UzbekAI

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитасининг

Қарори

АСОСИЙ ТАЛАБЛАР

Атом электр станцияси блокининг эксплуатация муддатини узайтириш бўйича асосий талабларни тасдиқлаш тўғрисида

Ўзбекистон Республикасининг «Атом энергиясидан тинчлик мақсадларида фойдаланиш тўғрисида»ги Қонуни ҳамда Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024 йил 24 декабрдаги ПФ-224-сон «Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги соҳасида давлат назоратини такомиллаштириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги Фармонига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси қарор қилади:

1. Атом электр станцияси блокининг эксплуатация муддатини узайтириш бўйича асосий талаблар иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Мазкур қарор Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Атом энергияси агентлиги ва Фанлар академияси билан келишилган.

3. Мазкур қарор расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.

Келишилди:

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитасининг 2025 йил 2 сентябрдаги 22-сон қарорига ИЛОВА

Атом электр станцияси блокининг эксплуатация муддатини узайтириш бўйича

Мазкур асосий талаблар лойиҳалаштирилаётган, барпо этилаётган ва фойдаланилаётган атом электр станцияси блокининг эксплуатация муддатини узайтириш бўйича талабларни белгилайди.

1-боб. Умумий қоидалар

1. Ушбу асосий талабларда қуйидаги тушунчалар қўлланилади:

атом электр станцияси блоки элементининг қолдиқ ресурси — атом электр станцияси блоки элементи ресурсининг эксплуатация бошланган даврдаги ҳолати билан амалда фойдаланилган ҳолати ўртасидаги фарқ;

атом электр станцияси блоки элементининг ресурси — атом электр станцияси блоки элементининг эксплуатация бошланган даврдан то атом энергиясидан фойдаланиш соҳасидаги нормалар ва қоидаларда белгиланган мустаҳкамлиги ёки ишлаш қобилияти қайтариб бўлмайдиган тарзда бузилиши юзага келадиган вақтгача бўлган жами ишлаш вақти;

атом электр станцияси блоки элементлари ресурсини бошқариш дастури — атом энергиясидан фойдаланиш соҳасидаги нормалар ва қоидаларда назарда тутилган атом электр станцияси блоки элементлари ресурсини бошқариш бўйича ҳужжатлар тўплами;

атом электр станцияси блокининг белгиланган эксплуатация муддати (бундан буён матнда белгиланган эксплуатация муддати деб юритилади) — атом электр станцияси блокининг атом электр станцияси ва реактор қурилмасининг лойиҳаларида белгиланган ва асосланган эксплуатация муддати;

атом электр станцияси блокининг эксплуатация муддатини узайтириш — атом электр станцияси блокини қўшимча ёки такрорий қўшимча эксплуатация муддатида атом электр станцияси блокини эксплуатацияга тайёрлаш бўйича тадбирларни амалга ошириш;

атом электр станцияси блокининг қўшимча эксплуатация муддати (бундан буён матнда қўшимча эксплуатация муддати деб юритилади) — атом электр станцияси блокининг белгиланган эксплуатация муддатидан ортиқча эксплуатация муддати;

атом электр станцияси блокининг такрорий қўшимча эксплуатация муддати (бундан буён матнда такрорий қўшимча эксплуатация муддати деб юритилади) — атом электр станцияси блокининг аввал узайтирилган эксплуатация муддатидан кейинги қўшимча эксплуатация даври;

атом электр станцияси блокининг техник ҳолати — атом электр станцияси блоки элементларининг атом электр станцияси лойиҳаларида белгиланган функцияларини бажара олиш ёки бажара олмаслигини тавсифловчи хусусиятлари йиғиндиси;

ҳимоя хусусиятлари — кабеллар, электротехник ускуналар ва асбобларнинг функционал сифатларини йўқотмаган ҳолда механик, иссиқлик ва (ёки) радиациявий таъсирларга қаршилик кўрсатиш қобилиятини тавсифловчи параметрлар.

2. Атом электр станциясини эксплуатация қилувчи ташкилот (бундан буён матнда эксплуатация қилувчи ташкилот деб юритилади) белгиланган ёки қўшимча эксплуатация муддати тугашидан камида 5 йил олдин унинг хавфсизлигини баҳолаши, баҳолаш натижалари бўйича атом электр станцияси блокидан фойдаланишни давом эттириш ёки уни фойдаланишдан чиқариш тўғрисида қарор қабул қилиши лозим.

Атом электр станцияси блокидан фойдаланишни давом эттириш ёки уни фойдаланишдан чиқариш тўғрисидаги қарор атом электр станцияси ва реактор қурилмаси лойиҳаларини ишлаб чиқувчилар иштирокида қабул қилиниши керак.

3. Белгиланган ёки қўшимча эксплуатация муддати тугагандан сўнг атом электр станцияси блокидан фойдаланишни давом эттириш тўғрисидаги қарор эксплуатация қилувчи ташкилот томонидан қуйидагилар асосида қабул қилиниши лозим:

атом электр станцияси блокининг алмаштирилмайдиган элементлари, шунингдек, қурилиш конструкциялари, бинолар, иншоотлар ва уларнинг асослари ҳолатининг қолдиқ ресурсини баҳолаш натижалари;

атом электр станцияси блоки хавфсизлигини баҳолаш натижалари, шу жумладан хавфсизликни даврий баҳолаш натижалари;

атом электр станцияси блокини комплекс текшириш натижалари;

аввалги эксплуатация даврида атом электр станцияси жойлашган майдонча тавсифларининг ўзгариши тўғрисидаги маълумотлар (шу жумладан, сейсмикликнинг ўзгариши тўғрисидаги маълумотлар);

эксплуатация тажрибаси таҳлили;

атом электр станцияси блокининг атом энергиясидан фойдаланиш соҳасидаги нормалар ва қоидаларига, шунингдек, хавфсизликни баҳолаш пайтида амалда бўлган хавфсизликни таъминлашни тартибга солувчи норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар талабларига мувофиқлиги;

қўшимча эксплуатация муддатида ҳосил бўладиган ишлатиб бўлинган ядровий ёқилғини вақтинча сақлашда хавфсизликни таъминлаш имконияти;

қўшимча эксплуатация муддатида ҳосил бўладиган радиоактив чиқиндилар билан боғлиқ ишларни амалга оширишда хавфсизликни таъминлаш имконияти;

атом электр станцияси блокини фойдаланишдан чиқаришда унинг хавфсизлигини таъминлаш имконияти.

4. Атом электр станцияси блокидан фойдаланишни давом эттириш тўғрисидаги қарор қабул қилингандан сўнг эксплуатация қилувчи ташкилот комплекс текшириш натижалари асосида қуйидагиларни назарда тутувчи атом электр станцияси блокининг эксплуатация муддатини узайтиришга тайёрлаш дастурини ишлаб чиқиши лозим:

атом электр станцияси блоки хавфсизлигининг атом энергиясидан фойдаланиш соҳасидаги нормалар ва қоидалар ҳамда бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар талабларига мувофиқлигини таҳлил қилиш;

хавфсизлик учун муҳим бўлган қурилиш конструкциялари, бинолар ва иншоотларнинг қолдиқ ресурсини асослаш ҳамда уларнинг асослари ҳолатини баҳолаш;

қўшимча эксплуатация муддатида атом электр станцияси блоки элементларининг қолдиқ ресурсини асослаш ва баҳолаш;

ресурслари ишлатиб бўлинган ёки қолдиқ ресурсларини аниқлаш имконияти мавжуд бўлмаган элементларни алмаштириш;

атом энергиясидан фойдаланиш соҳасидаги нормалар ва қоидалар талабларига зид келувчи номувофиқликларни бартараф этиш (ёки атом электр станцияси блоки хавфсизлигига салбий таъсирни компенсация қилиш);

атом электр станцияси блокидан фойдаланиш хавфсизлигини таъминлаш мақсадида уни модернизация қилиш;

хоналар, асбоб-ускуналар ва қувурларни радиациявий текшириш;

атом энергиясидан фойдаланиш соҳасидаги нормалар ва қоидалар талабларига мувофиқ атом электр станцияси блокининг тизимлари ва элементларини синовдан ўтказиш;

атом электр станцияси блокининг тизимлари ва элементларини алмаштириш ва (ёки) модернизация қилиш бўйича режалаштирилган тадбирларни ҳисобга олган ҳолда қўшимча эксплуатация муддатида атом электр станцияси блокининг қурилиш конструкциялари, бинолари, иншоотлари, тизимлари ва элементлари ресурсини бошқариш дастурини ишлаб чиқиш;

қўшимча эксплуатация муддатида қурилиш конструкциялари, бинолар, иншоотлар ва уларнинг асослари, шунингдек атом электр станцияси блоки тизимлари ва элементлари ҳолатини мониторинг қилиш тадбирларини ишлаб чиқиш;

қўшимча эксплуатация муддатида атом электр станцияси блокининг асбоб-ускуналари, қувурлари ва бошқа элементларидан фойдаланишда асосий металл, пайвандланган бирикмалар ва пайвандланган юзаларни назорат қилиш бўйича талабларни белгиловчи атом энергиясидан фойдаланиш соҳасидаги нормалар ва қоидаларни ҳисобга олган ҳолда металл, қувурлар ва бошқа элементларни эксплуатация давомида путур етказмасдан назорат қилишнинг алоҳида намунавий дастурини ишлаб чиқиш;

қўшимча эксплуатация муддатининг бутун даври учун атом электр станцияси блоки хавфсизлигини асослаш бўйича ҳисоботни ишлаб чиқиш;

эксплуатация ҳужжатларига тузатишлар киритиш.

5. Эксплуатация қилувчи ташкилот томонидан атом электр станцияси хавфсизлигини таҳлил қилиш ва баҳолаш натижасида қўшимча эксплуатация муддатида унинг хавфсиз ишлашига тўсқинлик қилувчи ва бартараф этиб бўлмайдиган омиллар аниқланган ҳолларда атом электр станцияси блокини фойдаланишдан чиқаришга тайёрлаш ишлари бажарилиши лозим.

2-боб. Атом электр станцияси блокини комплекс текшириш

6. Атом электр станцияси блокининг ҳақиқий ҳолатини баҳолаш, унинг элементларининг қолдиқ ресурсини аниқлаш, шунингдек атом электр станцияси блокининг эксплуатация муддатини узайтиришга тайёрлаш дастурини ишлаб чиқиш мақсадида эксплуатация қилувчи ташкилот томонидан атом электр станцияси блокини комплекс текширувдан ўтказиш ташкил этилиши лозим.

7. Атом электр станцияси блокини комплекс текшириш ишлари эксплуатация қилувчи ташкилот томонидан атом электр станцияси ва реактор қурилмаси лойиҳаларини ишлаб чиқувчилар иштирокида белгиланган тартибда ва муддатларда бажарилиши керак.

8. Атом электр станцияси блокини комплекс текширишдан олдин бутун атом электр станцияси блокини, шунингдек унинг тизимлари ва элементлари, қурилиш конструкциялари, бинолари, иншоотлари ва уларнинг асосларини комплекс текшириш дастури ишлаб чиқилиши шарт.

9. Атом электр станцияси блокини комплекс текшириш дастури қуйидагиларни ўз ичига олиши керак:

хавфсизлик учун муҳим бўлган текширилиши лозим бўлган тизимлар ва элементлар, қурилиш конструкциялари, бинолар, иншоотлар ва уларнинг асослари рўйхати;

комплекс текширувни ўтказиш босқичлари;

комплекс текширувни ўтказиш усуллари ва шакллари;

тайёргарлик ишлари таркиби.

10. Атом электр станцияси блокини комплекс текшириш дастури эксплуатация қилувчи ташкилот томонидан тасдиқланиши ҳамда атом электр станцияси ва реактор қурилмаси лойиҳаларини ишлаб чиқувчилар билан келишилиши керак.

11. Атом электр станцияси блокини комплекс текширувдан ўтказиш жараёнида қуйидагилар аниқланиши керак:

атом электр станцияси блокининг хавфсизлиги учун муҳим бўлган қурилиш конструкциялари, бинолари, иншоотлари, тизимлари ва элементларининг техник ҳолати;

ресурси ишлатиб бўлинган ва алмаштирилиши керак бўлган элементлар;

ресурси тугамаган ва муайян вақт давомида фойдаланишни давом эттириш мумкин бўлган элементлар;

ресурси тугамаган, лекин алмаштириш жадвалига мувофиқ белгиланган ёки қўшимча эксплуатация муддатида алмаштирилиши талаб этиладиган элементлар;

қолдиқ ресурси аниқланмаган ва қолдиқ ресурсини аниқлаш зарур бўлган ёки алмаштирилиши талаб этиладиган элементлар;

атом электр станцияси блоки хоналарида, унинг майдончасида ва санитария-муҳофаза зонасидаги радиациявий вазият;

дезактивация қилиниши лозим бўлган хоналар, асбоб-ускуналар ва қувурлар;

ишлатиб бўлинган ядровий ёқилғи ва қўшимча эксплуатация муддатида ҳосил бўладиган радиоактив чиқиндиларни сақлаш хавфсизлиги;

радиоактив чиқиндиларнинг хавфсиз муомаласи.

12. Эксплуатация қилувчи ташкилот томонидан тасдиқланган атом электр станцияси блокини комплекс текшириш натижалари бўйича ҳисобот қуйидагиларни ўз ичига олиши керак:

текширилган тизимлар ва элементлар, қурилиш конструкциялари, бинолар, иншоотлар ва уларнинг асослари рўйхати, шунингдек улар ҳақида қисқача маълумотлар;

атом электр станцияси блокининг алмаштириладиган тизимлари ва (ёки) элементлари рўйхати;

атом электр станцияси блокининг техник ҳолати ва қолдиқ ресурсини аниқлаш ҳамда хавфсизлигини таъминлаш бўйича қўшимча чора-тадбирлар зарур бўлган тизимлар ва (ёки) элементлар, қурилиш конструкциялари, бинолари, иншоотлари рўйхати;

қўшимча эксплуатация муддатида фойдаланишни давом эттириш мумкин бўлган атом электр станцияси блокининг тизимлари ва (ёки) элементлари рўйхати;

атом электр станцияси блокини комплекс текшириш ишларининг таркиби, усуллари ва ҳажмлари, шу жумладан атом электр станцияси блоки элементлари ҳолатини назорат қилишни ташкил этиш, назорат қилиш усуллари ва ҳажмлари (эксплуатация режимларини ва элементлар ресурсларини назорат қилиш, металл ҳолатини назорат қилиш, техник кўрикдан ўтказиш, текшириш, синаш, намуналар олиш, қиёслаш, калибрлаш);

ўтказилган назорат натижалари;

қурилиш конструкциялари, бинолар, иншоотлар ва улар асосларининг техник ҳолатини баҳолаш натижалари;

атом электр станцияси блоки элементини алмаштириш ёки ундан фойдаланишни давом эттириш тўғрисида қарор қабул қилиш мезонлари;

атом электр станцияси блокининг ҳақиқий техник ҳолати тўғрисида умумий хулосалар.

3-боб. Қўшимча ёки такрорий қўшимча эксплуатация муддатида атом электр станцияси блокидан фойдаланиш

13. Қўшимча ёки такрорий қўшимча эксплуатация муддатида қуйидаги талаблар тўлиқ бажарилган тақдирда атом электр станцияси блокидан фойдаланишни давом эттиришга йўл қўйилади:

атом электр станцияси блоки атом энергиясидан фойдаланиш соҳасидаги нормалар ва қоидалар талабларига мувофиқ бўлса ёки атом электр станцияси блокидан фойдаланиш хавфсизлигига салбий таъсир кўрсатаётган ёки кўрсатиши мумкин бўлган номувофиқликларни бартараф этишга ёки компенсация қилишга қаратилган зарур техник ва (ёки) ташкилий чоралар кўрилганда;

эксплуатация қилувчи ташкилот томонидан атом электр станцияси блоки хавфсизлиги учун муҳим бўлган қурилиш конструкциялари, бинолар, иншоотлар, тизимлар ва элементларнинг ресурсларини бошқариш дастурлари ишлаб чиқилганда;

атом электр станцияси блокининг алмаштирилмайдиган элементларининг ресурси тугамаган ҳамда қўшимча ёки такрорий қўшимча эксплуатация муддати учун етарли бўлганда;

атом электр станцияси блоки хавфсизлиги учун муҳим бўлган қурилиш конструкциялари, бинолар, иншоотлар, тизимлар ва элементларнинг ресурсларини бошқариш дастурларида уларнинг қолдиқ ресурсини мониторинг қилишнинг техник воситалари ва усуллари назарда тутилганда;

қўшимча эксплуатация муддатида атом электр станциясининг ускуналари, қувурлари ва бошқа элементларининг металини путур етказмасдан назорат қилишнинг алоҳида намунавий дастури ишлаб чиқилганда;

қўшимча эксплуатация муддатида атом электр станцияси блокининг техник ҳолати атом электр станцияси ва реактор қурилмаси лойиҳаларига мос келганда;

атом электр станцияси блоки хоналарида, унинг майдончасида ва санитария-муҳофаза зонасида радиациявий вазият норматив талабларга жавоб берганда;

ишлатиб бўлинган ядровий ёқилғини вақтинча хавфсиз сақлаш ва қўшимча эксплуатация муддатида ҳосил бўладиган радиоактив чиқиндилар билан ишлашда хавфсизликни таъминлаш имконияти назарда тутилганда;

қўшимча эксплуатация муддати учун атом электр станцияси блоки хавфсизлигини асослаш бўйича ҳисобот ишлаб чиқилганда.

14. Атом электр станцияси блокининг эксплуатация муддатини узайтиришда (такрорий узайтиришда) ҳамда атом электр станцияси элементларининг қолдиқ ресурсини асослашда қуйидагиларни ҳисобга олиш керак:

алмаштириб бўлмайдиган тизимлар ва элементлардаги металл қисмларининг, қурилиш конструкциялари, бино ва иншоотлардаги бетон ҳамда арматураларнинг, шу жумладан, атом электр станцияси ва реактор қурилмаси лойиҳаларида ҳисобга олинмаган емирилиш хусусиятлари;

алмаштирилмайдиган кабеллар, электротехника ускуналари, назорат-ўлчов асбоблари ва автоматика ускуналарининг стационар қурилмалари, радиациявий назорат тизимларининг изоляциявий ва ҳимоя хусусиятларининг емирилиши;

реакторлар корпуслари, асбоб-ускуналар ва қувурларнинг коррозияга қарши қопламалари металининг емирилиши;

хавфсизлик учун муҳим бўлган ускуналар ва қувурлар деворларининг коррозия ва эрозия ҳисобига емирилиши.

15. Ушбу асосий талабларнинг 1 4-бандида санаб ўтилган материаллар емирилишини ҳисобга олган ҳолда атом электр станцияси элементларининг қолдиқ ресурсини асослаш натижалари атом электр станцияси блоки хавфсизлигини асослаш бўйича ҳисоботга киритилиши шарт.

16. Атом электр станцияси блокининг эксплуатация муддатини узайтиришда атом электр станцияси блокини комплекс текшириш натижаларига кўра назорат ҳудудлари кўрсатилган ҳолда конструкция материалларининг ҳолати ва техник ҳолатни қўшимча назорат қилишни ташкил этиш учун атом электр станцияси блокининг хавфсизлик учун муҳим бўлган қурилиш конструкциялари, бинолари, иншоотлари, тизимлари ҳамда элементларининг рўйхати аниқланиши ва асосланиши лозим.

Такрорий қўшимча эксплуатация муддатида мазкур банднинг биринчи хатбошисида кўрсатилган рўйхат атом электр станцияси блокини комплекс текшириш натижасида аниқланган элементларнинг ҳақиқий ҳолатидан келиб чиққан ҳолда янгилаб борилиши шарт.

17. Хавфсизлик учун муҳим бўлган қурилиш конструкциялари, бинолар, иншоотлар ва улар асосларининг техник ҳолатини текшириш ва мониторинг қилиш, шунингдек атом электр станцияси блокининг тизимлари ва элементларидаги металл ҳолатини путур етказмасдан назорат қилиш ҳажми ва даврийлиги уларнинг ҳақиқий ҳолати ва қолдиқ ресурсидан келиб чиққан ҳолда белгиланиши лозим. Назоратнинг ҳажми ва даврийлиги асослантирилган бўлиши керак.

18. Атом электр станциясининг 1 ва 2-хавфсизлик синфларига киритилган элементлари учун қурилиш конструкциялари, бинолар, иншоотлар ва улар асосларининг техник ҳолатини текшириш ва мониторинг қилиш, шунингдек атом электр станцияси блокининг тизимлари ва элементларидаги металл ҳолатини путур етказмасдан назорат қилиш даврийлиги уларнинг ҳақиқий ҳолатидан келиб чиққан ҳолда белгиланиши ва тўрт йилда камида бир марта ўтказилиши керак.

4-боб. Атом электр станцияси блокининг хавфсизлик учун муҳим бўлган элементларининг эксплуатация муддатини узайтиришга қўйиладиган талаблар

19. Атом электр станцияси блокининг хавфсизлик учун муҳим бўлган элементларининг қолдиқ ресурсини аниқлаш атом электр станцияси блокидан фойдаланишнинг ҳақиқий шароитларини ва текшириш санасидаги атом электр станцияси блоки элементларининг ҳақиқий техник ҳолатини ҳисобга олган ҳолда бажарилиши керак.

20. Атом электр станцияси блокининг 1, 2 ва 3-хавфсизлик синфларига киритилган элементларининг қолдиқ ресурси қуйидагилар асосида тасдиқланиши керак:

атом электр станцияси ускуналари ва қувурларининг мустаҳкамлигини асослаш ва ресурсини бошқаришга қўйиладиган талабларни белгиловчи атом энергиясидан фойдаланиш соҳасидаги нормалар ва қоидалар;

атом электр станцияси ускуналари ва қувурларининг мустаҳкамлиги ва ресурсини асослашга қўйиладиган талабларни белгиловчи атом энергиясидан фойдаланиш соҳасидаги нормалар ва қоидалар талабларига риоя этиш мақсадида қўлланилиши мажбурий бўлган миллий стандартлар;

атом электр станцияси блокининг тизимлари ва элементлари ресурсларини бошқариш дастурларида қўлланиладиган стандартлар (қўшимча эксплуатация муддатида уларни қўллаш имконияти асослантирилган ҳолда).

21. Атом электр станцияси ва реактор қурилмалари корпуси (реакторнинг фаол зонаси) учун қўшимча эксплуатация муддатининг давомийлиги асосий металл ва нурланиш зонасида жойлашган пайванд чоклари ҳолати, емирилиши, қовушқоқлиги қийматлари ҳамда реактор корпуси ичига совуқ сув кириши билан боғлиқ барча эксплуатация ва авариявий ҳолат юкламалари, шунингдек гидравлик синовлар пайтидаги юкламаларга бардош бериш имконини беришини асослаш билан тасдиқланиши лозим. Асосий металл ва пайванд чокларидаги металнинг бузилиши, қовушқоқлигининг минимал қийматларини тасдиқлаш кузатув намуналари ёки темплетларда олинган маълумотлар билан асослантирилган бўлиши керак.

22. Радиация ва иссиқлик таъсирида реактор корпусининг мўртлашиш жараёнига қаршилик кўрсатишни таъминлаш имконияти бўлмаганда, эксплуатация қилувчи ташкилот асосий металл ва реактор корпуслари пайванд чоклари металининг механик хоссалари қийматларини тиклашни ташкил этиши ёки қўшимча (такрорий қўшимча) эксплуатация муддатини реактор корпусининг мўртлашиш жараёнига қаршилик кўрсатиш таъминланадиган вақт билан чеклаши шарт.

23. Реактор корпусининг асосий металл ва пайванд чоклари металининг механик хусусиятлари қийматларини тиклаш бўйича тадбирларнинг самарадорлиги атом электр станцияси блокининг эксплуатация муддатини узайтириш тўғрисида қарор қабул қилингунга қадар асослантирилган бўлиши лозим.

24. Реактор корпусининг мўртлашишга қаршилигини асослашда қуйидагилар ҳисобга олиниши лозим:

эксплуатациянинг бутун даврида, шу жумладан қўшимча (такрорий қўшимча) эксплуатация муддатида асосий металл ва пайванд чоклар металининг радиациявий ва иссиқлик таъсирида мўртлашиши;

реакторнинг фаол зонасининг авариявий совитиш тизимини модернизация қилишнинг асосий металл ва пайванд чоклар металининг критик мўртлик ҳароратининг рухсат этилган қийматига таъсири;

асосий металл ва пайванд чоклар металининг кузатув намуналарини ёки темплетларини назорат қилиш натижалари;

комплекс текширув ўтказишда реактор корпуси металини назорат қилиш натижалари;

қўшимча (такрорий қўшимча) эксплуатация муддатида аниқланган нуқсонларнинг ортиши;

реактор корпуси металининг коррозиявий шикастланиши (коррозияга қарши қоплама билан ҳимояланмаган юзалар учун).

25. Реакторлар металл конструкцияларининг қўшимча (такрорий қўшимча) эксплуатация муддати давомийлиги қўшимча (такрорий қўшимча) эксплуатация муддатининг охирига келиб эксплуатациявий ва сейсмик юкламаларнинг энг ноқулай комбинациясида металл конструкцияларнинг емирилишга чидамлилигини тасдиқловчи натижалар билан асослантирилган бўлиши керак.

26. Реактор металл конструкцияларининг емирилишга қаршилигини асослашда қуйидагиларни ҳисобга олиш зарур:

асосий металлнинг ва металл конструкцияларнинг пайванд чоклари металининг мавжуд кузатув намуналарини, шунингдек атом электр станцияси блоки ёки унинг аналогининг металл конструкцияларидан бевосита кесиб олинган металл намуналарини назорат қилиш натижалари;

комплекс текширувни ўтказишда металл конструкцияларни назорат қилиш натижалари;

қўшимча (такрорий қўшимча) эксплуатация муддатида аниқланган нуқсонларнинг ортиши;

эксплуатациянинг бутун даврида, шу жумладан қўшимча (такрорий қўшимча) эксплуатация муддатида асосий металл ва металл конструкцияларнинг пайванд чокларининг радиациявий ва иссиқлик таъсирида мўртлашуви;

эксплуатациянинг бутун даврида, шу жумладан қўшимча (такрорий қўшимча) эксплуатация муддатида металл конструкциялар деворларининг коррозиявий юпқалашуви.

27. Назорат ўтказиш имконияти мавжуд бўлган жойларда реактор корпуси ва ҳимоя корпусининг асосий метали ҳамда пайванд бирикмаларининг ҳолати текширилиши, назорат ўтказиладиган жойлар ва ҳажмлар асослантирилган бўлиши, реактор корпуси ва ҳимоя корпусини назорат қилиш натижалари қўшимча эксплуатация муддатини асослашда ҳисобга олиниши керак.

28. Реакторларнинг хавфсизлик учун муҳим бўлган тизимлари ва элементларининг қўшимча (такрорий қўшимча) эксплуатация муддати давомийлиги эксплуатациявий ва сейсмик юкламаларнинг энг ноқулай комбинациясида қўшимча (такрорий қўшимча) эксплуатация муддати даврининг охирига келиб ушбу тизимлар ва элементларнинг мустаҳкамлиги ва узоқ муддатли мустаҳкамлиги таъминланишини асослаш билан тасдиқланиши керак. Бунда, қуйидагиларни ҳисобга олиш лозим:

нейтрон нурланиш, юқори ҳарорат ва сирпанувчанлик жараёнларининг комплекс таъсирида реактор метали ва реактор ичидаги конструкциялар хоссаларининг бузилиши;

реактор метали ва реактор ичидаги конструкцияларнинг деформацияланиш қобилиятининг йўқолиши;

ректор қурилмаси ускуналари ва қувурлари металининг узоқ муддатли мустаҳкамлиги ва узоқ муддатли пластиклик хусусиятларининг асосланган прогноз қийматлари.

29. Атом электр станцияси блокининг қурилиш конструкциялари, бинолари ва иншоотларининг, шунингдек улар асосларининг қўшимча (такрорий қўшимча) эксплуатация муддати уларнинг механик хавфсизлиги таъминланиши керак бўлган бинолар ёки иншоотларнинг функционал вазифаси ва конструктив ечимига мос келадиган барча турдаги юкламаларнинг энг ноқулай комбинациясини ҳисобга олган ҳолда қуйидагилар билан тасдиқланиши керак:

конструкцияларнинг геометрик ўлчамлари ва уларнинг кесимлари, чўкиши, эгилишларининг ҳақиқий қийматлари;

конструкциянинг дастлабки таранглаш тизимининг ҳақиқий ҳолати (мавжуд бўлганда);

ёриқлар, синишлар ва маҳаллий бузилишлар мавжудлиги;

мониторинг натижаларига кўра ёриқларнинг жойлашуви, табиати ва уларнинг очилиш кенглиги;

ҳимоя қопламаларининг ҳолати;

конструкциялар ва уларнинг пойдеворлари эгилишлари ва деформациялари;

арматуранинг бетон билан илашишининг бузилиш белгилари;

арматура узилишининг мавжудлиги;

бўйлама ва кўндаланг арматураларнинг анкерланиш ҳолати;

бетон ва арматуранинг коррозия даражаси.

30. Атом электр станцияси блоки элементларининг қўшимча (такрорий қўшимча) эксплуатация муддати ушбу асосий талабларнинг 20-бандига мувофиқ аниқланган элементларнинг қолдиқ ресурсидан ошмаслиги керак.

31. Қўшимча (такрорий қўшимча) эксплуатация муддатининг давомийлиги қуйидагиларга асосланган бўлиши керак:

атом электр станцияси блокининг атом энергиясидан фойдаланиш соҳасидаги нормалар ва қоидалар талабларига мувофиқлигини ва (ёки) атом электр станцияси блокидан фойдаланиш хавфсизлигига салбий таъсир кўрсатаётган ёки кўрсатиши мумкин бўлган номувофиқликларни бартараф этишга ёки компенсация қилишга қаратилган техник ва ташкилий чора-тадбирларнинг етарлилигини тасдиқлаш;

атом электр станцияси блокининг хавфсизлик учун муҳим бўлган тизимлари ва элементлари жойлашган бинолар, иншоотларнинг юк кўтарувчи конструкцияларининг қўшимча эксплуатация муддатида техник ҳолатини баҳолаш, шунингдек, ушбу бинолар ва иншоотлар асосларининг техник ҳолатини баҳолаш;

атом электр станцияси блокининг алмаштирилмайдиган элементлари қолдиқ ресурсининг қийматлари;

комплекс текширув даврида ресурси аниқланмаган, атом электр станцияси блокининг хавфсизлик учун муҳим бўлган алмаштириладиган элементларининг қолдиқ ресурси қийматлари;

амалга оширилган модернизация ва (ёки) тизимлар ва элементларни алмаштиришни ҳисобга олган ҳолда реактор қурилмаси ва атом электр станцияси лойиҳаларида асосланган фойдаланиш чегаралари ва хавфсиз фойдаланиш шартларига риоя қилиш;

ишлатиб бўлинган ядровий ёқилғи ва қўшимча эксплуатация муддатида ҳосил бўладиган радиоактив чиқиндиларни хавфсиз сақлаш имкониятини тасдиқлаш.

5-боб. Қўшимча (такрорий қўшимча) эксплуатация муддатида атом электр станцияси блокини эксплуатацияга тайёрлаш бўйича талаблар

32. Қўшимча (такрорий қўшимча) эксплуатация муддатида атом электр станцияси блокини эксплуатацияга тайёрлаш жараёнида эксплуатация қилувчи ташкилот қуйидагиларни бажариши шарт:

ушбу асосий талабларнинг 4-бандида кўрсатилган атом электр станцияси блокини қўшимча муддат даврида эксплуатацияга тайёрлаш дастурида назарда тутилган тадбирларни тўлиқ ҳажмда амалга ошириш;

амалга оширилган модернизация ёки тизимлар ва элементларнинг бир қисмини алмаштиришни ҳисобга олган ҳолда атом электр станцияси блоки тизимлари ва элементлари ресурсини бошқариш дастури ва эксплуатация ҳужжатларига зарур ўзгартиришлар киритиш;

атом электр станцияси блоки ходимларини қўшимча (такрорий қўшимча) эксплуатация муддатида блокдан фойдаланишнинг амалий кўникмаларини ривожлантириш учун қайта тайёрлаш.

33. Атом электр станцияси блоки тизимлари ва элементларини алмаштириш ёки модернизация қилиш лойиҳа ва конструкторлик ҳужжатларига мувофиқ амалга оширилиши керак.

34. Эксплуатация қилувчи ташкилот атом электр станцияси блоки хавфсизлигини асослашни атом энергиясидан фойдаланиш соҳасидаги нормалар ва қоидаларга мувофиқ, тизимлар ва элементларнинг бир қисмини модернизация қилиш ёки алмаштиришни ҳисобга олган ҳолда бажариши керак.

35. Қўшимча эксплуатация муддатида атом электр станцияси блокидан фойдаланиш бошланишидан олдин эксплуатация қилувчи ташкилот атом электр станцияси блокининг алмаштирилган ва модернизация қилинган тизимлари ва элементларининг лойиҳа мезонлари ва хусусиятларига мувофиқ ишлашини тасдиқлаш учун зарур ишга тушириш-созлаш ишларини ва синовларни ўтказиши шарт.

36. Атом электр станцияси блокининг эксплуатация муддатини узайтиришга тайёрлаш бўйича ишларни бажариш атом электр станцияси блоки тизимлари ва элементларининг шикастланишига ёки ишлаш қобилияти йўқолишига, уларнинг ресурслари камайишига ёки атом электр станцияси блокидан фойдаланиш хавфсизлиги даражаси пасайишига олиб келмаслиги лозим.

37. Эксплуатация қилувчи ташкилот атом электр станцияси блоки ва реактор қурилмаси лойиҳаларига тегишли ўзгартиришлар киритиш асосида атом электр станцияси блокидан хавфсиз фойдаланишнинг атом энергиясидан фойдаланиш соҳасидаги нормалар ва қоидалар талабларига, тизимлардан (элементлардан) фойдаланиш бўйича қўлланмаларга (йўриқномаларга), лойиҳавий ва лойиҳадан ташқари аварияларда ходимлар (персонал)нинг ҳаракатларини белгиловчи йўриқномалар ва қўлланмаларга тузатишлар киритиши, шунингдек тизимлар ва элементларнинг паспортларига тегишли ўзгартиришлар киритиши шарт.

38. Атом электр станцияси блокини қўшимча эксплуатация муддатида эксплуатацияга тайёрлаш ишлари тугаллангандан кейин эксплуатация қилувчи ташкилот атом электр станцияси блокининг эксплуатация муддатини узайтиришга тайёрлиги тўғрисидаги далолатномани тузади ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси билан келишади.

6-боб. Якуний қоидалар

39. Ушбу асосий талабларга риоя этилиши устидан назорат Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси томонидан амалга оширилади.

40. Мазкур асосий талабларнинг бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда жавобгар бўладилар.

Раис А. РАФИҚОВ

Фанлар академияси президенти Ш. АЮПОВ

Атом энергияси агентлиги директори А. АХМЕДХАДЖАЕВ

Тошкент ш.,

2025 йил 2 сентябрь,

2025 йил 14 август

2025 йил 12 август

22-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 08.10.2025 й., 10/25/3685/0906-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasining

Qarori

ASOSIY TALABLAR

Atom elektr stansiyasi blokining ekspluatatsiya muddatini uzaytirish boʻyicha asosiy talablarni tasdiqlash toʻgʻrisida

Oʻzbekiston Respublikasining “Atom energiyasidan tinchlik maqsadlarida foydalanish toʻgʻrisida”gi Qonuni hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 24-dekabrdagi PF-224-son “Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi sohasida davlat nazoratini takomillashtirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi Farmoniga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi qaror qiladi:

1. Atom elektr stansiyasi blokining ekspluatatsiya muddatini uzaytirish boʻyicha asosiy talablar ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Atom energiyasi agentligi va Fanlar akademiyasi bilan kelishilgan.

3. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Kelishildi:

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasining 2025-yil 2-sentabrdagi 22-son qaroriga ILOVA

Atom elektr stansiyasi blokining ekspluatatsiya muddatini uzaytirish boʻyicha

Mazkur asosiy talablar loyihalashtirilayotgan, barpo etilayotgan va foydalanilayotgan atom elektr stansiyasi blokining ekspluatatsiya muddatini uzaytirish boʻyicha talablarni belgilaydi.

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Ushbu asosiy talablarda quyidagi tushunchalar qoʻllaniladi:

atom elektr stansiyasi bloki elementining qoldiq resursi — atom elektr stansiyasi bloki elementi resursining ekspluatatsiya boshlangan davrdagi holati bilan amalda foydalanilgan holati oʻrtasidagi farq;

atom elektr stansiyasi bloki elementining resursi — atom elektr stansiyasi bloki elementining ekspluatatsiya boshlangan davrdan to atom energiyasidan foydalanish sohasidagi normalar va qoidalarda belgilangan mustahkamligi yoki ishlash qobiliyati qaytarib boʻlmaydigan tarzda buzilishi yuzaga keladigan vaqtgacha boʻlgan jami ishlash vaqti;

atom elektr stansiyasi bloki elementlari resursini boshqarish dasturi — atom energiyasidan foydalanish sohasidagi normalar va qoidalarda nazarda tutilgan atom elektr stansiyasi bloki elementlari resursini boshqarish boʻyicha hujjatlar toʻplami;

atom elektr stansiyasi blokining belgilangan ekspluatatsiya muddati (bundan buyon matnda belgilangan ekspluatatsiya muddati deb yuritiladi) — atom elektr stansiyasi blokining atom elektr stansiyasi va reaktor qurilmasining loyihalarida belgilangan va asoslangan ekspluatatsiya muddati;

atom elektr stansiyasi blokining ekspluatatsiya muddatini uzaytirish — atom elektr stansiyasi blokini qoʻshimcha yoki takroriy qoʻshimcha ekspluatatsiya muddatida atom elektr stansiyasi blokini ekspluatatsiyaga tayyorlash boʻyicha tadbirlarni amalga oshirish;

atom elektr stansiyasi blokining qoʻshimcha ekspluatatsiya muddati (bundan buyon matnda qoʻshimcha ekspluatatsiya muddati deb yuritiladi) — atom elektr stansiyasi blokining belgilangan ekspluatatsiya muddatidan ortiqcha ekspluatatsiya muddati;

atom elektr stansiyasi blokining takroriy qoʻshimcha ekspluatatsiya muddati (bundan buyon matnda takroriy qoʻshimcha ekspluatatsiya muddati deb yuritiladi) — atom elektr stansiyasi blokining avval uzaytirilgan ekspluatatsiya muddatidan keyingi qoʻshimcha ekspluatatsiya davri;

atom elektr stansiyasi blokining texnik holati — atom elektr stansiyasi bloki elementlarining atom elektr stansiyasi loyihalarida belgilangan funksiyalarini bajara olish yoki bajara olmasligini tavsiflovchi xususiyatlari yigʻindisi;

himoya xususiyatlari — kabellar, elektrotexnik uskunalar va asboblarning funksional sifatlarini yoʻqotmagan holda mexanik, issiqlik va (yoki) radiatsiyaviy taʼsirlarga qarshilik koʻrsatish qobiliyatini tavsiflovchi parametrlar.

2. Atom elektr stansiyasini ekspluatatsiya qiluvchi tashkilot (bundan buyon matnda ekspluatatsiya qiluvchi tashkilot deb yuritiladi) belgilangan yoki qoʻshimcha ekspluatatsiya muddati tugashidan kamida 5 yil oldin uning xavfsizligini baholashi, baholash natijalari boʻyicha atom elektr stansiyasi blokidan foydalanishni davom ettirish yoki uni foydalanishdan chiqarish toʻgʻrisida qaror qabul qilishi lozim.

Atom elektr stansiyasi blokidan foydalanishni davom ettirish yoki uni foydalanishdan chiqarish toʻgʻrisidagi qaror atom elektr stansiyasi va reaktor qurilmasi loyihalarini ishlab chiquvchilar ishtirokida qabul qilinishi kerak.

3. Belgilangan yoki qoʻshimcha ekspluatatsiya muddati tugagandan soʻng atom elektr stansiyasi blokidan foydalanishni davom ettirish toʻgʻrisidagi qaror ekspluatatsiya qiluvchi tashkilot tomonidan quyidagilar asosida qabul qilinishi lozim:

atom elektr stansiyasi blokining almashtirilmaydigan elementlari, shuningdek, qurilish konstruksiyalari, binolar, inshootlar va ularning asoslari holatining qoldiq resursini baholash natijalari;

atom elektr stansiyasi bloki xavfsizligini baholash natijalari, shu jumladan xavfsizlikni davriy baholash natijalari;

atom elektr stansiyasi blokini kompleks tekshirish natijalari;

avvalgi ekspluatatsiya davrida atom elektr stansiyasi joylashgan maydoncha tavsiflarining oʻzgarishi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar (shu jumladan, seysmiklikning oʻzgarishi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar);

ekspluatatsiya tajribasi tahlili;

atom elektr stansiyasi blokining atom energiyasidan foydalanish sohasidagi normalar va qoidalariga, shuningdek, xavfsizlikni baholash paytida amalda boʻlgan xavfsizlikni taʼminlashni tartibga soluvchi normativ-huquqiy hujjatlar talablariga muvofiqligi;

qoʻshimcha ekspluatatsiya muddatida hosil boʻladigan ishlatib boʻlingan yadroviy yoqilgʻini vaqtincha saqlashda xavfsizlikni taʼminlash imkoniyati;

qoʻshimcha ekspluatatsiya muddatida hosil boʻladigan radioaktiv chiqindilar bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirishda xavfsizlikni taʼminlash imkoniyati;

atom elektr stansiyasi blokini foydalanishdan chiqarishda uning xavfsizligini taʼminlash imkoniyati.

4. Atom elektr stansiyasi blokidan foydalanishni davom ettirish toʻgʻrisidagi qaror qabul qilingandan soʻng ekspluatatsiya qiluvchi tashkilot kompleks tekshirish natijalari asosida quyidagilarni nazarda tutuvchi atom elektr stansiyasi blokining ekspluatatsiya muddatini uzaytirishga tayyorlash dasturini ishlab chiqishi lozim:

atom elektr stansiyasi bloki xavfsizligining atom energiyasidan foydalanish sohasidagi normalar va qoidalar hamda boshqa normativ-huquqiy hujjatlar talablariga muvofiqligini tahlil qilish;

xavfsizlik uchun muhim boʻlgan qurilish konstruksiyalari, binolar va inshootlarning qoldiq resursini asoslash hamda ularning asoslari holatini baholash;

qoʻshimcha ekspluatatsiya muddatida atom elektr stansiyasi bloki elementlarining qoldiq resursini asoslash va baholash;

resurslari ishlatib boʻlingan yoki qoldiq resurslarini aniqlash imkoniyati mavjud boʻlmagan elementlarni almashtirish;

atom energiyasidan foydalanish sohasidagi normalar va qoidalar talablariga zid keluvchi nomuvofiqliklarni bartaraf etish (yoki atom elektr stansiyasi bloki xavfsizligiga salbiy taʼsirni kompensatsiya qilish);

atom elektr stansiyasi blokidan foydalanish xavfsizligini taʼminlash maqsadida uni modernizatsiya qilish;

xonalar, asbob-uskunalar va quvurlarni radiatsiyaviy tekshirish;

atom energiyasidan foydalanish sohasidagi normalar va qoidalar talablariga muvofiq atom elektr stansiyasi blokining tizimlari va elementlarini sinovdan oʻtkazish;

atom elektr stansiyasi blokining tizimlari va elementlarini almashtirish va (yoki) modernizatsiya qilish boʻyicha rejalashtirilgan tadbirlarni hisobga olgan holda qoʻshimcha ekspluatatsiya muddatida atom elektr stansiyasi blokining qurilish konstruksiyalari, binolari, inshootlari, tizimlari va elementlari resursini boshqarish dasturini ishlab chiqish;

qoʻshimcha ekspluatatsiya muddatida qurilish konstruksiyalari, binolar, inshootlar va ularning asoslari, shuningdek atom elektr stansiyasi bloki tizimlari va elementlari holatini monitoring qilish tadbirlarini ishlab chiqish;

qoʻshimcha ekspluatatsiya muddatida atom elektr stansiyasi blokining asbob-uskunalari, quvurlari va boshqa elementlaridan foydalanishda asosiy metall, payvandlangan birikmalar va payvandlangan yuzalarni nazorat qilish boʻyicha talablarni belgilovchi atom energiyasidan foydalanish sohasidagi normalar va qoidalarni hisobga olgan holda metall, quvurlar va boshqa elementlarni ekspluatatsiya davomida putur yetkazmasdan nazorat qilishning alohida namunaviy dasturini ishlab chiqish;

qoʻshimcha ekspluatatsiya muddatining butun davri uchun atom elektr stansiyasi bloki xavfsizligini asoslash boʻyicha hisobotni ishlab chiqish;

ekspluatatsiya hujjatlariga tuzatishlar kiritish.

5. Ekspluatatsiya qiluvchi tashkilot tomonidan atom elektr stansiyasi xavfsizligini tahlil qilish va baholash natijasida qoʻshimcha ekspluatatsiya muddatida uning xavfsiz ishlashiga toʻsqinlik qiluvchi va bartaraf etib boʻlmaydigan omillar aniqlangan hollarda atom elektr stansiyasi blokini foydalanishdan chiqarishga tayyorlash ishlari bajarilishi lozim.

2-bob. Atom elektr stansiyasi blokini kompleks tekshirish

6. Atom elektr stansiyasi blokining haqiqiy holatini baholash, uning elementlarining qoldiq resursini aniqlash, shuningdek atom elektr stansiyasi blokining ekspluatatsiya muddatini uzaytirishga tayyorlash dasturini ishlab chiqish maqsadida ekspluatatsiya qiluvchi tashkilot tomonidan atom elektr stansiyasi blokini kompleks tekshiruvdan oʻtkazish tashkil etilishi lozim.

7. Atom elektr stansiyasi blokini kompleks tekshirish ishlari ekspluatatsiya qiluvchi tashkilot tomonidan atom elektr stansiyasi va reaktor qurilmasi loyihalarini ishlab chiquvchilar ishtirokida belgilangan tartibda va muddatlarda bajarilishi kerak.

8. Atom elektr stansiyasi blokini kompleks tekshirishdan oldin butun atom elektr stansiyasi blokini, shuningdek uning tizimlari va elementlari, qurilish konstruksiyalari, binolari, inshootlari va ularning asoslarini kompleks tekshirish dasturi ishlab chiqilishi shart.

9. Atom elektr stansiyasi blokini kompleks tekshirish dasturi quyidagilarni oʻz ichiga olishi kerak:

xavfsizlik uchun muhim boʻlgan tekshirilishi lozim boʻlgan tizimlar va elementlar, qurilish konstruksiyalari, binolar, inshootlar va ularning asoslari roʻyxati;

kompleks tekshiruvni oʻtkazish bosqichlari;

kompleks tekshiruvni oʻtkazish usullari va shakllari;

tayyorgarlik ishlari tarkibi.

10. Atom elektr stansiyasi blokini kompleks tekshirish dasturi ekspluatatsiya qiluvchi tashkilot tomonidan tasdiqlanishi hamda atom elektr stansiyasi va reaktor qurilmasi loyihalarini ishlab chiquvchilar bilan kelishilishi kerak.

11. Atom elektr stansiyasi blokini kompleks tekshiruvdan oʻtkazish jarayonida quyidagilar aniqlanishi kerak:

atom elektr stansiyasi blokining xavfsizligi uchun muhim boʻlgan qurilish konstruksiyalari, binolari, inshootlari, tizimlari va elementlarining texnik holati;

resursi ishlatib boʻlingan va almashtirilishi kerak boʻlgan elementlar;

resursi tugamagan va muayyan vaqt davomida foydalanishni davom ettirish mumkin boʻlgan elementlar;

resursi tugamagan, lekin almashtirish jadvaliga muvofiq belgilangan yoki qoʻshimcha ekspluatatsiya muddatida almashtirilishi talab etiladigan elementlar;

qoldiq resursi aniqlanmagan va qoldiq resursini aniqlash zarur boʻlgan yoki almashtirilishi talab etiladigan elementlar;

atom elektr stansiyasi bloki xonalarida, uning maydonchasida va sanitariya-muhofaza zonasidagi radiatsiyaviy vaziyat;

dezaktivatsiya qilinishi lozim boʻlgan xonalar, asbob-uskunalar va quvurlar;

ishlatib boʻlingan yadroviy yoqilgʻi va qoʻshimcha ekspluatatsiya muddatida hosil boʻladigan radioaktiv chiqindilarni saqlash xavfsizligi;

radioaktiv chiqindilarning xavfsiz muomalasi.

12. Ekspluatatsiya qiluvchi tashkilot tomonidan tasdiqlangan atom elektr stansiyasi blokini kompleks tekshirish natijalari boʻyicha hisobot quyidagilarni oʻz ichiga olishi kerak:

tekshirilgan tizimlar va elementlar, qurilish konstruksiyalari, binolar, inshootlar va ularning asoslari roʻyxati, shuningdek ular haqida qisqacha maʼlumotlar;

atom elektr stansiyasi blokining almashtiriladigan tizimlari va (yoki) elementlari roʻyxati;

atom elektr stansiyasi blokining texnik holati va qoldiq resursini aniqlash hamda xavfsizligini taʼminlash boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar zarur boʻlgan tizimlar va (yoki) elementlar, qurilish konstruksiyalari, binolari, inshootlari roʻyxati;

qoʻshimcha ekspluatatsiya muddatida foydalanishni davom ettirish mumkin boʻlgan atom elektr stansiyasi blokining tizimlari va (yoki) elementlari roʻyxati;

atom elektr stansiyasi blokini kompleks tekshirish ishlarining tarkibi, usullari va hajmlari, shu jumladan atom elektr stansiyasi bloki elementlari holatini nazorat qilishni tashkil etish, nazorat qilish usullari va hajmlari (ekspluatatsiya rejimlarini va elementlar resurslarini nazorat qilish, metall holatini nazorat qilish, texnik koʻrikdan oʻtkazish, tekshirish, sinash, namunalar olish, qiyoslash, kalibrlash);

oʻtkazilgan nazorat natijalari;

qurilish konstruksiyalari, binolar, inshootlar va ular asoslarining texnik holatini baholash natijalari;

atom elektr stansiyasi bloki elementini almashtirish yoki undan foydalanishni davom ettirish toʻgʻrisida qaror qabul qilish mezonlari;

atom elektr stansiyasi blokining haqiqiy texnik holati toʻgʻrisida umumiy xulosalar.

3-bob. Qoʻshimcha yoki takroriy qoʻshimcha ekspluatatsiya muddatida atom elektr stansiyasi blokidan foydalanish

13. Qoʻshimcha yoki takroriy qoʻshimcha ekspluatatsiya muddatida quyidagi talablar toʻliq bajarilgan taqdirda atom elektr stansiyasi blokidan foydalanishni davom ettirishga yoʻl qoʻyiladi:

atom elektr stansiyasi bloki atom energiyasidan foydalanish sohasidagi normalar va qoidalar talablariga muvofiq boʻlsa yoki atom elektr stansiyasi blokidan foydalanish xavfsizligiga salbiy taʼsir koʻrsatayotgan yoki koʻrsatishi mumkin boʻlgan nomuvofiqliklarni bartaraf etishga yoki kompensatsiya qilishga qaratilgan zarur texnik va (yoki) tashkiliy choralar koʻrilganda;

ekspluatatsiya qiluvchi tashkilot tomonidan atom elektr stansiyasi bloki xavfsizligi uchun muhim boʻlgan qurilish konstruksiyalari, binolar, inshootlar, tizimlar va elementlarning resurslarini boshqarish dasturlari ishlab chiqilganda;

atom elektr stansiyasi blokining almashtirilmaydigan elementlarining resursi tugamagan hamda qoʻshimcha yoki takroriy qoʻshimcha ekspluatatsiya muddati uchun yetarli boʻlganda;

atom elektr stansiyasi bloki xavfsizligi uchun muhim boʻlgan qurilish konstruksiyalari, binolar, inshootlar, tizimlar va elementlarning resurslarini boshqarish dasturlarida ularning qoldiq resursini monitoring qilishning texnik vositalari va usullari nazarda tutilganda;

qoʻshimcha ekspluatatsiya muddatida atom elektr stansiyasining uskunalari, quvurlari va boshqa elementlarining metalini putur yetkazmasdan nazorat qilishning alohida namunaviy dasturi ishlab chiqilganda;

qoʻshimcha ekspluatatsiya muddatida atom elektr stansiyasi blokining texnik holati atom elektr stansiyasi va reaktor qurilmasi loyihalariga mos kelganda;

atom elektr stansiyasi bloki xonalarida, uning maydonchasida va sanitariya-muhofaza zonasida radiatsiyaviy vaziyat normativ talablarga javob berganda;

ishlatib boʻlingan yadroviy yoqilgʻini vaqtincha xavfsiz saqlash va qoʻshimcha ekspluatatsiya muddatida hosil boʻladigan radioaktiv chiqindilar bilan ishlashda xavfsizlikni taʼminlash imkoniyati nazarda tutilganda;

qoʻshimcha ekspluatatsiya muddati uchun atom elektr stansiyasi bloki xavfsizligini asoslash boʻyicha hisobot ishlab chiqilganda.

14. Atom elektr stansiyasi blokining ekspluatatsiya muddatini uzaytirishda (takroriy uzaytirishda) hamda atom elektr stansiyasi elementlarining qoldiq resursini asoslashda quyidagilarni hisobga olish kerak:

almashtirib boʻlmaydigan tizimlar va elementlardagi metall qismlarining, qurilish konstruksiyalari, bino va inshootlardagi beton hamda armaturalarning, shu jumladan, atom elektr stansiyasi va reaktor qurilmasi loyihalarida hisobga olinmagan yemirilish xususiyatlari;

almashtirilmaydigan kabellar, elektrotexnika uskunalari, nazorat-oʻlchov asboblari va avtomatika uskunalarining statsionar qurilmalari, radiatsiyaviy nazorat tizimlarining izolyatsiyaviy va himoya xususiyatlarining yemirilishi;

reaktorlar korpuslari, asbob-uskunalar va quvurlarning korroziyaga qarshi qoplamalari metalining yemirilishi;

xavfsizlik uchun muhim boʻlgan uskunalar va quvurlar devorlarining korroziya va eroziya hisobiga yemirilishi.

15. Ushbu asosiy talablarning 1 4-bandida sanab oʻtilgan materiallar yemirilishini hisobga olgan holda atom elektr stansiyasi elementlarining qoldiq resursini asoslash natijalari atom elektr stansiyasi bloki xavfsizligini asoslash boʻyicha hisobotga kiritilishi shart.

16. Atom elektr stansiyasi blokining ekspluatatsiya muddatini uzaytirishda atom elektr stansiyasi blokini kompleks tekshirish natijalariga koʻra nazorat hududlari koʻrsatilgan holda konstruksiya materiallarining holati va texnik holatni qoʻshimcha nazorat qilishni tashkil etish uchun atom elektr stansiyasi blokining xavfsizlik uchun muhim boʻlgan qurilish konstruksiyalari, binolari, inshootlari, tizimlari hamda elementlarining roʻyxati aniqlanishi va asoslanishi lozim.

Takroriy qoʻshimcha ekspluatatsiya muddatida mazkur bandning birinchi xatboshisida koʻrsatilgan roʻyxat atom elektr stansiyasi blokini kompleks tekshirish natijasida aniqlangan elementlarning haqiqiy holatidan kelib chiqqan holda yangilab borilishi shart.

17. Xavfsizlik uchun muhim boʻlgan qurilish konstruksiyalari, binolar, inshootlar va ular asoslarining texnik holatini tekshirish va monitoring qilish, shuningdek atom elektr stansiyasi blokining tizimlari va elementlaridagi metall holatini putur yetkazmasdan nazorat qilish hajmi va davriyligi ularning haqiqiy holati va qoldiq resursidan kelib chiqqan holda belgilanishi lozim. Nazoratning hajmi va davriyligi asoslantirilgan boʻlishi kerak.

18. Atom elektr stansiyasining 1 va 2-xavfsizlik sinflariga kiritilgan elementlari uchun qurilish konstruksiyalari, binolar, inshootlar va ular asoslarining texnik holatini tekshirish va monitoring qilish, shuningdek atom elektr stansiyasi blokining tizimlari va elementlaridagi metall holatini putur yetkazmasdan nazorat qilish davriyligi ularning haqiqiy holatidan kelib chiqqan holda belgilanishi va toʻrt yilda kamida bir marta oʻtkazilishi kerak.

4-bob. Atom elektr stansiyasi blokining xavfsizlik uchun muhim boʻlgan elementlarining ekspluatatsiya muddatini uzaytirishga qoʻyiladigan talablar

19. Atom elektr stansiyasi blokining xavfsizlik uchun muhim boʻlgan elementlarining qoldiq resursini aniqlash atom elektr stansiyasi blokidan foydalanishning haqiqiy sharoitlarini va tekshirish sanasidagi atom elektr stansiyasi bloki elementlarining haqiqiy texnik holatini hisobga olgan holda bajarilishi kerak.

20. Atom elektr stansiyasi blokining 1, 2 va 3-xavfsizlik sinflariga kiritilgan elementlarining qoldiq resursi quyidagilar asosida tasdiqlanishi kerak:

atom elektr stansiyasi uskunalari va quvurlarining mustahkamligini asoslash va resursini boshqarishga qoʻyiladigan talablarni belgilovchi atom energiyasidan foydalanish sohasidagi normalar va qoidalar;

atom elektr stansiyasi uskunalari va quvurlarining mustahkamligi va resursini asoslashga qoʻyiladigan talablarni belgilovchi atom energiyasidan foydalanish sohasidagi normalar va qoidalar talablariga rioya etish maqsadida qoʻllanilishi majburiy boʻlgan milliy standartlar;

atom elektr stansiyasi blokining tizimlari va elementlari resurslarini boshqarish dasturlarida qoʻllaniladigan standartlar (qoʻshimcha ekspluatatsiya muddatida ularni qoʻllash imkoniyati asoslantirilgan holda).

21. Atom elektr stansiyasi va reaktor qurilmalari korpusi (reaktorning faol zonasi) uchun qoʻshimcha ekspluatatsiya muddatining davomiyligi asosiy metall va nurlanish zonasida joylashgan payvand choklari holati, yemirilishi, qovushqoqligi qiymatlari hamda reaktor korpusi ichiga sovuq suv kirishi bilan bogʻliq barcha ekspluatatsiya va avariyaviy holat yuklamalari, shuningdek gidravlik sinovlar paytidagi yuklamalarga bardosh berish imkonini berishini asoslash bilan tasdiqlanishi lozim. Asosiy metall va payvand choklaridagi metalning buzilishi, qovushqoqligining minimal qiymatlarini tasdiqlash kuzatuv namunalari yoki templetlarda olingan maʼlumotlar bilan asoslantirilgan boʻlishi kerak.

22. Radiatsiya va issiqlik taʼsirida reaktor korpusining moʻrtlashish jarayoniga qarshilik koʻrsatishni taʼminlash imkoniyati boʻlmaganda, ekspluatatsiya qiluvchi tashkilot asosiy metall va reaktor korpuslari payvand choklari metalining mexanik xossalari qiymatlarini tiklashni tashkil etishi yoki qoʻshimcha (takroriy qoʻshimcha) ekspluatatsiya muddatini reaktor korpusining moʻrtlashish jarayoniga qarshilik koʻrsatish taʼminlanadigan vaqt bilan cheklashi shart.

23. Reaktor korpusining asosiy metall va payvand choklari metalining mexanik xususiyatlari qiymatlarini tiklash boʻyicha tadbirlarning samaradorligi atom elektr stansiyasi blokining ekspluatatsiya muddatini uzaytirish toʻgʻrisida qaror qabul qilingunga qadar asoslantirilgan boʻlishi lozim.

24. Reaktor korpusining moʻrtlashishga qarshiligini asoslashda quyidagilar hisobga olinishi lozim:

ekspluatatsiyaning butun davrida, shu jumladan qoʻshimcha (takroriy qoʻshimcha) ekspluatatsiya muddatida asosiy metall va payvand choklar metalining radiatsiyaviy va issiqlik taʼsirida moʻrtlashishi;

reaktorning faol zonasining avariyaviy sovitish tizimini modernizatsiya qilishning asosiy metall va payvand choklar metalining kritik moʻrtlik haroratining ruxsat etilgan qiymatiga taʼsiri;

asosiy metall va payvand choklar metalining kuzatuv namunalarini yoki templetlarini nazorat qilish natijalari;

kompleks tekshiruv oʻtkazishda reaktor korpusi metalini nazorat qilish natijalari;

qoʻshimcha (takroriy qoʻshimcha) ekspluatatsiya muddatida aniqlangan nuqsonlarning ortishi;

reaktor korpusi metalining korroziyaviy shikastlanishi (korroziyaga qarshi qoplama bilan himoyalanmagan yuzalar uchun).

25. Reaktorlar metall konstruksiyalarining qoʻshimcha (takroriy qoʻshimcha) ekspluatatsiya muddati davomiyligi qoʻshimcha (takroriy qoʻshimcha) ekspluatatsiya muddatining oxiriga kelib ekspluatatsiyaviy va seysmik yuklamalarning eng noqulay kombinatsiyasida metall konstruksiyalarning yemirilishga chidamliligini tasdiqlovchi natijalar bilan asoslantirilgan boʻlishi kerak.

26. Reaktor metall konstruksiyalarining yemirilishga qarshiligini asoslashda quyidagilarni hisobga olish zarur:

asosiy metallning va metall konstruksiyalarning payvand choklari metalining mavjud kuzatuv namunalarini, shuningdek atom elektr stansiyasi bloki yoki uning analogining metall konstruksiyalaridan bevosita kesib olingan metall namunalarini nazorat qilish natijalari;

kompleks tekshiruvni oʻtkazishda metall konstruksiyalarni nazorat qilish natijalari;

qoʻshimcha (takroriy qoʻshimcha) ekspluatatsiya muddatida aniqlangan nuqsonlarning ortishi;

ekspluatatsiyaning butun davrida, shu jumladan qoʻshimcha (takroriy qoʻshimcha) ekspluatatsiya muddatida asosiy metall va metall konstruksiyalarning payvand choklarining radiatsiyaviy va issiqlik taʼsirida moʻrtlashuvi;

ekspluatatsiyaning butun davrida, shu jumladan qoʻshimcha (takroriy qoʻshimcha) ekspluatatsiya muddatida metall konstruksiyalar devorlarining korroziyaviy yupqalashuvi.

27. Nazorat oʻtkazish imkoniyati mavjud boʻlgan joylarda reaktor korpusi va himoya korpusining asosiy metali hamda payvand birikmalarining holati tekshirilishi, nazorat oʻtkaziladigan joylar va hajmlar asoslantirilgan boʻlishi, reaktor korpusi va himoya korpusini nazorat qilish natijalari qoʻshimcha ekspluatatsiya muddatini asoslashda hisobga olinishi kerak.

28. Reaktorlarning xavfsizlik uchun muhim boʻlgan tizimlari va elementlarining qoʻshimcha (takroriy qoʻshimcha) ekspluatatsiya muddati davomiyligi ekspluatatsiyaviy va seysmik yuklamalarning eng noqulay kombinatsiyasida qoʻshimcha (takroriy qoʻshimcha) ekspluatatsiya muddati davrining oxiriga kelib ushbu tizimlar va elementlarning mustahkamligi va uzoq muddatli mustahkamligi taʼminlanishini asoslash bilan tasdiqlanishi kerak. Bunda, quyidagilarni hisobga olish lozim:

neytron nurlanish, yuqori harorat va sirpanuvchanlik jarayonlarining kompleks taʼsirida reaktor metali va reaktor ichidagi konstruksiyalar xossalarining buzilishi;

reaktor metali va reaktor ichidagi konstruksiyalarning deformatsiyalanish qobiliyatining yoʻqolishi;

rektor qurilmasi uskunalari va quvurlari metalining uzoq muddatli mustahkamligi va uzoq muddatli plastiklik xususiyatlarining asoslangan prognoz qiymatlari.

29. Atom elektr stansiyasi blokining qurilish konstruksiyalari, binolari va inshootlarining, shuningdek ular asoslarining qoʻshimcha (takroriy qoʻshimcha) ekspluatatsiya muddati ularning mexanik xavfsizligi taʼminlanishi kerak boʻlgan binolar yoki inshootlarning funksional vazifasi va konstruktiv yechimiga mos keladigan barcha turdagi yuklamalarning eng noqulay kombinatsiyasini hisobga olgan holda quyidagilar bilan tasdiqlanishi kerak:

konstruksiyalarning geometrik oʻlchamlari va ularning kesimlari, choʻkishi, egilishlarining haqiqiy qiymatlari;

konstruksiyaning dastlabki taranglash tizimining haqiqiy holati (mavjud boʻlganda);

yoriqlar, sinishlar va mahalliy buzilishlar mavjudligi;

monitoring natijalariga koʻra yoriqlarning joylashuvi, tabiati va ularning ochilish kengligi;

himoya qoplamalarining holati;

konstruksiyalar va ularning poydevorlari egilishlari va deformatsiyalari;

armaturaning beton bilan ilashishining buzilish belgilari;

armatura uzilishining mavjudligi;

boʻylama va koʻndalang armaturalarning ankerlanish holati;

beton va armaturaning korroziya darajasi.

30. Atom elektr stansiyasi bloki elementlarining qoʻshimcha (takroriy qoʻshimcha) ekspluatatsiya muddati ushbu asosiy talablarning 20-bandiga muvofiq aniqlangan elementlarning qoldiq resursidan oshmasligi kerak.

31. Qoʻshimcha (takroriy qoʻshimcha) ekspluatatsiya muddatining davomiyligi quyidagilarga asoslangan boʻlishi kerak:

atom elektr stansiyasi blokining atom energiyasidan foydalanish sohasidagi normalar va qoidalar talablariga muvofiqligini va (yoki) atom elektr stansiyasi blokidan foydalanish xavfsizligiga salbiy taʼsir koʻrsatayotgan yoki koʻrsatishi mumkin boʻlgan nomuvofiqliklarni bartaraf etishga yoki kompensatsiya qilishga qaratilgan texnik va tashkiliy chora-tadbirlarning yetarliligini tasdiqlash;

atom elektr stansiyasi blokining xavfsizlik uchun muhim boʻlgan tizimlari va elementlari joylashgan binolar, inshootlarning yuk koʻtaruvchi konstruksiyalarining qoʻshimcha ekspluatatsiya muddatida texnik holatini baholash, shuningdek, ushbu binolar va inshootlar asoslarining texnik holatini baholash;

atom elektr stansiyasi blokining almashtirilmaydigan elementlari qoldiq resursining qiymatlari;

kompleks tekshiruv davrida resursi aniqlanmagan, atom elektr stansiyasi blokining xavfsizlik uchun muhim boʻlgan almashtiriladigan elementlarining qoldiq resursi qiymatlari;

amalga oshirilgan modernizatsiya va (yoki) tizimlar va elementlarni almashtirishni hisobga olgan holda reaktor qurilmasi va atom elektr stansiyasi loyihalarida asoslangan foydalanish chegaralari va xavfsiz foydalanish shartlariga rioya qilish;

ishlatib boʻlingan yadroviy yoqilgʻi va qoʻshimcha ekspluatatsiya muddatida hosil boʻladigan radioaktiv chiqindilarni xavfsiz saqlash imkoniyatini tasdiqlash.

5-bob. Qoʻshimcha (takroriy qoʻshimcha) ekspluatatsiya muddatida atom elektr stansiyasi blokini ekspluatatsiyaga tayyorlash boʻyicha talablar

32. Qoʻshimcha (takroriy qoʻshimcha) ekspluatatsiya muddatida atom elektr stansiyasi blokini ekspluatatsiyaga tayyorlash jarayonida ekspluatatsiya qiluvchi tashkilot quyidagilarni bajarishi shart:

ushbu asosiy talablarning 4-bandida koʻrsatilgan atom elektr stansiyasi blokini qoʻshimcha muddat davrida ekspluatatsiyaga tayyorlash dasturida nazarda tutilgan tadbirlarni toʻliq hajmda amalga oshirish;

amalga oshirilgan modernizatsiya yoki tizimlar va elementlarning bir qismini almashtirishni hisobga olgan holda atom elektr stansiyasi bloki tizimlari va elementlari resursini boshqarish dasturi va ekspluatatsiya hujjatlariga zarur oʻzgartirishlar kiritish;

atom elektr stansiyasi bloki xodimlarini qoʻshimcha (takroriy qoʻshimcha) ekspluatatsiya muddatida blokdan foydalanishning amaliy koʻnikmalarini rivojlantirish uchun qayta tayyorlash.

33. Atom elektr stansiyasi bloki tizimlari va elementlarini almashtirish yoki modernizatsiya qilish loyiha va konstruktorlik hujjatlariga muvofiq amalga oshirilishi kerak.

34. Ekspluatatsiya qiluvchi tashkilot atom elektr stansiyasi bloki xavfsizligini asoslashni atom energiyasidan foydalanish sohasidagi normalar va qoidalarga muvofiq, tizimlar va elementlarning bir qismini modernizatsiya qilish yoki almashtirishni hisobga olgan holda bajarishi kerak.

35. Qoʻshimcha ekspluatatsiya muddatida atom elektr stansiyasi blokidan foydalanish boshlanishidan oldin ekspluatatsiya qiluvchi tashkilot atom elektr stansiyasi blokining almashtirilgan va modernizatsiya qilingan tizimlari va elementlarining loyiha mezonlari va xususiyatlariga muvofiq ishlashini tasdiqlash uchun zarur ishga tushirish-sozlash ishlarini va sinovlarni oʻtkazishi shart.

36. Atom elektr stansiyasi blokining ekspluatatsiya muddatini uzaytirishga tayyorlash boʻyicha ishlarni bajarish atom elektr stansiyasi bloki tizimlari va elementlarining shikastlanishiga yoki ishlash qobiliyati yoʻqolishiga, ularning resurslari kamayishiga yoki atom elektr stansiyasi blokidan foydalanish xavfsizligi darajasi pasayishiga olib kelmasligi lozim.

37. Ekspluatatsiya qiluvchi tashkilot atom elektr stansiyasi bloki va reaktor qurilmasi loyihalariga tegishli oʻzgartirishlar kiritish asosida atom elektr stansiyasi blokidan xavfsiz foydalanishning atom energiyasidan foydalanish sohasidagi normalar va qoidalar talablariga, tizimlardan (elementlardan) foydalanish boʻyicha qoʻllanmalarga (yoʻriqnomalarga), loyihaviy va loyihadan tashqari avariyalarda xodimlar (personal)ning harakatlarini belgilovchi yoʻriqnomalar va qoʻllanmalarga tuzatishlar kiritishi, shuningdek tizimlar va elementlarning pasportlariga tegishli oʻzgartirishlar kiritishi shart.

38. Atom elektr stansiyasi blokini qoʻshimcha ekspluatatsiya muddatida ekspluatatsiyaga tayyorlash ishlari tugallangandan keyin ekspluatatsiya qiluvchi tashkilot atom elektr stansiyasi blokining ekspluatatsiya muddatini uzaytirishga tayyorligi toʻgʻrisidagi dalolatnomani tuzadi va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi bilan kelishadi.

6-bob. Yakuniy qoidalar

39. Ushbu asosiy talablarga rioya etilishi ustidan nazorat Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi tomonidan amalga oshiriladi.

40. Mazkur asosiy talablarning buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar boʻladilar.

Rais A. RAFIQOV

Fanlar akademiyasi prezidenti Sh. AYUPOV

Atom energiyasi agentligi direktori A. AXMEDXADJAYEV

Toshkent sh.,

2025-yil 2-sentabr,

2025-yil 14-avgust

2025-yil 12-avgust

22-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 08.10.2025-y., 10/25/3685/0906-son)

lex.uz