📅 2025-yil 9-sentabr · Markaziy bank hujjatlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
UzbekAI
📅 2025 йил 9 сентябрь · Марказий банк ҳужжатлари
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 9 сентября 2025 г. · Документы Центрального банка
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 9 September 2025 · Central Bank documents
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқарувининг
қарори
Очиқ валюта позициясини юритиш қоидаларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш ҳақида
Ўзбекистон Республикасининг « Ўзбекистон Республикасининг Марказий банки тўғрисида »ги ва « Банклар ва банк фаолияти тўғрисида »ги қонунларига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқаруви қарор қилади:
1. Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқарувининг 2021 йил 30 апрелдаги 8/1-сон қарори (рўйхат рақами 3301, 2021 йил 7 май) (Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 07.05.2021 й., 10/21/3301/0451-сон) билан тасдиқланган Очиқ валюта позициясини юритиш қоидаларига иловага мувофиқ ўзгартириш ва қўшимчалар киритилсин.
2. Мазкур қарор расмий эълон қилинган кундан эътиборан бир ойдан кейин кучга киради.
Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқарувининг 2025 йил 9 сентябрдаги 21/5-сон қарорига ИЛОВА
Очиқ валюта позициясини юритиш қоидаларига киритилаётган ўзгартириш ва қўшимчалар
1. Муқаддима қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Мазкур Қоидалар очиқ валюта позициялари лимитларини, уларни ҳисоблаш ҳамда банклар томонидан очиқ валюта позициялари лимитларига риоя этилиши устидан назоратни амалга оширишнинг ўзига хос жиҳатларини белгилайди.».
2. 1-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«1. Мазкур Қоидаларда қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:
валюта позицияси — банкнинг чет эл валютасидаги ва аффинланган (аффинаж қилинган) қимматбаҳо металлар (бундан буён матнда қимматбаҳо металлар деб юритилади) бўйича талаб ва мажбуриятларининг ўзаро нисбатини ифодаловчи кўрсаткич бўлиб, у банкнинг чет эл валютаси олди-сотди операцияларини ҳамда бошқа операцияларни амалга ошириши натижасида чет эл валютасидаги ва қимматбаҳо металлар бўйича талаблари ва мажбуриятлари миқдори ўзгариши оқибатида юзага келади;
очиқ валюта позицияси — банкнинг чет эл валютасидаги ва қимматбаҳо металлар бўйича талаблари миқдори унинг чет эл валютасидаги ва қимматбаҳо металлар бўйича мажбуриятлари миқдорига мос (тенг) бўлмаган ҳолатдаги валюта позицияси;
узун валюта позицияси — банкнинг чет эл валютасидаги ва қимматбаҳо металлар бўйича талаблари миқдори унинг чет эл валютасидаги ва қимматбаҳо металлар бўйича мажбуриятлари миқдоридан ортиқ бўлган ҳолатдаги очиқ валюта позицияси;
қисқа валюта позицияси — банкнинг чет эл валютасидаги ва қимматбаҳо металлар бўйича мажбуриятлари миқдори унинг чет эл валютасидаги ва қимматбаҳо металлар бўйича талаблари миқдоридан ортиқ бўлган ҳолатдаги очиқ валюта позицияси;
очиқ валюта позициялари жами миқдори — барча турдаги чет эл валюталари ва қимматбаҳо металлар бўйича очиқ валюта позициялари йиғиндиси;
қисқа валюта позициялари жами миқдори — барча турдаги чет эл валюталари ва қимматбаҳо металлар бўйича қисқа валюта позициялари йиғиндиси;
узун валюта позициялари жами миқдори — барча турдаги чет эл валюталари ва қимматбаҳо металлар бўйича узун валюта позициялари йиғиндиси;
банкнинг чет эл валютасидаги ва қимматбаҳо металлар бўйича талаблари — банкнинг чет эл валютасидаги ва қимматбаҳо металлар бўйича активлари ҳамда «кўзда тутилмаган ҳолатлар» ҳисобварақларидаги талаблар;
банкнинг чет эл валютасидаги ва қимматбаҳо металлар бўйича мажбуриятлари — чет эл валютасидаги ва қимматбаҳо металлар бўйича мажбуриятлар ҳамда «кўзда тутилмаган ҳолатлар» ҳисобварақларидаги мажбуриятлар;
очиқ валюта позициялари лимитлари — ҳар бир турдаги чет эл валютаси ва қимматбаҳо металлар бўйича очиқ валюта позициялари ва очиқ валюта позициялари жами миқдорининг банк регулятив капиталига нисбатини ўзида ифодаловчи Ўзбекистон Республикаси Марказий банки (бундан буён матнда Марказий банк деб юритилади) томонидан ўрнатиладиган лимитлар;
«кўзда тутилмаган ҳолатлар» ҳисобварақларидаги талаб ва мажбуриятлар — чет эл валютасидаги ва базавий активи қимматбаҳо металл бўлган ҳосилавий (дериватив) молиявий воситалари (фючерс, форвард, своп, опсионлар ва бошқалар) бўйича олди-сотди шартномалари тузилиши натижасида банкда юзага келадиган талаб ва мажбуриятлар.».
3. 2-бандда :
иккинчи хатбоши «чет эл валютасини» деган сўзлардан кейин «ва қимматбаҳо металлни» деган сўзлар билан тўлдирилсин;
бешинчи хатбоши қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«ҳисоб-китобларни амалга ошириш усули ва шаклидан қатъий назар чет эл валютасидаги ва базавий активи қимматбаҳо металл бўлган ҳосилавий (дериватив) молиявий воситалари (фючерс, форвард, своп, опсионлар ва бошқалар) билан боғлиқ операцияларни амалга ошириш натижасида чет эл валютасида ҳамда қимматбаҳо металл бўйича юзага келувчи талаб ва мажбуриятлар;».
4. 3-банд «ҳар бир чет эл валютаси» деган сўзлардан кейин «ва қимматбаҳо металлар» деган сўзлар билан тўлдирилсин.
5. 4-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«4. Очиқ валюта позициясини ҳисоблашда банкнинг чет эл валютасидаги ва қимматбаҳо металлар бўйича мажбуриятлари миқдори унинг чет эл валютасидаги ва қимматбаҳо металлар бўйича талаблари миқдори билан таққосланади. Бунда қисқа валюта позицияси «-» белгиси билан, узун валюта позицияси «+» белгиси билан кўрсатилади.».
6. 6-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«6. Очиқ валюта позицияси ҳисоб-китобида банкнинг чет эл валютасидаги ва қимматбаҳо металлар бўйича талаб ва мажбуриятлари миқдори «Валюталар савдоси ва валюта позициялари» ҳамда «Кўзда тутилмаган ҳолатлар» ҳисобварақларидаги қолдиқ асосида аниқланади. Ушбу ҳисобварақларда валюта ва қимматбаҳо металлар олди-сотдиси ва бошқа валюта қимматликлари билан боғлиқ операцияларга оид битимларда, шу жумладан, битим шартларига кўра, у ёки бу шаклда чет эл валютасини айирбошлаш (конверция) назарда тутилган операциялардаги миқдор ҳисоби юритилади.».
7. 7-банд «чет эл валютасини» деган сўзлардан кейин «ва қимматбаҳо металларни» деган сўзлар билан тўлдирилсин.
8. 8-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«8. Банкларнинг миллий валютанинг чет эл валюталарига нисбатан қиймати ва қимматбаҳо металларнинг нархи ўзгариши билан боғлиқ бўлган валюта ҳамда бозор таваккалчиликларини чеклаш мақсадида Марказий банк бошқарувининг қарори билан банклар учун очиқ валюта позициясининг қуйидагилар бўйича лимитлари белгиланади:
ҳар бир турдаги чет эл валютаси ва қимматбаҳо металл;
очиқ валюта позицияларининг жами миқдори;
қисқа валюта позициялари жами миқдори;
узун валюта позициялари жами миқдори.
Бунда ҳосилавий (дериватив) молиявий воситалар (фючерс, форвард, своп, опсионлар ва бошқалар) бўйича очиқ валюта позицияларини ҳисоблашда мазкур воситалар билан боғлиқ операцияларни амалга ошириш натижасида юзага келувчи талаб ва мажбуриятлар ўртасидаги фарқ олинади.».
9. 14-банднинг учинчи хатбошиси «чет эл валютаси» деган сўзлардан кейин «ва қимматбаҳо металл» деган сўзлар билан тўлдирилсин.
Раис Т. ИШМЕТОВ
Тошкент ш.,
2025 йил 9 сентябрь,
21/5-сон
Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvining
qarori
Ochiq valyuta pozitsiyasini yuritish qoidalariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish haqida
Oʻzbekiston Respublikasining “ Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida ”gi va “ Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida ”gi qonunlariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvi qaror qiladi:
1. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvining 2021-yil 30-apreldagi 8/1-son qarori (roʻyxat raqami 3301, 2021-yil 7-may) (Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 07.05.2021-y., 10/21/3301/0451-son) bilan tasdiqlangan Ochiq valyuta pozitsiyasini yuritish qoidalariga ilovaga muvofiq oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin.
2. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran bir oydan keyin kuchga kiradi.
Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvining 2025-yil 9-sentabrdagi 21/5-son qaroriga ILOVA
Ochiq valyuta pozitsiyasini yuritish qoidalariga kiritilayotgan oʻzgartirish va qoʻshimchalar
1. Muqaddima quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Mazkur Qoidalar ochiq valyuta pozitsiyalari limitlarini, ularni hisoblash hamda banklar tomonidan ochiq valyuta pozitsiyalari limitlariga rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshirishning oʻziga xos jihatlarini belgilaydi.”.
2. 1-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“1. Mazkur Qoidalarda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:
valyuta pozitsiyasi — bankning chet el valyutasidagi va affinlangan (affinaj qilingan) qimmatbaho metallar (bundan buyon matnda qimmatbaho metallar deb yuritiladi) boʻyicha talab va majburiyatlarining oʻzaro nisbatini ifodalovchi koʻrsatkich boʻlib, u bankning chet el valyutasi oldi-sotdi operatsiyalarini hamda boshqa operatsiyalarni amalga oshirishi natijasida chet el valyutasidagi va qimmatbaho metallar boʻyicha talablari va majburiyatlari miqdori oʻzgarishi oqibatida yuzaga keladi;
ochiq valyuta pozitsiyasi — bankning chet el valyutasidagi va qimmatbaho metallar boʻyicha talablari miqdori uning chet el valyutasidagi va qimmatbaho metallar boʻyicha majburiyatlari miqdoriga mos (teng) boʻlmagan holatdagi valyuta pozitsiyasi;
uzun valyuta pozitsiyasi — bankning chet el valyutasidagi va qimmatbaho metallar boʻyicha talablari miqdori uning chet el valyutasidagi va qimmatbaho metallar boʻyicha majburiyatlari miqdoridan ortiq boʻlgan holatdagi ochiq valyuta pozitsiyasi;
qisqa valyuta pozitsiyasi — bankning chet el valyutasidagi va qimmatbaho metallar boʻyicha majburiyatlari miqdori uning chet el valyutasidagi va qimmatbaho metallar boʻyicha talablari miqdoridan ortiq boʻlgan holatdagi ochiq valyuta pozitsiyasi;
ochiq valyuta pozitsiyalari jami miqdori — barcha turdagi chet el valyutalari va qimmatbaho metallar boʻyicha ochiq valyuta pozitsiyalari yigʻindisi;
qisqa valyuta pozitsiyalari jami miqdori — barcha turdagi chet el valyutalari va qimmatbaho metallar boʻyicha qisqa valyuta pozitsiyalari yigʻindisi;
uzun valyuta pozitsiyalari jami miqdori — barcha turdagi chet el valyutalari va qimmatbaho metallar boʻyicha uzun valyuta pozitsiyalari yigʻindisi;
bankning chet el valyutasidagi va qimmatbaho metallar boʻyicha talablari — bankning chet el valyutasidagi va qimmatbaho metallar boʻyicha aktivlari hamda “koʻzda tutilmagan holatlar” hisobvaraqlaridagi talablar;
bankning chet el valyutasidagi va qimmatbaho metallar boʻyicha majburiyatlari — chet el valyutasidagi va qimmatbaho metallar boʻyicha majburiyatlar hamda “koʻzda tutilmagan holatlar” hisobvaraqlaridagi majburiyatlar;
ochiq valyuta pozitsiyalari limitlari — har bir turdagi chet el valyutasi va qimmatbaho metallar boʻyicha ochiq valyuta pozitsiyalari va ochiq valyuta pozitsiyalari jami miqdorining bank regulyativ kapitaliga nisbatini oʻzida ifodalovchi Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki (bundan buyon matnda Markaziy bank deb yuritiladi) tomonidan oʻrnatiladigan limitlar;
“koʻzda tutilmagan holatlar” hisobvaraqlaridagi talab va majburiyatlar — chet el valyutasidagi va bazaviy aktivi qimmatbaho metall boʻlgan hosilaviy (derivativ) moliyaviy vositalari (fyuchers, forvard, svop, opsionlar va boshqalar) boʻyicha oldi-sotdi shartnomalari tuzilishi natijasida bankda yuzaga keladigan talab va majburiyatlar.”.
3. 2-bandda :
ikkinchi xatboshi “chet el valyutasini” degan soʻzlardan keyin “va qimmatbaho metallni” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;
beshinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“hisob-kitoblarni amalga oshirish usuli va shaklidan qatʼiy nazar chet el valyutasidagi va bazaviy aktivi qimmatbaho metall boʻlgan hosilaviy (derivativ) moliyaviy vositalari (fyuchers, forvard, svop, opsionlar va boshqalar) bilan bogʻliq operatsiyalarni amalga oshirish natijasida chet el valyutasida hamda qimmatbaho metall boʻyicha yuzaga keluvchi talab va majburiyatlar;”.
4. 3-band “har bir chet el valyutasi” degan soʻzlardan keyin “va qimmatbaho metallar” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin.
5. 4-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“4. Ochiq valyuta pozitsiyasini hisoblashda bankning chet el valyutasidagi va qimmatbaho metallar boʻyicha majburiyatlari miqdori uning chet el valyutasidagi va qimmatbaho metallar boʻyicha talablari miqdori bilan taqqoslanadi. Bunda qisqa valyuta pozitsiyasi “-” belgisi bilan, uzun valyuta pozitsiyasi “+” belgisi bilan koʻrsatiladi.”.
6. 6-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“6. Ochiq valyuta pozitsiyasi hisob-kitobida bankning chet el valyutasidagi va qimmatbaho metallar boʻyicha talab va majburiyatlari miqdori “Valyutalar savdosi va valyuta pozitsiyalari” hamda “Koʻzda tutilmagan holatlar” hisobvaraqlaridagi qoldiq asosida aniqlanadi. Ushbu hisobvaraqlarda valyuta va qimmatbaho metallar oldi-sotdisi va boshqa valyuta qimmatliklari bilan bogʻliq operatsiyalarga oid bitimlarda, shu jumladan, bitim shartlariga koʻra, u yoki bu shaklda chet el valyutasini ayirboshlash (konversiya) nazarda tutilgan operatsiyalardagi miqdor hisobi yuritiladi.”.
7. 7-band “chet el valyutasini” degan soʻzlardan keyin “va qimmatbaho metallarni” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin.
8. 8-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“8. Banklarning milliy valyutaning chet el valyutalariga nisbatan qiymati va qimmatbaho metallarning narxi oʻzgarishi bilan bogʻliq boʻlgan valyuta hamda bozor tavakkalchiliklarini cheklash maqsadida Markaziy bank boshqaruvining qarori bilan banklar uchun ochiq valyuta pozitsiyasining quyidagilar boʻyicha limitlari belgilanadi:
har bir turdagi chet el valyutasi va qimmatbaho metall;
ochiq valyuta pozitsiyalarining jami miqdori;
qisqa valyuta pozitsiyalari jami miqdori;
uzun valyuta pozitsiyalari jami miqdori.
Bunda hosilaviy (derivativ) moliyaviy vositalar (fyuchers, forvard, svop, opsionlar va boshqalar) boʻyicha ochiq valyuta pozitsiyalarini hisoblashda mazkur vositalar bilan bogʻliq operatsiyalarni amalga oshirish natijasida yuzaga keluvchi talab va majburiyatlar oʻrtasidagi farq olinadi.”.
9. 14-bandning uchinchi xatboshisi “chet el valyutasi” degan soʻzlardan keyin “va qimmatbaho metall” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin.
Rais T. ISHMETOV
Toshkent sh.,
2025-yil 9-sentabr,
21/5-son