📅 2025-yil 7-avgust · Vazirlik va idoralar hujjatlari · Qishloq xoʻjaligi vaziri
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
UzbekAI
📅 2025 йил 7 август · Вазирлик ва идоралар ҳужжатлари · Қишлоқ хўжалиги вазири
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 7 августа 2025 г. · Документы министерств и ведомств · Министр сельского хозяйства
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 7 August 2025 · Ministry and agency documents · Qishloq xoʻjaligi vaziri
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирининг
буйруғи
НИЗОМ
Тайёрланган уруғлик донни совиткичли омборхоналарга қабул қилиш ва уларда сақлаш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 31 майдаги 345-сон «2025 йил ҳосилидан буғдой харид қилиш ва ички бозорни дон билан барқарор таъминлаш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарорига мувофиқ буюраман:
1. Тайёрланган уруғлик донни совиткичли омборхоналарга қабул қилиш ва уларда сақлаш тартиби тўғрисидаги низом иловага мувофиқ тасдиқлансин.
2. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакил, Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси ҳамда Ўзбекистон фермерлари кенгаши билан келишилган.
3. Мазкур буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ойдан кейин кучга киради.
Келишилди:
Ўзбекистон Республикаси қишлоқ хўжалиги вазирининг 2025 йил 7 августдаги 35-сон буйруғига ИЛОВА
Тайёрланган уруғлик донни совиткичли омборхоналарга қабул қилиш ва уларда сақлаш тартиби тўғрисидаги
Мазкур Низом тайёрланган уруғлик донни совиткичли омборхоналарга қабул қилиш ва уларда сақлаш тартибини белгилайди.
1-боб. Умумий қоидалар
1. Ушбу Низомда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:
совиткичли омборхона — ҳавони сунъий совитиш учун совитиш тизимлари билан жиҳозланган, намликни бир нормада сақлаш учун мўлжалланган омборхона;
уруғлик дон тўдаси — келиб чиқиши ва сифати бўйича бир хил бўлган уруғликларнинг муайян миқдори;
уруғлик тайёрловчи ташкилот — қишлоқ хўжалиги экинлари уруғликларини қабул қилиш, қайта ишлаш, саралаш, дорилаш билан шуғулланадиган ташкилот;
яровизация (вернализация) — уруғлик донни экишдан олдин паст ҳароратда сақлаш орқали физиологик (эпигенетик) реакция натижасида унинг фаол ўсиши ва ривожланишига қаратилган тадбир.
2-боб. Уруғлик донни яровизация (вернализация) қилиш ва совиткичли омборхонага қўйишга тайёргарлик кўриш
2. Уруғлик донни экишдан олдин интенсив агротехнологиялар асосида яровизация (вернализация) қилиш уруғлик доннинг тиним даврини назорат остида совиткичли омборхоналарда сақлаш, уруғликларнинг фенологик (униб чиқиш, туплаш, найчалаш, бошоқлаш ва гуллаш) кўрсаткичларини ошириш орқали вегетация даврини қисқартириш мақсадида амалга оширилади.
3. Экиш учун тайёрланган уруғлик дон тўдалари кондицияга (тозалаш, саралаш, дорилаш, қадоқлаш) етказилади ва ушбу уруғлик донда кейинчалик яровизация (вернализация) жараёнини ўташ мақсадида 45 кундан 60 кунгача бўлган муддатларда совиткичли омборхоналарда сақлашга йўл қўйилади.
4. Агар уруғлик тайёрловчи ташкилотда совиткичли омборхона мавжуд бўлмаса, унга тегишли бўлган уруғлик дон тўдалари совиткичли омборхонаси бўлган бошқа юридик шахснинг совиткичли омборхонасида сақланиши мумкин.
Бунда, уруғлик дон тўдасининг сифати, миқдори ва уларга доир тегишли ҳужжатлар ҳар икки томон вакиллари иштирокида далолатнома орқали расмийлаштирилади ва қабул қилиш ҳамда топшириш ишлари ушбу далолатнома асосида амалга оширилади.
3-боб. Уруғлик донни совиткичли омборхоналарга қабул қилиш
5. Уруғлик тайёрловчи ташкилот томонидан уруғлик донни тозалаш, саралаш, дорилаш ва қадоқлаш ишлари амалга оширилгандан кейин 7 — 10 кун муддатда омборларда сақланиши шарт.
6. Уруғлик тайёрловчи ташкилот томонидан автотранспорт билан юборилаётган ҳар бир уруғлик дон тўдасига товар-транспорт юк хати, шунингдек уруғлик дон сифатини тасдиқловчи ҳужжат (мувофиқлик сертификати ёки уруғлик тайёрловчи ташкилотнинг лаборатория таҳлил натижалари) илова қилинади.
7. Экиш учун мўлжалланган уруғлик донни совиткичли омборхоналарга фақат дориланган ва қадоқланган ҳолда сақлашга йўл қўйилади.
8. Уруғлик тайёрловчи ташкилот совиткичли омборхонада уруғликларни нав ва авлодларини жойлаштириш бўйича дислокациясини ишлаб чиқади.
9. Совиткичли омборхонага уруғлик донни қабул қилишдан олдин уруғлик дон тўдаларига тегишли бўлган ҳужжатлар текширилади ва белгиланган миқдорда уруғликларни саноқдан ўтказиб қабул қилиб олинади.
10. Уруғлик дон тўдаларини совиткичли омборхонага ишлаб чиқилган дислокацияга мувофиқ уруғлик доннинг нав (дурагай) номи, авлодига асосан жойлаштиради.
11. Уруғлик дон тўдаларини совиткичли омборхона масъул ходими омборга дислокацияга мувофиқ уруғлик доннинг нав (дурагай) номи, авлодига асосан қабул қилиб жойлаштиради.
Бунда, уруғлик тайёрловчи ташкилот томонидан уруғлик донни совиткичли омборхонага куннинг ёруғ вақтларида топшириши талаб этилади.
12. Совиткичли омборхона уруғлик донни қабул қилишда экинбоплик сифат кўрсаткичлари бўйича таҳлил натижаларига эътирози бўлган тақдирда, уруғлик тайёрловчи ташкилот лабораторияси томонидан қайта таҳлил қилинади.
4-боб. Уруғлик донни совиткичли омборхоналарда сақлаш
13. Уруғлик донни сақлашга қўйилаётган совиткичли омборхона тозаланган, зараркунанда ҳашаротларга қарши дезинфекция қилинган, унинг ҳарорат ва намлигини назорат қилиш асбоблари ўрнатилган, вентиляция тизими ишчи ҳолатда бўлиши ҳамда ҳаво айланишини тўғри таъминланиши талаб этилади.
14. Совиткичли омборларда сақлашга қўйилаётган дориланиб қадоқланган уруғлик доннинг намлиги 14 фоиздан ошмаслиги талаб этилади.
15. Уруғлик дон сақланаётган совиткичли омборхоналарда асосий ҳарорат режими +1°C дан +5°C гача бўлиши ва рухсат этилган ҳарорат четланиш ±0.5°C таъминланиши шарт.
16. Совиткичли омборларда уруғлик донни сақлашда қуйидагиларга амал қилиниши талаб этилади:
а) совиткичли омборларда уруғларнинг штабел баландлиги қопларнинг қатор сони энг кўпи билан 15 қатордан ошмаган ҳолда ва қопларни полдан камида 15 сантиметр баланд бўлган тагликларнинг устида, совиткичли омбор шифтидан 50 сантиметр оралиғида жойлаштириш;
б) тахланган штабеллар ўртасидаги йўлаклар, шунингдек, штабеллар ва деворлар ўртасидаги йўлаклар камида 0,7 метр, штабеллар оралиғи 1 метр, юклагичлар ўтиши учун штабеллар ўртасидаги оралиқ 2,5 метр бўлиши;
в) уруғлик дон тўдаларига уруғликнинг нави номи, авлоди, тоифаси, нав тозалиги фоизи, синфи ва бошқа кўрсаткичлар қайд этилган ёрлиқ ўрнатилиши.
17. Совиткичли омборлар электр тармоқларидан узилганда электр энергияси ўчиш сабабини (техник носозлик ёки тармоқ муаммоси) аниқлаш ҳамда резерв электр манбаларининг улаш, агар резерв манба бўлмаганда уруғлик дон тўдаларини совиткичли омборхоналарда сифат кўрсаткичлари бузилмаслик бўйича тегишли чораларни кўриши талаб этилади.
18. Уруғлик донни совиткичли омборларда сақлаш давомида уруғлик тайёрловчи ташкилотнинг уруғлик сифатига масъуллари ва лаборатория ходимлари томонидан беш кунда бир марта қуйидаги таҳлил ҳамда назорат ишлари олиб борилади:
уруғлик дон ҳароратини термометр ва гигрометрдаги нисбий намлик кўрсаткичлари текширилади;
совиткичли омборларда электр манбаи ишлаб тургани ва индикатор чироқлари ёниб турганлиги кўздан кечирилади;
совиткичли омборлардаги уруғлик дон қоплари зараркунандалар билан зарарланмаганлиги, ҳиди ва ранг ўзгариши, моғор белгилари йўқлиги секциялар бўйича хронологик тартибда қатламлар бўйича кузатувлар журналига киритилади;
уруғлик дон ҳарорати кўрсаткичлари штабел ёрлиқларини ҳар бир текширувдан кейин журналда қайд этилади ва мазкур кўрсаткичлар штабел ёрлиқларига умумийлигича алоҳида қатламларнинг паст ва юқори ҳароратини кўрсатган ҳолда алоҳида уруғлик дон тўдалар бўйича ёзилади;
уруғлик дон сифат кўрсаткичлари (намлиги, зарарланганлиги, ранги, ҳиди) устидан назорати штабеллар бўйича олиб борилиб, тегишли журналларга қайд этилади.
19. Уруғлик тайёрловчи ташкилотнинг лаборатория ходимлари совиткичли омборлардаги уруғлик дон тўдаларидан ҳар ўн кунда бир марта дон намуналарини олиб, экинбоплик сифат кўрсаткичларини таҳлил қилиб боради.
20. Совиткичли омборхонада сақланаётган уруғликларда моғорлаш ёки экинбоплик сифат кўрсаткичларига салбий ўзгаришлар аниқланганда совиткичли омборхона масъуллари шу куннинг ўзида уруғлик тайёрловчи ташкилотга хабар бериши ҳамда уруғлик донни совиткичли омборхонадан олиб чиқиш чорасини кўриши талаб этилади.
21. Уруғлик тайёрловчи ташкилот совиткичли омборларда сақланган ва яровизация (вернализация) жараёнидан ўтказилган уруғлик донларни реализация қиладиган ҳар бир фермер хўжалиги бўйича алоҳида реестр юритади.
5-боб. Якунловчи қоида
22. Ушбу Низом талаблари бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ жавоб беради.
Вазир И. АБДУРАХМОНОВ
Савдо-саноат палатаси раиси Д. ВАХАБОВ
Фермерлари кенгаши раиси А. ХАИТОВ
Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакил ўринбосари Ж. УРУНОВ
Тошкент ш.,
2025 йил 7 август,
2025 йил 6 август
2025 йил 6 август
2025 йил 16 июль
35-сон
Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirining
buyrugʻi
NIZOM
Tayyorlangan urugʻlik donni sovitkichli omborxonalarga qabul qilish va ularda saqlash tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 31-maydagi 345-son “2025-yil hosilidan bugʻdoy xarid qilish va ichki bozorni don bilan barqaror taʼminlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq buyuraman:
1. Tayyorlangan urugʻlik donni sovitkichli omborxonalarga qabul qilish va ularda saqlash tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
2. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil, Oʻzbekiston Savdo-sanoat palatasi hamda Oʻzbekiston fermerlari kengashi bilan kelishilgan.
3. Mazkur buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oydan keyin kuchga kiradi.
Kelishildi:
Oʻzbekiston Respublikasi qishloq xoʻjaligi vazirining 2025-yil 7-avgustdagi 35-son buyrugʻiga ILOVA
Tayyorlangan urugʻlik donni sovitkichli omborxonalarga qabul qilish va ularda saqlash tartibi toʻgʻrisidagi
Mazkur Nizom tayyorlangan urugʻlik donni sovitkichli omborxonalarga qabul qilish va ularda saqlash tartibini belgilaydi.
1-bob. Umumiy qoidalar
1. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:
sovitkichli omborxona — havoni sunʼiy sovitish uchun sovitish tizimlari bilan jihozlangan, namlikni bir normada saqlash uchun moʻljallangan omborxona;
urugʻlik don toʻdasi — kelib chiqishi va sifati boʻyicha bir xil boʻlgan urugʻliklarning muayyan miqdori;
urugʻlik tayyorlovchi tashkilot — qishloq xoʻjaligi ekinlari urugʻliklarini qabul qilish, qayta ishlash, saralash, dorilash bilan shugʻullanadigan tashkilot;
yarovizatsiya (vernalizatsiya) — urugʻlik donni ekishdan oldin past haroratda saqlash orqali fiziologik (epigenetik) reaksiya natijasida uning faol oʻsishi va rivojlanishiga qaratilgan tadbir.
2-bob. Urugʻlik donni yarovizatsiya (vernalizatsiya) qilish va sovitkichli omborxonaga qoʻyishga tayyorgarlik koʻrish
2. Urugʻlik donni ekishdan oldin intensiv agrotexnologiyalar asosida yarovizatsiya (vernalizatsiya) qilish urugʻlik donning tinim davrini nazorat ostida sovitkichli omborxonalarda saqlash, urugʻliklarning fenologik (unib chiqish, tuplash, naychalash, boshoqlash va gullash) koʻrsatkichlarini oshirish orqali vegetatsiya davrini qisqartirish maqsadida amalga oshiriladi.
3. Ekish uchun tayyorlangan urugʻlik don toʻdalari konditsiyaga (tozalash, saralash, dorilash, qadoqlash) yetkaziladi va ushbu urugʻlik donda keyinchalik yarovizatsiya (vernalizatsiya) jarayonini oʻtash maqsadida 45 kundan 60 kungacha boʻlgan muddatlarda sovitkichli omborxonalarda saqlashga yoʻl qoʻyiladi.
4. Agar urugʻlik tayyorlovchi tashkilotda sovitkichli omborxona mavjud boʻlmasa, unga tegishli boʻlgan urugʻlik don toʻdalari sovitkichli omborxonasi boʻlgan boshqa yuridik shaxsning sovitkichli omborxonasida saqlanishi mumkin.
Bunda, urugʻlik don toʻdasining sifati, miqdori va ularga doir tegishli hujjatlar har ikki tomon vakillari ishtirokida dalolatnoma orqali rasmiylashtiriladi va qabul qilish hamda topshirish ishlari ushbu dalolatnoma asosida amalga oshiriladi.
3-bob. Urugʻlik donni sovitkichli omborxonalarga qabul qilish
5. Urugʻlik tayyorlovchi tashkilot tomonidan urugʻlik donni tozalash, saralash, dorilash va qadoqlash ishlari amalga oshirilgandan keyin 7 — 10 kun muddatda omborlarda saqlanishi shart.
6. Urugʻlik tayyorlovchi tashkilot tomonidan avtotransport bilan yuborilayotgan har bir urugʻlik don toʻdasiga tovar-transport yuk xati, shuningdek urugʻlik don sifatini tasdiqlovchi hujjat (muvofiqlik sertifikati yoki urugʻlik tayyorlovchi tashkilotning laboratoriya tahlil natijalari) ilova qilinadi.
7. Ekish uchun moʻljallangan urugʻlik donni sovitkichli omborxonalarga faqat dorilangan va qadoqlangan holda saqlashga yoʻl qoʻyiladi.
8. Urugʻlik tayyorlovchi tashkilot sovitkichli omborxonada urugʻliklarni nav va avlodlarini joylashtirish boʻyicha dislokatsiyasini ishlab chiqadi.
9. Sovitkichli omborxonaga urugʻlik donni qabul qilishdan oldin urugʻlik don toʻdalariga tegishli boʻlgan hujjatlar tekshiriladi va belgilangan miqdorda urugʻliklarni sanoqdan oʻtkazib qabul qilib olinadi.
10. Urugʻlik don toʻdalarini sovitkichli omborxonaga ishlab chiqilgan dislokatsiyaga muvofiq urugʻlik donning nav (duragay) nomi, avlodiga asosan joylashtiradi.
11. Urugʻlik don toʻdalarini sovitkichli omborxona masʼul xodimi omborga dislokatsiyaga muvofiq urugʻlik donning nav (duragay) nomi, avlodiga asosan qabul qilib joylashtiradi.
Bunda, urugʻlik tayyorlovchi tashkilot tomonidan urugʻlik donni sovitkichli omborxonaga kunning yorugʻ vaqtlarida topshirishi talab etiladi.
12. Sovitkichli omborxona urugʻlik donni qabul qilishda ekinboplik sifat koʻrsatkichlari boʻyicha tahlil natijalariga eʼtirozi boʻlgan taqdirda, urugʻlik tayyorlovchi tashkilot laboratoriyasi tomonidan qayta tahlil qilinadi.
4-bob. Urugʻlik donni sovitkichli omborxonalarda saqlash
13. Urugʻlik donni saqlashga qoʻyilayotgan sovitkichli omborxona tozalangan, zararkunanda hasharotlarga qarshi dezinfeksiya qilingan, uning harorat va namligini nazorat qilish asboblari oʻrnatilgan, ventilyatsiya tizimi ishchi holatda boʻlishi hamda havo aylanishini toʻgʻri taʼminlanishi talab etiladi.
14. Sovitkichli omborlarda saqlashga qoʻyilayotgan dorilanib qadoqlangan urugʻlik donning namligi 14 foizdan oshmasligi talab etiladi.
15. Urugʻlik don saqlanayotgan sovitkichli omborxonalarda asosiy harorat rejimi +1°C dan +5°C gacha boʻlishi va ruxsat etilgan harorat chetlanish ±0.5°C taʼminlanishi shart.
16. Sovitkichli omborlarda urugʻlik donni saqlashda quyidagilarga amal qilinishi talab etiladi:
a) sovitkichli omborlarda urugʻlarning shtabel balandligi qoplarning qator soni eng koʻpi bilan 15 qatordan oshmagan holda va qoplarni poldan kamida 15 santimetr baland boʻlgan tagliklarning ustida, sovitkichli ombor shiftidan 50 santimetr oraligʻida joylashtirish;
b) taxlangan shtabellar oʻrtasidagi yoʻlaklar, shuningdek, shtabellar va devorlar oʻrtasidagi yoʻlaklar kamida 0,7 metr, shtabellar oraligʻi 1 metr, yuklagichlar oʻtishi uchun shtabellar oʻrtasidagi oraliq 2,5 metr boʻlishi;
v) urugʻlik don toʻdalariga urugʻlikning navi nomi, avlodi, toifasi, nav tozaligi foizi, sinfi va boshqa koʻrsatkichlar qayd etilgan yorliq oʻrnatilishi.
17. Sovitkichli omborlar elektr tarmoqlaridan uzilganda elektr energiyasi oʻchish sababini (texnik nosozlik yoki tarmoq muammosi) aniqlash hamda rezerv elektr manbalarining ulash, agar rezerv manba boʻlmaganda urugʻlik don toʻdalarini sovitkichli omborxonalarda sifat koʻrsatkichlari buzilmaslik boʻyicha tegishli choralarni koʻrishi talab etiladi.
18. Urugʻlik donni sovitkichli omborlarda saqlash davomida urugʻlik tayyorlovchi tashkilotning urugʻlik sifatiga masʼullari va laboratoriya xodimlari tomonidan besh kunda bir marta quyidagi tahlil hamda nazorat ishlari olib boriladi:
urugʻlik don haroratini termometr va gigrometrdagi nisbiy namlik koʻrsatkichlari tekshiriladi;
sovitkichli omborlarda elektr manbai ishlab turgani va indikator chiroqlari yonib turganligi koʻzdan kechiriladi;
sovitkichli omborlardagi urugʻlik don qoplari zararkunandalar bilan zararlanmaganligi, hidi va rang oʻzgarishi, mogʻor belgilari yoʻqligi seksiyalar boʻyicha xronologik tartibda qatlamlar boʻyicha kuzatuvlar jurnaliga kiritiladi;
urugʻlik don harorati koʻrsatkichlari shtabel yorliqlarini har bir tekshiruvdan keyin jurnalda qayd etiladi va mazkur koʻrsatkichlar shtabel yorliqlariga umumiyligicha alohida qatlamlarning past va yuqori haroratini koʻrsatgan holda alohida urugʻlik don toʻdalar boʻyicha yoziladi;
urugʻlik don sifat koʻrsatkichlari (namligi, zararlanganligi, rangi, hidi) ustidan nazorati shtabellar boʻyicha olib borilib, tegishli jurnallarga qayd etiladi.
19. Urugʻlik tayyorlovchi tashkilotning laboratoriya xodimlari sovitkichli omborlardagi urugʻlik don toʻdalaridan har oʻn kunda bir marta don namunalarini olib, ekinboplik sifat koʻrsatkichlarini tahlil qilib boradi.
20. Sovitkichli omborxonada saqlanayotgan urugʻliklarda mogʻorlash yoki ekinboplik sifat koʻrsatkichlariga salbiy oʻzgarishlar aniqlanganda sovitkichli omborxona masʼullari shu kunning oʻzida urugʻlik tayyorlovchi tashkilotga xabar berishi hamda urugʻlik donni sovitkichli omborxonadan olib chiqish chorasini koʻrishi talab etiladi.
21. Urugʻlik tayyorlovchi tashkilot sovitkichli omborlarda saqlangan va yarovizatsiya (vernalizatsiya) jarayonidan oʻtkazilgan urugʻlik donlarni realizatsiya qiladigan har bir fermer xoʻjaligi boʻyicha alohida reyestr yuritadi.
5-bob. Yakunlovchi qoida
22. Ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javob beradi.
Vazir I. ABDURAXMONOV
Savdo-sanoat palatasi raisi D. VAXABOV
Fermerlari kengashi raisi A. XAITOV
Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil oʻrinbosari J. URUNOV
Toshkent sh.,
2025-yil 7-avgust,
2025-yil 6-avgust
2025-yil 6-avgust
2025-yil 16-iyul
35-son