — в Управлении экспертизы градостроительной документации Государственного комитета Республики Узбекистан по архитектуре и строительству и его территориальных подразделениях;
судебно-почерковедческая экспертиза — в Министерстве внутренних дел Республики Узбекистан и его территориальных управлениях, а также в Республиканском центре судебной экспертизы имени Х. Сулеймановой при Министерстве юстиции Республики Узбекистан и его территориальных подразделениях.
В других экспертных учреждениях экспертиза может проводиться исходя из их специализации»;
пункт 22 изложить в следующей редакции:
«22. Экспертиза должна проводиться в сроки, установленные законодательными актами.
Согласно пункту 8 Типового положения, сроки проведения исследований на основании постановления (определения) органа (лица), уполномоченного назначить экспертизу, устанавливаются в пределах 30 дней в зависимости от объема и сложности судебных экспертиз, а также загруженности судебного эксперта. Степень сложности видов судебной экспертизы определяется вышестоящим органом экспертной организации, а также Министерством юстиции для негосударственных судебно-экспертных организаций.
В случае невозможности завершения проведения исследований в течение 30 дней, руководитель экспертной организации не позднее, чем за 3 рабочих дня до истечения установленного срока обоснованно извещает в письменной или электронной форме орган (лицо), назначивший экспертизу, и по согласованию с ними устанавливает дополнительный срок.
Судам следует иметь в виду, что согласно пункту 9 Типового положения, сроки проведения исследований по постановлению (определению) органа (лица), уполномоченного назначить экспертизу, исчисляются со дня, следующего за днем поступления материалов дела в экспертную организацию, и заканчиваются днем направления заключения судебного эксперта органу (лицу), назначившему экспертизу»;
в пункте 24 слова «абзацу третьему пункта 8» заменить словами «абзацу шестому пункта 10».
7. Постановление Пленума Высшего хозяйственного суда Республики Узбекистан от 28 ноября 2014 года № 270 «О некоторых вопросах применения экономическими судами норм процессуального законодательства при проведении судебных заседаний в режиме видеоконференцсвязи»:
абзац второй пункта 2 изложить в следующей редакции:
«Под экономическим судом, рассматривающим дело, понимается экономический суд, в производстве которого находится экономическое дело. Под судом, содействующим проведению судебного заседания в режиме видеоконференцсвязи, понимается суд Республики Узбекистан, расположенный за пределами территории экономического суда, рассматривающего дело, обеспечивающий технические и иные условия для проведения судебного заседания в режиме видеоконференцсвязи»;
пункт 4 изложить в следующей редакции:
«4. Для обеспечения участия лиц, участвующих в деле, в судебном заседании в режиме видеоконференцсвязи используются системы видеоконференцсвязи соответствующих судов по месту жительства, месту нахождения или месту пребывания указанных лиц либо система мобильной видеоконференцсвязи суда, рассматривающего дело.
Право лиц, участвующих в деле, на участие в судебном заседании в режиме видеоконференцсвязи может быть реализовано в судебном заседании как первой, так и апелляционной, кассационной и ревизионной инстанций.
В случаях, когда лица, участвующие в деле и лица, содействующие отправлению правосудия, в судебном заседании в режиме видеоконференцсвязи не соблюдают порядок, установленный статьей 167 ЭПК, председательствующий вправе во время судебного заседания предупредить лицо, нарушающее порядок, удалить лицо, повторно нарушающее порядок, из зала судебного заседания, а также суд вправе привлечь должностное лицо или гражданина к административной ответственности за неуважение к суду при наличии оснований, указанных в статье 180 Кодекса Республики Узбекистан об административной ответственности (часть шестая статьи 200 ЭПК)».
8. Постановление Пленума Высшего хозяйственного суда Республики Узбекистан от 19 июня 2015 года № 283 «О некоторых вопросах применения экономическими судами норм закона о процессуальных сроках»:
в абзаце пятом пункта 8.1 слова «части второй статьи 305-1» заменить словами «части пятой статьи 310»;
во абзаце втором пункта 11 слово «банкротстве» заменить словом «неплатежеспособности».
9. Постановление Пленума Высшего хозяйственного суда Республики Узбекистан от 23 декабря 2016 года № 306 «О некоторых вопросах применения экономическими судами законодательства при разрешении споров, вытекающих из договора строительного подряда»:
во абзаце втором пункта 1 слова «В частности, к таким актам относятся Указ Президента Республики Узбекистан от 6 мая 2003 года № УП-3240 «Об основных направлениях дальнейшего углубления экономических реформ в капитальном строительстве», постановления Кабинета Министров Республики Узбекистан от 3 июля 2003 года № 302 «О мерах по совершенствованию системы конкурсных торгов в капитальном строительстве», от 12 сентября 2003 года № 395 «О мерах по совершенствованию механизма хозяйственных отношений в капитальном строительстве» и другие.» исключить;
пункт 2.3 дополнить абзацем вторым следующего содержания:
«Данное положение не распространяется на договоры, заключенные вопреки процедурам государственных закупок»;
абзац второй пункта 3 исключить.
10. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 24 мая 2019 года № 13 «О некоторых вопросах применения судом первой инстанции норм экономического процессуального законодательства»:
абзац третий пункта 3 исключить;
абзац четвертый считать соответственно абзацем третьим;
абзац первый пункта 13 изложить в следующей редакции:
«13. Право истца изменить основание или предмет иска, увеличить или уменьшить размер исковых требований, предусмотренное частью первой статьи 157 ЭПК, может быть использовано до принятия решения судом первой инстанции. Данная норма не применяется при рассмотрении дела в иных инстанциях. Указанное право может быть использовано при отмене решения судом вышестоящей инстанции и рассмотрении дела по правилам производства в суде первой инстанции, а также при отмене судебного акта по вновь открывшимся обстоятельствам и повторном рассмотрении дела заново в суде первой инстанции»;
абзац второй пункта 17 изложить в следующей редакции:
«Судам следует иметь в виду, что определение (постановление) о прекращении уголовного дела без разрешения вопроса о виновности или постановление об отказе в возбуждении уголовного дела либо постановление о привлечении лица к административной ответственности могут быть приняты в качестве доказательств при даче правовой оценки обстоятельствам, установленным ими (определением, постановлением)»;
абзацы второй и третий пункта 29 изложить в следующей редакции:
«При этом следует иметь в виду, что встречный иск может быть принят к производству судом при наличии хотя бы одного из условий, указанных в части второй статьи 160 ЭПК. Если встречный иск подан с соблюдением порядка процессуального законодательства, но не имеется ни одного из условий, указанных в вышеназванной статье, встречный иск подлежит возвращению.
Встречный иск, поданный с соблюдением общих правил подачи искового заявления, принимается судом к производству независимо от правил о подсудности дел»;
дополнить пунктом 32 2 следующего содержания:
«32 2 . Судам следует разъяснить, что действие Закона Республики Узбекистан «О медиации» не применяется к спорам, затрагивающим или имеющим вероятность затронуть права и законные интересы третьих лиц, не участвующих в медиации, общественные интересы, а также к спорам, вытекающим из административных правоотношений».
11. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 20 ноября 2023 года № 27 «О некоторых вопросах применения законодательных актов при рассмотрении экономическими судами дел с участием иностранных лиц»:
пункт 19 изложить в следующей редакции:
«19. Легализация официальных документов, составленных в иностранном государстве и представленных в экономический суд, осуществляется в порядке, установленном Положением «О порядке консульской легализации документов и актов в Республике Узбекистан и за рубежом», утвержденным постановлением Кабинета Министров Республики Узбекистан от 20 ноября 2023 года № 610».
12. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 25 марта 2024 года № 10 «О некоторых вопросах рассмотрения судами экономических дел в апелляционном, кассационном порядке»:
абзац второй пункта 5 изложить в следующей редакции:
«Лица, участвующие в деле, а также лица, не привлеченные к участию в деле, но о правах и обязанностях которых суд принял решение, вправе подать апелляционную, кассационную жалобу также на дополнительное решение, принятое в соответствии со статьей 189 ЭПК, а прокурор в случаях, предусмотренных законом, вправе принести протест»;
абзац седьмой пункта 12 изложить в следующей редакции:
«Разъяснить судам, что в процессе рассмотрения дела в апелляционном порядке, в случае подачи кассационной жалобы (протеста) на судебный акт другими лицами, в принятии кассационной жалобы (протеста) отказывается на основании пункта 2 части первой статьи 291 ЭПК и лицу, подавшему жалобу (протест), разъясняется право обращения с апелляционной жалобой (протестом)»;
абзац второй пункта 24 исключить;
абзацы третий и четвертый считать соответственно абзацами вторым и третьим;
в пункте 32 двадцать девятый абзац исключить;
абзацы тридцать — тридцать два считать соответственно абзацами двадцать девятым — тридцать первым;
абзац тридцатый пункта 32 текста на узбекском языке изложить в следующей редакции:
«ижро ишини юритишни тиклаш (ИПКнинг 346-моддаси) ҳақидаги ажримлари устидан шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин эмас».
13. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 25 июня 2024 года № 21 «О некоторых вопросах рассмотрения судами экономических дел в ревизионном порядке»:
абзац второй пункта 8 изложить в следующей редакции:
«Ходатайство об отсрочке уплаты государственной пошлины разрешается судьей при принятии ревизионной жалобы»;
абзац третий пункта 28 исключить;
в пункте 31 слово «обобщать» заменить словами «по необходимости обобщать».
VI. Внести изменения и дополнения в следующие Постановления Пленума Верховного суда Республики Узбекистан по административным делам:
1. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 29 ноября 2017 года № 44 «О судебной практике по делам, связанным с государственным пенсионным обеспечением»:
в абзаце втором пункта 15 после слова «требованиями» дополнить словами «Положения «О порядке назначения и выплаты государственных пенсий», утвержденного»;
в абзаце втором пункта 15 слово «Постановления» заменить словом «Постановлением»;
в абзаце первом пункта 19 слово «утверждаемым» заменить словом «утвержденным»;
абзац третий пункта 20 после слов «отсутствие» и «наличие» дополнить словами «заключения».
2. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 19 мая 2018 года № 15 «О некоторых вопросах применения судом первой инстанции норм процессуального законодательства при рассмотрении административных дел»:
пункт 11 после слов «принятия заявления (жалобы)» дополнить словами «к производству»;
в пункте 15 текста на узбекском языке слова «унинг устидан» заменить словами «уларнинг устидан»;
в пункте 18 текста на узбекском языке слова «қабул қилиниши» заменить словом «кўрилиши»;
пункт 25 после слов «без рассмотрения» дополнить словами «о прекращении производства по делу»; после слова «возвращении» дополнить словами «отказе в принятии»;
в пункте 26 текста на узбекском языке слово «Судларга» заменить словом «Судлар»;
в пункте 27 текста на узбекском языке слова «имкон берган сабаб ва шароитларни» заменить словами «сабаб бўлган шарт-шароитларни».
3. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 25 октября 2019 года № 20 «О практике взыскания судебных расходов по административным делам»:
пункт 21 дополнить абзацем вторым следующего содержания:
«В случае отказа в удовлетворении апелляционной, кассационной жалобы, жалобы в ревизионном порядке, суду, при разрешении вопроса взыскания государственной пошлины необходимо исходить из требований части второй статьи 10 Закона «О государственной пошлине»».
4. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 24 декабря 2019 года № 24 «О судебной практике по рассмотрению дел об обжаловании решений, действий (бездействия) административных органов и их должностных лиц»:
в пункте 2 слова «исполнительной власти» заменить словами «государственного управления»; слова «в соответствии с» заменить словами «утвержденные»;
в пункте 5 слово «письменной» заменить словом «установленной»;
в абзаце втором пункта 16 слова «статья 34 Закона Республики Узбекистан «О конкуренции»» заменить словами «часть третья статьи 40 Закона Республики Узбекистан «О конкуренции»;
в абзаце третьем пункта 23 текста на узбекском языке слова «чоралар кўрилганлиги» заменить словами «чоралар кўрилиши»;
в абзаце четвёртом пункта 23 текста на узбекском языке слова «мажбурияти юклатилганлиги» заменить словами «мажбурияти юклатилиши»;
пункт 24 исключить;
абзац первый пункта 25 изложить в следующей редакции:
«25. Разъяснить судам, что в соответствии с частью второй статьи 276 КоАС исполнение судебного постановления в части возложении на ответчика обязанности по восстановлению нарушенных прав и свобод заявителя или устранения препятствий к их осуществлению производится на основании решения (постановления) суда которое направляется административному органу с указанием срока его исполнения».
5. Постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 25 марта 2024 года № 11 «О некоторых вопросах рассмотрения административных дел в апелляционном, кассационном порядке»:
в абзаце втором пункта 5 слова «части второй статьи 237» заменить словами «части первой статьи 237»;
абзац второй пункта 6 после слов «со дня принятия» дополнить словами «или вступления в законную силу»;
абзац первый пункта 8 после слов «одновременно с» дополнить словом «апелляционной»;
в абзаце первом пункта 15 слово «возвращения» заменить словами «оставления жалобы без рассмотрения»;
абзац третий пункта 18 текста на узбекском языке после слов «моддий ва процессуал» дополнить словом «ҳуқуқ»;
в абзаце первом пункта 19 цифры «215, 239» заменить цифрами «220, 244»;
в абзаце втором пункта 22 слово «жалобы» заменить словом «жалобе»;
абзац второй пункта 22 после слов «рассматривающей дело» дополнить словами «путём вынесения определения»;
в абзаце втором пункта 28 исключить слова «измененных или»;
пункт 28 текста на узбекском языке дополнить абзацем третьим следующего содержания:
«Бундай ҳолатда суд ҳужжатининг қонунийлигига ишни мазмунан кўриш натижалари бўйича баҳо берилади.»;
в абзаце третьем пункта 30 текста на узбекском языке слова «қарор қисмини» заменить словами «хулоса қисмини»;
в абзаце первом пункта 31 исключить слово «дела».
Председатель Верховного суда Республика Узбекистан Б. ИСЛАМОВ Секретарь Пленума, Судья Верховного суда Н. ХАКИМОВА
г. Ташкент,
29 апреля 2025 г.,
№ 10