UzbekAI

Ўзбекистон Республикаси Президентининг

қарори

КОНЦЕПЦИЯСИ

ТАЛАБЛАР

Ўзбекистон Республикаси Президентининг айрим қарорларига маҳаллаларда жиноятчиликнинг барвақт олдини олиш тизими натижадорлигини янада оширишга қаратилган ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида

Маҳаллаларда хавфсиз муҳит яратиш бўйича ташкилий-профилактик тадбирлар самарадорлигини янада ошириш, ижтимоий профилактика тадбирларини амалга оширувчи субъектларнинг шахсий жавобгарлигини кучайтириш, криминоген вазияти мураккаб маҳаллаларда алоҳида ёндашув асосида манзилли ишлаш механизмларини жорий этиш мақсадида қарор қиламан:

I. Асосий мақсадлар

1. Қуйидагилар ушбу қарорни қабул қилишдан кўзланган асосий мақсадлар этиб белгилансин:

(а) охирги беш йил давомида криминоген вазияти мураккаб бўлган «қизил» тоифага киритилган маҳаллаларда жорий йил якунига қадар алоҳида ташкилий-профилактик тадбирларни ўтказиш орқали хавфсиз муҳитни яратиш;

(б) криминоген вазияти мураккаб маҳаллаларни сунъий интеллектда ишловчи махсус дастурий таъминотга интеграция қилинган замонавий кузатув камералари билан тўлиқ қамраб олиш;

(в) жорий йил якунига қадар жисмоний шахслар мол-мулкини техник қўриқлаш қамровини 30 фоизга, юридик шахслар мол-мулкини қўриқлаш қамровини эса 60 фоизга етказиш;

(г) криминоген вазияти мураккаб маҳаллаларда манзилли тадбирларнинг натижадорлигини таъминлашда маҳаллий ҳокимликлар, давлат органлари ва ташкилотлар, таълим ва илмий муассасалар раҳбарларининг шахсий масъулиятини ошириш.

II. Ташкилий-профилактик тадбирлар самарадорлигини янада ошириш

2. Ўзбекистон Республикаси Президентининг айрим қарорларига иловага мувофиқ қуйидагиларни назарда тутувчи ўзгартириш ва қўшимчалар киритилсин:

(а) охирги беш йил давомида криминоген вазияти мураккаб бўлган «қизил» тоифага киритилган маҳаллаларда жиноятларнинг олдини олиш бўйича алоҳида ёндашув асосида манзилли ишлаш механизмларини кўзда тутувчи концепцияни тасдиқлаш ҳамда уни татбиқ этиш орқали ташкилий-профилактик тадбирлар олиб бориш тизимини йўлга қўйиш;

(б) криминоген вазияти мураккаб ва оғир маҳаллаларда номма-ном бириктирилган масъул раҳбарлар томонидан ташкил этиладиган «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй» лойиҳаларига қўйиладиган намунавий талабларни тасдиқлаш;

(в) ички ишлар органларида юқори малакали кадрлар захирасини шакллантириш мақсадида Ички ишлар вазирлиги Академиясида масофавий таълим шаклини жорий этиш ҳамда бакалавриат дастури бўйича қабул квоталарини босқичма-босқич ошириш.

III. Қарор ижросини самарали ташкил этишда маҳаллий ҳокимликлар, давлат органлари ва ташкилотлар раҳбарларининг шахсий масъулиятини ошириш

3. Криминоген вазияти мураккаб маҳаллаларда жиноятларнинг олдини олишга қаратилган концепцияни тўлақонли жорий этиш бўйича қуйидагиларга шахсий жавобгарлик юклансин ҳамда улар жойларда ишларни самарали йўлга қўйиш зарурлиги юзасидан қатъий огоҳлантирилсин:

(а) Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши Раиси, вилоятлар ва Тошкент шаҳри ҳокимлари ҳар бир криминоген вазияти мураккаб маҳалла кесимида ойлик «йўл хариталари» манзилли ишлаб чиқилишига, ижроси таъминланишига ҳамда маҳаллаларда «намунавий хавфсиз кўча» ва «намунавий хавфсиз уй» лойиҳалари амалга оширилишига;

(б) Бош прокуратура (Б. Валиев), Ички ишлар вазирлиги (А. Рахматуллаев, Б. Абдуллаев), вилоят ва туманлар даражасидаги барча масъул раҳбарлар криминоген вазияти мураккаб маҳаллаларда самарали ижтимоий профилактика тизими йўлга қўйилишига ва белгиланган манзилли чора-тадбирлар тўлақонли бажарилишига;

(в) Ўзбекистон Республикаси Криминология тадқиқот институти, Ички ишлар вазирлиги Академияси, Ҳуқуқни муҳофаза қилиш академияси, Тошкент давлат юридик университети ва Жамоат хавфсизлиги университетининг биринчи раҳбарлари «илмий хулоса — тавсия — натижа» тамойили асосида бириктирилган криминоген вазияти мураккаб маҳаллаларда хавфсиз ҳудуд яратилишига.

4. Мазкур қарорнинг ижросини самарали ташкил қилишга масъул ва шахсий жавобгар этиб Бош прокурор Н. Йўлдошев ҳамда ички ишлар вазири А. Ташпулатов белгилансин.

5. Қарор ижросини назорат қилиш Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А.Н. Арипов ва Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси департаменти бошлиғи Д.Б. Кадиров зиммасига юклансин.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 18 августдаги ПҚ-253-сон қарорига ИЛОВА

Ўзбекистон Республикаси Президентининг айрим қарорларига киритилаётган ўзгартириш ва қўшимчалар

1. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 12 апрелдаги ПҚ-2883-сон қарори билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги тўғрисидаги низомнинг 11-бандида :

(а) қуйидаги мазмундаги ўн тўртинчи хатбоши билан тўлдирилсин:

«Вазирлик тасарруфидаги таълим ташкилотларининг ўқув жараёнини белгилайди»;

(б) ўн тўртинчи — ўн еттинчи хатбошилар тегишинча ўн бешинчи — ўн саккизинчи хатбошилар деб ҳисоблансин.

2. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 16 августдаги «Ички ишлар органлари ходимларини тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва малакасини ошириш тизимини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги ПҚ-3216-сон қарорида :

(а) 2-банднинг учинчи ва тўртинчи хатбошилари қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«2025/2026 ўқув йилидан бошлаб Академияда ички ишлар органларида камида уч йиллик иш стажига эга бўлган ички ишлар органлари ходимлари учун масофавий таълим шакли жорий этилиб, унда ўқитиш муддати олий маълумотга эга бўлмаган шахслар учун тўрт йил, олий маълумотга эга бўлган шахслар учун тўлов-контракт асосида уч йилни ташкил этади;

Академия кундузги таълим шаклига ҳар йилги қабул квотаси 2025/2026 ўқув йилидан 900 кишини, 2026/2027 йилдан бошлаб 1 100 кишини, масофавий таълим шаклига эса 400 нафар ички ишлар органлари ходимларини ташкил этади»;

(б) 6-банднинг ўнинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Академиянинг бакалавриат дастури бўйича кундузги таълим шаклига қабул квотасининг 80 фоизи бўйича қабул фақат идоравий академик лицейлар, ҳарбий академик лицейлар битирувчилари, шунингдек, ички ишлар органлари ходимлари орасидан амалга оширилади («Рақамли технологиялар соҳасида жиноятларга қарши курашиш фаолияти» таълим йўналиши бўйича қабул бундан мустасно)»;

(в) 8-банддаги «сиртқи» сўзи «масофавий» сўзи билан алмаштирилсин.

3. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 29 ноябрдаги ПҚ-3413-сон қарори билан тасдиқланган Ички ишлар органларида хизматни ўташ тартиби тўғрисидаги низомда :

(а) 6-банднинг учинчи хатбошисидаги «сиртқи» ва «касб-ҳунар» сўзлари тегишинча «масофавий» ва «профессионал таълим олган» сўзлари билан алмаштирилсин;

(б) 15-банднинг бешинчи хатбошиси «номзодлар» сўзидан кейин (шу жумладан, «Бир миллион дастурчи» лойиҳаси доирасида дастурни муваффақиятли тамомлаган ва битирувчи сертификатини олган номзодлар)» сўзлари билан тўлдирилсин;

(в) 17-банд қуйидаги мазмундаги учинчи хатбоши билан тўлдирилсин:

«Бунда ходимларни тегишли лавозимга тайинлаш территориал ва экстерриториал тамойиллар асосида амалга оширилиши мумкин»;

(г) 75-банд «розилигига ёхуд» сўзларидан кейин «Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси фармойишига ёки» сўзлари билан тўлдирилсин.

4. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021 йил 15 апрелдаги «Ички ишлар органлари учун профессионал кадрларни тайёрлашнинг сифат жиҳатидан янги тизимини жорий этиш бўйича чора-тадбирлар тўғрисида»ги ПҚ-5076-сон қарорида :

(а) 1-банднинг тўртинчи хатбошисидаги , 7-банднинг бешинчи хатбошисидаги , 9-банд «а» кичик бандининг тўртинчи хатбошисидаги «сиртқи» сўзи «масофавий» сўзи билан алмаштирилсин;

(б) 7-бандда :

(i) қуйидаги мазмундаги учинчи ва тўртинчи хатбошилар билан тўлдирилсин:

«Бир миллион дастурчи» лойиҳаси доирасида дастурни муваффақиятли тамомлаган ва битирувчи сертификатини олган Академиянинг «Рақамли технологиялар соҳасида жиноятларга қарши курашиш фаолияти» таълим йўналишига ўқишга кираётган номзодларга математика, информатика ва ахборот технологиялари фанлари бўйича тўпланиши мумкин бўлган энг юқори баллнинг 30 фоизи миқдорда қўшимча балл берилади. Энг юқори балл тўплаган 5 нафар номзод мазкур йўналишнинг 2-босқичига тўғридан-тўғри қабул қилинади;

«Бир миллион дастурчи» лойиҳаси битирувчиларига Академиянинг «Рақамли технологиялар соҳасида жиноятларга қарши курашиш фаолияти» таълим йўналишига ўқишга кириш учун имтиёзлар берадиган сертификатлар тури ва даражалари ички ишлар вазири томонидан белгиланади»;

(ii) учинчи — бешинчи хатбошилар тегишинча бешинчи — еттинчи хатбошилар деб ҳисоблансин;

(в) 1-илованинг «Таълим шакли» устуни 3-позициясидаги «сиртқи» сўзи «масофавий» сўзи билан алмаштирилсин;

(г) 3-илованинг «Ўқитиш шакли ва муддати» устунида «Офицерлар таркиби» бўлимидаги «сиртқи» сўзи «масофавий» сўзи билан алмаштирилсин.

5. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023 йил 20 январдаги «Ички ишлар органларини халқчил профессионал тузилмага айлантириш ва аҳоли билан янада яқин ҳамкорликда ишлашга йўналтириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги ПҚ-10-сон қарорининг 3-бандида :

(а) учинчи хатбоши чиқариб ташлансин;

(б) тўртинчи — саккизинчи хатбошилар тегишлича учинчи — еттинчи хатбошилар деб ҳисоблансин.

6. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 3 январдаги «2025 йилда республика маҳаллаларида хавфсиз муҳитни яратиш ва ҳуқуқбузарликларнинг барвақт олдини олиш тизими самарадорлигини янада ошириш бўйича чора-тадбирлар тўғрисида»ги ПҚ-1-сон қарорида :

(а) 2-бандда :

(i) қуйидаги мазмундаги олтинчи хатбоши билан тўлдирилсин:

«Криминоген вазияти мураккаб маҳаллаларда жиноятларнинг олдини олиш бўйича манзилли чоралар концепцияси (кейинги ўринларда — Концепция) 5-иловага мувофиқ»;

(ii) олтинчи — тўққизинчи хатбошилар тегишинча еттинчи — ўнинчи хатбошилар деб ҳисоблансин;

(iii) еттинчи хатбошидаги «5» сони «6» сони билан алмаштирилсин;

(iv) тўққизинчи ва ўнинчи хатбошилар «Дастур» сўзидан кейин «, Концепция» сўзи билан тўлдирилсин;

(б) 3-бандда :

(i) биринчи хатбошидаги «6» сони «7» сони билан алмаштирилсин;

(ii) учинчи хатбоши қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«криминоген вазияти мураккаб ёки оғир бўлган маҳалларда жиноятлар содир этилишига таъсир қилаётган асл омилларни ўрганиш ҳамда уларнинг хусусиятларидан келиб чиқиб, манзилли ташкилий-профилактика тизимини йўлга қўйишга қаратилган илмий асослантирилган таклифларни 2025 йилнинг ҳар чораги учун ишлаб чиқиладиган ҳудудий «йўл хариталари»га киритиш»;

(в) 4-бандда :

(i) биринчи ва тўртинчи хатбошилар «Дастур» сўзидан кейин «, Концепция» сўзи билан тўлдирилсин;

(ii) бешинчи хатбоши «оғир» сўзидан кейин «, мураккаб» сўзи билан тўлдирилсин;

(г) 5-бандда :

(i) биринчи хатбоши қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«5. Белгилансинки, криминоген вазияти мураккаб ёки оғир маҳаллаларда жиноятчиликнинг барвақт олдини олиш бўйича самарали тизимни йўлга қўйишга қаратилган манзилли ишларни ташкил этиш мақсадида барча туман (шаҳар) ҳокимлари ҳамда тегишли ҳуқуқ-тартибот идоралари раҳбарларига (кейинги ўринда — масъул раҳбарлар) 2025 йилда маҳаллалар номма-ном бириктирилади»;

(ii) тўртинчи хатбоши «оғир» сўзидан кейин «ва мураккаб» сўзлари билан тўлдирилсин;

(д) 6-бандда :

(i) «г» ва «д» кичик бандларда «оғир» сўзидан кейин «ва мураккаб» сўзлари билан тўлдирилсин;

(ii) «д» кичик банднинг учинчи хатбошисидаги «Миллий гвардия» сўзлари «ички ишлар органлари» сўзлари билан алмаштирилсин;

(ж) 8-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«8. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳри ҳокимликлари ҳар ойда ҳудудий «йўл хариталари»да белгиланган вазифалар ижроси юзасидан ҳар бир туман (шаҳар)нинг криминоген вазияти мураккаб ва оғир маҳаллаларида 8-иловага мувофиқ намунавий талаблар асосида камида иккитадан «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй» ташкил этиш чораларини кўрсин»;

(з) 11-бандда «7» сони «9» сони билан алмаштирилсин;

(и) қуйидаги мазмундаги 5 ва 8-иловалар билан тўлдирилсин:

«Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 3 январдаги ПҚ-1-сон қарорига 5-ИЛОВА

Криминоген вазияти мураккаб маҳаллаларда жиноятларнинг олдини олиш бўйича манзилли чоралар

1-боб. Умумий қоидалар

1. Криминоген вазияти мураккаб маҳаллаларда жиноятларнинг олдини олиш бўйича манзилли чоралар концепцияси (кейинги ўринларда — Концепция) охирги беш йил давомида криминоген вазияти бўйича «қизил» тоифада турган маҳаллаларда (кейинги ўринларда — маҳаллалар), яъни мураккаб маҳаллаларда ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш, жамоат хавфсизлигини таъминлаш ва хавфсиз муҳитни яратиш соҳасидаги давлат масъул органлари фаолиятининг устувор йўналишларини ва бу борада амалга ошириладиган ишлар бўйича алоҳида механизмларни белгилайди.

2. Маҳаллаларда алоҳида ташкилий-профилактик тадбирлар ҳамда манзилли чоралар билан илмий-амалий ёндашувларни уйғунлаштирган ҳолда криминоген вазиятни барқарорлаштириш ва пировардида хавфсиз муҳитни яратиш Концепциянинг асосий мақсади ҳисобланади.

3. Маҳаллаларда хавфсиз муҳитни яратиш манзилли профилактик тадбирларнинг устуворлиги, қонунийлик, «хонадонбай» ва «фуқаробай» мақсадли ишлаш ҳамда илмий-амалий ёндашувлар жорий этилиши каби асосий тамойилларга таянган ҳолда амалга оширилади.

4. Бош прокурорнинг ва ички ишлар вазирининг биринчи ўринбосарлари, ҳудудий ички ишлар органлари бошлиқлари ва прокурорлари, Ўзбекистон Республикаси Криминология тадқиқот институти, Ички ишлар вазирлиги Академияси, Ҳуқуқни муҳофаза қилиш академияси, Тошкент давлат юридик университети ва Жамоат хавфсизлиги университети (кейинги ўринларда — таълим ташкилотлари) раҳбарлари, шунингдек, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши Раиси ҳамда вилоят ва туман (шаҳар) ҳокимлари Концепция ижроси учун шахсан масъул ҳисобланади.

5. Концепция доирасида белгиланган манзилли тадбирлар масъул давлат органлари томонидан жамоат бирлашмалари, фуқаролар ҳамда оммавий ахборот воситалари билан ҳамкорликда амалга оширилади.

6. Маҳаллалардаги криминоген вазиятга салбий таъсир кўрсатиб келаётган асосий омиллар қуйидагилар ҳисобланади:

«маҳалла еттилиги»нинг ижтимоий профилактика объектлари ва алоҳида тоифадаги шахслар (ҳуқуқбузарликлардан жабрланиш эҳтимоли бор шахслар, ички ишлар органлари ҳисобида турувчи шахслар) билан олиб бораётган профилактик тадбирлари натижадорлигининг пастлиги;

«маҳалла еттилиги» вакилларининг ижтимоий профилактикага оид вазифаларни бажариш учун билими, тажрибаси ва маҳорати етарли эмаслиги, профилактика инспекторларининг хизмат юкламасининг юқорилиги;

«маҳалла еттилиги» фаолиятини ташкил қилиш, бошқариш ва мувофиқлаштиришдаги тизимли муаммолар, кадрлар салоҳиятининг пастлиги ва кадрлар қўнимсизлиги;

маҳаллада ишсизлик ва камбағаллик даражаси юқорилиги, бу борада тизимли ишлар талаб даражасида ташкил этилмаганлиги;

маҳалладаги жисмоний ва юридик шахсларнинг мол-мулки қўриқлови даражасининг пастлиги;

маҳаллалар ҳудудидаги давлат ва нодавлат идора ва ташкилотлар, савдо ва бозор мажмуалари атрофида, шунингдек, жамоат жойлари ва аҳоли гавжум жойларда ҳуқуқ-тартибот тизимининг куч ва воситаларининг етарли эмаслиги;

маҳаллаларда атроф-муҳитни лойиҳалаштириш орқали жиноятларнинг олдини олиш бўйича илғор хорижий тажрибалар татбиқ этилмаганлиги, «намунавий хавфсиз кўча» ва «намунавий хавфсиз йўлак»лар турли ёндашувлар асосида ташкил этилаётганлиги;

йирик шаҳар марказларидаги ички миграция жараёнлари тўлиқ назоратга олинмаганлиги ҳамда туман (шаҳар) марказларидаги бозор атрофидаги ноқонуний савдо расталари ва автотураргоҳларни тартибга солиш чоралари кўрилмаётганлиги;

маҳаллаларда жиноятчиликни жиловлаш ва унинг барвақт олдини олиш чора-тадбирлари илмий-амалий ёндашув асосида етарли даражада ташкил этилмагани;

аҳолининг ҳуқуқий онги ва маданиятини ошириш, маънавий-ахлоқий фазилатларини юксалтириш ва тарбиялашга қаратилган тарғибот-ташвиқот тадбирларининг таъсирчан эмаслиги.

7. Маҳаллаларда жиноятчиликни жиловлаш ва хавфсиз муҳитни яратиш борасидаги фаолиятнинг устувор йўналишлари қуйидагилардан иборат:

маҳаллаларда ҳуқуқ-тартибот идоралари томонидан куч ва воситаларни тақсимлаш, бошқариш (мувофиқлаштириш)нинг янги тизимини жорий этиш;

маҳаллаларда ижтимоий профилактика тизими таъсирчанлиги ва натижадорлигини ошириш борасида манзилли тадбирларни уйғунликда амалга ошириш;

алоҳида тоифадаги шахслар (вояга етмаганлар, ёшлар, аёллар, ишсизлар, муқаддам судланганлар, пробация ҳисобида турганлар ва бошқалар) билан манзилли, таъсирчан ишларни тизимли ташкил қилиш;

маҳаллаларда жисмоний ва юридик шахслар мол-мулкини қўриқлаш қамровини изчил ошириб бориш;

инновацион ва рақамли технологияларни кенг жорий қилиш, CPTED (Crime Prevention Through Environmental Design — атроф-муҳитни лойиҳалаш орқали жиноятларнинг олдини олиш) концепцияси асосида маҳаллаларда «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй» лойиҳаларини ташкил этиш;

маҳаллаларда аҳолининг ҳуқуқий онгини ошириш, спорт ва соғлом турмуш тарзини тарғиб қилиш, ҳуқуқбузарликларга муросасизлик муҳитини яратишда ижтимоий ҳамкорликни ривожлантириш;

маҳалладаги жиноятчилик ва ҳуқуқбузарликларнинг асл омилларини тизимли равишда илмий ёндашган ҳолда таълим муассасалари томонидан ўрганиб бориш.

2-боб. Концепцияни амалга ошириш механизмлари

8. Концепцияни амалга ошириш механизмлари қуйидагиларни ўз ичига олади:

а) маҳаллаларда ҳуқуқ-тартибот идоралари томонидан куч ва воситаларни тақсимлаш, бошқариш (мувофиқлаштириш)нинг янги тизимини жорий этиш. Бунда:

Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши Раиси, вилоятлар ва Тошкент шаҳри ҳокимлари ҳудудий ички ишлар органлари бошлиқлари ва прокурорлари ҳамда бириктирилган таълим муассасаси раҳбари билан биргаликда Концепцияга асосан ҳар бир маҳалла кесимида алоҳида ойлик «йўл хариталари»ни (туман ва маҳалла кесимида) тасдиқлаб, ижрога қаратишни таъминлайди;

маҳаллаларга вилоят даражасидаги прокурорнинг ва ички ишлар органи бошлиғининг ўринбосарлари ҳамда тегишинча тармоқ ва соҳавий хизмат раҳбарлари номма-ном бириктирилиб, ҳафтада уч кун уларнинг иши бевосита ушбу маҳаллаларда ташкил этилади, самарадорлик индикатори юритилади ва ҳар ойда фаолиятни баҳолаб бориш йўлга қўйилади;

туман (шаҳар) ички ишлар органи бошлиғи ва прокурорнинг хизмат хонаси 2025 йил якунига қадар бевосита маҳаллада ташкил этилиб, кундалик ишининг бошланиши ва якуни айнан ўша ерда амалга оширилади;

вилоят ҳокимликлари маҳаллаларда ҳуқуқбузарлик содир этиш эҳтимоли юқори бўлган шахсларнинг ижтимоий-маиший муаммоларини туман (шаҳар) ички ишлар органлари хулосаларига асосан тезкорлик билан ҳал қилиш учун шахсан масъул ҳисобланади ва тегишли манзилли чораларни кўради;

маҳаллаларда ички ишлар органларининг кечаю-кундуз хизматини ҳамда куч-воситаларнинг тезкор ҳаракатланишини таъминлаш мақсадида камида 2 нафар, вазиятдан келиб чиқиб 3 нафаргача профилактика инспекторлари (шундан биттаси профилактика катта инспектори) штати ташкил этилади, камида 2 нафардан иборат патруль-пост хизмати нарядларининг хизмати йўлга қўйилади ҳамда тезкор ходим бириктирилади;

маҳаллаларда босқичма-босқич маҳалла ҳуқуқ-тартибот масканлари фаолияти йўлга қўйилади;

маҳаллаларда профилактика катта инспектори лавозимларида профилактика соҳасида кўп йиллик амалий иш тажрибасига эга бўлган ходимлар хизмат ўташи йўлга қўйилади;

ҳар ҳафта пайшанба — «ҳуқуқбузарликлар профилактикаси куни»да маҳаллаларга бириктирилган вилоят даражасидаги ички ишлар органи масъул раҳбарлари профилактика катта инспекторлари билан бирга уларнинг вазифасини бажаради (амалий маҳоратини кўрсатади);

б) маҳаллаларда ижтимоий профилактика тизими таъсирчанлиги ва натижадорлигини ошириш борасида манзилли тадбирларни уйғунликда амалга ошириш. Унга кўра:

профилактика катта инспекторлари бошчилигида «маҳалла еттилиги» томонидан маҳаллаларда таълим муассасалари томонидан тақдим этилган алоҳида методика асосида ижтимоий профилактика объектларига аниқлик киритилади;

ҳуқуқбузарликлар содир бўлиш эҳтимоли юқори бўлган жой (объект)лар, шунингдек, ҳуқуқбузарлик содир қилиш ёки жиноят қурбонига айланиш эҳтимоли юқори бўлган шахслар бўйича «маҳалла еттилиги» аъзолари номма-ном тақсимланади (жавобгарлик ҳудуди ва шахслар бириктирилади);

вилоят ва туман даражасида бириктирилган масъул раҳбарлар маҳаллалар учун тасдиқланган «йўл харита»ларнинг натижадорлиги бўйича жойига чиққан ҳолда ҳафталик сўровни амалга оширади;

маҳаллаларда содир этилган жиноятлар маҳаллага бириктирилган масъул томонидан маҳалла аҳолиси ўртасида, шунингдек, суд ҳукми чиққандан сўнг жиноят содир қилган шахснинг яшаш кўчасида (маҳалласида) муҳокама қилинади;

туман (шаҳар) халқ депутатлари ҳар ойда жойига чиққан ҳолда маҳаллаларга бириктирилган масъул раҳбарларнинг жиноятчиликнинг олдини олиш ва маҳаллада криминоген вазиятни яхшилаш борасида олиб бораётган ишлари юзасидан ҳисоботини эшитиб, уларнинг фаолиятига баҳо беради ва амалий жиҳатдан кўмаклашади;

туман (шаҳар) халқ депутатлари томонидан маҳаллада содир этилган жиноятларнинг асл омиллари айнан «маҳалла еттилиги»нинг фаолиятига ёхуд бошқа давлат органлари мутасаддиларининг фаолиятига тааллуқлилиги бўйича хулосалар тайёрланади ва таъсир чоралари тўғрисида таклиф киритилади;

маҳалла раиси, хотин-қизлар фаоли ва ёшлар етакчиларига ижтимоий профилактика тадбирларининг натижадорлиги бўйича самарадорлик кўрсаткичлари (KPI) асосида қўшимча ҳақ тўлаш амалиёти йўлга қўйилади;

в) алоҳида тоифадаги шахслар (вояга етмаганлар, ёшлар, аёллар, ишсизлар, муқаддам судланганлар, пробация ҳисобида турганлар ва бошқалар) билан манзилли, таъсирчан ишларни тизимли ташкил қилиш. Бунда:

ижтимоий профилактика объектлари, айниқса, оила-турмуш доирасида ҳуқуқбузарликлар содир этувчи шахсларнинг (жанжалкаш ва низоли оилалар) ҳолидан мажбурий равишда камида ҳар уч кунда хабар олиш амалиёти йўлга қўйилади;

адлия органлари томонидан фуқаролик ва жиноят ишлари бўйича судларда низолашаётган оилаларга ҳуқуқий маслаҳатлар бериб бориш амалиёти йўлга қўйилади;

тажриба тариқасида ижтимоий профилактика объектлари ҳолидан хабар олиш тизимининг таъсирчанлигини ошириш учун «маҳалла еттилиги»нинг электрон планшетлари орқали ижтимоий профилактика объектларини биометрик идентификация қилиш амалиёти йўлга қўйилади;

вояга етмаганлар томонидан содир этилиши мумкин бўлган ҳуқуқбузарликларнинг профилактикасини самарали ташкил этиш мақсадида ички ишлар органлари вояга етмаганлар масалалари бўйича инспектор-психологлар ҳуқуқбузарликлар содир этиш эҳтимоли юқори бўлган ўқувчиларни аниқлаш ва улар билан манзилли ишлашни ташкил этиш фаолиятини «маҳалла еттилиги» билан биргаликда ҳар ой якунида муҳокама этиб боради;

маҳаллаларда «маҳалла еттилиги» вакилларининг касбий маҳоратини ошириш борасида бириктирилган таълим ташкилотлари, адлия органлари раҳбарлари томондан амалий маҳорат дарслари (мастер-класс) ўтказилади;

Криминология тадқиқот институти томонидан Ўзбекистон маҳаллалари уюшмаси маблағлари ҳисобидан малакали ходимлар ҳамда криминолог олимлар жалб қилинган ҳолда маҳаллалар кесимида мақсадли илмий-амалий тадқиқотлар ўтказилади;

г) маҳаллаларда жисмоний ва юридик шахслар мол-мулкини қўриқлаш қамровини изчил ошириб бориш. Бунда:

ички ишлар органлари қўриқлаш хизматининг хизмат кўрсатиш тасдиқланган тарифлари асосида жисмоний ва юридик шахсларнинг мол-мулкини қўриқлашни янги механизмлар асосида амалга ошириш чоралари кўрилади;

бозорлар, савдо марказлари, автошоҳбекатлар, метронинг аҳоли гавжум бўлган бекатлари ва истироҳат боғлари, ресторанлар, кафе, бар ва бошқа кўнгилочар масканлар, шунингдек, бўш турган хонадонлар учун қўриқлаш хизматидан фойдаланиш мажбурий қилиб белгиланади;

туман (шаҳар) марказидан узоқда жойлашган ҳудудларда маҳалладаги криминоген вазият барқарор бўлгунга қадар вилоятнинг маҳаллий бюджети ҳисобидан мажбурий қўриқлаш-патруль гуруҳини ташкил этиш чоралари кўрилади;

д) инновацион ва рақамли технологияларни кенг жорий қилиш, атроф-муҳитни лойиҳалаштириш орқали жиноятчиликнинг олдини олиш концепцияси асосида маҳаллаларда «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй» лойиҳаларини ташкил этиш. Бунда:

«Хавфсиз шаҳар» ягона интеграциялашган тизимларини яратиш ва ривожлантириш концепцияси доирасида маҳаллалар ҳудуди тунги ёритқичлар ва кузатув камералари ҳамда сунъий интеллект билан ишловчи махсус дастурий таъминот билан тўлиқ қамраб олинади;

маҳалланинг кириб-чиқиш жойлари маҳаллий бюджет ҳамда бошқарув сервис компаниялари ҳисобидан интеллектуал видеокамералар билан жиҳозланиб, ҳудудий ички ишлар органлари ҳамда профилактика катта инспектори хизмат планшетига интеграция қилинади;

маҳаллаларда жамоат тартибини сақлаш ва ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш фаолиятида учувчисиз учиш аппаратларидан фойдаланиш йўлга қўйилади;

CPTED концепциясининг миллий стандартлари ишлаб чиқилади ва шаҳарсозлик қоидалари ҳамда нормаларига татбиқ этилади, хусусан, атроф-муҳитни лойиҳалаш, тураржойлар, бино-иншоотлар, бозорлар, савдо мажмуалари, боғ ва бошқа жамоат жойларини қуришда янги стандартларга риоя этилади;

маҳалладаги жамоат жойлари, кўп қаватли тураржой ва уйлар олди (йўлаклар)да «ташвиш» тугмалари ўрнатилади ва уларга хизмат кўрсатиш маҳаллий бюджет ҳамда бошқарув сервис компаниялари ҳисобидан молиялаштирилади;

маҳаллалар ҳудудидаги давлат ва нодавлат идора ва ташкилотлар, банк, савдо ва бозор мажмуалари атрофида, метронинг аҳоли гавжум бекатлари ва автотураргоҳларда жиноятдан жабрланиш эҳтимолини олдини олиш бўйича ташкилот ва идоралар масъул раҳбарларига шахсий жавобгарлик белгиланади;

ж) маҳаллаларда аҳолининг ҳуқуқий онгини ошириш, спорт ва соғлом турмуш тарзини тарғиб қилиш, ҳуқуқбузарликларга муросасизлик муҳитини яратишда ижтимоий ҳамкорликни ривожлантириш. Бунда:

ҳудудий маданият бўлимлари томонидан ҳар ойда маҳаллаларда аҳолининг ҳуқуқий онги ва маданиятини ошириш, ҳуқуқбузарликка нисбатан муросасиз муносабатда бўлиш, ҳалол меҳнат қилиш, соғлом турмуш тарзини тарғиб қилиш ва маданий ҳордиқ чиқаришига қаратилган тарғибот компаниялари ўтказилади;

жамоатчилик вакилларининг ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар билан ҳамкорлигини мустаҳкамлаш ва қўшимча рағбатлантириш механизмлари ишлаб чиқилади;

маҳаллаларда жиноятчиликнинг олдини олиш борасида «маҳалла еттилиги» томонидан фуқаролар ўртасида тарғибот-ташвиқот ишларини олиб борувчи «маҳалла тарғиботчиси» жамоатчилик гуруҳлари ташкил этилади;

ҳуқуқбузарликлар профилактикаси тизимини ривожлантириш жамғармалари ҳисобидан маҳаллаларда хизмат ўтаётган профилактика (катта) инспекторларига меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдорининг икки баравари миқдорида махсус устама тўлаш ва ушбу маҳалла йил якуни билан «қизил» тоифадан чиқарилса рағбатлантириш тариқасида меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдорининг бир баравари миқдорида бир йил давомида қўшимча устама ҳақ тўлаш амалиёти йўлга қўйилади;

йил якуни бўйича маҳалладаги криминоген вазиятни барқарорлаштиришга эришган (кўмаклашган) давлат органлари ва жамоатчилик ташкилотлари вакилларини Бош прокуратура қошидаги мувофиқлаштирувчи штаб таклифига кўра тегишли вазирлик ва идораларнинг бюджетдан ташқари жамғармалари ҳисобидан рағбатлантириш чоралари кўрилади;

з) маҳалладаги жиноятчилик ва ҳуқуқбузарликларнинг асл омилларини тизимли равишда илмий ёндашган ҳолда таълим муассасалари томонидан ўрганиб бориш. Бунда:

Криминология тадқиқот институти, Ички ишлар вазирлиги Академияси, Ҳуқуқни муҳофаза қилиш академияси, Тошкент давлат юридик университети ва Жамоат хавфсизлиги университети бириктирилган ҳудудлардаги маҳаллаларни илмий-амалий танқидий ўрганиб, таклифлар (хулоса ва тавсиялар) ишлаб чиқади ва амалиётга татбиқ этиш натижадорлигини таъминлайди;

таълим муассасаларининг биринчи раҳбарларининг «илмий хулоса — тавсия — натижа» тамойилига шахсан жавобгарлиги белгиланади;

маҳаллаларда илмий хулоса ва тавсиялар (методика)ларнинг татбиқ этилиши натижасида баҳолаш рейтингига мувофиқ, уларнинг натижадорлиги (маҳаллалардаги барқарорлик даражаси, «қизил» тоифадан чиқиши ва бошқа) бўйича таълим муассасаларининг самарадорлик рейтинги юритилади.

3-боб. Концепцияни амалга оширишдан кутилаётган натижалар

9. Концепцияни амалга ошириш орқали қуйидагиларга эришилади:

маҳаллаларда ижтимоий профилактика объектларини барвақт аниқлаш ва улар билан узлуксиз, доимий ва тизимли ишлаш механизми яратилади;

2025 йил якунига қадар жисмоний шахслар мол-мулкини техник қўриқлаш қамрови — 30 фоизга, юридик шахслар мол-мулкини қўриқлаш қамрови 60 фоизга олиб чиқилади;

маҳаллалардаги жиноят содир этишга қулай, овлоқ ва чекка жойлар хавфсиз жойларга айлантирилади;

фуқароларда маҳалладаги тинчлик ва осойишталикка дахлдорлик ҳисси ва фуқаровий жавобгарлик туйғуси шакллантирилади;

ижтимоий профилактика объектлари ҳолидан доимий хабар олишни йўлга қўйиш орқали жиноятларнинг барвақт олди олинади ва оиладаги ҳақиқий муҳит ўрганиб борилади;

«маҳалла еттилиги» фаолияти тўлиқ рақамлаштирилади, барча платформаларни бирлаштириш орқали ягона бошқарув ва назорат механизмлари йўлга қўйилади;

жиноятларнинг барвақт олдини олиш ва «иссиқ изи»дан очиш самарадорлиги ошади;

давлат органлари ва жамоатчилик ўртасида ишончли ижтимоий ҳамкорлик йўлга қўйилади;

«маҳалла еттилиги» ва давлат органларига илмий-услубий кўмаклашиб борилади, мақсадли илмий-тадқиқот лойиҳалари орқали долзарб муаммоларнинг илмий ечимлари ишлаб чиқилади.

4-боб. Тизимли назорат қоидалари

10. Республика идоралараро мувофиқлаштириш ишчи гуруҳи аъзолари томонидан алоҳида режа-график асосида маҳаллаларда амалга оширилаётган ишлар, Концепция ва «йўл харита»ларида белгиланган вазифалар ижроси ҳолати танқидий ўрганилиб, уларга амалий ва услубий кўмак кўрсатилади ҳамда таъсир чоралари кўрилади.

11. Давлат ҳокимияти ва бошқаруви органлари мансабдор шахслари ўз хизмат мажбуриятлари юзасидан мураккаб маҳаллаларда жиноятчиликни жиловлаш борасида зарур чора-тадбирлар белгиланиши ҳамда уларнинг ўз вақтида амалга оширилишини таъминламаганлиги учун қонун ҳужжатларига мувофиқ жавобгарликка тортилади.

5-боб. Якунловчи қоида

12. Республика идоралараро мувофиқлаштириш ишчи гуруҳи томонидан ҳисобот йили якунида маҳаллаларда амалга оширилган ташкилий-профилактик тадбирлар ҳамда манзилли чоралар, шу жумладан бириктирилган масъуллар фаолияти натижадорлиги танқидий муҳокама қилиниб, ушбу Концепцияда назарда тутилган манзилли чора-тадбирларни кейинги йилда давом эттириш зарурати мавжуд маҳаллалар ва уларга бириктирилган масъул раҳбарлар рўйхатини тасдиқлаш учун Бош прокурор ва ички ишлар вазирига киритилади»;

«Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 3 январдаги ПҚ-1-сон қарорига 8-ИЛОВА

Криминоген вазияти мураккаб ва оғир маҳаллаларда «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй» ташкил этиш бўйича намунавий

1-боб. Умумий қоидалар

1. Ушбу Намунавий талаблар криминоген вазияти мураккаб ва оғир маҳаллаларда (кейинги ўринларда — оғир маҳаллалар) «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй»ларни ташкил этишнинг минимал талаблари ва тартибини белгилайди.

2. Оғир маҳаллаларда «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй»лар ташкил этишнинг мақсадлари:

жамоат жойлари (шу жумладан, аҳоли гавжум бўладиган жойлар), кўчалар, кўп қаватли уйларнинг кириш йўлакларида назорат тизимини жорий этиш орқали хавфсиз муҳитни яратиш;

фуқаролар ҳаёти, соғлиғи ва мол-мулкига ҳар қандай тажовузларнинг олдини олиш мақсадида ҳуқуқбузарликлар профилактикасига замонавий рақамли технологиялар ва техник воситаларни кенг жорий этиш.

3. Оғир маҳаллаларда «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй»лар ташкил этишнинг асосий вазифалари:

маҳаллаларнинг кириш-чиқиш жойларини юзни таниб олувчи, транспорт воситаси давлат рақамини аниқловчи дастурий-техник воситалар билан жиҳозлаш, уларни ички ишлар органлари ахборот тизимлари билан интеграция қилиш;

жисмоний ва юридик шахслар мол-мулкини қўриқлаш қамровини ошириш;

жиноят содир этилиш эҳтимоли юқори бўлган хилват (овлоқ) жойларни техник тартибга солиш;

ҳудудларнинг тунги вақтларда ёритилиши, кузатув камералари билан назоратга олиниши, «ташвиш» тугмалари қамрови оширилиши, кўп қаватли уйлар кириш эшигига домофонлар ўрнатилишини таъминлаш;

кўча бўйлаб уйларда яшовчи барча фуқароларнинг жиноятдан жабрланиш эҳтимолининг олдини олиш мақсадида техник-профилактик ишлар олиб бориш.

2-боб. «Намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй» ташкил этишга оид асосий талаблар

4. Инфратузилмавий талаблар:

тунги вақтда кўчанинг аҳоли истиқомат қиладиган ва ҳаракатланадиган қисми тўлиқ ёритилиши;

берк кўчалар, ички йўлаклар ва аҳоли кам юрадиган, жиноят содир этилиши эҳтимоли бўлган қоронғу ҳудудларнинг қисман ёритилиши;

транспорт воситалари учун автотураргоҳларнинг техник кузатув талабларига жавоб бериши;

кўчаларда ноқонуний (ёйма) савдо расталари фаолияти тартибга солиниши;

қаровсиз ертўла, чордоқ ва чиқиндихоналар мавжуд бўлмаслиги.

5. Техник талаблар:

жиноят содир этилиши эҳтимоли юқори бўлган жойлар ҳамда кўп қаватли уйларнинг ҳовли қисми тўлиқ кузатув камералари билан қамраб олиниши ва «ташвиш» тугмаларининг ўрнатилиши;

хонадонлар, савдо ва маиший хизмат кўрсатиш шохобчалари, кўнгилочар масканлар, кафе, ресторан ва барларнинг қўриқловга олиниши;

видеокузатув камераларининг профилактика инспектори хизмат планшетига интеграция қилиниши;

хўжалик юритувчи субъектлар томонидан ўз ҳудудига кузатув камералари ва ёритиш чироқлари ўрнатилиши;

кўчанинг кириш-чиқиш жойларига юзни таниб олувчи интеллектуал камералар ўрнатилиши;

кўп қаватли уйларнинг кириш эшикларига хонадонлардан бошқарилувчи домофонларнинг ўрнатилиши ҳамда йўлаклардаги эшиклар автоматик ёпилиши таъминланиши, шунингдек, ҳуқуқ-тартибот идоралари ва масъул ходимларнинг телефон рақамлари жойлаштирилиши;

дўконлар, хонадонлар, кўп қаватли уйлар ва бошқа ижтимоий объектларга «ҳудуд камера назоратида» каби стикерларнинг ўрнатилиши.

6. Куч-воситаларга бўлган талаблар:

воқеа ва ҳодисаларга тезкор жавоб бериш тизими талаб даражасида йўлга қўйилганлиги, айниқса, тунги вақтда куч-воситаларнинг ҳаракатланиш алгоритми белгиланиши;

кўчабоши, уйбоши тайинланганлиги, жамоатчилик, кўнгиллилар гуруҳи ва маҳалла ҳамкорлиги йўлга қўйилиши;

вилоят ва шаҳар марказларидаги жиноят содир этилиши эҳтимоли юқори бўлган ва аҳоли кўп тўпланадиган жойларда патруллик йўналишлари йўлга қўйилиши;

профилактика (катта) инспектори лавозими малакали ходимлар билан тўлиқ жамланиши, «маҳалла еттилиги» таркибида вакант лавозим бўлмаслиги.

7. Ижтимоий-иқтисодий чоралар:

кўча бўйлаб уйларда ҳамда кўп квартирали уйларда яшовчи барча фуқароларнинг жиноятдан жабрланиш эҳтимолининг олдини олиш мақсадида профилактик ишлар олиб борилиши (буклетлар, флайерлар тарқатилганлиги);

кўча бўйлаб уйларда ҳамда кўп квартирали уйларда яшовчи ижтимоий профилактика объектларининг муаммолари ўз вақтида ҳал қилиниши;

кўча бўйлаб уйларда ҳамда кўп квартирали уйларда яшовчи алоҳида тоифадаги шахслар билан тизимли ишлаш йўлга қўйилиши.

3-боб. «Намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй» ташкил этиш тартиби

8. Оғир маҳаллаларда «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй»лар ташкил қилиш бўйича аниқ вазифалар ҳар чорак ва ҳар ойда маҳалла, туман ва вилоят даражасида ишлаб чиқиладиган «йўл хариталар»га манзилли киритилади ва муддатлари белгиланади.

9. Оғир маҳаллаларда «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй»лар ташкил қилиш учун вилоят ва туман (шаҳар) ҳокимларига бюджет ва бюджетдан ташқари маблағларидан, шунингдек, қонунчиликда тақиқланмаган бошқа маблағлардан мақсадли ва манзилли фойдаланишга, маҳалла раисларига маҳалланинг жамғармаси маблағларидан фойдаланишга рухсат берилади.

10. Ҳудудларда «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй»ларни ташкил қилишга бириктирилган масъуллар, маҳалла раиси, туман (шаҳар) ва вилоят ҳокимлари шахсан жавоб берадилар.

11. Оғир маҳаллаларда ташкил этилаётган «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй»ларнинг талаб даражасида эканлиги Бош прокуратура ва Ички ишлар вазирлигининг қўшма ишчи гуруҳлари томонидан баҳолаб борилади.

12. «Маҳалла еттилиги» томонидан «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй»ларнинг бошланиш ва тугаш нуқталарига ушбу ижтимоий мақомни билдирадиган стикерлар ўрнатилиши ва аҳолининг хабардорлигини таъминлаш чоралари кўрилади.

13. «Намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй»ларни талаб даражасида ташкил этган, маҳаллаларда кескин ўзгариш қилган, хавфсиз муҳит яратганларни, шунингдек, ташкил қилишда ҳомийлик (хайрия) кўрсатган юридик ва жисмоний шахсларни маҳаллий ҳокимликлар ваколатида доирасида рағбатлантириш чоралари кўрилади.

14. Мазкур талаблар минимал ҳисобланади ҳамда қўшимча бошқа тадбирларни амалга ошириш мумкин»;

(к) 5, 6 ва 7-иловалар тегишинча 6, 7 ва 9-иловалар деб ҳисоблансин.

7. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024 йил 15 январдаги «Криминология соҳасида илмий-амалий тадқиқот ишларини ташкил этиш чора-тадбирлари тўғрисида»ги ПҚ-22-сон қарорида :

(а) 6-бандда :

(i) қуйидаги мазмундаги бешинчи хатбоши билан тўлдирилсин:

«илмий-ишлаб чиқариш лабораториясида илмий тадқиқот натижалари асосида техника воситаларини ва қонунчиликда тақиқланмаган бошқа маҳсулотларни ишлаб чиқариш ва сотиш»;

(б) 7-бандда :

(i) қуйидаги мазмундаги олтинчи хатбоши билан тўлдирилсин:

«илмий тадқиқот натижалари асосида техника воситаларини ва қонунчиликда тақиқланмаган бошқа маҳсулотларни ишлаб чиқариб сотишдан тушган маблағлар»;

(ii) олтинчи хатбоши еттинчи хатбоши деб ҳисоблансин.

Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2025 йил 18 август,

ПҚ-253-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 20.08.2025 й., 07/25/253/0752-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining

qarori

KONSEPSIYASI

TALABLAR

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ayrim qarorlariga mahallalarda jinoyatchilikning barvaqt oldini olish tizimi natijadorligini yanada oshirishga qaratilgan oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida

Mahallalarda xavfsiz muhit yaratish boʻyicha tashkiliy-profilaktik tadbirlar samaradorligini yanada oshirish, ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshiruvchi subyektlarning shaxsiy javobgarligini kuchaytirish, kriminogen vaziyati murakkab mahallalarda alohida yondashuv asosida manzilli ishlash mexanizmlarini joriy etish maqsadida qaror qilaman:

I. Asosiy maqsadlar

1. Quyidagilar ushbu qarorni qabul qilishdan koʻzlangan asosiy maqsadlar etib belgilansin:

(a) oxirgi besh yil davomida kriminogen vaziyati murakkab boʻlgan “qizil” toifaga kiritilgan mahallalarda joriy yil yakuniga qadar alohida tashkiliy-profilaktik tadbirlarni oʻtkazish orqali xavfsiz muhitni yaratish;

(b) kriminogen vaziyati murakkab mahallalarni sunʼiy intellektda ishlovchi maxsus dasturiy taʼminotga integratsiya qilingan zamonaviy kuzatuv kameralari bilan toʻliq qamrab olish;

(v) joriy yil yakuniga qadar jismoniy shaxslar mol-mulkini texnik qoʻriqlash qamrovini 30 foizga, yuridik shaxslar mol-mulkini qoʻriqlash qamrovini esa 60 foizga yetkazish;

(g) kriminogen vaziyati murakkab mahallalarda manzilli tadbirlarning natijadorligini taʼminlashda mahalliy hokimliklar, davlat organlari va tashkilotlar, taʼlim va ilmiy muassasalar rahbarlarining shaxsiy masʼuliyatini oshirish.

II. Tashkiliy-profilaktik tadbirlar samaradorligini yanada oshirish

2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ayrim qarorlariga ilovaga muvofiq quyidagilarni nazarda tutuvchi oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin:

(a) oxirgi besh yil davomida kriminogen vaziyati murakkab boʻlgan “qizil” toifaga kiritilgan mahallalarda jinoyatlarning oldini olish boʻyicha alohida yondashuv asosida manzilli ishlash mexanizmlarini koʻzda tutuvchi konsepsiyani tasdiqlash hamda uni tatbiq etish orqali tashkiliy-profilaktik tadbirlar olib borish tizimini yoʻlga qoʻyish;

(b) kriminogen vaziyati murakkab va ogʻir mahallalarda nomma-nom biriktirilgan masʼul rahbarlar tomonidan tashkil etiladigan “namunali xavfsiz koʻcha” va “namunali xavfsiz uy” loyihalariga qoʻyiladigan namunaviy talablarni tasdiqlash;

(v) ichki ishlar organlarida yuqori malakali kadrlar zaxirasini shakllantirish maqsadida Ichki ishlar vazirligi Akademiyasida masofaviy taʼlim shaklini joriy etish hamda bakalavriat dasturi boʻyicha qabul kvotalarini bosqichma-bosqich oshirish.

III. Qaror ijrosini samarali tashkil etishda mahalliy hokimliklar, davlat organlari va tashkilotlar rahbarlarining shaxsiy masʼuliyatini oshirish

3. Kriminogen vaziyati murakkab mahallalarda jinoyatlarning oldini olishga qaratilgan konsepsiyani toʻlaqonli joriy etish boʻyicha quyidagilarga shaxsiy javobgarlik yuklansin hamda ular joylarda ishlarni samarali yoʻlga qoʻyish zarurligi yuzasidan qatʼiy ogohlantirilsin:

(a) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimlari har bir kriminogen vaziyati murakkab mahalla kesimida oylik “yoʻl xaritalari” manzilli ishlab chiqilishiga, ijrosi taʼminlanishiga hamda mahallalarda “namunaviy xavfsiz koʻcha” va “namunaviy xavfsiz uy” loyihalari amalga oshirilishiga;

(b) Bosh prokuratura (B. Valiyev), Ichki ishlar vazirligi (A. Raxmatullayev, B. Abdullayev), viloyat va tumanlar darajasidagi barcha masʼul rahbarlar kriminogen vaziyati murakkab mahallalarda samarali ijtimoiy profilaktika tizimi yoʻlga qoʻyilishiga va belgilangan manzilli chora-tadbirlar toʻlaqonli bajarilishiga;

(v) Oʻzbekiston Respublikasi Kriminologiya tadqiqot instituti, Ichki ishlar vazirligi Akademiyasi, Huquqni muhofaza qilish akademiyasi, Toshkent davlat yuridik universiteti va Jamoat xavfsizligi universitetining birinchi rahbarlari “ilmiy xulosa — tavsiya — natija” tamoyili asosida biriktirilgan kriminogen vaziyati murakkab mahallalarda xavfsiz hudud yaratilishiga.

4. Mazkur qarorning ijrosini samarali tashkil qilishga masʼul va shaxsiy javobgar etib Bosh prokuror N. Yoʻldoshev hamda ichki ishlar vaziri A. Tashpulatov belgilansin.

5. Qaror ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi departamenti boshligʻi D.B. Kadirov zimmasiga yuklansin.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 18-avgustdagi PQ-253-son qaroriga ILOVA

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ayrim qarorlariga kiritilayotgan oʻzgartirish va qoʻshimchalar

1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 12-apreldagi PQ-2883-son qarori bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi toʻgʻrisidagi nizomning 11-bandida :

(a) quyidagi mazmundagi oʻn toʻrtinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:

“Vazirlik tasarrufidagi taʼlim tashkilotlarining oʻquv jarayonini belgilaydi”;

(b) oʻn toʻrtinchi — oʻn yettinchi xatboshilar tegishincha oʻn beshinchi — oʻn sakkizinchi xatboshilar deb hisoblansin.

2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 16-avgustdagi “Ichki ishlar organlari xodimlarini tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirish tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-3216-son qarorida :

(a) 2-bandning uchinchi va toʻrtinchi xatboshilari quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“2025/2026 oʻquv yilidan boshlab Akademiyada ichki ishlar organlarida kamida uch yillik ish stajiga ega boʻlgan ichki ishlar organlari xodimlari uchun masofaviy taʼlim shakli joriy etilib, unda oʻqitish muddati oliy maʼlumotga ega boʻlmagan shaxslar uchun toʻrt yil, oliy maʼlumotga ega boʻlgan shaxslar uchun toʻlov-kontrakt asosida uch yilni tashkil etadi;

Akademiya kunduzgi taʼlim shakliga har yilgi qabul kvotasi 2025/2026 oʻquv yilidan 900 kishini, 2026/2027-yildan boshlab 1 100 kishini, masofaviy taʼlim shakliga esa 400 nafar ichki ishlar organlari xodimlarini tashkil etadi”;

(b) 6-bandning oʻninchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Akademiyaning bakalavriat dasturi boʻyicha kunduzgi taʼlim shakliga qabul kvotasining 80 foizi boʻyicha qabul faqat idoraviy akademik litseylar, harbiy akademik litseylar bitiruvchilari, shuningdek, ichki ishlar organlari xodimlari orasidan amalga oshiriladi (“Raqamli texnologiyalar sohasida jinoyatlarga qarshi kurashish faoliyati” taʼlim yoʻnalishi boʻyicha qabul bundan mustasno)”;

(v) 8-banddagi “sirtqi” soʻzi “masofaviy” soʻzi bilan almashtirilsin.

3. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 29-noyabrdagi PQ-3413-son qarori bilan tasdiqlangan Ichki ishlar organlarida xizmatni oʻtash tartibi toʻgʻrisidagi nizomda :

(a) 6-bandning uchinchi xatboshisidagi “sirtqi” va “kasb-hunar” soʻzlari tegishincha “masofaviy” va “professional taʼlim olgan” soʻzlari bilan almashtirilsin;

(b) 15-bandning beshinchi xatboshisi “nomzodlar” soʻzidan keyin (shu jumladan, “Bir million dasturchi” loyihasi doirasida dasturni muvaffaqiyatli tamomlagan va bitiruvchi sertifikatini olgan nomzodlar)” soʻzlari bilan toʻldirilsin;

(v) 17-band quyidagi mazmundagi uchinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:

“Bunda xodimlarni tegishli lavozimga tayinlash territorial va eksterritorial tamoyillar asosida amalga oshirilishi mumkin”;

(g) 75-band “roziligiga yoxud” soʻzlaridan keyin “Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi farmoyishiga yoki” soʻzlari bilan toʻldirilsin.

4. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 15-apreldagi “Ichki ishlar organlari uchun professional kadrlarni tayyorlashning sifat jihatidan yangi tizimini joriy etish boʻyicha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PQ-5076-son qarorida :

(a) 1-bandning toʻrtinchi xatboshisidagi , 7-bandning beshinchi xatboshisidagi , 9-band “a” kichik bandining toʻrtinchi xatboshisidagi “sirtqi” soʻzi “masofaviy” soʻzi bilan almashtirilsin;

(b) 7-bandda :

(i) quyidagi mazmundagi uchinchi va toʻrtinchi xatboshilar bilan toʻldirilsin:

“Bir million dasturchi” loyihasi doirasida dasturni muvaffaqiyatli tamomlagan va bitiruvchi sertifikatini olgan Akademiyaning “Raqamli texnologiyalar sohasida jinoyatlarga qarshi kurashish faoliyati” taʼlim yoʻnalishiga oʻqishga kirayotgan nomzodlarga matematika, informatika va axborot texnologiyalari fanlari boʻyicha toʻplanishi mumkin boʻlgan eng yuqori ballning 30 foizi miqdorda qoʻshimcha ball beriladi. Eng yuqori ball toʻplagan 5 nafar nomzod mazkur yoʻnalishning 2-bosqichiga toʻgʻridan-toʻgʻri qabul qilinadi;

“Bir million dasturchi” loyihasi bitiruvchilariga Akademiyaning “Raqamli texnologiyalar sohasida jinoyatlarga qarshi kurashish faoliyati” taʼlim yoʻnalishiga oʻqishga kirish uchun imtiyozlar beradigan sertifikatlar turi va darajalari ichki ishlar vaziri tomonidan belgilanadi”;

(ii) uchinchi — beshinchi xatboshilar tegishincha beshinchi — yettinchi xatboshilar deb hisoblansin;

(v) 1-ilovaning “Taʼlim shakli” ustuni 3-pozitsiyasidagi “sirtqi” soʻzi “masofaviy” soʻzi bilan almashtirilsin;

(g) 3-ilovaning “Oʻqitish shakli va muddati” ustunida “Ofitserlar tarkibi” boʻlimidagi “sirtqi” soʻzi “masofaviy” soʻzi bilan almashtirilsin.

5. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 20-yanvardagi “Ichki ishlar organlarini xalqchil professional tuzilmaga aylantirish va aholi bilan yanada yaqin hamkorlikda ishlashga yoʻnaltirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PQ-10-son qarorining 3-bandida :

(a) uchinchi xatboshi chiqarib tashlansin;

(b) toʻrtinchi — sakkizinchi xatboshilar tegishlicha uchinchi — yettinchi xatboshilar deb hisoblansin.

6. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 3-yanvardagi “2025-yilda respublika mahallalarida xavfsiz muhitni yaratish va huquqbuzarliklarning barvaqt oldini olish tizimi samaradorligini yanada oshirish boʻyicha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PQ-1-son qarorida :

(a) 2-bandda :

(i) quyidagi mazmundagi oltinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:

“Kriminogen vaziyati murakkab mahallalarda jinoyatlarning oldini olish boʻyicha manzilli choralar konsepsiyasi (keyingi oʻrinlarda — Konsepsiya) 5-ilovaga muvofiq”;

(ii) oltinchi — toʻqqizinchi xatboshilar tegishincha yettinchi — oʻninchi xatboshilar deb hisoblansin;

(iii) yettinchi xatboshidagi “5” soni “6” soni bilan almashtirilsin;

(iv) toʻqqizinchi va oʻninchi xatboshilar “Dastur” soʻzidan keyin “, Konsepsiya” soʻzi bilan toʻldirilsin;

(b) 3-bandda :

(i) birinchi xatboshidagi “6” soni “7” soni bilan almashtirilsin;

(ii) uchinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“kriminogen vaziyati murakkab yoki ogʻir boʻlgan mahallarda jinoyatlar sodir etilishiga taʼsir qilayotgan asl omillarni oʻrganish hamda ularning xususiyatlaridan kelib chiqib, manzilli tashkiliy-profilaktika tizimini yoʻlga qoʻyishga qaratilgan ilmiy asoslantirilgan takliflarni 2025-yilning har choragi uchun ishlab chiqiladigan hududiy “yoʻl xaritalari”ga kiritish”;

(v) 4-bandda :

(i) birinchi va toʻrtinchi xatboshilar “Dastur” soʻzidan keyin “, Konsepsiya” soʻzi bilan toʻldirilsin;

(ii) beshinchi xatboshi “ogʻir” soʻzidan keyin “, murakkab” soʻzi bilan toʻldirilsin;

(g) 5-bandda :

(i) birinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“5. Belgilansinki, kriminogen vaziyati murakkab yoki ogʻir mahallalarda jinoyatchilikning barvaqt oldini olish boʻyicha samarali tizimni yoʻlga qoʻyishga qaratilgan manzilli ishlarni tashkil etish maqsadida barcha tuman (shahar) hokimlari hamda tegishli huquq-tartibot idoralari rahbarlariga (keyingi oʻrinda — masʼul rahbarlar) 2025-yilda mahallalar nomma-nom biriktiriladi”;

(ii) toʻrtinchi xatboshi “ogʻir” soʻzidan keyin “va murakkab” soʻzlari bilan toʻldirilsin;

(d) 6-bandda :

(i) “g” va “d” kichik bandlarda “ogʻir” soʻzidan keyin “va murakkab” soʻzlari bilan toʻldirilsin;

(ii) “d” kichik bandning uchinchi xatboshisidagi “Milliy gvardiya” soʻzlari “ichki ishlar organlari” soʻzlari bilan almashtirilsin;

(j) 8-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“8. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimliklari har oyda hududiy “yoʻl xaritalari”da belgilangan vazifalar ijrosi yuzasidan har bir tuman (shahar)ning kriminogen vaziyati murakkab va ogʻir mahallalarida 8-ilovaga muvofiq namunaviy talablar asosida kamida ikkitadan “namunali xavfsiz koʻcha” va “namunali xavfsiz uy” tashkil etish choralarini koʻrsin”;

(z) 11-bandda “7” soni “9” soni bilan almashtirilsin;

(i) quyidagi mazmundagi 5 va 8-ilovalar bilan toʻldirilsin:

“Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 3-yanvardagi PQ-1-son qaroriga 5-ILOVA

Kriminogen vaziyati murakkab mahallalarda jinoyatlarning oldini olish boʻyicha manzilli choralar

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Kriminogen vaziyati murakkab mahallalarda jinoyatlarning oldini olish boʻyicha manzilli choralar konsepsiyasi (keyingi oʻrinlarda — Konsepsiya) oxirgi besh yil davomida kriminogen vaziyati boʻyicha “qizil” toifada turgan mahallalarda (keyingi oʻrinlarda — mahallalar), yaʼni murakkab mahallalarda huquqbuzarliklarning oldini olish, jamoat xavfsizligini taʼminlash va xavfsiz muhitni yaratish sohasidagi davlat masʼul organlari faoliyatining ustuvor yoʻnalishlarini va bu borada amalga oshiriladigan ishlar boʻyicha alohida mexanizmlarni belgilaydi.

2. Mahallalarda alohida tashkiliy-profilaktik tadbirlar hamda manzilli choralar bilan ilmiy-amaliy yondashuvlarni uygʻunlashtirgan holda kriminogen vaziyatni barqarorlashtirish va pirovardida xavfsiz muhitni yaratish Konsepsiyaning asosiy maqsadi hisoblanadi.

3. Mahallalarda xavfsiz muhitni yaratish manzilli profilaktik tadbirlarning ustuvorligi, qonuniylik, “xonadonbay” va “fuqarobay” maqsadli ishlash hamda ilmiy-amaliy yondashuvlar joriy etilishi kabi asosiy tamoyillarga tayangan holda amalga oshiriladi.

4. Bosh prokurorning va ichki ishlar vazirining birinchi oʻrinbosarlari, hududiy ichki ishlar organlari boshliqlari va prokurorlari, Oʻzbekiston Respublikasi Kriminologiya tadqiqot instituti, Ichki ishlar vazirligi Akademiyasi, Huquqni muhofaza qilish akademiyasi, Toshkent davlat yuridik universiteti va Jamoat xavfsizligi universiteti (keyingi oʻrinlarda — taʼlim tashkilotlari) rahbarlari, shuningdek, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi hamda viloyat va tuman (shahar) hokimlari Konsepsiya ijrosi uchun shaxsan masʼul hisoblanadi.

5. Konsepsiya doirasida belgilangan manzilli tadbirlar masʼul davlat organlari tomonidan jamoat birlashmalari, fuqarolar hamda ommaviy axborot vositalari bilan hamkorlikda amalga oshiriladi.

6. Mahallalardagi kriminogen vaziyatga salbiy taʼsir koʻrsatib kelayotgan asosiy omillar quyidagilar hisoblanadi:

“mahalla yettiligi”ning ijtimoiy profilaktika obyektlari va alohida toifadagi shaxslar (huquqbuzarliklardan jabrlanish ehtimoli bor shaxslar, ichki ishlar organlari hisobida turuvchi shaxslar) bilan olib borayotgan profilaktik tadbirlari natijadorligining pastligi;

“mahalla yettiligi” vakillarining ijtimoiy profilaktikaga oid vazifalarni bajarish uchun bilimi, tajribasi va mahorati yetarli emasligi, profilaktika inspektorlarining xizmat yuklamasining yuqoriligi;

“mahalla yettiligi” faoliyatini tashkil qilish, boshqarish va muvofiqlashtirishdagi tizimli muammolar, kadrlar salohiyatining pastligi va kadrlar qoʻnimsizligi;

mahallada ishsizlik va kambagʻallik darajasi yuqoriligi, bu borada tizimli ishlar talab darajasida tashkil etilmaganligi;

mahalladagi jismoniy va yuridik shaxslarning mol-mulki qoʻriqlovi darajasining pastligi;

mahallalar hududidagi davlat va nodavlat idora va tashkilotlar, savdo va bozor majmualari atrofida, shuningdek, jamoat joylari va aholi gavjum joylarda huquq-tartibot tizimining kuch va vositalarining yetarli emasligi;

mahallalarda atrof-muhitni loyihalashtirish orqali jinoyatlarning oldini olish boʻyicha ilgʻor xorijiy tajribalar tatbiq etilmaganligi, “namunaviy xavfsiz koʻcha” va “namunaviy xavfsiz yoʻlak”lar turli yondashuvlar asosida tashkil etilayotganligi;

yirik shahar markazlaridagi ichki migratsiya jarayonlari toʻliq nazoratga olinmaganligi hamda tuman (shahar) markazlaridagi bozor atrofidagi noqonuniy savdo rastalari va avtoturargohlarni tartibga solish choralari koʻrilmayotganligi;

mahallalarda jinoyatchilikni jilovlash va uning barvaqt oldini olish chora-tadbirlari ilmiy-amaliy yondashuv asosida yetarli darajada tashkil etilmagani;

aholining huquqiy ongi va madaniyatini oshirish, maʼnaviy-axloqiy fazilatlarini yuksaltirish va tarbiyalashga qaratilgan targʻibot-tashviqot tadbirlarining taʼsirchan emasligi.

7. Mahallalarda jinoyatchilikni jilovlash va xavfsiz muhitni yaratish borasidagi faoliyatning ustuvor yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:

mahallalarda huquq-tartibot idoralari tomonidan kuch va vositalarni taqsimlash, boshqarish (muvofiqlashtirish)ning yangi tizimini joriy etish;

mahallalarda ijtimoiy profilaktika tizimi taʼsirchanligi va natijadorligini oshirish borasida manzilli tadbirlarni uygʻunlikda amalga oshirish;

alohida toifadagi shaxslar (voyaga yetmaganlar, yoshlar, ayollar, ishsizlar, muqaddam sudlanganlar, probatsiya hisobida turganlar va boshqalar) bilan manzilli, taʼsirchan ishlarni tizimli tashkil qilish;

mahallalarda jismoniy va yuridik shaxslar mol-mulkini qoʻriqlash qamrovini izchil oshirib borish;

innovatsion va raqamli texnologiyalarni keng joriy qilish, CPTED (Crime Prevention Through Environmental Design — atrof-muhitni loyihalash orqali jinoyatlarning oldini olish) konsepsiyasi asosida mahallalarda “namunali xavfsiz koʻcha” va “namunali xavfsiz uy” loyihalarini tashkil etish;

mahallalarda aholining huquqiy ongini oshirish, sport va sogʻlom turmush tarzini targʻib qilish, huquqbuzarliklarga murosasizlik muhitini yaratishda ijtimoiy hamkorlikni rivojlantirish;

mahalladagi jinoyatchilik va huquqbuzarliklarning asl omillarini tizimli ravishda ilmiy yondashgan holda taʼlim muassasalari tomonidan oʻrganib borish.

2-bob. Konsepsiyani amalga oshirish mexanizmlari

8. Konsepsiyani amalga oshirish mexanizmlari quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

a) mahallalarda huquq-tartibot idoralari tomonidan kuch va vositalarni taqsimlash, boshqarish (muvofiqlashtirish)ning yangi tizimini joriy etish. Bunda:

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimlari hududiy ichki ishlar organlari boshliqlari va prokurorlari hamda biriktirilgan taʼlim muassasasi rahbari bilan birgalikda Konsepsiyaga asosan har bir mahalla kesimida alohida oylik “yoʻl xaritalari”ni (tuman va mahalla kesimida) tasdiqlab, ijroga qaratishni taʼminlaydi;

mahallalarga viloyat darajasidagi prokurorning va ichki ishlar organi boshligʻining oʻrinbosarlari hamda tegishincha tarmoq va sohaviy xizmat rahbarlari nomma-nom biriktirilib, haftada uch kun ularning ishi bevosita ushbu mahallalarda tashkil etiladi, samaradorlik indikatori yuritiladi va har oyda faoliyatni baholab borish yoʻlga qoʻyiladi;

tuman (shahar) ichki ishlar organi boshligʻi va prokurorning xizmat xonasi 2025-yil yakuniga qadar bevosita mahallada tashkil etilib, kundalik ishining boshlanishi va yakuni aynan oʻsha yerda amalga oshiriladi;

viloyat hokimliklari mahallalarda huquqbuzarlik sodir etish ehtimoli yuqori boʻlgan shaxslarning ijtimoiy-maishiy muammolarini tuman (shahar) ichki ishlar organlari xulosalariga asosan tezkorlik bilan hal qilish uchun shaxsan masʼul hisoblanadi va tegishli manzilli choralarni koʻradi;

mahallalarda ichki ishlar organlarining kechayu-kunduz xizmatini hamda kuch-vositalarning tezkor harakatlanishini taʼminlash maqsadida kamida 2 nafar, vaziyatdan kelib chiqib 3 nafargacha profilaktika inspektorlari (shundan bittasi profilaktika katta inspektori) shtati tashkil etiladi, kamida 2 nafardan iborat patrul-post xizmati naryadlarining xizmati yoʻlga qoʻyiladi hamda tezkor xodim biriktiriladi;

mahallalarda bosqichma-bosqich mahalla huquq-tartibot maskanlari faoliyati yoʻlga qoʻyiladi;

mahallalarda profilaktika katta inspektori lavozimlarida profilaktika sohasida koʻp yillik amaliy ish tajribasiga ega boʻlgan xodimlar xizmat oʻtashi yoʻlga qoʻyiladi;

har hafta payshanba — “huquqbuzarliklar profilaktikasi kuni”da mahallalarga biriktirilgan viloyat darajasidagi ichki ishlar organi masʼul rahbarlari profilaktika katta inspektorlari bilan birga ularning vazifasini bajaradi (amaliy mahoratini koʻrsatadi);

b) mahallalarda ijtimoiy profilaktika tizimi taʼsirchanligi va natijadorligini oshirish borasida manzilli tadbirlarni uygʻunlikda amalga oshirish. Unga koʻra:

profilaktika katta inspektorlari boshchiligida “mahalla yettiligi” tomonidan mahallalarda taʼlim muassasalari tomonidan taqdim etilgan alohida metodika asosida ijtimoiy profilaktika obyektlariga aniqlik kiritiladi;

huquqbuzarliklar sodir boʻlish ehtimoli yuqori boʻlgan joy (obyekt)lar, shuningdek, huquqbuzarlik sodir qilish yoki jinoyat qurboniga aylanish ehtimoli yuqori boʻlgan shaxslar boʻyicha “mahalla yettiligi” aʼzolari nomma-nom taqsimlanadi (javobgarlik hududi va shaxslar biriktiriladi);

viloyat va tuman darajasida biriktirilgan masʼul rahbarlar mahallalar uchun tasdiqlangan “yoʻl xarita”larning natijadorligi boʻyicha joyiga chiqqan holda haftalik soʻrovni amalga oshiradi;

mahallalarda sodir etilgan jinoyatlar mahallaga biriktirilgan masʼul tomonidan mahalla aholisi oʻrtasida, shuningdek, sud hukmi chiqqandan soʻng jinoyat sodir qilgan shaxsning yashash koʻchasida (mahallasida) muhokama qilinadi;

tuman (shahar) xalq deputatlari har oyda joyiga chiqqan holda mahallalarga biriktirilgan masʼul rahbarlarning jinoyatchilikning oldini olish va mahallada kriminogen vaziyatni yaxshilash borasida olib borayotgan ishlari yuzasidan hisobotini eshitib, ularning faoliyatiga baho beradi va amaliy jihatdan koʻmaklashadi;

tuman (shahar) xalq deputatlari tomonidan mahallada sodir etilgan jinoyatlarning asl omillari aynan “mahalla yettiligi”ning faoliyatiga yoxud boshqa davlat organlari mutasaddilarining faoliyatiga taalluqliligi boʻyicha xulosalar tayyorlanadi va taʼsir choralari toʻgʻrisida taklif kiritiladi;

mahalla raisi, xotin-qizlar faoli va yoshlar yetakchilariga ijtimoiy profilaktika tadbirlarining natijadorligi boʻyicha samaradorlik koʻrsatkichlari (KPI) asosida qoʻshimcha haq toʻlash amaliyoti yoʻlga qoʻyiladi;

v) alohida toifadagi shaxslar (voyaga yetmaganlar, yoshlar, ayollar, ishsizlar, muqaddam sudlanganlar, probatsiya hisobida turganlar va boshqalar) bilan manzilli, taʼsirchan ishlarni tizimli tashkil qilish. Bunda:

ijtimoiy profilaktika obyektlari, ayniqsa, oila-turmush doirasida huquqbuzarliklar sodir etuvchi shaxslarning (janjalkash va nizoli oilalar) holidan majburiy ravishda kamida har uch kunda xabar olish amaliyoti yoʻlga qoʻyiladi;

adliya organlari tomonidan fuqarolik va jinoyat ishlari boʻyicha sudlarda nizolashayotgan oilalarga huquqiy maslahatlar berib borish amaliyoti yoʻlga qoʻyiladi;

tajriba tariqasida ijtimoiy profilaktika obyektlari holidan xabar olish tizimining taʼsirchanligini oshirish uchun “mahalla yettiligi”ning elektron planshetlari orqali ijtimoiy profilaktika obyektlarini biometrik identifikatsiya qilish amaliyoti yoʻlga qoʻyiladi;

voyaga yetmaganlar tomonidan sodir etilishi mumkin boʻlgan huquqbuzarliklarning profilaktikasini samarali tashkil etish maqsadida ichki ishlar organlari voyaga yetmaganlar masalalari boʻyicha inspektor-psixologlar huquqbuzarliklar sodir etish ehtimoli yuqori boʻlgan oʻquvchilarni aniqlash va ular bilan manzilli ishlashni tashkil etish faoliyatini “mahalla yettiligi” bilan birgalikda har oy yakunida muhokama etib boradi;

mahallalarda “mahalla yettiligi” vakillarining kasbiy mahoratini oshirish borasida biriktirilgan taʼlim tashkilotlari, adliya organlari rahbarlari tomondan amaliy mahorat darslari (master-klass) oʻtkaziladi;

Kriminologiya tadqiqot instituti tomonidan Oʻzbekiston mahallalari uyushmasi mablagʻlari hisobidan malakali xodimlar hamda kriminolog olimlar jalb qilingan holda mahallalar kesimida maqsadli ilmiy-amaliy tadqiqotlar oʻtkaziladi;

g) mahallalarda jismoniy va yuridik shaxslar mol-mulkini qoʻriqlash qamrovini izchil oshirib borish. Bunda:

ichki ishlar organlari qoʻriqlash xizmatining xizmat koʻrsatish tasdiqlangan tariflari asosida jismoniy va yuridik shaxslarning mol-mulkini qoʻriqlashni yangi mexanizmlar asosida amalga oshirish choralari koʻriladi;

bozorlar, savdo markazlari, avtoshohbekatlar, metroning aholi gavjum boʻlgan bekatlari va istirohat bogʻlari, restoranlar, kafe, bar va boshqa koʻngilochar maskanlar, shuningdek, boʻsh turgan xonadonlar uchun qoʻriqlash xizmatidan foydalanish majburiy qilib belgilanadi;

tuman (shahar) markazidan uzoqda joylashgan hududlarda mahalladagi kriminogen vaziyat barqaror boʻlgunga qadar viloyatning mahalliy budjeti hisobidan majburiy qoʻriqlash-patrul guruhini tashkil etish choralari koʻriladi;

d) innovatsion va raqamli texnologiyalarni keng joriy qilish, atrof-muhitni loyihalashtirish orqali jinoyatchilikning oldini olish konsepsiyasi asosida mahallalarda “namunali xavfsiz koʻcha” va “namunali xavfsiz uy” loyihalarini tashkil etish. Bunda:

“Xavfsiz shahar” yagona integratsiyalashgan tizimlarini yaratish va rivojlantirish konsepsiyasi doirasida mahallalar hududi tungi yoritqichlar va kuzatuv kameralari hamda sunʼiy intellekt bilan ishlovchi maxsus dasturiy taʼminot bilan toʻliq qamrab olinadi;

mahallaning kirib-chiqish joylari mahalliy budjet hamda boshqaruv servis kompaniyalari hisobidan intellektual videokameralar bilan jihozlanib, hududiy ichki ishlar organlari hamda profilaktika katta inspektori xizmat planshetiga integratsiya qilinadi;

mahallalarda jamoat tartibini saqlash va huquqbuzarliklarning oldini olish faoliyatida uchuvchisiz uchish apparatlaridan foydalanish yoʻlga qoʻyiladi;

CPTED konsepsiyasining milliy standartlari ishlab chiqiladi va shaharsozlik qoidalari hamda normalariga tatbiq etiladi, xususan, atrof-muhitni loyihalash, turarjoylar, bino-inshootlar, bozorlar, savdo majmualari, bogʻ va boshqa jamoat joylarini qurishda yangi standartlarga rioya etiladi;

mahalladagi jamoat joylari, koʻp qavatli turarjoy va uylar oldi (yoʻlaklar)da “tashvish” tugmalari oʻrnatiladi va ularga xizmat koʻrsatish mahalliy budjet hamda boshqaruv servis kompaniyalari hisobidan moliyalashtiriladi;

mahallalar hududidagi davlat va nodavlat idora va tashkilotlar, bank, savdo va bozor majmualari atrofida, metroning aholi gavjum bekatlari va avtoturargohlarda jinoyatdan jabrlanish ehtimolini oldini olish boʻyicha tashkilot va idoralar masʼul rahbarlariga shaxsiy javobgarlik belgilanadi;

j) mahallalarda aholining huquqiy ongini oshirish, sport va sogʻlom turmush tarzini targʻib qilish, huquqbuzarliklarga murosasizlik muhitini yaratishda ijtimoiy hamkorlikni rivojlantirish. Bunda:

hududiy madaniyat boʻlimlari tomonidan har oyda mahallalarda aholining huquqiy ongi va madaniyatini oshirish, huquqbuzarlikka nisbatan murosasiz munosabatda boʻlish, halol mehnat qilish, sogʻlom turmush tarzini targʻib qilish va madaniy hordiq chiqarishiga qaratilgan targʻibot kompaniyalari oʻtkaziladi;

jamoatchilik vakillarining huquqni muhofaza qiluvchi organlar bilan hamkorligini mustahkamlash va qoʻshimcha ragʻbatlantirish mexanizmlari ishlab chiqiladi;

mahallalarda jinoyatchilikning oldini olish borasida “mahalla yettiligi” tomonidan fuqarolar oʻrtasida targʻibot-tashviqot ishlarini olib boruvchi “mahalla targʻibotchisi” jamoatchilik guruhlari tashkil etiladi;

huquqbuzarliklar profilaktikasi tizimini rivojlantirish jamgʻarmalari hisobidan mahallalarda xizmat oʻtayotgan profilaktika (katta) inspektorlariga mehnatga haq toʻlashning eng kam miqdorining ikki baravari miqdorida maxsus ustama toʻlash va ushbu mahalla yil yakuni bilan “qizil” toifadan chiqarilsa ragʻbatlantirish tariqasida mehnatga haq toʻlashning eng kam miqdorining bir baravari miqdorida bir yil davomida qoʻshimcha ustama haq toʻlash amaliyoti yoʻlga qoʻyiladi;

yil yakuni boʻyicha mahalladagi kriminogen vaziyatni barqarorlashtirishga erishgan (koʻmaklashgan) davlat organlari va jamoatchilik tashkilotlari vakillarini Bosh prokuratura qoshidagi muvofiqlashtiruvchi shtab taklifiga koʻra tegishli vazirlik va idoralarning budjetdan tashqari jamgʻarmalari hisobidan ragʻbatlantirish choralari koʻriladi;

z) mahalladagi jinoyatchilik va huquqbuzarliklarning asl omillarini tizimli ravishda ilmiy yondashgan holda taʼlim muassasalari tomonidan oʻrganib borish. Bunda:

Kriminologiya tadqiqot instituti, Ichki ishlar vazirligi Akademiyasi, Huquqni muhofaza qilish akademiyasi, Toshkent davlat yuridik universiteti va Jamoat xavfsizligi universiteti biriktirilgan hududlardagi mahallalarni ilmiy-amaliy tanqidiy oʻrganib, takliflar (xulosa va tavsiyalar) ishlab chiqadi va amaliyotga tatbiq etish natijadorligini taʼminlaydi;

taʼlim muassasalarining birinchi rahbarlarining “ilmiy xulosa — tavsiya — natija” tamoyiliga shaxsan javobgarligi belgilanadi;

mahallalarda ilmiy xulosa va tavsiyalar (metodika)larning tatbiq etilishi natijasida baholash reytingiga muvofiq, ularning natijadorligi (mahallalardagi barqarorlik darajasi, “qizil” toifadan chiqishi va boshqa) boʻyicha taʼlim muassasalarining samaradorlik reytingi yuritiladi.

3-bob. Konsepsiyani amalga oshirishdan kutilayotgan natijalar

9. Konsepsiyani amalga oshirish orqali quyidagilarga erishiladi:

mahallalarda ijtimoiy profilaktika obyektlarini barvaqt aniqlash va ular bilan uzluksiz, doimiy va tizimli ishlash mexanizmi yaratiladi;

2025-yil yakuniga qadar jismoniy shaxslar mol-mulkini texnik qoʻriqlash qamrovi — 30 foizga, yuridik shaxslar mol-mulkini qoʻriqlash qamrovi 60 foizga olib chiqiladi;

mahallalardagi jinoyat sodir etishga qulay, ovloq va chekka joylar xavfsiz joylarga aylantiriladi;

fuqarolarda mahalladagi tinchlik va osoyishtalikka daxldorlik hissi va fuqaroviy javobgarlik tuygʻusi shakllantiriladi;

ijtimoiy profilaktika obyektlari holidan doimiy xabar olishni yoʻlga qoʻyish orqali jinoyatlarning barvaqt oldi olinadi va oiladagi haqiqiy muhit oʻrganib boriladi;

“mahalla yettiligi” faoliyati toʻliq raqamlashtiriladi, barcha platformalarni birlashtirish orqali yagona boshqaruv va nazorat mexanizmlari yoʻlga qoʻyiladi;

jinoyatlarning barvaqt oldini olish va “issiq izi”dan ochish samaradorligi oshadi;

davlat organlari va jamoatchilik oʻrtasida ishonchli ijtimoiy hamkorlik yoʻlga qoʻyiladi;

“mahalla yettiligi” va davlat organlariga ilmiy-uslubiy koʻmaklashib boriladi, maqsadli ilmiy-tadqiqot loyihalari orqali dolzarb muammolarning ilmiy yechimlari ishlab chiqiladi.

4-bob. Tizimli nazorat qoidalari

10. Respublika idoralararo muvofiqlashtirish ishchi guruhi aʼzolari tomonidan alohida reja-grafik asosida mahallalarda amalga oshirilayotgan ishlar, Konsepsiya va “yoʻl xarita”larida belgilangan vazifalar ijrosi holati tanqidiy oʻrganilib, ularga amaliy va uslubiy koʻmak koʻrsatiladi hamda taʼsir choralari koʻriladi.

11. Davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari mansabdor shaxslari oʻz xizmat majburiyatlari yuzasidan murakkab mahallalarda jinoyatchilikni jilovlash borasida zarur chora-tadbirlar belgilanishi hamda ularning oʻz vaqtida amalga oshirilishini taʼminlamaganligi uchun qonun hujjatlariga muvofiq javobgarlikka tortiladi.

5-bob. Yakunlovchi qoida

12. Respublika idoralararo muvofiqlashtirish ishchi guruhi tomonidan hisobot yili yakunida mahallalarda amalga oshirilgan tashkiliy-profilaktik tadbirlar hamda manzilli choralar, shu jumladan biriktirilgan masʼullar faoliyati natijadorligi tanqidiy muhokama qilinib, ushbu Konsepsiyada nazarda tutilgan manzilli chora-tadbirlarni keyingi yilda davom ettirish zarurati mavjud mahallalar va ularga biriktirilgan masʼul rahbarlar roʻyxatini tasdiqlash uchun Bosh prokuror va ichki ishlar vaziriga kiritiladi”;

“Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 3-yanvardagi PQ-1-son qaroriga 8-ILOVA

Kriminogen vaziyati murakkab va ogʻir mahallalarda “namunali xavfsiz koʻcha” va “namunali xavfsiz uy” tashkil etish boʻyicha namunaviy

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Ushbu Namunaviy talablar kriminogen vaziyati murakkab va ogʻir mahallalarda (keyingi oʻrinlarda — ogʻir mahallalar) “namunali xavfsiz koʻcha” va “namunali xavfsiz uy”larni tashkil etishning minimal talablari va tartibini belgilaydi.

2. Ogʻir mahallalarda “namunali xavfsiz koʻcha” va “namunali xavfsiz uy”lar tashkil etishning maqsadlari:

jamoat joylari (shu jumladan, aholi gavjum boʻladigan joylar), koʻchalar, koʻp qavatli uylarning kirish yoʻlaklarida nazorat tizimini joriy etish orqali xavfsiz muhitni yaratish;

fuqarolar hayoti, sogʻligʻi va mol-mulkiga har qanday tajovuzlarning oldini olish maqsadida huquqbuzarliklar profilaktikasiga zamonaviy raqamli texnologiyalar va texnik vositalarni keng joriy etish.

3. Ogʻir mahallalarda “namunali xavfsiz koʻcha” va “namunali xavfsiz uy”lar tashkil etishning asosiy vazifalari:

mahallalarning kirish-chiqish joylarini yuzni tanib oluvchi, transport vositasi davlat raqamini aniqlovchi dasturiy-texnik vositalar bilan jihozlash, ularni ichki ishlar organlari axborot tizimlari bilan integratsiya qilish;

jismoniy va yuridik shaxslar mol-mulkini qoʻriqlash qamrovini oshirish;

jinoyat sodir etilish ehtimoli yuqori boʻlgan xilvat (ovloq) joylarni texnik tartibga solish;

hududlarning tungi vaqtlarda yoritilishi, kuzatuv kameralari bilan nazoratga olinishi, “tashvish” tugmalari qamrovi oshirilishi, koʻp qavatli uylar kirish eshigiga domofonlar oʻrnatilishini taʼminlash;

koʻcha boʻylab uylarda yashovchi barcha fuqarolarning jinoyatdan jabrlanish ehtimolining oldini olish maqsadida texnik-profilaktik ishlar olib borish.

2-bob. “Namunali xavfsiz koʻcha” va “namunali xavfsiz uy” tashkil etishga oid asosiy talablar

4. Infratuzilmaviy talablar:

tungi vaqtda koʻchaning aholi istiqomat qiladigan va harakatlanadigan qismi toʻliq yoritilishi;

berk koʻchalar, ichki yoʻlaklar va aholi kam yuradigan, jinoyat sodir etilishi ehtimoli boʻlgan qorongʻu hududlarning qisman yoritilishi;

transport vositalari uchun avtoturargohlarning texnik kuzatuv talablariga javob berishi;

koʻchalarda noqonuniy (yoyma) savdo rastalari faoliyati tartibga solinishi;

qarovsiz yertoʻla, chordoq va chiqindixonalar mavjud boʻlmasligi.

5. Texnik talablar:

jinoyat sodir etilishi ehtimoli yuqori boʻlgan joylar hamda koʻp qavatli uylarning hovli qismi toʻliq kuzatuv kameralari bilan qamrab olinishi va “tashvish” tugmalarining oʻrnatilishi;

xonadonlar, savdo va maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari, koʻngilochar maskanlar, kafe, restoran va barlarning qoʻriqlovga olinishi;

videokuzatuv kameralarining profilaktika inspektori xizmat planshetiga integratsiya qilinishi;

xoʻjalik yurituvchi subyektlar tomonidan oʻz hududiga kuzatuv kameralari va yoritish chiroqlari oʻrnatilishi;

koʻchaning kirish-chiqish joylariga yuzni tanib oluvchi intellektual kameralar oʻrnatilishi;

koʻp qavatli uylarning kirish eshiklariga xonadonlardan boshqariluvchi domofonlarning oʻrnatilishi hamda yoʻlaklardagi eshiklar avtomatik yopilishi taʼminlanishi, shuningdek, huquq-tartibot idoralari va masʼul xodimlarning telefon raqamlari joylashtirilishi;

doʻkonlar, xonadonlar, koʻp qavatli uylar va boshqa ijtimoiy obyektlarga “hudud kamera nazoratida” kabi stikerlarning oʻrnatilishi.

6. Kuch-vositalarga boʻlgan talablar:

voqea va hodisalarga tezkor javob berish tizimi talab darajasida yoʻlga qoʻyilganligi, ayniqsa, tungi vaqtda kuch-vositalarning harakatlanish algoritmi belgilanishi;

koʻchaboshi, uyboshi tayinlanganligi, jamoatchilik, koʻngillilar guruhi va mahalla hamkorligi yoʻlga qoʻyilishi;

viloyat va shahar markazlaridagi jinoyat sodir etilishi ehtimoli yuqori boʻlgan va aholi koʻp toʻplanadigan joylarda patrullik yoʻnalishlari yoʻlga qoʻyilishi;

profilaktika (katta) inspektori lavozimi malakali xodimlar bilan toʻliq jamlanishi, “mahalla yettiligi” tarkibida vakant lavozim boʻlmasligi.

7. Ijtimoiy-iqtisodiy choralar:

koʻcha boʻylab uylarda hamda koʻp kvartirali uylarda yashovchi barcha fuqarolarning jinoyatdan jabrlanish ehtimolining oldini olish maqsadida profilaktik ishlar olib borilishi (bukletlar, flayerlar tarqatilganligi);

koʻcha boʻylab uylarda hamda koʻp kvartirali uylarda yashovchi ijtimoiy profilaktika obyektlarining muammolari oʻz vaqtida hal qilinishi;

koʻcha boʻylab uylarda hamda koʻp kvartirali uylarda yashovchi alohida toifadagi shaxslar bilan tizimli ishlash yoʻlga qoʻyilishi.

3-bob. “Namunali xavfsiz koʻcha” va “namunali xavfsiz uy” tashkil etish tartibi

8. Ogʻir mahallalarda “namunali xavfsiz koʻcha” va “namunali xavfsiz uy”lar tashkil qilish boʻyicha aniq vazifalar har chorak va har oyda mahalla, tuman va viloyat darajasida ishlab chiqiladigan “yoʻl xaritalar”ga manzilli kiritiladi va muddatlari belgilanadi.

9. Ogʻir mahallalarda “namunali xavfsiz koʻcha” va “namunali xavfsiz uy”lar tashkil qilish uchun viloyat va tuman (shahar) hokimlariga budjet va budjetdan tashqari mablagʻlaridan, shuningdek, qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa mablagʻlardan maqsadli va manzilli foydalanishga, mahalla raislariga mahallaning jamgʻarmasi mablagʻlaridan foydalanishga ruxsat beriladi.

10. Hududlarda “namunali xavfsiz koʻcha” va “namunali xavfsiz uy”larni tashkil qilishga biriktirilgan masʼullar, mahalla raisi, tuman (shahar) va viloyat hokimlari shaxsan javob beradilar.

11. Ogʻir mahallalarda tashkil etilayotgan “namunali xavfsiz koʻcha” va “namunali xavfsiz uy”larning talab darajasida ekanligi Bosh prokuratura va Ichki ishlar vazirligining qoʻshma ishchi guruhlari tomonidan baholab boriladi.

12. “Mahalla yettiligi” tomonidan “namunali xavfsiz koʻcha” va “namunali xavfsiz uy”larning boshlanish va tugash nuqtalariga ushbu ijtimoiy maqomni bildiradigan stikerlar oʻrnatilishi va aholining xabardorligini taʼminlash choralari koʻriladi.

13. “Namunali xavfsiz koʻcha” va “namunali xavfsiz uy”larni talab darajasida tashkil etgan, mahallalarda keskin oʻzgarish qilgan, xavfsiz muhit yaratganlarni, shuningdek, tashkil qilishda homiylik (xayriya) koʻrsatgan yuridik va jismoniy shaxslarni mahalliy hokimliklar vakolatida doirasida ragʻbatlantirish choralari koʻriladi.

14. Mazkur talablar minimal hisoblanadi hamda qoʻshimcha boshqa tadbirlarni amalga oshirish mumkin”;

(k) 5, 6 va 7-ilovalar tegishincha 6, 7 va 9-ilovalar deb hisoblansin.

7. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 15-yanvardagi “Kriminologiya sohasida ilmiy-amaliy tadqiqot ishlarini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-22-son qarorida :

(a) 6-bandda :

(i) quyidagi mazmundagi beshinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:

“ilmiy-ishlab chiqarish laboratoriyasida ilmiy tadqiqot natijalari asosida texnika vositalarini va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa mahsulotlarni ishlab chiqarish va sotish”;

(b) 7-bandda :

(i) quyidagi mazmundagi oltinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:

“ilmiy tadqiqot natijalari asosida texnika vositalarini va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa mahsulotlarni ishlab chiqarib sotishdan tushgan mablagʻlar”;

(ii) oltinchi xatboshi yettinchi xatboshi deb hisoblansin.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2025-yil 18-avgust,

PQ-253-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 20.08.2025-y., 07/25/253/0752-son)

lex.uz

Президента Республики Узбекистан

Постановление

КОНЦЕПЦИЯСИ

ТАЛАБЛАР

О внесении изменений и дополнений в некоторые постановления Президента Республики Узбекистан, направленных на дальнейшее повышение результативности системы раннего предупреждения преступности в махаллях

В целях дальнейшего повышения эффективности организационно-профилактических мероприятий по созданию безопасной среды в махаллях, усиления персональной ответственности субъектов, осуществляющих мероприятия социальной профилактики, внедрения механизмов адресной работы на основе отдельного подхода в махаллях со сложной криминогенной обстановкой постановляю:

I. Основные цели

1. Определить основными целями принятия настоящего постановления:

(а) создание безопасной среды в махаллях со сложной криминогенной обстановкой, включенных в «красную» категорию в течение последних пяти лет, путем проведения отдельных организационно-профилактических мероприятий до конца текущего года;

(б) полный охват махаллей со сложной криминогенной обстановкой современными камерами наблюдения, интегрированными со специальным программным обеспечением, функционирующим на основе искусственного интеллекта;

(в) доведение до конца текущего года охвата средствами технической охраны имущества физических лиц до 30 процентов, имущества юридических лиц — до 60 процентов;

(г) повышение персональной ответственности руководителей местных хокимиятов, государственных органов и организаций, образовательных и научных учреждений за обеспечение результативности адресных мероприятий в махаллях со сложной криминогенной обстановкой.

II. Дальнейшее повышение эффективности организационно-профилактических мероприятий

2. Внести изменения и дополнения в некоторые постановления Президента Республики Узбекистан согласно приложению , предусматривающие:

(а) утверждение концепции, предусматривающей механизмы адресной работы на основе отдельного подхода по предупреждению преступлений в махаллях со сложной криминогенной обстановкой, включенных в «красную» категорию в течение последних пяти лет, а также налаживание системы проведения организационно-профилактических мероприятий путем внедрения данной концепции;

(б) утверждение типовых требований, предъявляемых к проектам «образцовая безопасная улица» и «образцовый безопасный дом», организуемым ответственными руководителями, персонально закрепленными за махаллями со сложной и тяжелой криминогенной обстановкой;

(в) внедрение дистанционной формы обучения и поэтапное увеличение квот приема по программам бакалавриата в Академии Министерства внутренних дел в целях формирования резерва высококвалифицированных кадров в органах внутренних дел.

III. Повышение персональной ответственности руководителей местных хокимиятов, государственных органов и организаций за эффективную организацию исполнения постановления

3. Возложить на нижеследующих персональную ответственность за полноценное внедрение в махаллях со сложной криминогенной обстановкой концепции, направленной на предупреждение преступлений, и строго предупредить их о необходимости эффективной организации работы на местах:

(а) Председателя Совета Министров Республики Каракалпакстан, хокимов областей и города Ташкента — за адресную разработку и обеспечение исполнения ежемесячных «дорожных карт» в разрезе каждой махалли со сложной криминогенной обстановкой, а также реализацию в махаллях проектов «образцовая безопасная улица» и «образцовый безопасный дом»;

(б) Генеральную прокуратуру (Б. Валиев), Министерство внутренних дел (А. Рахматуллаев, Б. Абдуллаев), всех ответственных руководителей областного и районного уровней — за налаживание эффективной системы социальной профилактики и полноценное исполнение установленных адресных мер в махаллях со сложной криминогенной обстановкой;

(в) первых руководителей Исследовательского института криминологии Республики Узбекистан, Академии Министерства внутренних дел, Правоохранительной академии, Ташкентского государственного юридического университета и Университета общественной безопасности — за создание безопасных зон на основе принципа «научное заключение — рекомендация — результат» в прикрепленных за ними махаллях со сложной криминогенной обстановкой.

4. Возложить на Генерального прокурора Н. Йулдошева и министра внутренних дел А. Ташпулатова персональную ответственность за эффективную организацию исполнения настоящего постановления.

5. Контроль за исполнением настоящего постановления возложить на Премьер-министра Республики Узбекистан А.Н. Арипова и начальника департамента Администрации Президента Республики Узбекистан Д.Б. Кадирова.

ПРИЛОЖЕНИЕ к постановлению Президента Республики Узбекистан от 18 августа 2025 года ПП-253

Изменения и дополнения, вносимые в некоторые постановления Президента Республики Узбекистан

1. В пункте 11 Положения о Министерстве внутренних дел Республики Узбекистан, утвержденного постановлением Президента Республики Узбекистан от 12 апреля 2017 года № ПП-2883:

(а) дополнить абзацем четырнадцатым следующего содержания:

«определяет учебный процесс в подведомственных Министерству образовательных организациях»;

(б) абзацы четырнадцатый — семнадцатый считать соответственно абзацами пятнадцатым — восемнадцатым.

2. В постановлении Президента Республики Узбекистан от 16 августа 2017 года № ПП-3216 «О мерах по коренному совершенствованию системы подготовки, переподготовки и повышения квалификации сотрудников органов внутренних дел»:

(а) абзацы третий и четвертый пункта 2 изложить в следующей редакции:

«начиная с 2025/2026 учебного года в Академии внедряется дистанционная форма обучения для сотрудников органов внутренних дел, имеющих стаж работы в органах внутренних дел не менее трех лет, продолжительность обучения которых составляет четыре года для лиц без высшего образования и три года для лиц с высшим образованием на платно-контрактной основе;

ежегодная квота приема на очную форму обучения Академии составит с 2025/2026 учебного года 900 человек, с 2026/2027 учебного года — 1 100 человек, а на дистанционную форму обучения — 400 сотрудников органов внутренних дел»;

(б) абзац десятый пункта 6 изложить в следующей редакции:

«прием по 80 процентам квоты приема на дневную форму обучения по программе бакалавриата Академии осуществляется исключительно из числа выпускников ведомственных академических лицеев, военно-академических лицеев, а также сотрудников органов внутренних дел (за исключением приема по направлению образования «Деятельность по борьбе с преступностью в сфере цифровых технологий»)»;

(в) в пункте 8 слово «заочную» заменить словом «дистанционную».

3. В Положении о порядке прохождения службы в органах внутренних дел, утвержденном постановлением Президента Республики Узбекистан от 29 ноября 2017 года № ПП-3413:

(а) в абзаце третьем пункта 6 слово «заочную» заменить словом «дистанционную»;

(б) абзац пятый пункта 15 после слова «обеспечения» дополнить словами «(в том числе кандидаты, успешно завершившие программу в рамках проекта «Один миллион программистов» и получивших сертификат выпускника)»;

(в) пункт 17 дополнить абзацем третьим следующего содержания:

«При этом назначение сотрудников на соответствующую должность может осуществляться на основе территориального и экстерриториального принципов»;

(г) пункт 75 после слов «Президента Республики Узбекистан или» дополнить словами «распоряжением Администрации Президента Республики Узбекистан либо».

4. В постановлении Президента Республики Узбекистан от 15 апреля 2021 года № ПП-5076 «О мерах по внедрению качественно новой системы подготовки профессиональных кадров для органов внутренних дел»:

(а) в абзаце четвертом пункта 1, абзаце пятом пункта 7, абзаце четвертом подпункта «а» пункта 9 слово «заочной» в соответствующем падеже заменить словом «дистанционной» соответствующем падеже;

(б) в пункте 7 :

(i) дополнить абзацами третьим и четвертым следующего содержания:

«Кандидаты, успешно окончившие программу в рамках проекта «Один миллион программистов» и получившие сертификат выпускника, поступающие на образовательное направление Академии «Деятельность по борьбе с преступностью в сфере цифровых технологий», получают дополнительный балл в размере 30 процентов от максимально возможного количества баллов по математике, информатике и информационным технологиям. Пять кандидатов, набравших наибольшее количество баллов, будут приняты напрямую на второй курс этого направления.

Виды и уровни сертификатов, предоставляющих выпускникам проекта «Один миллион программистов» льготы для поступления на направление образования Академии «Деятельность по борьбе с преступностью в сфере цифровых технологий», определяются министром внутренних дел»;

(ii) абзацы третий — пятый считать соответственно абзацами пятым — седьмым;

(в) в графе «Форма обучения» позиции 3 приложения № 1 слово «заочная» заменить словом «дистанционная»;

(г) в графе «Форма и срок обучения» раздела «Офицерский состав» приложения № 3 слово «заочное» заменить словом «дистанционное».

5. В пункте 3 постановления Президента Республики Узбекистан от 20 января 2023 года № ПП-10 «О дополнительных мерах по преобразованию органов внутренних дел в народную профессиональную структуру и ориентированию их работы на более тесное взаимодействие с населением»:

(а) абзац третий исключить;

(б) абзацы четвертый — восьмой считать абзацами третьим — седьмым соответственно.

6. В постановлении Президента Республики Узбекистан от 3 января 2025 года № ПП-1 «О мерах по созданию безопасной среды и дальнейшему повышению эффективности системы раннего предупреждения правонарушений в махаллях республики в 2025 году»:

(а) в пункте 2 :

(i) дополнить абзацем шестым следующего содержания:

«Концепцию адресных мер по предупреждению преступлений в махаллях со сложной криминогенной обстановкой (далее — Концепция) согласно приложению № 5»;

(ii) абзацы шестой — девятый считать абзацами седьмым — десятым соответственно;

(iii) в абзаце седьмом цифру «5» заменить цифрой «6»;

(iv) абзацы девятый и десятый после слова «Программа» в соответствующем падеже дополнить словом «, Концепция» в соответствующем падеже;

(б) в пункте 3 :

(i) в абзаце первом цифру «6» заменить цифрой «7»;

(ii) абзац третий изложить в следующей редакции:

«внесению в территориальные «дорожные карты», разрабатываемые на каждый квартал 2025 года, научно обоснованных предложений, направленных на изучение реальных факторов, влияющих на совершение преступлений в махаллях со сложной или тяжелой криминогенной обстановкой, а также налаживание адресной организационно-профилактической системы исходя из их особенностей»;

(в) в пункте 4 :

(i) абзацы первый и четвертый после слова «Программа» в соответствующем падеже дополнить словом «, Концепция» в соответствующем падеже;

(ii) абзац пятый после слова «тяжелой» дополнить словом «, сложной»;

(г) в пункте 5 :

(i) абзац первый изложить в следующей редакции:

«5. Определить, что в целях организации адресной работы, направленной на создание эффективной системы раннего предупреждения преступности в махаллях со сложной или тяжелой криминогенной обстановкой, за всеми хокимами районов (городов), а также руководителями соответствующих правоохранительных органов (далее — ответственные руководители) в 2025 году закрепляются определенные махалли»;

(ii) абзац четвертый после слова «тяжелой» дополнить словами «и сложной»;

(д) в пункте 6 :

(i) в подпунктах «г» и «д» после слова «тяжелой» дополнить словами «и сложной»;

(ii) в абзаце третьем подпункта «д» слова «Национальной гвардии» заменить словами «органов внутренних дел»;

(ж) пункт 8 изложить в следующей редакции:

«8. Совету Министров Республики Каракалпакстан, хокимиятам областей и города Ташкента в рамках выполнения задач, определенных в территориальных «дорожных картах», ежемесячно принимать меры по созданию в махаллях со сложной и тяжелой криминогенной обстановкой каждого района (города) как минимум двух «образцовых безопасных улиц» и «образцовых безопасных домов» на основе типовых требований в соответствии с приложением № 8»;

(з) в пункте 11 цифру «7» заменить цифрой «9»;

(и) в тексте на государственном языке дополнить приложениями №№ 5 и 8 следующего содержания:

«Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 3 январдаги ПҚ-1-сон қарорига 5-ИЛОВА

Криминоген вазияти мураккаб маҳаллаларда жиноятларнинг олдини олиш бўйича манзилли чоралар

1-боб. Умумий қоидалар

1. Криминоген вазияти мураккаб маҳаллаларда жиноятларнинг олдини олиш бўйича манзилли чоралар концепцияси (кейинги ўринларда — Концепция) охирги беш йил давомида криминоген вазияти бўйича «қизил» тоифада турган маҳаллаларда (кейинги ўринларда — маҳаллалар), яъни мураккаб маҳаллаларда ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш, жамоат хавфсизлигини таъминлаш ва хавфсиз муҳитни яратиш соҳасидаги давлат масъул органлари фаолиятининг устувор йўналишларини ва бу борада амалга ошириладиган ишлар бўйича алоҳида механизмларни белгилайди.

2. Маҳаллаларда алоҳида ташкилий-профилактик тадбирлар ҳамда манзилли чоралар билан илмий-амалий ёндашувларни уйғунлаштирган ҳолда криминоген вазиятни барқарорлаштириш ва пировардида хавфсиз муҳитни яратиш Концепциянинг асосий мақсади ҳисобланади.

3. Маҳаллаларда хавфсиз муҳитни яратиш манзилли профилактик тадбирларнинг устуворлиги, қонунийлик, «хонадонбай» ва «фуқаробай» мақсадли ишлаш ҳамда илмий-амалий ёндашувлар жорий этилиши каби асосий тамойилларга таянган ҳолда амалга оширилади.

4. Бош прокурорнинг ва ички ишлар вазирининг биринчи ўринбосарлари, ҳудудий ички ишлар органлари бошлиқлари ва прокурорлари, Ўзбекистон Республикаси Криминология тадқиқот институти, Ички ишлар вазирлиги Академияси, Ҳуқуқни муҳофаза қилиш академияси, Тошкент давлат юридик университети ва Жамоат хавфсизлиги университети (кейинги ўринларда — таълим ташкилотлари) раҳбарлари, шунингдек, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши Раиси ҳамда вилоят ва туман (шаҳар) ҳокимлари Концепция ижроси учун шахсан масъул ҳисобланади.

5. Концепция доирасида белгиланган манзилли тадбирлар масъул давлат органлари томонидан жамоат бирлашмалари, фуқаролар ҳамда оммавий ахборот воситалари билан ҳамкорликда амалга оширилади.

6. Маҳаллалардаги криминоген вазиятга салбий таъсир кўрсатиб келаётган асосий омиллар қуйидагилар ҳисобланади:

«маҳалла еттилиги»нинг ижтимоий профилактика объектлари ва алоҳида тоифадаги шахслар (ҳуқуқбузарликлардан жабрланиш эҳтимоли бор шахслар, ички ишлар органлари ҳисобида турувчи шахслар) билан олиб бораётган профилактик тадбирлари натижадорлигининг пастлиги;

«маҳалла еттилиги» вакилларининг ижтимоий профилактикага оид вазифаларни бажариш учун билими, тажрибаси ва маҳорати етарли эмаслиги, профилактика инспекторларининг хизмат юкламасининг юқорилиги;

«маҳалла еттилиги» фаолиятини ташкил қилиш, бошқариш ва мувофиқлаштиришдаги тизимли муаммолар, кадрлар салоҳиятининг пастлиги ва кадрлар қўнимсизлиги;

маҳаллада ишсизлик ва камбағаллик даражаси юқорилиги, бу борада тизимли ишлар талаб даражасида ташкил этилмаганлиги;

маҳалладаги жисмоний ва юридик шахсларнинг мол-мулки қўриқлови даражасининг пастлиги;

маҳаллалар ҳудудидаги давлат ва нодавлат идора ва ташкилотлар, савдо ва бозор мажмуалари атрофида, шунингдек, жамоат жойлари ва аҳоли гавжум жойларда ҳуқуқ-тартибот тизимининг куч ва воситаларининг етарли эмаслиги;

маҳаллаларда атроф-муҳитни лойиҳалаштириш орқали жиноятларнинг олдини олиш бўйича илғор хорижий тажрибалар татбиқ этилмаганлиги, «намунавий хавфсиз кўча» ва «намунавий хавфсиз йўлак»лар турли ёндашувлар асосида ташкил этилаётганлиги;

йирик шаҳар марказларидаги ички миграция жараёнлари тўлиқ назоратга олинмаганлиги ҳамда туман (шаҳар) марказларидаги бозор атрофидаги ноқонуний савдо расталари ва автотураргоҳларни тартибга солиш чоралари кўрилмаётганлиги;

маҳаллаларда жиноятчиликни жиловлаш ва унинг барвақт олдини олиш чора-тадбирлари илмий-амалий ёндашув асосида етарли даражада ташкил этилмагани;

аҳолининг ҳуқуқий онги ва маданиятини ошириш, маънавий-ахлоқий фазилатларини юксалтириш ва тарбиялашга қаратилган тарғибот-ташвиқот тадбирларининг таъсирчан эмаслиги.

7. Маҳаллаларда жиноятчиликни жиловлаш ва хавфсиз муҳитни яратиш борасидаги фаолиятнинг устувор йўналишлари қуйидагилардан иборат:

маҳаллаларда ҳуқуқ-тартибот идоралари томонидан куч ва воситаларни тақсимлаш, бошқариш (мувофиқлаштириш)нинг янги тизимини жорий этиш;

маҳаллаларда ижтимоий профилактика тизими таъсирчанлиги ва натижадорлигини ошириш борасида манзилли тадбирларни уйғунликда амалга ошириш;

алоҳида тоифадаги шахслар (вояга етмаганлар, ёшлар, аёллар, ишсизлар, муқаддам судланганлар, пробация ҳисобида турганлар ва бошқалар) билан манзилли, таъсирчан ишларни тизимли ташкил қилиш;

маҳаллаларда жисмоний ва юридик шахслар мол-мулкини қўриқлаш қамровини изчил ошириб бориш;

инновацион ва рақамли технологияларни кенг жорий қилиш, CPTED (Crime Prevention Through Environmental Design — атроф-муҳитни лойиҳалаш орқали жиноятларнинг олдини олиш) концепцияси асосида маҳаллаларда «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй» лойиҳаларини ташкил этиш;

маҳаллаларда аҳолининг ҳуқуқий онгини ошириш, спорт ва соғлом турмуш тарзини тарғиб қилиш, ҳуқуқбузарликларга муросасизлик муҳитини яратишда ижтимоий ҳамкорликни ривожлантириш;

маҳалладаги жиноятчилик ва ҳуқуқбузарликларнинг асл омилларини тизимли равишда илмий ёндашган ҳолда таълим муассасалари томонидан ўрганиб бориш.

2-боб. Концепцияни амалга ошириш механизмлари

8. Концепцияни амалга ошириш механизмлари қуйидагиларни ўз ичига олади:

а) маҳаллаларда ҳуқуқ-тартибот идоралари томонидан куч ва воситаларни тақсимлаш, бошқариш (мувофиқлаштириш)нинг янги тизимини жорий этиш. Бунда:

Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши Раиси, вилоятлар ва Тошкент шаҳри ҳокимлари ҳудудий ички ишлар органлари бошлиқлари ва прокурорлари ҳамда бириктирилган таълим муассасаси раҳбари билан биргаликда Концепцияга асосан ҳар бир маҳалла кесимида алоҳида ойлик «йўл хариталари»ни (туман ва маҳалла кесимида) тасдиқлаб, ижрога қаратишни таъминлайди;

маҳаллаларга вилоят даражасидаги прокурорнинг ва ички ишлар органи бошлиғининг ўринбосарлари ҳамда тегишинча тармоқ ва соҳавий хизмат раҳбарлари номма-ном бириктирилиб, ҳафтада уч кун уларнинг иши бевосита ушбу маҳаллаларда ташкил этилади, самарадорлик индикатори юритилади ва ҳар ойда фаолиятни баҳолаб бориш йўлга қўйилади;

туман (шаҳар) ички ишлар органи бошлиғи ва прокурорнинг хизмат хонаси 2025 йил якунига қадар бевосита маҳаллада ташкил этилиб, кундалик ишининг бошланиши ва якуни айнан ўша ерда амалга оширилади;

вилоят ҳокимликлари маҳаллаларда ҳуқуқбузарлик содир этиш эҳтимоли юқори бўлган шахсларнинг ижтимоий-маиший муаммоларини туман (шаҳар) ички ишлар органлари хулосаларига асосан тезкорлик билан ҳал қилиш учун шахсан масъул ҳисобланади ва тегишли манзилли чораларни кўради;

маҳаллаларда ички ишлар органларининг кечаю-кундуз хизматини ҳамда куч-воситаларнинг тезкор ҳаракатланишини таъминлаш мақсадида камида 2 нафар, вазиятдан келиб чиқиб 3 нафаргача профилактика инспекторлари (шундан биттаси профилактика катта инспектори) штати ташкил этилади, камида 2 нафардан иборат патруль-пост хизмати нарядларининг хизмати йўлга қўйилади ҳамда тезкор ходим бириктирилади;

маҳаллаларда босқичма-босқич маҳалла ҳуқуқ-тартибот масканлари фаолияти йўлга қўйилади;

маҳаллаларда профилактика катта инспектори лавозимларида профилактика соҳасида кўп йиллик амалий иш тажрибасига эга бўлган ходимлар хизмат ўташи йўлга қўйилади;

ҳар ҳафта пайшанба — «ҳуқуқбузарликлар профилактикаси куни»да маҳаллаларга бириктирилган вилоят даражасидаги ички ишлар органи масъул раҳбарлари профилактика катта инспекторлари билан бирга уларнинг вазифасини бажаради (амалий маҳоратини кўрсатади);

б) маҳаллаларда ижтимоий профилактика тизими таъсирчанлиги ва натижадорлигини ошириш борасида манзилли тадбирларни уйғунликда амалга ошириш. Унга кўра:

профилактика катта инспекторлари бошчилигида «маҳалла еттилиги» томонидан маҳаллаларда таълим муассасалари томонидан тақдим этилган алоҳида методика асосида ижтимоий профилактика объектларига аниқлик киритилади;

ҳуқуқбузарликлар содир бўлиш эҳтимоли юқори бўлган жой (объект)лар, шунингдек, ҳуқуқбузарлик содир қилиш ёки жиноят қурбонига айланиш эҳтимоли юқори бўлган шахслар бўйича «маҳалла еттилиги» аъзолари номма-ном тақсимланади (жавобгарлик ҳудуди ва шахслар бириктирилади);

вилоят ва туман даражасида бириктирилган масъул раҳбарлар маҳаллалар учун тасдиқланган «йўл харита»ларнинг натижадорлиги бўйича жойига чиққан ҳолда ҳафталик сўровни амалга оширади;

маҳаллаларда содир этилган жиноятлар маҳаллага бириктирилган масъул томонидан маҳалла аҳолиси ўртасида, шунингдек, суд ҳукми чиққандан сўнг жиноят содир қилган шахснинг яшаш кўчасида (маҳалласида) муҳокама қилинади;

туман (шаҳар) халқ депутатлари ҳар ойда жойига чиққан ҳолда маҳаллаларга бириктирилган масъул раҳбарларнинг жиноятчиликнинг олдини олиш ва маҳаллада криминоген вазиятни яхшилаш борасида олиб бораётган ишлари юзасидан ҳисоботини эшитиб, уларнинг фаолиятига баҳо беради ва амалий жиҳатдан кўмаклашади;

туман (шаҳар) халқ депутатлари томонидан маҳаллада содир этилган жиноятларнинг асл омиллари айнан «маҳалла еттилиги»нинг фаолиятига ёхуд бошқа давлат органлари мутасаддиларининг фаолиятига тааллуқлилиги бўйича хулосалар тайёрланади ва таъсир чоралари тўғрисида таклиф киритилади;

маҳалла раиси, хотин-қизлар фаоли ва ёшлар етакчиларига ижтимоий профилактика тадбирларининг натижадорлиги бўйича самарадорлик кўрсаткичлари (KPI) асосида қўшимча ҳақ тўлаш амалиёти йўлга қўйилади;

в) алоҳида тоифадаги шахслар (вояга етмаганлар, ёшлар, аёллар, ишсизлар, муқаддам судланганлар, пробация ҳисобида турганлар ва бошқалар) билан манзилли, таъсирчан ишларни тизимли ташкил қилиш. Бунда:

ижтимоий профилактика объектлари, айниқса, оила-турмуш доирасида ҳуқуқбузарликлар содир этувчи шахсларнинг (жанжалкаш ва низоли оилалар) ҳолидан мажбурий равишда камида ҳар уч кунда хабар олиш амалиёти йўлга қўйилади;

адлия органлари томонидан фуқаролик ва жиноят ишлари бўйича судларда низолашаётган оилаларга ҳуқуқий маслаҳатлар бериб бориш амалиёти йўлга қўйилади;

тажриба тариқасида ижтимоий профилактика объектлари ҳолидан хабар олиш тизимининг таъсирчанлигини ошириш учун «маҳалла еттилиги»нинг электрон планшетлари орқали ижтимоий профилактика объектларини биометрик идентификация қилиш амалиёти йўлга қўйилади;

вояга етмаганлар томонидан содир этилиши мумкин бўлган ҳуқуқбузарликларнинг профилактикасини самарали ташкил этиш мақсадида ички ишлар органлари вояга етмаганлар масалалари бўйича инспектор-психологлар ҳуқуқбузарликлар содир этиш эҳтимоли юқори бўлган ўқувчиларни аниқлаш ва улар билан манзилли ишлашни ташкил этиш фаолиятини «маҳалла еттилиги» билан биргаликда ҳар ой якунида муҳокама этиб боради;

маҳаллаларда «маҳалла еттилиги» вакилларининг касбий маҳоратини ошириш борасида бириктирилган таълим ташкилотлари, адлия органлари раҳбарлари томондан амалий маҳорат дарслари (мастер-класс) ўтказилади;

Криминология тадқиқот институти томонидан Ўзбекистон маҳаллалари уюшмаси маблағлари ҳисобидан малакали ходимлар ҳамда криминолог олимлар жалб қилинган ҳолда маҳаллалар кесимида мақсадли илмий-амалий тадқиқотлар ўтказилади;

г) маҳаллаларда жисмоний ва юридик шахслар мол-мулкини қўриқлаш қамровини изчил ошириб бориш. Бунда:

ички ишлар органлари қўриқлаш хизматининг хизмат кўрсатиш тасдиқланган тарифлари асосида жисмоний ва юридик шахсларнинг мол-мулкини қўриқлашни янги механизмлар асосида амалга ошириш чоралари кўрилади;

бозорлар, савдо марказлари, автошоҳбекатлар, метронинг аҳоли гавжум бўлган бекатлари ва истироҳат боғлари, ресторанлар, кафе, бар ва бошқа кўнгилочар масканлар, шунингдек, бўш турган хонадонлар учун қўриқлаш хизматидан фойдаланиш мажбурий қилиб белгиланади;

туман (шаҳар) марказидан узоқда жойлашган ҳудудларда маҳалладаги криминоген вазият барқарор бўлгунга қадар вилоятнинг маҳаллий бюджети ҳисобидан мажбурий қўриқлаш-патруль гуруҳини ташкил этиш чоралари кўрилади;

д) инновацион ва рақамли технологияларни кенг жорий қилиш, атроф-муҳитни лойиҳалаштириш орқали жиноятчиликнинг олдини олиш концепцияси асосида маҳаллаларда «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй» лойиҳаларини ташкил этиш. Бунда:

«Хавфсиз шаҳар» ягона интеграциялашган тизимларини яратиш ва ривожлантириш концепцияси доирасида маҳаллалар ҳудуди тунги ёритқичлар ва кузатув камералари ҳамда сунъий интеллект билан ишловчи махсус дастурий таъминот билан тўлиқ қамраб олинади;

маҳалланинг кириб-чиқиш жойлари маҳаллий бюджет ҳамда бошқарув сервис компаниялари ҳисобидан интеллектуал видеокамералар билан жиҳозланиб, ҳудудий ички ишлар органлари ҳамда профилактика катта инспектори хизмат планшетига интеграция қилинади;

маҳаллаларда жамоат тартибини сақлаш ва ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш фаолиятида учувчисиз учиш аппаратларидан фойдаланиш йўлга қўйилади;

CPTED концепциясининг миллий стандартлари ишлаб чиқилади ва шаҳарсозлик қоидалари ҳамда нормаларига татбиқ этилади, хусусан, атроф-муҳитни лойиҳалаш, тураржойлар, бино-иншоотлар, бозорлар, савдо мажмуалари, боғ ва бошқа жамоат жойларини қуришда янги стандартларга риоя этилади;

маҳалладаги жамоат жойлари, кўп қаватли тураржой ва уйлар олди (йўлаклар)да «ташвиш» тугмалари ўрнатилади ва уларга хизмат кўрсатиш маҳаллий бюджет ҳамда бошқарув сервис компаниялари ҳисобидан молиялаштирилади;

маҳаллалар ҳудудидаги давлат ва нодавлат идора ва ташкилотлар, банк, савдо ва бозор мажмуалари атрофида, метронинг аҳоли гавжум бекатлари ва автотураргоҳларда жиноятдан жабрланиш эҳтимолини олдини олиш бўйича ташкилот ва идоралар масъул раҳбарларига шахсий жавобгарлик белгиланади;

ж) маҳаллаларда аҳолининг ҳуқуқий онгини ошириш, спорт ва соғлом турмуш тарзини тарғиб қилиш, ҳуқуқбузарликларга муросасизлик муҳитини яратишда ижтимоий ҳамкорликни ривожлантириш. Бунда:

ҳудудий маданият бўлимлари томонидан ҳар ойда маҳаллаларда аҳолининг ҳуқуқий онги ва маданиятини ошириш, ҳуқуқбузарликка нисбатан муросасиз муносабатда бўлиш, ҳалол меҳнат қилиш, соғлом турмуш тарзини тарғиб қилиш ва маданий ҳордиқ чиқаришига қаратилган тарғибот компаниялари ўтказилади;

жамоатчилик вакилларининг ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар билан ҳамкорлигини мустаҳкамлаш ва қўшимча рағбатлантириш механизмлари ишлаб чиқилади;

маҳаллаларда жиноятчиликнинг олдини олиш борасида «маҳалла еттилиги» томонидан фуқаролар ўртасида тарғибот-ташвиқот ишларини олиб борувчи «маҳалла тарғиботчиси» жамоатчилик гуруҳлари ташкил этилади;

ҳуқуқбузарликлар профилактикаси тизимини ривожлантириш жамғармалари ҳисобидан маҳаллаларда хизмат ўтаётган профилактика (катта) инспекторларига меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдорининг икки баравари миқдорида махсус устама тўлаш ва ушбу маҳалла йил якуни билан «қизил» тоифадан чиқарилса рағбатлантириш тариқасида меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдорининг бир баравари миқдорида бир йил давомида қўшимча устама ҳақ тўлаш амалиёти йўлга қўйилади;

йил якуни бўйича маҳалладаги криминоген вазиятни барқарорлаштиришга эришган (кўмаклашган) давлат органлари ва жамоатчилик ташкилотлари вакилларини Бош прокуратура қошидаги мувофиқлаштирувчи штаб таклифига кўра тегишли вазирлик ва идораларнинг бюджетдан ташқари жамғармалари ҳисобидан рағбатлантириш чоралари кўрилади;

з) маҳалладаги жиноятчилик ва ҳуқуқбузарликларнинг асл омилларини тизимли равишда илмий ёндашган ҳолда таълим муассасалари томонидан ўрганиб бориш. Бунда:

Криминология тадқиқот институти, Ички ишлар вазирлиги Академияси, Ҳуқуқни муҳофаза қилиш академияси, Тошкент давлат юридик университети ва Жамоат хавфсизлиги университети бириктирилган ҳудудлардаги маҳаллаларни илмий-амалий танқидий ўрганиб, таклифлар (хулоса ва тавсиялар) ишлаб чиқади ва амалиётга татбиқ этиш натижадорлигини таъминлайди;

таълим муассасаларининг биринчи раҳбарларининг «илмий хулоса — тавсия — натижа» тамойилига шахсан жавобгарлиги белгиланади;

маҳаллаларда илмий хулоса ва тавсиялар (методика)ларнинг татбиқ этилиши натижасида баҳолаш рейтингига мувофиқ, уларнинг натижадорлиги (маҳаллалардаги барқарорлик даражаси, «қизил» тоифадан чиқиши ва бошқа) бўйича таълим муассасаларининг самарадорлик рейтинги юритилади.

3-боб. Концепцияни амалга оширишдан кутилаётган натижалар

9. Концепцияни амалга ошириш орқали қуйидагиларга эришилади:

маҳаллаларда ижтимоий профилактика объектларини барвақт аниқлаш ва улар билан узлуксиз, доимий ва тизимли ишлаш механизми яратилади;

2025 йил якунига қадар жисмоний шахслар мол-мулкини техник қўриқлаш қамрови — 30 фоизга, юридик шахслар мол-мулкини қўриқлаш қамрови 60 фоизга олиб чиқилади;

маҳаллалардаги жиноят содир этишга қулай, овлоқ ва чекка жойлар хавфсиз жойларга айлантирилади;

фуқароларда маҳалладаги тинчлик ва осойишталикка дахлдорлик ҳисси ва фуқаровий жавобгарлик туйғуси шакллантирилади;

ижтимоий профилактика объектлари ҳолидан доимий хабар олишни йўлга қўйиш орқали жиноятларнинг барвақт олди олинади ва оиладаги ҳақиқий муҳит ўрганиб борилади;

«маҳалла еттилиги» фаолияти тўлиқ рақамлаштирилади, барча платформаларни бирлаштириш орқали ягона бошқарув ва назорат механизмлари йўлга қўйилади;

жиноятларнинг барвақт олдини олиш ва «иссиқ изи»дан очиш самарадорлиги ошади;

давлат органлари ва жамоатчилик ўртасида ишончли ижтимоий ҳамкорлик йўлга қўйилади;

«маҳалла еттилиги» ва давлат органларига илмий-услубий кўмаклашиб борилади, мақсадли илмий-тадқиқот лойиҳалари орқали долзарб муаммоларнинг илмий ечимлари ишлаб чиқилади.

4-боб. Тизимли назорат қоидалари

10. Республика идоралараро мувофиқлаштириш ишчи гуруҳи аъзолари томонидан алоҳида режа-график асосида маҳаллаларда амалга оширилаётган ишлар, Концепция ва «йўл харита»ларида белгиланган вазифалар ижроси ҳолати танқидий ўрганилиб, уларга амалий ва услубий кўмак кўрсатилади ҳамда таъсир чоралари кўрилади.

11. Давлат ҳокимияти ва бошқаруви органлари мансабдор шахслари ўз хизмат мажбуриятлари юзасидан мураккаб маҳаллаларда жиноятчиликни жиловлаш борасида зарур чора-тадбирлар белгиланиши ҳамда уларнинг ўз вақтида амалга оширилишини таъминламаганлиги учун қонун ҳужжатларига мувофиқ жавобгарликка тортилади.

5-боб. Якунловчи қоида

12. Республика идоралараро мувофиқлаштириш ишчи гуруҳи томонидан ҳисобот йили якунида маҳаллаларда амалга оширилган ташкилий-профилактик тадбирлар ҳамда манзилли чоралар, шу жумладан бириктирилган масъуллар фаолияти натижадорлиги танқидий муҳокама қилиниб, ушбу Концепцияда назарда тутилган манзилли чора-тадбирларни кейинги йилда давом эттириш зарурати мавжуд маҳаллалар ва уларга бириктирилган масъул раҳбарлар рўйхатини тасдиқлаш учун Бош прокурор ва ички ишлар вазирига киритилади»;

«Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 3 январдаги ПҚ-1-сон қарорига 8-ИЛОВА

Криминоген вазияти мураккаб ва оғир маҳаллаларда «намунали хавфсиз кўча»ва «намунали хавфсиз уй» ташкил этиш бўйича намунавий

1-боб. Умумий қоидалар

1. Ушбу Намунавий талаблар криминоген вазияти мураккаб ва оғир маҳаллаларда (кейинги ўринларда — оғир маҳаллалар) «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй»ларни ташкил этишнинг минимал талаблари ва тартибини белгилайди.

2. Оғир маҳаллаларда «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй»лар ташкил этишнинг мақсадлари:

жамоат жойлари (шу жумладан, аҳоли гавжум бўладиган жойлар), кўчалар, кўп қаватли уйларнинг кириш йўлакларида назорат тизимини жорий этиш орқали хавфсиз муҳитни яратиш;

фуқаролар ҳаёти, соғлиғи ва мол-мулкига ҳар қандай тажовузларнинг олдини олиш мақсадида ҳуқуқбузарликлар профилактикасига замонавий рақамли технологиялар ва техник воситаларни кенг жорий этиш.

3. Оғир маҳаллаларда «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй»лар ташкил этишнинг асосий вазифалари:

маҳаллаларнинг кириш-чиқиш жойларини юзни таниб олувчи, транспорт воситаси давлат рақамини аниқловчи дастурий-техник воситалар билан жиҳозлаш, уларни ички ишлар органлари ахборот тизимлари билан интеграция қилиш;

жисмоний ва юридик шахслар мол-мулкини қўриқлаш қамровини ошириш;

жиноят содир этилиш эҳтимоли юқори бўлган хилват (овлоқ) жойларни техник тартибга солиш;

ҳудудларнинг тунги вақтларда ёритилиши, кузатув камералари билан назоратга олиниши, «ташвиш» тугмалари қамрови оширилиши, кўп қаватли уйлар кириш эшигига домофонлар ўрнатилишини таъминлаш;

кўча бўйлаб уйларда яшовчи барча фуқароларнинг жиноятдан жабрланиш эҳтимолининг олдини олиш мақсадида техник-профилактик ишлар олиб бориш.

2-боб. «Намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй» ташкил этишга оид асосий талаблар

4. Инфратузилмавий талаблар:

тунги вақтда кўчанинг аҳоли истиқомат қиладиган ва ҳаракатланадиган қисми тўлиқ ёритилиши;

берк кўчалар, ички йўлаклар ва аҳоли кам юрадиган, жиноят содир этилиши эҳтимоли бўлган қоронғу ҳудудларнинг қисман ёритилиши;

транспорт воситалари учун автотураргоҳларнинг техник кузатув талабларига жавоб бериши;

кўчаларда ноқонуний (ёйма) савдо расталари фаолияти тартибга солиниши;

қаровсиз ертўла, чордоқ ва чиқиндихоналар мавжуд бўлмаслиги.

5. Техник талаблар:

жиноят содир этилиши эҳтимоли юқори бўлган жойлар ҳамда кўп қаватли уйларнинг ҳовли қисми тўлиқ кузатув камералари билан қамраб олиниши ва «ташвиш» тугмаларининг ўрнатилиши;

хонадонлар, савдо ва маиший хизмат кўрсатиш шохобчалари, кўнгилочар масканлар, кафе, ресторан ва барларнинг қўриқловга олиниши;

видеокузатув камераларининг профилактика инспектори хизмат планшетига интеграция қилиниши;

хўжалик юритувчи субъектлар томонидан ўз ҳудудига кузатув камералари ва ёритиш чироқлари ўрнатилиши;

кўчанинг кириш-чиқиш жойларига юзни таниб олувчи интеллектуал камералар ўрнатилиши;

кўп қаватли уйларнинг кириш эшикларига хонадонлардан бошқарилувчи домофонларнинг ўрнатилиши ҳамда йўлаклардаги эшиклар автоматик ёпилиши таъминланиши, шунингдек, ҳуқуқ-тартибот идоралари ва масъул ходимларнинг телефон рақамлари жойлаштирилиши;

дўконлар, хонадонлар, кўп қаватли уйлар ва бошқа ижтимоий объектларга «ҳудуд камера назоратида» каби стикерларнинг ўрнатилиши.

6. Куч-воситаларга бўлган талаблар:

воқеа ва ҳодисаларга тезкор жавоб бериш тизими талаб даражасида йўлга қўйилганлиги, айниқса, тунги вақтда куч-воситаларнинг ҳаракатланиш алгоритми белгиланиши;

кўчабоши, уйбоши тайинланганлиги, жамоатчилик, кўнгиллилар гуруҳи ва маҳалла ҳамкорлиги йўлга қўйилиши;

вилоят ва шаҳар марказларидаги жиноят содир этилиши эҳтимоли юқори бўлган ва аҳоли кўп тўпланадиган жойларда патруллик йўналишлари йўлга қўйилиши;

профилактика (катта) инспектори лавозими малакали ходимлар билан тўлиқ жамланиши, «маҳалла еттилиги» таркибида вакант лавозим бўлмаслиги.

7. Ижтимоий-иқтисодий чоралар:

кўча бўйлаб уйларда ҳамда кўп квартирали уйларда яшовчи барча фуқароларнинг жиноятдан жабрланиш эҳтимолининг олдини олиш мақсадида профилактик ишлар олиб борилиши (буклетлар, флайерлар тарқатилганлиги);

кўча бўйлаб уйларда ҳамда кўп квартирали уйларда яшовчи ижтимоий профилактика объектларининг муаммолари ўз вақтида ҳал қилиниши;

кўча бўйлаб уйларда ҳамда кўп квартирали уйларда яшовчи алоҳида тоифадаги шахслар билан тизимли ишлаш йўлга қўйилиши.

3-боб. «Намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй» ташкил этиш тартиби

8. Оғир маҳаллаларда «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй»лар ташкил қилиш бўйича аниқ вазифалар ҳар чорак ва ҳар ойда маҳалла, туман ва вилоят даражасида ишлаб чиқиладиган «йўл хариталар»га манзилли киритилади ва муддатлари белгиланади.

9. Оғир маҳаллаларда «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй»лар ташкил қилиш учун вилоят ва туман (шаҳар) ҳокимларига бюджет ва бюджетдан ташқари маблағларидан, шунингдек, қонунчиликда тақиқланмаган бошқа маблағлардан мақсадли ва манзилли фойдаланишга, маҳалла раисларига маҳалланинг жамғармаси маблағларидан фойдаланишга рухсат берилади.

10. Ҳудудларда «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй»ларни ташкил қилишга бириктирилган масъуллар, маҳалла раиси, туман (шаҳар) ва вилоят ҳокимлари шахсан жавоб берадилар.

11. Оғир маҳаллаларда ташкил этилаётган «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй»ларнинг талаб даражасида эканлиги Бош прокуратура ва Ички ишлар вазирлигининг қўшма ишчи гуруҳлари томонидан баҳолаб борилади.

12. «Маҳалла еттилиги» томонидан «намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй»ларнинг бошланиш ва тугаш нуқталарига ушбу ижтимоий мақомни билдирадиган стикерлар ўрнатилиши ва аҳолининг хабардорлигини таъминлаш чоралари кўрилади.

13. «Намунали хавфсиз кўча» ва «намунали хавфсиз уй»ларни талаб даражасида ташкил этган, маҳаллаларда кескин ўзгариш қилган, хавфсиз муҳит яратганларни, шунингдек, ташкил қилишда ҳомийлик (хайрия) кўрсатган юридик ва жисмоний шахсларни маҳаллий ҳокимликлар ваколатида доирасида рағбатлантириш чоралари кўрилади.

14. Мазкур талаблар минимал ҳисобланади ҳамда қўшимча бошқа тадбирларни амалга ошириш мумкин»;

(к) приложения №№ 5, 6 и 7 считать соответственно приложениями №№ 6, 7 и 9.

7. В постановлении Президента Республики Узбекистан от 15 января 2024 года № ПП-22 «О мерах по организации научно-практических исследовательской работы в области криминологии»:

(а) в пункте 6 :

(i) дополнить абзацем пятым следующего содержания:

«производить в научно-производственной лаборатории на основе результатов научных исследований и реализовывать технические средства и другую продукцию, не запрещенную законодательством»;

(б) в пункте 7 :

(i) дополнить абзацем шестым следующего содержания:

«средства, поступившие от реализации произведенных на основе результатов научных исследований технических средств и другой продукции, не запрещенной законодательством»;

(ii) абзац шестой считать абзацем седьмым.

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

18 августа 2025 г.,

№ ПП-253

(Национальная база данных законодательства, 20.08.2025 г., № 07/25/253/0752)

lex.uz