UzbekAI

ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ВАЗИРЛАР МАҲКАМАСИНИНГ

ҚАРОРИ

КОНЦЕПЦИЯСИ

«ЙЎЛ ХАРИТАСИ»

Давлат органлари ва ташкилотларида ички аудит фаолиятини рақамлаштириш концепциясини тасдиқлаш тўғрисида

Давлат органлари ва ташкилотларида ички аудит фаолиятини рақамлаштириш орқали Давлат бюджети маблағларидан фойдаланишнинг самарадорлиги ва натижадорлигини ошириш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:

1. Қуйидагилар:

Давлат органлари ва ташкилотларида ички аудит фаолиятини рақамлаштириш концепцияси 1-иловага мувофиқ;

Давлат органлари ва ташкилотларида ички аудит фаолиятини рақамлаштириш концепциясини амалга ошириш бўйича «йўл харитаси» 2-иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Иқтисодиёт ва молия вазирлиги:

2027 йил 1 декабрга қадар давлат органлари ва ташкилотларида ички аудит фаолиятини рақамлаштиришни назарда тутувчи «Давлат ички аудити» ахборот тизимини (кейинги ўринларда — ахборот тизими) ишлаб чиқсин;

Рақамли технологиялар вазирлиги билан биргаликда 2028 йил 1 июлга қадар ишлаб чиқилган ахборот тизими вазирлик ва идораларнинг тегишли ахборот тизимларига «Электрон ҳукумат» тизимининг Идоралараро интеграциялашув платформаси орқали интеграция қилинишини таъминласин;

2028 йилдан бошлаб Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Молия органлари ҳамда бюджет ташкилотларининг молия-ҳисоб бўлинмалари ходимларини тайёрлаш ва қайта тайёрлаш ўқув марказида давлат органлари ҳамда ташкилотларининг масъул ходимларини ахборот тизимидан фойдаланиш бўйича ўқитиш ва уларнинг малакаси оширилишини таъминласин.

3. Ахборот тизимини ишлаб чиқиш Вазирлар Маҳкамасининг «Жаҳон банки иштирокида «Институционал салоҳиятни ошириш» лойиҳасини амалга ошириш чора-тадбирлари тўғрисида» 2020 йил 30 октябрдаги 668-сон қарорига мувофиқ давлат молиясини бошқариш тизимини такомиллаштириш йўналишида давлат ички назорати ва ички аудит тизимини такомиллаштиришга ажратилган маблағлар доирасида ҳамда Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан амалга оширилади.

4. Белгилансинки, 2028 йил 1 январдан бошлаб давлат органлари ва ташкилотларида ички аудит хизматлари фаолиятини мувофиқлаштириш, ички аудит хизмати фаолиятини амалга ошириш ҳамда хавфларни бошқариш жараёнлари электрон тарзда ахборот тизимида амалга оширилади.

5. Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 16 июлдаги 446-сон қарори билан тасдиқланган 2025 — 2027 йилларда республика ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларида ички назорат тизимини янада такомиллаштириш концепциясига 3-иловага мувофиқ қўшимчалар киритилсин.

6. Ушбу қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосари — иқтисодиёт ва молия вазири Ж.А. Қўчқоров зиммасига юклансин.

Вазирлар Маҳкамасининг 2026 йил 13 мартдаги 100-сонли қарорига 1-ИЛОВА

Давлат органлари ва ташкилотларида ички аудит фаолиятини рақамлаштириш

1-боб. Умумий қоидалар

1. Республикада рақамли иқтисодиётни жадал ривожлантириш, шу жумладан, давлат бошқаруви ва давлат молиясини бошқариш соҳаларида замонавий ахборот-коммуникация технологияларини кенг жорий этиш бўйича комплекс чора-тадбирлар амалга оширилмоқда.

Давлат органлари ва ташкилотларида ички аудит фаолиятини (кейинги ўринларда — ички аудит фаолияти) рақамлаштириш фаолиятнинг самарали, тежамкор, тезкор ва шаффоф амалга оширилишини таъминлайди.

Бунда давлат органлари ва ташкилотларида ички аудит фаолиятини ташкил этишда рақамлаштириш ва автоматлаштириш ишларини жадаллаштириш, фаолиятга сунъий интеллект технологияларини жорий этиш муҳим аҳамият касб этади.

2. Давлат органлари ва ташкилотларида ички аудит фаолиятини рақамлаштириш концепцияси (кейинги ўринларда — Концепция) илғор халқаро тажрибалар асосида «Давлат ички аудити» ахборот тизимини (кейинги ўринларда — ахборот тизими) жорий этиш орқали рақамлаштириш ва автоматлаштиришнинг концептуал асосларини белгилаш мақсадида ишлаб чиқилган.

Концепция ахборот тизими орқали ички аудит фаолиятини рақамлаштиришнинг устувор йўналишлари, вазифалари ҳамда истиқболдаги ривожланиш босқичларини белгилайди.

3. Концепцияда қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:

автоматик баҳолаш — ахборот тизими орқали ички аудит фаолиятини амалга оширишда қонунчилик ҳужжатларига риоя этилишини мониторинг қилиш, уларнинг самарадорлигини ошириш ҳамда такомиллаштириш мақсадида амалга ошириладиган баҳолаш жараёни;

автокамерал — ахборот тизимидаги маълумотларни автоматлаштирилган ҳолда таҳлил қилиш орқали қонун бузилиши ҳолатлари, хато ва камчиликларни автоматик равишда аниқлаш ва бу тўғрисида фойдаланувчиларни хабардор этиш жараёни;

автопрофилактика — ахборот тизими ёрдамида автоматик равишда ички аудит фаолиятидаги қонунчилик ҳужжатлари бузилишини олдиндан аниқлаш ва уларнинг олдини олишга қаратилган жараён;

ахборот тизими — маълумотлар базалари, ахборот ресурслари, ахборот технологиялари ва алоқа воситаларини ўз ичига олган «Давлат ички аудити» ахборот тизими;

бизнес интеллект тизими (Business intelligence — BI) — ташкилотлардаги турли маълумотларни тўплаш, таҳлил қилиш ва улар асосида қарорлар қабул қилиш учун фойдаланиладиган жараён ва технологиялар мажмуаси;

давлат органлари ва ташкилотлари — ички аудит хизматлари ташкил этилган республика ижро этувчи ҳокимият органлари, давлат мақсадли жамғармалари, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳри ҳокимликлари ҳамда бошқа бюджет ташкилотлари;

маълумотларни таҳлил қилиш (Data analytics) — маълумотларни тўплаш, таҳлил қилиш ва таҳлил натижалари асосида хулосалар чиқариш жараёни. Бу жараён маълумотлардаги сабаб-оқибат боғланишларини аниқлаш, тенденциялар ва муаммоларни ўрганишга ёрдам беради;

масофавий мониторинг — ахборот тизими ёрдамида ички аудит фаолиятининг қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда фаолият юритишини мониторинг қилиш жараёни;

рақамли усул — ахборотни рақамли кўринишда ифодалаш ва қайта ишлашга асосланган ҳисоблаш ёки таҳлил қилиш усули;

фойдаланувчи — ички аудит фаолияти иштирокчилари ҳамда мазкур жараёнларни мувофиқлаштириш ва баҳолаш вазифалари юкланган масъул ходим.

4. Концепция ахборот тизими асосида ички аудит фаолиятини рақамлаштиришнинг қуйидаги асосий йўналишларини белгилайди:

давлат органлари ва ташкилотларининг ички аудит хизматлари (кейинги ўринларда — ички аудит хизматлари) фаолиятига рақамли технологияларни жорий этиш;

ахборот тизими ёрдамида ички аудит фаолиятини мувофиқлаштириш ҳамда баҳолаш жараёнларини рақамлаштириш;

ахборот тизимидан фойдаланиш бўйича малакали кадрларни тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириб бориш, ахборот тизимини жорий этиш бўйича норматив-ҳуқуқий базани яратиш ва такомиллаштириш.

5. Ички аудит фаолиятининг рақамлаштирилиши:

ички аудит фаолиятини тартибга солувчи қонунчилик ҳужжатларига риоя этилишини масофавий мониторинг қилиш имкониятини яратиш;

ички аудит фаолиятида очиқлик ва шаффофликни ошириш;

ички аудит фаолиятини амалга оширишда вақт, молиявий ва инсон ресурсларини тежаш ҳамда улардан самарали фойдаланиш;

бюджет маблағларидан фойдаланишда автопрофилактика ва автокамерал усулларни йўлга қўйиш орқали ички назоратни кучайтириш;

замонавий ахборот технологияларини жорий этиш орқали маълумотларни шакллантиришнинг тезкорлиги, тўлиқлиги, аниқлиги, ишончлилиги ва хавфсизлигини ошириш;

ички аудит фаолиятининг ҳолати ва натижаларини автоматик баҳолаш имконини яратиш;

маълумотларни рақамлаштириш асосида рақамли технологиялар ва сунъий интеллектдан фойдаланиш имкониятини ошириш;

ҳисобдорликни ошириш ва таҳлиллар орқали фаолиятни натижадорликка йўналтиришга оид вазифаларни бажаришга хизмат қилади.

2-боб. Ички аудит фаолиятини рақамлаштиришдаги тизимли муаммолар

6. Ички аудит фаолиятини рақамлаштиришни самарали жорий этиш бўйича қуйидаги тизимли муаммолар мавжуд:

ички аудит фаолиятини амалга оширишда инсон омилининг юқорилиги сабабли фаолиятда аниқланган ҳолатлар юзасидан субъектив фикрларнинг устуворлиги, молиявий, вақт ва инсон ресурсларидан самарали фойдаланилмаётгани;

реал вақт режимида барча давлат органлари ва ташкилотлари бўйича ички аудит фаолиятининг ҳолати бўйича маълумотлар базасини шакллантиришни таъминлайдиган ягона ва яхлит марказлашган рақамли экотизимнинг мавжуд эмаслиги;

ички аудит фаолиятига доир маълумотларни шакллантиришнинг тўлиқлиги ва ишончлилигини рақамли назорат қилиш заруратининг мавжудлиги;

ички аудит фаолиятини тартибга солувчи қонунчилик ҳужжатларининг ижросини масофавий мониторинг қилиш имконияти чеклангани;

ички аудит фаолиятини автоматик баҳолаш имконияти яратилмагани;

маълумотларнинг рақамлашмагани сабабли соҳага сунъий интеллектни татбиқ этиш имконияти чеклангани;

ахборот тизимларидаги маълумотлардан фойдаланган ҳолда, автопрофилактика ва автокамерал тизимларни йўлга қўйиш орқали назоратни кучайтириш имкониятидан етарли фойдаланилмаётгани;

ички аудит фаолиятини амалга оширишга оид маълумотларнинг турли ахборот тизимларида шаклланиши ва уларнинг интеграцияси тўлиқ йўлга қўйилмагани;

ички аудит фаолияти натижалари бўйича ҳисоботларни марказлашган тарзда тезкор жамлаш ва қайта ишлаш имкониятининг мавжуд эмаслиги;

ички аудит фаолиятини рақамлаштиришга оид тегишли норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг қабул қилинмагани;

ички аудит хизмати ходимларининг ахборот тизимлари ва ахборот технологияларидан фойдаланиш бўйича етарли билим ва кўникмага эга эмаслиги сабабли рақамлаштириш ва замонавий сунъий интеллект технологияларидан фойдаланишга оид ўқитиш ва малака ошириш курсларини тизимли равишда ташкил этиш зарурати мавжуд.

3-боб. Жаҳонда ички аудит фаолиятини рақамлаштиришнинг умумий тенденцияси ва асосий хулосалар

7. Хорижий мамлакатларда ички аудит фаолиятини рақамлаштириш ҳамда автоматлаштириш бўйича кенг кўламли ислоҳотлар ва лойиҳалар амалга оширилган. Бунда замонавий ахборот технологиялари, сунъий интеллект, маълумотлар таҳлили ва блокчейн каби рақамли ечимлардан фойдаланилиб, бюджет маблағларидан самарали ва мақсадли фойдаланишни таъминлаш, хавфларни бошқариш имкониятлари яратилган.

Рақамлаштиришда асосий эътибор ҳисобдорлик ва шаффофликни ошириш, коррупция омилларини камайтириш, фаолият самарадорлигини ошириш, манфаатдор томонлар ўртасида тезкор ахборот алмашинувини йўлга қўйиш ва қарор қабул қилиш жараёнларини оптималлаштиришга қаратилган. Натижада самарали, тўлиқ, ишончли ва натижадор давлат ички назорати тизими юзага келган.

Жаҳон банки кўмагида ташкил этилган Давлат молиясини бошқариш бўйича халқаро ҳамкорлик дастури (PEMPAL) томонидан ички назорат ҳамда ички аудит фаолиятини бошқариш ва мувофиқлаштиришни рақамлаштириш мақсадида махсус дастурий мажмуа (pempal.codeman.am) ишлаб чиқилган бўлиб, бугунги кунга қадар Албания ва Қирғизистонда амалиётга жорий этилган.

Бу дастур орқали ички назорат тизими ва ички аудит фаолияти бўйича маълумотлар ягона марказлаштирилган тизимда жамланган ҳамда таҳлил ва мониторинг жараёнларини автоматлаштирилган. Бу эса, маълумотларни реал вақт режимида киритиш, ҳисоботларни тўлиқ, аниқ ва сифатли шакллантириш имконини берган.

Саудия Арабистонида «Shamel» электрон аудит платформаси давлат молиявий назорати ва ички аудит тизимини рақамлаштириш борасида амалга оширилаётган кенг кўламли ислоҳотларнинг муҳим таркибий қисми ҳисобланади. Ушбу платформа орқали аудит жараёнларини рақамли асосда ташкил этиш, молиявий маълумотларни автоматик тарзда тўлаш, таҳлил қилиш ҳамда реал вақтда мониторинг олиб бориш имкониятлари яратилган.

Эстония давлат молиявий назорати ва ички аудит тизимини рақамлаштириш борасида Европа миқёсида эътироф этилган илғор тажрибага эга. Хусусан, мамлакатда ҳукуматлараро ахборот алмашинувини таъминловчи «X-Road» платформаси асосида ички назорат ва аудит жараёнларини рақамли муҳитда ташкил этиш тизими йўлга қўйилган. Бунда платформа орқали бюджет ижроси, молиявий харажатлар ва шартномалар кўрсаткичларини таҳлил қилиш автоматлаштирган. Бу орқали ички аудит ходимларига маълумотларни реал вақт режимида таҳлил қилиш, хавфларни олдиндан аниқлаш имконияти яратилган.

Хорижий тажрибаларда давлат органлари томонидан ички аудит фаолиятини амалга ошириш жараёнларни автоматлаштириш бўйича яратилган ички аудит жараёнларини бошқаришга оид «MetricStream Audit Management», «AuditBoard» ва «TeamMate+» каби бир қатор замонавий платформалар мавжуд. Мазкур платформаларда аудит жараёнларини рақамлаштириш ва автоматлаштириш, таҳлил қилиш ва ҳисоботларни шакллантириш босқичлари тезкорлиги ва самарадорлигини ошириш имкониятлари яратилган.

Халқаро тажрибалардан келиб чиқиб, республикада замонавий ахборот тизимлари асосида ички аудит фаолиятини рақамлаштириш ва автоматлаштириш, жараёнларга сунъий интеллект, бизнес интеллект тизими, маълумотларни таҳлил қилиш ва бошқа технологияларни жорий этиш долзарб ҳисобланади.

4-боб. Ички аудит фаолиятини рақамлаштиришнинг устувор йўналишлари

8. Ички аудит фаолиятини рақамлаштириш фаолият жараёнларининг тезкорлиги ва самарадорлиги оширилишини, фаолиятга оид маълумотларнинг аниқлиги, ишончлилиги ва шаффофлиги ортиши, ҳисобдорлик ва жавобгарлик кучайишини таъминлайди.

Ички аудит фаолияти рақамлаштиришнинг ягона ахборот тизими асосида ташкил этилиши мониторинг ва таҳлил қилиш имкониятларини кенгайтиришга ҳамда интеграция ва тезкор маълумотлар алмашинувига хизмат қилади.

Бунда реал вақт режимида мониторинг қилиш, ички назорат жараёни ва ички аудит фаолияти ҳар томонлама таҳлил қилиш ҳамда тезкор маълумот алмашинуви имконияти оширилади.

Ички аудит фаолиятини рақамлаштиришни услубий таъминлаш ва мувофиқлаштириш Иқтисодиёт ва молия вазирлиги томонидан амалга оширилади ва унга қуйидаги асосий вазифалар белгиланади:

ички аудит фаолиятини рақамлаштиришни ташкил этиш, бошқариш ва мувофиқлаштириш;

халқаро тажрибаларни ўрганиш асосида ички аудит фаолиятини рақамлаштиришни такомиллаштириш бўйича таклифлар тайёрлаш ва амалиётга татбиқ этиш;

ички аудит фаолиятини рақамлаштириш бўйича тегишли ҳужжатларни (концепция, техник топшириқ ва бошқалар) ишлаб чиқиш ва амалиётга жорий қилиш;

ахборот тизимларида ишлаш бўйича давлат органлари ва ташкилотлари ходимлари малакасини ошириш.

9. Ички аудит фаолияти қуйидаги устувор йўналишларга асосан рақамлаштирилади ва автоматлаштирилади:

а) ички аудит хизматлари фаолиятига рақамли технологияларни жорий этиш:

режаларни тузишда хавф таҳлилини ўтказишнинг рақамлаштирилган ва автоматлаштирилган техник имкониятларини яратиш;

ахборот тизимида ички аудит тадбирларини ўтказиш жараёнини ташкил этиш ҳамда уларнинг натижаларини киритиш, жамлаш ва таҳлил қилиш;

масофавий аудит ўтказиш учун марказлашган имкониятлар яратиш орқали унинг кўлами ва самарадорлигини ошириш;

ахборот тизими ёрдамида ички аудит хизмати ходимларининг фаолият самарадорлиги кўрсаткичларини автоматлаштирилган ҳолда аниқлаш ва рейтингини шакллантириш;

ички аудит хизматига оид ҳисоботларни автоматик шакллантириш, тасдиқлаш ва юбориш имкониятини яратиш;

ички аудит хизматлари ходимларининг малакасини ошириш ва унинг натижаларини ахборот тизимида умумлаштириш;

рақамли шаклдаги маълумотлар алмашинувига ўтиш, ҳисобдорлик бўйича ахборот тизими фойдаланувчилари ўртасида интеграция ва ўзаро ҳамкорлик қилиш орқали маълумотлар қамрови ва сифатини ошириш;

ички аудит хизматига оид маълумотлар базасини шакллантириш, жамлаш ва янгилаб боришнинг рақамли усулларини яратиш;

ички аудит хизматларининг ходимлари томонидан ваколат доирасидан ташқаридаги хавфлар, саволлар, автопрофилактика ва автокамерал тизимларни татбиқ этиш бўйича таклифларни юбориш имкониятини яратиш;

ички аудит хизматларининг ходимларига фойдаланиш учун ваколат берилган дастурий мажмуаларга бир жойдан кириш ҳамда хавфсиз маълумотлар алмашиш имконини берувчи махсус модулни жорий этиш;

б) ахборот тизими ёрдамида ички аудит фаолиятини мувофиқлаштириш ҳамда баҳолаш жараёнларини рақамлаштириш:

ички аудит хизмати фаолиятига оид ҳисоботларни жамлаш ва таҳлил қилишда рақамли шаклдаги маълумотлар алмашинувига ўтиш орқали уларнинг ўзаро боғлангани, аниқлиги ва ишончлилигини ошириш;

ички аудит фаолияти самарали ташкил этилганлигини рақамли маълумотлар асосида автоматик ва масофадан баҳолашни жорий этиш;

ахборот тизимидаги маълумотлардан фойдаланиш орқали давлат органлари ва ташкилотларининг ички аудит фаолияти бўйича рейтингини автоматик аниқлаш имкониятини яратиш;

ички аудит хизмати ходимларининг фаолият самарадорлиги рейтинги ҳамда ички аудит миллий малака сертификатлари реестрини юритиш ва назорат қилиш учун автоматлаштирилган технологияларни жорий этиш;

ички аудит фаолияти бўйича давлат органлари ва ташкилотларидан таклиф ва тавсияларни электрон қабул қилиш ҳамда қайтар алоқа имкониятларини яратиш;

ахборот тизимида ролларни тақсимлаш, бириктириш ва бекор қилиш ваколатларини шакллантириш ва амалга ошириш;

ички аудит хизматларининг раҳбарини (ички аудит хизмати бир нафар штатдан иборат бўлганда, ушбу штатда фаолият юритувчи ходимни) лавозимидан озод этишни Иқтисодиёт ва молия вазирлиги билан келишишни рақамлаштириш;

ички аудит хизмати фаолиятининг рақамлашган жамланма маълумотларини умумлаштириш ва уларни сунъий интеллект ва бизнес интеллект тизими асосида таҳлил қилишнинг усулларини яратиш;

ички аудит фаолиятини тартибга солувчи ички идоравий ҳужжатларни умумлаштириш ва уларнинг амалдаги қонунчилик ҳужжатларига мувофиқлигини сунъий интеллект воситасида ўрганиш имкониятини яратиш;

ахборот тизимидаги маълумотлар асосида ички аудит фаолиятига оид ҳисоботларни шакллантириш ва эълон қилишни ташкил этиш;

ички аудит хизмати ходимларини тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш жараёнларига замонавий таълим технологияларини жорий этиш орқали рақамли таълим муҳитини ривожлантириш;

рақамли технологиялардан фойдаланган ҳолда, фойдаланувчиларга очиқ маълумот ва ахборотларни тақдим этишнинг шаффофлигини ошириш;

в) ахборот тизимидан фойдаланиш бўйича малакали кадрлар тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириб бориш, ахборот тизимини жорий этиш бўйича норматив-ҳуқуқий базани яратиш ва такомиллаштириш:

ички аудит фаолиятига оид ўқув-методик қўлланмаларни (стандартлар, ўқув дастури методикаси) халқаро стандартларга мослаштириш;

ички аудит фаолиятига замонавий ахборот технологияларини қўллаш ва бошқаришга ўқитиш бўйича амалий-тажриба дастурларини ишлаб чиқиш;

ахборот тизими ва бошқа дастурий мажмуалардан фойдаланиш бўйича малакани шакллантириш ҳамда оширишга кўмаклашувчи дастурий мажмуаларнинг «демо варианти»ни яратиш;

масофадан малака ошириш имконини берувчи махсус моделларни яратиш ва амалиётга жорий этиш;

ички аудит хизмати ходимлари малакасини ошириш бўйича чора-тадбирларни ишлаб чиқиш;

ички аудит фаолиятига ахборот технологияларини жорий этиш ва рақамлаштириш бўйича норматив-ҳуқуқий базани такомиллаштириш.

10. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги:

«Йўл харитаси»да белгиланган тадбирлар амалга оширилиши бўйича мониторинг юритади;

ички аудит фаолиятини рақамлаштириш бўйича тадбирларни ўз вақтида ва босқичма-босқич амалга оширади ва мувофиқлаштиради.

5-боб. Концепцияни амалга оширишдан кутилаётган натижалар

11. Концепцияни амалга ошириш асосида ички аудит фаолиятини рақамлаштириш орқали қуйидаги натижаларга эришиш назарда тутилмоқда:

ички аудит жараёнлари, маълумотлар ва ҳисоботларнинг рақамлаштирилиши орқали фаолият самарадорлиги ва тезкорлиги ортади, меҳнат ва вақт ресурсларининг сарфи ҳамда маълумотларни шакллантиришдаги хатоликлар қисқаради;

ички аудит фаолияти барча жараёнларининг электрон қайд этилиши орқали рақамлашган маълумотлар базаси шаклланади, тизимдаги шаффофлик ва ходимларнинг масъулияти ортади ҳамда маълумотларнинг тўлиқлиги, аниқлиги, ишончлилиги ва сифати таъминланади;

халқаро тажрибалар асосида ички аудит фаолиятини рақамлаштириш бўйича ягона ахборот тизими жорий этилади;

ички аудит фаолиятини тартибга солувчи қонунчилик ҳужжатлари ижросини масофавий мониторинг қилиш имконияти яратилади;

ички аудит хизмати ходимларининг фаолияти самарадорлиги ва тузилмалар бўйича рейтинги автоматик шакллантирилади ҳамда жамоатчилик учун очиқланади;

ҳисоботларни шакллантириш ва таҳлил имкониятлари кенгаяди;

интеграция ва маълумотлар алмашинуви имкониятларининг яратилиши орқали масофадан туриб мониторинг ва таҳлил ўтказиш, турли манбалардан маълумотларни жамлаш ҳамда таққослаш осонлашади;

ички аудит жараёнларида инсон омили таъсирининг камайиши, рақамлаштириш ва автоматлаштириш орқали коррупция эҳтимоли пасаяди ҳамда хатоларнинг камайишига эришилади;

ички аудит фаолиятининг самарадорлигини ошириш мақсадида инновацион технологиялар, шу жумладан, сунъий интеллект, бизнес интеллект тизими BI (Business Intelligence), маълумотларни таҳлил қилиш (Data Analytics) технологиялари жорий этилади;

ички аудит хизмати ходимларининг ахборот технологияларидан фойдаланиш кўникмалари ортади ва доимий равишда такомиллаштирилади.

Вазирлар Маҳкамасининг 2026 йил 13 мартдаги 100-сон қарорига 2-ИЛОВА

Давлат органлари ва ташкилотларида ички аудит фаолиятини рақамлаштириш концепциясини амалга ошириш бўйича

Т/р Чора-тадбирлар Амалга ошириш механизми Амалга ошириш шакли Бажариш муддати Молиялаштириш манбалари Ижро учун масъуллар I . «Давлат ички аудити» ахборот тизимини ишлаб чиқиш ва жорий этиш ишларини амалга ошириш 1. «Давлат ички аудити» ахборот тизимини ишлаб чиқиш концепциясини ишлаб чиқиш. 1. Концепция лойиҳасини ишлаб чиқиш бўйича хорижий мутахассис ёллаш. 2. «Давлат ички аудити» ахборот тизимини яратишда халқаро ва миллий стандартлар ҳамда лойиҳаолди таҳлил ўтказиш. 3. «Давлат ички аудити» ахборот тизими концепциясини ишлаб чиқиш. Амалий чора-тадбирлар 2026 йил июль «Институционал салоҳиятни ошириш» лойиҳаси маблағлари, Давлат бюджети маблағлари Иқтисодиёт ва молия вазирлиги 2. «Давлат ички аудити» ахборот тизими техник топшириғини ишлаб чиқиш. 1. «Давлат ички аудити» ахборот тизими концепцияси асосида ахборот тизимининг техник топшириғини ишлаб чиқиш. 2. Ахборот тизимининг техник топшириғини белгиланган тартибда ваколатли органларда экспертизадан ўтказиш. Амалий чора-тадбирлар 2026 йил декабрь «Институционал салоҳиятни ошириш» лойиҳаси маблағлари, Давлат бюджети маблағлари Иқтисодиёт ва молия вазирлиги 3. «Давлат ички аудити» ахборот тизимининг ички аудит модулини ишлаб чиқиш. 1. Техник топшириқ асосида ички аудит модулини ишлаб чиқиш. 2. Ички аудит модулини синовдан ўтказиш. Амалий чора-тадбирлар 2027 йил апрель «Институционал салоҳиятни ошириш» лойиҳаси маблағлари, Давлат бюджети маблағлари Иқтисодиёт ва молия вазирлиги 4. «Давлат ички аудити» ахборот тизимининг ички аудит фаолиятини мувофиқлаштириш ҳамда баҳолаш модулини ишлаб чиқиш. 1. Техник топшириқ асосида ички аудит фаолиятини мувофиқлаштириш ҳамда баҳолаш модулини ишлаб чиқиш. 2. Ички аудит фаолиятини мувофиқлаштириш ҳамда баҳолаш модулини синовдан ўтказиш. Амалий чора-тадбирлар 2027 йил сентябрь «Институционал салоҳиятни ошириш» лойиҳаси маблағлари, Давлат бюджети маблағлари Иқтисодиёт ва молия вазирлиги 5. «Давлат ички аудити» ахборот тизимини комплекс синовдан ўтказиш. «Давлат ички аудити» ахборот тизимини комплекс синовдан ўтказиш. Амалий чора-тадбирлар 2027 йил декабрь «Институционал салоҳиятни ошириш» лойиҳаси маблағлари, Давлат бюджети маблағлари Иқтисодиёт ва молия вазирлиги 6. «Давлат ички аудити» ахборот тизимини амалиётга жорий этиш. Давлат органлари ва ташкилотларида ички аудит фаолиятини ташкил этиш ва мувофиқлаштириш, ички аудит хизмати фаолиятини электрон тарзда «Давлат ички аудити» ахборот тизимида амалга ошириш. Амалий чора-тадбирлар 2028 йил январь Маблағ талаб этилмайди Иқтисодиёт ва молия вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар II. «Давлат ички аудити» ахборот тизимини интеграция қилиш ишларини амалга ошириш 7. Ахборот тизимини тегишли давлат органлари ва ташкилотларининг дастурий таъминотлари билан «Электрон ҳукумат» тизимининг Идоралараро интеграциялашув платформаси орқали интеграция қилиш. 1. Ички аудит фаолиятида ахборот тизимларидаги маълумотларни (ахборот ресурсларини) интеграция қилиш орқали маълумотларни тақдим этиш ва қабул қилишни тартибга солувчи технологик ҳужжатни ишлаб чиқиб. 2. Ахборот тизимини бюджет ижросини амалга ошириш билан боғлиқ дастурий маҳсулотлар, жумладан, Иқтисодиёт ва молия вазирлиги дастурий таъминотлари ва бошқалар билан интеграция қилиш. 3. Давлат органлари ва ташкилотларининг бошқа ахборот тизимлари билан интеграция қилиш ҳамда такомиллаштириб бориш. Ташкилий ва техник тадбирлар 2028 йил июль Маблағ талаб этилмайди Иқтисодиёт ва молия вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 8. Ахборот тизимини амалиётга жорий этишни кузатиб бориш ва такомиллаштириш. Ахборот тизимини босқичма-босқич амалиётга жорий этишдаги техник камчиликларни бартараф этиш, доимий кузатиб бориш ва такомиллаштириш. Ташкилий ва техник тадбирлар Доимий Давлат бюджети маблағлари Иқтисодиёт ва молия вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар III. Ахборот тизимида самарали ишлашни ташкил этиш, ходимларни ўқитиш ва уларнинг малакасини ошириш 9. Ахборот тизимида самарали ишлашни ташкил этиш. 1. Давлат органлари ва ташкилотларида ахборот тизимда ишлаш бўйича масъул ходимларни белгилаш. 2. Ахборот тизимида ишлаш бўйича давлат органлари ва ташкилотлари раҳбар ва масъул ходимларини электрон рақамли имзо калитлари билан таъминлаш. Ташкилий чора-тадбирлар 2028 йил январь Маблағ талаб этилмайди Иқтисодиёт ва молия вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 10. Ахборот тизимидан фойдаланиш бўйича ходимларни ўқитиш ва уларнинг малакасини ошириш. 1. Ахборот тизимида самарали ишлашни ташкил этиш бўйича давлат органлари ва ташкилотларининг масъул ходимларини ўқитиш ва уларнинг малакасини ошириш. 2. Ахборот тизимидан фойдаланиш бўйича семинар, тренинглар ва амалий машғулотларни ташкил этиш. Ташкилий чора-тадбирлар 2028 йил январь Давлат бюджети маблағлари Иқтисодиёт ва молия вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар

Вазирлар Маҳкамасининг 2026 йил 13 мартдаги 100-сон қарорига 3-ИЛОВА

Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 16 июлдаги 446-сон қарори билан тасдиқланган 2025 — 2027 йилларда республика ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларида ички назорат тизимини янада такомиллаштириш концепциясига киритилаётган қўшимчалар

1. 46-банд қуйидаги мазмундаги бешинчи хатбоши билан тўлдирилсин:

«ички назорат тизимини ташкил этиш ва рақамлаштиришга ахборот технологияларини жорий қилиш».

2. Қуйидаги мазмундаги 46 1 -банд билан тўлдирилсин:

«46 1 . Республика ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларида ички назорат тизимини ташкил этиш ва рақамлаштиришга ахборот технологияларини жорий қилиш қуйидагиларни назарда тутади:

ички назоратга очиқ ҳужжатлар ва уларни янгилаб бориш натижаларини жамлашни рақамлаштириш;

ички назорат тизимини баҳолаш жараёнига автоматлаштирилган ахборот технологияларини жорий этиш ва ривожлантиришни жадаллаштириш;

ички назорат тизимининг фаолияти тўғрисидаги ҳисоботни Масъул орган томонидан қабул қилиш ва таҳлил қилишни рақамлаштириш асосида ички назорат тизими ҳолатини масофадан ўрганиш;

хавфларни баҳолаш жараёнларини автоматлаштириш орқали хавфлар реестрини шакллантириш ҳамда ундаги ўзгаришларни кузатиб боришни рақамлаштириш;

хавфларни камайтириш бўйича тузилган чора-тадбирларнинг рақамли шаклини яратиш орқали унинг мониторинги самарадорлигини ошириш;

хавфлар таснифи ва тоифасини рақамлаштириш асосида республика ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари, таркибий бўлинмалар, функциялар ва соҳалар кесимида хавфлар харитасини шакллантириш;

функция ва жараёнларнинг рақамлаштирилган реестрини шакллантириш ҳамда юритиб бориш;

Хавфларни бошқариш қўмитаси таркиби ва фаолияти натижалари тўғрисидаги маълумотларни қабул қилиш ва таҳлил этишни рақамлаштириш;

ички назоратга оид маълумот ва ҳисоботларнинг рақамли шаклдаги алмашинувига ўтиш, ҳисобдорлик бўйича масъулият ва жавобгарликни ошириш».

3. 48-банд қуйидаги мазмундаги еттинчи хатбоши билан тўлдирилсин:

«ички назорат жараёнлари, маълумотлар ва ҳисоботларнинг рақамлаштирилиши орқали фаолият самарадорлиги ортади, инсон омили таъсири камаяди ҳамда маълумотларнинг тўлиқлиги ва сифати таъминланади».

Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ

Тошкент ш.,

2026 йил 13 март,

100 -сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 14.03.2026 й., 09/26/100/0233-сон)

lex.uz

OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI VAZIRLAR MAHKAMASINING

QARORI

KONSEPSIYASI

“YOʻL XARITASI”

Davlat organlari va tashkilotlarida ichki audit faoliyatini raqamlashtirish konsepsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida

Davlat organlari va tashkilotlarida ichki audit faoliyatini raqamlashtirish orqali Davlat budjeti mablagʻlaridan foydalanishning samaradorligi va natijadorligini oshirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Quyidagilar:

Davlat organlari va tashkilotlarida ichki audit faoliyatini raqamlashtirish konsepsiyasi 1-ilovaga muvofiq;

Davlat organlari va tashkilotlarida ichki audit faoliyatini raqamlashtirish konsepsiyasini amalga oshirish boʻyicha “yoʻl xaritasi” 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Iqtisodiyot va moliya vazirligi:

2027-yil 1-dekabrga qadar davlat organlari va tashkilotlarida ichki audit faoliyatini raqamlashtirishni nazarda tutuvchi “Davlat ichki auditi” axborot tizimini (keyingi oʻrinlarda — axborot tizimi) ishlab chiqsin;

Raqamli texnologiyalar vazirligi bilan birgalikda 2028-yil 1-iyulga qadar ishlab chiqilgan axborot tizimi vazirlik va idoralarning tegishli axborot tizimlariga “Elektron hukumat” tizimining Idoralararo integratsiyalashuv platformasi orqali integratsiya qilinishini taʼminlasin;

2028-yildan boshlab Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Moliya organlari hamda budjet tashkilotlarining moliya-hisob boʻlinmalari xodimlarini tayyorlash va qayta tayyorlash oʻquv markazida davlat organlari hamda tashkilotlarining masʼul xodimlarini axborot tizimidan foydalanish boʻyicha oʻqitish va ularning malakasi oshirilishini taʼminlasin.

3. Axborot tizimini ishlab chiqish Vazirlar Mahkamasining “Jahon banki ishtirokida “Institutsional salohiyatni oshirish” loyihasini amalga oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2020-yil 30-oktabrdagi 668-son qaroriga muvofiq davlat moliyasini boshqarish tizimini takomillashtirish yoʻnalishida davlat ichki nazorati va ichki audit tizimini takomillashtirishga ajratilgan mablagʻlar doirasida hamda Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi.

4. Belgilansinki, 2028-yil 1-yanvardan boshlab davlat organlari va tashkilotlarida ichki audit xizmatlari faoliyatini muvofiqlashtirish, ichki audit xizmati faoliyatini amalga oshirish hamda xavflarni boshqarish jarayonlari elektron tarzda axborot tizimida amalga oshiriladi.

5. Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 16-iyuldagi 446-son qarori bilan tasdiqlangan 2025 — 2027-yillarda respublika va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarida ichki nazorat tizimini yanada takomillashtirish konsepsiyasiga 3-ilovaga muvofiq qoʻshimchalar kiritilsin.

6. Ushbu qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari — iqtisodiyot va moliya vaziri J.A. Qoʻchqorov zimmasiga yuklansin.

Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 13-martdagi 100-sonli qaroriga 1-ILOVA

Davlat organlari va tashkilotlarida ichki audit faoliyatini raqamlashtirish

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Respublikada raqamli iqtisodiyotni jadal rivojlantirish, shu jumladan, davlat boshqaruvi va davlat moliyasini boshqarish sohalarida zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini keng joriy etish boʻyicha kompleks chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda.

Davlat organlari va tashkilotlarida ichki audit faoliyatini (keyingi oʻrinlarda — ichki audit faoliyati) raqamlashtirish faoliyatning samarali, tejamkor, tezkor va shaffof amalga oshirilishini taʼminlaydi.

Bunda davlat organlari va tashkilotlarida ichki audit faoliyatini tashkil etishda raqamlashtirish va avtomatlashtirish ishlarini jadallashtirish, faoliyatga sunʼiy intellekt texnologiyalarini joriy etish muhim ahamiyat kasb etadi.

2. Davlat organlari va tashkilotlarida ichki audit faoliyatini raqamlashtirish konsepsiyasi (keyingi oʻrinlarda — Konsepsiya) ilgʻor xalqaro tajribalar asosida “Davlat ichki auditi” axborot tizimini (keyingi oʻrinlarda — axborot tizimi) joriy etish orqali raqamlashtirish va avtomatlashtirishning konseptual asoslarini belgilash maqsadida ishlab chiqilgan.

Konsepsiya axborot tizimi orqali ichki audit faoliyatini raqamlashtirishning ustuvor yoʻnalishlari, vazifalari hamda istiqboldagi rivojlanish bosqichlarini belgilaydi.

3. Konsepsiyada quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:

avtomatik baholash — axborot tizimi orqali ichki audit faoliyatini amalga oshirishda qonunchilik hujjatlariga rioya etilishini monitoring qilish, ularning samaradorligini oshirish hamda takomillashtirish maqsadida amalga oshiriladigan baholash jarayoni;

avtokameral — axborot tizimidagi maʼlumotlarni avtomatlashtirilgan holda tahlil qilish orqali qonun buzilishi holatlari, xato va kamchiliklarni avtomatik ravishda aniqlash va bu toʻgʻrisida foydalanuvchilarni xabardor etish jarayoni;

avtoprofilaktika — axborot tizimi yordamida avtomatik ravishda ichki audit faoliyatidagi qonunchilik hujjatlari buzilishini oldindan aniqlash va ularning oldini olishga qaratilgan jarayon;

axborot tizimi — maʼlumotlar bazalari, axborot resurslari, axborot texnologiyalari va aloqa vositalarini oʻz ichiga olgan “Davlat ichki auditi” axborot tizimi;

biznes intellekt tizimi (Business intelligence — BI) — tashkilotlardagi turli maʼlumotlarni toʻplash, tahlil qilish va ular asosida qarorlar qabul qilish uchun foydalaniladigan jarayon va texnologiyalar majmuasi;

davlat organlari va tashkilotlari — ichki audit xizmatlari tashkil etilgan respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari, davlat maqsadli jamgʻarmalari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimliklari hamda boshqa budjet tashkilotlari;

maʼlumotlarni tahlil qilish (Data analytics) — maʼlumotlarni toʻplash, tahlil qilish va tahlil natijalari asosida xulosalar chiqarish jarayoni. Bu jarayon maʼlumotlardagi sabab-oqibat bogʻlanishlarini aniqlash, tendensiyalar va muammolarni oʻrganishga yordam beradi;

masofaviy monitoring — axborot tizimi yordamida ichki audit faoliyatining qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda faoliyat yuritishini monitoring qilish jarayoni;

raqamli usul — axborotni raqamli koʻrinishda ifodalash va qayta ishlashga asoslangan hisoblash yoki tahlil qilish usuli;

foydalanuvchi — ichki audit faoliyati ishtirokchilari hamda mazkur jarayonlarni muvofiqlashtirish va baholash vazifalari yuklangan masʼul xodim.

4. Konsepsiya axborot tizimi asosida ichki audit faoliyatini raqamlashtirishning quyidagi asosiy yoʻnalishlarini belgilaydi:

davlat organlari va tashkilotlarining ichki audit xizmatlari (keyingi oʻrinlarda — ichki audit xizmatlari) faoliyatiga raqamli texnologiyalarni joriy etish;

axborot tizimi yordamida ichki audit faoliyatini muvofiqlashtirish hamda baholash jarayonlarini raqamlashtirish;

axborot tizimidan foydalanish boʻyicha malakali kadrlarni tayyorlash va ularning malakasini oshirib borish, axborot tizimini joriy etish boʻyicha normativ-huquqiy bazani yaratish va takomillashtirish.

5. Ichki audit faoliyatining raqamlashtirilishi:

ichki audit faoliyatini tartibga soluvchi qonunchilik hujjatlariga rioya etilishini masofaviy monitoring qilish imkoniyatini yaratish;

ichki audit faoliyatida ochiqlik va shaffoflikni oshirish;

ichki audit faoliyatini amalga oshirishda vaqt, moliyaviy va inson resurslarini tejash hamda ulardan samarali foydalanish;

budjet mablagʻlaridan foydalanishda avtoprofilaktika va avtokameral usullarni yoʻlga qoʻyish orqali ichki nazoratni kuchaytirish;

zamonaviy axborot texnologiyalarini joriy etish orqali maʼlumotlarni shakllantirishning tezkorligi, toʻliqligi, aniqligi, ishonchliligi va xavfsizligini oshirish;

ichki audit faoliyatining holati va natijalarini avtomatik baholash imkonini yaratish;

maʼlumotlarni raqamlashtirish asosida raqamli texnologiyalar va sunʼiy intellektdan foydalanish imkoniyatini oshirish;

hisobdorlikni oshirish va tahlillar orqali faoliyatni natijadorlikka yoʻnaltirishga oid vazifalarni bajarishga xizmat qiladi.

2-bob. Ichki audit faoliyatini raqamlashtirishdagi tizimli muammolar

6. Ichki audit faoliyatini raqamlashtirishni samarali joriy etish boʻyicha quyidagi tizimli muammolar mavjud:

ichki audit faoliyatini amalga oshirishda inson omilining yuqoriligi sababli faoliyatda aniqlangan holatlar yuzasidan subyektiv fikrlarning ustuvorligi, moliyaviy, vaqt va inson resurslaridan samarali foydalanilmayotgani;

real vaqt rejimida barcha davlat organlari va tashkilotlari boʻyicha ichki audit faoliyatining holati boʻyicha maʼlumotlar bazasini shakllantirishni taʼminlaydigan yagona va yaxlit markazlashgan raqamli ekotizimning mavjud emasligi;

ichki audit faoliyatiga doir maʼlumotlarni shakllantirishning toʻliqligi va ishonchliligini raqamli nazorat qilish zaruratining mavjudligi;

ichki audit faoliyatini tartibga soluvchi qonunchilik hujjatlarining ijrosini masofaviy monitoring qilish imkoniyati cheklangani;

ichki audit faoliyatini avtomatik baholash imkoniyati yaratilmagani;

maʼlumotlarning raqamlashmagani sababli sohaga sunʼiy intellektni tatbiq etish imkoniyati cheklangani;

axborot tizimlaridagi maʼlumotlardan foydalangan holda, avtoprofilaktika va avtokameral tizimlarni yoʻlga qoʻyish orqali nazoratni kuchaytirish imkoniyatidan yetarli foydalanilmayotgani;

ichki audit faoliyatini amalga oshirishga oid maʼlumotlarning turli axborot tizimlarida shakllanishi va ularning integratsiyasi toʻliq yoʻlga qoʻyilmagani;

ichki audit faoliyati natijalari boʻyicha hisobotlarni markazlashgan tarzda tezkor jamlash va qayta ishlash imkoniyatining mavjud emasligi;

ichki audit faoliyatini raqamlashtirishga oid tegishli normativ-huquqiy hujjatlarning qabul qilinmagani;

ichki audit xizmati xodimlarining axborot tizimlari va axborot texnologiyalaridan foydalanish boʻyicha yetarli bilim va koʻnikmaga ega emasligi sababli raqamlashtirish va zamonaviy sunʼiy intellekt texnologiyalaridan foydalanishga oid oʻqitish va malaka oshirish kurslarini tizimli ravishda tashkil etish zarurati mavjud.

3-bob. Jahonda ichki audit faoliyatini raqamlashtirishning umumiy tendensiyasi va asosiy xulosalar

7. Xorijiy mamlakatlarda ichki audit faoliyatini raqamlashtirish hamda avtomatlashtirish boʻyicha keng koʻlamli islohotlar va loyihalar amalga oshirilgan. Bunda zamonaviy axborot texnologiyalari, sunʼiy intellekt, maʼlumotlar tahlili va blokcheyn kabi raqamli yechimlardan foydalanilib, budjet mablagʻlaridan samarali va maqsadli foydalanishni taʼminlash, xavflarni boshqarish imkoniyatlari yaratilgan.

Raqamlashtirishda asosiy eʼtibor hisobdorlik va shaffoflikni oshirish, korrupsiya omillarini kamaytirish, faoliyat samaradorligini oshirish, manfaatdor tomonlar oʻrtasida tezkor axborot almashinuvini yoʻlga qoʻyish va qaror qabul qilish jarayonlarini optimallashtirishga qaratilgan. Natijada samarali, toʻliq, ishonchli va natijador davlat ichki nazorati tizimi yuzaga kelgan.

Jahon banki koʻmagida tashkil etilgan Davlat moliyasini boshqarish boʻyicha xalqaro hamkorlik dasturi (PEMPAL) tomonidan ichki nazorat hamda ichki audit faoliyatini boshqarish va muvofiqlashtirishni raqamlashtirish maqsadida maxsus dasturiy majmua (pempal.codeman.am) ishlab chiqilgan boʻlib, bugungi kunga qadar Albaniya va Qirgʻizistonda amaliyotga joriy etilgan.

Bu dastur orqali ichki nazorat tizimi va ichki audit faoliyati boʻyicha maʼlumotlar yagona markazlashtirilgan tizimda jamlangan hamda tahlil va monitoring jarayonlarini avtomatlashtirilgan. Bu esa, maʼlumotlarni real vaqt rejimida kiritish, hisobotlarni toʻliq, aniq va sifatli shakllantirish imkonini bergan.

Saudiya Arabistonida “Shamel” elektron audit platformasi davlat moliyaviy nazorati va ichki audit tizimini raqamlashtirish borasida amalga oshirilayotgan keng koʻlamli islohotlarning muhim tarkibiy qismi hisoblanadi. Ushbu platforma orqali audit jarayonlarini raqamli asosda tashkil etish, moliyaviy maʼlumotlarni avtomatik tarzda toʻlash, tahlil qilish hamda real vaqtda monitoring olib borish imkoniyatlari yaratilgan.

Estoniya davlat moliyaviy nazorati va ichki audit tizimini raqamlashtirish borasida Yevropa miqyosida eʼtirof etilgan ilgʻor tajribaga ega. Xususan, mamlakatda hukumatlararo axborot almashinuvini taʼminlovchi “X-Road” platformasi asosida ichki nazorat va audit jarayonlarini raqamli muhitda tashkil etish tizimi yoʻlga qoʻyilgan. Bunda platforma orqali budjet ijrosi, moliyaviy xarajatlar va shartnomalar koʻrsatkichlarini tahlil qilish avtomatlashtirgan. Bu orqali ichki audit xodimlariga maʼlumotlarni real vaqt rejimida tahlil qilish, xavflarni oldindan aniqlash imkoniyati yaratilgan.

Xorijiy tajribalarda davlat organlari tomonidan ichki audit faoliyatini amalga oshirish jarayonlarni avtomatlashtirish boʻyicha yaratilgan ichki audit jarayonlarini boshqarishga oid “MetricStream Audit Management”, “AuditBoard” va “TeamMate+” kabi bir qator zamonaviy platformalar mavjud. Mazkur platformalarda audit jarayonlarini raqamlashtirish va avtomatlashtirish, tahlil qilish va hisobotlarni shakllantirish bosqichlari tezkorligi va samaradorligini oshirish imkoniyatlari yaratilgan.

Xalqaro tajribalardan kelib chiqib, respublikada zamonaviy axborot tizimlari asosida ichki audit faoliyatini raqamlashtirish va avtomatlashtirish, jarayonlarga sunʼiy intellekt, biznes intellekt tizimi, maʼlumotlarni tahlil qilish va boshqa texnologiyalarni joriy etish dolzarb hisoblanadi.

4-bob. Ichki audit faoliyatini raqamlashtirishning ustuvor yoʻnalishlari

8. Ichki audit faoliyatini raqamlashtirish faoliyat jarayonlarining tezkorligi va samaradorligi oshirilishini, faoliyatga oid maʼlumotlarning aniqligi, ishonchliligi va shaffofligi ortishi, hisobdorlik va javobgarlik kuchayishini taʼminlaydi.

Ichki audit faoliyati raqamlashtirishning yagona axborot tizimi asosida tashkil etilishi monitoring va tahlil qilish imkoniyatlarini kengaytirishga hamda integratsiya va tezkor maʼlumotlar almashinuviga xizmat qiladi.

Bunda real vaqt rejimida monitoring qilish, ichki nazorat jarayoni va ichki audit faoliyati har tomonlama tahlil qilish hamda tezkor maʼlumot almashinuvi imkoniyati oshiriladi.

Ichki audit faoliyatini raqamlashtirishni uslubiy taʼminlash va muvofiqlashtirish Iqtisodiyot va moliya vazirligi tomonidan amalga oshiriladi va unga quyidagi asosiy vazifalar belgilanadi:

ichki audit faoliyatini raqamlashtirishni tashkil etish, boshqarish va muvofiqlashtirish;

xalqaro tajribalarni oʻrganish asosida ichki audit faoliyatini raqamlashtirishni takomillashtirish boʻyicha takliflar tayyorlash va amaliyotga tatbiq etish;

ichki audit faoliyatini raqamlashtirish boʻyicha tegishli hujjatlarni (konsepsiya, texnik topshiriq va boshqalar) ishlab chiqish va amaliyotga joriy qilish;

axborot tizimlarida ishlash boʻyicha davlat organlari va tashkilotlari xodimlari malakasini oshirish.

9. Ichki audit faoliyati quyidagi ustuvor yoʻnalishlarga asosan raqamlashtiriladi va avtomatlashtiriladi:

a) ichki audit xizmatlari faoliyatiga raqamli texnologiyalarni joriy etish:

rejalarni tuzishda xavf tahlilini oʻtkazishning raqamlashtirilgan va avtomatlashtirilgan texnik imkoniyatlarini yaratish;

axborot tizimida ichki audit tadbirlarini oʻtkazish jarayonini tashkil etish hamda ularning natijalarini kiritish, jamlash va tahlil qilish;

masofaviy audit oʻtkazish uchun markazlashgan imkoniyatlar yaratish orqali uning koʻlami va samaradorligini oshirish;

axborot tizimi yordamida ichki audit xizmati xodimlarining faoliyat samaradorligi koʻrsatkichlarini avtomatlashtirilgan holda aniqlash va reytingini shakllantirish;

ichki audit xizmatiga oid hisobotlarni avtomatik shakllantirish, tasdiqlash va yuborish imkoniyatini yaratish;

ichki audit xizmatlari xodimlarining malakasini oshirish va uning natijalarini axborot tizimida umumlashtirish;

raqamli shakldagi maʼlumotlar almashinuviga oʻtish, hisobdorlik boʻyicha axborot tizimi foydalanuvchilari oʻrtasida integratsiya va oʻzaro hamkorlik qilish orqali maʼlumotlar qamrovi va sifatini oshirish;

ichki audit xizmatiga oid maʼlumotlar bazasini shakllantirish, jamlash va yangilab borishning raqamli usullarini yaratish;

ichki audit xizmatlarining xodimlari tomonidan vakolat doirasidan tashqaridagi xavflar, savollar, avtoprofilaktika va avtokameral tizimlarni tatbiq etish boʻyicha takliflarni yuborish imkoniyatini yaratish;

ichki audit xizmatlarining xodimlariga foydalanish uchun vakolat berilgan dasturiy majmualarga bir joydan kirish hamda xavfsiz maʼlumotlar almashish imkonini beruvchi maxsus modulni joriy etish;

b) axborot tizimi yordamida ichki audit faoliyatini muvofiqlashtirish hamda baholash jarayonlarini raqamlashtirish:

ichki audit xizmati faoliyatiga oid hisobotlarni jamlash va tahlil qilishda raqamli shakldagi maʼlumotlar almashinuviga oʻtish orqali ularning oʻzaro bogʻlangani, aniqligi va ishonchliligini oshirish;

ichki audit faoliyati samarali tashkil etilganligini raqamli maʼlumotlar asosida avtomatik va masofadan baholashni joriy etish;

axborot tizimidagi maʼlumotlardan foydalanish orqali davlat organlari va tashkilotlarining ichki audit faoliyati boʻyicha reytingini avtomatik aniqlash imkoniyatini yaratish;

ichki audit xizmati xodimlarining faoliyat samaradorligi reytingi hamda ichki audit milliy malaka sertifikatlari reyestrini yuritish va nazorat qilish uchun avtomatlashtirilgan texnologiyalarni joriy etish;

ichki audit faoliyati boʻyicha davlat organlari va tashkilotlaridan taklif va tavsiyalarni elektron qabul qilish hamda qaytar aloqa imkoniyatlarini yaratish;

axborot tizimida rollarni taqsimlash, biriktirish va bekor qilish vakolatlarini shakllantirish va amalga oshirish;

ichki audit xizmatlarining rahbarini (ichki audit xizmati bir nafar shtatdan iborat boʻlganda, ushbu shtatda faoliyat yurituvchi xodimni) lavozimidan ozod etishni Iqtisodiyot va moliya vazirligi bilan kelishishni raqamlashtirish;

ichki audit xizmati faoliyatining raqamlashgan jamlanma maʼlumotlarini umumlashtirish va ularni sunʼiy intellekt va biznes intellekt tizimi asosida tahlil qilishning usullarini yaratish;

ichki audit faoliyatini tartibga soluvchi ichki idoraviy hujjatlarni umumlashtirish va ularning amaldagi qonunchilik hujjatlariga muvofiqligini sunʼiy intellekt vositasida oʻrganish imkoniyatini yaratish;

axborot tizimidagi maʼlumotlar asosida ichki audit faoliyatiga oid hisobotlarni shakllantirish va eʼlon qilishni tashkil etish;

ichki audit xizmati xodimlarini tayyorlash va ularning malakasini oshirish jarayonlariga zamonaviy taʼlim texnologiyalarini joriy etish orqali raqamli taʼlim muhitini rivojlantirish;

raqamli texnologiyalardan foydalangan holda, foydalanuvchilarga ochiq maʼlumot va axborotlarni taqdim etishning shaffofligini oshirish;

v) axborot tizimidan foydalanish boʻyicha malakali kadrlar tayyorlash va ularning malakasini oshirib borish, axborot tizimini joriy etish boʻyicha normativ-huquqiy bazani yaratish va takomillashtirish:

ichki audit faoliyatiga oid oʻquv-metodik qoʻllanmalarni (standartlar, oʻquv dasturi metodikasi) xalqaro standartlarga moslashtirish;

ichki audit faoliyatiga zamonaviy axborot texnologiyalarini qoʻllash va boshqarishga oʻqitish boʻyicha amaliy-tajriba dasturlarini ishlab chiqish;

axborot tizimi va boshqa dasturiy majmualardan foydalanish boʻyicha malakani shakllantirish hamda oshirishga koʻmaklashuvchi dasturiy majmualarning “demo varianti”ni yaratish;

masofadan malaka oshirish imkonini beruvchi maxsus modellarni yaratish va amaliyotga joriy etish;

ichki audit xizmati xodimlari malakasini oshirish boʻyicha chora-tadbirlarni ishlab chiqish;

ichki audit faoliyatiga axborot texnologiyalarini joriy etish va raqamlashtirish boʻyicha normativ-huquqiy bazani takomillashtirish.

10. Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi:

“Yoʻl xaritasi”da belgilangan tadbirlar amalga oshirilishi boʻyicha monitoring yuritadi;

ichki audit faoliyatini raqamlashtirish boʻyicha tadbirlarni oʻz vaqtida va bosqichma-bosqich amalga oshiradi va muvofiqlashtiradi.

5-bob. Konsepsiyani amalga oshirishdan kutilayotgan natijalar

11. Konsepsiyani amalga oshirish asosida ichki audit faoliyatini raqamlashtirish orqali quyidagi natijalarga erishish nazarda tutilmoqda:

ichki audit jarayonlari, maʼlumotlar va hisobotlarning raqamlashtirilishi orqali faoliyat samaradorligi va tezkorligi ortadi, mehnat va vaqt resurslarining sarfi hamda maʼlumotlarni shakllantirishdagi xatoliklar qisqaradi;

ichki audit faoliyati barcha jarayonlarining elektron qayd etilishi orqali raqamlashgan maʼlumotlar bazasi shakllanadi, tizimdagi shaffoflik va xodimlarning masʼuliyati ortadi hamda maʼlumotlarning toʻliqligi, aniqligi, ishonchliligi va sifati taʼminlanadi;

xalqaro tajribalar asosida ichki audit faoliyatini raqamlashtirish boʻyicha yagona axborot tizimi joriy etiladi;

ichki audit faoliyatini tartibga soluvchi qonunchilik hujjatlari ijrosini masofaviy monitoring qilish imkoniyati yaratiladi;

ichki audit xizmati xodimlarining faoliyati samaradorligi va tuzilmalar boʻyicha reytingi avtomatik shakllantiriladi hamda jamoatchilik uchun ochiqlanadi;

hisobotlarni shakllantirish va tahlil imkoniyatlari kengayadi;

integratsiya va maʼlumotlar almashinuvi imkoniyatlarining yaratilishi orqali masofadan turib monitoring va tahlil oʻtkazish, turli manbalardan maʼlumotlarni jamlash hamda taqqoslash osonlashadi;

ichki audit jarayonlarida inson omili taʼsirining kamayishi, raqamlashtirish va avtomatlashtirish orqali korrupsiya ehtimoli pasayadi hamda xatolarning kamayishiga erishiladi;

ichki audit faoliyatining samaradorligini oshirish maqsadida innovatsion texnologiyalar, shu jumladan, sunʼiy intellekt, biznes intellekt tizimi BI (Business Intelligence), maʼlumotlarni tahlil qilish (Data Analytics) texnologiyalari joriy etiladi;

ichki audit xizmati xodimlarining axborot texnologiyalaridan foydalanish koʻnikmalari ortadi va doimiy ravishda takomillashtiriladi.

Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 13-martdagi 100-son qaroriga 2-ILOVA

Davlat organlari va tashkilotlarida ichki audit faoliyatini raqamlashtirish konsepsiyasini amalga oshirish boʻyicha

T/r Chora-tadbirlar Amalga oshirish mexanizmi Amalga oshirish shakli Bajarish muddati Moliyalashtirish manbalari Ijro uchun masʼullar I . “Davlat ichki auditi” axborot tizimini ishlab chiqish va joriy etish ishlarini amalga oshirish 1. “Davlat ichki auditi” axborot tizimini ishlab chiqish konsepsiyasini ishlab chiqish. 1. Konsepsiya loyihasini ishlab chiqish boʻyicha xorijiy mutaxassis yollash. 2. “Davlat ichki auditi” axborot tizimini yaratishda xalqaro va milliy standartlar hamda loyihaoldi tahlil oʻtkazish. 3. “Davlat ichki auditi” axborot tizimi konsepsiyasini ishlab chiqish. Amaliy chora-tadbirlar 2026-yil iyul “Institutsional salohiyatni oshirish” loyihasi mablagʻlari, Davlat budjeti mablagʻlari Iqtisodiyot va moliya vazirligi 2. “Davlat ichki auditi” axborot tizimi texnik topshirigʻini ishlab chiqish. 1. “Davlat ichki auditi” axborot tizimi konsepsiyasi asosida axborot tizimining texnik topshirigʻini ishlab chiqish. 2. Axborot tizimining texnik topshirigʻini belgilangan tartibda vakolatli organlarda ekspertizadan oʻtkazish. Amaliy chora-tadbirlar 2026-yil dekabr “Institutsional salohiyatni oshirish” loyihasi mablagʻlari, Davlat budjeti mablagʻlari Iqtisodiyot va moliya vazirligi 3. “Davlat ichki auditi” axborot tizimining ichki audit modulini ishlab chiqish. 1. Texnik topshiriq asosida ichki audit modulini ishlab chiqish. 2. Ichki audit modulini sinovdan oʻtkazish. Amaliy chora-tadbirlar 2027-yil aprel “Institutsional salohiyatni oshirish” loyihasi mablagʻlari, Davlat budjeti mablagʻlari Iqtisodiyot va moliya vazirligi 4. “Davlat ichki auditi” axborot tizimining ichki audit faoliyatini muvofiqlashtirish hamda baholash modulini ishlab chiqish. 1. Texnik topshiriq asosida ichki audit faoliyatini muvofiqlashtirish hamda baholash modulini ishlab chiqish. 2. Ichki audit faoliyatini muvofiqlashtirish hamda baholash modulini sinovdan oʻtkazish. Amaliy chora-tadbirlar 2027-yil sentabr “Institutsional salohiyatni oshirish” loyihasi mablagʻlari, Davlat budjeti mablagʻlari Iqtisodiyot va moliya vazirligi 5. “Davlat ichki auditi” axborot tizimini kompleks sinovdan oʻtkazish. “Davlat ichki auditi” axborot tizimini kompleks sinovdan oʻtkazish. Amaliy chora-tadbirlar 2027-yil dekabr “Institutsional salohiyatni oshirish” loyihasi mablagʻlari, Davlat budjeti mablagʻlari Iqtisodiyot va moliya vazirligi 6. “Davlat ichki auditi” axborot tizimini amaliyotga joriy etish. Davlat organlari va tashkilotlarida ichki audit faoliyatini tashkil etish va muvofiqlashtirish, ichki audit xizmati faoliyatini elektron tarzda “Davlat ichki auditi” axborot tizimida amalga oshirish. Amaliy chora-tadbirlar 2028-yil yanvar Mablagʻ talab etilmaydi Iqtisodiyot va moliya vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar II. “Davlat ichki auditi” axborot tizimini integratsiya qilish ishlarini amalga oshirish 7. Axborot tizimini tegishli davlat organlari va tashkilotlarining dasturiy taʼminotlari bilan “Elektron hukumat” tizimining Idoralararo integratsiyalashuv platformasi orqali integratsiya qilish. 1. Ichki audit faoliyatida axborot tizimlaridagi maʼlumotlarni (axborot resurslarini) integratsiya qilish orqali maʼlumotlarni taqdim etish va qabul qilishni tartibga soluvchi texnologik hujjatni ishlab chiqib. 2. Axborot tizimini budjet ijrosini amalga oshirish bilan bogʻliq dasturiy mahsulotlar, jumladan, Iqtisodiyot va moliya vazirligi dasturiy taʼminotlari va boshqalar bilan integratsiya qilish. 3. Davlat organlari va tashkilotlarining boshqa axborot tizimlari bilan integratsiya qilish hamda takomillashtirib borish. Tashkiliy va texnik tadbirlar 2028-yil iyul Mablagʻ talab etilmaydi Iqtisodiyot va moliya vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 8. Axborot tizimini amaliyotga joriy etishni kuzatib borish va takomillashtirish. Axborot tizimini bosqichma-bosqich amaliyotga joriy etishdagi texnik kamchiliklarni bartaraf etish, doimiy kuzatib borish va takomillashtirish. Tashkiliy va texnik tadbirlar Doimiy Davlat budjeti mablagʻlari Iqtisodiyot va moliya vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar III. Axborot tizimida samarali ishlashni tashkil etish, xodimlarni oʻqitish va ularning malakasini oshirish 9. Axborot tizimida samarali ishlashni tashkil etish. 1. Davlat organlari va tashkilotlarida axborot tizimda ishlash boʻyicha masʼul xodimlarni belgilash. 2. Axborot tizimida ishlash boʻyicha davlat organlari va tashkilotlari rahbar va masʼul xodimlarini elektron raqamli imzo kalitlari bilan taʼminlash. Tashkiliy chora-tadbirlar 2028-yil yanvar Mablagʻ talab etilmaydi Iqtisodiyot va moliya vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 10. Axborot tizimidan foydalanish boʻyicha xodimlarni oʻqitish va ularning malakasini oshirish. 1. Axborot tizimida samarali ishlashni tashkil etish boʻyicha davlat organlari va tashkilotlarining masʼul xodimlarini oʻqitish va ularning malakasini oshirish. 2. Axborot tizimidan foydalanish boʻyicha seminar, treninglar va amaliy mashgʻulotlarni tashkil etish. Tashkiliy chora-tadbirlar 2028-yil yanvar Davlat budjeti mablagʻlari Iqtisodiyot va moliya vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar

Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 13-martdagi 100-son qaroriga 3-ILOVA

Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 16-iyuldagi 446-son qarori bilan tasdiqlangan 2025 — 2027-yillarda respublika va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarida ichki nazorat tizimini yanada takomillashtirish konsepsiyasiga kiritilayotgan qoʻshimchalar

1. 46-band quyidagi mazmundagi beshinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:

“ichki nazorat tizimini tashkil etish va raqamlashtirishga axborot texnologiyalarini joriy qilish”.

2. Quyidagi mazmundagi 46 1 -band bilan toʻldirilsin:

“46 1 . Respublika va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarida ichki nazorat tizimini tashkil etish va raqamlashtirishga axborot texnologiyalarini joriy qilish quyidagilarni nazarda tutadi:

ichki nazoratga ochiq hujjatlar va ularni yangilab borish natijalarini jamlashni raqamlashtirish;

ichki nazorat tizimini baholash jarayoniga avtomatlashtirilgan axborot texnologiyalarini joriy etish va rivojlantirishni jadallashtirish;

ichki nazorat tizimining faoliyati toʻgʻrisidagi hisobotni Masʼul organ tomonidan qabul qilish va tahlil qilishni raqamlashtirish asosida ichki nazorat tizimi holatini masofadan oʻrganish;

xavflarni baholash jarayonlarini avtomatlashtirish orqali xavflar reyestrini shakllantirish hamda undagi oʻzgarishlarni kuzatib borishni raqamlashtirish;

xavflarni kamaytirish boʻyicha tuzilgan chora-tadbirlarning raqamli shaklini yaratish orqali uning monitoringi samaradorligini oshirish;

xavflar tasnifi va toifasini raqamlashtirish asosida respublika va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, tarkibiy boʻlinmalar, funksiyalar va sohalar kesimida xavflar xaritasini shakllantirish;

funksiya va jarayonlarning raqamlashtirilgan reyestrini shakllantirish hamda yuritib borish;

Xavflarni boshqarish qoʻmitasi tarkibi va faoliyati natijalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni qabul qilish va tahlil etishni raqamlashtirish;

ichki nazoratga oid maʼlumot va hisobotlarning raqamli shakldagi almashinuviga oʻtish, hisobdorlik boʻyicha masʼuliyat va javobgarlikni oshirish”.

3. 48-band quyidagi mazmundagi yettinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:

“ichki nazorat jarayonlari, maʼlumotlar va hisobotlarning raqamlashtirilishi orqali faoliyat samaradorligi ortadi, inson omili taʼsiri kamayadi hamda maʼlumotlarning toʻliqligi va sifati taʼminlanadi”.

Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOV

Toshkent sh.,

2026-yil 13-mart,

100 -son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 14.03.2026-y., 09/26/100/0233-son)

lex.uz