📅 2026-yil 15-yanvar · Prezident qarorlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
UzbekAI
📅 2026 йил 15 январь · Президент қарорлари
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 15 января 2026 г. · Постановления Президента
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 15 January 2026 · Presidential resolutions
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ПРЕЗИДЕНТИНИНГ
ҚАРОРИ
ТАРКИБИ
РЎЙХАТИ
ДАСТУРИ
Китобхонлик маданиятини ривожлантириш ва аҳоли ўртасида китоб ўқишга қизиқишни ошириш чора-тадбирлари тўғрисида
Мамлакатимизда китоб ўқиш маданиятини кенг тарғиб қилиш, янги нашрлар ва таржималарни йўлга қўйиш ҳамда аҳоли орасида китобга қизиқишни кучайтириш, кутубхоналар ва таълим даргоҳларини касбий ва соҳавий адабиётлар билан таъминлаш мақсадида қарор қиламан:
I. Асосий мақсад
1. Ушбу қарорни қабул қилишдан кўзланган асосий мақсад этиб 2026 — 2030 йилларда аҳолининг китобхонлик даражаси (бир одам ўқийдиган китоб сони)ни йилига ўртача 10 та китобга етказиш белгилансин.
II. Китобхонлик маданиятини ривожлантириш ишларини ташкил этиш
2. Ёшлар ишлари агентлиги ҳузурида юридик шахс мақомисиз Китобхонлик маданиятини ривожлантириш жамғармаси (кейинги ўринларда — Жамғарма) ташкил этилсин ва унинг васийлик кенгаши 1-иловага мувофиқ таркибда тасдиқлансин.
3. Жамғарма маблағларини шакллантириш манбалари 2-иловага мувофиқ тасдиқлансин ва унинг маблағлари қуйидаги тадбирларни молиялаштириш учун йўналтирилиши белгилансин:
(а) танлов орқали ёш ёзувчилар учун грантлар ажратиш ва асарларини нашр этиш, болалар адабиёти йўналишидаги лойиҳаларни қўллаб-қувватлаш;
(б) танлов орқали истеъдодли муаллифларни аниқлаш ва уларга ижод қилиш учун шароит яратиш мақсадида бир йилгача базавий ҳисоблаш миқдорининг 50 баравари миқдорида ҳар ой ҳақ тўлаш;
(в) энг сара хорижий адабиётларни ўзбек тилига ва миллий адабиётларни хорижий тилларга таржима қилишда нашрга тайёрлаш ва чоп этиш харажатларининг 50 фоизи ҳамда муаллифлик ҳуқуқи учун харажатларнинг 80 фоизини қоплаш;
(г) васийлик кенгаши аъзоларига ҳар чоракда базавий ҳисоблаш миқдорининг 50 бараваригача миқдорда мукофот тўлаш;
(д) китобхонлик рейтингини шакллантириш билан боғлиқ харажатларни амалга ошириш.
4. Иқтисодиёт ва молия вазирлиги 2026 йилдан бошлаб Ўзбекистон Республикаси республика бюджетидан Ёшлар ишлари агентлигига китобларни таржима қилиш, нашрга тайёрлаш ва чоп этиш харажатлари учун ҳар йили ажратиладиган маблағлар миқдорини 20 миллиард сўмга етказсин ва уларнинг Жамғармага йўналтирилишини таъминлансин.
5. Ёшлар ишлари агентлиги бир ой муддатда грантлар ажратиш, истеъдодли муаллифларни аниқлаш ва ўзбек тилига таржима қилиш учун энг сара хорижий адабиётларни танлаш тартибини тасдиқласин.
6. Шундай тартиб ўрнатилсинки, унга мувофиқ:
(а) Китобхонлик маданиятини ривожлантириш жамғармаси васийлик кенгаши (кейинги ўринларда — Кенгаш)нинг мажлислари бир ойда камида бир марта ўтказилади;
(б) Жамғарма маблағлари Кенгаш қарорлари асосида ажратилади, бунда қарорлар Кенгаш аъзолари умумий сонининг кўпчилик овози билан қабул қилинади;
(в) Кенгаш 3-иловага мувофиқ асосий вазифаларни амалга оширади.
III. Аҳоли ўртасида китоб ўқишга қизиқишни ошириш юзасидан амалга ошириладиган чора-тадбирлар
7. Белгилансинки, 2026 йил 1 февралдан бошлаб:
(а) аҳоли, айниқса, ёшлар ўртасида китобхонликни тарғиб қилиш бўйича 4-иловага мувофиқ «Китоб — маърифат манбаи» дастури амалга оширилади;
(б) давлат органларининг китоб ва китобхонлик ҳақидаги рекламалари ижтимоий ахборот (реклама) сифатида тан олинади;
(в) транспорт инфратузилмаси объектлари ва транспорт воситаларида (автобус, метро, самолёт, поездлар) симсиз ёки мобил интернет тармоғи орқали «Mutolaa» платформасидан фойдаланиш имкониятлари яратилади, қулайлик учун QR кодлар ўрнатилади.
8. Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги тизимидаги умумтаълим муассасаларида икки ой муддатда «Жадидлар изидан» китобхонлик клублари ташкил этилсин. Бунда:
(а) «Жадидлар изидан» китобхонлик клуби аъзолари ўртасида китоб таҳлилига бағишланган дебатлар ўтказилади;
(б) мактабларда «Жадидлар изидан» клуби аъзоларига йилига камида 20 та китоб ўқитиб борилади;
(в) ҳар чоракда туман(шаҳар) кесимида энг фаол «Жадидлар изидан» китобхонлик клублари аъзолари Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги томонидан рағбатлантирилади.
9. Шундай тартиб ўрнатилсинки, унга мувофиқ барча вазирлик ва идораларда:
(а) 2026 йил 1 мартга қадар тегишли соҳа бўйича тавсия этиладиган касбий фаолиятга оид адабиётлар рўйхати шакллантирилади;
(б) ҳар йили камида 3 тадан касбий фаолиятга оид хорижий адабиётларни маҳаллий нашриётлар орқали ўзбек тилига таржима қилиб, малакали мутахассислар иштирокида уларни изоҳлар, луғат ва мисоллар билан бойитиш амалиёти жорий этилади;
(в) 2026 йил 1 апрелга қадар ўзида ва тизимидаги ташкилотларда «Китоб бурчаги» ташкил этилади ва ходимлар учун ҳар ойда «Китоб ўқиш соати» йўлга қўйилади;
(г) китобхонлик бўйича ички рейтинг тизими жорий этилади;
(д) танлов асосида энг кўп китоб ўқиган ходимга Бюджет ташкилотлари ходимларини моддий рағбатлантириш махсус фонди ҳисобидан бир ойлик иш ҳақи миқдорида пул мукофоти берилади.
10. Ёшлар ишлари агентлиги вазирлик ва идоралар билан биргаликда икки ой муддатда энг кўп китоб ўқиган топ-100 таликка кирадиган ўқувчи ва талабаларни аниқлаш тартибини тасдиқласин. Бунда топ-100 таликка кирган ўқувчи ва талабаларнинг ҳар бирига Жамғарма маблағлари ҳисобидан базавий ҳисоблаш миқдорининг 25 баравари миқдорида пул мукофоти берилиши назарда тутилсин.
11. Ўзбекистон маҳаллалари уюшмаси Миллий кутубхона, Ёшлар ишлари агентлиги, Республика Маънавият ва маърифат маркази, Марказий банк билан ҳамкорликда 2026 йил давомида «Янги Ўзбекистон қиёфасидаги туман (шаҳар)» мақомини олган ҳудудларда намунали 330 та маҳалла кутубхоналари ташкил қилсин ҳамда йил якунида мазкур ташаббус кўламини кенгайтириш бўйича Вазирлар Маҳкамасига таклиф киритсин.
IV. Қарор ижросини ташкил этиш, таъминлаш ва назорат
12. Ёшлар ишлари агентлиги икки ой муддатда:
(а) республика бўйича мавжуд барча кутубхоналарни тўлиқ хатловдан ўтказиш ва уларнинг ҳолатини яхшилаш, замонавий кўриниш бериш бўйича чора-тадбирлар дастурини;
(б) манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда қонунчилик ҳужжатларига ушбу қарордан келиб чиқадиган ўзгартириш ва қўшимчалар тўғрисида таклифларни Вазирлар Маҳкамасига киритсин.
13. Мазкур қарорнинг ижросини самарали ташкил қилишга масъул ва шахсий жавобгар этиб Ёшлар ишлари агентлиги директори А.З. Саъдуллаев белгилансин.
14. Қарор ижросини муҳокама қилиб бориш, ижро учун масъул идоралар фаолиятини мувофиқлаштириш ва назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазири А.Н. Арипов зиммасига юклансин.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2026 йил 15 январдаги ПҚ-9-сон қарорига 1-ИЛОВА
Китобхонлик маданиятини ривожлантириш жамғармаси васийлик кенгашининг
1. А. Саъдуллаев — Ёшлар ишлари агентлиги директори, Васийлик кенгаши раиси 2. У. Тешабаева — Алишер Навоий номидаги Ўзбекистон Миллий кутубхонаси директори, Васийлик кенгаши раисининг ўринбосари 3. О. Давлатов — Ижтимоий-маънавий тадқиқотлар институти директори 4. Э. Асанов — Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Миллий археология маркази катта илмий ходими 5. Ш. Сагатова — адлия вазирининг маънавий-маърифий ишлар самарадорлигини ошириш, давлат тили тўғрисидаги қонун ҳужжатларига риоя этилишини таъминлаш масалалари бўйича маслаҳатчиси 6. Б. Каримов — Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети Адабиёт назарияси ва замонавий адабий жараён кафедраси мудири, филология фанлари доктори 7. Ҳ. Жумаев — АТ «Алоқабанк» матбуот котиби, муҳаррир 8. С. Олимов — Республика ёш ижодкорлар кенгаши ННТ «Мутолаа» лойиҳаси менежери 9. Ж. Аҳмедов — Болалар контентини ривожлантириш маркази директори 10. М. Абдуллаева — таржимон 11. Э. Норпўлатов — Ёшлар ишлари агентлиги бўлим бошлиғи, Васийлик кенгаши котиби
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2026 йил 15 январдаги ПҚ-9-сон қарорига 2-ИЛОВА
Китобхонлик маданиятини ривожлантириш жамғармаси маблағларини шакллантириш манбалари
1. Ўзбекистон Республикасининг республика бюджетидан ажратиладиган маблағлар.
2. Жамғарманинг вақтинча бўш маблағларини жойлаштиришдан олинадиган даромадлар.
3. Жисмоний ва юридик шахсларнинг ҳомийлик хайриялари.
4. Халқаро молия институтлари ва бошқа хорижий донорларнинг грантлари.
5. Қонунчиликда тақиқланмаган бошқа даромадлар.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2026 йил 15 январдаги ПҚ-9-сон қарорига 3-ИЛОВА
Китобхонлик маданиятини ривожлантириш жамғармаси васийлик кенгаши нинг асосий вазифалари
1. Илмий, тарихий, бадиий ва илмий-оммабоп йўналишларда хорижий адабиётларни ўзбек тилига ва миллий адабиётларни хорижий тилларга таржима қилишда танловлар ўтказиш, энг сараларини танлаш ва молиялаштириш бўйича қарор қабул қилиш.
2. Таржималарнинг ҳуқуқий асосларини таъминлаш ва муаллифлик ҳуқуқига риоя этилишини назорат қилиш.
3. Ёш ёзувчилар учун грантлар ажратиш ва асарларини нашр этиш, танлов орқали истеъдодли муаллифлар номзодларини кўриб чиқиш ва уларга ижод қилиш учун қулай шароит яратишни молиялаштириш бўйича қарор қабул қилиш.
4. Давлат органлари, нашриётлар, муаллифлар, илмий доиралар, китоб сотувчилари ва фуқаролик жамиятининг бошқа институтлари ўртасида самарали ҳамкорликни таъминлаш.
5. Вазирлик ва идоралар томонидан мазкур қарор ижроси самарали ва ўз вақтида таъминланишини назорат қилиш.
6. Қарор ижроси таъминлашда тўсиқ бўлаётган муаммоларни бартараф этиш бўйича таклифларни ишлаб чиқиш ҳамда Вазирлар Маҳкамасига ва ваколатли давлат органларига тақдим этиш.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг2026 йил 15 январдаги ПҚ-9-сон қарорига 4-ИЛОВА
«Китоб — маърифат манбаи»
Т/р Чора-тадбирлар номи Амалга ошириш механизми Муддати Ижро учун масъуллар Тадбирлар мақсади 1. «Бир кунда бир саҳифа» номли умуммиллий онлайн ташаббусни йўлга қўйиш «Мутолаа» платформаси ва мобил иловаси орқали фойдаланувчилар китоб ўқиш даражасининг кунлик рейтингини юритиш (очиқ маълумот бўлади) Доимий Рақамли технологиялар вазирлиги, Ёшлар ишлари агентлиги Ёшларда ҳар куни китоб ўқиш одатини шакллантириш 2. Ҳудудлар бўйича китоб сотуви ва кутубхона ташрифлари асосида Китобхонлик индексини жорий этиш 1. Ҳар йили ҳудудлар кесимида китоблар сотуви, кутубхона ташрифлари ва танловларда иштирокчилар сони асосида индекс шакллантириш 2026 йил 1 март Ёшлар ишлари агентлиги, Республика Маънавият ва маърифат маркази, Рақамли технологиялар вазирлиги Китобхонлик даражаси бўйича ҳудудлар ўртасида соғлом рақобатни яратиш 2. Натижаларини оммавий ахборот воситаларида эълон қилиб бориш Доимий 3. «Транспорт инфратузилмаси объектлари ва транспорт воситаларида китоб» лойиҳасини амалга ошириш Йўловчиларга қулайлик яратиш учун транспорт инфратузилмаси объектлари ва транспорт воситаларида (автобус, метро, самолёт, поездлар) Wi-fi ёки мобил интернет орқали «Mutolaa» платформасига уланиш имконияти яратилади 2026 йил 1 сентябрь Транспорт вазирлиги, Республика Маънавият ва маърифат маркази, «Uzbekistan Airways» АЖ, «Uzbekistan Airports» АЖ, «Oʻzbekiston temir yoʻllari» АЖ, «Toshshahartansxizmat» АЖ Аҳолининг вақтдан унумли фойдаланиш, саёҳатда ҳам китоб ўқиш имкониятига эга бўлиши 4. «Китоб бурчаклари»ни ташкил этиш Барча давлат идораларида «китоб бурчаклари»ни яратиш. Бунда китоблар соҳага оид илмий ва маънавий адабиётлардан танланади 2026 йил 1 март Вазирлик ва идоралар Давлат хизматчиларида китоб ўқиш кўникмасини шакллантириш 5. «Оилавий китобхонлик» дастурини амалга ошириш 1. Ҳар бир маҳаллада оилалар ўртасида китоб мутолааси танловларини ташкил этиб бориш 2. Ғолибларга маҳаллий бюджет ҳисобидан пул мукофотини бериш Доимий Ўзбекистон маҳаллалари уюшмаси, Ёшлар ишлари агентлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳри ҳокимликлари Оилаларда китобхонлик анъаналарини мустаҳкамлаш 6. Китоб ярмаркалари ва фестиваллар ўтказиш Ҳар йили ҳар бир ҳудудда жаҳон даражасидаги «Китоб FEST» (Франкфурт китоб ярмаркаси намунасидаги) китоб ярмаркалари ва фестивалларини ўтказиш Доимий Ёшлар ишлари агентлиги, Маданият вазирлиги, Республика Маънавият ва маърифат маркази Китобхонликни тарғиб этувчи оммавий анъанани шакллантириш 7. Ижтимоий реклама ва медиа дастурни амалга ошириш Оммавий ахборот воситалари, интернет тармоқлари ва жамоат жойларида қисқа видеороликлар орқали китобхонлик тарғиботини кучайтириш Доимий Республика Маънавият ва маърифат маркази, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳри ҳокимликлари Китоб мутолаасини аҳолининг кундалик маданиятига айлаништириш 8. «Кутубхона инфратузилмаси — 2030» Янги замонавий дизайнда кутубхоналар ташкил қилиш ва уларда рақамли кутубхона порталини яратиш 2026 — 2030 йиллар Иқтисодиёт ва молия вазирлиги, Қурилиш вазирлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳри ҳокимликлари Ҳар бир туман ва шаҳарда замонавий кутубхона фаолиятини йўлга қўйиш 9. Давлат хизматчилари учун «Китоб ўқиш соати»ни йўлга қўйиш Ҳар ойда ташкилотларда китоб мутолааси ва фикр алмашиш соатини ўтказиш Доимий Вазирлик ва идоралар Маънавий савия ва тафаккурни ошириш 10. Қисқа тарғибот шиорларини жорий этиш Телевизион ва радио эфирлар, газеталар, интернет сайтлар, баннерлар, LED-экранлар орқали «Ҳар куни 20 дақиқа китоб», «Китоб — ақл драйвери»ва «Китоб ўқиган инсон — фикрли инсон» каби қисқа тарғибот шиорларини жорий этиш 2026 — 2030 йиллар Ёшлар ишлари агентлиги, Республика Маънавият ва маърифат маркази Китобхонликни тарғиб этувчи оммавий анъанани шакллантириш 11. Болалар адабиётини қўллаб-қувватлаш Болалар адабиёти йўналишида ўтказилган ижодий танловларда ғолиб бўлган лойиҳаларни молиялаштириш ва қўллаб-қувватлаш тартибини ишлаб чиқиш. Бунда Китобхонлик маданиятини ривожлантириш жамғармаси ҳисобидан ғолиб лойиҳа муаллифларига БҲМнинг 100 баравари миқдорида мукофот пулини тўлаб бериш ва уларнинг асарларини 5 000 нусхада чоп этиш харажатларини қоплаб бериш назарда тутилади. 2026 йил 1 март Болалар контентини ривожлантириш маркази Болалар контентини ривожлантириш
Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2026 йил 15 январь,
ПҚ-9-сон
OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI PREZIDENTINING
QARORI
TARKIBI
ROʻYXATI
DASTURI
Kitobxonlik madaniyatini rivojlantirish va aholi oʻrtasida kitob oʻqishga qiziqishni oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
Mamlakatimizda kitob oʻqish madaniyatini keng targʻib qilish, yangi nashrlar va tarjimalarni yoʻlga qoʻyish hamda aholi orasida kitobga qiziqishni kuchaytirish, kutubxonalar va taʼlim dargohlarini kasbiy va sohaviy adabiyotlar bilan taʼminlash maqsadida qaror qilaman:
I. Asosiy maqsad
1. Ushbu qarorni qabul qilishdan koʻzlangan asosiy maqsad etib 2026 — 2030-yillarda aholining kitobxonlik darajasi (bir odam oʻqiydigan kitob soni)ni yiliga oʻrtacha 10 ta kitobga yetkazish belgilansin.
II. Kitobxonlik madaniyatini rivojlantirish ishlarini tashkil etish
2. Yoshlar ishlari agentligi huzurida yuridik shaxs maqomisiz Kitobxonlik madaniyatini rivojlantirish jamgʻarmasi (keyingi oʻrinlarda — Jamgʻarma) tashkil etilsin va uning vasiylik kengashi 1-ilovaga muvofiq tarkibda tasdiqlansin.
3. Jamgʻarma mablagʻlarini shakllantirish manbalari 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin va uning mablagʻlari quyidagi tadbirlarni moliyalashtirish uchun yoʻnaltirilishi belgilansin:
(a) tanlov orqali yosh yozuvchilar uchun grantlar ajratish va asarlarini nashr etish, bolalar adabiyoti yoʻnalishidagi loyihalarni qoʻllab-quvvatlash;
(b) tanlov orqali isteʼdodli mualliflarni aniqlash va ularga ijod qilish uchun sharoit yaratish maqsadida bir yilgacha bazaviy hisoblash miqdorining 50 baravari miqdorida har oy haq toʻlash;
(v) eng sara xorijiy adabiyotlarni oʻzbek tiliga va milliy adabiyotlarni xorijiy tillarga tarjima qilishda nashrga tayyorlash va chop etish xarajatlarining 50 foizi hamda mualliflik huquqi uchun xarajatlarning 80 foizini qoplash;
(g) vasiylik kengashi aʼzolariga har chorakda bazaviy hisoblash miqdorining 50 baravarigacha miqdorda mukofot toʻlash;
(d) kitobxonlik reytingini shakllantirish bilan bogʻliq xarajatlarni amalga oshirish.
4. Iqtisodiyot va moliya vazirligi 2026-yildan boshlab Oʻzbekiston Respublikasi respublika budjetidan Yoshlar ishlari agentligiga kitoblarni tarjima qilish, nashrga tayyorlash va chop etish xarajatlari uchun har yili ajratiladigan mablagʻlar miqdorini 20 milliard soʻmga yetkazsin va ularning Jamgʻarmaga yoʻnaltirilishini taʼminlansin.
5. Yoshlar ishlari agentligi bir oy muddatda grantlar ajratish, isteʼdodli mualliflarni aniqlash va oʻzbek tiliga tarjima qilish uchun eng sara xorijiy adabiyotlarni tanlash tartibini tasdiqlasin.
6. Shunday tartib oʻrnatilsinki, unga muvofiq:
(a) Kitobxonlik madaniyatini rivojlantirish jamgʻarmasi vasiylik kengashi (keyingi oʻrinlarda — Kengash)ning majlislari bir oyda kamida bir marta oʻtkaziladi;
(b) Jamgʻarma mablagʻlari Kengash qarorlari asosida ajratiladi, bunda qarorlar Kengash aʼzolari umumiy sonining koʻpchilik ovozi bilan qabul qilinadi;
(v) Kengash 3-ilovaga muvofiq asosiy vazifalarni amalga oshiradi.
III. Aholi oʻrtasida kitob oʻqishga qiziqishni oshirish yuzasidan amalga oshiriladigan chora-tadbirlar
7. Belgilansinki, 2026-yil 1-fevraldan boshlab:
(a) aholi, ayniqsa, yoshlar oʻrtasida kitobxonlikni targʻib qilish boʻyicha 4-ilovaga muvofiq “Kitob — maʼrifat manbai” dasturi amalga oshiriladi;
(b) davlat organlarining kitob va kitobxonlik haqidagi reklamalari ijtimoiy axborot (reklama) sifatida tan olinadi;
(v) transport infratuzilmasi obyektlari va transport vositalarida (avtobus, metro, samolyot, poyezdlar) simsiz yoki mobil internet tarmogʻi orqali “Mutolaa” platformasidan foydalanish imkoniyatlari yaratiladi, qulaylik uchun QR kodlar oʻrnatiladi.
8. Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi tizimidagi umumtaʼlim muassasalarida ikki oy muddatda “Jadidlar izidan” kitobxonlik klublari tashkil etilsin. Bunda:
(a) “Jadidlar izidan” kitobxonlik klubi aʼzolari oʻrtasida kitob tahliliga bagʻishlangan debatlar oʻtkaziladi;
(b) maktablarda “Jadidlar izidan” klubi aʼzolariga yiliga kamida 20 ta kitob oʻqitib boriladi;
(v) har chorakda tuman(shahar) kesimida eng faol “Jadidlar izidan” kitobxonlik klublari aʼzolari Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi tomonidan ragʻbatlantiriladi.
9. Shunday tartib oʻrnatilsinki, unga muvofiq barcha vazirlik va idoralarda:
(a) 2026-yil 1-martga qadar tegishli soha boʻyicha tavsiya etiladigan kasbiy faoliyatga oid adabiyotlar roʻyxati shakllantiriladi;
(b) har yili kamida 3 tadan kasbiy faoliyatga oid xorijiy adabiyotlarni mahalliy nashriyotlar orqali oʻzbek tiliga tarjima qilib, malakali mutaxassislar ishtirokida ularni izohlar, lugʻat va misollar bilan boyitish amaliyoti joriy etiladi;
(v) 2026-yil 1-aprelga qadar oʻzida va tizimidagi tashkilotlarda “Kitob burchagi” tashkil etiladi va xodimlar uchun har oyda “Kitob oʻqish soati” yoʻlga qoʻyiladi;
(g) kitobxonlik boʻyicha ichki reyting tizimi joriy etiladi;
(d) tanlov asosida eng koʻp kitob oʻqigan xodimga Budjet tashkilotlari xodimlarini moddiy ragʻbatlantirish maxsus fondi hisobidan bir oylik ish haqi miqdorida pul mukofoti beriladi.
10. Yoshlar ishlari agentligi vazirlik va idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda eng koʻp kitob oʻqigan top-100 talikka kiradigan oʻquvchi va talabalarni aniqlash tartibini tasdiqlasin. Bunda top-100 talikka kirgan oʻquvchi va talabalarning har biriga Jamgʻarma mablagʻlari hisobidan bazaviy hisoblash miqdorining 25 baravari miqdorida pul mukofoti berilishi nazarda tutilsin.
11. Oʻzbekiston mahallalari uyushmasi Milliy kutubxona, Yoshlar ishlari agentligi, Respublika Maʼnaviyat va maʼrifat markazi, Markaziy bank bilan hamkorlikda 2026-yil davomida “Yangi Oʻzbekiston qiyofasidagi tuman (shahar)” maqomini olgan hududlarda namunali 330 ta mahalla kutubxonalari tashkil qilsin hamda yil yakunida mazkur tashabbus koʻlamini kengaytirish boʻyicha Vazirlar Mahkamasiga taklif kiritsin.
IV. Qaror ijrosini tashkil etish, taʼminlash va nazorat
12. Yoshlar ishlari agentligi ikki oy muddatda:
(a) respublika boʻyicha mavjud barcha kutubxonalarni toʻliq xatlovdan oʻtkazish va ularning holatini yaxshilash, zamonaviy koʻrinish berish boʻyicha chora-tadbirlar dasturini;
(b) manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda qonunchilik hujjatlariga ushbu qarordan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida takliflarni Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.
13. Mazkur qarorning ijrosini samarali tashkil qilishga masʼul va shaxsiy javobgar etib Yoshlar ishlari agentligi direktori A.Z. Saʼdullayev belgilansin.
14. Qaror ijrosini muhokama qilib borish, ijro uchun masʼul idoralar faoliyatini muvofiqlashtirish va nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri A.N. Aripov zimmasiga yuklansin.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 15-yanvardagi PQ-9-son qaroriga 1-ILOVA
Kitobxonlik madaniyatini rivojlantirish jamgʻarmasi vasiylik kengashining
1. A. Saʼdullayev — Yoshlar ishlari agentligi direktori, Vasiylik kengashi raisi 2. U. Teshabayeva — Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Milliy kutubxonasi direktori, Vasiylik kengashi raisining oʻrinbosari 3. O. Davlatov — Ijtimoiy-maʼnaviy tadqiqotlar instituti direktori 4. E. Asanov — Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Milliy arxeologiya markazi katta ilmiy xodimi 5. Sh. Sagatova — adliya vazirining maʼnaviy-maʼrifiy ishlar samaradorligini oshirish, davlat tili toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga rioya etilishini taʼminlash masalalari boʻyicha maslahatchisi 6. B. Karimov — Toshkent davlat oʻzbek tili va adabiyoti universiteti Adabiyot nazariyasi va zamonaviy adabiy jarayon kafedrasi mudiri, filologiya fanlari doktori 7. H. Jumayev — AT “Aloqabank” matbuot kotibi, muharrir 8. S. Olimov — Respublika yosh ijodkorlar kengashi NNT “Mutolaa” loyihasi menejeri 9. J. Ahmedov — Bolalar kontentini rivojlantirish markazi direktori 10. M. Abdullayeva — tarjimon 11. E. Norpoʻlatov — Yoshlar ishlari agentligi boʻlim boshligʻi, Vasiylik kengashi kotibi
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 15-yanvardagi PQ-9-son qaroriga 2-ILOVA
Kitobxonlik madaniyatini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlarini shakllantirish manbalari
1. Oʻzbekiston Respublikasining respublika budjetidan ajratiladigan mablagʻlar.
2. Jamgʻarmaning vaqtincha boʻsh mablagʻlarini joylashtirishdan olinadigan daromadlar.
3. Jismoniy va yuridik shaxslarning homiylik xayriyalari.
4. Xalqaro moliya institutlari va boshqa xorijiy donorlarning grantlari.
5. Qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa daromadlar.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 15-yanvardagi PQ-9-son qaroriga 3-ILOVA
Kitobxonlik madaniyatini rivojlantirish jamgʻarmasi vasiylik kengashi ning asosiy vazifalari
1. Ilmiy, tarixiy, badiiy va ilmiy-ommabop yoʻnalishlarda xorijiy adabiyotlarni oʻzbek tiliga va milliy adabiyotlarni xorijiy tillarga tarjima qilishda tanlovlar oʻtkazish, eng saralarini tanlash va moliyalashtirish boʻyicha qaror qabul qilish.
2. Tarjimalarning huquqiy asoslarini taʼminlash va mualliflik huquqiga rioya etilishini nazorat qilish.
3. Yosh yozuvchilar uchun grantlar ajratish va asarlarini nashr etish, tanlov orqali isteʼdodli mualliflar nomzodlarini koʻrib chiqish va ularga ijod qilish uchun qulay sharoit yaratishni moliyalashtirish boʻyicha qaror qabul qilish.
4. Davlat organlari, nashriyotlar, mualliflar, ilmiy doiralar, kitob sotuvchilari va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari oʻrtasida samarali hamkorlikni taʼminlash.
5. Vazirlik va idoralar tomonidan mazkur qaror ijrosi samarali va oʻz vaqtida taʼminlanishini nazorat qilish.
6. Qaror ijrosi taʼminlashda toʻsiq boʻlayotgan muammolarni bartaraf etish boʻyicha takliflarni ishlab chiqish hamda Vazirlar Mahkamasiga va vakolatli davlat organlariga taqdim etish.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining2026-yil 15-yanvardagi PQ-9-son qaroriga 4-ILOVA
“Kitob — maʼrifat manbai”
T/r Chora-tadbirlar nomi Amalga oshirish mexanizmi Muddati Ijro uchun masʼullar Tadbirlar maqsadi 1. “Bir kunda bir sahifa” nomli umummilliy onlayn tashabbusni yoʻlga qoʻyish “Mutolaa” platformasi va mobil ilovasi orqali foydalanuvchilar kitob oʻqish darajasining kunlik reytingini yuritish (ochiq maʼlumot boʻladi) Doimiy Raqamli texnologiyalar vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi Yoshlarda har kuni kitob oʻqish odatini shakllantirish 2. Hududlar boʻyicha kitob sotuvi va kutubxona tashriflari asosida Kitobxonlik indeksini joriy etish 1. Har yili hududlar kesimida kitoblar sotuvi, kutubxona tashriflari va tanlovlarda ishtirokchilar soni asosida indeks shakllantirish 2026-yil 1-mart Yoshlar ishlari agentligi, Respublika Maʼnaviyat va maʼrifat markazi, Raqamli texnologiyalar vazirligi Kitobxonlik darajasi boʻyicha hududlar oʻrtasida sogʻlom raqobatni yaratish 2. Natijalarini ommaviy axborot vositalarida eʼlon qilib borish Doimiy 3. “Transport infratuzilmasi obyektlari va transport vositalarida kitob” loyihasini amalga oshirish Yoʻlovchilarga qulaylik yaratish uchun transport infratuzilmasi obyektlari va transport vositalarida (avtobus, metro, samolyot, poyezdlar) Wi-fi yoki mobil internet orqali “Mutolaa” platformasiga ulanish imkoniyati yaratiladi 2026-yil 1-sentabr Transport vazirligi, Respublika Maʼnaviyat va maʼrifat markazi, “Uzbekistan Airways” AJ, “Uzbekistan Airports” AJ, “Oʻzbekiston temir yoʻllari” AJ, “Toshshahartansxizmat” AJ Aholining vaqtdan unumli foydalanish, sayohatda ham kitob oʻqish imkoniyatiga ega boʻlishi 4. “Kitob burchaklari”ni tashkil etish Barcha davlat idoralarida “kitob burchaklari”ni yaratish. Bunda kitoblar sohaga oid ilmiy va maʼnaviy adabiyotlardan tanlanadi 2026-yil 1-mart Vazirlik va idoralar Davlat xizmatchilarida kitob oʻqish koʻnikmasini shakllantirish 5. “Oilaviy kitobxonlik” dasturini amalga oshirish 1. Har bir mahallada oilalar oʻrtasida kitob mutolaasi tanlovlarini tashkil etib borish 2. Gʻoliblarga mahalliy budjet hisobidan pul mukofotini berish Doimiy Oʻzbekiston mahallalari uyushmasi, Yoshlar ishlari agentligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimliklari Oilalarda kitobxonlik anʼanalarini mustahkamlash 6. Kitob yarmarkalari va festivallar oʻtkazish Har yili har bir hududda jahon darajasidagi “Kitob FEST” (Frankfurt kitob yarmarkasi namunasidagi) kitob yarmarkalari va festivallarini oʻtkazish Doimiy Yoshlar ishlari agentligi, Madaniyat vazirligi, Respublika Maʼnaviyat va maʼrifat markazi Kitobxonlikni targʻib etuvchi ommaviy anʼanani shakllantirish 7. Ijtimoiy reklama va media dasturni amalga oshirish Ommaviy axborot vositalari, internet tarmoqlari va jamoat joylarida qisqa videoroliklar orqali kitobxonlik targʻibotini kuchaytirish Doimiy Respublika Maʼnaviyat va maʼrifat markazi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimliklari Kitob mutolaasini aholining kundalik madaniyatiga aylanishtirish 8. “Kutubxona infratuzilmasi — 2030” Yangi zamonaviy dizaynda kutubxonalar tashkil qilish va ularda raqamli kutubxona portalini yaratish 2026 — 2030-yillar Iqtisodiyot va moliya vazirligi, Qurilish vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimliklari Har bir tuman va shaharda zamonaviy kutubxona faoliyatini yoʻlga qoʻyish 9. Davlat xizmatchilari uchun “Kitob oʻqish soati”ni yoʻlga qoʻyish Har oyda tashkilotlarda kitob mutolaasi va fikr almashish soatini oʻtkazish Doimiy Vazirlik va idoralar Maʼnaviy saviya va tafakkurni oshirish 10. Qisqa targʻibot shiorlarini joriy etish Televizion va radio efirlar, gazetalar, internet saytlar, bannerlar, LED-ekranlar orqali “Har kuni 20 daqiqa kitob”, “Kitob — aql drayveri”va “Kitob oʻqigan inson — fikrli inson” kabi qisqa targʻibot shiorlarini joriy etish 2026 — 2030-yillar Yoshlar ishlari agentligi, Respublika Maʼnaviyat va maʼrifat markazi Kitobxonlikni targʻib etuvchi ommaviy anʼanani shakllantirish 11. Bolalar adabiyotini qoʻllab-quvvatlash Bolalar adabiyoti yoʻnalishida oʻtkazilgan ijodiy tanlovlarda gʻolib boʻlgan loyihalarni moliyalashtirish va qoʻllab-quvvatlash tartibini ishlab chiqish. Bunda Kitobxonlik madaniyatini rivojlantirish jamgʻarmasi hisobidan gʻolib loyiha mualliflariga BHMning 100 baravari miqdorida mukofot pulini toʻlab berish va ularning asarlarini 5 000 nusxada chop etish xarajatlarini qoplab berish nazarda tutiladi. 2026-yil 1-mart Bolalar kontentini rivojlantirish markazi Bolalar kontentini rivojlantirish
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2026-yil 15-yanvar,
PQ-9-son
ПРЕЗИДЕНТА РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН
ПОСТАНОВЛЕНИЕ
О мерах по развитию культуры чтения и повышению интереса к чтению книг среди населения
В целях широкой пропаганды культуры чтения книг в стране, налаживания новых изданий и переводов, усиления интереса к чтению книг среди населения, а также обеспечения библиотек и образовательных организаций профессиональной и отраслевой литературой постановляю:
I. Основная цель
1. Определить доведение среднегодового уровня культуры чтения среди населения (количество прочитанных книг на одного человека) до 10 книг в 2026 — 2030 годах основной целью принятия настоящего постановления.
II. Организация работ по развитию культуры чтения
2. Образовать Фонд развития культуры чтения при Агентстве по делам молодежи (далее — Фонд) без статуса юридического лица и утвердить состав его Попечительского совета согласно приложению № 1 * .
3. Утвердить источники формирования средств Фонда согласно приложению № 2 * и определить, что его средства направляются на финансирование следующих мероприятий:
(а) выделение грантов и издание произведений молодых писателей посредством конкурса, также поддержка проектов в сфере детской литературы;
(б) ежемесячные выплаты сроком до одного года в 50-кратном размере базовой расчетной величины для выявления талантливых авторов посредством конкурса и создания условий для их творчества;
(в) покрытие 50 процентов расходов на подготовку и издание, а также 80 процентов расходов на авторское право при осуществлении перевода лучших произведений зарубежной литературы на узбекский язык и национальной литературы на иностранные языки;
(г) ежеквартальные выплаты премии членам Попечительского совета в размере до 50-кратного размера базовой расчетной величины;
(д) осуществление расходов, связанных с формированием рейтинга культуры чтения.
4. Министерству экономики и финансов начиная с 2026 года довести размер средств республиканского бюджета Республики Узбекистан, ежегодно выделяемых Агентству по делам молодежи на расходы по осуществлению перевода, подготовке и изданию книг до 20 миллиардов сумов и обеспечить их перечисление Фонду.
5. Агентству по делам молодежи в месячный срок утвердить Порядок выделения грантов, выявления талантливых авторов и выбора лучших произведений зарубежной литературы для перевода их на узбекский язык.
6. Установить порядок, в соответствии с которым:
(а) заседания Попечительского совета Фонда развития культуры чтения (далее — Совет) проводятся не реже одного раза в месяц;
(б) средства Фонда выделяются по решениям Совета, при этом данные решения принимаются большинством голосов от общего числа членов Совета;
(в) Совет выполняет основные задачи согласно приложению № 3 * .
III. Осуществляемые меры по повышению интереса к чтению книги среди населения
7. Определить, что начиная с 1 февраля 2026 года:
(а) в целях пропаганды культуры чтения среди населения, особенно молодежи, будет реализована Программа «Книга — источник просвещения» согласно приложению № 4 * ;
(б) реклама государственных органов о книгах и культуре чтения признается в качестве социальной информации (рекламы);
(в) на объектах транспортной инфраструктуры и в транспортных средствах (автобусах, метрополитене, самолетах, поездах) создается возможность использования платформы «Mutolaa» посредством беспроводной либо мобильной сети интернет, для удобства устанавливаются QR-коды.
8. Министерству дошкольного и школьного образования в двухмесячный срок создать в общеобразовательных учреждениях своей системы клубы чтения книг «Жадидлар изидан» («По следам джадидов»). При этом:
(а) среди членов клубов чтения книг «Жадидлар изидан» («По следам джадидов») проводятся дебаты, посвященные анализу содержания книг;
(б) в школах организовывается прочтение книг членами клубов «Жадидлар изидан» («По следам джадидов») не менее 20 книг в год;
(в) ежеквартально наиболее активные члены клубов чтения книг в разрезе районов (городов) поощряются за счет Министерства дошкольного и школьного образования.
9. Установить порядок, в соответствии с которым во всех министерствах и ведомствах:
(а) в срок до 1 марта 2026 года формируется перечень рекомендуемой литературы в соответствующей сфере по профессиональной деятельности;
(б) внедряется практика ежегодного осуществления перевода на узбекский язык минимум по три образца зарубежной литературы по профессиональной деятельности, а также их обогащения комментарием, глоссарием и примерами с участием квалифицированных специалистов посредством отечественных издательств;
(в) в срок до 1 апреля 2026 года в них самих и организациях их системы создается «Книжный уголок» и внедряется ежемесячное проведение «Часа чтения книг» для работников;
(г) внедряется система внутреннего Рейтинга культуры чтения;
(д) на конкурсной основе работникам, прочитавшим наибольшее количество книг, выплачивается денежное вознаграждение в размере месячной заработной платы за счет Специального фонда материального стимулирования работников бюджетных организаций.
10. Агентству по делам молодежи совместно с министерствами и ведомствами в двухмесячный срок утвердить Порядок выявления учащихся и студентов, включенных в топ-100 прочитавших наибольшее количество книг. При этом предусмотреть выплату каждому учащемуся и студенту, включенному в топ-100, денежного вознаграждения в 25-кратном размере базовой расчетной величины за счет средств Фонда.
11. Ассоциации махаллей Узбекистана совместно с Национальной библиотекой, Агентством по делам молодежи, Республиканским центром духовности и просветительства, Центральным банком создать на протяжении 2026 года 330 показательных махаллинских библиотек на территориях, которым присвоен статус «район (город) в облике Нового Узбекистана», по итогам года — внести в Кабинет Министров предложение о расширении масштаба данной инициативы.
IV. Организация, обеспечение и контроль исполнения постановления
12. Агентству по делам молодежи в двухмесячный срок внести на утверждение в Кабинет Министров:
(а) Программу мер по проведению сплошной инвентаризации, улучшению состояния и приведению в современный облик всех действующих библиотек по республике;
(б) совместно с заинтересованными министерствами и ведомствами предложения об изменениях и дополнениях в акты законодательства, вытекающих из настоящего постановления.
14. Возложить на директора Агентства по делам молодежи А.З. Саъдуллаева персональную ответственность за эффективную организацию исполнения настоящего постановления.
15. Обсуждение хода исполнения настоящего постановления, осуществление координации и контроля за деятельностью ведомств, ответственных за его исполнение, возложить на Премьер-министра Республики Узбекистан А.Н. Арипова.
Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ
г. Ташкент
15 января 2026 г.,
№ ПП-9