📅 2025-yil 5-dekabr · Markaziy bank hujjatlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
UzbekAI
📅 2025 йил 5 декабрь · Марказий банк ҳужжатлари
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 5 декабря 2025 г. · Документы Центрального банка
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 5 December 2025 · Central Bank documents
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқарувининг
Қарори
Тижорат банкларида активлар сифатини таснифлаш ва активлар бўйича эҳтимолий йўқотишларни қоплаш учун захиралар шакллантириш ҳамда улардан фойдаланиш тартиби тўғрисидаги низомга ўзгартиришлар ва қўшимча киритиш ҳақида
Ўзбекистон Республикасининг « Ўзбекистон Республикасининг Марказий банки тўғрисида »ги ва « Банклар ва банк фаолияти тўғрисида »ги қонунларига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқаруви қарор қилади:
1. Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқарувининг 2015 йил 13 июндаги 14/5-сон қарори (рўйхат рақами 2696, 2015 йил 14 июль) (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2015 й., 28-сон, 374-модда) билан тасдиқланган Тижорат банкларида активлар сифатини таснифлаш ва активлар бўйича эҳтимолий йўқотишларни қоплаш учун захиралар шакллантириш ҳамда улардан фойдаланиш тартиби тўғрисидаги низомга иловага мувофиқ ўзгартиришлар ва қўшимча киритилсин.
2. Мазкур қарор расмий эълон қилинган кундан эътиборан бир ойдан кейин кучга киради.
Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқарувининг 2025 йил 5 декабрдаги 31/10-сон қарорига ИЛОВА
Тижорат банкларида активлар сифатини таснифлаш ва активлар бўйича эҳтимолий йўқотишларни қоплаш учун захиралар шакллантириш ҳамда улардан фойдаланиш тартиби тўғрисидаги низомга киритилаётган ўзгартиришлар ва қўшимча
1. 28-банднинг бешинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«активнинг асосий қисми ва (ёки) фоизларининг тўлаш муддати кечиктирилиши ёки узайтирилиши, мижозни молиялаштиришни бошлаш муддати ўзгариши ҳисобига тўлов графигининг ёки тўловлар тўланадиган ой ичида тўлов санасининг ўзгартирилиши ҳамда мазкур Низомнинг 33 8 -бандида белгиланган ҳолатларда тўловлар муддати кечиктирилиши ёки узайтирилиши бундан мустасно;».
2. Қуйидаги мазмундаги 4 2 -боб билан тўлдирилсин:
«4 2 -боб. Тўловлар муддати кечиктирилган ёки узайтирилган кредитлар сифатини таснифлаш
33 8 . Қарз олувчининг мурожаатига кўра банк томонидан кредит шартномаси муддати мобайнида тўловлар муддати биринчи маротаба қуйидаги ҳолатлар натижасида кечиктирилганда ёки узайтирилганда кредит таснифи ўзгартирилмайди ва шартлари қайта кўриб чиқилган активлар деб таснифланмайди:
қарз олувчининг икки ойдан ортиқ давр мобайнида вақтинча меҳнатга лаёқатсиз бўлиб қолиши;
қарз олувчининг меҳнат шартномаси бекор қилиниши ва иш қидираётган шахс сифатида туман (шаҳар) камбағалликни қисқартириш ва бандликка кўмаклашиш бўлимларида рўйхатга олиниши;
қарз олувчининг биргаликда қарз олувчиси ва (ёки) кафили бўлган турмуш ўртоғи вафот этиши;
I ёки II гуруҳ ногиронлиги бўлган шахслар қарз олувчининг қарамоғига олиниши ёки унинг қарамоғидаги I ёки II гуруҳ ногиронлиги бўлган шахслар сонининг ортиши;
қарз олувчига нисбатан ногиронликнинг I ёки II гуруҳи белгиланиши;
табиий ҳамда техноген хусусиятли фавқулодда вазиятларнинг юзага келиши;
қарз олувчининг ҳомиладорлик ва туғиш таътилига чиқиши.
Бунда, мазкур банднинг иккинчи ва учинчи хатбошиларида назарда тутилган ҳолатлар юзасидан қарз олувчи томонидан кредит шартномаси бўйича тўловлар муддатини кечиктириш ёки узайтириш тўғрисида банкка мурожаат қилинганда мазкур мурожаат санасидан олдинги икки ой давомида қарз олувчининг ўртача ойлик даромадлари сўнгги ўн икки ой ичидаги ўртача ойлик даромадларига нисбатан камида 30 фоизга камайган бўлиши лозим.
Мазкур банднинг иккинчи — саккизинчи хатбошиларида белгиланган ҳолатлар қарз олувчи кредит шартномаси бўйича тўловлар муддатини кечиктириш ёки узайтириш юзасидан банкка мурожаат қилган санадан олдинги тўрт ой ичида рўй берган бўлиши лозим.
Кредит таснифи ўзгартирилмаслиги ва шартлари қайта кўриб чиқилган активлардеб таснифланмаслиги учун кредит шартномаси бўйича тўловлар мазкур банднинг:
иккинчи — еттинчи хатбошиларида белгиланган ҳолатларда 6 ойдан;
саккизинчи хатбошисида белгиланган ҳолатда 10 ойдан кўп бўлмаган муддатга кечиктирилган ёки узайтирилган бўлиши лозим.
33 9 . Банк қарз олувчининг мурожаатига кўра кредит шартномаси бўйича тўловлар муддатини кечиктириш ёки узайтиришда қарз олувчи томонидан тақдим этилган тасдиқловчи ҳужжатлардан ёки бошқа маълумотлардан фойдаланиши мумкин. Бунда, банк мазкур маълумотларнинг ҳаққонийлигини текшириш чораларини кўриши лозим.».
3. 36 1 -банднинг иккинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Стандарт активларга яратиладиган захиралар сифати стандарт деб таснифланган жами активлар қолдиғига нисбатан ҳар ойнинг якунига қадар актив қайси валютада вужудга келган бўлса, ушбу валютада ёки миллий валютада шакллантирилиши лозим.».
Раис Т. ИШМЕТОВ
Тошкент ш.,
2025 йил 5 декабрь,
31/10-сон
Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvining
Qarori
Tijorat banklarida aktivlar sifatini tasniflash va aktivlar boʻyicha ehtimoliy yoʻqotishlarni qoplash uchun zaxiralar shakllantirish hamda ulardan foydalanish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga oʻzgartirishlar va qoʻshimcha kiritish haqida
Oʻzbekiston Respublikasining “ Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida ”gi va “ Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida ”gi qonunlariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvi qaror qiladi:
1. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvining 2015-yil 13-iyundagi 14/5-son qarori (roʻyxat raqami 2696, 2015-yil 14-iyul) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2015-y., 28-son, 374-modda) bilan tasdiqlangan Tijorat banklarida aktivlar sifatini tasniflash va aktivlar boʻyicha ehtimoliy yoʻqotishlarni qoplash uchun zaxiralar shakllantirish hamda ulardan foydalanish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga ilovaga muvofiq oʻzgartirishlar va qoʻshimcha kiritilsin.
2. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran bir oydan keyin kuchga kiradi.
Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvining 2025-yil 5-dekabrdagi 31/10-son qaroriga ILOVA
Tijorat banklarida aktivlar sifatini tasniflash va aktivlar boʻyicha ehtimoliy yoʻqotishlarni qoplash uchun zaxiralar shakllantirish hamda ulardan foydalanish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga kiritilayotgan oʻzgartirishlar va qoʻshimcha
1. 28-bandning beshinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“aktivning asosiy qismi va (yoki) foizlarining toʻlash muddati kechiktirilishi yoki uzaytirilishi, mijozni moliyalashtirishni boshlash muddati oʻzgarishi hisobiga toʻlov grafigining yoki toʻlovlar toʻlanadigan oy ichida toʻlov sanasining oʻzgartirilishi hamda mazkur Nizomning 33 8 -bandida belgilangan holatlarda toʻlovlar muddati kechiktirilishi yoki uzaytirilishi bundan mustasno;”.
2. Quyidagi mazmundagi 4 2 -bob bilan toʻldirilsin:
“4 2 -bob. Toʻlovlar muddati kechiktirilgan yoki uzaytirilgan kreditlar sifatini tasniflash
33 8 . Qarz oluvchining murojaatiga koʻra bank tomonidan kredit shartnomasi muddati mobaynida toʻlovlar muddati birinchi marotaba quyidagi holatlar natijasida kechiktirilganda yoki uzaytirilganda kredit tasnifi oʻzgartirilmaydi va shartlari qayta koʻrib chiqilgan aktivlar deb tasniflanmaydi:
qarz oluvchining ikki oydan ortiq davr mobaynida vaqtincha mehnatga layoqatsiz boʻlib qolishi;
qarz oluvchining mehnat shartnomasi bekor qilinishi va ish qidirayotgan shaxs sifatida tuman (shahar) kambagʻallikni qisqartirish va bandlikka koʻmaklashish boʻlimlarida roʻyxatga olinishi;
qarz oluvchining birgalikda qarz oluvchisi va (yoki) kafili boʻlgan turmush oʻrtogʻi vafot etishi;
I yoki II guruh nogironligi boʻlgan shaxslar qarz oluvchining qaramogʻiga olinishi yoki uning qaramogʻidagi I yoki II guruh nogironligi boʻlgan shaxslar sonining ortishi;
qarz oluvchiga nisbatan nogironlikning I yoki II guruhi belgilanishi;
tabiiy hamda texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlarning yuzaga kelishi;
qarz oluvchining homiladorlik va tugʻish taʼtiliga chiqishi.
Bunda, mazkur bandning ikkinchi va uchinchi xatboshilarida nazarda tutilgan holatlar yuzasidan qarz oluvchi tomonidan kredit shartnomasi boʻyicha toʻlovlar muddatini kechiktirish yoki uzaytirish toʻgʻrisida bankka murojaat qilinganda mazkur murojaat sanasidan oldingi ikki oy davomida qarz oluvchining oʻrtacha oylik daromadlari soʻnggi oʻn ikki oy ichidagi oʻrtacha oylik daromadlariga nisbatan kamida 30 foizga kamaygan boʻlishi lozim.
Mazkur bandning ikkinchi — sakkizinchi xatboshilarida belgilangan holatlar qarz oluvchi kredit shartnomasi boʻyicha toʻlovlar muddatini kechiktirish yoki uzaytirish yuzasidan bankka murojaat qilgan sanadan oldingi toʻrt oy ichida roʻy bergan boʻlishi lozim.
Kredit tasnifi oʻzgartirilmasligi va shartlari qayta koʻrib chiqilgan aktivlardeb tasniflanmasligi uchun kredit shartnomasi boʻyicha toʻlovlar mazkur bandning:
ikkinchi — yettinchi xatboshilarida belgilangan holatlarda 6 oydan;
sakkizinchi xatboshisida belgilangan holatda 10 oydan koʻp boʻlmagan muddatga kechiktirilgan yoki uzaytirilgan boʻlishi lozim.
33 9 . Bank qarz oluvchining murojaatiga koʻra kredit shartnomasi boʻyicha toʻlovlar muddatini kechiktirish yoki uzaytirishda qarz oluvchi tomonidan taqdim etilgan tasdiqlovchi hujjatlardan yoki boshqa maʼlumotlardan foydalanishi mumkin. Bunda, bank mazkur maʼlumotlarning haqqoniyligini tekshirish choralarini koʻrishi lozim.”.
3. 36 1 -bandning ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Standart aktivlarga yaratiladigan zaxiralar sifati standart deb tasniflangan jami aktivlar qoldigʻiga nisbatan har oyning yakuniga qadar aktiv qaysi valyutada vujudga kelgan boʻlsa, ushbu valyutada yoki milliy valyutada shakllantirilishi lozim.”.
Rais T. ISHMETOV
Toshkent sh.,
2025-yil 5-dekabr,
31/10-son