UzbekAI

ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ИСТИҚБОЛЛИ ЛОЙИҲАЛАР МИЛЛИЙ АГЕНТЛИГИ ДИРЕКТОРИНИНГ

БУЙРУҒИ

НИЗОМ

РЎЙХАТИ

Қимматли қоғозлар бозорида инвестиция воситачисининг фаолияти тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида

Ўзбекистон Республикасининг « Қимматли қоғозлар бозори тўғрисида »ги ва « Биржалар ва биржа фаолияти тўғрисида »ги қонунлари ҳамда Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 27 июлдаги ПҚ-3150-сон «Ўзбекистон Республикаси Истиқболли лойиҳалар миллий агентлиги фаолиятини ташкил этиш тўғрисида»ги қарорига мувофиқ буюраман:

1. Қимматли қоғозлар бозорида инвестиция воситачисининг фаолияти тўғрисидаги низом 1-иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Айрим идоравий норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар 2-иловага мувофиқ ўз кучини йўқотган деб топилсин.

3. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакил ҳамда Ўзбекистон Республикаси Савдо-саноат палатаси билан келишилган.

4. Ушбу буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.

Келишилди:

Ўзбекистон Республикаси Истиқболли лойиҳалар миллий агентлиги директорининг 2025 йил 14 ноябрдаги 18-сон буйруғига 1-ИЛОВА

Қимматли қоғозлар бозорида инвестиция воситачисининг фаолияти тўғрисидаги

Ушбу Низом қимматли қоғозлар бозорида инвестиция воситачисининг фаолиятини амалга ошириш тартибини белгилайди.

1-боб. Умумий қоидалар

1. Мазкур Низомда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:

инвестиция воситачиси — мижознинг топшириғига биноан, мижоз номидан ва унинг ҳисобидан қимматли қоғозларга доир битимлар ҳамда операцияларни амалга оширувчи қимматли қоғозлар бозорининг профессионал иштирокчиси;

брокер — фонд биржасининг аъзоси бўлган, мижоз топшириғига асосан ва унинг ҳисобидан биржа битимларини тузувчи инвестиция воситачиси;

дилер — фонд биржасининг аъзоси бўлган, ўз номидан ва ўз ҳисобидан биржа битимларини тузувчи инвестиция воситачиси;

мижоз — қимматли қоғозлар бозорида инвестиция воситачисининг хизматларидан фойдаланувчи депонент ёки бошқа шахс;

андеррайтер — андеррайтинг фаолиятини амалга оширувчи инвестиция воситачиси ёки тижорат банки;

маркет-мейкер — қимматли қоғозларга доир нархлар, талаб ва таклиф даражасини сақлаб туриш учун биржа битимларини тузиш мажбуриятини ўз зиммасига олган инвестиция воситачиси;

манфаатлар тўқнашуви — инвестиция воситачиси ва (ёки) меҳнат ёки фуқаролик-ҳуқуқий шартномаси асосида ўз фаолиятини олиб борувчи унинг ходимлари (бундан буён матнда ходимлар деб юритилади) билан инвестиция воситачисининг мижози ўртасидаги мулкий ва бошқа манфаатлар тўқнашуви бўлиб, у меҳнат ёки фуқаролик-ҳуқуқий шартнома асосида фаолият юритувчи ходимлар манфаатлари билан боғлиқ ҳолда юзага келади ҳамда инвестиция воситачиси ва (ёки) унинг ходимларининг ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) натижасида мижозга зарар етказиши ва (ёки) мижоз учун салбий оқибатларга олиб келиши мумкин бўлган ҳаракатлар;

қимматли қоғозлар бозорини тартибга солиш бўйича ваколатли давлат органи — Ўзбекистон Республикаси Истиқболли лойиҳалар миллий агентлиги.

2. Банк фаолиятини амалга ошириш учун лицензияга эга тижорат банклари ва суғурта фаолиятини амалга ошириш учун лицензияга эга суғурта ташкилотлари қимматли қоғозлар бозорида инвестиция воситачиси сифатида профессионал фаолиятни қонунчилик ҳужжатларида ушбу фаолият учун ўрнатилган талабларга риоя қилган ҳолда амалга ошириш ҳуқуқига эга. Бунда, тижорат банклари ва суғурта ташкилотлари томонидан қимматли қоғозлар бозорида профессионал фаолиятни амалга ошириш учун алоҳида лицензия олиш талаб қилинмайди.

3. Инвестиция воситачисининг қимматли қоғозлар бозоридаги фаолияти устидан назорат қимматли қоғозлар бозорини тартибга солиш бўйича ваколатли давлат органи томонидан амалга оширилади.

2-боб. Инвестиция воситачиси фаолиятини амалга оширишнинг умумий талаблари

4. Инвестиция воситачиси шартнома асосида мижозларга:

мижознинг номидан ва ҳисобидан брокерлик хизматларини;

ўз номидан, лекин мижознинг ҳисобидан брокерлик хизматларини;

депозитар операцияларни;

андеррайтерлик хизматларини;

маркет-мейкерлик хизматларини кўрсатишга ҳақли.

5. Инвестиция воситачиси томонидан:

андеррайтерлик хизматлари Қимматли қоғозлар бозорида андеррайтинг фаолияти тўғрисидаги низом (рўйхат рақами 3610, 2025 йил 28 февраль);

маркет-мейкерлик хизматлари Инвестиция воситачиларининг эмитентларга расмий дилер (маркет-мейкер)лик хизматларини амалга ошириш тартиби тўғрисидаги низом (рўйхат рақами 1682, 2007 йил 26 май);

депозитар операциялар Депозитар операциялар ҳисобини юритиш қоидалари (рўйхат рақами 3628, 2025 йил 16 июнь) талаблари асосида амалга оширилади.

6. Инвестиция воситачиси қимматли қоғозлар бозорида профессионал фаолиятни амалга оширишда:

мижозларнинг қимматли қоғозларини сотиб олиш ва сотишга буюртма бериш, қимматли қоғозларни ўтказиш борасидаги топшириқларини виждонан ҳамда уларнинг келиб тушиши тартибида бажариши;

шартномаларни тузиш ва ижро этиш билан боғлиқ барча зарур маълумотларни мижозларга етказиши, амалга оширилган битимлар ва операциялар тўғрисида мижозларга ҳисобот бериши;

манфаатлар тўқнашувида, шу жумладан дилерлик операцияларини қўшиб олиб бориш билан боғлиқ бўлган ҳолатларда мижозни низо келиб чиқиши ҳақида дарҳол хабардор қилиши ва уни мижоз фойдасига ҳал қилиш учун барча зарур чораларни кўриши;

инвестиция воситачиси томонидан мижознинг топшириғи қабул қилинишидан олдин юзага келиши мумкин бўлган манфаатлар тўқнашуви ҳақида мижозни хабардор қилмаган бўлса, етказилган зарарнинг ўрнини мижозга қоплаб бериши;

мижоз топшириғи асосидаги битимларни ўз дилерлик операцияларига нисбатан устувор равишда амалга ошириши;

мижознинг қимматли қоғозларга доир битимлар бўйича топшириқ ва мажбуриятларини бажариши билан боғлиқ хавф-хатарлар ҳақида хабардор қилиши;

мижозларга қимматли қоғозлар савдоси ташкилотчиларининг қоидаларига мувофиқ, қимматли қоғозларни мустақил равишда сотиб олиш ва сотиш имконини бериши, бунда битимларнинг оқибатлари учун инвестиция таваккалчиликлари бўйича жавобгарликни мижозларнинг ўзларига юклаши;

мижозларнинг шахсини текшириши (КЙС) ва пул маблағлари манбаларини аниқлаши, амалга оширилган битимлар тўғрисидаги маълумотларни қонунчиликда белгиланган тартибда солиқ органлари ва бошқа ваколатли органларга тақдим этиши;

қимматли қоғозларнинг уюшган савдосида амалга ошириладиган қимматли қоғозлар билан операцияларда қимматли қоғозлар савдоси ташкилотчиларининг қоидаларига риоя қилиши;

қимматли қоғозлар билан операцияларнинг ички ҳисобини юритиши, шунингдек қимматли қоғозлар бозорини тартибга солиш бўйича ваколатли давлат органининг норматив-ҳуқуқий ҳужжатларига, ўз тартиб-таомиллари ва қоидаларига мувофиқ ички назоратни ташкил этиши ва амалга ошириши;

ўз маблағлари миқдорининг етарли даражада бўлиш меъёрига мувофиқлигини таъминлаши;

ҳар бир мижознинг қимматли қоғозлари ва пул маблағларининг ҳисобини юритиши, қимматли қоғозларга доир битимлар ва операцияларни мижоз билан тузилган шартномага мувофиқ амалга ошириши;

мижозларга дивидендларни қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда автоматик равишда тўлаши;

номинал сақловчи сифатида ўз мижозларининг қимматли қоғозлари бўйича даромадларини тўлиқ ва ўз вақтида, шу билан бирга қимматли қоғозлар муомаладан чиқарилганда уларнинг номинал қийматини олишда ёрдам кўрсатиши керак.

7. Инвестиция воситачилари эмиссиявий қимматли қоғозларнинг жойлаштирилмаган қисмини сотиб олиш мажбуриятини олиб ёки олмаган ҳолда эмитент номидан эмиссиявий қимматли қоғозларни сотиш тўғрисида шартномалар тузиши мумкин.

8. Қимматли қоғозлар бозорида инвестиция воситачиси сифатида профессионал фаолиятни амалга оширишда:

а) тегишли лицензиясиз қимматли қоғозларга доир битимларни тузиш;

б) мижозлар билан уларнинг қонунчилик ҳужжатларида белгиланган ҳуқуқларини чекловчи шартномалар тузиш;

д) тақиқланган битимлар ёки қонунчилик талабларининг бузилишига олиб келиши мумкин бўлган битимларда иштирок этиш;

э) инвестиция воситачисига тегишли бўлган қимматли қоғозларнинг қиймати тўлиқ тўлангунига қадар уларга доир битимлар тузиш, бундан неттингдан фойдаланиш мустасно;

ф) мижозларга қимматли қоғозларга инвестиция қилишдан олинадиган даромадни кафолатлаш;

г) мижозларнинг қимматли қоғозларини жойлаштириш бўйича хизматлар кўрсатиш, агар қимматли қоғозлар бозорини тартибга солиш бўйича ваколатли давлат органи ушбу қимматли қоғозлар эмиссиясини тўхтатган бўлса;

ҳ) қимматли қоғозлар бозорида тегишли профессионал фаолиятни амалга ошириш учун лицензияга эга бўлмаган қимматли қоғозлар бозори иштрокчиларининг профессионал хизматларидан фойдаланган ҳолда қимматли қоғозлар билан боғлиқ битимлар тузиш (қимматли қоғозлар бозорида профессионал фаолият билан шуғулланувчи тижорат банклари ва суғурта ташкилотларининг профессионал хизматларидан фойдаланиш ҳолатларидан ташқари);

и) инвестиция воситачисининг ҳисобварағида бўлган мижозларнинг қимматли қоғозлари ва пул маблағларидан мижознинг топшириғисиз фойдаланиш, бундан шартномада алоҳида қайд этилган ҳоллар мустасно;

ж) қимматли қоғозлар бозорида ҳийла-найранг ишлатиш, махфий ва инсайдер ахборотдан фойдаланиш;

к) қимматли қоғозлар ва уларга доир нархлар тўғрисида қасддан бузиб кўрсатилган ахборотни тақдим этиш орқали қимматли қоғозларни сотиб олишга ёки сотишга ундаш тақиқланади.

9. Инвестиция воситачиси мижознинг талабига биноан унга қуйидаги маълумотларни бепул тақдим этади:

а) инвестиция воситачисининг юридик шахс сифатида давлат рўйхатидан ўтганлиги тўғрисидаги ҳужжатнинг электрон нусхани;

б) инвестиция воситачиси сифатида қимматли қоғозлар бозорида профессионал фаолиятни амалга ошириш ҳуқуқини берувчи лицензиянинг электрон нусхасини;

д) инвестиция воситачисининг устав фонди, ўз маблағлари ва захира фонди тўғрисидаги ахборотлар;

э) битимларни тузиш ва бошқа хизматлар учун тўлов (ставкалар), мукофотлар ва бошқа йиғимларнинг нархлари ҳамда миқдори;

ф) мижоз оладиган қимматли қоғозлар чиқарилишининг давлат рўйхатидан ўтказилганлиги тўғрисидаги ахборотлар;

г) мижоз оладиган қимматли қоғозларнинг эмиссия рисоласидаги ахборотлар, шунингдек ушбу қимматли қоғозларнинг инвестор томонидан маълумот тақдим этиш тўғрисида талаб қўйилган санадан олдинги олти ҳафта давомидаги нархлари ҳақидаги маълумотлар;

ҳ) қимматли қоғозларга доир ўз номидан ва мижоз ҳисобидан амалга оширилган битимларнинг натижалари бўйича ҳисоботни шартномада келишилган муддатлар ва шаклда.

10. Инвестиция воситачиси қимматли қоғозлар бозорини тартибга солиш бўйича ваколатли давлат органини ҳисобот чораги тугагандан сўнг икки иш куни ичида ёзма шаклда:

бир чорак давомида фақат бир эмитентнинг қимматли қоғозлари билан амалга оширилган операциялар тўғрисида;

бир эмитентнинг қимматли қоғозлари билан амалга оширилган бир марталик операция, агар бу операция бўйича қимматли қоғозларнинг сони мазкур эмитентнинг қимматли қоғозлари умумий сонининг камида 15 фоизини ташкил этган бўлса, хабардор қилади.

Инвестиция воситачиси қимматли қоғозлар бозори тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ бошқа ахборотни ҳам ошкор қилиши мумкин.

11. Инвестиция воситачиси томонидан инвестиция воситачиси сифатидаги фаолиятни тўхтатиб туриш, тугатиш тўғрисида қарор қабул қилинган ёки у тугатилган тақдирда, бу ҳақида қарор қабул қилинган пайтдан эътиборан икки иш куни ичида оммавий ахборот воситаларида ва фонд биржасининг расмий веб-сайтида эълон қилинади.

Инвестиция воситачиси сифатида ўз фаолиятини тўхтатиб тураётган, тугатаётган ёки тугатилаётган инвестиция воситачисида ҳисоби юритилаётган қимматли қоғозлар мижознинг қарорига кўра бир ҳафталик муддатда бошқа инвестиция воситачисига ўтказилади, бундай қарор мавжуд бўлмаган тақдирда эса, қимматли қоғозларнинг эгаси танлаган инвестиция воситачисига қимматли қоғозлар бозорини тартибга солиш бўйича ваколатли давлат органи томонидан белгиланган муддатларда кейинчалик ўтказиш учун Қимматли қоғозлар марказий депозитарийсига (фаолиятни тўхтатиб туриш ҳоллари бундан мустасно) ўтказилади.

Юридик шахсни — инвестиция воситачисини тугатиш қимматли қоғозлар бозорини тартибга солиш бўйича ваколатли давлат органи мазкур бандда кўрсатилган ҳаракатлар якунланганлигини ёзма равишда тасдиқлаганидан кейингина амалга оширилиши мумкин.

3-боб. Брокерлик фаолиятини амалга ошириш

12. Брокер мижоздан қуйидаги маълумотларни тақдим этишни талаб қилишга ҳақли:

а) қимматли қоғозларни сотиб олиш бўйича битим тузишда мижознинг тўлов қобилияти;

б) қимматли қоғозларнинг ва уларга бўлган мулк ҳуқуқининг мавжудлиги — уларни сотиш бўйича шартнома тузилаётганда;

д) қимматли қоғозларга учинчи шахслар олдида мажбуриятлар юклатилганлиги ёки ушбу қимматли қоғозлар тақдим этадиган ҳуқуқларнинг амалга оширилиши тўхтатилиши ёхуд имконсизлигини келтириб чиқарувчи эмитентнинг молиявий-хўжалик фаолияти билан боғлиқ мижозга маълум бўлган вазиятларнинг мавжудлиги;

э) мижознинг лаёқати — жисмоний шахсларнинг ўз ҳаракатлари билан фуқаролик ҳуқуқларига эга бўлиш ва уларни амалга ошириш, ўзи учун фуқаролик бурчларини вужудга келтириш ва уларни тўлиқ ёки қисман бажариш лаёқати;

ф) мижозлар раҳбарларининг ваколатлари — юридик шахсларнинг манфаатларини ифодалаш ва ушбу юридик шахслар учун ҳуқуқий оқибатларга олиб келадиган ҳаракатларни амалга оширишга қонуний ҳуқуққа эгалиги;

г) брокерлик хизматлари орқали битимни амалга оширишни хоҳлаган мижознинг ҳисобварағида турган қимматли қоғозларнинг ҳақи тўлиқ тўланганлиги.

13. Брокер ўзига берилган топшириқни шахсан ўзи бажаради, топшириқни бошқа шахсга бериш (ишониб топшириш) бундан мустасно. Брокерлар ўзига берилган топшириқ бўйича битимлар тузишни фақат бошқа брокерга бериши (ишониб топшириши) мумкин.

14. Брокерлик хизматларини бажариш жараёнида инвестиция воситачиси мижоз билан тузилган шартнома асосида, ўз мижозига уюшган савдоларда қимматли қоғозларни сотиб олиш ва сотиш учун пул маблағлари ёки қимматли қоғозлар кўринишида қарз бериши мумкин.

15. Брокер ўзига мижоз томонидан берилган пул маблағларидан, агар бу мижоз билан тузилган шартномада назарда тутилган бўлса, ўз манфаатларини кўзлаб фойдаланишга ҳақли бўлиб, мижозга унинг топшириқлари кўрсатилган пул маблағлари ҳисобидан бажарилишини ёки мижознинг талабига кўра пул маблағлари қайтарилишини таъминлайди.

16. Брокерга пул маблағларини ўз манфаатлари йўлида ишлатиш ҳуқуқини берган мижозларнинг пул маблағлари, шундай ҳуқуқни бермаган мижозларнинг пул маблағлари турган ҳисобварақдан (ҳисобварақлар) алоҳида ҳисобварақда (ҳисобварақлар) туриши керак. Брокер ўз маблағларини ушбу ҳисобга ўтказиши мумкин эмас, қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда уларни мижозларга қайтариб бериш ва (ёки) мижозларга қарз бериш ҳоллари бундан мустасно.

17. Инвестиция воситачиси мижоз — норезидент билан тузилган шартнома асосида қимматли қоғозларни сотиб олиш (сотиш) чоғида мижоз — норезидент номидан ва унинг ҳисобидан чет эл валютасини сотиб олиш (сотиш) учун тижорат банкларига буюртмалар бериш ҳуқуқига эга.

18. Инвестиция воситачиси ва мижоз билан тузиладиган брокерлик хизматларини кўрсатиш бўйича шартномада қуйидаги барча муҳим шартлар назарда тутилиши керак:

а) шартнома тури;

б) хизмат тури — қимматли қоғозларни сотиб олиш ёки сотиш, қимматли қоғозларга бўлган ҳуқуқларни ҳисобга олиш, шунингдек, мижознинг талабига кўра брокернинг ваколатига кирадиган бошқа қўшимча хизматлар;

д) қимматли қоғозлар билан битимлар ва операцияларга доир ҳуқуқ ва мажбуриятларни ўз зиммасига олиш бўйича мижознинг мажбуриятлари;

э) қимматли қоғозларни ўтказиш ва уларни тўлаш муддати ва усули;

ф) инвестиция воситачисига воситачилик ҳақининг миқдори ва уни тўлаш муддатлари;

г) шартнома тарафларининг жавобгарлиги;

ҳ) шартнома тарафлари ихтиёрига кўра зарур деб ҳисобланган шартноманинг бошқа шартлари.

19. Мижознинг кўрсатмаси бўйича бир нечта битимларни бажариш ёки бир нечта юридик ҳаракатларни амалга оширишда мижоз шартнома бўйича ўз мажбуриятларини тўлиқ бажаргунига қадар унинг пул маблағларини ёки қимматли қоғозларини брокернинг ҳисобварақларида вақтинча сақлаш инвестиция воситачиси ва мижоз ўртасидаги шартномада назарда тутилиши мумкин.

20. Брокер:

а) агар шартномада бошқача тартиб назарда тутилмаган бўлса, мижознинг биринчи талаби бўйича унинг топшириқлари бажарилиш ҳолати ҳақида барча маълумотларни беришга;

б) агар шартномада бошқача тартиб назарда тутилмаган бўлса, битим тузилганидан сўнг дарҳол мижозга тузилган битим шартлари ҳақида маълумот беришга, қимматли қоғозларнинг олди-сотдисини тасдиқловчи шартнома ёки бошқа ҳужжатлар нусхаларини мижоз кўрсатмаси бўйича юборишга;

д) агар шартномада бошқача тартиб назарда тутилмаган бўлса, мижознинг топшириқларини бажариш юзасидан тузилган битимлар бўйича олинган барча ҳужжатлар ва маълумотларни мижозга кечиктирмасдан юборишга;

э) қимматли қоғозлар бозорини тартибга солиш бўйича ваколатли давлат органининг норматив-ҳуқуқий ҳужжатлари талабларига мувофиқ мижозларнинг қимматли қоғозлари ва пул маблағлари бут сақланиши ҳамда уларни алоҳида ҳисобга олинишини таъминлашга, мижозларга ушбу мижоз учун амалга оширилган операциялар бўйича даврий ҳисоботларни, мижознинг ҳисобварақлари бўйича пул маблағлари ва қимматли қоғозлар ҳаракатига доир (шу жумладан брокернинг воситачилик ҳақи ва бошқа мукофотлари миқдорлари тўғрисидаги маълумотларни) кўчирмаларни ҳамда қонунчилик ҳужжатлари ва тузилган шартномага мувофиқ бошқа ҳужжатларни тақдим этишга;

ф) қимматли қоғозлари унинг номинал сақловида бўлган мижозларга, қимматли қоғозлар эмитентидан ёки унинг агентидан олинган, қимматли қоғозларга бўлган ҳуқуқларни амалга ошириш учун зарур бўлган ҳужжатлар ва ахборотни тақдим этишга;

г) ҳар бир мижознинг пул маблағлари ҳисобини юритишга, қимматли қоғозларга доир битимлар ва операцияларни фақат мижознинг топшириғига кўра ва у билан тузилган шартномага мувофиқ амалга оширишга, амалга оширилган битимлар ва операциялар тўғрисида унга ҳисобот беришга;

ҳ) депозитар тизимда ўз мижозлари тўғрисидаги маълумотларни янгилаб боришга, шунингдек уч йил ва ундан ортиқ вақт мобайнида алоқа ўрнатмаган мижозлар билан ўзаро ҳамкорликни йўлга қўйиш чораларини кўришга мажбур.

4-боб. Дилерлик фаолиятини амалга ошириш

21. Дилерлик фаолиятини амалга оширишда инвестиция воситачиси ўзи тузган қимматли қоғозлар олди-сотдиси бўйича мажбуриятларни виждонан бажариши лозим.

22. Олди-сотди битимини тузаётган дилер ўз номидан ва ўз маблағлари ҳисобидан қимматли қоғозларни сотиб олиш ва (ёки) сотиш нархларини оммавий эълон қилиш йўли орқали уларнинг эълон қилинган нархлари бўйича сотиб олиш ёки сотиш мажбурияти билан:

а) савдо тизимида қимматли қоғозларни сотиб олиш ва сотиш учун буюртмаларни доимий равишда жойлаштириб бориши;

б) ўзига қимматли қоғозларни сотиб олиш ёки сотиш тўғрисидаги таклиф билан мурожаат қилган шахслар билан оммавий эълон қилинган қимматли қоғозларнинг нархлари ва миқдорига мувофиқ равишда битимлар тузиши шарт.

23. Дилер ўзининг веб-сайтида ва (ёки) биржа ва биржадан ташқари савдолар ташкилотчисининг веб-сайтида сотиб олинадиган ва (ёки) сотиладиган қимматли қоғозларнинг энг кам ва энг кўп сонини эълон қилишга ҳақли.

5-боб. Якуний қоида

24. Мазкур Низом талабларининг бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчиликка мувофиқ жавобгар бўладилар.

Ўзбекистон Республикаси Истиқболли лойиҳалар миллий агентлиги директорининг 2025 йил 14 ноябрдаги 18-сон буйруғига 2-ИЛОВА

Ўз кучини йўқотган деб топилаётган идоравий норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар

1. Ўзбекистон Республикаси Давлат мулки қўмитаси ҳузуридаги Қимматли қоғозлар бозори фаолиятини мувофиқлаштириш ва назорат қилиш маркази бош директорининг 2002 йил 7 февралдаги 2002-01-сон «Қимматли қоғозлар бозорида инвестиция воситачисининг фаолияти тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида»ги буйруғи (рўйхати рақами 1108, 2002 йил 13 март) (Ўзбекистон Республикаси вазирликлари, давлат қўмиталари ва идораларининг меъёрий ҳужжатлари ахборотномаси, 2002 й., 5-сон).

2. Ўзбекистон Республикаси Давлат мулки қўмитаси ҳузуридаги Қимматли қоғозлар бозори фаолиятини мувофиқлаштириш ва назорат қилиш маркази бош директорининг 2008 йил 2 июндаги 2008-10-сон «Қимматли қоғозлар бозорида инвестиция воситачисининг фаолияти тўғрисидаги низомга қўшимчалар киритиш ҳақида»ги буйруғи (рўйхати рақами 1108-1, 2008 йил 10 июнь) (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2008 й., 24-25-сон, 235-модда).

3. Ўзбекистон Республикаси Давлат мулки қўмитаси ҳузуридаги Қимматли қоғозлар бозори фаолиятини мувофиқлаштириш ва назорат қилиш маркази бош директорининг 2008 йил 26 сентябрдаги 2008-21-сон «Қимматли қоғозлар бозорида инвестиция воситачисининг фаолияти тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида»ги буйруққа ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги буйруғи (рўйхати рақами 1108-2, 2008 йил 22 октябрь) (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2008 й., 43-сон, 437-модда).

4. Ўзбекистон Республикаси Давлат рақобат қўмитаси ҳузуридаги Қимматли қоғозлар бозорини мувофиқлаштириш ва ривожлантириш маркази бош директорининг 2013 йил 3 декабрдаги 2013-09-сон «Қимматли қоғозлар бозорида инвестиция воситачисининг фаолияти тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида»ги буйруққа ўзгартириш ва қўшимча киритиш тўғрисида»ги буйруғи (рўйхати рақами 1108-3, 2013 йил 10 декабрь) (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2013 й., 50-сон, 656-модда).

5. Ўзбекистон Республикаси Давлат рақобат қўмитаси ҳузуридаги Қимматли қоғозлар бозорини мувофиқлаштириш ва ривожлантириш маркази бош директорининг 2017 йил 27 июлдаги 2017-05-сон «Қимматли қоғозлар бозорида инвестиция воситачисининг фаолияти тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида»ги буйруққа ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги буйруғи (рўйхати рақами 1108-4, 2017 йил 22 август) (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2017 й., 34-сон, 905-модда).

6. Ўзбекистон Республикаси Давлат рақобат қўмитаси ҳузуридаги Қимматли қоғозлар бозорини мувофиқлаштириш ва ривожлантириш маркази бош директорининг 2018 йил 30 октябрдаги 2018-12-сон «Қимматли қоғозлар бозорида инвестиция воситачиси фаолияти тўғрисидаги низомга ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги буйруғи (рўйхати рақами 1108-5, 2018 йил 30 ноябрь) (Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 01.12.2018 й., 10/18/1108-5/2254-сон).

7. Ўзбекистон Республикаси Капитал бозорини ривожлантириш агентлиги директорининг 2019 йил 26 февралдаги 2019-04-сон «Қимматли қоғозлар бозорида инвестиция воситачисининг фаолияти тўғрисидаги низомнинг 1-бандига ўзгартириш киритиш ҳақида»ги буйруғи (рўйхати рақами 1108-6, 2019 йил 6 март) (Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 07.03.2019 й., 10/19/1108-6/2718-сон).

Директор ЛИ. ДМИТРИЙ

Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакил ўринбосари Ж. УРУНОВ

Савдо-саноат палатаси раиси Д. ВАХАБОВ

Тошкент ш.,

2025 йил 14 ноябрь,

2025 йил 15 октябрь

2025 йил 13 октябрь

18 -сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 22.12.2025 й., 10/25/3728/1192-сон)

lex.uz

OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI ISTIQBOLLI LOYIHALAR MILLIY AGENTLIGI DIREKTORINING

BUYRUGʻI

NIZOM

ROʻYXATI

Qimmatli qogʻozlar bozorida investitsiya vositachisining faoliyati toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida

Oʻzbekiston Respublikasining “ Qimmatli qogʻozlar bozori toʻgʻrisida ”gi va “ Birjalar va birja faoliyati toʻgʻrisida ”gi qonunlari hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 27-iyuldagi PQ-3150-son “Oʻzbekiston Respublikasi Istiqbolli loyihalar milliy agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq buyuraman:

1. Qimmatli qogʻozlar bozorida investitsiya vositachisining faoliyati toʻgʻrisidagi nizom 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Ayrim idoraviy normativ-huquqiy hujjatlar 2-ilovaga muvofiq oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin.

3. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil hamda Oʻzbekiston Respublikasi Savdo-sanoat palatasi bilan kelishilgan.

4. Ushbu buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Kelishildi:

Oʻzbekiston Respublikasi Istiqbolli loyihalar milliy agentligi direktorining 2025-yil 14-noyabrdagi 18-son buyrugʻiga 1-ILOVA

Qimmatli qogʻozlar bozorida investitsiya vositachisining faoliyati toʻgʻrisidagi

Ushbu Nizom qimmatli qogʻozlar bozorida investitsiya vositachisining faoliyatini amalga oshirish tartibini belgilaydi.

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Mazkur Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

investitsiya vositachisi — mijozning topshirigʻiga binoan, mijoz nomidan va uning hisobidan qimmatli qogʻozlarga doir bitimlar hamda operatsiyalarni amalga oshiruvchi qimmatli qogʻozlar bozorining professional ishtirokchisi;

broker — fond birjasining aʼzosi boʻlgan, mijoz topshirigʻiga asosan va uning hisobidan birja bitimlarini tuzuvchi investitsiya vositachisi;

diler — fond birjasining aʼzosi boʻlgan, oʻz nomidan va oʻz hisobidan birja bitimlarini tuzuvchi investitsiya vositachisi;

mijoz — qimmatli qogʻozlar bozorida investitsiya vositachisining xizmatlaridan foydalanuvchi deponent yoki boshqa shaxs;

anderrayter — anderrayting faoliyatini amalga oshiruvchi investitsiya vositachisi yoki tijorat banki;

market-meyker — qimmatli qogʻozlarga doir narxlar, talab va taklif darajasini saqlab turish uchun birja bitimlarini tuzish majburiyatini oʻz zimmasiga olgan investitsiya vositachisi;

manfaatlar toʻqnashuvi — investitsiya vositachisi va (yoki) mehnat yoki fuqarolik-huquqiy shartnomasi asosida oʻz faoliyatini olib boruvchi uning xodimlari (bundan buyon matnda xodimlar deb yuritiladi) bilan investitsiya vositachisining mijozi oʻrtasidagi mulkiy va boshqa manfaatlar toʻqnashuvi boʻlib, u mehnat yoki fuqarolik-huquqiy shartnoma asosida faoliyat yurituvchi xodimlar manfaatlari bilan bogʻliq holda yuzaga keladi hamda investitsiya vositachisi va (yoki) uning xodimlarining harakatlari (harakatsizligi) natijasida mijozga zarar yetkazishi va (yoki) mijoz uchun salbiy oqibatlarga olib kelishi mumkin boʻlgan harakatlar;

qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organi — Oʻzbekiston Respublikasi Istiqbolli loyihalar milliy agentligi.

2. Bank faoliyatini amalga oshirish uchun litsenziyaga ega tijorat banklari va sugʻurta faoliyatini amalga oshirish uchun litsenziyaga ega sugʻurta tashkilotlari qimmatli qogʻozlar bozorida investitsiya vositachisi sifatida professional faoliyatni qonunchilik hujjatlarida ushbu faoliyat uchun oʻrnatilgan talablarga rioya qilgan holda amalga oshirish huquqiga ega. Bunda, tijorat banklari va sugʻurta tashkilotlari tomonidan qimmatli qogʻozlar bozorida professional faoliyatni amalga oshirish uchun alohida litsenziya olish talab qilinmaydi.

3. Investitsiya vositachisining qimmatli qogʻozlar bozoridagi faoliyati ustidan nazorat qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organi tomonidan amalga oshiriladi.

2-bob. Investitsiya vositachisi faoliyatini amalga oshirishning umumiy talablari

4. Investitsiya vositachisi shartnoma asosida mijozlarga:

mijozning nomidan va hisobidan brokerlik xizmatlarini;

oʻz nomidan, lekin mijozning hisobidan brokerlik xizmatlarini;

depozitar operatsiyalarni;

anderrayterlik xizmatlarini;

market-meykerlik xizmatlarini koʻrsatishga haqli.

5. Investitsiya vositachisi tomonidan:

anderrayterlik xizmatlari Qimmatli qogʻozlar bozorida anderrayting faoliyati toʻgʻrisidagi nizom (roʻyxat raqami 3610, 2025-yil 28-fevral);

market-meykerlik xizmatlari Investitsiya vositachilarining emitentlarga rasmiy diler (market-meyker)lik xizmatlarini amalga oshirish tartibi toʻgʻrisidagi nizom (roʻyxat raqami 1682, 2007-yil 26-may);

depozitar operatsiyalar Depozitar operatsiyalar hisobini yuritish qoidalari (roʻyxat raqami 3628, 2025-yil 16-iyun) talablari asosida amalga oshiriladi.

6. Investitsiya vositachisi qimmatli qogʻozlar bozorida professional faoliyatni amalga oshirishda:

mijozlarning qimmatli qogʻozlarini sotib olish va sotishga buyurtma berish, qimmatli qogʻozlarni oʻtkazish borasidagi topshiriqlarini vijdonan hamda ularning kelib tushishi tartibida bajarishi;

shartnomalarni tuzish va ijro etish bilan bogʻliq barcha zarur maʼlumotlarni mijozlarga yetkazishi, amalga oshirilgan bitimlar va operatsiyalar toʻgʻrisida mijozlarga hisobot berishi;

manfaatlar toʻqnashuvida, shu jumladan dilerlik operatsiyalarini qoʻshib olib borish bilan bogʻliq boʻlgan holatlarda mijozni nizo kelib chiqishi haqida darhol xabardor qilishi va uni mijoz foydasiga hal qilish uchun barcha zarur choralarni koʻrishi;

investitsiya vositachisi tomonidan mijozning topshirigʻi qabul qilinishidan oldin yuzaga kelishi mumkin boʻlgan manfaatlar toʻqnashuvi haqida mijozni xabardor qilmagan boʻlsa, yetkazilgan zararning oʻrnini mijozga qoplab berishi;

mijoz topshirigʻi asosidagi bitimlarni oʻz dilerlik operatsiyalariga nisbatan ustuvor ravishda amalga oshirishi;

mijozning qimmatli qogʻozlarga doir bitimlar boʻyicha topshiriq va majburiyatlarini bajarishi bilan bogʻliq xavf-xatarlar haqida xabardor qilishi;

mijozlarga qimmatli qogʻozlar savdosi tashkilotchilarining qoidalariga muvofiq, qimmatli qogʻozlarni mustaqil ravishda sotib olish va sotish imkonini berishi, bunda bitimlarning oqibatlari uchun investitsiya tavakkalchiliklari boʻyicha javobgarlikni mijozlarning oʻzlariga yuklashi;

mijozlarning shaxsini tekshirishi (KYC) va pul mablagʻlari manbalarini aniqlashi, amalga oshirilgan bitimlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni qonunchilikda belgilangan tartibda soliq organlari va boshqa vakolatli organlarga taqdim etishi;

qimmatli qogʻozlarning uyushgan savdosida amalga oshiriladigan qimmatli qogʻozlar bilan operatsiyalarda qimmatli qogʻozlar savdosi tashkilotchilarining qoidalariga rioya qilishi;

qimmatli qogʻozlar bilan operatsiyalarning ichki hisobini yuritishi, shuningdek qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organining normativ-huquqiy hujjatlariga, oʻz tartib-taomillari va qoidalariga muvofiq ichki nazoratni tashkil etishi va amalga oshirishi;

oʻz mablagʻlari miqdorining yetarli darajada boʻlish meʼyoriga muvofiqligini taʼminlashi;

har bir mijozning qimmatli qogʻozlari va pul mablagʻlarining hisobini yuritishi, qimmatli qogʻozlarga doir bitimlar va operatsiyalarni mijoz bilan tuzilgan shartnomaga muvofiq amalga oshirishi;

mijozlarga dividendlarni qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda avtomatik ravishda toʻlashi;

nominal saqlovchi sifatida oʻz mijozlarining qimmatli qogʻozlari boʻyicha daromadlarini toʻliq va oʻz vaqtida, shu bilan birga qimmatli qogʻozlar muomaladan chiqarilganda ularning nominal qiymatini olishda yordam koʻrsatishi kerak.

7. Investitsiya vositachilari emissiyaviy qimmatli qogʻozlarning joylashtirilmagan qismini sotib olish majburiyatini olib yoki olmagan holda emitent nomidan emissiyaviy qimmatli qogʻozlarni sotish toʻgʻrisida shartnomalar tuzishi mumkin.

8. Qimmatli qogʻozlar bozorida investitsiya vositachisi sifatida professional faoliyatni amalga oshirishda:

a) tegishli litsenziyasiz qimmatli qogʻozlarga doir bitimlarni tuzish;

b) mijozlar bilan ularning qonunchilik hujjatlarida belgilangan huquqlarini cheklovchi shartnomalar tuzish;

d) taqiqlangan bitimlar yoki qonunchilik talablarining buzilishiga olib kelishi mumkin boʻlgan bitimlarda ishtirok etish;

e) investitsiya vositachisiga tegishli boʻlgan qimmatli qogʻozlarning qiymati toʻliq toʻlanguniga qadar ularga doir bitimlar tuzish, bundan nettingdan foydalanish mustasno;

f) mijozlarga qimmatli qogʻozlarga investitsiya qilishdan olinadigan daromadni kafolatlash;

g) mijozlarning qimmatli qogʻozlarini joylashtirish boʻyicha xizmatlar koʻrsatish, agar qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organi ushbu qimmatli qogʻozlar emissiyasini toʻxtatgan boʻlsa;

h) qimmatli qogʻozlar bozorida tegishli professional faoliyatni amalga oshirish uchun litsenziyaga ega boʻlmagan qimmatli qogʻozlar bozori ishtrokchilarining professional xizmatlaridan foydalangan holda qimmatli qogʻozlar bilan bogʻliq bitimlar tuzish (qimmatli qogʻozlar bozorida professional faoliyat bilan shugʻullanuvchi tijorat banklari va sugʻurta tashkilotlarining professional xizmatlaridan foydalanish holatlaridan tashqari);

i) investitsiya vositachisining hisobvaragʻida boʻlgan mijozlarning qimmatli qogʻozlari va pul mablagʻlaridan mijozning topshirigʻisiz foydalanish, bundan shartnomada alohida qayd etilgan hollar mustasno;

j) qimmatli qogʻozlar bozorida hiyla-nayrang ishlatish, maxfiy va insayder axborotdan foydalanish;

k) qimmatli qogʻozlar va ularga doir narxlar toʻgʻrisida qasddan buzib koʻrsatilgan axborotni taqdim etish orqali qimmatli qogʻozlarni sotib olishga yoki sotishga undash taqiqlanadi.

9. Investitsiya vositachisi mijozning talabiga binoan unga quyidagi maʼlumotlarni bepul taqdim etadi:

a) investitsiya vositachisining yuridik shaxs sifatida davlat roʻyxatidan oʻtganligi toʻgʻrisidagi hujjatning elektron nusxani;

b) investitsiya vositachisi sifatida qimmatli qogʻozlar bozorida professional faoliyatni amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziyaning elektron nusxasini;

d) investitsiya vositachisining ustav fondi, oʻz mablagʻlari va zaxira fondi toʻgʻrisidagi axborotlar;

e) bitimlarni tuzish va boshqa xizmatlar uchun toʻlov (stavkalar), mukofotlar va boshqa yigʻimlarning narxlari hamda miqdori;

f) mijoz oladigan qimmatli qogʻozlar chiqarilishining davlat roʻyxatidan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi axborotlar;

g) mijoz oladigan qimmatli qogʻozlarning emissiya risolasidagi axborotlar, shuningdek ushbu qimmatli qogʻozlarning investor tomonidan maʼlumot taqdim etish toʻgʻrisida talab qoʻyilgan sanadan oldingi olti hafta davomidagi narxlari haqidagi maʼlumotlar;

h) qimmatli qogʻozlarga doir oʻz nomidan va mijoz hisobidan amalga oshirilgan bitimlarning natijalari boʻyicha hisobotni shartnomada kelishilgan muddatlar va shaklda.

10. Investitsiya vositachisi qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organini hisobot choragi tugagandan soʻng ikki ish kuni ichida yozma shaklda:

bir chorak davomida faqat bir emitentning qimmatli qogʻozlari bilan amalga oshirilgan operatsiyalar toʻgʻrisida;

bir emitentning qimmatli qogʻozlari bilan amalga oshirilgan bir martalik operatsiya, agar bu operatsiya boʻyicha qimmatli qogʻozlarning soni mazkur emitentning qimmatli qogʻozlari umumiy sonining kamida 15 foizini tashkil etgan boʻlsa, xabardor qiladi.

Investitsiya vositachisi qimmatli qogʻozlar bozori toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa axborotni ham oshkor qilishi mumkin.

11. Investitsiya vositachisi tomonidan investitsiya vositachisi sifatidagi faoliyatni toʻxtatib turish, tugatish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan yoki u tugatilgan taqdirda, bu haqida qaror qabul qilingan paytdan eʼtiboran ikki ish kuni ichida ommaviy axborot vositalarida va fond birjasining rasmiy veb-saytida eʼlon qilinadi.

Investitsiya vositachisi sifatida oʻz faoliyatini toʻxtatib turayotgan, tugatayotgan yoki tugatilayotgan investitsiya vositachisida hisobi yuritilayotgan qimmatli qogʻozlar mijozning qaroriga koʻra bir haftalik muddatda boshqa investitsiya vositachisiga oʻtkaziladi, bunday qaror mavjud boʻlmagan taqdirda esa, qimmatli qogʻozlarning egasi tanlagan investitsiya vositachisiga qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organi tomonidan belgilangan muddatlarda keyinchalik oʻtkazish uchun Qimmatli qogʻozlar markaziy depozitariysiga (faoliyatni toʻxtatib turish hollari bundan mustasno) oʻtkaziladi.

Yuridik shaxsni — investitsiya vositachisini tugatish qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organi mazkur bandda koʻrsatilgan harakatlar yakunlanganligini yozma ravishda tasdiqlaganidan keyingina amalga oshirilishi mumkin.

3-bob. Brokerlik faoliyatini amalga oshirish

12. Broker mijozdan quyidagi maʼlumotlarni taqdim etishni talab qilishga haqli:

a) qimmatli qogʻozlarni sotib olish boʻyicha bitim tuzishda mijozning toʻlov qobiliyati;

b) qimmatli qogʻozlarning va ularga boʻlgan mulk huquqining mavjudligi — ularni sotish boʻyicha shartnoma tuzilayotganda;

d) qimmatli qogʻozlarga uchinchi shaxslar oldida majburiyatlar yuklatilganligi yoki ushbu qimmatli qogʻozlar taqdim etadigan huquqlarning amalga oshirilishi toʻxtatilishi yoxud imkonsizligini keltirib chiqaruvchi emitentning moliyaviy-xoʻjalik faoliyati bilan bogʻliq mijozga maʼlum boʻlgan vaziyatlarning mavjudligi;

e) mijozning layoqati — jismoniy shaxslarning oʻz harakatlari bilan fuqarolik huquqlariga ega boʻlish va ularni amalga oshirish, oʻzi uchun fuqarolik burchlarini vujudga keltirish va ularni toʻliq yoki qisman bajarish layoqati;

f) mijozlar rahbarlarining vakolatlari — yuridik shaxslarning manfaatlarini ifodalash va ushbu yuridik shaxslar uchun huquqiy oqibatlarga olib keladigan harakatlarni amalga oshirishga qonuniy huquqqa egaligi;

g) brokerlik xizmatlari orqali bitimni amalga oshirishni xohlagan mijozning hisobvaragʻida turgan qimmatli qogʻozlarning haqi toʻliq toʻlanganligi.

13. Broker oʻziga berilgan topshiriqni shaxsan oʻzi bajaradi, topshiriqni boshqa shaxsga berish (ishonib topshirish) bundan mustasno. Brokerlar oʻziga berilgan topshiriq boʻyicha bitimlar tuzishni faqat boshqa brokerga berishi (ishonib topshirishi) mumkin.

14. Brokerlik xizmatlarini bajarish jarayonida investitsiya vositachisi mijoz bilan tuzilgan shartnoma asosida, oʻz mijoziga uyushgan savdolarda qimmatli qogʻozlarni sotib olish va sotish uchun pul mablagʻlari yoki qimmatli qogʻozlar koʻrinishida qarz berishi mumkin.

15. Broker oʻziga mijoz tomonidan berilgan pul mablagʻlaridan, agar bu mijoz bilan tuzilgan shartnomada nazarda tutilgan boʻlsa, oʻz manfaatlarini koʻzlab foydalanishga haqli boʻlib, mijozga uning topshiriqlari koʻrsatilgan pul mablagʻlari hisobidan bajarilishini yoki mijozning talabiga koʻra pul mablagʻlari qaytarilishini taʼminlaydi.

16. Brokerga pul mablagʻlarini oʻz manfaatlari yoʻlida ishlatish huquqini bergan mijozlarning pul mablagʻlari, shunday huquqni bermagan mijozlarning pul mablagʻlari turgan hisobvaraqdan (hisobvaraqlar) alohida hisobvaraqda (hisobvaraqlar) turishi kerak. Broker oʻz mablagʻlarini ushbu hisobga oʻtkazishi mumkin emas, qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda ularni mijozlarga qaytarib berish va (yoki) mijozlarga qarz berish hollari bundan mustasno.

17. Investitsiya vositachisi mijoz — norezident bilan tuzilgan shartnoma asosida qimmatli qogʻozlarni sotib olish (sotish) chogʻida mijoz — norezident nomidan va uning hisobidan chet el valyutasini sotib olish (sotish) uchun tijorat banklariga buyurtmalar berish huquqiga ega.

18. Investitsiya vositachisi va mijoz bilan tuziladigan brokerlik xizmatlarini koʻrsatish boʻyicha shartnomada quyidagi barcha muhim shartlar nazarda tutilishi kerak:

a) shartnoma turi;

b) xizmat turi — qimmatli qogʻozlarni sotib olish yoki sotish, qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlarni hisobga olish, shuningdek, mijozning talabiga koʻra brokerning vakolatiga kiradigan boshqa qoʻshimcha xizmatlar;

d) qimmatli qogʻozlar bilan bitimlar va operatsiyalarga doir huquq va majburiyatlarni oʻz zimmasiga olish boʻyicha mijozning majburiyatlari;

e) qimmatli qogʻozlarni oʻtkazish va ularni toʻlash muddati va usuli;

f) investitsiya vositachisiga vositachilik haqining miqdori va uni toʻlash muddatlari;

g) shartnoma taraflarining javobgarligi;

h) shartnoma taraflari ixtiyoriga koʻra zarur deb hisoblangan shartnomaning boshqa shartlari.

19. Mijozning koʻrsatmasi boʻyicha bir nechta bitimlarni bajarish yoki bir nechta yuridik harakatlarni amalga oshirishda mijoz shartnoma boʻyicha oʻz majburiyatlarini toʻliq bajarguniga qadar uning pul mablagʻlarini yoki qimmatli qogʻozlarini brokerning hisobvaraqlarida vaqtincha saqlash investitsiya vositachisi va mijoz oʻrtasidagi shartnomada nazarda tutilishi mumkin.

20. Broker:

a) agar shartnomada boshqacha tartib nazarda tutilmagan boʻlsa, mijozning birinchi talabi boʻyicha uning topshiriqlari bajarilish holati haqida barcha maʼlumotlarni berishga;

b) agar shartnomada boshqacha tartib nazarda tutilmagan boʻlsa, bitim tuzilganidan soʻng darhol mijozga tuzilgan bitim shartlari haqida maʼlumot berishga, qimmatli qogʻozlarning oldi-sotdisini tasdiqlovchi shartnoma yoki boshqa hujjatlar nusxalarini mijoz koʻrsatmasi boʻyicha yuborishga;

d) agar shartnomada boshqacha tartib nazarda tutilmagan boʻlsa, mijozning topshiriqlarini bajarish yuzasidan tuzilgan bitimlar boʻyicha olingan barcha hujjatlar va maʼlumotlarni mijozga kechiktirmasdan yuborishga;

e) qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organining normativ-huquqiy hujjatlari talablariga muvofiq mijozlarning qimmatli qogʻozlari va pul mablagʻlari but saqlanishi hamda ularni alohida hisobga olinishini taʼminlashga, mijozlarga ushbu mijoz uchun amalga oshirilgan operatsiyalar boʻyicha davriy hisobotlarni, mijozning hisobvaraqlari boʻyicha pul mablagʻlari va qimmatli qogʻozlar harakatiga doir (shu jumladan brokerning vositachilik haqi va boshqa mukofotlari miqdorlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni) koʻchirmalarni hamda qonunchilik hujjatlari va tuzilgan shartnomaga muvofiq boshqa hujjatlarni taqdim etishga;

f) qimmatli qogʻozlari uning nominal saqlovida boʻlgan mijozlarga, qimmatli qogʻozlar emitentidan yoki uning agentidan olingan, qimmatli qogʻozlarga boʻlgan huquqlarni amalga oshirish uchun zarur boʻlgan hujjatlar va axborotni taqdim etishga;

g) har bir mijozning pul mablagʻlari hisobini yuritishga, qimmatli qogʻozlarga doir bitimlar va operatsiyalarni faqat mijozning topshirigʻiga koʻra va u bilan tuzilgan shartnomaga muvofiq amalga oshirishga, amalga oshirilgan bitimlar va operatsiyalar toʻgʻrisida unga hisobot berishga;

h) depozitar tizimda oʻz mijozlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni yangilab borishga, shuningdek uch yil va undan ortiq vaqt mobaynida aloqa oʻrnatmagan mijozlar bilan oʻzaro hamkorlikni yoʻlga qoʻyish choralarini koʻrishga majbur.

4-bob. Dilerlik faoliyatini amalga oshirish

21. Dilerlik faoliyatini amalga oshirishda investitsiya vositachisi oʻzi tuzgan qimmatli qogʻozlar oldi-sotdisi boʻyicha majburiyatlarni vijdonan bajarishi lozim.

22. Oldi-sotdi bitimini tuzayotgan diler oʻz nomidan va oʻz mablagʻlari hisobidan qimmatli qogʻozlarni sotib olish va (yoki) sotish narxlarini ommaviy eʼlon qilish yoʻli orqali ularning eʼlon qilingan narxlari boʻyicha sotib olish yoki sotish majburiyati bilan:

a) savdo tizimida qimmatli qogʻozlarni sotib olish va sotish uchun buyurtmalarni doimiy ravishda joylashtirib borishi;

b) oʻziga qimmatli qogʻozlarni sotib olish yoki sotish toʻgʻrisidagi taklif bilan murojaat qilgan shaxslar bilan ommaviy eʼlon qilingan qimmatli qogʻozlarning narxlari va miqdoriga muvofiq ravishda bitimlar tuzishi shart.

23. Diler oʻzining veb-saytida va (yoki) birja va birjadan tashqari savdolar tashkilotchisining veb-saytida sotib olinadigan va (yoki) sotiladigan qimmatli qogʻozlarning eng kam va eng koʻp sonini eʼlon qilishga haqli.

5-bob. Yakuniy qoida

24. Mazkur Nizom talablarining buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilikka muvofiq javobgar boʻladilar.

Oʻzbekiston Respublikasi Istiqbolli loyihalar milliy agentligi direktorining 2025-yil 14-noyabrdagi 18-son buyrugʻiga 2-ILOVA

Oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilayotgan idoraviy normativ-huquqiy hujjatlar

1. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mulki qoʻmitasi huzuridagi Qimmatli qogʻozlar bozori faoliyatini muvofiqlashtirish va nazorat qilish markazi bosh direktorining 2002-yil 7-fevraldagi 2002-01-son “Qimmatli qogʻozlar bozorida investitsiya vositachisining faoliyati toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi buyrugʻi (roʻyxati raqami 1108, 2002-yil 13-mart) (Oʻzbekiston Respublikasi vazirliklari, davlat qoʻmitalari va idoralarining meʼyoriy hujjatlari axborotnomasi, 2002-y., 5-son).

2. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mulki qoʻmitasi huzuridagi Qimmatli qogʻozlar bozori faoliyatini muvofiqlashtirish va nazorat qilish markazi bosh direktorining 2008-yil 2-iyundagi 2008-10-son “Qimmatli qogʻozlar bozorida investitsiya vositachisining faoliyati toʻgʻrisidagi nizomga qoʻshimchalar kiritish haqida”gi buyrugʻi (roʻyxati raqami 1108-1, 2008-yil 10-iyun) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2008-y., 24-25-son, 235-modda).

3. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mulki qoʻmitasi huzuridagi Qimmatli qogʻozlar bozori faoliyatini muvofiqlashtirish va nazorat qilish markazi bosh direktorining 2008-yil 26-sentabrdagi 2008-21-son “Qimmatli qogʻozlar bozorida investitsiya vositachisining faoliyati toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi buyruqqa oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi buyrugʻi (roʻyxati raqami 1108-2, 2008-yil 22-oktabr) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2008-y., 43-son, 437-modda).

4. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat raqobat qoʻmitasi huzuridagi Qimmatli qogʻozlar bozorini muvofiqlashtirish va rivojlantirish markazi bosh direktorining 2013-yil 3-dekabrdagi 2013-09-son “Qimmatli qogʻozlar bozorida investitsiya vositachisining faoliyati toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi buyruqqa oʻzgartirish va qoʻshimcha kiritish toʻgʻrisida”gi buyrugʻi (roʻyxati raqami 1108-3, 2013-yil 10-dekabr) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2013-y., 50-son, 656-modda).

5. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat raqobat qoʻmitasi huzuridagi Qimmatli qogʻozlar bozorini muvofiqlashtirish va rivojlantirish markazi bosh direktorining 2017-yil 27-iyuldagi 2017-05-son “Qimmatli qogʻozlar bozorida investitsiya vositachisining faoliyati toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi buyruqqa oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi buyrugʻi (roʻyxati raqami 1108-4, 2017-yil 22-avgust) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2017-y., 34-son, 905-modda).

6. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat raqobat qoʻmitasi huzuridagi Qimmatli qogʻozlar bozorini muvofiqlashtirish va rivojlantirish markazi bosh direktorining 2018-yil 30-oktabrdagi 2018-12-son “Qimmatli qogʻozlar bozorida investitsiya vositachisi faoliyati toʻgʻrisidagi nizomga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi buyrugʻi (roʻyxati raqami 1108-5, 2018-yil 30-noyabr) (Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 01.12.2018-y., 10/18/1108-5/2254-son).

7. Oʻzbekiston Respublikasi Kapital bozorini rivojlantirish agentligi direktorining 2019-yil 26-fevraldagi 2019-04-son “Qimmatli qogʻozlar bozorida investitsiya vositachisining faoliyati toʻgʻrisidagi nizomning 1-bandiga oʻzgartirish kiritish haqida”gi buyrugʻi (roʻyxati raqami 1108-6, 2019-yil 6-mart) (Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 07.03.2019-y., 10/19/1108-6/2718-son).

Direktor LI. DMITRIY

Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil oʻrinbosari J. URUNOV

Savdo-sanoat palatasi raisi D. VAXABOV

Toshkent sh.,

2025-yil 14-noyabr,

2025-yil 15 oktabr

2025-yil 13-oktabr

18 -son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 22.12.2025 y., 10/25/3728/1192-son)

lex.uz

ДИРЕКТОРА НАЦИОНАЛЬНОГО АГЕНТСТВА ПЕРСПЕКТИВНЫХ ПРОЕКТОВ РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН

ПРИКАЗ

Об утверждении Положения о деятельности инвестиционного посредника на рынке ценных бумаг

В соответствии с законами Республики Узбекистан « О рынке ценных бумаг » и « О бирже и биржевой деятельности », а также постановлением Президента Республики Узбекистан от 27 июля 2017 года № ПП-3150 «Об организации деятельности Национального агентства перспективных проектов Республики Узбекистан», приказываю:

1. Утвердить Положение о деятельности инвестиционного посредника на рынке ценных бумаг, согласно приложению №1 * .

2. Признать утратившими силу некоторые нормативные акты, согласно приложение № 2 .

3. Настоящий приказ согласован с Уполномоченным при Президенте Республики Узбекистан по защите прав и законных интересов субъектов предпринимательства и с Торгово-промышленной палатой Республики Узбекистан.

4. Настоящий приказ вступает в силу со дня его официального опубликования.

Согласован:

ПРИЛОЖЕНИЕ № 2 к приказу директора Национального агентства перспективных проектов Республики Узбекистан от 14 ноября 2025 года № 18

Перечень ведомственных нормативно-правовых актов, признаваемых утратившими силу

1. Приказ генерального директора Центра по координации и контролю за функционированием рынка ценных бумаг при Госкомимуществе Республики Узбекистан от 7 февраля 2008 года № 2002-01 «Об утверждении Положения о деятельности инвестиционного посредника на рынке ценных бумаг» (рег. № 1108 от 13 марта 2002 года) (Бюллетень нормативных актов министерств, государственных комитетов и ведомств Республики Узбекистан, 2002 г., № 5).

2. Приказ генерального директора Центра по координации и контролю за деятельностью рынка ценных бумаг при Госкомимуществе Республики Узбекистан по управлению государственным имуществом от 2 июня 2002 года № 2008-10 «О внесении дополнений в Положение об инвестиционных посредниках» (рег. № 1108-1 от 10 июня 2008 года) (Собрание законодательства Республики Узбекистан, 2008 г., № 24-25, ст. 235).

3. Приказ Генерального директора Центра по координации и контролю за деятельностью рынка ценных бумаг при Госкомимуществе Республики Узбекистан от 26 сентября 2008 года № 2008-21 «О внесении изменений и дополнений в приказ «Об утверждении Положения об инвестиционных посредниках»« (рег. № 1108-2 от 22 октября 2008 года) (Собрание законодательства Республики Узбекистан, 2008 г., № 43, ст. 437).

4. Приказ Генерального директора Центра по координации и развитию рынка ценных бумаг при Госкомконкуренции Республики Узбекистан от 3 декабря 2013 года № 2013-09 «О внесении изменения и дополнения в приказ «Об утверждении Положения о деятельности инвестиционного посредника на рынке ценных бумаг»« (рег. № 1108-3 от 10 декабря 2013 года) (Собрание законодательства Республики Узбекистан, 2013 г., № 50, ст. 656).

5. Приказ Генерального директора Центра по координации и развитию рынка ценных бумаг при Госкомконкуренции Республики Узбекистан от 27 июля 2017 года № 2017-05 «О внесении изменений и дополнений в приказ «Об утверждении Положения о деятельности инвестиционного посредника на рынке ценных бумаг»« (рег № 1108-4 от 22 августа 2017 года) (Собрание законодательства Республики Узбекистан, 2017 г., № 34, ст. 905).

6. Приказ Генерального директора Центра по координации и развитию рынка ценных бумаг при Госкомконкуренции Республики Узбекистан от 30 октября 2018 года № 2018-12 «О внесении изменений и дополнений в Положение о деятельности инвестиционного посредника на рынке ценных бумаг» (рег. № 1108-5 от 30 ноября 2018 года) ((Национальная база данных законодательства, 01.12.2018 г., № 10/18/1108-5/2254).

7. Приказ директора Агентства по развитию рынка капитала Республики Узбекистан от 26 февраля 2019 года № 2019-04 «О внесении изменения в пункт 1 Положения о деятельности инвестиционного посредника на рынке ценных бумаг» (рег. № 1108-6 от 6 марта 2019 года) (Национальная база данных законодательства, 07.03.2019 г., № 10/19/1108-6/2718).

Директор ЛИ. ДМИТРИЙ

Заместитель уполномоченного по защите прав и законных интересов субъектов предпринимательства Ж. УРУНОВ

Председатель торгово-промышленной палатой Д. ВАХАБОВ

г. Ташкент.,

14 ноября 2025 года,

15 октября 2025 года

13 октября 2025 года

№ 18

(Национальная база данных законодательства, 22.12.2025 г., № 10/25/3728/1192)

lex.uz