UzbekAI

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг

қарори

ВАҚТИНЧА ТАЛАБ ВА ШАРТЛАР

СХЕМАСИ

Телекоммуникация бозорини босқичма-босқич либераллаштириш ҳамда рақобат бозорини шакллантиришга оид қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида

Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Бозор ислоҳотларини янада жадаллаштириш ва Ўзбекистон Республикаси миллий қонунчилигини Жаҳон савдо ташкилоти битимларига мувофиқлаштириш бўйича навбатдаги чора-тадбирлар тўғрисида» 2024 йил 3 июндаги ПФ-85-сон Фармонига асосан телекоммуникация операторларининг инвестицион фаоллигини рағбатлантириш, халқаро Интернет тармоқларига уланиш тартибини ахборот ва миллий хавфсизликни тўлиқ таъминлаган ҳолда такомиллаштириш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:

1. Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Бозор ислоҳотларини янада жадаллаштириш ва Ўзбекистон Республикаси миллий қонунчилигини Жаҳон савдо ташкилоти битимларига мувофиқлаштириш бўйича навбатдаги чора-тадбирлар тўғрисида» 2024 йил 3 июндаги ПФ-85-сон Фармонига мувофиқ 2025 йил 1 январдан бошлаб мобиль ва (ёки) симли телекоммуникация тармоқларига эга Ўзбекистон Республикаси ҳудудида фаолият юритадиган телекоммуникация операторларига тезкор-қидирув фаолияти, ахборот ва киберхавфсизлик тизимлари талабларига тўлиқ риоя қилган ҳолда синов тариқасида халқаро Интернет тармоқларига ўз тижорат эҳтиёжлари учун тўғридан-тўғри уланиш ҳуқуқи берилгани маълумот учун қабул қилинсин.

2. Мобиль ва (ёки) симли телекоммуникация тармоқларига эга Ўзбекистон Республикаси ҳудудида фаолият юритадиган ва халқаро Интернет тармоқларига тўғридан-тўғри уланиш ҳуқуқига эга бўлмаган телекоммуникация операторларига (кейинги ўринларда — телекоммуникация операторлари) 2030 йил 1 январгача синов тариқасида (кейинги ўринларда — синов) фойдаланувчиларга хизмат кўрсатиш мақсадида халқаро Интернет тармоқларига ўз тижорат эҳтиёжлари учун тўғридан-тўғри уланиш ҳуқуқи берилсин.

Ўзбекистон Республикаси Рақамли технологиялар вазирлиги «Ўзбекистон телекоммуникация тармоқларини бошқариш республика маркази» ДУК, «Киберхавфсизлик маркази» ДУК, Электрон технологияларини ривожлантириш маркази, Давлат хавфсизлик хизмати ва бошқа ваколатли органлар билан биргаликда 2028 йил 1 июлга қадар Жаҳон савдо ташкилоти талабларини ҳамда замонавий телекоммуникация технологияларининг ривожланишини инобатга олган ҳолда телекоммуникация операторларининг халқаро Интернет тармоқларига тўғридан-тўғри уланишини такомиллаштириш бўйича қарор лойиҳасини Вазирлар Маҳкамасига киритсин.

3. Ўзбекистон Республикаси Рақамли технологиялар вазирлиги халқаро Интернет тармоқларига уланишни мувофиқлаштириш бўйича масъул давлат ташкилоти, «Ўзбекистон телекоммуникация тармоқларини бошқариш республика маркази» ДУК унинг ишчи органи (кейинги ўринларда — Ишчи орган) этиб белгилансин.

4. Белгилансинки, синовда иштирок этишни истаган телекоммуникация оператори:

ушбу қарорга иловада келтирилган Интернет тармоқларига ўз тижорат эҳтиёжлари учун тўғридан-тўғри уланиш бўйича синовда иштирок этиш учун вақтинча талаб ва шартларни (кейинги ўринларда — талаб ва шартлар) бажариши;

Ишчи орган билан халқаро Интернет тармоқларига ўз тижорат эҳтиёжлари учун тўғридан-тўғри уланиш бўйича синовда иштирок этиш талаб ва шартларининг бажарилиши ҳамда мониторинг қилиниши, томонларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари, шартнома шартларини бузганлик учун кўриладиган чоралар билан боғлиқ масалаларни акс эттирувчи ёзма келишувга эришган (шартнома имзолаган) бўлиши лозим.

5. Ишчи органга халқаро Интернет тармоқларига уланишни мувофиқлаштириш бўйича синовни ўтказиш даврида қуйидаги қўшимча вазифалар юклансин:

халқаро Интернет тармоқларини ривожлантириш дастурларини ва мазкур йўналишда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларни ишлаб чиқиш;

халқаро Интернет тармоқлари операторлари фаолият кўрсатиши учун тенг шароитлар яратиш;

Ўзбекистон Республикаси Рақамли технологиялар вазирлиги, Давлат хавфсизлик хизмати, «Киберхавфсизлик маркази» ДУК билан биргаликда халқаро Интернет тармоқларининг ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлиги таъминланишида иштирок этиш;

синовда иштирок этиш учун шартнома тузиш бўйича телекоммуникация операторларининг мурожаатларини Рақамли технологиялар вазирлиги, Давлат хавфсизлик хизмати, Электрон технологияларини ривожлантириш маркази, «Киберхавфсизлик маркази» ДУК билан биргаликда бир ой муддатда ўрганиб чиқиш, шунингдек, шартномани имзолаш ёки имзолашни асослантирган ҳолда рад этиш.

6. Ушбу қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси рақамли технологиялар вазири Ш.Х. Шерматов зиммасига юклансин.

Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 18 сентябрдаги 592-сон қарорига ИЛОВА

Интернет тармоқларига ўз тижорат эҳтиёжлари учун тўғридан-тўғри уланиш бўйича синовда иштирок этиш учун

1-боб. Умумий талаб ва шартлар

1. Телекоммуникация операторлари томонидан халқаро Интернет тармоқларига ўз тижорат эҳтиёжлари учун тўғридан-тўғри уланишни вақтинча талаб ва шартлар асосида халқаро Интернет тармоқларига уланиш марказлари (кейинги ўринларда — ХИМ) орқали ташкил этиш.

2. Халқаро Интернет тармоқларига синов тариқасида ўз тижорат эҳтиёжлари учун тўғридан-тўғри уланувчи телекоммуникация операторлари республика ҳудуди бўйлаб, шу жумладан, олис ва чекка ҳудудларда магистрал оптик толали алоқа тармоқлари 50 фоиздан кам бўлмаган қамровга эга бўлиши, телекоммуникация инфратузилмасини ривожлантириш орқали рақамли тафовутни камайтириш ва аҳолининг кенг полосали телекоммуникация хизматларидан фойдаланиши учун ўз телекоммуникациялар тармоқларига эга бўлиши лозим.

3. Халқаро Интернет тармоқларига ўз тижорат эҳтиёжлари учун тўғридан-тўғри уланишда Ўзбекистон Республикасида фаолият юритувчи телекоммуникация операторлари томонидан телекоммуникация операторининг телекоммуникация тармоғи ва халқаро уланишлар схемаси, тармоқнинг умумий тавсифи, ХИМни қуриш лойиҳаси, техник схемаси ва унинг тавсифи, телекоммуникация операторининг халқаро Интернет тармоғига уланишидан келиб чиқиб, ўз тармоғини истиқболда ривожлантириш режасини ўз ичига олувчи лойиҳаолди ва лойиҳа ҳужжатларини ишлаб чиқиш ҳамда уларни «Ўзбекистон телекоммуникация тармоқларини бошқариш республика маркази» ДУК Халқаро Интернет тармоқларига уланишни мувофиқлаштириш бўйича Ишчи органга топшириш.

Ишчи орган томонидан ҳужжат лойиҳаларини ушбу вақтинча талаб ва шартларга иловада белгиланган тартибда ҳамда муддатларда Ўзбекистон Республикаси Рақамли технологиялар вазирлиги, Давлат хавфсизлик хизмати, Электрон технологияларини ривожлантириш маркази, «Киберхавфсизлик маркази» ДУК (кейинги ўринларда — ваколатли органлар) билан келишиш ва эксперт хулосаларини олиш.

2-боб. Халқаро Интернет тармоғига ўз тижорат эҳтиёжлари учун тўғридан-тўғри уланишда телекоммуникация оператори томонидан Ишчи органга тақдим этиладиган ҳужжатлар

1. Телекоммуникация операторининг халқаро Интернет тармоғига уланиш, ХИМни ташкил этиш, маълумотларни узатиш тармоқлари схемаси ва уларнинг тавсифи.

2. Тезкор-қидирув тадбирлари тизими фойдаланувчиси томонидан халқаро Интернет тармоғига уланиш учун телекоммуникация операторига қўйилган ташкилий ва техник талабларнинг бажарилиши тўғрисидаги маълумот.

3. Ваколатли органлар томонидан операторнинг ўз тармоғи орқали халқаро Интернет тармоғига уланиши учун ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш бўйича талабларнинг бажарилиши тўғрисида маълумотлар, жумладан, Вазирлар Маҳкамасининг «Бутунжаҳон Интернет тармоғида ахборот хавфсизлигини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида» 2018 йил 5 сентябрдаги 707-сон қарори талабларининг бажарилиши тўғрисида маълумот.

4. Ташкил этилиши режалаштирилган ХИМнинг раҳбар ва муҳандис-техник лавозимларига номзодлар (шу жумладан, ХИМ раҳбари ўринбосари, бош администратор, администраторлар, навбатчи муҳандислар, энергетика мутахассислари ва ХИМни эксплуатация қилувчи ходимлар) тўғрисидаги маълумот.

3-боб. Телекоммуникация операторларининг ХИМ ходимларига тааллуқли алоҳида талаблар

1. Телекоммуникация операторлари томонидан ташкил этиладиган ХИМ раҳбари ва асосий муҳандис-техник ходимлари Ўзбекистон Республикаси фуқароси бўлиши шарт.

2. Ҳар бир ХИМ бўйича телекоммуникация оператори томонидан Ишчи орган билан келишган ҳолда, муҳим лавозимлар (шу жумладан, ХИМ раҳбари, муҳандис-техник ходимлар ҳамда тезкор-қидирув тадбирлари тизими, ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик йўналиши бўйича мутахассислар) номенклатураси тасдиқланади.

3. ХИМларга хизмат кўрсатувчи ходимларнинг сони телекоммуникация оператори томонидан ўз эҳтиёжларидан келиб чиқиб аниқланади. Шунингдек, ХИМларга хизмат кўрсатувчи ходимлар таркибида фаолияти телекоммуникация оператори томонидан молиялаштириладиган, ваколатли органларнинг тўрттадан кам бўлмаган вакиллари (телекоммуникация тармоқларида тезкор-қидирув тадбирлари тизими, ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик бўйича мутахассислар ҳамда раҳбар) бўлиши шарт.

4-боб. Ваколатли органлар билан ҳамкорликка қўйиладиган талаблар

1. Телекоммуникация операторлари томонидан ҳар бир ХИМ бўйича кундалик тартибда, фавқулодда ҳолат ва вазиятларда ваколатли органлар билан ўзаро ахборот алмашиш ва ҳамкорликда тезкор ишлаш юзасидан белгиланган тартибда йўриқномалар ишлаб чиқиш ва уларни бажариш.

Бунда кечиктириб бўлмайдиган фавқулодда ҳолат ва вазиятларда ёки зарурат юзага келганда, ХИМлар фаолияти ваколатли органлар томонидан назорат қилинади ва мувофиқлаштирилади.

2. Ўзбекистон Республикаси ҳудудида юзага келадиган фавқулодда ҳолат ва вазиятларда телекоммуникация тармоқларини ва хизматларини қонунчиликда белгиланган тартибда чеклаш ёки тўхтатиш.

5-боб. Халқаро Интернет тармоқларига ўз тижорат эҳтиёжлари учун тўғридан-тўғри уланиш учун техник талаблар

1. Халқаро Интернет тармоқларига уланиш учун республикада камида иккита ХИМни ташкил этиш ва уларни табиий ва техноген офатлар (сув тошқинлари, кўчки, техноген авариялар ва бошқалар) хавфи минимал бўлган, географик жиҳатдан бир-биридан узоқ ҳудудларда (турли вилоятларда) жойлаштириш.

2. Хавфсизлик бўйича тоифаланган объектлар сифатида қўриқланиши ва ҳимояга олиниши, шунингдек, хавфсизлик бўйича тоифаланган объектларга белгиланадиган ташкилий ва техник талабларнинг (периметрал деворлар, сигнализация, видеокузатув, қўриқлаш ва режим) бажарилиши.

3. Телекоммуникация тармоқларида тезкор-қидирув тадбирлари тизими, ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик бўйича қонунчилик ҳужжатлари талабларига тўлиқ жавоб бериши.

4. Халқаро уланиш нуқталари ва асосий боғламалар ускуна даражасида ва мантиқий жиҳатдан ўзаро захираланган бўлиши, жумладан, халқаро уланишлар ва ички магистрал тармоқлар барча даражада асосий ва захира магистрал тармоқлари орқали ташкил этилиши лозим.

5. Халқаро уланиш нуқталари ва асосий боғламаларида ўрнатиладиган техник ускуналар камида иккита турли давлатнинг ҳамда халқаро стандартлар талабларига жавоб берадиган ишлаб чиқарувчиларининг маҳсулоти бўлиши.

6. Ўрнатиладиган ускуналар замонавий технологияларни тўлиқ қўллаб-қувватлаши, мустақил тизимига (АS) ҳамда ҳудудий Интернет регистраторлари (Regional Internet Registry) томонидан ажратилган IP-манзиллар блокларига эга бўлиши.

7. Интернет хизматининг сифат кўрсаткичларини таъминлаш ва халқаро Интернет каналларида техник кўрсаткичлар ёмонлашувининг олдини олиш мақсадида ушбу каналлар ташкил этилган қурилмалардаги портларнинг кириш-чиқиш юкланишлари даражасининг 70 фоизлик тавсиявий миқдордан ошмаслигини таъминлаш.

8. Ўз эҳтиёжларини тўлиқ таъминлай оладиган қувватдаги асосий ва захира генераторлар ёки бошқа муқобил энергия манбалари ўрнатилиши, шу жумладан, иккитадан алоҳида подстанциядан келувчи юқори кучланишли линиялар орқали электр энергияси билан таъминланиши, бунда электр манбаларини ташкил этишда «яшил технология»ларга асосланган ечимларнинг устуворлигини таъминлаш.

9. «Давлат сирлари ёки махфий ахборотни ўз ичига олган ахборотни ишловдан ўтказиш учун мўлжалланган, шунингдек, киберхавфсизликни таъминлаш учун қўлланадиган аппарат, аппарат-дастурий ва дастурий таъминотларнинг республика ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик талаблари»га мувофиқ сертификатланиши.

10. Халқаро Интернет тармоқлари орқали бўладиган турли киберҳужумлар, жумладан, DDoS ҳужумлардан ҳамда пакетларни циркуляр айланишлардан ҳимояловчи воситаларнинг мавжуд бўлиши.

11. ХИМларда электрон ва бошқа хабарлар сир сақланишини ҳамда абонентлар ва уларнинг телекоммуникация тармоқларидаги ҳаракатлари тўғрисида маълумотларнинг белгиланган тартибда ҳимояланиши.

12. Шартноманинг амал қилиш ва уни бекор қилиш тартиби шартномада белгиланади. Шартнома лойиҳаси Ишчи орган томонидан ишлаб чиқилади ва ваколатли органлар билан келишилади.

Интернет тармоқларига ўз тижорат эҳтиёжлари учун тўғридан-тўғри уланиш бўйича синовда иштирок этиш учун вақтинчалик талаб ва шартларга ИЛОВА

Телекоммуникация операторларини синов тариқасида халқаро Интернет тармоқларига ўз тижорат эҳтиёжлари учун тўғридан-тўғри уланишини таъминлаш

Босқичлар Субъектлар Тадбирлар Муддатлар 1-босқич Телекоммуникация оператори Халқаро Интернет тармоқларига ўз тижорат эҳтиёжлари учун тўғридан-тўғри уланиш бўйича синовда иштирок этиш мақсадида вақтинча талаб ва шартларнинг бажарилиши бўйича ҳужжатларни халқаро Интернет тармоқларига уланишни мувофиқлаштириш бўйича ишчи органга тақдим этади. 1 иш кунида 2-босқич Ишчи орган Телекоммуникация оператори томонидан мазкур схеманинг 1-босқичида тақдим этилган ҳужжатларни ваколатли органларга келишиш учун юборади. 3 иш кунида 3-босқич Ваколатли органлар Тақдим этилган ҳужжатларни ўрганиб чиқади ва телекоммуникация оператори томонидан вақтинча талаб ва шартларнинг бажарилиши бўйича хулосани Халқаро Интернет тармоқларига уланишни мувофиқлаштириш бўйича ишчи органга тақдим этади. 15 иш кунида 4-босқич Ишчи орган Ваколатли органлар томонидан ижобий хулоса тақдим этилганда, телекоммуникация операторига халқаро Интернет тармоқларига ўз тижорат эҳтиёжлари учун тўғридан-тўғри уланишни синов тариқасида амалга ошириш учун шартномани тақдим этади. Ваколатли органлар томонидан салбий хулоса тақдим этилганда эса телекоммуникация оператори билан шартнома имзолашни асослантирган ҳолда рад этади. 3 иш кунида 5-босқич Телекоммуникация оператори, Ишчи орган Шартномани имзолайди 5 иш кунида

Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ

Тошкент ш.,

2025 йил 18 сентябрь,

592-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 19.09.2025 й., 09/25/592/0845-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining

qarori

VAQTINCHA TALAB VA SHARTLAR

SXEMASI

Telekommunikatsiya bozorini bosqichma-bosqich liberallashtirish hamda raqobat bozorini shakllantirishga oid qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Bozor islohotlarini yanada jadallashtirish va Oʻzbekiston Respublikasi milliy qonunchiligini Jahon savdo tashkiloti bitimlariga muvofiqlashtirish boʻyicha navbatdagi chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2024-yil 3-iyundagi PF-85-son Farmoniga asosan telekommunikatsiya operatorlarining investitsion faolligini ragʻbatlantirish, xalqaro Internet tarmoqlariga ulanish tartibini axborot va milliy xavfsizlikni toʻliq taʼminlagan holda takomillashtirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Bozor islohotlarini yanada jadallashtirish va Oʻzbekiston Respublikasi milliy qonunchiligini Jahon savdo tashkiloti bitimlariga muvofiqlashtirish boʻyicha navbatdagi chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2024-yil 3-iyundagi PF-85-son Farmoniga muvofiq 2025-yil 1-yanvardan boshlab mobil va (yoki) simli telekommunikatsiya tarmoqlariga ega Oʻzbekiston Respublikasi hududida faoliyat yuritadigan telekommunikatsiya operatorlariga tezkor-qidiruv faoliyati, axborot va kiberxavfsizlik tizimlari talablariga toʻliq rioya qilgan holda sinov tariqasida xalqaro Internet tarmoqlariga oʻz tijorat ehtiyojlari uchun toʻgʻridan-toʻgʻri ulanish huquqi berilgani maʼlumot uchun qabul qilinsin.

2. Mobil va (yoki) simli telekommunikatsiya tarmoqlariga ega Oʻzbekiston Respublikasi hududida faoliyat yuritadigan va xalqaro Internet tarmoqlariga toʻgʻridan-toʻgʻri ulanish huquqiga ega boʻlmagan telekommunikatsiya operatorlariga (keyingi oʻrinlarda — telekommunikatsiya operatorlari) 2030-yil 1-yanvargacha sinov tariqasida (keyingi oʻrinlarda — sinov) foydalanuvchilarga xizmat koʻrsatish maqsadida xalqaro Internet tarmoqlariga oʻz tijorat ehtiyojlari uchun toʻgʻridan-toʻgʻri ulanish huquqi berilsin.

Oʻzbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalar vazirligi “Oʻzbekiston telekommunikatsiya tarmoqlarini boshqarish respublika markazi” DUK, “Kiberxavfsizlik markazi” DUK, Elektron texnologiyalarini rivojlantirish markazi, Davlat xavfsizlik xizmati va boshqa vakolatli organlar bilan birgalikda 2028-yil 1-iyulga qadar Jahon savdo tashkiloti talablarini hamda zamonaviy telekommunikatsiya texnologiyalarining rivojlanishini inobatga olgan holda telekommunikatsiya operatorlarining xalqaro Internet tarmoqlariga toʻgʻridan-toʻgʻri ulanishini takomillashtirish boʻyicha qaror loyihasini Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.

3. Oʻzbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalar vazirligi xalqaro Internet tarmoqlariga ulanishni muvofiqlashtirish boʻyicha masʼul davlat tashkiloti, “Oʻzbekiston telekommunikatsiya tarmoqlarini boshqarish respublika markazi” DUK uning ishchi organi (keyingi oʻrinlarda — Ishchi organ) etib belgilansin.

4. Belgilansinki, sinovda ishtirok etishni istagan telekommunikatsiya operatori:

ushbu qarorga ilovada keltirilgan Internet tarmoqlariga oʻz tijorat ehtiyojlari uchun toʻgʻridan-toʻgʻri ulanish boʻyicha sinovda ishtirok etish uchun vaqtincha talab va shartlarni (keyingi oʻrinlarda — talab va shartlar) bajarishi;

Ishchi organ bilan xalqaro Internet tarmoqlariga oʻz tijorat ehtiyojlari uchun toʻgʻridan-toʻgʻri ulanish boʻyicha sinovda ishtirok etish talab va shartlarining bajarilishi hamda monitoring qilinishi, tomonlarning huquq va majburiyatlari, shartnoma shartlarini buzganlik uchun koʻriladigan choralar bilan bogʻliq masalalarni aks ettiruvchi yozma kelishuvga erishgan (shartnoma imzolagan) boʻlishi lozim.

5. Ishchi organga xalqaro Internet tarmoqlariga ulanishni muvofiqlashtirish boʻyicha sinovni oʻtkazish davrida quyidagi qoʻshimcha vazifalar yuklansin:

xalqaro Internet tarmoqlarini rivojlantirish dasturlarini va mazkur yoʻnalishda texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarni ishlab chiqish;

xalqaro Internet tarmoqlari operatorlari faoliyat koʻrsatishi uchun teng sharoitlar yaratish;

Oʻzbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalar vazirligi, Davlat xavfsizlik xizmati, “Kiberxavfsizlik markazi” DUK bilan birgalikda xalqaro Internet tarmoqlarining axborot xavfsizligi va kiberxavfsizligi taʼminlanishida ishtirok etish;

sinovda ishtirok etish uchun shartnoma tuzish boʻyicha telekommunikatsiya operatorlarining murojaatlarini Raqamli texnologiyalar vazirligi, Davlat xavfsizlik xizmati, Elektron texnologiyalarini rivojlantirish markazi, “Kiberxavfsizlik markazi” DUK bilan birgalikda bir oy muddatda oʻrganib chiqish, shuningdek, shartnomani imzolash yoki imzolashni asoslantirgan holda rad etish.

6. Ushbu qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi raqamli texnologiyalar vaziri Sh.X. Shermatov zimmasiga yuklansin.

Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 18 sentabrdagi 592-son qaroriga ILOVA

Internet tarmoqlariga oʻz tijorat ehtiyojlari uchun toʻgʻridan-toʻgʻri ulanish boʻyicha sinovda ishtirok etish uchun

1-bob. Umumiy talab va shartlar

1. Telekommunikatsiya operatorlari tomonidan xalqaro Internet tarmoqlariga oʻz tijorat ehtiyojlari uchun toʻgʻridan-toʻgʻri ulanishni vaqtincha talab va shartlar asosida xalqaro Internet tarmoqlariga ulanish markazlari (keyingi oʻrinlarda — XIM) orqali tashkil etish.

2. Xalqaro Internet tarmoqlariga sinov tariqasida oʻz tijorat ehtiyojlari uchun toʻgʻridan-toʻgʻri ulanuvchi telekommunikatsiya operatorlari respublika hududi boʻylab, shu jumladan, olis va chekka hududlarda magistral optik tolali aloqa tarmoqlari 50 foizdan kam boʻlmagan qamrovga ega boʻlishi, telekommunikatsiya infratuzilmasini rivojlantirish orqali raqamli tafovutni kamaytirish va aholining keng polosali telekommunikatsiya xizmatlaridan foydalanishi uchun oʻz telekommunikatsiyalar tarmoqlariga ega boʻlishi lozim.

3. Xalqaro Internet tarmoqlariga oʻz tijorat ehtiyojlari uchun toʻgʻridan-toʻgʻri ulanishda Oʻzbekiston Respublikasida faoliyat yurituvchi telekommunikatsiya operatorlari tomonidan telekommunikatsiya operatorining telekommunikatsiya tarmogʻi va xalqaro ulanishlar sxemasi, tarmoqning umumiy tavsifi, XIMni qurish loyihasi, texnik sxemasi va uning tavsifi, telekommunikatsiya operatorining xalqaro Internet tarmogʻiga ulanishidan kelib chiqib, oʻz tarmogʻini istiqbolda rivojlantirish rejasini oʻz ichiga oluvchi loyihaoldi va loyiha hujjatlarini ishlab chiqish hamda ularni “Oʻzbekiston telekommunikatsiya tarmoqlarini boshqarish respublika markazi” DUK Xalqaro Internet tarmoqlariga ulanishni muvofiqlashtirish boʻyicha Ishchi organga topshirish.

Ishchi organ tomonidan hujjat loyihalarini ushbu vaqtincha talab va shartlarga ilovada belgilangan tartibda hamda muddatlarda Oʻzbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalar vazirligi, Davlat xavfsizlik xizmati, Elektron texnologiyalarini rivojlantirish markazi, “Kiberxavfsizlik markazi” DUK (keyingi oʻrinlarda — vakolatli organlar) bilan kelishish va ekspert xulosalarini olish.

2-bob. Xalqaro Internet tarmogʻiga oʻz tijorat ehtiyojlari uchun toʻgʻridan-toʻgʻri ulanishda telekommunikatsiya operatori tomonidan Ishchi organga taqdim etiladigan hujjatlar

1. Telekommunikatsiya operatorining xalqaro Internet tarmogʻiga ulanish, XIMni tashkil etish, maʼlumotlarni uzatish tarmoqlari sxemasi va ularning tavsifi.

2. Tezkor-qidiruv tadbirlari tizimi foydalanuvchisi tomonidan xalqaro Internet tarmogʻiga ulanish uchun telekommunikatsiya operatoriga qoʻyilgan tashkiliy va texnik talablarning bajarilishi toʻgʻrisidagi maʼlumot.

3. Vakolatli organlar tomonidan operatorning oʻz tarmogʻi orqali xalqaro Internet tarmogʻiga ulanishi uchun axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlikni taʼminlash boʻyicha talablarning bajarilishi toʻgʻrisida maʼlumotlar, jumladan, Vazirlar Mahkamasining “Butunjahon Internet tarmogʻida axborot xavfsizligini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2018-yil 5-sentabrdagi 707-son qarori talablarining bajarilishi toʻgʻrisida maʼlumot.

4. Tashkil etilishi rejalashtirilgan XIMning rahbar va muhandis-texnik lavozimlariga nomzodlar (shu jumladan, XIM rahbari oʻrinbosari, bosh administrator, administratorlar, navbatchi muhandislar, energetika mutaxassislari va XIMni ekspluatatsiya qiluvchi xodimlar) toʻgʻrisidagi maʼlumot.

3-bob. Telekommunikatsiya operatorlarining XIM xodimlariga taalluqli alohida talablar

1. Telekommunikatsiya operatorlari tomonidan tashkil etiladigan XIM rahbari va asosiy muhandis-texnik xodimlari Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosi boʻlishi shart.

2. Har bir XIM boʻyicha telekommunikatsiya operatori tomonidan Ishchi organ bilan kelishgan holda, muhim lavozimlar (shu jumladan, XIM rahbari, muhandis-texnik xodimlar hamda tezkor-qidiruv tadbirlari tizimi, axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlik yoʻnalishi boʻyicha mutaxassislar) nomenklaturasi tasdiqlanadi.

3. XIMlarga xizmat koʻrsatuvchi xodimlarning soni telekommunikatsiya operatori tomonidan oʻz ehtiyojlaridan kelib chiqib aniqlanadi. Shuningdek, XIMlarga xizmat koʻrsatuvchi xodimlar tarkibida faoliyati telekommunikatsiya operatori tomonidan moliyalashtiriladigan, vakolatli organlarning toʻrttadan kam boʻlmagan vakillari (telekommunikatsiya tarmoqlarida tezkor-qidiruv tadbirlari tizimi, axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlik boʻyicha mutaxassislar hamda rahbar) boʻlishi shart.

4-bob. Vakolatli organlar bilan hamkorlikka qoʻyiladigan talablar

1. Telekommunikatsiya operatorlari tomonidan har bir XIM boʻyicha kundalik tartibda, favqulodda holat va vaziyatlarda vakolatli organlar bilan oʻzaro axborot almashish va hamkorlikda tezkor ishlash yuzasidan belgilangan tartibda yoʻriqnomalar ishlab chiqish va ularni bajarish.

Bunda kechiktirib boʻlmaydigan favqulodda holat va vaziyatlarda yoki zarurat yuzaga kelganda, XIMlar faoliyati vakolatli organlar tomonidan nazorat qilinadi va muvofiqlashtiriladi.

2. Oʻzbekiston Respublikasi hududida yuzaga keladigan favqulodda holat va vaziyatlarda telekommunikatsiya tarmoqlarini va xizmatlarini qonunchilikda belgilangan tartibda cheklash yoki toʻxtatish.

5-bob. Xalqaro Internet tarmoqlariga oʻz tijorat ehtiyojlari uchun toʻgʻridan-toʻgʻri ulanish uchun texnik talablar

1. Xalqaro Internet tarmoqlariga ulanish uchun respublikada kamida ikkita XIMni tashkil etish va ularni tabiiy va texnogen ofatlar (suv toshqinlari, koʻchki, texnogen avariyalar va boshqalar) xavfi minimal boʻlgan, geografik jihatdan bir-biridan uzoq hududlarda (turli viloyatlarda) joylashtirish.

2. Xavfsizlik boʻyicha toifalangan obyektlar sifatida qoʻriqlanishi va himoyaga olinishi, shuningdek, xavfsizlik boʻyicha toifalangan obyektlarga belgilanadigan tashkiliy va texnik talablarning (perimetral devorlar, signalizatsiya, videokuzatuv, qoʻriqlash va rejim) bajarilishi.

3. Telekommunikatsiya tarmoqlarida tezkor-qidiruv tadbirlari tizimi, axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlik boʻyicha qonunchilik hujjatlari talablariga toʻliq javob berishi.

4. Xalqaro ulanish nuqtalari va asosiy bogʻlamalar uskuna darajasida va mantiqiy jihatdan oʻzaro zaxiralangan boʻlishi, jumladan, xalqaro ulanishlar va ichki magistral tarmoqlar barcha darajada asosiy va zaxira magistral tarmoqlari orqali tashkil etilishi lozim.

5. Xalqaro ulanish nuqtalari va asosiy bogʻlamalarida oʻrnatiladigan texnik uskunalar kamida ikkita turli davlatning hamda xalqaro standartlar talablariga javob beradigan ishlab chiqaruvchilarining mahsuloti boʻlishi.

6. Oʻrnatiladigan uskunalar zamonaviy texnologiyalarni toʻliq qoʻllab-quvvatlashi, mustaqil tizimiga (AS) hamda hududiy Internet registratorlari (Regional Internet Registry) tomonidan ajratilgan IP-manzillar bloklariga ega boʻlishi.

7. Internet xizmatining sifat koʻrsatkichlarini taʼminlash va xalqaro Internet kanallarida texnik koʻrsatkichlar yomonlashuvining oldini olish maqsadida ushbu kanallar tashkil etilgan qurilmalardagi portlarning kirish-chiqish yuklanishlari darajasining 70 foizlik tavsiyaviy miqdordan oshmasligini taʼminlash.

8. Oʻz ehtiyojlarini toʻliq taʼminlay oladigan quvvatdagi asosiy va zaxira generatorlar yoki boshqa muqobil energiya manbalari oʻrnatilishi, shu jumladan, ikkitadan alohida podstansiyadan keluvchi yuqori kuchlanishli liniyalar orqali elektr energiyasi bilan taʼminlanishi, bunda elektr manbalarini tashkil etishda “yashil texnologiya”larga asoslangan yechimlarning ustuvorligini taʼminlash.

9. “Davlat sirlari yoki maxfiy axborotni oʻz ichiga olgan axborotni ishlovdan oʻtkazish uchun moʻljallangan, shuningdek, kiberxavfsizlikni taʼminlash uchun qoʻllanadigan apparat, apparat-dasturiy va dasturiy taʼminotlarning respublika axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlik talablari”ga muvofiq sertifikatlanishi.

10. Xalqaro Internet tarmoqlari orqali boʻladigan turli kiberhujumlar, jumladan, DDoS hujumlardan hamda paketlarni sirkulyar aylanishlardan himoyalovchi vositalarning mavjud boʻlishi.

11. XIMlarda elektron va boshqa xabarlar sir saqlanishini hamda abonentlar va ularning telekommunikatsiya tarmoqlaridagi harakatlari toʻgʻrisida maʼlumotlarning belgilangan tartibda himoyalanishi.

12. Shartnomaning amal qilish va uni bekor qilish tartibi shartnomada belgilanadi. Shartnoma loyihasi Ishchi organ tomonidan ishlab chiqiladi va vakolatli organlar bilan kelishiladi.

Internet tarmoqlariga oʻz tijorat ehtiyojlari uchun toʻgʻridan-toʻgʻri ulanish boʻyicha sinovda ishtirok etish uchun vaqtinchalik talab va shartlarga ILOVA

Telekommunikatsiya operatorlarini sinov tariqasida xalqaro Internet tarmoqlariga oʻz tijorat ehtiyojlari uchun toʻgʻridan-toʻgʻri ulanishini taʼminlash

Bosqichlar Subyektlar Tadbirlar Muddatlar 1-bosqich Telekommunikatsiya operatori Xalqaro Internet tarmoqlariga oʻz tijorat ehtiyojlari uchun toʻgʻridan-toʻgʻri ulanish boʻyicha sinovda ishtirok etish maqsadida vaqtincha talab va shartlarning bajarilishi boʻyicha hujjatlarni xalqaro Internet tarmoqlariga ulanishni muvofiqlashtirish boʻyicha ishchi organga taqdim etadi. 1 ish kunida 2-bosqich Ishchi organ Telekommunikatsiya operatori tomonidan mazkur sxemaning 1-bosqichida taqdim etilgan hujjatlarni vakolatli organlarga kelishish uchun yuboradi. 3 ish kunida 3-bosqich Vakolatli organlar Taqdim etilgan hujjatlarni oʻrganib chiqadi va telekommunikatsiya operatori tomonidan vaqtincha talab va shartlarning bajarilishi boʻyicha xulosani Xalqaro Internet tarmoqlariga ulanishni muvofiqlashtirish boʻyicha ishchi organga taqdim etadi. 15 ish kunida 4-bosqich Ishchi organ Vakolatli organlar tomonidan ijobiy xulosa taqdim etilganda, telekommunikatsiya operatoriga xalqaro Internet tarmoqlariga oʻz tijorat ehtiyojlari uchun toʻgʻridan-toʻgʻri ulanishni sinov tariqasida amalga oshirish uchun shartnomani taqdim etadi. Vakolatli organlar tomonidan salbiy xulosa taqdim etilganda esa telekommunikatsiya operatori bilan shartnoma imzolashni asoslantirgan holda rad etadi. 3 ish kunida 5-bosqich Telekommunikatsiya operatori, Ishchi organ Shartnomani imzolaydi 5 ish kunida

Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOV

Toshkent sh.,

2025-yil 18-sentabr,

592-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 19.09.2025-y., 09/25/592/0845-son)

lex.uz