About · UzbekAI

Ўзбекистон Республикаси Президентининг

Фармони

2023 — 2030 йилларга мўлжалланган электр энергиясининг улгуржи ва чакана бозори механизмларига босқичма-босқич ўтиш концепциясига ўзгартиришлар киритиш тўғрисида

Ўзбекистон Республикасининг «Электр энергетикаси тўғрисида»ги Қонунида белгиланган вазифалар ижросини таъминлаш ҳамда мақсад, талаб ва асосий принципларга мувофиқ электр энергиясининг рақобатга асосланган улгуржи ва чакана бозори механизмларини жорий этиш мақсадида қарор қиламан:

1. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023 йил 28 сентябрдаги ПФ-166-сон Фармони билан тасдиқланган 2023 — 2030 йилларга мўлжалланган электр энергиясининг улгуржи ва чакана бозори механизмларига босқичма-босқич ўтиш концепциясига иловага мувофиқ ўзгартиришлар киритилсин.

2. Мазкур Фармоннинг ижросини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазири А.Н. Арипов зиммасига юклансин.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 29 августдаги ПФ-152-сон Фармонига ИЛОВА

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023 йил 28 сентябрдаги ПФ-166-сон Фармони билан тасдиқланган 2023 — 2030 йилларга мўлжалланган электр энергиясининг улгуржи ва чакана бозори механизмларига босқичма-босқич ўтиш концепциясига киритилаётган ўзгартиришлар

1. 3-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«3. Концепцияда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланади:

(а) бозор оператори — бозорни шакллантириш ҳамда унинг хавфсиз ва самарали ишлаши учун бозор иштирокчилари номидан электр энергиясини сотиш ва (ёки) сотиб олишни ташкил этиш учун масъул бўлган юридик шахс;

(б) ваколатли истеъмолчи — электр энергияси таъминотчисини танлаш ёки ўзгартириш ҳуқуқига эга бўлган истеъмолчи;

(в) ишлаб чиқарувчи — электр энергиясини ишлаб чиқаришга доир фаолиятни амалга оширувчи юридик ёки жисмоний шахс;

(г) йирик истеъмолчи — электр энергиясининг улгуржи бозорида ишлаб чиқарувчилардан ёки электр энергиясининг чакана бозоридаги бир ва ундан ортиқ таъминотчилардан электр энергиясини сотиб олиш ҳуқуқига эга бўлган истеъмолчи;

(д) марказий харид қилувчи («Ўзэнергосотиш» АЖ) — электр энергиясини марказлашган тарзда сотиш ва сотиб олиш ҳуқуқига эга бўлган юридик шахс;

(ж) микро ва кичик электр станция — ягона электр энергетикаси тизимига уланган нуқтада ўрнатилган қуввати 5 МВт гача бўлган электр станцияси;

(з) мустақил ишлаб чиқарувчи — электр энергиясини узоқ муддатли кафолатланган сотиб олиш тўғрисидаги битимни имзоламаган, лицензия асосида фаолият юритадиган электр энергиясини ишлаб чиқарувчи хусусий корхона;

(и) тайинланган таъминотчи («Ҳудудий электр тармоқлари» АЖнинг «Энергосавдо» филиали) — таъминотчини танлаш имкониятига эга бўлмаган истеъмолчиларга кафолатланган тарзда ёки ваколатли истеъмолчининг мурожаатига кўра электр энергиясини етказиб бериш (сотиш) билан шуғулланадиган корхона;

(к) таъминотчи — электр энергиясини истеъмолчиларга етказиб бериш (сотиш) билан шуғулланадиган корхона;

(л) тақсимлаш тизими операторлари — Энергетика бозорини ривожлантириш ва тартибга солиш агентлиги томонидан бериладиган лицензия асосида муайян ҳудудда электр энергиясини тақсимлаш фаолиятини юритиш, бунда тақсимлаш тизимини эксплуатация қилиш, унга хизмат кўрсатиш ва ривожлантириш учун масъул бўлган, устав фондидаги (устав капиталидаги) давлат улуши юз фоиз бўлган акциядорлик жамияти шаклида ташкил этилган электр энергетикаси корхоналари;

(м) трейдер — ишлаб чиқарилган электр энергиясини улгуржи бозорда харид қилувчи хусусий корхона;

(н) узатиш тизими оператори — Ўзбекистон Республикасида узатиш тизимларини эксплуатация қилиш ва ривожлантириш бўйича фаолиятни амалга ошириш ваколатига эга бўлган юридик шахс;

(о) Энергетика бозорини ривожлантириш ва тартибга солиш агентлиги (кейинги ўринларда — Регулятор) — қонунчиликда белгиланган ваколатлар доирасида фаолият юритувчи ва энергетика бозорини тартибга солувчи ҳамда барча бозор иштирокчиларига лицензия берувчи орган».

2. 11 ва 12-бандлар қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«11. «Икки томонлама шартномалар асосидаги харидлар» босқичида қуйидаги асосий чора-тадбирлар амалга оширилади:

(а) «ҲЭТ» АЖнинг электр энергиясини якуний истеъмолчиларга сотиш функцияси тақсимлаш электр тармоқларига хизмат кўрсатиш функциясидан ажратилиб, алоҳида давлат чакана савдо корхонасига ўтказилган ҳолда «ҲЭТ» АЖнинг филиали — «Энергосавдо» корхонаси ташкил этилади;

(б) «ҲЭТ» АЖ электр энергиясини тақсимлаш ва электр тармоқларига хизмат кўрсатиш вазифаларини амалга оширади;

(в) республиканинг тажриба-синов сифатида танланган ҳудудларида электр энергиясини тақсимлаш ва тақсимлаш электр тармоқларига хизмат кўрсатиш, шу жумладан, қуриш, қайта қуриш ва модернизация қилиш вазифалари босқичма-босқич хусусий тақсимлаш тизими операторларига танлов натижалари асосида ишончли бошқарувга берилади. Бунда ишончли бошқарувни амалга оширувчи юридик шахс тақсимлаш тизими объектларининг ишчи ҳолатда сақланишини таъминлайди;

(г) электр энергияси савдоси операцияларини амалга оширувчи бозор операторининг вазифалари марказий харид қилувчига юкланади ҳамда савдо операциялари «Ҳудудий электр тармоқлари» АЖнинг Электр энергиясини ҳисобга олиш ва назорат қилишнинг автоматлаштирилган тизими (ЭҲНАТ) ва биллинг тизимидан фойдаланган ҳолда амалга оширилади;

(д) электр энергияси савдо операциялари учун мўлжалланган савдо платформаси (кейинги ўринларда — савдо платформаси) тажриба-синов тариқасида ишга туширилади;

(ж) ваколатли истеъмолчиларнинг ва йирик истеъмолчиларнинг мақоми Регулятор томонидан белгиланади.

12. Электр энергиясининг улгуржи ва чакана бозори механизмларига ўтишнинг биринчи — «Икки томонлама шартномалар асосидаги харидлар» босқичи қуйидаги тамойилларга асосланади:

(а) электр энергияси бозорининг иштирокчилари Регулятор томонидан мазкур босқич учун ишлаб чиқилган ва Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланган бозор қоидалари асосида фаолият юритади;

(б) электр энергияси бозорининг барча иштирокчиларига (ишлаб чиқарувчилар, электр энергиясини сақлаш тизими операторлари, марказий харид қилувчи, тайинланган таъминотчи, узатиш ва тақсимлаш тизимлари операторлари) Регулятор томонидан лицензия берилади;

(в) давлат улуши (капитали) 50 фоиз ва ундан ортиқ бўлган ишлаб чиқарувчилар электр энергиясини марказий харид қилувчига ваколатли орган томонидан белгиланган тарифларда сотади;

(г) электр энергияси сотиб олиниши кафолатланган хусусий ишлаб чиқарувчилар (Электр энергиясини сотиб олиш тўғрисидаги битимга асосан) электр энергиясини марказий харид қилувчига ўзаро келишилган (битимларда белгиланган) нархда сотади;

(д) электр энергияси сотиб олиниши давлат томонидан кафолатланмаган мустақил ишлаб чиқарувчилар (узоқ ва қисқа муддатли икки томонлама шартномага эга бўлган) пайдо бўлади ва улар электр энергиясини:

(i) йирик истеъмолчига ўзаро келишилган нарх асосида сотади. Бунда электр энергиясини узатиш ва (ёки) тақсимлаш хизматидан фойдаланганлик учун тўлов шартнома шартларига мувофиқ ишлаб чиқарувчи ёки йирик истеъмолчи томонидан амалга оширилади;

(ii) марказий харид қилувчига белгиланган тарифларда сотади;

(ж) микро ва кичик электр станциялар электр энергиясини:

(i) тайинланган таъминотчига белгиланган тарифларда сотади;

(ii) истеъмолчиларга (маиший истеъмолчилардан ташқари) ўзаро келишилган нархда сотади (бунда узатиш ва (ёки) тақсимлаш тизимидан фойдаланганлик учун тўлов ишлаб чиқарувчилар томонидан амалга оширилади);

(з) марказий харид қилувчи электр энергиясини узатиш ва тақсимлаш тизимлари операторларига, ишлаб чиқарувчиларга, тайинланган таъминотчига ва йирик истеъмолчиларга белгиланган тарифларда, электр энергиясини сақлаш тизимларига (электр энергиясини сақлаш хизматини амалга оширишда сарфланиши лозим бўлган электр энергиясидан ортган қисмини қоплаш мақсадида) электр энергиясини сақлаш хизматини кўрсатиш битимларига асосан уларда белгиланган нархда сотади ҳамда хорижий мамлакатларнинг ваколатли компаниялари билан тузилган шартномалар асосида экспорт ва импорт операцияларини амалга оширади;

(и) узатиш ва тақсимлаш тизимлари операторлари белгиланган тарифларда электр энергиясини узатиш ва тақсимлаш хизматларни кўрсатади. Бунда:

(i) узатиш тизими оператори томонидан узатиш электр тармоқлари бошқарилади ва уларни кенгайтириш ҳамда модернизация қилиш орқали энергия тизимида барқарорлик таъминланади;

(ii) тақсимлаш тизими операторлари томонидан тақсимлаш электр тармоқлари бошқарилади, эксплуатация қилинади, қурилади, қайта қурилади ва модернизация қилинади;

(iii) узатиш ва тақсимлаш тизимлари операторлари томонидан қабул қилинган электр энергияси ҳажми тўлиқ узатилади ва тақсимланади ҳамда электр энергиясини узатиш ва тақсимлаш жараёнидаги технологик сарф ўрни улгуржи бозордан харид қилиш орқали қопланади;

(iv) бозорнинг барча иштирокчилари, ҳам давлат, ҳам хусусий ишлаб чиқарувчи корхоналар учун узатиш ва тақсимлаш тизимлари операторлари тизимларига уланишда тенг имкониятлар яратилади (электр тармоқларига эркин уланиш);

(к) тайинланган таъминотчи электр энергиясини барча истеъмолчиларга (йирик истеъмолчилар бундан мустасно) белгиланган тарифларда сотади;

(л) электр энергиясини сақлаш тизими операторлари марказий харид қилувчига электр энергиясини сақлаш хизматини кўрсатиш битимларида белгиланган шартларда электр энергиясини сақлаш хизматини кўрсатади».

3. 14-банднинг тўртинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Кейинги кун учун савдолар» босқичи учун бозор қоидаларини Регулятор томонидан ишлаб чиқиш ва Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқлаш».

4. 15 ва 16-бандлар қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«15. «Кейинги кун учун савдолар» босқичида қуйидаги асосий чора-тадбирлар амалга оширилади:

(а) «ҲЭТ» АЖнинг «Энергосавдо» филиали алоҳида корхона шаклида қайта ташкил этилади;

(б) республиканинг барча ҳудудларида электр энергиясини тақсимлаш ва тақсимлаш электр тармоқларига хизмат кўрсатиш, шу жумладан, қуриш ва модернизация қилиш вазифалари босқичма-босқич хусусий тақсимлаш тизими операторларига ишончли бошқарувга берилади. Бунда ишончли бошқарувни амалга оширувчи юридик шахс тақсимлаш тизими объектларининг ишчи ҳолатда сақланишини таъминлайди;

(в) электр энергияси бозори иштирокчиларини ва савдо шартномаларини рўйхатдан ўтказиш ҳамда ҳисоб-китоб ва клиринг операцияларини амалга ошириш мақсадида бозор оператори вазифаси марказий харид қилувчидан ажратилиб, алоҳида мустақил бозор оператори ташкил этилади;

(г) республиканинг тажриба-синов сифатида танланган ҳудудларида таъминотчиларга босқичма-босқич фаолият юритишига рухсат берилади.

16. «Кейинги кун учун савдолар» босқичи қуйидаги тамойилларга асосланади:

(а) электр энергияси бозорининг иштирокчилари бозор қоидалари асосида фаолият юритади;

(б) электр энергияси бозорининг янги иштирокчиларига (бозор оператори, ишлаб чиқарувчилар, электр энергиясини сақлаш тизими операторлари, таъминотчилар, трейдерлар ва тақсимлаш тизимлари операторлари) Регулятор томонидан лицензия берилади;

(в) улгуржи бозорда электр энергиясини харид қилиш ва сотиш билан шуғулланадиган хусусий компаниялар — трейдерлар пайдо бўлади;

(г) ДХШ тамойили асосида фаолият юритадиган электр станциялари электр энергиясини электр энергиясининг улгуржи ва чакана савдоси бўйича фаолиятни амалга ошириш учун лицензияга эга тадбиркорлик субъектларига узоқ муддатли битимлар асосида сотади;

(д) мустақил электр станциялари электр энергиясини онлайн савдо платформаси орқали улгуржи бозорда ваколатли истеъмолчилар, таъминотчилар, «Энергосавдо» корхонаси ва трейдерларга — талаб ва таклиф асосида шаклланган нархларда сотади;

(ж) электр энергиясининг улгуржи ва чакана савдоси бўйича фаолиятни амалга ошириш учун лицензияга эга тадбиркорлик субъектлари ва трейдерлар электр энергиясини онлайн савдо платформаси орқали таъминотчиларга, тайинланган таъминотчига ва ваколатли истеъмолчиларга талаб ва таклиф асосида шаклланган нархларда сотади;

(з) Регулятор томонидан узатиш ва тақсимлаш тизимлари операторларининг электр энергиясини узатиш ва тақсимлаш хизматлари учун алоҳида тарифлар белгиланади;

(и) узатиш ва тақсимлаш тизимлари операторлари томонидан қабул қилинган электр энергияси ҳажми тўлиқ узатилади ва тақсимланади ҳамда электр энергиясини узатиш ва тақсимлаш жараёнидаги технологик сарфланган электр энергиясининг ўрни электр энергиясини улгуржи бозордан харид қилиш орқали қопланади;

(к) тайинланган таъминотчи электр энергиясини Регулятор томонидан белгиланган тарифларда истеъмолчиларга сотади;

(л) таъминотчилар электр энергиясини белгиланган тарифларда ёки белгиланган тарифлардан чегирмалар қўллаган ҳолда истеъмолчиларга сотади;

(м) ваколатли истеъмолчилар ва таъминотчиларга давлат ҳамда хусусий электр станцияларидан онлайн савдо платформаси орқали электр энергиясини тўғридан-тўғри харид қилиш ҳуқуқи берилади;

(н) электр энергиясининг барча савдо операциялари ўрнатилган тартибда онлайн савдо платформаси орқали амалга оширилади;

(о) маълум бир ҳудудда таъминотчи фаолияти мавжуд бўлмаганда ёки тўхтатилган тақдирда, тайинланган таъминотчи электр энергиясини кафолатланган етказиб берувчи функциясини бажаради».

5. 18-банднинг учинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Кун ичи (соатбай) савдолар» босқичи учун бозор қоидаларини Регулятор томонидан ишлаб чиқиш ва Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқлаш».

6. 20-бандда :

(а) иккинчи — тўртинчи хатбошилар қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«(i) электр энергияси бозорининг иштирокчилари «Кун ичи (соатбай) савдолар» босқичи учун тасдиқланган бозор қоидалари асосида фаолият юритади;

(ii) электр энергияси бозорининг янги иштирокчиларига (шу жумладан, ишлаб чиқарувчилар, таъминотчилар, трейдерлар ва тақсимлаш тизимлари операторлари) Регулятор томонидан лицензия берилади;

(iii) ишлаб чиқарувчилар электр энергиясини онлайн савдо платформаси орқали улгуржи бозорда ваколатли истеъмолчилар, тайинланган таъминотчи, трейдерлар ва таъминотчиларга талаб ва таклиф асосида шаклланган нархларда соатбай сотади»;

(б) олтинчи , еттинчи , ўнинчи ва ўн иккинчи хатбошилардаги «Энергосавдо» корхонаси» сўзлари «тайинланган таъминотчи» сўзлари билан алмаштирилсин.

Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2025 йил 29 август,

ПФ-152-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 30.08.2025 й., 06/25/152/0792-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining

Farmoni

2023 — 2030-yillarga moʻljallangan elektr energiyasining ulgurji va chakana bozori mexanizmlariga bosqichma-bosqich oʻtish konsepsiyasiga oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisida

Oʻzbekiston Respublikasining “Elektr energetikasi toʻgʻrisida”gi Qonunida belgilangan vazifalar ijrosini taʼminlash hamda maqsad, talab va asosiy prinsiplarga muvofiq elektr energiyasining raqobatga asoslangan ulgurji va chakana bozori mexanizmlarini joriy etish maqsadida qaror qilaman:

1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 28-sentabrdagi PF-166-son Farmoni bilan tasdiqlangan 2023 — 2030-yillarga moʻljallangan elektr energiyasining ulgurji va chakana bozori mexanizmlariga bosqichma-bosqich oʻtish konsepsiyasiga ilovaga muvofiq oʻzgartirishlar kiritilsin.

2. Mazkur Farmonning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri A.N. Aripov zimmasiga yuklansin.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 29-avgustdagi PF-152-son Farmoniga ILOVA

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 28-sentabrdagi PF-166-son Farmoni bilan tasdiqlangan 2023 — 2030-yillarga moʻljallangan elektr energiyasining ulgurji va chakana bozori mexanizmlariga bosqichma-bosqich oʻtish konsepsiyasiga kiritilayotgan oʻzgartirishlar

1. 3-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“3. Konsepsiyada quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllanadi:

(a) bozor operatori — bozorni shakllantirish hamda uning xavfsiz va samarali ishlashi uchun bozor ishtirokchilari nomidan elektr energiyasini sotish va (yoki) sotib olishni tashkil etish uchun masʼul boʻlgan yuridik shaxs;

(b) vakolatli isteʼmolchi — elektr energiyasi taʼminotchisini tanlash yoki oʻzgartirish huquqiga ega boʻlgan isteʼmolchi;

(v) ishlab chiqaruvchi — elektr energiyasini ishlab chiqarishga doir faoliyatni amalga oshiruvchi yuridik yoki jismoniy shaxs;

(g) yirik isteʼmolchi — elektr energiyasining ulgurji bozorida ishlab chiqaruvchilardan yoki elektr energiyasining chakana bozoridagi bir va undan ortiq taʼminotchilardan elektr energiyasini sotib olish huquqiga ega boʻlgan isteʼmolchi;

(d) markaziy xarid qiluvchi (“Oʻzenergosotish” AJ) — elektr energiyasini markazlashgan tarzda sotish va sotib olish huquqiga ega boʻlgan yuridik shaxs;

(j) mikro va kichik elektr stansiya — yagona elektr energetikasi tizimiga ulangan nuqtada oʻrnatilgan quvvati 5 MVt gacha boʻlgan elektr stansiyasi;

(z) mustaqil ishlab chiqaruvchi — elektr energiyasini uzoq muddatli kafolatlangan sotib olish toʻgʻrisidagi bitimni imzolamagan, litsenziya asosida faoliyat yuritadigan elektr energiyasini ishlab chiqaruvchi xususiy korxona;

(i) tayinlangan taʼminotchi (“Hududiy elektr tarmoqlari” AJning “Energosavdo” filiali) — taʼminotchini tanlash imkoniyatiga ega boʻlmagan isteʼmolchilarga kafolatlangan tarzda yoki vakolatli isteʼmolchining murojaatiga koʻra elektr energiyasini yetkazib berish (sotish) bilan shugʻullanadigan korxona;

(k) taʼminotchi — elektr energiyasini isteʼmolchilarga yetkazib berish (sotish) bilan shugʻullanadigan korxona;

(l) taqsimlash tizimi operatorlari — Energetika bozorini rivojlantirish va tartibga solish agentligi tomonidan beriladigan litsenziya asosida muayyan hududda elektr energiyasini taqsimlash faoliyatini yuritish, bunda taqsimlash tizimini ekspluatatsiya qilish, unga xizmat koʻrsatish va rivojlantirish uchun masʼul boʻlgan, ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) davlat ulushi yuz foiz boʻlgan aksiyadorlik jamiyati shaklida tashkil etilgan elektr energetikasi korxonalari;

(m) treyder — ishlab chiqarilgan elektr energiyasini ulgurji bozorda xarid qiluvchi xususiy korxona;

(n) uzatish tizimi operatori — Oʻzbekiston Respublikasida uzatish tizimlarini ekspluatatsiya qilish va rivojlantirish boʻyicha faoliyatni amalga oshirish vakolatiga ega boʻlgan yuridik shaxs;

(o) Energetika bozorini rivojlantirish va tartibga solish agentligi (keyingi oʻrinlarda — Regulator) — qonunchilikda belgilangan vakolatlar doirasida faoliyat yurituvchi va energetika bozorini tartibga soluvchi hamda barcha bozor ishtirokchilariga litsenziya beruvchi organ”.

2. 11 va 12-bandlar quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“11. “Ikki tomonlama shartnomalar asosidagi xaridlar” bosqichida quyidagi asosiy chora-tadbirlar amalga oshiriladi:

(a) “HET” AJning elektr energiyasini yakuniy isteʼmolchilarga sotish funksiyasi taqsimlash elektr tarmoqlariga xizmat koʻrsatish funksiyasidan ajratilib, alohida davlat chakana savdo korxonasiga oʻtkazilgan holda “HET” AJning filiali — “Energosavdo” korxonasi tashkil etiladi;

(b) “HET” AJ elektr energiyasini taqsimlash va elektr tarmoqlariga xizmat koʻrsatish vazifalarini amalga oshiradi;

(v) respublikaning tajriba-sinov sifatida tanlangan hududlarida elektr energiyasini taqsimlash va taqsimlash elektr tarmoqlariga xizmat koʻrsatish, shu jumladan, qurish, qayta qurish va modernizatsiya qilish vazifalari bosqichma-bosqich xususiy taqsimlash tizimi operatorlariga tanlov natijalari asosida ishonchli boshqaruvga beriladi. Bunda ishonchli boshqaruvni amalga oshiruvchi yuridik shaxs taqsimlash tizimi obyektlarining ishchi holatda saqlanishini taʼminlaydi;

(g) elektr energiyasi savdosi operatsiyalarini amalga oshiruvchi bozor operatorining vazifalari markaziy xarid qiluvchiga yuklanadi hamda savdo operatsiyalari “Hududiy elektr tarmoqlari” AJning Elektr energiyasini hisobga olish va nazorat qilishning avtomatlashtirilgan tizimi (EHNAT) va billing tizimidan foydalangan holda amalga oshiriladi;

(d) elektr energiyasi savdo operatsiyalari uchun moʻljallangan savdo platformasi (keyingi oʻrinlarda — savdo platformasi) tajriba-sinov tariqasida ishga tushiriladi;

(j) vakolatli isteʼmolchilarning va yirik isteʼmolchilarning maqomi Regulator tomonidan belgilanadi.

12. Elektr energiyasining ulgurji va chakana bozori mexanizmlariga oʻtishning birinchi — “Ikki tomonlama shartnomalar asosidagi xaridlar” bosqichi quyidagi tamoyillarga asoslanadi:

(a) elektr energiyasi bozorining ishtirokchilari Regulator tomonidan mazkur bosqich uchun ishlab chiqilgan va Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlangan bozor qoidalari asosida faoliyat yuritadi;

(b) elektr energiyasi bozorining barcha ishtirokchilariga (ishlab chiqaruvchilar, elektr energiyasini saqlash tizimi operatorlari, markaziy xarid qiluvchi, tayinlangan taʼminotchi, uzatish va taqsimlash tizimlari operatorlari) Regulator tomonidan litsenziya beriladi;

(v) davlat ulushi (kapitali) 50 foiz va undan ortiq boʻlgan ishlab chiqaruvchilar elektr energiyasini markaziy xarid qiluvchiga vakolatli organ tomonidan belgilangan tariflarda sotadi;

(g) elektr energiyasi sotib olinishi kafolatlangan xususiy ishlab chiqaruvchilar (Elektr energiyasini sotib olish toʻgʻrisidagi bitimga asosan) elektr energiyasini markaziy xarid qiluvchiga oʻzaro kelishilgan (bitimlarda belgilangan) narxda sotadi;

(d) elektr energiyasi sotib olinishi davlat tomonidan kafolatlanmagan mustaqil ishlab chiqaruvchilar (uzoq va qisqa muddatli ikki tomonlama shartnomaga ega boʻlgan) paydo boʻladi va ular elektr energiyasini:

(i) yirik isteʼmolchiga oʻzaro kelishilgan narx asosida sotadi. Bunda elektr energiyasini uzatish va (yoki) taqsimlash xizmatidan foydalanganlik uchun toʻlov shartnoma shartlariga muvofiq ishlab chiqaruvchi yoki yirik isteʼmolchi tomonidan amalga oshiriladi;

(ii) markaziy xarid qiluvchiga belgilangan tariflarda sotadi;

(j) mikro va kichik elektr stansiyalar elektr energiyasini:

(i) tayinlangan taʼminotchiga belgilangan tariflarda sotadi;

(ii) isteʼmolchilarga (maishiy isteʼmolchilardan tashqari) oʻzaro kelishilgan narxda sotadi (bunda uzatish va (yoki) taqsimlash tizimidan foydalanganlik uchun toʻlov ishlab chiqaruvchilar tomonidan amalga oshiriladi);

(z) markaziy xarid qiluvchi elektr energiyasini uzatish va taqsimlash tizimlari operatorlariga, ishlab chiqaruvchilarga, tayinlangan taʼminotchiga va yirik isteʼmolchilarga belgilangan tariflarda, elektr energiyasini saqlash tizimlariga (elektr energiyasini saqlash xizmatini amalga oshirishda sarflanishi lozim boʻlgan elektr energiyasidan ortgan qismini qoplash maqsadida) elektr energiyasini saqlash xizmatini koʻrsatish bitimlariga asosan ularda belgilangan narxda sotadi hamda xorijiy mamlakatlarning vakolatli kompaniyalari bilan tuzilgan shartnomalar asosida eksport va import operatsiyalarini amalga oshiradi;

(i) uzatish va taqsimlash tizimlari operatorlari belgilangan tariflarda elektr energiyasini uzatish va taqsimlash xizmatlarni koʻrsatadi. Bunda:

(i) uzatish tizimi operatori tomonidan uzatish elektr tarmoqlari boshqariladi va ularni kengaytirish hamda modernizatsiya qilish orqali energiya tizimida barqarorlik taʼminlanadi;

(ii) taqsimlash tizimi operatorlari tomonidan taqsimlash elektr tarmoqlari boshqariladi, ekspluatatsiya qilinadi, quriladi, qayta quriladi va modernizatsiya qilinadi;

(iii) uzatish va taqsimlash tizimlari operatorlari tomonidan qabul qilingan elektr energiyasi hajmi toʻliq uzatiladi va taqsimlanadi hamda elektr energiyasini uzatish va taqsimlash jarayonidagi texnologik sarf oʻrni ulgurji bozordan xarid qilish orqali qoplanadi;

(iv) bozorning barcha ishtirokchilari, ham davlat, ham xususiy ishlab chiqaruvchi korxonalar uchun uzatish va taqsimlash tizimlari operatorlari tizimlariga ulanishda teng imkoniyatlar yaratiladi (elektr tarmoqlariga erkin ulanish);

(k) tayinlangan taʼminotchi elektr energiyasini barcha isteʼmolchilarga (yirik isteʼmolchilar bundan mustasno) belgilangan tariflarda sotadi;

(l) elektr energiyasini saqlash tizimi operatorlari markaziy xarid qiluvchiga elektr energiyasini saqlash xizmatini koʻrsatish bitimlarida belgilangan shartlarda elektr energiyasini saqlash xizmatini koʻrsatadi”.

3. 14-bandning toʻrtinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Keyingi kun uchun savdolar” bosqichi uchun bozor qoidalarini Regulator tomonidan ishlab chiqish va Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlash”.

4. 15 va 16-bandlar quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“15. “Keyingi kun uchun savdolar” bosqichida quyidagi asosiy chora-tadbirlar amalga oshiriladi:

(a) “HET” AJning “Energosavdo” filiali alohida korxona shaklida qayta tashkil etiladi;

(b) respublikaning barcha hududlarida elektr energiyasini taqsimlash va taqsimlash elektr tarmoqlariga xizmat koʻrsatish, shu jumladan, qurish va modernizatsiya qilish vazifalari bosqichma-bosqich xususiy taqsimlash tizimi operatorlariga ishonchli boshqaruvga beriladi. Bunda ishonchli boshqaruvni amalga oshiruvchi yuridik shaxs taqsimlash tizimi obyektlarining ishchi holatda saqlanishini taʼminlaydi;

(v) elektr energiyasi bozori ishtirokchilarini va savdo shartnomalarini roʻyxatdan oʻtkazish hamda hisob-kitob va kliring operatsiyalarini amalga oshirish maqsadida bozor operatori vazifasi markaziy xarid qiluvchidan ajratilib, alohida mustaqil bozor operatori tashkil etiladi;

(g) respublikaning tajriba-sinov sifatida tanlangan hududlarida taʼminotchilarga bosqichma-bosqich faoliyat yuritishiga ruxsat beriladi.

16. “Keyingi kun uchun savdolar” bosqichi quyidagi tamoyillarga asoslanadi:

(a) elektr energiyasi bozorining ishtirokchilari bozor qoidalari asosida faoliyat yuritadi;

(b) elektr energiyasi bozorining yangi ishtirokchilariga (bozor operatori, ishlab chiqaruvchilar, elektr energiyasini saqlash tizimi operatorlari, taʼminotchilar, treyderlar va taqsimlash tizimlari operatorlari) Regulator tomonidan litsenziya beriladi;

(v) ulgurji bozorda elektr energiyasini xarid qilish va sotish bilan shugʻullanadigan xususiy kompaniyalar — treyderlar paydo boʻladi;

(g) DXSH tamoyili asosida faoliyat yuritadigan elektr stansiyalari elektr energiyasini elektr energiyasining ulgurji va chakana savdosi boʻyicha faoliyatni amalga oshirish uchun litsenziyaga ega tadbirkorlik subyektlariga uzoq muddatli bitimlar asosida sotadi;

(d) mustaqil elektr stansiyalari elektr energiyasini onlayn savdo platformasi orqali ulgurji bozorda vakolatli isteʼmolchilar, taʼminotchilar, “Energosavdo” korxonasi va treyderlarga — talab va taklif asosida shakllangan narxlarda sotadi;

(j) elektr energiyasining ulgurji va chakana savdosi boʻyicha faoliyatni amalga oshirish uchun litsenziyaga ega tadbirkorlik subyektlari va treyderlar elektr energiyasini onlayn savdo platformasi orqali taʼminotchilarga, tayinlangan taʼminotchiga va vakolatli isteʼmolchilarga talab va taklif asosida shakllangan narxlarda sotadi;

(z) Regulator tomonidan uzatish va taqsimlash tizimlari operatorlarining elektr energiyasini uzatish va taqsimlash xizmatlari uchun alohida tariflar belgilanadi;

(i) uzatish va taqsimlash tizimlari operatorlari tomonidan qabul qilingan elektr energiyasi hajmi toʻliq uzatiladi va taqsimlanadi hamda elektr energiyasini uzatish va taqsimlash jarayonidagi texnologik sarflangan elektr energiyasining oʻrni elektr energiyasini ulgurji bozordan xarid qilish orqali qoplanadi;

(k) tayinlangan taʼminotchi elektr energiyasini Regulator tomonidan belgilangan tariflarda isteʼmolchilarga sotadi;

(l) taʼminotchilar elektr energiyasini belgilangan tariflarda yoki belgilangan tariflardan chegirmalar qoʻllagan holda isteʼmolchilarga sotadi;

(m) vakolatli isteʼmolchilar va taʼminotchilarga davlat hamda xususiy elektr stansiyalaridan onlayn savdo platformasi orqali elektr energiyasini toʻgʻridan-toʻgʻri xarid qilish huquqi beriladi;

(n) elektr energiyasining barcha savdo operatsiyalari oʻrnatilgan tartibda onlayn savdo platformasi orqali amalga oshiriladi;

(o) maʼlum bir hududda taʼminotchi faoliyati mavjud boʻlmaganda yoki toʻxtatilgan taqdirda, tayinlangan taʼminotchi elektr energiyasini kafolatlangan yetkazib beruvchi funksiyasini bajaradi”.

5. 18-bandning uchinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Kun ichi (soatbay) savdolar” bosqichi uchun bozor qoidalarini Regulator tomonidan ishlab chiqish va Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlash”.

6. 20-bandda :

(a) ikkinchi — toʻrtinchi xatboshilar quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“(i) elektr energiyasi bozorining ishtirokchilari “Kun ichi (soatbay) savdolar” bosqichi uchun tasdiqlangan bozor qoidalari asosida faoliyat yuritadi;

(ii) elektr energiyasi bozorining yangi ishtirokchilariga (shu jumladan, ishlab chiqaruvchilar, taʼminotchilar, treyderlar va taqsimlash tizimlari operatorlari) Regulator tomonidan litsenziya beriladi;

(iii) ishlab chiqaruvchilar elektr energiyasini onlayn savdo platformasi orqali ulgurji bozorda vakolatli isteʼmolchilar, tayinlangan taʼminotchi, treyderlar va taʼminotchilarga talab va taklif asosida shakllangan narxlarda soatbay sotadi”;

(b) oltinchi , yettinchi , oʻninchi va oʻn ikkinchi xatboshilardagi “Energosavdo” korxonasi” soʻzlari “tayinlangan taʼminotchi” soʻzlari bilan almashtirilsin.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2025-yil 29-avgust,

PF-152-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.08.2025-y., 06/25/152/0792-son)

lex.uz

Президента Республики Узбекистан

Указ

О внесении изменений в Концепцию поэтапного перехода на механизмы оптового и розничного рынков электроэнергии на 2023 — 2030 годы

В целях обеспечения исполнения задач, определенных Законом Республики Узбекистан «Об электроэнергетике», а также внедрения в соответствии с его целями, требованиями и основными принципами основанных на конкуренции механизмов оптового и розничного рынков электроэнергии постановляю:

1. Внести изменения в Концепцию поэтапного перехода на механизмы оптового и розничного рынков электроэнергии на 2023 — 2030 годы, утвержденную Указом Президента Республики Узбекистан от 28 сентября 2023 года № УП-166, согласно приложению .

2. Контроль за исполнением настоящего Указа возложить на Премьер-министра Республики Узбекистан А.Н. Арипова.

ПРИЛОЖЕНИЕ к Указу Президента Республики Узбекистан от 29 августа 2025 года № УП-152

Изменения, вносимые в текст на государственном языке Концепции поэтапного перехода на механизмы оптового и розничного рынков электроэнергии на 2023 — 2030 годы, утвержденной Указом Президента Республики Узбекистан от 28 сентября 2023 года № УП-166

1. Пункт 3 изложить в следующей редакции: