UzbekAI

← Qonunlar

📅 2025-yil 29-aprel · Boshqa hujjatlar · Oliy sudi Plenumi

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2025 йил 29 апрель · Бошқа ҳужжатлар · Олий суди Пленуми

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 29 апреля 2025 г. · Другие документы · Пленума Верховного суда

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 29 April 2025 · Other documents · Oliy sudi Plenumi

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг

қарори

Маъмурий судлар томонидан қонуний кучга кирган суд ҳужжатларини янги очилган ҳолатлар бўйича қайта кўришни тартибга солувчи қонун ҳужжатларини қўллаш тўғрисида

Маъмурий судлар томонидан қонуний кучга кирган суд ҳужжатларини янги очилган ҳолатлар бўйича қайта кўришда ягона суд амалиётини таъминлаш мақсадида, «Судлар тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 22-моддасига асосланиб, Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленуми қарор қилади:

1. Қонуний кучга кирган суд ҳужжатини янги очилган ҳолатларга кўра қайта кўриш институти суд ҳужжатининг қонунийлигини текшириш билан боғлиқ муносабатларни эмас, балки янги очилган ҳолатлар суднинг хулосаларига таъсир қилиш-қилмаслигини текшириш мақсадида низо ҳолатини қайта баҳолаш билан боғлиқ муносабатларни тартибга солади.

2. Судларнинг эътибори Ўзбекистон Республикаси Маъмурий суд ишларини юритиш тўғрисидаги кодекси (бундан буён матнда МСИЮтК деб юритилади) 29-бобининг қоидаларига кўра, суд ўзи қабул қилган ҳамда қонуний кучга кирган суд ҳужжатини ушбу бобда назарда тутилган асосларга кўра ва тартибда ишда иштирок этувчи шахсларнинг аризаларига асосан янги очилган ҳолатлар бўйича қайта кўриши мумкинлигига қаратилсин.

Қайта кўрилиши мумкин бўлган қонуний кучга кирган суд ҳужжатлари деганда, суднинг ҳал қилув қарори, қарори ва ажримлари тушунилади.

3. Янги очилган ҳолатлар деганда, очилган фактик ҳолатлар аслида мавжуд бўлиб, бироқ аризачига маълум бўлмаган ва маълум бўлиши мумкин бўлмаган, шунга кўра ишни кўриш вақтида ўрганилиши ва инобатга олиниши мумкин бўлмаган, суд ҳужжатлари қабул қилинганидан кейингина маълум бўлган ҳолатларни тушуниш лозим.

МСИЮтК 269-моддаси 1-бандининг мазмунига кўра иш учун муҳим аҳамиятга эга бўлган фактик ҳолатлар суд ҳужжати қабул қилинганидан сўнг вужудга келган бўлса, суд ҳужжатини янги очилган ҳолатлар бўйича қайта кўриш учун асос бўла олмайди.

Суд ҳужжати қабул қилинганидан кейин вужудга келган ҳолатлар судга низонинг шу предмети бўйича янги асосларга кўра ариза (шикоят) билан мурожаат этиш учун асос бўлиши мумкин.

4. МСИЮтКнинг 268-моддасига мувофиқ:

биринчи инстанция суди томонидан қабул қилинган, қонуний кучга кирган ҳал қилув қарорлари, ажримлар янги очилган ҳолатлар бўйича шу ҳал қилув қарорини, ажримни қабул қилган суд;

апелляция, кассация ёки тафтиш инстанцияси судининг суд ҳужжати ўзгартирилган ёки янги суд ҳужжати қабул қилинган қарорлари ва ажримларини қайта кўриш суд ҳужжати ўзгартирилган ёки янги суд ҳужжати қабул қилинган инстанция суди томонидан амалга оширилади.

Агар суд ҳужжатини янги очилган ҳолатларга кўра қайта кўриш ҳақидаги ариза судловга тегишлилик қоидалари бузилган ҳолда келиб тушган бўлса, ариза тегишли судга юборилиши лозим.

5. Тушунтирилсинки, қонуний кучга кирган суд ҳужжатини янги очилган ҳолатлар бўйича қайта кўриш тўғрисидаги ариза билан мурожаат қилишга ишда иштирок этувчи шахслар, жумладан:

тарафлар (уларнинг ҳуқуқий ворислари);

суд ажрими билан ишга жалб этилган учинчи шахслар (уларнинг ҳуқуқий ворислари);

прокурор;

давлат органлари ва ўз зиммаларига юклатилган ваколатларга кўра бошқа шахслар ҳақлидирлар.

Суд ҳужжатини янги очилган ҳолатлар бўйича қайта кўриш тўғрисидаги ариза судга ёзма шаклда ёхуд электрон ҳужжат тарзида берилади, уни бераётган шахс ёки унинг вакили томонидан имзоланади (электрон имзо қўйилади), аризага унинг ваколатини тасдиқловчи ҳужжат илова қилинади (МСИЮтК 61-моддаси ).

6. Қонунда ишда иштирок этишга жалб қилинмаган, аммо ҳуқуқлари ва мажбуриятлари тўғрисида суд ҳал қилув қарори қабул қилган шахслар суд ҳужжатини янги очилган ҳолатлар бўйича қайта кўриш ҳақида ариза билан мурожаат қилишга ҳақли эканликлари назарда тутилмаган. Шунга кўра, кўрсатилган шахслар суд ҳужжатлари устидан юқори инстанция судига шикоят билан мурожаат қилишга ҳақли эканликлари тушунтирилсин.

Ишда иштирок этишга жалб қилинмаган шахс томонидан ариза берилганда у МСИЮтК 273-моддаси биринчи қисмининг 1-бандига асосан қайтарилиши, хатоликка йўл қўйилиб иш юритишга қабул қилинган тақдирда эса шу асослар бўйича аризани қаноатлантириш рад этилиши лозим.

Судларга тушунтирилсинки, суд ҳужжатини янги очилган ҳолатлар бўйича қайта кўриш тўғрисидаги аризани суд мажлисида кўриб чиқишда мазкур иш бўйича низонинг предметига нисбатан мустақил талаблар билан арз қиладиган ва арз қилмайдиган учинчи шахсларни жалб қилишга йўл қўйилмайди.

7. Судларнинг эътибори МСИЮтКнинг 271-моддасида суд ҳужжатини янги очилган ҳолатлар бўйича қайта кўриш ҳақидаги аризанинг шакли ва мазмунига доир талаблар белгиланганлигига қаратилсин.

Хусусан аризада қуйидагилар кўрсатилган бўлиши керак:

ариза берилаётган суднинг номи;

ишда иштирок этувчи шахсларнинг номлари (фамилияси, исми, отасининг исми), уларнинг жойлашган ери (почта манзили) ёки яшаш жойи;

аризачи янги очилган ҳолатлар бўйича қайта кўришни талаб қилаётган суд ҳужжатини қабул қилган суднинг номи, ишнинг рақами, суд ҳужжати қабул қилинган сана, талаб предмети;

аризачининг фикри бўйича суд ҳужжатини қайта кўриш учун асос бўладиган янги очилган ҳолат ҳужжатларга ҳавола қилинган ҳолда;

ариза бераётган шахснинг талаби;

илова қилинаётган ҳужжатларнинг рўйхати.

Аризага шунингдек янги очилган ҳолатларни тасдиқловчи ҳужжатларнинг кўчирма нусхалари, ариза ва ҳужжатларнинг кўчирма нусхалари ишда иштирок этувчи бошқа шахсларга юборилганлигини тасдиқловчи ҳужжат, ариза вакил томонидан имзоланган тақдирда, уни имзолаш ваколатини тасдиқловчи ҳужжат илова қилиниши лозим.

8. Қонуний кучга кирган суд ҳужжатини янги очилган ҳолатлар бўйича қайта кўриш тўғрисидаги ариза ушбу суд ҳужжатини қабул қилган судга аризачининг фикрига кўра суд ҳужжатини қайта кўриш учун асос бўладиган ҳолатлар очилган кундан эътиборан бир ойдан кечиктирмай берилиши лозим.

Ўтказиб юборилган муддат ариза билан мурожаат қилган шахснинг илтимосномаси бўйича, агар илтимоснома аризада суд ҳужжатини қайта кўришга асос сифатида кўрсатилган ҳолатлар очилган кундан эътиборан олти ойдан кечиктирмай берилган бўлса ва суд муддатни ўтказиб юбориш сабабларини узрли деб тан олса, суд томонидан тикланиши мумкин (МСИЮтК 270-моддаси ).

9. Судларга тушунтирилсинки, суд ҳужжатини янги очилган ҳолатларга кўра қайта кўриш ҳақидаги ариза МСИЮтК 270 ва 271-моддаларид а белгиланган қоидалар бузилган ҳолда, жумладан белгиланган муддат тугаганидан сўнг уни тиклаш ҳақида илтимосномасиз берилган бўлса, суд аризани қайтариш тўғрисида ажрим чиқаради. Бундай ажрим устидан шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин.

Шу билан биргаликда, ариза МСИЮтК 270 ва 271-моддалари талаблари бузилган ҳолда берилганлиги, шунингдек, ўтказиб юборилган муддатни тиклаш ҳақида илтимоснома мавжуд эмаслиги асосида қайтарилганда ажримда кўрсатилган ҳолатлар бартараф этилгач, ариза судга янгидан тақдим этилиши мумкин.

10. Суд ҳужжатини янги очилган ҳолатлар бўйича қайта кўриш тўғрисидаги ариза билан судга мурожаат қилиш муддати:

МСИЮтК 269-моддаси биринчи қисмининг 1-бандида назарда тутилган ҳолларда — суд ҳужжати қабул қилинган пайтда мавжуд бўлган, лекин аризачига маълум бўлмаган ва маълум бўлиши мумкин бўлмаган иш учун муҳим ҳолатлар ҳақида аризачига маълум бўлган кундан;

МСИЮтК 269-моддаси биринчи қисмининг 2-бандида назарда тутилган ҳолларда — суднинг ҳукми қонуний кучга кирган кундан;

МСИЮтК 269-моддаси биринчи қисмининг 3-бандида назарда тутилган ҳолларда суднинг ҳукми, ажрими қонуний кучга кирган кундан;

МСИЮтК 269-моддаси биринчи қисмининг 4-бандида назарда тутилган ҳолларда — суд ҳужжатини қабул қилишга асос бўлган маъмурий, иқтисодий суднинг, фуқаролик, жиноят ишлари бўйича суднинг суд ҳужжатини бекор қилиш ёки бошқа орган ҳужжатини ҳақиқий эмас деб топиш ҳақидаги суд ҳужжати қонуний кучга кирган ёхуд бошқа органнинг шундай ҳужжати уни қабул қилган органнинг ўзи ёки юқори турувчи орган (мансабдор шахс) томонидан бекор қилинган кундан эътиборан ҳисобланиши инобатга олиниши лозим.

11. МСИЮтК 267-моддасига кўра фақат қонуний кучга кирган суд ҳужжатлари янги очилган ҳолатлар бўйича қайта кўрилиши мумкинлиги сабабли, қонуний кучга кирмаган суд ҳужжатини янги очилган ҳолатлар бўйича қайта кўриш ҳақида берилган ариза МСИЮтК 273-моддаси биринчи қисмининг 1-бандига асосан қайтарилади.

12. Суд ҳужжатини янги очилган ҳолатларга кўра қайта кўриш тўғрисидаги ариза унинг шакли ва мазмунига оид қонунда белгиланган талабларга риоя этилган ҳолда берилган бўлса, у суднинг тегишли ажримига асосан иш юритишга қабул қилиниши лозим. Ушбу масала ариза судга келиб тушган кундан эътиборан беш кундан кечиктирмай судья томонидан якка тартибда ҳал этилади.

Аризани иш юритишга қабул қилиш ҳақидаги ажримда иш бўйича янги суд муҳокамасини ўтказиш вақти ва жойи кўрсатилиши лозим. Ажримнинг кўчирма нусхаси ишда иштирок этувчи шахсларга мазкур Кодекснинг 124-моддасида назарда тутилган тартибда юборилиши лозим.

13. Суд ҳужжатини янги очилган ҳолатларга кўра қайта кўриш тўғрисидаги ариза, у судга келиб тушган кундан эътиборан бир ойдан ошмаган муддатда суд мажлисида кўриб чиқилади. Аризанинг кўрилиши тегишли суд инстанциясида иш юритиш қоидалари бўйича МСИЮтК 29-бобининг қоидалари инобатга олинган ҳолда амалга оширилади.

14. Тушунтирилсинки, МСИЮтК 269-моддасида кўрсатилган суд ҳужжатини янги очилган ҳолатлар бўйича қайта кўриш асослари тугал ҳисобланади ва кенгайтирилган тарзда талқин қилинишига йўл қўйилмайди.

Агар аризада янги очилган ҳолатлар ҳақида фактик маълумотлар кўрсатилмаган ёки ариза фақатгина суд ҳужжати ноқонунийлиги ва асоссизлиги ҳақидаги важларга асосланган бўлса, бундай аризани қаноатлантиришга йўл қўйилмайди.

15. Суд томонидан аризани кўриб чиқиш натижалари юзасидан аризани қаноатлантириш ва илгари ўзи қабул қилган суд ҳужжатини бекор қилиш ёки аризани қаноатлантиришни рад этиш тўғрисида ажрим чиқарилади. Ажримнинг кўчирма нусхаси ишда иштирок этувчи шахсларга юборилади.

16. МСИЮтК 269-моддасининг 1-бандига асосан суд ҳужжатини янги очилган ҳолатлар бўйича қайта кўришга суд ҳужжати қабул қилинган пайтда мавжуд бўлган, лекин аризачига маълум бўлмаган ва маълум бўлиши мумкин бўлмаган, иш учун муҳим ҳолатлар асос бўлиши мумкин.

Иш учун муҳим ҳолат сифатида суд ҳужжати қабул қилинган пайтда мавжуд бўлган, лекин аризачига маълум бўлмаган ва маълум бўлиши мумкин бўлмаган, агар улар ҳақида маълум бўлганида бошқача қарор қабул қилинишига олиб келиши мумкин бўлган, суд хулосаларига жиддий таъсир кўрсатадиган ҳолатлар тан олиниши мумкин.

Ишда иштирок этувчи шахслар томонидан суд муҳокамаси давомида ўз талаблари ва эътирозларига асос сифатида тақдим этилмаган, суд ҳужжати қабул қилинганидан кейин тақдим этилган далиллар янги далиллар ҳисобланади ва улар суд ҳужжатини янги очилган ҳолатларга кўра қайта кўриш учун асос бўла олмайди, мазкур Пленум қарори 17-бандининг тўртинчи хатбошисида назарда тутилган ҳолатлар бундан мустасно.

17. Тушунтирилсинки, МСИЮтК 269-моддасининг 2-бандига асосан экспертнинг била туриб ёлғон хулоса берганлиги, гувоҳнинг била туриб ёлғон кўрсатувлар берганлиги, била туриб нотўғри таржима қилинганлиги ҳолатлари суднинг қонуний кучга кирган ҳукми билан аниқланган ва улар мазкур иш бўйича қонунга хилоф ёки асосланмаган суд ҳужжати қабул қилинишига сабаб бўлган бўлса, 3-бандига асосан эса ишда иштирок этувчи шахснинг ёки унинг вакилининг ёхуд судьянинг мазкур ишни кўриш чоғида содир этилган, суднинг қонуний кучга кирган ҳукми, ажрими билан аниқланган жиноий қилмишлари суд ҳужжатини янги очилган ҳолатлар бўйича ишни қайта кўриш учун асос бўлиши мумкин.

Судлар шуни назарда тутишлари лозимки, суднинг қонуний кучга кирган ҳукми билан аниқланган, экспертнинг била туриб берган ёлғон хулосаси, гувоҳнинг била туриб берган ёлғон кўрсатуви, атайин нотўғри қилинган таржима, агар улар қонунга хилоф ёки асосланмаган суд ҳужжати чиқарилишига олиб келган бўлса, суд ҳужжатини қайта кўришга асос бўлади (МСИЮтК 269-моддасининг 2-банди ).

Тарафлар, ишда иштирок этувчи бошқа шахслар, уларнинг вакилларининг, судьяларнинг ишни кўриш ва ҳал қилиш билан боғлиқ суднинг қонуний кучга кирган ҳукми, ажрими билан аниқланган жиноятлари, ушбу ҳолатлар ишнинг натижасига таъсир этган-этмаганлигидан қатъи назар суд ҳужжатини қайта кўриш учун асос бўлади (МСИЮтК 269-моддасининг 3-банди ).

МСИЮтК 269-моддасининг 2 ва 3-бандларид а кўрсатилган асослар жиноят ишини жавобгарликка тортиш муддати ўтганлиги, амнистия ёки афв этиш акти қабул қилиниши, айбланувчининг вафоти муносабати билан тугатиш ҳақидаги суднинг ажрими, прокурор, терговчи ёки суриштирувчининг қарори билан аниқланган бўлса, улар суд томонидан иш учун муҳим аҳамиятга эга деб топилса, суд ҳужжатини янги очилган ҳолатларга кўра қайта кўришга асос бўлиши мумкин (МСИЮтК 269-моддасининг 1-банди ).

18. Қайта кўрилиши сўралган суд ҳужжатининг қабул қилинишига асос бўлган маъмурий ёки иқтисодий суднинг, фуқаролик ёки жиноят ишлари бўйича суднинг суд ҳужжати ёхуд бошқа органнинг ҳужжати бекор қилиниши (ҳақиқий эмас деб топилиши), ушбу суд ҳужжатини янги очилган ҳолатларга кўра қайта кўришга асос бўлиши мумкин.

Бошқа органнинг ҳужжати бекор қилиниши деганда маъмурий органнинг ҳужжати уни қабул қилган органнинг ўзи, юқори турувчи орган, мансабдор шахс ёки бошқа иш бўйича чиқарилган суднинг қарори билан бекор қилиниши ёхуд ҳақиқий эмас деб топилишини тушуниш лозим.

19. Иш юқори инстанция судининг иш юритувида бўлган вақтда суд ҳужжатини янги очилган ҳолат бўйича қайта кўриб чиқиш ҳақида судга ариза келиб тушса, тегишлича юқори инстанция суди МСИЮтК 99-моддасининг 1-бандига мувофиқ шикоятни кўриб чиқишни суд ҳужжатини янги очилган ҳолатлар бўйича қайта кўриш ҳақидаги аризани кўриш натижалари олингунга қадар тўхтатиб туради ва ишни ариза келиб тушган инстанция судига юборади.

Суд ҳужжати янги очилган ҳолат бўйича бекор қилинса, юқори инстанция суди МСИЮтК 214-моддаси биринчи қисмининг 1-банди , 238-моддаси биринчи қисмининг 1-банди , 266 2 -моддаси биринчи қисмининг 2-бандига мос ҳолда шикоят бўйича иш юритишни тугатади.

20. Тушунтирилсинки, суд ҳужжатини янги очилган ҳолатларга кўра қайта кўриш ҳақидаги аризани кўриш натижаси бўйича қабул қилинган ажрим устидан қонунда белгиланган тартибда ва муддатларда шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин.

21. Юқори инстанция суди томонидан суд ҳужжатини янги очилган ҳолатлар бўйича қайта кўриш тўғрисидаги аризани қаноатлантиришни рад этиш ҳақидаги ажрим МСИЮтК 269-моддасида назарда тутилган асослар мавжудлиги сабабли бекор қилинган тақдирда, аризачи янги очилган ҳолатлар бўйича қайта кўришни сўраган суд ҳужжати бекор қилинади ва иш тегишли инстанция судига мазмунан кўриш учун юборилади.

Суд ҳужжатини янги очилган ҳолатлар бўйича қайта кўриш тўғрисидаги аризани қаноатлантириш ҳақидаги ажрим бекор қилинган ва аризани рад этиш ҳақида қарор қабул қилинганда, юқори инстанция суди томонидан айни вақтда мазкур иш бўйича кейинчалик қабул қилинган янги суд ҳужжати ҳам, унга нисбатан шикоят (протест) берилган ёки берилмаганлигидан қатъий назар, бекор қилинади.

22. Қорақалпоғистон Республикаси маъмурий суди, вилоятлар ва Тошкент шаҳар маъмурий судлари суд ҳужжатини янги очилган ҳолатларга кўра қайта кўриш бўйича суд амалиётини мунтазам равишда умумлаштириб бориш ва бундай аризалар кўрилишида суд хатоларининг олдини олиш юзасидан чоралар кўриши лозим.

Ўзбекистон Республикаси Олий суди раиси Б. ИСЛАМОВ

Пленум котиби, Олий суд судьяси Н. ХАКИМОВА

Тошкент ш.,

2025 йил 29 апрель,

9-сон

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining

qarori

Maʼmuriy sudlar tomonidan qonuniy kuchga kirgan sud hujjatlarini yangi ochilgan holatlar boʻyicha qayta koʻrishni tartibga soluvchi qonun hujjatlarini qoʻllash toʻgʻrisida

Maʼmuriy sudlar tomonidan qonuniy kuchga kirgan sud hujjatlarini yangi ochilgan holatlar boʻyicha qayta koʻrishda yagona sud amaliyotini taʼminlash maqsadida, “Sudlar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 22-moddasiga asoslanib, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi qaror qiladi:

1. Qonuniy kuchga kirgan sud hujjatini yangi ochilgan holatlarga koʻra qayta koʻrish instituti sud hujjatining qonuniyligini tekshirish bilan bogʻliq munosabatlarni emas, balki yangi ochilgan holatlar sudning xulosalariga taʼsir qilish-qilmasligini tekshirish maqsadida nizo holatini qayta baholash bilan bogʻliq munosabatlarni tartibga soladi.

2. Sudlarning eʼtibori Oʻzbekiston Respublikasi Maʼmuriy sud ishlarini yuritish toʻgʻrisidagi kodeksi (bundan buyon matnda MSIYUtK deb yuritiladi) 29-bobining qoidalariga koʻra, sud oʻzi qabul qilgan hamda qonuniy kuchga kirgan sud hujjatini ushbu bobda nazarda tutilgan asoslarga koʻra va tartibda ishda ishtirok etuvchi shaxslarning arizalariga asosan yangi ochilgan holatlar boʻyicha qayta koʻrishi mumkinligiga qaratilsin.

Qayta koʻrilishi mumkin boʻlgan qonuniy kuchga kirgan sud hujjatlari deganda, sudning hal qiluv qarori, qarori va ajrimlari tushuniladi.

3. Yangi ochilgan holatlar deganda, ochilgan faktik holatlar aslida mavjud boʻlib, biroq arizachiga maʼlum boʻlmagan va maʼlum boʻlishi mumkin boʻlmagan, shunga koʻra ishni koʻrish vaqtida oʻrganilishi va inobatga olinishi mumkin boʻlmagan, sud hujjatlari qabul qilinganidan keyingina maʼlum boʻlgan holatlarni tushunish lozim.

MSIYUtK 269-moddasi 1-bandining mazmuniga koʻra ish uchun muhim ahamiyatga ega boʻlgan faktik holatlar sud hujjati qabul qilinganidan soʻng vujudga kelgan boʻlsa, sud hujjatini yangi ochilgan holatlar boʻyicha qayta koʻrish uchun asos boʻla olmaydi.

Sud hujjati qabul qilinganidan keyin vujudga kelgan holatlar sudga nizoning shu predmeti boʻyicha yangi asoslarga koʻra ariza (shikoyat) bilan murojaat etish uchun asos boʻlishi mumkin.

4. MSIYUtKning 268-moddasiga muvofiq:

birinchi instansiya sudi tomonidan qabul qilingan, qonuniy kuchga kirgan hal qiluv qarorlari, ajrimlar yangi ochilgan holatlar boʻyicha shu hal qiluv qarorini, ajrimni qabul qilgan sud;

apellyatsiya, kassatsiya yoki taftish instansiyasi sudining sud hujjati oʻzgartirilgan yoki yangi sud hujjati qabul qilingan qarorlari va ajrimlarini qayta koʻrish sud hujjati oʻzgartirilgan yoki yangi sud hujjati qabul qilingan instansiya sudi tomonidan amalga oshiriladi.

Agar sud hujjatini yangi ochilgan holatlarga koʻra qayta koʻrish haqidagi ariza sudlovga tegishlilik qoidalari buzilgan holda kelib tushgan boʻlsa, ariza tegishli sudga yuborilishi lozim.

5. Tushuntirilsinki, qonuniy kuchga kirgan sud hujjatini yangi ochilgan holatlar boʻyicha qayta koʻrish toʻgʻrisidagi ariza bilan murojaat qilishga ishda ishtirok etuvchi shaxslar, jumladan:

taraflar (ularning huquqiy vorislari);

sud ajrimi bilan ishga jalb etilgan uchinchi shaxslar (ularning huquqiy vorislari);

prokuror;

davlat organlari va oʻz zimmalariga yuklatilgan vakolatlarga koʻra boshqa shaxslar haqlidirlar.

Sud hujjatini yangi ochilgan holatlar boʻyicha qayta koʻrish toʻgʻrisidagi ariza sudga yozma shaklda yoxud elektron hujjat tarzida beriladi, uni berayotgan shaxs yoki uning vakili tomonidan imzolanadi (elektron imzo qoʻyiladi), arizaga uning vakolatini tasdiqlovchi hujjat ilova qilinadi (MSIYUtK 61-moddasi ).

6. Qonunda ishda ishtirok etishga jalb qilinmagan, ammo huquqlari va majburiyatlari toʻgʻrisida sud hal qiluv qarori qabul qilgan shaxslar sud hujjatini yangi ochilgan holatlar boʻyicha qayta koʻrish haqida ariza bilan murojaat qilishga haqli ekanliklari nazarda tutilmagan. Shunga koʻra, koʻrsatilgan shaxslar sud hujjatlari ustidan yuqori instansiya sudiga shikoyat bilan murojaat qilishga haqli ekanliklari tushuntirilsin.

Ishda ishtirok etishga jalb qilinmagan shaxs tomonidan ariza berilganda u MSIYUtK 273-moddasi birinchi qismining 1-bandiga asosan qaytarilishi, xatolikka yoʻl qoʻyilib ish yuritishga qabul qilingan taqdirda esa shu asoslar boʻyicha arizani qanoatlantirish rad etilishi lozim.

Sudlarga tushuntirilsinki, sud hujjatini yangi ochilgan holatlar boʻyicha qayta koʻrish toʻgʻrisidagi arizani sud majlisida koʻrib chiqishda mazkur ish boʻyicha nizoning predmetiga nisbatan mustaqil talablar bilan arz qiladigan va arz qilmaydigan uchinchi shaxslarni jalb qilishga yoʻl qoʻyilmaydi.

7. Sudlarning eʼtibori MSIYUtKning 271-moddasida sud hujjatini yangi ochilgan holatlar boʻyicha qayta koʻrish haqidagi arizaning shakli va mazmuniga doir talablar belgilanganligiga qaratilsin.

Xususan arizada quyidagilar koʻrsatilgan boʻlishi kerak:

ariza berilayotgan sudning nomi;

ishda ishtirok etuvchi shaxslarning nomlari (familiyasi, ismi, otasining ismi), ularning joylashgan yeri (pochta manzili) yoki yashash joyi;

arizachi yangi ochilgan holatlar boʻyicha qayta koʻrishni talab qilayotgan sud hujjatini qabul qilgan sudning nomi, ishning raqami, sud hujjati qabul qilingan sana, talab predmeti;

arizachining fikri boʻyicha sud hujjatini qayta koʻrish uchun asos boʻladigan yangi ochilgan holat hujjatlarga havola qilingan holda;

ariza berayotgan shaxsning talabi;

ilova qilinayotgan hujjatlarning roʻyxati.

Arizaga shuningdek yangi ochilgan holatlarni tasdiqlovchi hujjatlarning koʻchirma nusxalari, ariza va hujjatlarning koʻchirma nusxalari ishda ishtirok etuvchi boshqa shaxslarga yuborilganligini tasdiqlovchi hujjat, ariza vakil tomonidan imzolangan taqdirda, uni imzolash vakolatini tasdiqlovchi hujjat ilova qilinishi lozim.

8. Qonuniy kuchga kirgan sud hujjatini yangi ochilgan holatlar boʻyicha qayta koʻrish toʻgʻrisidagi ariza ushbu sud hujjatini qabul qilgan sudga arizachining fikriga koʻra sud hujjatini qayta koʻrish uchun asos boʻladigan holatlar ochilgan kundan eʼtiboran bir oydan kechiktirmay berilishi lozim.

Oʻtkazib yuborilgan muddat ariza bilan murojaat qilgan shaxsning iltimosnomasi boʻyicha, agar iltimosnoma arizada sud hujjatini qayta koʻrishga asos sifatida koʻrsatilgan holatlar ochilgan kundan eʼtiboran olti oydan kechiktirmay berilgan boʻlsa va sud muddatni oʻtkazib yuborish sabablarini uzrli deb tan olsa, sud tomonidan tiklanishi mumkin (MSIYUtK 270-moddasi ).

9. Sudlarga tushuntirilsinki, sud hujjatini yangi ochilgan holatlarga koʻra qayta koʻrish haqidagi ariza MSIYUtK 270 va 271-moddalarid a belgilangan qoidalar buzilgan holda, jumladan belgilangan muddat tugaganidan soʻng uni tiklash haqida iltimosnomasiz berilgan boʻlsa, sud arizani qaytarish toʻgʻrisida ajrim chiqaradi. Bunday ajrim ustidan shikoyat qilinishi (protest keltirilishi) mumkin.

Shu bilan birgalikda, ariza MSIYUtK 270 va 271-moddalari talablari buzilgan holda berilganligi, shuningdek, oʻtkazib yuborilgan muddatni tiklash haqida iltimosnoma mavjud emasligi asosida qaytarilganda ajrimda koʻrsatilgan holatlar bartaraf etilgach, ariza sudga yangidan taqdim etilishi mumkin.

10. Sud hujjatini yangi ochilgan holatlar boʻyicha qayta koʻrish toʻgʻrisidagi ariza bilan sudga murojaat qilish muddati:

MSIYUtK 269-moddasi birinchi qismining 1-bandida nazarda tutilgan hollarda — sud hujjati qabul qilingan paytda mavjud boʻlgan, lekin arizachiga maʼlum boʻlmagan va maʼlum boʻlishi mumkin boʻlmagan ish uchun muhim holatlar haqida arizachiga maʼlum boʻlgan kundan;

MSIYUtK 269-moddasi birinchi qismining 2-bandida nazarda tutilgan hollarda — sudning hukmi qonuniy kuchga kirgan kundan;

MSIYUtK 269-moddasi birinchi qismining 3-bandida nazarda tutilgan hollarda sudning hukmi, ajrimi qonuniy kuchga kirgan kundan;

MSIYUtK 269-moddasi birinchi qismining 4-bandida nazarda tutilgan hollarda — sud hujjatini qabul qilishga asos boʻlgan maʼmuriy, iqtisodiy sudning, fuqarolik, jinoyat ishlari boʻyicha sudning sud hujjatini bekor qilish yoki boshqa organ hujjatini haqiqiy emas deb topish haqidagi sud hujjati qonuniy kuchga kirgan yoxud boshqa organning shunday hujjati uni qabul qilgan organning oʻzi yoki yuqori turuvchi organ (mansabdor shaxs) tomonidan bekor qilingan kundan eʼtiboran hisoblanishi inobatga olinishi lozim.

11. MSIYUtK 267-moddasiga koʻra faqat qonuniy kuchga kirgan sud hujjatlari yangi ochilgan holatlar boʻyicha qayta koʻrilishi mumkinligi sababli, qonuniy kuchga kirmagan sud hujjatini yangi ochilgan holatlar boʻyicha qayta koʻrish haqida berilgan ariza MSIYUtK 273-moddasi birinchi qismining 1-bandiga asosan qaytariladi.

12. Sud hujjatini yangi ochilgan holatlarga koʻra qayta koʻrish toʻgʻrisidagi ariza uning shakli va mazmuniga oid qonunda belgilangan talablarga rioya etilgan holda berilgan boʻlsa, u sudning tegishli ajrimiga asosan ish yuritishga qabul qilinishi lozim. Ushbu masala ariza sudga kelib tushgan kundan eʼtiboran besh kundan kechiktirmay sudya tomonidan yakka tartibda hal etiladi.

Arizani ish yuritishga qabul qilish haqidagi ajrimda ish boʻyicha yangi sud muhokamasini oʻtkazish vaqti va joyi koʻrsatilishi lozim. Ajrimning koʻchirma nusxasi ishda ishtirok etuvchi shaxslarga mazkur Kodeksning 124-moddasida nazarda tutilgan tartibda yuborilishi lozim.

13. Sud hujjatini yangi ochilgan holatlarga koʻra qayta koʻrish toʻgʻrisidagi ariza, u sudga kelib tushgan kundan eʼtiboran bir oydan oshmagan muddatda sud majlisida koʻrib chiqiladi. Arizaning koʻrilishi tegishli sud instansiyasida ish yuritish qoidalari boʻyicha MSIYUtK 29-bobining qoidalari inobatga olingan holda amalga oshiriladi.

14. Tushuntirilsinki, MSIYUtK 269-moddasida koʻrsatilgan sud hujjatini yangi ochilgan holatlar boʻyicha qayta koʻrish asoslari tugal hisoblanadi va kengaytirilgan tarzda talqin qilinishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

Agar arizada yangi ochilgan holatlar haqida faktik maʼlumotlar koʻrsatilmagan yoki ariza faqatgina sud hujjati noqonuniyligi va asossizligi haqidagi vajlarga asoslangan boʻlsa, bunday arizani qanoatlantirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

15. Sud tomonidan arizani koʻrib chiqish natijalari yuzasidan arizani qanoatlantirish va ilgari oʻzi qabul qilgan sud hujjatini bekor qilish yoki arizani qanoatlantirishni rad etish toʻgʻrisida ajrim chiqariladi. Ajrimning koʻchirma nusxasi ishda ishtirok etuvchi shaxslarga yuboriladi.

16. MSIYUtK 269-moddasining 1-bandiga asosan sud hujjatini yangi ochilgan holatlar boʻyicha qayta koʻrishga sud hujjati qabul qilingan paytda mavjud boʻlgan, lekin arizachiga maʼlum boʻlmagan va maʼlum boʻlishi mumkin boʻlmagan, ish uchun muhim holatlar asos boʻlishi mumkin.

Ish uchun muhim holat sifatida sud hujjati qabul qilingan paytda mavjud boʻlgan, lekin arizachiga maʼlum boʻlmagan va maʼlum boʻlishi mumkin boʻlmagan, agar ular haqida maʼlum boʻlganida boshqacha qaror qabul qilinishiga olib kelishi mumkin boʻlgan, sud xulosalariga jiddiy taʼsir koʻrsatadigan holatlar tan olinishi mumkin.

Ishda ishtirok etuvchi shaxslar tomonidan sud muhokamasi davomida oʻz talablari va eʼtirozlariga asos sifatida taqdim etilmagan, sud hujjati qabul qilinganidan keyin taqdim etilgan dalillar yangi dalillar hisoblanadi va ular sud hujjatini yangi ochilgan holatlarga koʻra qayta koʻrish uchun asos boʻla olmaydi, mazkur Plenum qarori 17-bandining toʻrtinchi xatboshisida nazarda tutilgan holatlar bundan mustasno.

17. Tushuntirilsinki, MSIYUtK 269-moddasining 2-bandiga asosan ekspertning bila turib yolgʻon xulosa berganligi, guvohning bila turib yolgʻon koʻrsatuvlar berganligi, bila turib notoʻgʻri tarjima qilinganligi holatlari sudning qonuniy kuchga kirgan hukmi bilan aniqlangan va ular mazkur ish boʻyicha qonunga xilof yoki asoslanmagan sud hujjati qabul qilinishiga sabab boʻlgan boʻlsa, 3-bandiga asosan esa ishda ishtirok etuvchi shaxsning yoki uning vakilining yoxud sudyaning mazkur ishni koʻrish chogʻida sodir etilgan, sudning qonuniy kuchga kirgan hukmi, ajrimi bilan aniqlangan jinoiy qilmishlari sud hujjatini yangi ochilgan holatlar boʻyicha ishni qayta koʻrish uchun asos boʻlishi mumkin.

Sudlar shuni nazarda tutishlari lozimki, sudning qonuniy kuchga kirgan hukmi bilan aniqlangan, ekspertning bila turib bergan yolgʻon xulosasi, guvohning bila turib bergan yolgʻon koʻrsatuvi, atayin notoʻgʻri qilingan tarjima, agar ular qonunga xilof yoki asoslanmagan sud hujjati chiqarilishiga olib kelgan boʻlsa, sud hujjatini qayta koʻrishga asos boʻladi (MSIYUtK 269-moddasining 2-bandi ).

Taraflar, ishda ishtirok etuvchi boshqa shaxslar, ularning vakillarining, sudyalarning ishni koʻrish va hal qilish bilan bogʻliq sudning qonuniy kuchga kirgan hukmi, ajrimi bilan aniqlangan jinoyatlari, ushbu holatlar ishning natijasiga taʼsir etgan-etmaganligidan qatʼi nazar sud hujjatini qayta koʻrish uchun asos boʻladi (MSIYUtK 269-moddasining 3-bandi ).

MSIYUtK 269-moddasining 2 va 3-bandlarid a koʻrsatilgan asoslar jinoyat ishini javobgarlikka tortish muddati oʻtganligi, amnistiya yoki afv etish akti qabul qilinishi, ayblanuvchining vafoti munosabati bilan tugatish haqidagi sudning ajrimi, prokuror, tergovchi yoki surishtiruvchining qarori bilan aniqlangan boʻlsa, ular sud tomonidan ish uchun muhim ahamiyatga ega deb topilsa, sud hujjatini yangi ochilgan holatlarga koʻra qayta koʻrishga asos boʻlishi mumkin (MSIYUtK 269-moddasining 1-bandi ).

18. Qayta koʻrilishi soʻralgan sud hujjatining qabul qilinishiga asos boʻlgan maʼmuriy yoki iqtisodiy sudning, fuqarolik yoki jinoyat ishlari boʻyicha sudning sud hujjati yoxud boshqa organning hujjati bekor qilinishi (haqiqiy emas deb topilishi), ushbu sud hujjatini yangi ochilgan holatlarga koʻra qayta koʻrishga asos boʻlishi mumkin.

Boshqa organning hujjati bekor qilinishi deganda maʼmuriy organning hujjati uni qabul qilgan organning oʻzi, yuqori turuvchi organ, mansabdor shaxs yoki boshqa ish boʻyicha chiqarilgan sudning qarori bilan bekor qilinishi yoxud haqiqiy emas deb topilishini tushunish lozim.

19. Ish yuqori instansiya sudining ish yurituvida boʻlgan vaqtda sud hujjatini yangi ochilgan holat boʻyicha qayta koʻrib chiqish haqida sudga ariza kelib tushsa, tegishlicha yuqori instansiya sudi MSIYUtK 99-moddasining 1-bandiga muvofiq shikoyatni koʻrib chiqishni sud hujjatini yangi ochilgan holatlar boʻyicha qayta koʻrish haqidagi arizani koʻrish natijalari olingunga qadar toʻxtatib turadi va ishni ariza kelib tushgan instansiya sudiga yuboradi.

Sud hujjati yangi ochilgan holat boʻyicha bekor qilinsa, yuqori instansiya sudi MSIYUtK 214-moddasi birinchi qismining 1-bandi , 238-moddasi birinchi qismining 1-bandi , 266 2 -moddasi birinchi qismining 2-bandiga mos holda shikoyat boʻyicha ish yuritishni tugatadi.

20. Tushuntirilsinki, sud hujjatini yangi ochilgan holatlarga koʻra qayta koʻrish haqidagi arizani koʻrish natijasi boʻyicha qabul qilingan ajrim ustidan qonunda belgilangan tartibda va muddatlarda shikoyat qilinishi (protest keltirilishi) mumkin.

21. Yuqori instansiya sudi tomonidan sud hujjatini yangi ochilgan holatlar boʻyicha qayta koʻrish toʻgʻrisidagi arizani qanoatlantirishni rad etish haqidagi ajrim MSIYUtK 269-moddasida nazarda tutilgan asoslar mavjudligi sababli bekor qilingan taqdirda, arizachi yangi ochilgan holatlar boʻyicha qayta koʻrishni soʻragan sud hujjati bekor qilinadi va ish tegishli instansiya sudiga mazmunan koʻrish uchun yuboriladi.

Sud hujjatini yangi ochilgan holatlar boʻyicha qayta koʻrish toʻgʻrisidagi arizani qanoatlantirish haqidagi ajrim bekor qilingan va arizani rad etish haqida qaror qabul qilinganda, yuqori instansiya sudi tomonidan ayni vaqtda mazkur ish boʻyicha keyinchalik qabul qilingan yangi sud hujjati ham, unga nisbatan shikoyat (protest) berilgan yoki berilmaganligidan qatʼiy nazar, bekor qilinadi.

22. Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudi, viloyatlar va Toshkent shahar maʼmuriy sudlari sud hujjatini yangi ochilgan holatlarga koʻra qayta koʻrish boʻyicha sud amaliyotini muntazam ravishda umumlashtirib borish va bunday arizalar koʻrilishida sud xatolarining oldini olish yuzasidan choralar koʻrishi lozim.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisi B. ISLAMOV

Plenum kotibi, Oliy sud sudyasi N. XAKIMOVA

Toshkent sh.,

2025-yil 29-aprel,

9-son

lex.uz

Пленума Верховного суда Республики Узбекистан

Постановление

О применении административными судами законодательства, регулирующего пересмотр вступивших в законную силу судебных актов по вновь открывшимся обстоятельствам

В целях обеспечения единой практики при пересмотре административными судами вступивших в законную силу судебных актов по вновь открывшимся обстоятельствам, руководствуясь статьей 22 Закона Республики Узбекистан «О судах», Пленум Верховного суда Республики Узбекистан постановляет:

1. Институт пересмотра судебного акта, вступившего в законную силу, по вновь открывшимся обстоятельствам регулирует не отношения, связанные с проверкой законности судебного акта, а отношения, связанные с переоценкой состояния спора с целью проверки влияния вновь открывшихся обстоятельств на выводы суда.

2. Обратить внимание судов на то, что в соответствии с правилами главы 29 Кодекса об административном судопроизводстве (далее по тексту — КоАС) суд по заявлениям участвующих в деле лиц вправе пересмотреть по вновь открывшимся обстоятельствам принятый им и вступивший в законную силу судебный акт по основаниям и в порядке, предусмотренном данной главой.

Под вступившими в законную силу судебными актами, которые могут быть пересмотрены по вновь открывшимся обстоятельствам следует понимать решения, постановления, а также определения суда.

3. Под вновь открывшимися обстоятельствами следует понимать фактические обстоятельства, которые объективно существовали на момент принятия судебного акта, но не были исследованы и учтены судом при рассмотрении дела, поскольку не были или не могли быть известны заявителю и суду, и о них стало известно лишь после принятия судебного акта.

Исходя из содержания статьи 269 КоАС, судебные акты не подлежат пересмотру по вновь открывшимся обстоятельствам, если имеющие существенное значение для дела фактические обстоятельства возникли после принятия судебного акта.

Обстоятельства, возникшие после принятия судебного акта, могут являться основанием для обращения в суд с самостоятельным заявлением (жалобой) о том же предмете спора по новым основаниям.

4. В соответствии со статьей 268 КоАС:

вступившие в законную силу решения, определения, принятые судом первой инстанции, могут быть пересмотрены по вновь открывшимся обстоятельствам судом, принявшим это решение, определение;

пересмотр по вновь открывшимся обстоятельствам постановлений и определений судов апелляционной, кассационной или ревизионной инстанции, которыми судебный акт нижестоящего суда изменен или принят новый судебный акт, производится в суде той инстанции, в которой изменен либо принят новый судебный акт.

Если заявление о пересмотре судебного акта по вновь открывшимся обстоятельствам поступило с нарушением правил подсудности, оно должно быть передано в соответствующий суд.

5. Разъяснить, что обращаться с заявлением о пересмотре вступившего в законную силу судебного акта по вновь открывшимся обстоятельствам имеют право лица, участвующие в деле, в частности:

стороны (их правопреемники);

привлеченные в дело определением суда третьи лица (их правопреемники);

прокурор;

государственные органы и иные лица, в силу возложенных на них полномочий.

Заявление о пересмотре судебного акта по вновь открывшимся обстоятельствам подается в суд в письменной форме или в виде электронного документа за подписью (электронной подписью) подавшего его лица или подписью его представителя, полномочия которого должны быть подтверждены приложенным к заявлению документом ( статья 61 КоАС).

6. Законом не предусмотрено право лиц, не привлеченных к участию в деле, о правах и обязанностях которых суд принял решение, обращаться с заявлением о пересмотре судебного акта по вновь открывшимся обстоятельствам. В этой связи разъяснить, что указанные лица вправе обжаловать судебный акт в суд вышестоящей инстанции.

В случае подачи лицом, не привлеченным к участию в деле, заявления о пересмотре судебного акта по вновь открывшимся обстоятельствам, оно подлежит возврату в соответствии с пунктом 1 части первой статьи 273 КоАС, а если такое заявление ошибочно принято к производству, то по этим основаниям в его удовлетворении следует отказать.

Разъяснить судам, что привлечение к участию в рассмотрении заявления о пересмотре судебного акта по вновь открывшимся обстоятельствам третьих лиц, заявляющих самостоятельные требования и не заявляющих самостоятельные требования относительно предмета спора, не допускается.

7. Обратить внимание судов, что статьей 271 КоАС установлены требования к форме и содержанию заявления о пересмотре судебного акта по вновь открывшимся обстоятельствам.

В частности, в заявлении должны быть указаны:

наименование суда, в который подается заявление;

наименования (фамилия, имя, отчество) лиц, участвующих в деле, их местонахождение (почтовый адрес) или местожительство;

наименование суда, принявшего судебный акт, пересмотр которого по вновь открывшимся обстоятельствам требует заявитель, номер дела, дата принятия судебного акта, предмет требования;

вновь открывшееся обстоятельство, являющееся, по мнению заявителя, основанием для пересмотра судебного акта, со ссылкой на документы;

требование лица, подающего заявление;

перечень прилагаемых документов.

Также к заявлению должны быть приложены копии документов, подтверждающих вновь открывшиеся обстоятельства, документ, подтверждающий направление другим лицам, участвующим в деле, копий заявления и документов, а в случае подписания заявления представителем — документ, подтверждающий полномочия на его подписание.

8. Заявление о пересмотре вступившего в законную силу судебного акта по вновь открывшимся обстоятельствам подается в суд, принявший данный судебный акт, не позднее одного месяца со дня открытия обстоятельств, являющихся, по мнению заявителя, основанием для пересмотра судебного акта.

По ходатайству лица, обратившегося с заявлением, пропущенный срок подачи заявления может быть восстановлен судом при условии, если ходатайство подано не позднее шести месяцев со дня открытия обстоятельств, которые указаны в заявлении как основание для пересмотра судебного акта, и суд признает причины пропуска срока уважительными ( часть третья статьи 270 КоАС).

9. Разъяснить судам, что если заявление подано с нарушением правил, установленных статьями 270 и 271 КоАС, в частности, подано после истечения установленного срока и без ходатайства о его восстановлении, суд выносит определение о возвращении заявления. Такое определение может быть обжаловано (опротестовано).

Вместе с тем, при возвращении заявления на основании, того что оно подано с нарушением требований статей 270 и 271 КоАС, а также отсутствия ходатайства о восстановлении пропущенного срока, заявление может быть вновь подано в суд после устранения обстоятельств, указанных в определении.

10. Необходимо принять во внимание, что срок обращения в суд с заявлением о пересмотре вступившего в законную силу судебного акта по вновь открывшимся обстоятельствам исчисляется:

в случаях, предусмотренных пунктом 1 части первой статьи 269 КоАС — со дня, когда заявителю стало известно о существенных для дела обстоятельствах, которые имели место на момент принятия судебного акта, но не были и не могли быть ему известны;

в случаях, предусмотренных пунктом 2 части первой статьи 269 КоАС — со дня вступления в законную силу приговора суда;

в случаях, предусмотренных пунктом 3 части первой статьи 269 КоАС — со дня вступления в законную силу приговора, определения;

в случаях, предусмотренных пунктом 4 части первой статьи 269 КоАС — со дня вступления в законную силу акта суда об отмене судебного акта административного, экономического суда, суда по гражданским, уголовным делам, акта суда о признании недействительным акта иного органа, послужившего основанием для принятия судебного акта по данному делу либо со дня отмены акта иного органа самим органом или вышестоящим органом (должностным лицом).

11. Поскольку в соответствии со статьей 267 КоАС по вновь открывшимся обстоятельствам могут быть пересмотрены только вступившие в законную силу судебные акты, заявление о пересмотре не вступившего в законную силу судебного акта по вновь открывшимся обстоятельствам подлежит возврату в соответствии с пунктом 1 части первой статьи 273 КоАС.

12. Если заявление о пересмотре вступившего в законную силу судебного акта по вновь открывшимся обстоятельствам подано с соблюдением установленных законом требований к его форме и содержанию, оно подлежит принятию к производству соответствующим определением суда. Данный вопрос решается судьей единолично не позднее пяти дней со дня поступления заявления в суд.

В определении о принятии заявления к производству необходимо указать время и место проведения нового судебного разбирательства по делу. Копия определения должна быть направлена лицам, участвующим в деле, в порядке, предусмотренном статьей 124 настоящего Кодекса.

13. Заявление о пересмотре вступившего в законную силу судебного акта по вновь открывшимся обстоятельствам рассматривается в судебном заседании в срок, не превышающий одного месяца со дня его поступления в суд. Рассмотрение заявления осуществляется по правилам судопроизводства в соответствующей судебной инстанции с учетом правил главы 29 КоАС.

14. Разъяснить, что основания пересмотра, вступившего в законную силу судебного акта по вновь открывшимся обстоятельствам, указанные в статье 269 КоАС, являются исчерпывающими и расширительному толкованию не подлежат.

Не допускается удовлетворение заявления если в нем не содержатся фактические данные о вновь открывшихся обстоятельствах или заявление основано лишь на доводах о незаконности и необоснованности судебного акта.

15. По результатам рассмотрения заявления о пересмотре вступившего в законную силу судебного акта по вновь открывшимся обстоятельствам суд выносит определение об удовлетворении заявления и отмене ранее принятого им судебного акта или об отказе в удовлетворении заявления. Копия определения направляется лицам, участвующим в деле.

16. В соответствии с пунктом 1 статьи 269 КоАС основанием для пересмотра судебного акта по вновь открывшимся обстоятельствам могут быть существенные для дела обстоятельства, которые имели место на момент принятия судебного акта, но не были и не могли быть известны заявителю.

Существенными для дела обстоятельствами могут быть признаны обстоятельства, существенно влияющие на выводы суда которые имели место на момент принятия судебного акта, но не были и не могли быть известны заявителю и которые, будучи известными, могли бы привести к принятию иного решения.

Представленные после принятия судебного акта доказательства, которые не были представлены в ходе судебного разбирательства участвующими в деле лицами в обоснование своих требований или возражений, считаются новыми доказательствами и не могут являться основанием для пересмотра судебного акта по вновь открывшимся обстоятельствам, за исключением случаев, предусмотренных абзацем четвертым пункта 17 настоящего постановления Пленума.

17. Разъяснить, что в соответствии с пунктом 2 статьи 269 КоАС основанием для пересмотра судебного акта по вновь открывшимся обстоятельствам могут быть установленные вступившим в законную силу приговором суда заведомо ложное заключение эксперта, заведомо ложные показания свидетеля, заведомо неправильный перевод, повлекшие за собой принятие незаконного или необоснованного судебного акта по данному делу, а в соответствии с пунктом 3 — установленные вступившим в законную силу приговором суда преступные деяния лица, участвующего в деле или его представителя либо преступные деяния судьи, совершенные при рассмотрении данного дела.

Судам следует иметь в виду, что установленные вступившим в законную силу приговором заведомо ложное заключение эксперта, заведомо ложное показание свидетеля, заведомо неправильный перевод являются основанием для пересмотра судебного акта в том случае, если они повлекли принятие незаконного или необоснованного судебного акта ( пункт 2 статьи 269 КоАС).

Преступления сторон, других лиц, участвующих в деле, их представителей, судей, совершенные в связи с рассмотрением и разрешением дела и установленные вступившим в законную силу приговором, определением, являются основанием для пересмотра судебного акта независимо от того, повлияли ли эти обстоятельства на результат рассмотрения дела ( пункт 3 статьи 269 КоАС).

Если основания, предусмотренные пунктами 2 и 3 статьи 269 КоАС установлены определением суда, постановлением прокурора, следователя или дознавателя о прекращении уголовного дела в связи с истечением срока привлечения к ответственности, принятием акта амнистии или помилования, в связи со смертью обвиняемого, они могут являться основанием для пересмотра судебного акта по вновь открывшимся обстоятельствам лишь в случае, если суд признает эти обстоятельства существенными для дела ( пункт 1 статьи 269 КоАС).

18. Отмена судебного акта административного или экономического суда, суда по гражданским или уголовным делам либо акта иного органа, послужившего основанием для принятия судебного акта, о пересмотре которого подано заявление, может являться основанием для пересмотра данного судебного акта по вновь открывшимся обстоятельствам.

Под отменой акта иного органа следует понимать отмену акта самим органом, принявшим его, вышестоящим органом, должностным лицом или отмену либо признание недействительным решением суда по другому делу.

19. При поступлении заявления о пересмотре судебного акта по вновь открывшимся обстоятельствам в случаях, когда дело находится в производстве суда вышестоящей инстанции, соответствующий вышестоящий суд на основании пункта 1 статьи 99 КоАС приостанавливает рассмотрение жалобы до получения результатов рассмотрения заявления о пересмотре судебного акта по вновь открывшимся обстоятельствам и направляет дело в суд той инстанции, в которую поступило заявление.

В случае отмены судебного акта по вновь открывшимся обстоятельствам суд вышестоящей инстанции прекращает производство по жалобе в соответствии с пунктом 1 части первой статьи 214, пунктом 1 части первой статьи 238, пунктом 2 части первой статьи 266 2 КоАС.

20. Разъяснить, что определение суда, принятое по результатам рассмотрения заявления о пересмотре судебного акта по вновь открывшимся обстоятельствам, может быть обжаловано (опротестовано) в установленном законом порядке и сроки.

21. В случае отмены судом вышестоящей инстанции определения об отказе в удовлетворении заявления о пересмотре судебного акта по вновь открывшимся обстоятельствам в связи с наличием оснований, предусмотренных статьей 269 КоАС, судебный акт, о пересмотре которого просил заявитель, подлежит отмене, а дело — направлению для рассмотрения по существу в суд соответствующей инстанции.

В случае отмены определения об удовлетворении заявления о пересмотре судебного акта по вновь открывшимся обстоятельствам и отказе в его удовлетворении вышестоящая судебная инстанция одновременно отменяет и последовавший за отмененным определением новый судебный акт по делу, независимо от того, подана ли на него жалоба (протест) или нет.

22. Административному суду Республики Каракалпакстан, административным судам областей и города Ташкента следует регулярно обобщать судебную практику по пересмотру судебных актов по вновь открывшимся обстоятельствам и принимать меры по недопущению судебных ошибок при рассмотрении таких заявлений.

Председатель Верховного суда Республики Узбекистан Б. ИСЛАМОВ

Секретарь Пленума, Судья Верховного суда Н. ХАКИМОВА

г. Ташкент,

29 апреля 2025 г.,

№ 9

lex.uz