UzbekAI

Ўзбекистон Республикасининг Қонуни

Жисмоний тарбия ва спорт тўғрисида

Қонунчилик палатаси томонидан 2025 йил 23 декабрда қабул қилинган Сенат томонидан 2026 йил 5 февралда маъқулланган

1-боб. Умумий қоидалар

1-модда. Ушбу Қонуннинг мақсади

Ушбу Қонуннинг мақсади жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат.

2-модда. Жисмоний тарбия ва спорт тўғрисидаги қонунчилик

Жисмоний тарбия ва спорт тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборатдир.

Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида Ўзбекистон Республикасининг жисмоний тарбия ва спорт тўғрисидаги қонунчилигида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.

3-модда. Асосий тушунчалар

Ушбу Қонунда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:

антидопинг қоидалари — Бутунжаҳон антидопинг кодекси ва миллий антидопинг қоидалари;

жисмоний реабилитация — одам организмининг бузилган ёки вақтинча йўқотилган функцияларини ҳамда ногиронлиги бўлган шахсларнинг ижтимоий ва касбий фаолиятга бўлган қобилиятини жисмоний тарбия ва спорт воситалари ҳамда усулларидан фойдаланган ҳолда тиклаш (тузатиш ва компенсация қилиш);

жисмоний тарбия — маданиятнинг инсонни жисмоний тарбиялаш, жисмоний ривожланиш ва жисмоний тайёргарлик орқали жисмоний ҳамда интеллектуал жиҳатдан камол топтириш, унинг қобилиятини ва ҳаракат фаоллигини такомиллаштириш, соғлом турмуш тарзи кўникмаларини шакллантириш, ижтимоий мослаштириш мақсадида жамият томонидан яратиладиган ҳамда фойдаланиладиган қадриятлар, нормалар ва билимлар йиғиндисидан иборат бўлган қисми;

жисмоний тарбиялаш — юксак маданиятга эга бўлган ҳар томонлама етук ҳамда жисмонан соғлом инсонни шакллантириш мақсадида шахсни тарбиялашга, унинг жисмоний имкониятларини ривожлантиришга, жисмоний тарбия ва спорт соҳасида малака ва билимларини оширишга қаратилган жараён;

жисмоний тарбия ёки спорт тадбири ташкилотчиси — ўз ташаббуси билан жисмоний тарбия ёки спорт тадбири ўтказаётган ва (ёки) бундай тадбирни тайёрлаш ҳамда ўтказишни ташкилий, молиявий ва моддий жиҳатдан таъминлашни амалга ошираётган юридик ёки жисмоний шахс;

жисмоний тарбия-соғломлаштириш иншооти — оммавий жисмоний тарбия тадбирлари ва жисмоний тарбия-соғломлаштириш машғулотларини ўтказиш учун мўлжалланган, ўзига қўйиладиган норма ва талабларга жавоб берадиган ёпиқ ёки очиқ турдаги иншоот;

жисмоний тарбия тадбирлари — аҳолини жисмоний тарбия машғулотларига жалб этишга ва аҳоли ўртасида соғлом турмуш тарзини шакллантиришга қаратилган тадбирлар;

оммавий спорт — спортнинг ташкил этилган ва (ёки) мустақил машғулотларга, шунингдек оммавий жисмоний тарбия ва спорт тадбирларини ўтказиш орқали аҳолини жисмоний тарбиялашга, соғломлаштиришга, камол топтиришга ҳамда жисмоний тарбия ва спорт машғулотларига жалб этишга доир қисми;

профессионал спорт — спортнинг спорт мусобақаларини ташкил этиш ва ўтказишга доир қисми бўлиб, спортчилар уларда ўзининг асосий фаолияти сифатида иштирок этганлиги ва уларга тайёргарлик кўрганлиги учун мукофот ва (ёки) иш ҳақи олади;

спорт — одамларнинг муайян қоидалар бўйича ташкил этилган, уларнинг жисмоний ва интеллектуал қобилиятини таққослашдан иборат бўлган ҳаваскорлик асосидаги ва (ёки) профессионал асосдаги фаолияти, шунингдек ушбу фаолиятга тайёргарлик кўриш ҳамда бу фаолият жараёнида одамлар ўртасида юзага келадиган муносабатлар;

спортчи — танлаган спорт тури ёки спорт турлари билан мунтазам шуғулланадиган, доимо ўзининг спорт маҳоратини ошириб борадиган ва спорт тадбирларида қатнашадиган жисмоний шахс;

спорт дисквалификацияси — спорт турининг қоидаларини ёки спорт мусобақалари тўғрисидаги қоидаларни (низомларни, регламентларни) ёхуд антидопинг қоидаларини бузганлик учун спортчини, тренерни, спорт ҳакамини ва спорт соҳасидаги бошқа мутахассисларни спорт мусобақаларида иштирок этишдан четлаштириш;

спорт иншооти — спорт тадбирлари, спорт турлари бўйича ўқув машғулотлари ва ўқув-машғулот йиғинларини ўтказиш учун мўлжалланган, белгиланган нормалар ва талабларга жавоб берадиган ёпиқ ёки очиқ турдаги ихтисослаштирилган иншоот;

спорт мусобақаси — спортчилар ёки спорт жамоалари ўртасида спорт тури (спорт турлари) бўйича энг яхши иштирокчини (иштирокчиларни) аниқлаш мақсадида тасдиқланган қоидалар асосида ўтказиладиган беллашув;

спорт тадбири — тасдиқланган қоидалар асосида ташкил этилган, жисмоний фаоллик ва рақобатга асосланган мусобақа, шунингдек соғлом турмуш тарзини тарғиб қилишга, спортчиларнинг маҳорати ва салоҳиятини намоён этишга ҳамда аҳолини спортга жалб этишга қаратилган тадбир;

спорт тури — спорт мусобақаларига ўзига хос тарзда тайёргарлик кўрилиши билан ажралиб турувчи, спорт мусобақаларини ўтказишга ва уларда иштирок этишга доир талаблар ва шартлар белгиланадиган қоидаларга (низомга, регламентга) эга бўлган жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги фаолият тури;

спорт турининг тармоғи — фарқловчи белгиларга эга бўлган ҳамда битта ёки бир нечта спорт мусобақалари дастурлари турларини ўз ичига оладиган спорт турининг қисми;

спорт федерацияси (уюшмаси) — мамлакатда муайян спорт турини (турларини) ривожлантиришни, оммалаштиришни, спорт тадбирларини ташкил этиш ва ўтказишни, шунингдек Ўзбекистон Республикасининг спорт терма жамоаси аъзолигига номзодларни саралашни ва тавсия этишни ўз фаолиятининг асосий мақсади сифатида белгилаган, тегишли тартибда Спорт федерациялари (уюшмалари) реестрига киритилган нодавлат нотижорат ташкилоти;

спортнинг техник ва амалий турлари — спорт натижаларига эришиш учун спортчи томонидан умумий жисмоний машқлар мажмуасидан ташқари, спорт техникасидан, мосламаларидан ёки техникавий воситалардан фойдалана билиш ҳамда уларни бошқариш соҳасидаги кўникмалар ва маҳорат қўлланиладиган, шунингдек ҳар хил спорт турларидан олинган, амалий аҳамиятга эга бўлган машқлар бирикмасидан фойдаланиладиган спорт турлари. Спортнинг техник ва амалий турлари ёшларни Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучларида хизмат қилишга тайёрлашнинг таркибий қисмидир;

спортнинг ҳарбий-амалий турлари — асоси ҳарбий хизматчилар ҳамда махсус хизматни ўтаётган шахслар томонидан ўз хизмат вазифаларини бажариши билан боғлиқ махсус ҳаракатлардан (шу жумладан усуллардан) иборат бўлган спорт турлари;

Ўзбекистон Республикасининг спорт терма жамоалари — халқаро спорт мусобақаларига тайёргарлик кўриш ҳамда уларда Ўзбекистон Республикаси номидан иштирок этиш учун турли ёш тоифалари бўйича спортчилардан, тренерлардан, жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги бошқа мутахассислардан иборат жамоалар;

ҳаваскорлик спорти — спортнинг аҳолини ихтиёрийлик асосида спортга жалб этиш орқали одамлар соғлиғини мустаҳкамлашга қаратилган қисми.

4-модда. Жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари

Жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари қуйидагилардан иборат:

жисмоний тарбия ва спортни ривожлантиришни давлат томонидан қўллаб-қувватлаш;

ҳар кимнинг жисмоний тарбия ва спорт билан эркин шуғулланишга бўлган ҳуқуқини таъминлаш;

жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги давлат ҳамда жамоатчилик бошқарувини уйғунлаштириш;

жисмоний ва юридик шахсларнинг жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги ҳуқуқларининг кафолатларини белгилаш;

жисмоний тарбия ва спорт соҳасида камситишга ҳамда зўравонликка йўл қўймаслик;

жисмоний тарбия ва спортни ривожлантириш ҳамда аҳолини соғлом турмуш тарзига кенг жалб этиш;

Олимпия ва Паралимпия ҳаракатини ривожлантириш, спортчилар захирасини яратиш, шунингдек халқаро мусобақаларда спортчиларнинг иштирокини таъминлаш;

жисмоний тарбия ва спорт билан шуғулланувчи шахсларнинг, шунингдек жисмоний тарбия ва спорт тадбирлари иштирокчилари ҳамда томошабинларининг ҳаёти ва соғлиғи хавфсизлигини таъминлаш;

ногиронлиги бўлган шахслар, шунингдек ижтимоий ҳимояга муҳтож аҳоли ўртасида жисмоний тарбия ва спортни ривожлантиришга кўмаклашиш;

Ўзбекистоннинг миллий спорт турларини ва халқ ўйинларини ривожлантириш ҳамда оммалаштириш учун шарт-шароитлар яратиш;

жисмоний тарбия ва спортни ривожлантиришнинг узлуксизлиги ва узвийлигини таъминлаш;

халқаро ҳамкорликни амалга ошириш.

5-модда. Жисмоний тарбия ва спорт субъектлари

Жисмоний тарбия ва спорт субъектлари жумласига қуйидагилар киради:

Ўзбекистон Республикаси Спорт вазирлиги;

Ўзбекистон Миллий олимпия қўмитаси;

Ўзбекистон Миллий паралимпия қўмитаси;

спорт федерациялари (уюшмалари) ҳамда жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги бошқа нодавлат нотижорат ташкилотлари;

жисмоний тарбия ва спорт ташкилотлари;

спортнинг техник ва амалий турларини ривожлантирувчи ташкилотлар;

жисмоний тарбия ва спорт соҳасида фаолиятни амалга оширувчи таълим ташкилотлари;

жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги илмий тадқиқотларни амалга оширувчи ташкилотлар;

жисмоний тарбия ва спорт билан шуғулланувчи жисмоний шахслар, спортчилар, тренерлар, спорт ҳакамлари, спорт агентлари ҳамда жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги бошқа мутахассислар, шунингдек жисмоний тарбия ва спорт тадбирларининг иштирокчилари ҳамда томошабинлари;

ушбу Қонунга мувофиқ бошқа жисмоний ва юридик шахслар.

2-боб. Жисмоний тарбия ва спорт соҳасини давлат томонидан тартибга солиш

6-модда. Жисмоний тарбия ва спортни ривожлантиришни давлат томонидан қўллаб-қувватлаш

Жисмоний тарбия ва спортни ривожлантиришни давлат томонидан қўллаб-қувватлаш:

спортчиларнинг спорт тадбирларида, шу жумладан спорт мусобақалари ва ўқув-машғулот йиғинларида иштирок этишини таъминлаш;

Ўзбекистон Миллий олимпия қўмитаси, Ўзбекистон Миллий паралимпия қўмитаси, спорт федерациялари (уюшмалари) ҳамда жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги бошқа нодавлат нотижорат ташкилотлари фаолиятига молиявий жиҳатдан кўмаклашиш;

жисмоний тарбия ва спортни ривожлантириш, аҳоли ўртасида соғлом турмуш тарзини шакллантириш учун шарт-шароитлар яратиш;

жисмоний тарбия ва спорт ташкилотлари томонидан моддий-техника ва ахборот ресурсларидан, шунингдек илмий-тадқиқотга оид ва техник ишланмалар ҳамда технологиялардан фойдаланиш учун шарт-шароитлар яратиш;

давлат мулкида бўлган жисмоний тарбия-соғломлаштириш ва спорт иншоотларини сақлаш;

спорт иншоотларини қуриш, мавжудларини таъмирлаш ва реконструкция қилиш;

жисмоний тарбия ва спорт ташкилотлари фаолиятини ривожлантириш учун зарур шарт-шароитлар яратиш;

жисмоний тарбия ва спорт воситаларидан аҳолининг, шу жумладан ногиронлиги бўлган шахсларнинг соғлиғини мустаҳкамлаш мақсадида фойдаланиш учун шарт-шароитлар яратиш;

ногиронлиги бўлган шахсларнинг Паралимпия ўйинларида ҳамда ногиронлиги бўлган шахслар ўртасидаги бошқа спорт тадбирларида иштирок этишини ривожлантиришга ва таъминлашга кўмаклашиш;

спорт тадбирларини, оммавий спорт ва жисмоний тарбия-соғломлаштириш тадбирларини ташкил этиш;

жисмоний тарбия ва спорт ташкилотларининг халқаро ҳамкорлигига кўмаклашиш;

жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги дастурларни, илмий-услубий тизимларни ҳамда комплекс илмий тадқиқотларни молиялаштириш йўли билан амалга оширилади.

7-модда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

жисмоний тарбия ва спорт соҳасида ягона давлат сиёсатининг амалга оширилишини таъминлайди;

жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги давлат дастурларини ва мақсадли дастурларни тасдиқлайди ҳамда уларнинг амалга оширилишини таъминлайди;

спорт ва оммавий жисмоний тарбия тадбирларининг календарь режасини шакллантириш, шунингдек спорт турлари бўйича Ўзбекистон Республикасининг спорт терма жамоаларини шакллантириш тартибини белгилайди;

халқаро ва республика миқёсидаги спорт ҳамда оммавий жисмоний тарбия тадбирларининг календарь режасини, шунингдек спортнинг техник ва амалий турлари бўйича спорт ва оммавий жисмоний тарбия тадбирларининг календарь режасини тасдиқлайди;

жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги ваколатли давлат органининг, бошқа республика ижро этувчи ҳокимият органларининг фаолиятини мувофиқлаштиради ҳамда йўналтиради;

жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги мутахассисларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш тартибини белгилайди;

жисмоний тарбия ва спорт мусобақалари ҳамда тадбирларини ўтказиш қоидаларини белгилайди;

спорт унвонлари, спорт разрядлари ва малака тоифаларини бериш тартибини тасдиқлайди;

спорт мусобақаларида ғолиб ва совриндор бўлган спортчиларни ҳамда уларни тайёрлаган тренерларни ва терма жамоалар аъзоларини рағбатлантириш тартибини белгилайди.

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

8-модда. Жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги ваколатли давлат органининг ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Спорт вазирлиги жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги ваколатли давлат органидир (бундан буён матнда ваколатли давлат органи деб юритилади).

Ваколатли давлат органи:

жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги ягона давлат сиёсатини амалга оширади;

жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги давлат дастурларини ҳамда мақсадли дастурларни ишлаб чиқади ва амалга оширади;

жисмоний тарбия ва спорт тўғрисидаги қонунчиликка риоя этилиши устидан мониторинг ва назоратни, шунингдек жисмоний тарбия ва спортнинг ривожланиш таҳлилини амалга оширади;

жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар ва техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларнинг ишлаб чиқилиши ва тасдиқланишини ўз ваколатлари доирасида ташкил этади;

спорт таълим ташкилотларини ҳамда бошқа жисмоний тарбия ва спорт ташкилотларини ташкил этиш бўйича таклифлар киритади ва уларнинг фаолияти ташкил этилишини таъминлайди;

спорт турлари бўйича ягона спорт таснифини, шунингдек ушбу тасниф тўғрисидаги низомни тасдиқлайди;

спорт турларини ва спорт турининг тармоқларини эътироф этиш, уларни спорт турлари реестрига киритиш, реестрни юритиш ва ундан чиқариш тартибини белгилайди;

Спорт федерациялари (уюшмалари) реестрини шакллантириш, юритиш, реестрдан чиқариш тартибини белгилайди;

халқаро ва республика миқёсидаги спорт ҳамда оммавий жисмоний тарбия тадбирларининг календарь режасини шакллантиради ҳамда манфаатдор ташкилотлар билан биргаликда уларнинг молиялаштирилиши ва ўтказилишини таъминлайди;

жисмоний тарбия-соғломлаштириш ёки спорт иншоотлари қабул қилиб олинаётганда ва спорт мусобақалари ўтказилишидан олдин уларнинг белгиланган стандартларга мувофиқлигини текширади;

Ўзбекистон Республикаси спорт терма жамоаларининг таркибларини тасдиқлайди, Ўзбекистон спорт делегацияларини жамлайди, уларнинг тайёргарлик кўришини ҳамда халқаро спорт мусобақаларида ва оммавий жисмоний тарбия тадбирларида иштирок этишини таъминлайди;

Олимпия ва Паралимпия ҳаракатини ривожлантириш, халқаро мусобақаларда спортчиларнинг иштирокини таъминлаш бўйича зарур чора-тадбирларни белгилайди;

спорт ва оммавий жисмоний тарбия тадбирларини ташкил этади ҳамда ўтказади;

жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги мутахассисларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ҳамда уларнинг малакасини оширишни ташкил этади;

жисмоний тарбия-соғломлаштириш ва спорт учун мўлжалланган товарларни ишлаб чиқариш жараёнининг жисмоний тарбия ва спорт соҳасига оид стандартларга мувофиқ ташкил этилишига кўмаклашади;

янги жисмоний тарбия-соғломлаштириш ва спорт иншоотлари барпо этилишини ҳамда мавжудларининг таъмирланишини ва реконструкция қилинишини ташкил этишга кўмаклашади;

жисмоний тарбия ва спорт бўйича илмий, ўқув ва оммабоп адабиётлар, спорт турлари бўйича дастурлар тайёрланиши ва нашр этилишини, шунингдек жисмоний тарбия ва спорт соҳасида мультимедиа ва рақамли технологиялар маҳсулотлари ишлаб чиқилишини ташкил этади;

спортни оммалаштиришни ва аҳолини соғлом турмуш тарзига кенг жалб этишни ташкил этади;

жисмоний тарбия ва спортнинг оммалаштирилишини республика ижро этувчи ҳокимият органлари, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, жисмоний тарбия ва спорт ташкилотлари, оммавий ахборот воситалари билан биргаликда ташкил этади;

жисмоний тарбия ва спорт соҳасида халқаро ҳамкорликни амалга оширади.

Ваколатли давлат органи қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

9-модда. Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлигининг жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги:

жисмоний тарбиядан соғлиқни мустаҳкамлаш, касалликларнинг олдини олиш ва даволаш воситаси сифатида фойдаланади;

мамлакатда спорт тиббиётини ўрганиш ва ривожлантириш соҳасида илмий-тадқиқот ишларини олиб боради, дастурларни ишлаб чиқади ва амалга оширади;

аҳолининг жисмоний жиҳатдан камол топиш ҳолати таҳлилини ўтказади ва тегишли давлат органларига таклифлар киритади;

жисмоний тарбия ва спорт билан шуғулланаётган шахсларнинг тиббий мониторингини ташкил этади;

спортчиларнинг спорт мусобақаларига тайёргарлик кўришини тиббий жиҳатдан таъминлашда иштирок этади;

давлат спорт таълим муассасалари спортчиларининг белгиланган тартибда тиббий кўрикдан ўтказиб борилишини таъминлайди;

спорт тиббиёти соҳасидаги ходимларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини оширишни ташкил этади;

спортчилар ва бошқа мутахассислар спорт жароҳатларини олганда уларга тиббий ёрдам кўрсатилишини ташкил этади, шунингдек уларни жисмоний реабилитация қилиш бўйича тадбирлар ўтказади;

аҳолининг жинси ва ёши тоифасига қараб, жисмоний машқлар дастурини шакллантиришга доир услубий тавсияларни ишлаб чиқишда иштирок этади;

жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ишлаб чиқиш ҳамда амалга оширишда иштирок этади;

соғломлаштириш марказларини, даволаш-жисмоний тарбия диспансерларини ташкил этади.

Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

10-модда. Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги:

ўрта махсус, профессионал ва олий таълим ташкилотларида жисмоний тарбия ва спорт билан шуғулланиш ташкил этилишини таъминлайди;

ўрта махсус, профессионал ва олий таълим ташкилотларида ўқув-тарбия жараёнининг соғломлаштиришга йўналтирилган бўлишини, шунингдек соғлом турмуш тарзи нормаларини жорий этиш учун шарт-шароитлар яратилишини таъминлайди;

ўрта махсус, профессионал ва олий таълим ташкилотлари талабалари ўртасида жисмоний тарбия ва спорт тадбирларини ташкил этади;

жисмоний тарбия ва спорт бўйича мутахассисларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ҳамда уларнинг малакасини оширишда иштирок этади;

жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги ўқув-услубий адабиётларни тайёрлашда иштирок этади;

ўрта махсус, профессионал ва олий таълим ташкилотларида спорт клублари фаолияти йўлга қўйилишини таъминлайди ҳамда уларнинг спорт клублари ўртасида спорт мусобақаларини тизимли равишда ўтказиб боради;

Бутунжаҳон талабалар ўйинларида олий таълим ташкилотлари талабаларининг иштирокини таъминлайди;

ўрта махсус, профессионал ва олий таълим ташкилотлари спорт иншоотларининг моддий-техника ва ресурс базаси сақланиши ҳамда ривожлантирилишини таъминлайди;

жисмоний тарбия ва спорт соҳасида илмий ва инновацион лойиҳаларни амалга оширишга инвестиция ва грантларни жалб этиш, илмий ва инновацион фаолиятни молиялаштириш бўйича чора-тадбирларни амалга оширади;

ўқувчилар ва талабаларга соғлом турмуш тарзини, спорт билан шуғулланишнинг муҳимлиги, жисмоний ва маънавий комилликка интилиш тушунчасини сингдиришга, уларни салбий таъсирлардан ҳимоя қилишга ҳамда зарарли одатлардан халос этишга доир чора-тадбирлар мажмуини амалга оширади;

жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ишлаб чиқиш ҳамда амалга оширишда иштирок этади;

ўқувчилар ва талабаларни жисмоний тарбиялашнинг замонавий шакллари ҳамда усулларини, жинси ва ёшига қараб уларга спорт кўникмаларини сингдиришнинг илмий асосланган тизимларини ишлаб чиқишни ҳамда уларни жорий этишга кўмаклашишни ташкил этади.

Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

11-модда. Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлигининг жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги:

мактабгача таълим ва умумий ўрта таълим ташкилотларида жисмоний тарбия ва спортни ривожлантиришни ҳамда спорт инфратузилмасини мустаҳкамлашни таъминлайди;

мактабгача таълим ва умумий ўрта таълим ташкилотларида жисмоний тарбия ва спорт билан шуғулланишни ташкил этади;

болалар ва ўқувчи ёшлар ўртасида жисмоний тарбия ва спорт тадбирларини ташкил этади;

жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги ўқув-услубий адабиётларни тайёрлашда иштирок этади;

умумий ўрта таълим ташкилотларида мактаб спорт клублари фаолияти йўлга қўйилишини таъминлайди;

умумий ўрта таълим ташкилотларининг мактаб спорт клублари ва ўқувчилари ўртасида спорт мусобақаларини тизимли равишда ўтказиб боради;

жисмоний тарбия ва спорт бўйича мутахассисларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ҳамда уларнинг малакасини оширишда иштирок этади;

мактабгача таълим ва умумий ўрта таълим ташкилотларининг моддий-техника базасини ривожлантириш чораларини кўради;

болаларга спортга нисбатан муҳаббатни сингдиришга, ўсиб келаётган авлодда спорт билан шуғулланиш, соғлом турмуш тарзини олиб бориш, жисмоний ва маънавий комилликка интилиш муҳимлиги тушунчасини шакллантиришга, болаларни салбий таъсирлардан ҳимоя қилишга ва зарарли одатлардан халос этишга доир чора-тадбирлар мажмуини амалга оширади;

жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ишлаб чиқиш ҳамда амалга оширишда иштирок этади;

болаларни жисмоний тарбиялашнинг замонавий шакллари ҳамда усулларини, болаларнинг жинси ва ёшига қараб уларга спорт кўникмаларини сингдиришнинг, спортга қобилиятли болаларни ихтисослаштирилган спорт таълим муассасаларида ўқитиш учун танлаб олишнинг илмий асосланган тизимларини ишлаб чиқишни ҳамда уларни жорий этишга кўмаклашишни ташкил этади.

Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

12-модда. Маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги ваколатлари

Маҳаллий давлат ҳокимияти вакиллик органлари:

тегишли ҳудудда жисмоний тарбия ва спорт соҳасини ривожлантиришга ажратиладиган маҳаллий бюджет маблағларини кўриб чиқади, тасдиқлайди, уларнинг ижро этилиши устидан назоратни амалга оширади;

тегишли ҳудудда жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги ҳудудий дастурларни тасдиқлайди, уларнинг ижро этилиши устидан назоратни амалга оширади;

тегишли ҳудуддаги жисмоний тарбия ва спорт соҳасига масъулларнинг ҳисоботларини эшитади;

жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ишлаб чиқишда ҳамда амалга оширишда иштирок этади.

Маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари:

жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги давлат дастурларини ҳамда мақсадли дастурларни ишлаб чиқишда ҳамда амалга оширишда иштирок этади;

жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги ҳудудий дастурларни ишлаб чиқади ҳамда амалга оширади;

жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ишлаб чиқишда ҳамда амалга оширишда иштирок этади;

ҳудудларда жисмоний тарбия ва спорт тўғрисидаги қонунчиликнинг ижро этилишини ташкил этади;

жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги тадбирларнинг маҳаллий бюджетдан молиялаштирилишини таъминлайди;

жисмоний тарбия ва спорт ташкилотларини ташкил этишга кўмаклашади ҳамда уларнинг фаолиятини қўллаб-қувватлайди;

жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги давлат-хусусий шерикликни ривожлантиришга кўмаклашади;

аҳолини жисмоний тарбия ва спортга жалб этиш ишларини ташкил этади;

жисмоний тарбия ва спорт тадбирларини ташкил этиш ҳамда ўтказишга, жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги мутахассисларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини оширишга кўмаклашади;

жисмоний тарбия ва спортни ривожлантириш учун фуқароларнинг иш жойи, яшаш жойи ҳамда дам олиш жойида шарт-шароитлар яратади;

жисмоний тарбия-соғломлаштириш ва спорт учун мўлжалланган товарлар ишлаб чиқарилишини, соҳага оид хизматлар ривожлантирилишини ташкил этишга кўмаклашади.

Маҳаллий давлат ҳокимияти органлари қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

13-модда. Фуқароларнинг, фуқаролар ўзини ўзи бошқариш органларининг, нодавлат нотижорат ташкилотларининг ҳамда фуқаролик жамияти бошқа институтларининг жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги тадбирларда иштирок этиши

Фуқаролар, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари ҳамда фуқаролик жамиятининг бошқа институтлари:

жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги давлат дастурларини, ҳудудий дастурларни ҳамда бошқа дастурларни амалга оширишда иштирок этади;

жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги жамоатчилик назоратини амалга оширади;

жисмоний тарбия ва спортни ривожлантиришга, аҳоли ўртасида соғлом турмуш тарзини шакллантиришга қаратилган тушунтириш ишларини амалга оширишда иштирок этади.

Фуқаролар, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари ҳамда фуқаролик жамиятининг бошқа институтлари жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги бошқа тадбирларда ҳам иштирок этиши мумкин.

3-боб. Жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги фаолиятни ташкил этиш

14-модда. Жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги мутахассислар

Спортчилар, тренерлар, спорт ҳакамлари ҳамда Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги томонидан ваколатли давлат органи билан биргаликда касблари ва лавозимларининг таснифланган рўйхати белгиланадиган бошқа мутахассислар жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги мутахассислардир.

Спортчи, тренер ва спорт ҳаками касблари ва лавозимларига доир малака талаблари ваколатли давлат органи томонидан белгиланади, жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги бошқа мутахассисларнинг касблари ва лавозимларига доир малака талаблари қонунчиликка мувофиқ белгиланади.

15-модда. Ҳаваскорлик спорти ва профессионал спорт

Фуқаролар ҳаваскорлик спорти, шунингдек профессионал спорт билан спортчи, тренер, спорт ҳаками сифатида шуғулланиш ёки қонунчиликда тақиқланмаган жисмоний тарбия ва спорт соҳасига оид бошқа фаолият турлари билан шуғулланиш ҳуқуқига эга.

Ҳаваскорлик спорти ва профессионал спорт соҳасидаги корхоналар, муассасалар ва ташкилотларнинг ташкил этилиши ҳамда фаолият кўрсатиши тартиби қонунчиликда белгиланади.

16-модда. Оммавий спорт мусобақалари

Оммавий спорт мусобақалари аҳолини оммавий спортга жалб этиш мақсадида «Беш ташаббус олимпиадаси», «Беш ташаббус паралимпиадаси» ва бошқа оммавий спорт тадбирлари шаклида ўтказиб борилади.

Оммавий спорт мусобақалари ваколатли давлат органи билан келишилган ҳолда ушбу мусобақалар ташкилотчилари томонидан белгиланадиган тартиб асосида ўтказилади.

17-модда. Спорт синовлари

Спорт синовлари аҳоли ўртасида жисмоний тарбия ва спортни оммалаштириш ҳамда аҳолининг жисмоний фаоллигини баҳолаш мақсадида ўтказилади.

Спорт синовлари натижалари ваколатли давлат органининг ахборот тизимига киритиб борилади.

Спорт синовларини ўтказиш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

18-модда. Ўзбекистон олимпия ҳаракати. Ўзбекистон Миллий олимпия қўмитаси

Ўзбекистон олимпия ҳаракати Халқаро олимпия ҳаракатининг таркибий қисми бўлиб, унинг мақсади олимпия ҳаракати принципларини оммалаштиришдан, жисмоний тарбия ва спортни ривожлантиришга кўмаклашишдан, спорт соҳасидаги халқаро ҳамкорликни мустаҳкамлашдан, Олимпия ўйинларида ҳамда Халқаро олимпия қўмитаси шафелигида ўтказиладиган бошқа халқаро спорт тадбирларида иштирок этишдан иборатдир.

Ўзбекистон олимпия ҳаракати ўз фаолиятини Ўзбекистон Республикасининг қонунчилигига, Халқаро олимпия қўмитасининг Олимпия хартиясига ҳамда ўз уставига мувофиқ амалга оширувчи Ўзбекистон Миллий олимпия қўмитаси томонидан бошқарилади. Давлат Ўзбекистон Миллий олимпия қўмитасига ўз уставида белгиланган мақсадларини амалга оширишига ҳар томонлама кўмаклашган ҳолда, Ўзбекистон олимпия ҳаракатини тан олади ва қўллаб-қувватлайди.

Ўзбекистон Миллий олимпия қўмитаси:

олимпия ҳаракати принципларини оммалаштиради, юксак ютуқларга эришиладиган спортни ва оммавий спортни ривожлантиришга кўмаклашади;

Халқаро олимпия қўмитасининг Олимпия хартиясига мувофиқ Олимпия ўйинларида ҳамда Халқаро Олимпия қўмитаси шафелигида ўтказиладиган бошқа халқаро спорт тадбирларида Ўзбекистон Республикасининг манфаатларини ифода этади;

спортчиларни Олимпия ўйинларида ҳамда Халқаро Олимпия қўмитаси шафелигида ўтказиладиган бошқа халқаро спорт тадбирларида иштирок этишга тайёрлашнинг зарур даражасини таъминлашга қаратилган дастурларни ва чора-тадбирларни ишлаб чиқиш ҳамда амалга оширишда иштирок этади;

спортда допингнинг олдини олишга ҳамда унга қарши курашишга, шунингдек жисмоний тарбия ва спорт соҳасида ҳар қандай шаклдаги камситишлар ва зўравонликларнинг юзага келишига йўл қўймасликка кўмаклашади;

Халқаро олимпия қўмитасининг ҳамда Ўзбекистон Миллий олимпия қўмитасининг олимпия рамзларидан, шиоридан, байроғидан, мадҳиясидан, «олимпия», «олимпиада» деган номлардан фойдаланишга бўлган ҳуқуқларини Ўзбекистон Республикаси ҳудудида ҳимоя қилиш чораларини таъминлайди.

Ўзбекистон Миллий олимпия қўмитаси ўз ваколатларини ваколатли давлат органи, спорт федерациялари (уюшмалари) ҳамда бошқа ташкилотлар билан ҳамкорликда амалга оширади.

Олимпия ўйинларида ва Халқаро олимпия қўмитаси шафелигида ўтказиладиган бошқа халқаро спорт тадбирларида Ўзбекистон Республикаси спорт терма жамоаларининг чиқишлари Ўзбекистон Республикаси Давлат байроғи остида ўтказилади.

Ўзбекистон Миллий олимпия қўмитаси қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

19-модда. Ўзбекистон паралимпия ҳаракати. Ўзбекистон Миллий паралимпия қўмитаси

Ўзбекистон паралимпия ҳаракати Халқаро паралимпия ҳаракатининг таркибий қисми бўлиб, унинг мақсади паралимпия ҳаракати принципларини оммалаштиришдан, ногиронлиги бўлган шахслар ўртасида жисмоний тарбия ва спортни ривожлантиришга кўмаклашишдан, спорт соҳасидаги халқаро ҳамкорликни мустаҳкамлашдан, Паралимпия ўйинларида ҳамда Халқаро паралимпия қўмитаси шафелигида ўтказиладиган бошқа халқаро спорт тадбирларида иштирок этишдан иборатдир.

Ўзбекистон паралимпия ҳаракати ўз фаолиятини Ўзбекистон Республикаси қонунчилигига, Халқаро паралимпия қўмитасининг Паралимпия хартиясига ҳамда ўз уставига мувофиқ амалга оширувчи Ўзбекистон Миллий паралимпия қўмитаси томонидан бошқарилади. Давлат Ўзбекистон Миллий паралимпия қўмитасига ўз уставида белгиланган мақсадларини амалга оширишига ҳар томонлама кўмаклашган ҳолда, Ўзбекистон паралимпия ҳаракатини тан олади ва қўллаб-қувватлайди.

Ўзбекистон Миллий паралимпия қўмитаси:

паралимпия ҳаракати принципларини оммалаштиради, юксак ютуқларга эришиладиган спортнинг паралимпия турларини ҳамда ногиронлиги бўлган шахслар ўртасида оммавий спортни ривожлантиришга кўмаклашади;

Халқаро паралимпия қўмитасининг Паралимпия хартиясига мувофиқ Паралимпия ўйинларида ҳамда Халқаро паралимпия қўмитаси шафелигида ўтказиладиган бошқа халқаро спорт тадбирларида Ўзбекистон Республикасининг манфаатларини ифода этади;

спортчиларни Паралимпия ўйинларида ҳамда Халқаро паралимпия қўмитаси шафелигида ўтказиладиган бошқа халқаро спорт тадбирларида иштирок этиш учун тайёрлашнинг зарур даражасини таъминлашга қаратилган чора-тадбирларни ишлаб чиқиш ва амалга оширишда иштирок этади;

спортнинг паралимпия турлари бўйича допингнинг олдини олишга ҳамда унга қарши курашишга, шунингдек жисмоний тарбия ва спорт соҳасида ҳар қандай шаклдаги камситишлар ва зўравонликларнинг юзага келишига йўл қўймасликка кўмаклашади;

Халқаро паралимпия қўмитасининг ҳамда Ўзбекистон Миллий паралимпия қўмитасининг паралимпия рамзларидан, шиоридан, байроғидан, мадҳиясидан, «паралимпия», «паралимпиада» деган номлардан фойдаланишга бўлган ҳуқуқларини Ўзбекистон Республикаси ҳудудида ҳимоя қилиш чораларини таъминлайди.

Ўзбекистон Миллий паралимпия қўмитаси ўз ваколатларини ваколатли давлат органи, спорт федерациялари (уюшмалари) ҳамда бошқа ташкилотлар билан ҳамкорликда амалга оширади.

Паралимпия ўйинларида ва Халқаро паралимпия қўмитаси шафелигида ўтказиладиган бошқа халқаро спорт тадбирларида Ўзбекистон Республикаси спорт терма жамоаларининг чиқишлари Ўзбекистон Республикаси Давлат байроғи остида ўтказилади.

Ўзбекистон Миллий паралимпия қўмитаси қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

20-модда. Сурдлимпия, махсус олимпия, кўзи ожизлар спорти ва бошқа адаптив спорт турлари

Ўзбекистон сурдлимпия ҳаракати Халқаро сурдлимпия ҳаракатининг таркибий қисми бўлиб, унинг мақсади сурдлимпия ҳаракати принципларини оммалаштиришдан, ногиронлиги бўлган шахслар ўртасида жисмоний тарбия ва спортни ривожлантиришга кўмаклашишдан, спорт соҳасидаги халқаро ҳамкорликни мустаҳкамлашдан, Сурдлимпия ўйинларида ҳамда Халқаро карлар спорти қўмитаси шафелигида ўтказиладиган бошқа халқаро спорт тадбирларида иштирок этишдан иборатдир.

Ўзбекистон махсус олимпия ҳаракати Халқаро махсус олимпия ҳаракатининг таркибий қисми бўлиб, унинг мақсади махсус олимпия ҳаракати принципларини оммалаштиришдан, ногиронлиги бўлган шахслар ўртасида жисмоний тарбия ва спортни ривожлантиришга кўмаклашишдан, спорт соҳасида халқаро ҳамкорликни мустаҳкамлашдан, халқаро махсус олимпия ўйинларида ҳамда тегишли халқаро спорт ташкилотлари шафелигида ўтказиладиган бошқа халқаро спорт тадбирларида иштирок этишдан иборатдир.

Ўзбекистон кўзи ожизлар спорти ҳаракати Халқаро кўзи ожизлар спорти ҳаракатининг таркибий қисми бўлиб, унинг мақсади кўзи ожизлар спорти ҳаракати принципларини оммалаштиришдан, кўзи ожиз шахслар ўртасида жисмоний тарбия ва спортни ривожлантиришга кўмаклашишдан, спорт соҳасида халқаро ҳамкорликни мустаҳкамлашдан, халқаро кўзи ожизлар спорти мусобақаларида ҳамда тегишли халқаро спорт ташкилотлари шафелигида ўтказиладиган бошқа халқаро спорт тадбирларида иштирок этишдан иборатдир.

Сурдлимпия, махсус олимпия, кўзи ожизлар спорти ва бошқа адаптив спорт турларини ривожлантириш Ўзбекистон адаптив спорт турлари ассоциацияси ҳамда спортнинг сурдлимпия, махсус олимпия ва кўзи ожизлар спорти турлари бўйича нодавлат нотижорат ташкилотлари томонидан ташкил этилади.

21-модда. Спорт федерациялари (уюшмалари)

Спорт федерацияси (уюшмаси) мамлакатда муайян спорт турини (турларини) ривожлантириш, оммалаштириш, спорт тадбирларини ташкил этиш ва ўтказиш, тегишли спорт тури (турлари) бўйича спортчиларни тайёрлаш ишларини амалга оширади, халқаро миқёсдаги барча спорт мусобақалари ва тадбирларида Ўзбекистон Республикаси манфаатларини ифода этади.

Спорт федерацияси (уюшмаси) ўзи ривожлантирадиган спорт тури (турлари) бўйича Ўзбекистон Республикасининг чемпионатлари ва кубоклари мусобақалари ўтказиб борилишини ташкил этади.

Спорт федерациясининг (уюшмасининг) расмий номи нодавлат нотижорат ташкилотлари тўғрисидаги қонунчиликда белгиланган талабларга мувофиқ бўлиши ҳамда унда спорт федерацияси (уюшмаси) фаолиятининг ҳудудий соҳаси, шунингдек спорт федерацияси (уюшмаси) қайси спорт турини (турларини) ривожлантириш мақсадида ташкил этилган бўлса, ўша спорт тури (турлари) кўрсатилиши лозим.

Спорт федерацияларининг (уюшмаларининг) ташкил этилиши, фаолияти, қайта ташкил этилиши ва тугатилиши, ушбу Қонунда назарда тутилган ўзига хос хусусиятлар инобатга олинган ҳолда, нодавлат нотижорат ташкилотлари тўғрисидаги қонунчиликка мувофиқ амалга оширилади.

22-модда. Спорт федерациялари (уюшмалари) реестри

Спорт федерациялари (уюшмалари) реестри ваколатли давлат органи томонидан юритилади.

Қуйидаги мезонларга мувофиқ бўлган нодавлат нотижорат ташкилотлари белгиланган тартибда Спорт федерациялари (уюшмалари) реестрига киритилади:

уларнинг ривожлантирадиган спорт тури (турлари) бўйича халқаро спорт ташкилотига аъзо эканлиги (бундан миллий ва адаптив спорт турлари мустасно);

улар ривожлантирадиган спорт тури (турлари) бўйича спорт тури қоидаларининг мавжудлиги;

уларнинг Спорт федерациялари (уюшмалари) реестрига киритилган спорт федерациялари (уюшмалари) номларидан фарқланадиган номга эга эканлиги;

улар ривожлантирадиган спорт турининг (турларининг) бошқа спорт тури (турлари) белгиларидан фарқланиши;

улар ривожлантирадиган спорт тури (турлари) бўйича Спорт федерациялари (уюшмалари) реестрига бошқа спорт федерацияси (уюшмаси) киритилмаганлиги.

Спорт федерациялари (уюшмалари) реестрига, истисно тариқасида, Ўзбекистон Республикаси Президенти ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг ҳужжатлари билан спорт турини (турларини) ёки спортнинг алоҳида йўналишларини ривожлантириши белгиланган спорт федерациялари (уюшмалари) тўғридан-тўғри киритилади. Бунда спорт федерацияларини (уюшмаларини) реестрдан чиқариш бўйича қоидалар мазкур қисмда кўрсатиб ўтилган спорт федерацияларига (уюшмаларига) нисбатан татбиқ этилмайди.

Спорт федерациялари (уюшмалари) реестрида қуйидаги маълумотлар кўрсатилади:

спорт федерацияларининг (уюшмаларининг) номлари;

спорт федерациялари (уюшмалари) томонидан ривожлантириладиган спорт тури (турлари);

спорт федерациялари (уюшмалари) раҳбар органларининг шахсий таркиби тўғрисидаги маълумотлар;

спорт федерацияларининг (уюшмаларининг) халқаро спорт ташкилотига аъзолиги тўғрисидаги маълумотлар.

Спорт федерациялари (уюшмалари) реестрида кўрсатилган маълумотлар очиқ бўлади ва ваколатли давлат органининг ахборот тизимига жойлаштирилади.

Спорт федерациялари (уюшмалари) реестрига ваколатли давлат органи томонидан белгиланган тартибда бошқа маълумотлар ҳам киритилиши мумкин.

23-модда. Спорт федерацияларининг (уюшмаларининг) ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Спорт федерациялари (уюшмалари) қуйидаги ҳуқуқларга эга:

спорт турини ёки спорт турининг тармоғини Спорт турлари реестрига киритиш юзасидан таклиф киритиш;

спорт тури (турлари) бўйича Ўзбекистон Республикаси спорт терма жамоаларининг халқаро спорт мусобақаларида иштирок этишини ташкил этиш;

спорт турини (турларини) ривожлантириш учун қонунчилик ҳужжатларида тақиқланмаган турли манбалардан молиявий ва бошқа турдаги ёрдам олиш.

Спорт федерациялари (уюшмалари) қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

Спорт федерациялари (уюшмалари):

спорт турини (турларини) ривожлантириши ва оммалаштириши;

спорт тури (турлари) бўйича спорт турлари қоидаларини ваколатли давлат органига давлат тилида тақдим этиши ҳамда ўз расмий веб-сайтида жойлаштириши;

спорт турини (турларини) ривожлантириш бўйича комплекс мақсадли дастурларни ишлаб чиқиши;

спортчилар, тренерлар ва ўтказилаётган спорт мусобақалари тўғрисидаги маълумотларни ваколатли давлат органининг ахборот тизимига киритиб бориши;

спорт турини (турларини) ривожлантириш ва оммалаштириш бўйича амалга оширилаётган чора-тадбирлар тўғрисидаги ҳисоботларни ваколатли давлат органига тақдим этиши;

спорт тури (турлари) бўйича Ўзбекистон Республикасининг спорт терма жамоаларини шакллантириш, шунингдек спорт ва оммавий жисмоний тарбия тадбирларининг календарь режасини шакллантириш бўйича ваколатли давлат органига белгиланган тартибда таклифлар киритиб бориши;

спорт тури (турлари) бўйича ҳар қандай шаклдаги камситишлар ва зўравонликларга йўл қўймаслиги;

антидопинг қоидаларига мувофиқ допингнинг олдини олиши ва унга қарши курашиш чораларини кўриши шарт.

Спорт федерацияларининг (уюшмаларининг) зиммасига қонунчиликка мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам юклатилиши мумкин.

24-модда. Жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги фаолият. Нодавлат жисмоний тарбия ва спорт ташкилотлари реестри

Жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги фаолият жисмоний тарбия ва спорт ташкилотлари, якка тартибдаги тадбиркорлар, ўзини ўзи банд қилган тренерлар ҳамда бошқа жисмоний ва юридик шахслар томонидан амалга оширилади.

Жисмоний тарбия ва спорт ташкилотлари халқаро спорт ташкилотларининг аъзоси бўлиши мумкин.

Жисмоний тарбия ва спорт ташкилотлари чет давлатларнинг спорт ташкилотлари билан муносабатларда халқаро спорт ташкилотлари томонидан тасдиқланган қоидаларга (низомларга, регламентларга) ва Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномаларига риоя этади.

Ваколатли давлат органи томонидан Нодавлат жисмоний тарбия ва спорт ташкилотлари реестри юритилади.

Нодавлат жисмоний тарбия ва спорт ташкилотлари реестрига спорт клублари, спорт таълим ташкилотлари, жисмоний тарбия ва спорт соҳасида фаолият юритувчи бошқа юридик шахслар ва якка тартибдаги тадбиркорлар ҳамда ўзини ўзи банд қилган тренерлар киритилади.

Нодавлат жисмоний тарбия ва спорт ташкилотлари реестрига киритилган жисмоний ва юридик шахслар расмий спорт мусобақаларида ўз номидан иштирок этиши, шунингдек Ўзбекистон Республикасининг спорт терма жамоаларига номзод бериши мумкин.

Нодавлат жисмоний тарбия ва спорт ташкилотлари реестрини шакллантириш, юритиш ҳамда реестрдан чиқариш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

25-модда. Спорт клуби

Спорт клуби спорт фаолияти билан шуғулланиш, спорт турларини ривожлантириш ва оммалаштириш, шунингдек спортчиларни мусобақаларга тайёрлаш мақсадида ташкил этилади.

Спорт клуби, идоравий мансублиги ва мулкчилик шаклидан қатъи назар, юридик шахс мақоми билан ёки юридик шахс мақомисиз ташкил этилиши мумкин.

Юридик шахс мақомига эга бўлган спорт клуби қонунчиликка мувофиқ давлат рўйхатидан ўтказилади.

26-модда. Спорт лигаси

Спорт лигаси спорт мусобақаларини ташкил этиш, ўтказиш ва бошқариш фаолиятини амалга ошириш мақсадида, идоравий мансублиги ҳамда мулкчилик шаклидан қатъи назар, юридик шахс мақоми билан ёки юридик шахс мақомисиз ташкил этилади.

Юридик шахс мақомига эга бўлган спорт лигаси қонунчиликка мувофиқ давлат рўйхатидан ўтказилади.

Спорт лигаси спорт тури (турлари) бўйича профессионал спорт мусобақаларини ташкил этиш ҳамда ўтказиш учун профессионал спорт мусобақасини ташкил этиш ва ўтказиш қоидаларини (низомини, регламентини) қонунчиликда белгиланган тартибда тасдиқлайди.

Профессионал спорт мусобақасини ташкил этиш ва ўтказиш қоидалари (низоми, регламенти) очиқ маълумот сифатида спорт лигасининг Интернетдаги расмий веб-сайтига жойлаштирилади. Бунда мазкур қоидалар (низом, регламент) қонунчиликка мувофиқ бўлиши керак.

Спорт лигасининг фаолият юритиш тартиби, шунингдек спорт лигалари томонидан профессионал спорт мусобақаларини ташкил этиш ва ўтказиш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

27-модда. Ўзбекистон миллий спорт турлари ва халқ ўйинлари

Ўзбекистон миллий спорт турлари ва халқ ўйинлари миллий ижтимоий-маданий йўналишга эга бўлган ҳамда Ўзбекистон Республикаси ҳудудида ривожланаётган спорт ва ўйин турларидир.

Ўзбекистон миллий спорт турлари ва халқ ўйинлари Ўзбекистон Республикасининг жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги маданий меросининг ажралмас қисми, аҳолида ватанпарварлик ва Ватанга муҳаббат, халқаро майдонда мамлакатнинг обрў-эътиборини юксалтиришга интилиш туйғуларини тарбиялаш пойдеворидир.

Давлат органлари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, жисмоний тарбия ва спорт ташкилотлари, шунингдек бошқа ташкилотлар:

Ўзбекистон миллий спорт турларини ва халқ ўйинларини ривожлантиришга ҳар томонлама кўмаклашади ҳамда уларни аҳоли ўртасида ёйиш учун зарур шарт-шароитлар яратади;

Ўзбекистон миллий спорт турларининг ва халқ ўйинларининг халқаро майдондаги обрў-эътиборини мустаҳкамлашга кўмаклашади.

Ўзбекистон миллий спорт турларини ва халқ ўйинларини Спорт ва оммавий жисмоний тарбия тадбирларининг календарь режасига киритиш тартиби қонунчиликда белгиланади.

28-модда. Жисмоний тарбия ва спорт тадбирларини ташкил этиш ҳамда ўтказиш

Жисмоний тарбия ёки спорт тадбирлари ташкилотчилари бу тадбирларни ўтказиш шартларини, шу жумладан жисмоний тарбия ва спорт тадбирларини ташкил этиш ҳамда ўтказишни молиялаштириш шартларини белгилайди, бундай тадбирларни ташкил этиш ва ўтказиш учун масъул бўлади.

Жисмоний тарбия ва спорт тадбирлари ташкилотчилари қуйидаги ҳуқуқларга эга:

жисмоний тарбия ва спорт тадбирининг номи ва рамзларидан фойдаланиш;

жисмоний тарбия ва спорт тадбирларини ўтказиш жойида товарлар, ишлар ва хизматлар рекламасини жойлаштириш;

жисмоний тарбия ва спорт тадбирларида фойдаланиладиган спорт экипировкаси, спорт ускуналари ва анжомларини ишлаб чиқарувчиларни белгилаш;

жисмоний тарбия ва спорт тадбирларини ёритиш;

жисмоний тарбия ва (ёки) спорт тадбирини тўхтатиш ва бекор қилиш, уларни ўтказиш вақтини ўзгартириш ҳамда уларнинг якунларини тасдиқлаш.

Жисмоний тарбия ва спорт тадбирларининг номларидан, улар асосида тузилган сўз бирикмаларидан ҳамда мазкур тадбирлар рамзларидан учинчи шахсларнинг фойдаланиши жисмоний тарбия ва спорт тадбирлари ташкилотчилари билан ёзма шаклда тузиладиган келишувлар асосида амалга оширилади, бундан ушбу номлардан, улар асосида тузилган сўз бирикмаларидан ва мазкур тадбирлар рамзларидан ахборот мақсадида ёхуд оммавий ахборот воситаларида жисмоний тарбия ва спорт тадбирларини ёритиш ҳуқуқини олган учинчи шахслар томонидан ушбу ҳуқуқлардан фойдаланиш ҳоллари мустасно.

Оммавий ахборот воситаларида жисмоний тарбия ва спорт тадбирларининг жисмоний тарбия ёки спорт тадбирлари ташкилотчилари томонидан тасдиқланган, тўғри кўрсатилган номларидан фойдаланилиши керак. Бунда мазкур номлар реклама ҳисобланмайди.

Жисмоний тарбия ва спорт тадбирларини ёритиш ҳуқуқидан учинчи шахслар фақат жисмоний тарбия ёки спорт тадбирлари ташкилотчиларининг ёзма рухсатлари билан ёхуд учинчи шахслар томонидан ушбу ҳуқуқларнинг бундай тадбирлар ташкилотчиларидан сотиб олинганлиги тўғрисидаги ёзма шаклдаги келишувлар асосида фойдаланиши мумкин.

Жисмоний тарбия ва спорт тадбирлари тўғрисидаги қоидаларнинг (низомларнинг, регламентларнинг) мазмунига нисбатан қўйиладиган умумий талаблар ваколатли давлат органи томонидан белгиланади.

Фақат расмий спорт мусобақалари Ўзбекистон Республикаси чемпионати ёки кубоги мақомига ҳамда номига эга бўлиши мумкин.

Расмий спорт мусобақаларини ўтказишга фақат ушбу Қонуннинг 30-моддасига мувофиқ тасдиқланган спорт турлари қоидаларига асосан йўл қўйилади.

Ўзбекистон Республикаси ҳудудида халқаро спорт тадбирлари тегишли спорт федерацияси (уюшмаси) ҳамда ваколатли давлат органи билан келишилган ҳолда ўтказилиши мумкин.

29-модда. Спорт турларини ва спорт турининг тармоқларини эътироф этиш. Спорт турларининг реестри

Ўзбекистон Республикасида белгиланган тартибда эътироф этилган спорт турлари ва спорт турининг тармоқлари Спорт турлари реестрига киритилади.

Спорт турини ёки спорт турининг тармоғини эътироф этиш учун у спорт турига ёки спорт турининг тармоғига мос белгига, спорт тури қоидаларига, машғулот ўтказишнинг ўзига хос хусусиятлари ва услубиятига, спорт инфратузилмасига, фойдаланиладиган спорт анжомлари ва жиҳозларига эга бўлиши ҳамда спорт машғулотлари ва спорт мусобақаларини ўтказиш талабларига жавоб берадиган спорт инфратузилмаси мавжуд бўлиши, шунингдек спортчиларнинг иштирок этишига, одамнинг жисмоний ва ақлий ривожланиш қобилиятини ҳамда ҳаракат фаоллигини такомиллаштиришга, соғлом турмуш тарзини шакллантиришга хизмат қилиши керак.

Спорт турини ёки спорт турининг тармоғини эътироф этиш ушбу спорт тури ёки спорт турининг тармоғи маъмурий-ҳудудий бирликларнинг (Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳри) камида еттитасида ривожланган бўлиши керак, бундан ваколатли давлат органи томонидан белгиланган спорт турлари ёки спорт турининг тармоқлари мустасно.

Спорт турларини ёки спорт турининг тармоқларини эътироф этиш спорт федерацияларининг (уюшмаларининг), жисмоний тарбия ва спорт ташкилотларининг аризаси асосида ваколатли давлат органи томонидан амалга оширилади.

Олимпия ва Паралимпия ўйинлари дастурига киритилган спорт турларини ёки спорт турининг тармоқларини, шунингдек Ўзбекистон Республикаси Президенти ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг ҳужжатларида назарда тутилган ҳолларда спорт турларини ёки спорт турининг тармоқларини эътироф этиш ваколатли давлат органи томонидан, истисно тариқасида, тўғридан-тўғри эътироф этилади ва Спорт турлари реестрига киритилади.

Ғайриинсоний ва инсон қадр-қимматини камситувчи спорт турлари ёки спорт турининг тармоқлари Ўзбекистон Республикасида спорт турлари ёки спорт турининг тармоқлари сифатида эътироф этилиши мумкин эмас.

Спорт турлари реестри ваколатли давлат органи томонидан юритилади.

30-модда. Спорт турлари қоидалари

Спорт турлари реестрига киритилган спорт турларининг қоидалари халқаро спорт ташкилотлари томонидан тасдиқланган қоидаларга мувофиқ қўлланилади, бундан ҳарбий-амалий, Ўзбекистон миллий спорт турлари ва халқ ўйинлари мустасно.

Ҳарбий-амалий, Ўзбекистон миллий спорт турлари ва халқ ўйинлари қоидалари қонунчиликда белгиланган тартибда ишлаб чиқилади.

31-модда. Спорт унвонлари, спорт разрядлари, малака тоифалари. Спорт турлари бўйича ягона спорт таснифи

Ўзбекистон Республикасида қуйидаги спорт унвонлари, спорт разрядлари, малака тоифалари белгиланади:

а) спорт унвонлари:

халқаро тоифадаги Ўзбекистон спорт устаси ёки халқаро гроссмейстер;

Ўзбекистон спорт устаси ёки Ўзбекистон гроссмейстери;

б) спорт разрядлари:

Ўзбекистон спорт усталигига ёки Ўзбекистон гроссмейстерлигига номзод;

биринчи спорт разряди;

иккинчи спорт разряди;

учинчи спорт разряди;

ўсмирлар учун биринчи спорт разряди;

ўсмирлар учун иккинчи спорт разряди;

ўсмирлар учун учинчи спорт разряди;

в) спорт ҳакамларининг малака тоифалари:

халқаро тоифали спорт ҳаками;

миллий тоифали спорт ҳаками;

биринчи тоифали спорт ҳаками;

иккинчи тоифали спорт ҳаками;

учинчи тоифали спорт ҳаками;

спорт бўйича ҳакам;

г) тренерларнинг малака тоифалари:

халқаро тоифали тренер;

олий тоифали тренер;

биринчи тоифали тренер;

иккинчи тоифали тренер;

д) йўриқчи-услубчиларнинг малака тоифалари:

олий тоифали йўриқчи-услубчи;

биринчи тоифали йўриқчи-услубчи;

иккинчи тоифали йўриқчи-услубчи.

Спорт унвонларини, спорт разрядларини ва малака тоифаларини бериш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланади.

Спорт турлари бўйича ягона спорт таснифи Спорт турлари реестрига киритилган спорт турлари бўйича тегишли спорт унвонлари ва спорт разрядларини бериш учун бажарилиши зарур бўлган нормалар ҳамда талабларни, шунингдек уларни бажариш шартларини белгилайди.

Спорт турлари бўйича ягона спорт таснифи тўғрисидаги низомда мазкур нормалар, талаблар ва шартларнинг мазмуни, шунингдек спорт турлари бўйича спорт унвонлари ва спорт разрядларини бериш тартиби белгиланади.

Спорт турлари бўйича ягона спорт таснифи ва у тўғрисидаги низом ваколатли давлат органи томонидан тасдиқланади.

32-модда. Халқаро ва республика миқёсидаги спорт ҳамда оммавий жисмоний тарбия тадбирларининг календарь режаси

Халқаро ва республика миқёсидаги спорт ҳамда оммавий жисмоний тарбия тадбирларининг календарь режаси Ўзбекистон Республикаси ҳудудида ўтказиладиган халқаро ва республика миқёсидаги расмий спорт ёки оммавий жисмоний тарбия тадбирлари рўйхатини, шунингдек Ўзбекистон Республикаси спорт терма жамоаларини халқаро спорт тадбирларига тайёрлаш ҳамда уларнинг иштирок этишини таъминлаш бўйича тадбирлар рўйхатини белгиловчи ҳужжатдир.

Спорт ва оммавий жисмоний тарбия тадбирлари халқаро ва республика миқёсидаги спорт ҳамда оммавий жисмоний тарбия тадбирларининг календарь режасига спорт турларининг ўзига хос хусусиятлари ҳисобга олинган ҳолда киритилади.

Халқаро ва республика миқёсидаги спорт ҳамда оммавий жисмоний тарбия тадбирларининг календарь режаси тегишли календарь йил бошлангунига қадар тасдиқланади.

Халқаро ва республика миқёсидаги спорт ҳамда оммавий жисмоний тарбия тадбирларининг календарь режасига киритилган спорт ва оммавий жисмоний тарбия тадбирлари расмий спорт ва оммавий жисмоний тарбия тадбирлари ҳисобланади.

33-модда. Спортчининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Спортчи қуйидаги ҳуқуқларга эга:

спорт турини ёки спорт турларини танлаш;

танланган спорт тури ёки спорт турлари бўйича спорт мусобақаларида ушбу спорт турлари қоидалари ҳамда спорт мусобақалари тўғрисидаги қоидаларда (низомларда, регламентларда) белгиланган тартибда иштирок этиш;

Спорт турлари бўйича ягона спорт таснифи нормалари ва талабларини бажарганда спорт унвонлари ва спорт разрядларини олиш;

жисмоний тарбия ва спорт ташкилотлари ҳамда бошқа ташкилотлар билан қонунчиликда белгиланган тартибда шартномалар тузиш;

ўз ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини ифодалаш ҳамда ҳимоя қилиш учун касаба уюшмаларига ва бошқа бирлашмаларга бирлашиш;

танланган спорт тури бўйича спорт федерациялари (уюшмалари) томонидан ўз ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларининг ҳимоя қилинишини талаб қилиш;

жисмоний тарбия ва спорт ташкилотларининг қарорлари, улар мансабдор шахсларининг ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) устидан бўйсунув тартибида юқори турувчи органларга ёки мансабдор шахсларга ёхуд судга белгиланган тартибда шикоят қилиш.

Спортчиларнинг айрим тоифалари қонунчиликда белгиланган тартибда стипендия ва имтиёзли пенсия олиш ҳуқуқига эга.

Спортчи қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

Жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги давлат ташкилотлари ва спорт федерациялари (уюшмалари) спортчилар учун зарур шарт-шароитлар яратилишини ва уларнинг соғлиғи муҳофаза қилинишини таъминлаши шарт.

Спортчи:

жисмоний тарбия ва спорт тадбирларида иштирок этиш ҳамда ўқув машғулотлар пайтида, шунингдек спорт объектларида бўлганда хавфсизлик талабларига риоя этиши;

антидопинг қоидаларига риоя этиши;

адолатли кураш принципига риоя этиши, шунингдек рақиблари, спорт ҳакамларига ва томошабинларга ҳурмат билан муносабатда бўлиши;

ўзи иштирок этаётган жисмоний тарбия ёки спорт тадбирлари тўғрисидаги қоидаларга (низомларга, регламентларга) ҳамда жисмоний тарбия ёки спорт тадбирлари ташкилотчиларининг қонуний талабларига риоя этиши;

санитария қоидаларига, нормаларига ва гигиена нормативларига, тиббий талабларга риоя этиши, белгиланган тартибда ва муддатларда тиббий текширувлардан ўтиши шарт.

Спортчининг зиммасига қонунчиликка мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам юклатилиши мумкин.

34-модда. Спортчи паспорти

Спортчи паспорти ягона намунадаги ҳужжат бўлиб, спортчининг жисмоний тарбия ва спорт ташкилотига мансублигини ҳамда спорт малакасини тасдиқлайди.

Спортчи паспортида қуйидагилар кўрсатилади:

спортчининг фамилияси, исми, отасининг исми;

жинси;

туғилган санаси;

спортчи мансуб бўлган жисмоний тарбия ва спорт ташкилоти;

спортчи томонидан танланган спорт тури;

спорт унвонлари ва спорт разрядлари берилганлиги тўғрисидаги маълумотлар;

спорт унвонлари ва спорт разрядларини бериш учун зарур нормалар ҳамда талаблар бажарилганлигини тасдиқловчи маълумотлар;

спортчи тиббий текширувдан ўтганлиги тўғрисидаги белги;

спорт мусобақаларида эришилган натижалар;

спортчининг спорт дисквалификацияси тўғрисидаги маълумотлар;

давлат мукофотлари ва бошқа шаклдаги рағбатлантиришлар тўғрисидаги маълумотлар;

тренери (тренерлари) тўғрисидаги маълумотлар;

танланган спорт турининг ёки спорт турларининг ўзига хос хусусиятлари билан боғлиқ бошқа маълумотлар.

Спортчининг жисмоний тарбия ва спорт ташкилотига мансублиги спортчи ҳамда жисмоний тарбия ва спорт ташкилоти ўртасида тузиладиган шартнома асосида ва (ёки) спортчининг жисмоний тарбия ва спорт ташкилотига аъзолигини белгиловчи бошқа ҳужжатлар асосида аниқланади.

Спортчи паспорти унинг амал қилиш муддати чекланмаган ҳолда ваколатли давлат органининг ахборот тизими орқали электрон шаклда берилади.

Спортчи паспортини бериш, алмаштириш (янгисини бериш) ва ҳисобга олиш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

35-модда. Тренер

Тренер спортчиларни тайёрлаш ҳамда уларнинг мусобақаларга тайёргарлик кўришини ташкил этиш, уларга назарий ва амалий билимларни бериш, шунингдек уларни жисмоний жиҳатдан камол топтиришни амалга оширувчи жисмоний шахсдир.

Тренерлик фаолияти билан тегишли спорт тури бўйича малака сертификатига эга бўлган шахслар шуғулланиши мумкин.

Тренерлик фаолияти ваколатли давлат органи томонидан белгиланган тартибда эътироф этилган спорт тури бўйича жисмоний тарбия ва спорт тўғрисидаги қонунчиликка, шунингдек халқаро спорт ташкилотларининг қоидаларига (низомларига, регламентларига) мувофиқ амалга оширилади.

Ўзбекистон Республикаси спорт терма жамоаларининг тренерларини лавозимга тайинлаш ва лавозимидан озод этиш қонунчиликка мувофиқ амалга оширилади.

Тренерлик фаолиятини амалга оширишда қуйидагиларга йўл қўйилмайди:

зўравонликни, диний экстремизмни, давлат тузумига, мамлакатнинг тинчлиги ва хавфсизлигига, унинг аҳолисига қарши қаратилган бошқа ҳаракатларни тарғиб қилишга;

жисмоний тарбия ва спорт билан шуғулланувчиларнинг шаъни ва қадр-қимматини камситишга;

ўқув машғулотлари жараёнида спортга алоқаси бўлмаган бошқа фаолиятни олиб боришга;

тақиқланган воситаларни, тамаки ва алкоголь маҳсулотларини истеъмол қилишга ҳамда уларни истеъмол қилишни тарғиб этишга.

Тренер қуйидаги ҳуқуқларга эга:

тренерлик фаолиятини амалга ошириш;

қайта тайёрлаш ва малака ошириш курсларида ўқиш;

спорт мусобақаларида, жисмоний тарбия тадбирларида иштирок этиш.

Тренер қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

Тренер:

жисмоний тарбия ва спортни ҳамда соғлом турмуш тарзини тарғиб қилиши;

ўқув-машғулотларида хавфсизлик, санитария қоидаларига, нормаларига ва гигиена нормативларига риоя этиши;

тренерга нисбатан қўйилган талабларга қатъий риоя этиши;

касбий малакасини узлуксиз ошириб бориши шарт.

Тренернинг зиммасига қонунчиликка мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам юклатилиши мумкин.

Тренерлик малака сертификатини бериш ва тренерлик фаолиятини амалга ошириш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

36-модда. Спорт ҳаками

Спорт тури қоидаларига ва спорт мусобақаси тўғрисидаги низомга (регламентга) риоя этилишини таъминлаш учун ваколат берилган жисмоний шахс спорт ҳакамидир.

Спорт ҳакамининг фаолияти жисмоний тарбия ва спорт тўғрисидаги қонунчиликка, шунингдек халқаро спорт ташкилотларининг қоидаларига (низомларига, регламентларига) мувофиқ амалга оширилади.

Спорт ҳаками халқаро спорт ташкилотлари томонидан тасдиқланган қоидаларга (низомларга, регламентларга), спорт тури қоидаларига ҳамда спорт мусобақаларининг қоидаларига (низомларига, регламентларига) мувофиқ спорт мусобақаларига ҳакамлик қилади ҳамда уларга риоя этилишини таъминлайди.

Спорт ҳаками қуйидаги ҳуқуқларга эга:

спорт мусобақаларида ҳакамлик қилиш;

спорт мусобақаларида ҳакамлик қилганлик учун ҳақ (даромад) олиш;

жамоат бирлашмаларига бирлашиш;

спорт мусобақасида ҳакамлик қилишда спорт мусобақаси ташкилотчисидан тегишли шарт-шароитлар яратилишини талаб қилиш.

Спорт ҳаками қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

Спорт ҳаками:

халқаро спорт ташкилотлари томонидан тасдиқланган қоидаларни (регламентларни, низомларни), спорт тури қоидаларини ҳамда спорт мусобақалари қоидаларини (низомларини, регламентларини) билиши ва уларнинг талабларига қатъий риоя этиши;

юксак маданиятни ва ҳамжиҳатликни намуна қилиб кўрсатиши, шунингдек қўполлик, тартибсизликнинг, иштирокчилар (спортчилар, тренерлар, вакиллар, томошабинлар) томонидан спорт турлари қоидалари бузилишининг олдини олиш чораларини кўриши шарт.

Спорт ҳакамининг зиммасига қонунчиликка мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам юклатилиши мумкин.

Спорт ҳаками жисмоний тарбия ва спорт тўғрисидаги қонунчилик, шунингдек халқаро спорт ташкилотлари қоидалари (низомлари, регламентлари) бўйича талабларни бажармаган ҳолларда, унинг хатти-ҳаракатлари тегишли спорт федерациялари (уюшмалари) ҳузурида ташкил этиладиган спорт ҳакамлари ҳайъатларида кўриб чиқилади.

Спорт ҳаками малака тоифасини бериш ва спорт ҳаками фаолиятини амалга ошириш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

37-модда. Спорт агенти

Спорт агенти спортчи, тренер ёки спорт клуби номидан шартнома асосида фаолият кўрсатувчи, шартномалар ҳамда трансфер келишувларини тузишда воситачилик қилувчи ва уларнинг шартларига риоя этилишини кузатиб борувчи шахсдир.

Спорт агентининг фаолияти жисмоний тарбия ва спорт тўғрисидаги қонунчиликка, шунингдек халқаро спорт ташкилотларининг қоидаларига (низомларига, регламентларига) мувофиқ амалга оширилади.

Спорт агенти қуйидаги ҳуқуқларга эга:

спортчилар, тренерлар ва спорт клублари билан агентлик шартномаларини тузиш;

спортчилар, тренерлар ва спорт клублари номидан ҳамда уларнинг манфаатларини кўзлаб шартнома асосида фаолият кўрсатиш;

шартномалар тузишда спортчиларнинг, тренерларнинг ва спорт клубларининг манфаатларини ифодалаш;

жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги фаолият билан шуғулланадиган ҳомийлар, реклама берувчилар билан ҳамкорлик қилиш;

спортчилар, тренерлар ва спорт клублари манфаатларини ифода этганлик учун ҳақ (даромад) олиш.

Спорт агенти қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

Спорт агенти:

халқаро спорт ташкилотлари томонидан тасдиқланган қоидаларни (регламентларни, низомларни), спорт тури қоидалари ҳамда спорт мусобақаларининг қоидаларини (низомларини, регламентларини) билиши ва уларнинг талабларига қатъий риоя этиши;

тузилган шартномаларга мувофиқ спортчиларнинг, тренерларнинг ва спорт клубларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига риоя этилишини кузатиб бориши ҳамда ҳимоя қилиши керак.

Спорт агентининг зиммасига қонунчиликка мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам юклатилиши мумкин.

Спорт агенти фаолиятини амалга ошириш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

38-модда. Ўзбекистон Республикаси Миллий антидопинг агентлиги

Ўзбекистон Республикаси Миллий антидопинг агентлиги (бундан буён матнда Миллий антидопинг агентлиги деб юритилади) спортда допингнинг олдини олишни ва унга қарши курашишни ҳамда допинг назоратини амалга оширади.

Миллий антидопинг агентлиги:

Бутунжаҳон антидопинг кодекси асосида миллий антидопинг қоидаларини тасдиқлайди;

антидопинг қоидаларига мувофиқ допинг назоратини амалга оширади;

Бутунжаҳон антидопинг агентлиги томонидан йиллик тасдиқланадиган спортда тақиқланган субстанциялар ва (ёки) усулларнинг рўйхатини Ўзбекистон Республикасида эълон қилади;

допинг назоратини ўтказиш тартибини белгилайди;

допинг назоратидан ўтказиладиган спортчилар рўйхатини тузади;

жисмоний тарбия ва спорт тўғрисидаги қонунчиликка ва антидопинг қоидаларига мувофиқ бошқа вазифаларни амалга оширади.

39-модда. Спортда допингнинг олдини олиш ва унга қарши курашиш

Антидопинг қоидаларида назарда тутилган бир ёки бир нечта қоидабузарлик, шу жумладан спортда фойдаланиш тақиқланган субстанциялар ва (ёки) усуллар (бундан буён матнда тақиқланган субстанция ва (ёки) тақиқланган усул деб юритилади) рўйхатига киритилган субстанциядан ва (ёки) усулдан фойдаланиш ёки фойдаланишга уриниш спортда допинг деб эътироф этилади.

Спортда допингнинг олдини олиш ва унга қарши курашиш антидопинг қоидаларига мувофиқ амалга оширилади.

Спортчилар ва бошқа шахслар томонидан антидопинг қоидаларининг бузилишига, спорт мусобақасида қатнашаётган жониворларга нисбатан тақиқланган субстанция ва (ёки) тақиқланган усулнинг қўлланилишига йўл қўйилмайди.

Допингга қарши таъминот спортда допингнинг олдини олиш ва унга қарши курашишга қаратилган тадбирларни ўтказишдан иборат.

Спортда допингнинг олдини олиш ва унга қарши курашиш чора-тадбирлари қуйидагиларни ўз ичига олади:

допинг назоратини ўтказишни;

спортчиларнинг, тренерларнинг, жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги бошқа мутахассисларнинг антидопинг қоидаларини бузганлик учун жавобгарлигини белгилашни;

тақиқланган субстанциялар ва (ёки) тақиқланган усуллар қўлланилишининг олдини олишни;

допинг назоратини ўтказувчи мутахассисларнинг малакасини оширишни;

жисмоний тарбия ва спорт соҳасида фаолиятни амалга оширувчи таълим ташкилотларининг қўшимча таълим дастурларига антидопинг қоидалари, спортда допингнинг спортчилар соғлиғи учун оқибатлари, антидопинг қоидаларини бузганлик учун жавобгарлик тўғрисидаги бўлимларни киритишни;

оммавий ахборот воситаларида допингга қарши тарғибот олиб боришни;

спортда допингнинг олдини олишни ва унга қарши курашишга қаратилган илмий тадқиқотлар ўтказишни;

спортчиларнинг иш қобилиятини тиклаш воситалари ва усулларини ишлаб чиқиш бўйича илмий тадқиқотлар ўтказишни;

допинг назоратини ўтказиш тартибида назарда тутилган допинг назоратини ўтказиш шартларини бузганлик учун жисмоний тарбия ва спорт ташкилотларининг жавобгарлигини белгилашни;

спортда допингнинг олдини олишни ва унга қарши курашиш соҳасида халқаро ҳамкорликни амалга оширишни;

антидопинг қоидаларида белгиланган бошқа ҳар қандай фаолиятни амалга оширишни.

Спортда допингнинг олдини олиш ва унга қарши курашиш чораларини кўриш учун спорт федерациялари (уюшмалари):

Бутунжаҳон антидопинг кодексини, миллий антидопинг қоидаларини ҳамда тегишли халқаро спорт федерациялари (уюшмалари) томонидан тасдиқланган антидопинг қоидаларини ўз расмий веб-сайтларида давлат тилида жойлаштириши;

спорт мусобақаси даврида ҳамда мусобақадан ташқари даврда Миллий антидопинг агентлигига допинг-тест ўтказиш мақсадида спортчилар рўйхатини шакллантириш учун зарур бўлган маълумотларни тақдим этиши;

ушбу Қонунга, Бутунжаҳон антидопинг кодексига, миллий антидопинг қоидаларига ҳамда тегишли халқаро спорт федерациялари (уюшмалари) томонидан тасдиқланган антидопинг қоидаларига мувофиқ бошқа талабларни бажариши шарт.

40-модда. Спорт мусобақалари натижаларига қонунга хилоф равишда таъсир кўрсатишнинг олдини олиш ва унга қарши курашиш

Спортчининг, тренернинг, спорт ҳакамининг ёки спорт мусобақалари бошқа иштирокчиларининг ёхуд ташкилотчиларининг спорт мусобақалари натижаларини ёки унинг боришини қасддан ўзгартириш мақсадида қонунга хилоф равишда моддий қимматликлар олиши ёки мулкий манфаатдор бўлиши ёхуд шу мақсадда ушбу шахсларга моддий қимматликлар бериш ёки уларни мулкий манфаатдор қилиш, шунингдек уларга руҳий, психологик, жисмоний ёки бошқача тарзда ноқонуний таъсир кўрсатиш спорт мусобақалари натижаларига қонунга хилоф равишда таъсир кўрсатиш ҳисобланади.

Спорт мусобақалари натижаларига қонунга хилоф равишда таъсир кўрсатишнинг олдини олиш ҳамда унга қарши курашиш жисмоний тарбия ва спорт тўғрисидаги қонунчиликка, шунингдек спорт федерациялари (уюшмалари) томонидан тасдиқланган қоидаларга мувофиқ амалга оширилади.

Спорт мусобақалари натижаларига қонунга хилоф равишда таъсир кўрсатишнинг олдини олиш ва унга қарши курашиш чора-тадбирлари қуйидагиларни ўз ичига олади:

спорт мусобақалари натижаларига қонунга хилоф равишда таъсир кўрсатганлик учун жавобгарликни белгилашни;

спорт мусобақалари тўғрисидаги тегишли низомларда спортчи, тренер, спорт ҳаками, спорт соҳасидаги бошқа мутахассисларнинг ўзаро манфаатлари тўқнашувининг олдини олиш ва бартараф этишга доир қоидаларни, шунингдек спорт мусобақалари натижаларига қонунга хилоф равишда таъсир кўрсатишни тақиқлаш бўйича талабларни назарда тутишни;

спорт мусобақалари натижаларига қонунга хилоф равишда таъсир кўрсатишнинг олдини олиш ҳамда унга қарши курашишда жисмоний тарбия ва спорт субъектларининг ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар билан ҳамкорлигини таъминлашни;

оммавий ахборот воситаларида спорт мусобақалари натижаларига қонунга хилоф равишда таъсир кўрсатишнинг олдини олишга ва унга қарши курашишга қаратилган тарғибот ишларини олиб боришни;

спорт мусобақалари натижаларига қонунга хилоф равишда таъсир кўрсатишнинг олдини олиш ва унга қарши курашишга қаратилган илмий-амалий тадқиқотлар ўтказишни ҳамда қонунга хилоф равишда таъсир кўрсатилиши ҳолларини аниқлашга қаратилган услубий қўлланмалар ишлаб чиқишни;

спорт мусобақалари натижаларига қонунга хилоф равишда таъсир кўрсатишнинг олдини олиш ва унга қарши курашиш соҳасидаги халқаро ҳамкорликни амалга оширишни.

Спорт мусобақалари натижаларига қонунга хилоф равишда таъсир кўрсатиш қонунчиликка мувофиқ жавобгарликка сабаб бўлади.

4-боб. Таълим тизимида, фуқароларнинг иш жойида, яшаш жойида ҳамда бошқа жойларда жисмоний тарбия ва спорт

41-модда. Таълим тизимида жисмоний тарбия ва спортни ташкил этиш

Таълим тизимида жисмоний тарбия ва спортни ташкил этиш қуйидагиларни ўз ичига олади:

асосий таълим дастурлари доирасида давлат таълим стандартлари билан белгиланган ҳажмларда жисмоний тарбия ва спорт бўйича мажбурий машғулотлар, шунингдек қўшимча таълим дастурлари доирасида қўшимча (факультатив) жисмоний машқлар ва спорт машғулотлари ўтказишни;

таълим олувчиларни жисмоний тарбия ва спорт машғулотларига жалб этиш учун шарт-шароитлар яратишни, шу жумладан ёшларнинг жисмоний тарбия ва спорт тайёргарлиги бўйича тадбирлар мажмуини ўтказиш учун спорт жиҳозлари ва анжомлари билан таъминлашни;

таълим олувчиларда уларнинг индивидуал қобилиятини ҳамда соғлиғи ҳолатини ҳисобга олган ҳолда, жисмоний тарбия ва спорт кўникмаларини шакллантиришни;

иқтидорли болалар ва ёшларни аниқлашни, танлашни ва профессионал спортчи сифатида тайёрлашга йўналтиришни;

ўқув машғулотлари пайтида жисмоний тарбия тадбирларини амалга оширишни;

таълим олувчиларнинг жисмоний тарбияси ташкил этилиши устидан тиббий назорат олиб боришни;

ота-оналарда ёки уларнинг ўрнини босувчи шахсларда болаларининг соғлиғи ва уларнинг жисмоний тарбиясига нисбатан масъулиятли муносабатни шакллантиришни;

болалар ва ёшларнинг жисмоний тайёргарлигини ҳамда жисмоний ривожланишини ҳар йили мониторинг қилишни;

таълим олувчилар иштирокида спорт тадбирларини, шу жумладан мактабгача ва мактаб таълими тизимининг таълим муассасалари ўқувчилари, профессионал таълим ташкилотлари ўқувчилари ҳамда олий таълим ташкилотлари талабалари иштирокида спорт мусобақалари ўтказилишини ташкил этишни.

42-модда. Фуқароларнинг иш жойи, яшаш жойи ҳамда дам олиш жойида жисмоний тарбия ва спортни ташкил этиш

Иш берувчилар, уларнинг бирлашмалари ва ходимлар ёки уларнинг вакиллик органлари ўртасидаги жамоа шартномалари, келишувлари ва меҳнат шартномаларига:

ходимларга жисмоний тарбия ва спорт билан шуғулланиш ҳамда ходимларнинг жисмоний тарбия ва спорт билан шуғулланишига боғлиқ бўлган бошқа тадбирларни ўтказиш учун зарур шарт-шароитлар яратиш тўғрисидаги;

ходимларга ва уларнинг оила аъзоларига ушбу қисмнинг иккинчи хатбошисида назарда тутилган чора-тадбирларни амалга ошириш учун спорт объектлари, спорт жиҳозлари ва анжомларидан фойдаланиш имкониятини яратиш ҳақидаги қоидалар киритилиши мумкин.

Фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари фуқароларнинг яшаш жойи ва дам олиш жойи бўйича жисмоний тарбия ва спортни ривожлантириш учун зарур шарт-шароитлар яратади, шу жумладан жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги мутахассисларни жалб этиш чораларини кўради.

Санаторий-курорт муассасалари, дам олиш уйлари ва туристик базалар раҳбарлари фуқароларнинг соғлиғини мустаҳкамлаш, касалликларнинг олдини олиш ва даволаш мақсадида фуқароларнинг даволаниши ҳамда дам олиши жараёнида жисмоний тарбия компонентларидан фойдаланиш учун шарт-шароитлар яратади.

Иш берувчилар ходимларнинг жисмоний тарбия ва спорт билан фаол шуғулланиши, шу жумладан иш вақти давомида ёки иш вақтидан кейин ихтиёрий равишда жисмоний тарбия ва спорт билан шуғулланиши учун зарур шарт-шароитлар яратиши мумкин.

43-модда. Адаптив жисмоний тарбия ва спорт. Ногиронлиги бўлган шахсларни жисмоний реабилитация қилиш

Адаптив жисмоний тарбия жисмоний тарбиянинг ногиронлиги бўлган шахсларни жисмоний реабилитация қилишнинг комплекс воситаларидан фойдаланувчи қисмидир.

Адаптив спорт спортнинг ногиронлиги бўлган шахсларни жисмоний реабилитация қилишга ҳамда ижтимоий мослаштиришга қаратилган қисмидир.

Адаптив жисмоний тарбия ва спортни ривожлантириш спорт билан шуғулланишнинг устуворлиги, оммалашуви ҳамда очиқлиги принципларига асосланади.

Ногиронлиги бўлган шахсларни адаптив жисмоний тарбия ва спорт усулларидан фойдаланган ҳолда жисмоний реабилитация қилиш ҳамда ижтимоий мослаштириш жисмоний тарбия ва спорт ташкилотларида, таълим ташкилотларида, шу жумладан реабилитация марказларида, ногиронлиги бўлган шахсларнинг спорт клубларида амалга оширилади.

Таълим муассасаларида таълим олаётган ногиронлиги бўлган шахслар учун машғулотлар бундай таълим олувчиларнинг шахсий қобилиятлари ҳамда соғлиғининг ҳолати ҳисобга олинган, адаптив жисмоний тарбия ва спорт воситаларидан фойдаланилган ҳолда ташкил этилади.

Ваколатли давлат органи Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари ҳамда ногиронлиги бўлган шахсларнинг жамоат бирлашмалари билан биргаликда ногиронлиги бўлган шахсларнинг жисмоний тарбия ва спорт ташкилотлари воситасида жисмоний тарбия, жисмоний камол топтириш ва жисмоний тайёргарлик тизимига уйғунлашувига кўмаклашади.

Ваколатли давлат органи Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, жисмоний тарбия ва спорт ташкилотлари, шунингдек ногиронлиги бўлган шахсларнинг жамоат бирлашмалари ногиронлиги бўлган шахслар иштирокида жисмоний тарбия ва спорт тадбирлари ўтказилишини ташкил этади.

44-модда. Жазони ижро этиш муассасаларида жисмоний тарбия ва спорт

Жазони ижро этиш муассасалари маҳкумларнинг жисмоний тарбия ва спорт билан шуғулланишини белгиланган тартибда ташкил этади.

Жазони ижро этиш муассасалари маъмурияти жисмоний тарбия ва спорт билан шуғулланиш учун зарур шарт-шароитлар яратади ҳамда спорт турлари қоидаларига мувофиқ спорт тадбирларини ташкил этади.

5-боб. Спорт захирасини тайёрлаш

45-модда. Юқори малакали спортчиларни ва спорт захирасини тайёрлаш

Юқори малакали спортчиларни ва спорт захирасини тайёрлаш спорт таълим ташкилотларида жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги мутахассислар томонидан амалга оширилади.

Юқори малакали спортчиларни ва спорт захирасини тегишли спорт экипировкаси, спорт жиҳози ва анжоми, биологик ва тиббий-тикловчи препаратлар билан таъминлаш, шунингдек тиббий хизмат (профилактика, даволаш) кўрсатишни ташкил этиш белгиланган тартибда амалга оширилади.

Юқори малакали спортчиларни ва спорт захирасини тайёрлаш спорт турининг ўзига хос хусусиятлари инобатга олинган ҳолда тегишли спорт тури бўйича тренерлар ва бошқа мутахассислар томонидан амалга оширилади.

46-модда. Спорт захирасини тайёрлаш босқичлари

Спорт захирасини тайёрлашда спортчиларни тайёрлашнинг қуйидаги босқичлари белгиланади:

спорт-соғломлаштириш (адаптив спорт турлари учун коррекция) босқичи;

бошланғич тайёргарлик босқичи;

ўқув-машғулот босқичи;

спорт маҳоратини такомиллаштириш (спорт камолотига эришиш) босқичи;

олий спорт маҳорати босқичи.

Ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган босқичлар таркиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

47-модда. Спортчилар тайёрлашни амалга оширувчи жисмоний тарбия ва спорт ташкилотлари ҳамда таълим ташкилотлари

Спортчилар тайёрлаш мақсадида ўқув-машғулот жараёни бўйича, шу жумладан юқори малакали спортчиларни ва спорт захирасини тайёрлаш бўйича фаолиятни амалга оширувчи жисмоний тарбия ва спорт ташкилотлари ҳамда таълим ташкилотлари фаолият кўрсатади. Ўқув-машғулот жараёнини ташкил этиш ўқув-машғулот ва бошқа спорт тадбирларини ўтказишни, шунингдек спорт тадбирларида спорт экипировкаси, спорт жиҳози ва анжоми, тиббий хизмат, йўлкира, овқатланиш масалаларини ҳамда қонунчиликда белгиланган бошқа ташкилий масалаларни ўз ичига олади.

Ўқув-машғулот жараёнини ташкил этиш ҳамда юқори малакали спортчиларни ва спорт захирасини тайёрлаш спорт федерациялари (уюшмалари), спорт клублари, бошқа жисмоний тарбия ва спорт ташкилотлари, якка тартибдаги тадбиркорлар ва ўзини ўзи банд қилган тренерлар томонидан амалга оширилади.

Ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган таълим ташкилотлари жумласига жисмоний тарбия ва спорт соҳасида фаолиятни амалга оширувчи таълим ташкилотлари киради.

Ушбу модданинг учинчи қисмида кўрсатилган таълим ташкилотлари жумласига кирмайдиган таълим ташкилотларида спортчиларни тайёрлаш мақсадида спорт турлари бўйича шундай тайёргарликни чуқурлаштирилган ўқув-машғулот жараёни асосида амалга оширадиган таркибий бўлинмалар, ихтисослаштирилган гуруҳлар ва спорт клублари ташкил этилиши мумкин.

48-модда. Спорт турлари бўйича спортчиларни тайёрлашга доир ўқув дастурлари

Жисмоний тарбия ва спорт соҳасида фаолиятни амалга оширувчи спорт таълим ташкилотларида спортчиларни тайёрлаш ваколатли давлат органи томонидан тасдиқланган намунавий ўқув дастурларига мувофиқ олиб борилади.

Спортчиларни тайёрлашнинг намунавий ўқув дастурлари ўқув-машғулот жараёнини амалга оширувчи жисмоний тарбия ва спорт ташкилотлари фаолиятини тартибга солувчи қонунчиликка мувофиқ ишлаб чиқилади ҳамда жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги тегишли илмий тадқиқотлар натижаларига ҳамда жисмоний тарбия ва спорт тадбирларини ўтказиш амалиётига асосланади.

Спортчиларни тайёрлашнинг намунавий ўқув дастурлари ваколатли давлат органи томонидан тасдиқланади.

Жисмоний тарбия ва спорт соҳасида фаолиятни амалга оширувчи таълим ташкилотларида ўқув-машғулот фаолиятини спортчиларни тайёрлашга доир ўқув дастурларидан фойдаланмасдан ташкил этишга йўл қўйилмайди.

Жисмоний тарбия ва спорт соҳасида фаолиятни амалга оширувчи таълим ташкилотларида спортчиларни тайёрлашда рақамли технологиялардан фойдаланилиши мумкин.

49-модда. Жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги педагогик фаолият

Тегишли маълумотга ва касбий тайёргарликка эга бўлган шахсларнинг жисмоний тарбия ва спорт соҳасида, шу жумладан даволаш жисмоний тарбияси соҳасида педагогик фаолият билан шуғулланишига қонунчиликда белгиланган тартибда йўл қўйилади.

6-боб. Ўзбекистон Республикасининг спорт терма жамоалари ва уларни шакллантириш

50-модда. Ўзбекистон Республикасининг спорт терма жамоалари

Ўзбекистон Республикасининг спорт терма жамоалари асосий ва захира таркиблардан ташкил топади.

Ўзбекистон Республикасининг спорт терма жамоалари таркибига кирувчи жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги мутахассислар рўйхати тегишли спорт федерациялари (уюшмалари) билан келишилган ҳолда ваколатли давлат органи томонидан тасдиқланади.

Ўзбекистон Республикасининг спорт терма жамоаларини республика бюджети маблағлари ҳисобидан моддий-техникавий таъминлаш, шу жумладан спорт экипировкаси билан таъминлаш, илмий-услубий, тиббий-биологик, тиббий жиҳатдан, допингга қарши таъминлаш ваколатли давлат органи томонидан белгиланган тартибда Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги билан келишилган ҳолда амалга оширилади.

51-модда. Ўзбекистон Республикасининг спорт терма жамоаларини шакллантириш

Ўзбекистон Республикасининг спорт терма жамоаларига номзодлар рўйхатлари ҳар йили спорт федерациялари (уюшмалари) томонидан шакллантирилади ва ваколатли давлат органи томонидан тасдиқланади.

Ўзбекистон Республикасининг спорт терма жамоаларига номзодлар рўйхатларини шакллантиришнинг умумий принциплари ва мезонлари, ушбу рўйхатларни тасдиқлаш тартиби ваколатли давлат органи томонидан белгиланади.

Халқаро спорт мусобақаларида иштирок этишга тайёргарлик кўриш ва иштирок этиш учун Ўзбекистон Республикасининг спорт терма жамоалари Ўзбекистон Республикасининг спорт терма жамоаларига номзодларнинг тегишли рўйхатига киритилган шахслар орасидан спорт федерациялари (уюшмалари) томонидан шакллантирилади.

7-боб. Жисмоний тарбия ва спортнинг моддий, тиббий, молиявий ҳамда бошқа таъминоти

52-модда. Жисмоний тарбия-соғломлаштириш ва спорт иншоотлари

Жисмоний тарбия-соғломлаштириш ва спорт иншоотлари хусусий ёки оммавий мулк бўлиши мумкин.

Жисмоний тарбия-соғломлаштириш ва спорт иншоотларини хусусийлаштириш тартиби қонунчиликда белгиланади.

Маҳаллий давлат ҳокимияти органлари ўз ҳудудида жисмоний тарбия-соғломлаштириш ва спорт иншоотларининг режалаштирилиши, лойиҳалаштирилиши, қурилиши ҳамда фойдаланишга топширилиши устидан назоратни амалга оширади.

Таълим ташкилотларининг, корхоналарнинг, турар жой даҳаларининг асосий жисмоний тарбия-соғломлаштириш ва спорт иншоотлари билан энг кам таъминланиш нормативлари қонунчиликда белгиланади.

Жисмоний тарбия-соғломлаштириш ва спорт иншоотларида фуқароларнинг айрим тоифаларига қонунчиликда белгиланган тартибда имтиёзли асосда хизматлар кўрсатилиши мумкин.

Таълим ташкилотларини, аҳоли яшаш масканларини зарур жисмоний тарбия-соғломлаштириш ва спорт иншоотлари мажмуини барпо этмасдан қуришга ва реконструкция қилишга, шунингдек жисмоний тарбия-соғломлаштириш ва спорт иншоотларини шу ҳудуд доирасида уларга тенг иншоотларни барпо этмасдан тугатишга йўл қўйилмайди.

Спорт объектлари бўлмаган айрим ер ва сув ҳудуди участкаларида, шунингдек ҳаво ҳудуди участкаларида ушбу участкаларни қонунчиликда белгиланган тартибда муайян муддатга спорт объектлари (трассалари) сифатида расмийлаштирган ҳолда жисмоний тарбия ва спорт тадбирларини ўтказишга қонунчиликда белгиланган тартибда йўл қўйилади.

Ваколатли давлат органи Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланадиган тартибда Спорт иншоотлари реестрини юритади.

53-модда. Жисмоний тарбия ёки спорт тадбирларининг тиббий таъминоти

Жисмоний тарбия ёки спорт тадбирларининг ташкилотчилари бу тадбирлар иштирокчиларини тиббий ёрдам билан таъминлашни амалга ошириши шарт.

54-модда. Жисмоний тарбия ва спортни молиялаштириш

Жисмоний тарбия ва спортни молиялаштириш қуйидагилар ҳисобидан амалга оширилади:

Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджетининг маблағлари;

тадбиркорлик фаолияти ва бошқа хўжалик фаолиятидан олинадиган даромадлар;

жисмоний тарбия ва спорт соҳасида пулли хизматлар кўрсатишдан келиб тушадиган маблағлар;

юридик ва жисмоний шахсларнинг ҳомийлик ва хайрия маблағлари;

жисмоний тарбия ва спорт жамоат бирлашмалари иштирокчиларининг аъзолик бадаллари;

спорт турлари бўйича махсус жамғармаларнинг маблағлари;

спорт рамзлари, тимсолларидан фойдаланганлик учун тўловлар;

чет эл инвестициялари маблағлари;

халқаро ва хорижий ташкилотларнинг грантлари ҳамда техник кўмак маблағлари;

қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар.

55-модда. Спортчи ва тренерларни давлат томонидан қўллаб-қувватлаш

Давлат томонидан спортчи ҳамда тренерларга бир марталик ва ойлик тўлов (стипендия, нафақа ва бошқалар) шаклидаги қўллаб-қувватлаш чоралари тақдим этилиши мумкин.

Ушбу моддада кўрсатиб ўтилган қўллаб-қувватлаш чоралари қонунчиликда белгиланган спорт мусобақаларида ғолиб ва совриндор бўлган спортчилар, шунингдек уларни тайёрлаган тренерларга тақдим этилади.

Спортчилар ва тренерларга бир марталик ва ойлик тўлов (стипендия, нафақа ва бошқалар) шаклидаги қўллаб-қувватлаш чораларини тақдим этиш тартиби ҳамда уларнинг миқдорлари қонунчилик ҳужжатлари билан белгиланади.

56-модда. Жисмоний тарбия ва спорт соҳасида хавфсизлик нормалари ва қоидаларига риоя этилишини, фуқароларнинг соғлиғи, шаъни ва қадр-қиммати муҳофаза қилинишини таъминлаш

Жисмоний тарбия ёки спорт тадбирларини ўтказадиган ташкилотлар ушбу тадбирлар ўтказиладиган жойларнинг техника хавфсизлиги қоидаларига ва санитария қоидаларига, нормаларига ва гигиена нормативларига мувофиқ лозим даражада жиҳозланишини таъминлайди.

Жисмоний тарбия ёки спорт тадбирлари уларнинг иштирокчилари ва томошабинлар соғлиғига, шаъни ва қадр-қимматига зиён етказилмайдиган тарзда ўтказилиши керак.

Спортчиларнинг шаъни ва қадр-қиммати камситилишига олиб келадиган, шунингдек уларнинг спорт жароҳатлари олишига сабаб бўладиган тайёргарлик услубларидан фойдаланишга йўл қўйилмайди.

Жисмоний тарбия ёки спорт тадбирларида иштирок этиш вақтида соғлиғига зиён етказилган спортчилар, тренерлар ҳамда спорт ҳакамларига қонунчиликка мувофиқ тиббий, ижтимоий ва касбий реабилитация таъминланади.

Муассасалар ва ташкилотларнинг вояга етмаган спортчилар билан ўзаро муносабатлари белгиланган тартибда фақат уларнинг ота-онасининг ёки ота-онаси ўрнини босувчи шахсларнинг ёхуд улар тарбияланаётган ихтисослаштирилган муассасаларнинг розилиги ва иштирокида амалга оширилади.

Спорт мусобақаларида иштирок этувчи шахслар қонунчиликда белгиланган тартибда суғурта полисига эга бўлиши шарт.

57-модда. Спорт жиҳози, анжоми ва спорт кийим-боши

Спорт жиҳози, анжоми ва спорт кийим-боши тегишли стандартларга, техник регламентларга, нормаларга ва талабларга мувофиқ бўлиши керак.

58-модда. Жисмоний тарбия ва спортнинг илмий-услубий ҳамда техник таъминоти

Жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги илмий-тадқиқот ишларини ташкил этиш ҳамда ўтказишни таълим муассасалари ва таркибида илмий марказлар ташкил этиладиган бошқа ташкилотлар, илмий-тадқиқот институтлари, белгиланган тартибда ташкил этилган ҳамда ўз фаолиятини давлат буюртмалари ва бошқа буюртмалар асосида олиб борадиган лабораториялар амалга оширади.

Таълим муассасалари ва бошқа ташкилотлар жисмоний тарбия воситалари билан аҳоли соғлиғини мустаҳкамлашга кўмаклашадиган аниқ дастурларни ишлаб чиқади ҳамда амалиётга жорий этади, спорт захираларини ва Ўзбекистон Республикасининг спорт терма жамоаларини халқаро спорт тадбирларига тайёрлашни илмий жиҳатдан таъминлашни такомиллаштиради.

Ваколатли давлат органи, бошқа давлат органлари ва ташкилотлари таълим муассасалари ва ташкилотларига жисмоний тарбия ва спорт соҳасида илмий-тадқиқот ишларини олиб боришда, шунингдек долзарб илмий-тадқиқот ишларига давлат буюртмалари ҳамда бошқа буюртмаларни шакллантиришда кўмаклашади, илмий-тадқиқот ишларининг якунларини таҳлил қилади ва уларнинг фаолиятига ёрдам кўрсатади.

8-боб. Якунловчи қоидалар

59-модда. Жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги халқаро ҳамкорлик

Жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги халқаро ҳамкорлик халқаро ҳуқуқнинг умум эътироф этилган принциплари ва нормалари, шунингдек Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномалари ва қонунчилиги асосида амалга оширилади.

60-модда. Низоларни ҳал этиш

Жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги низолар қонунчиликда белгиланган тартибда ҳал этилади.

61-модда. Жисмоний тарбия ва спорт тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик

Жисмоний тарбия ва спорт тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.

62-модда. Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларини ўз кучини йўқотган деб топиш

Қуйидагилар ўз кучини йўқотган деб топилсин:

1) Ўзбекистон Республикасининг 1992 йил 14 январда қабул қилинган «Жисмоний тарбия ва спорт тўғрисида»ги 513-XII-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг Ахборотномаси, 1992 йил, № 3, 160-модда);

2) Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг 1992 йил 14 январда қабул қилинган «Жисмоний тарбия ва спорт тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунини амалга киритиш ҳақида»ги 514-XII-сонли Қарори (Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг Ахборотномаси, 1992 йил, № 3, 161-модда);

3) Ўзбекистон Республикасининг 1994 йил 6 майда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонунларига ўзгартишлар ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги 1086-XII-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг Ахборотномаси, 1994 йил, № 5, 161-модда);

4) Ўзбекистон Республикасининг 2000 йил 26 майда қабул қилинган «Жисмоний тарбия ва спорт тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига ўзгартишлар ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги 76-II-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 2000 йил, № 5-6, 147-модда);

5) Ўзбекистон Республикасининг 2005 йил 15 сентябрда қабул қилинган «Баъзи давлат бошқарув органларининг қайта ташкил этилганлиги муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-5-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2005 йил, № 9, 309-модда) 1-моддаси;

6) Ўзбекистон Республикасининг 2015 йил 4 сентябрда қабул қилинган «Жисмоний тарбия ва спорт тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги ЎРҚ-394-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2015 йил, № 9, 340-модда);

7) Ўзбекистон Республикасининг 2016 йил 26 декабрда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-416-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2016 йил, № 12, 383-модда) 5-моддаси ;

8) Ўзбекистон Республикасининг 2017 йил 13 июнда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш, шунингдек айрим қонун ҳужжатларини ўз кучини йўқотган деб топиш тўғрисида»ги ЎРҚ-436-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2017 йил, № 6, 300-модда) 4-моддаси ;

9) Ўзбекистон Республикасининг 2018 йил 3 январда қабул қилинган «Айрим давлат органлари фаолияти такомиллаштирилиши, шунингдек фуқароларнинг ҳуқуқлари ва эркинликларини ҳимоя қилиш кафолатларини таъминлашга доир қўшимча чора-тадбирлар қабул қилиниши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-456-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2018 йил, № 1, 1-модда) 4-моддаси ;

10) Ўзбекистон Республикасининг 2018 йил 23 июлда қабул қилинган «Баъзи давлат органлари ва ташкилотларининг фаолияти такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-486-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2018 йил, № 7, 431-модда) 2-моддаси;

11) Ўзбекистон Республикасининг 2020 йил 3 декабрда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-653-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2020 йил, № 12, 691-модда) 2-моддаси ;

12) Ўзбекистон Республикасининг 2021 йил 21 апрелда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-683-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2021 йил, 4-сонга илова) 13-моддаси ;

13) Ўзбекистон Республикасининг 2021 йил 12 октябрда қабул қилинган «Лицензиялаш, рухсат бериш ва хабардор қилиш тартиб-таомиллари тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни қабул қилинганлиги муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги ЎРҚ-721-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2021 йил, № 10, 968-модда) 1-моддаси;

14) Ўзбекистон Республикасининг 2022 йил 17 майда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасида тиббий-ижтимоий хизматлар тизими такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-770-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2022 йил, № 5, 464-модда) 3-моддаси ;

15) Ўзбекистон Республикасининг 2022 йил 3 ноябрда қабул қилинган «Стандартлаштириш тўғрисида»ги ЎРҚ-800-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2022 йил, № 11, 1061-модда) 28-моддаси биринчи қисмининг 1-банди;

16) Ўзбекистон Республикасининг 2023 йил 20 январда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-815-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2023 йил, № 1, 2-модда) 1-моддаси ;

17) Ўзбекистон Республикасининг 2024 йил 7 сентябрда қабул қилинган «Маъмурий ислоҳотлар доирасида таълим соҳасида давлат бошқаруви такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-957-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2024 йил, № 9, 958-модда) 2-моддаси.

63-модда. Ушбу Қонуннинг ижросини, етказилишини, моҳияти ва аҳамияти тушунтирилишини таъминлаш

Ўзбекистон Республикаси Спорт вазирлиги ва бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.

64-модда. Қонунчиликни ушбу Қонунга мувофиқлаштириш

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;

ушбу Қонун 7-моддаси биринчи қисмининг саккизинчи хатбошисида назарда тутилган жисмоний тарбия ва спорт мусобақалари ҳамда тадбирларини ўтказиш қоидаларини ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ой ичида ишлаб чиқсин ва тасдиқласин;

ушбу Қонун 24-моддасининг еттинчи қисмида назарда тутилган Нодавлат жисмоний тарбия ва спорт ташкилотлари реестрини шакллантириш, юритиш ҳамда реестрдан чиқариш тартибини ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ой ичида ишлаб чиқсин ва тасдиқласин;

ушбу Қонун 26-моддасининг бешинчи қисмида назарда тутилган спорт лигасининг фаолият юритиш тартибини, шунингдек спорт лигалари томонидан профессионал спорт мусобақаларини ташкил этиш ва ўтказиш тартибини ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ой ичида ишлаб чиқсин ҳамда тасдиқласин;

ушбу Қонун 37-моддасининг еттинчи қисмида назарда тутилган спорт агенти фаолиятини амалга ошириш тартибини ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ой ичида ишлаб чиқсин ва тасдиқласин;

республика ижро этувчи ҳокимият органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.

65-модда. Ушбу Қонуннинг кучга кириши

Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.

Ушбу Қонуннинг 24-моддаси тўртинчи — еттинчи қисмлари , 26, 37-моддалари мазкур Қонун кучга кирган кундан эътиборан уч ой ўтгач амалга киритилади.

Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2026 йил 24 март,

ЎРҚ- 1123 -сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 25.03.2026 й., 03/26/1123/0271-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni

Jismoniy tarbiya va sport toʻgʻrisida

Qonunchilik palatasi tomonidan 2025-yil 23-dekabrda qabul qilingan Senat tomonidan 2026-yil 5-fevralda maʼqullangan

1-bob. Umumiy qoidalar

1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi

Ushbu Qonunning maqsadi jismoniy tarbiya va sport sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

2-modda. Jismoniy tarbiya va sport toʻgʻrisidagi qonunchilik

Jismoniy tarbiya va sport toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining jismoniy tarbiya va sport toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

3-modda. Asosiy tushunchalar

Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

antidoping qoidalari — Butunjahon antidoping kodeksi va milliy antidoping qoidalari;

jismoniy reabilitatsiya — odam organizmining buzilgan yoki vaqtincha yoʻqotilgan funksiyalarini hamda nogironligi boʻlgan shaxslarning ijtimoiy va kasbiy faoliyatga boʻlgan qobiliyatini jismoniy tarbiya va sport vositalari hamda usullaridan foydalangan holda tiklash (tuzatish va kompensatsiya qilish);

jismoniy tarbiya — madaniyatning insonni jismoniy tarbiyalash, jismoniy rivojlanish va jismoniy tayyorgarlik orqali jismoniy hamda intellektual jihatdan kamol toptirish, uning qobiliyatini va harakat faolligini takomillashtirish, sogʻlom turmush tarzi koʻnikmalarini shakllantirish, ijtimoiy moslashtirish maqsadida jamiyat tomonidan yaratiladigan hamda foydalaniladigan qadriyatlar, normalar va bilimlar yigʻindisidan iborat boʻlgan qismi;

jismoniy tarbiyalash — yuksak madaniyatga ega boʻlgan har tomonlama yetuk hamda jismonan sogʻlom insonni shakllantirish maqsadida shaxsni tarbiyalashga, uning jismoniy imkoniyatlarini rivojlantirishga, jismoniy tarbiya va sport sohasida malaka va bilimlarini oshirishga qaratilgan jarayon;

jismoniy tarbiya yoki sport tadbiri tashkilotchisi — oʻz tashabbusi bilan jismoniy tarbiya yoki sport tadbiri oʻtkazayotgan va (yoki) bunday tadbirni tayyorlash hamda oʻtkazishni tashkiliy, moliyaviy va moddiy jihatdan taʼminlashni amalga oshirayotgan yuridik yoki jismoniy shaxs;

jismoniy tarbiya-sogʻlomlashtirish inshooti — ommaviy jismoniy tarbiya tadbirlari va jismoniy tarbiya-sogʻlomlashtirish mashgʻulotlarini oʻtkazish uchun moʻljallangan, oʻziga qoʻyiladigan norma va talablarga javob beradigan yopiq yoki ochiq turdagi inshoot;

jismoniy tarbiya tadbirlari — aholini jismoniy tarbiya mashgʻulotlariga jalb etishga va aholi oʻrtasida sogʻlom turmush tarzini shakllantirishga qaratilgan tadbirlar;

ommaviy sport — sportning tashkil etilgan va (yoki) mustaqil mashgʻulotlarga, shuningdek ommaviy jismoniy tarbiya va sport tadbirlarini oʻtkazish orqali aholini jismoniy tarbiyalashga, sogʻlomlashtirishga, kamol toptirishga hamda jismoniy tarbiya va sport mashgʻulotlariga jalb etishga doir qismi;

professional sport — sportning sport musobaqalarini tashkil etish va oʻtkazishga doir qismi boʻlib, sportchilar ularda oʻzining asosiy faoliyati sifatida ishtirok etganligi va ularga tayyorgarlik koʻrganligi uchun mukofot va (yoki) ish haqi oladi;

sport — odamlarning muayyan qoidalar boʻyicha tashkil etilgan, ularning jismoniy va intellektual qobiliyatini taqqoslashdan iborat boʻlgan havaskorlik asosidagi va (yoki) professional asosdagi faoliyati, shuningdek ushbu faoliyatga tayyorgarlik koʻrish hamda bu faoliyat jarayonida odamlar oʻrtasida yuzaga keladigan munosabatlar;

sportchi — tanlagan sport turi yoki sport turlari bilan muntazam shugʻullanadigan, doimo oʻzining sport mahoratini oshirib boradigan va sport tadbirlarida qatnashadigan jismoniy shaxs;

sport diskvalifikatsiyasi — sport turining qoidalarini yoki sport musobaqalari toʻgʻrisidagi qoidalarni (nizomlarni, reglamentlarni) yoxud antidoping qoidalarini buzganlik uchun sportchini, trenerni, sport hakamini va sport sohasidagi boshqa mutaxassislarni sport musobaqalarida ishtirok etishdan chetlashtirish;

sport inshooti — sport tadbirlari, sport turlari boʻyicha oʻquv mashgʻulotlari va oʻquv-mashgʻulot yigʻinlarini oʻtkazish uchun moʻljallangan, belgilangan normalar va talablarga javob beradigan yopiq yoki ochiq turdagi ixtisoslashtirilgan inshoot;

sport musobaqasi — sportchilar yoki sport jamoalari oʻrtasida sport turi (sport turlari) boʻyicha eng yaxshi ishtirokchini (ishtirokchilarni) aniqlash maqsadida tasdiqlangan qoidalar asosida oʻtkaziladigan bellashuv;

sport tadbiri — tasdiqlangan qoidalar asosida tashkil etilgan, jismoniy faollik va raqobatga asoslangan musobaqa, shuningdek sogʻlom turmush tarzini targʻib qilishga, sportchilarning mahorati va salohiyatini namoyon etishga hamda aholini sportga jalb etishga qaratilgan tadbir;

sport turi — sport musobaqalariga oʻziga xos tarzda tayyorgarlik koʻrilishi bilan ajralib turuvchi, sport musobaqalarini oʻtkazishga va ularda ishtirok etishga doir talablar va shartlar belgilanadigan qoidalarga (nizomga, reglamentga) ega boʻlgan jismoniy tarbiya va sport sohasidagi faoliyat turi;

sport turining tarmogʻi — farqlovchi belgilarga ega boʻlgan hamda bitta yoki bir nechta sport musobaqalari dasturlari turlarini oʻz ichiga oladigan sport turining qismi;

sport federatsiyasi (uyushmasi) — mamlakatda muayyan sport turini (turlarini) rivojlantirishni, ommalashtirishni, sport tadbirlarini tashkil etish va oʻtkazishni, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasining sport terma jamoasi aʼzoligiga nomzodlarni saralashni va tavsiya etishni oʻz faoliyatining asosiy maqsadi sifatida belgilagan, tegishli tartibda Sport federatsiyalari (uyushmalari) reyestriga kiritilgan nodavlat notijorat tashkiloti;

sportning texnik va amaliy turlari — sport natijalariga erishish uchun sportchi tomonidan umumiy jismoniy mashqlar majmuasidan tashqari, sport texnikasidan, moslamalaridan yoki texnikaviy vositalardan foydalana bilish hamda ularni boshqarish sohasidagi koʻnikmalar va mahorat qoʻllaniladigan, shuningdek har xil sport turlaridan olingan, amaliy ahamiyatga ega boʻlgan mashqlar birikmasidan foydalaniladigan sport turlari. Sportning texnik va amaliy turlari yoshlarni Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlarida xizmat qilishga tayyorlashning tarkibiy qismidir;

sportning harbiy-amaliy turlari — asosi harbiy xizmatchilar hamda maxsus xizmatni oʻtayotgan shaxslar tomonidan oʻz xizmat vazifalarini bajarishi bilan bogʻliq maxsus harakatlardan (shu jumladan usullardan) iborat boʻlgan sport turlari;

Oʻzbekiston Respublikasining sport terma jamoalari — xalqaro sport musobaqalariga tayyorgarlik koʻrish hamda ularda Oʻzbekiston Respublikasi nomidan ishtirok etish uchun turli yosh toifalari boʻyicha sportchilardan, trenerlardan, jismoniy tarbiya va sport sohasidagi boshqa mutaxassislardan iborat jamoalar;

havaskorlik sporti — sportning aholini ixtiyoriylik asosida sportga jalb etish orqali odamlar sogʻligʻini mustahkamlashga qaratilgan qismi.

4-modda. Jismoniy tarbiya va sport sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari

Jismoniy tarbiya va sport sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:

jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirishni davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash;

har kimning jismoniy tarbiya va sport bilan erkin shugʻullanishga boʻlgan huquqini taʼminlash;

jismoniy tarbiya va sport sohasidagi davlat hamda jamoatchilik boshqaruvini uygʻunlashtirish;

jismoniy va yuridik shaxslarning jismoniy tarbiya va sport sohasidagi huquqlarining kafolatlarini belgilash;

jismoniy tarbiya va sport sohasida kamsitishga hamda zoʻravonlikka yoʻl qoʻymaslik;

jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirish hamda aholini sogʻlom turmush tarziga keng jalb etish;

Olimpiya va Paralimpiya harakatini rivojlantirish, sportchilar zaxirasini yaratish, shuningdek xalqaro musobaqalarda sportchilarning ishtirokini taʼminlash;

jismoniy tarbiya va sport bilan shugʻullanuvchi shaxslarning, shuningdek jismoniy tarbiya va sport tadbirlari ishtirokchilari hamda tomoshabinlarining hayoti va sogʻligʻi xavfsizligini taʼminlash;

nogironligi boʻlgan shaxslar, shuningdek ijtimoiy himoyaga muhtoj aholi oʻrtasida jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirishga koʻmaklashish;

Oʻzbekistonning milliy sport turlarini va xalq oʻyinlarini rivojlantirish hamda ommalashtirish uchun shart-sharoitlar yaratish;

jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirishning uzluksizligi va uzviyligini taʼminlash;

xalqaro hamkorlikni amalga oshirish.

5-modda. Jismoniy tarbiya va sport subyektlari

Jismoniy tarbiya va sport subyektlari jumlasiga quyidagilar kiradi:

Oʻzbekiston Respublikasi Sport vazirligi;

Oʻzbekiston Milliy olimpiya qoʻmitasi;

Oʻzbekiston Milliy paralimpiya qoʻmitasi;

sport federatsiyalari (uyushmalari) hamda jismoniy tarbiya va sport sohasidagi boshqa nodavlat notijorat tashkilotlari;

jismoniy tarbiya va sport tashkilotlari;

sportning texnik va amaliy turlarini rivojlantiruvchi tashkilotlar;

jismoniy tarbiya va sport sohasida faoliyatni amalga oshiruvchi taʼlim tashkilotlari;

jismoniy tarbiya va sport sohasidagi ilmiy tadqiqotlarni amalga oshiruvchi tashkilotlar;

jismoniy tarbiya va sport bilan shugʻullanuvchi jismoniy shaxslar, sportchilar, trenerlar, sport hakamlari, sport agentlari hamda jismoniy tarbiya va sport sohasidagi boshqa mutaxassislar, shuningdek jismoniy tarbiya va sport tadbirlarining ishtirokchilari hamda tomoshabinlari;

ushbu Qonunga muvofiq boshqa jismoniy va yuridik shaxslar.

2-bob. Jismoniy tarbiya va sport sohasini davlat tomonidan tartibga solish

6-modda. Jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirishni davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash

Jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirishni davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash:

sportchilarning sport tadbirlarida, shu jumladan sport musobaqalari va oʻquv-mashgʻulot yigʻinlarida ishtirok etishini taʼminlash;

Oʻzbekiston Milliy olimpiya qoʻmitasi, Oʻzbekiston Milliy paralimpiya qoʻmitasi, sport federatsiyalari (uyushmalari) hamda jismoniy tarbiya va sport sohasidagi boshqa nodavlat notijorat tashkilotlari faoliyatiga moliyaviy jihatdan koʻmaklashish;

jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirish, aholi oʻrtasida sogʻlom turmush tarzini shakllantirish uchun shart-sharoitlar yaratish;

jismoniy tarbiya va sport tashkilotlari tomonidan moddiy-texnika va axborot resurslaridan, shuningdek ilmiy-tadqiqotga oid va texnik ishlanmalar hamda texnologiyalardan foydalanish uchun shart-sharoitlar yaratish;

davlat mulkida boʻlgan jismoniy tarbiya-sogʻlomlashtirish va sport inshootlarini saqlash;

sport inshootlarini qurish, mavjudlarini taʼmirlash va rekonstruksiya qilish;

jismoniy tarbiya va sport tashkilotlari faoliyatini rivojlantirish uchun zarur shart-sharoitlar yaratish;

jismoniy tarbiya va sport vositalaridan aholining, shu jumladan nogironligi boʻlgan shaxslarning sogʻligʻini mustahkamlash maqsadida foydalanish uchun shart-sharoitlar yaratish;

nogironligi boʻlgan shaxslarning Paralimpiya oʻyinlarida hamda nogironligi boʻlgan shaxslar oʻrtasidagi boshqa sport tadbirlarida ishtirok etishini rivojlantirishga va taʼminlashga koʻmaklashish;

sport tadbirlarini, ommaviy sport va jismoniy tarbiya-sogʻlomlashtirish tadbirlarini tashkil etish;

jismoniy tarbiya va sport tashkilotlarining xalqaro hamkorligiga koʻmaklashish;

jismoniy tarbiya va sport sohasidagi dasturlarni, ilmiy-uslubiy tizimlarni hamda kompleks ilmiy tadqiqotlarni moliyalashtirish yoʻli bilan amalga oshiriladi.

7-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining jismoniy tarbiya va sport sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

jismoniy tarbiya va sport sohasida yagona davlat siyosatining amalga oshirilishini taʼminlaydi;

jismoniy tarbiya va sport sohasidagi davlat dasturlarini va maqsadli dasturlarni tasdiqlaydi hamda ularning amalga oshirilishini taʼminlaydi;

sport va ommaviy jismoniy tarbiya tadbirlarining kalendar rejasini shakllantirish, shuningdek sport turlari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasining sport terma jamoalarini shakllantirish tartibini belgilaydi;

xalqaro va respublika miqyosidagi sport hamda ommaviy jismoniy tarbiya tadbirlarining kalendar rejasini, shuningdek sportning texnik va amaliy turlari boʻyicha sport va ommaviy jismoniy tarbiya tadbirlarining kalendar rejasini tasdiqlaydi;

jismoniy tarbiya va sport sohasidagi vakolatli davlat organining, boshqa respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarining faoliyatini muvofiqlashtiradi hamda yoʻnaltiradi;

jismoniy tarbiya va sport sohasidagi mutaxassislarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tartibini belgilaydi;

jismoniy tarbiya va sport musobaqalari hamda tadbirlarini oʻtkazish qoidalarini belgilaydi;

sport unvonlari, sport razryadlari va malaka toifalarini berish tartibini tasdiqlaydi;

sport musobaqalarida gʻolib va sovrindor boʻlgan sportchilarni hamda ularni tayyorlagan trenerlarni va terma jamoalar aʼzolarini ragʻbatlantirish tartibini belgilaydi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

8-modda. Jismoniy tarbiya va sport sohasidagi vakolatli davlat organining vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Sport vazirligi jismoniy tarbiya va sport sohasidagi vakolatli davlat organidir (bundan buyon matnda vakolatli davlat organi deb yuritiladi).

Vakolatli davlat organi:

jismoniy tarbiya va sport sohasidagi yagona davlat siyosatini amalga oshiradi;

jismoniy tarbiya va sport sohasidagi davlat dasturlarini hamda maqsadli dasturlarni ishlab chiqadi va amalga oshiradi;

jismoniy tarbiya va sport toʻgʻrisidagi qonunchilikka rioya etilishi ustidan monitoring va nazoratni, shuningdek jismoniy tarbiya va sportning rivojlanish tahlilini amalga oshiradi;

jismoniy tarbiya va sport sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlar va texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarning ishlab chiqilishi va tasdiqlanishini oʻz vakolatlari doirasida tashkil etadi;

sport taʼlim tashkilotlarini hamda boshqa jismoniy tarbiya va sport tashkilotlarini tashkil etish boʻyicha takliflar kiritadi va ularning faoliyati tashkil etilishini taʼminlaydi;

sport turlari boʻyicha yagona sport tasnifini, shuningdek ushbu tasnif toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlaydi;

sport turlarini va sport turining tarmoqlarini eʼtirof etish, ularni sport turlari reyestriga kiritish, reyestrni yuritish va undan chiqarish tartibini belgilaydi;

Sport federatsiyalari (uyushmalari) reyestrini shakllantirish, yuritish, reyestrdan chiqarish tartibini belgilaydi;

xalqaro va respublika miqyosidagi sport hamda ommaviy jismoniy tarbiya tadbirlarining kalendar rejasini shakllantiradi hamda manfaatdor tashkilotlar bilan birgalikda ularning moliyalashtirilishi va oʻtkazilishini taʼminlaydi;

jismoniy tarbiya-sogʻlomlashtirish yoki sport inshootlari qabul qilib olinayotganda va sport musobaqalari oʻtkazilishidan oldin ularning belgilangan standartlarga muvofiqligini tekshiradi;

Oʻzbekiston Respublikasi sport terma jamoalarining tarkiblarini tasdiqlaydi, Oʻzbekiston sport delegatsiyalarini jamlaydi, ularning tayyorgarlik koʻrishini hamda xalqaro sport musobaqalarida va ommaviy jismoniy tarbiya tadbirlarida ishtirok etishini taʼminlaydi;

Olimpiya va Paralimpiya harakatini rivojlantirish, xalqaro musobaqalarda sportchilarning ishtirokini taʼminlash boʻyicha zarur chora-tadbirlarni belgilaydi;

sport va ommaviy jismoniy tarbiya tadbirlarini tashkil etadi hamda oʻtkazadi;

jismoniy tarbiya va sport sohasidagi mutaxassislarni tayyorlash, qayta tayyorlash hamda ularning malakasini oshirishni tashkil etadi;

jismoniy tarbiya-sogʻlomlashtirish va sport uchun moʻljallangan tovarlarni ishlab chiqarish jarayonining jismoniy tarbiya va sport sohasiga oid standartlarga muvofiq tashkil etilishiga koʻmaklashadi;

yangi jismoniy tarbiya-sogʻlomlashtirish va sport inshootlari barpo etilishini hamda mavjudlarining taʼmirlanishini va rekonstruksiya qilinishini tashkil etishga koʻmaklashadi;

jismoniy tarbiya va sport boʻyicha ilmiy, oʻquv va ommabop adabiyotlar, sport turlari boʻyicha dasturlar tayyorlanishi va nashr etilishini, shuningdek jismoniy tarbiya va sport sohasida multimedia va raqamli texnologiyalar mahsulotlari ishlab chiqilishini tashkil etadi;

sportni ommalashtirishni va aholini sogʻlom turmush tarziga keng jalb etishni tashkil etadi;

jismoniy tarbiya va sportning ommalashtirilishini respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, jismoniy tarbiya va sport tashkilotlari, ommaviy axborot vositalari bilan birgalikda tashkil etadi;

jismoniy tarbiya va sport sohasida xalqaro hamkorlikni amalga oshiradi.

Vakolatli davlat organi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

9-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligining jismoniy tarbiya va sport sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi:

jismoniy tarbiyadan sogʻliqni mustahkamlash, kasalliklarning oldini olish va davolash vositasi sifatida foydalanadi;

mamlakatda sport tibbiyotini oʻrganish va rivojlantirish sohasida ilmiy-tadqiqot ishlarini olib boradi, dasturlarni ishlab chiqadi va amalga oshiradi;

aholining jismoniy jihatdan kamol topish holati tahlilini oʻtkazadi va tegishli davlat organlariga takliflar kiritadi;

jismoniy tarbiya va sport bilan shugʻullanayotgan shaxslarning tibbiy monitoringini tashkil etadi;

sportchilarning sport musobaqalariga tayyorgarlik koʻrishini tibbiy jihatdan taʼminlashda ishtirok etadi;

davlat sport taʼlim muassasalari sportchilarining belgilangan tartibda tibbiy koʻrikdan oʻtkazib borilishini taʼminlaydi;

sport tibbiyoti sohasidagi xodimlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkil etadi;

sportchilar va boshqa mutaxassislar sport jarohatlarini olganda ularga tibbiy yordam koʻrsatilishini tashkil etadi, shuningdek ularni jismoniy reabilitatsiya qilish boʻyicha tadbirlar oʻtkazadi;

aholining jinsi va yoshi toifasiga qarab, jismoniy mashqlar dasturini shakllantirishga doir uslubiy tavsiyalarni ishlab chiqishda ishtirok etadi;

jismoniy tarbiya va sport sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqish hamda amalga oshirishda ishtirok etadi;

sogʻlomlashtirish markazlarini, davolash-jismoniy tarbiya dispanserlarini tashkil etadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

10-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligining jismoniy tarbiya va sport sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi:

oʻrta maxsus, professional va oliy taʼlim tashkilotlarida jismoniy tarbiya va sport bilan shugʻullanish tashkil etilishini taʼminlaydi;

oʻrta maxsus, professional va oliy taʼlim tashkilotlarida oʻquv-tarbiya jarayonining sogʻlomlashtirishga yoʻnaltirilgan boʻlishini, shuningdek sogʻlom turmush tarzi normalarini joriy etish uchun shart-sharoitlar yaratilishini taʼminlaydi;

oʻrta maxsus, professional va oliy taʼlim tashkilotlari talabalari oʻrtasida jismoniy tarbiya va sport tadbirlarini tashkil etadi;

jismoniy tarbiya va sport boʻyicha mutaxassislarni tayyorlash, qayta tayyorlash hamda ularning malakasini oshirishda ishtirok etadi;

jismoniy tarbiya va sport sohasidagi oʻquv-uslubiy adabiyotlarni tayyorlashda ishtirok etadi;

oʻrta maxsus, professional va oliy taʼlim tashkilotlarida sport klublari faoliyati yoʻlga qoʻyilishini taʼminlaydi hamda ularning sport klublari oʻrtasida sport musobaqalarini tizimli ravishda oʻtkazib boradi;

Butunjahon talabalar oʻyinlarida oliy taʼlim tashkilotlari talabalarining ishtirokini taʼminlaydi;

oʻrta maxsus, professional va oliy taʼlim tashkilotlari sport inshootlarining moddiy-texnika va resurs bazasi saqlanishi hamda rivojlantirilishini taʼminlaydi;

jismoniy tarbiya va sport sohasida ilmiy va innovatsion loyihalarni amalga oshirishga investitsiya va grantlarni jalb etish, ilmiy va innovatsion faoliyatni moliyalashtirish boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshiradi;

oʻquvchilar va talabalarga sogʻlom turmush tarzini, sport bilan shugʻullanishning muhimligi, jismoniy va maʼnaviy komillikka intilish tushunchasini singdirishga, ularni salbiy taʼsirlardan himoya qilishga hamda zararli odatlardan xalos etishga doir chora-tadbirlar majmuini amalga oshiradi;

jismoniy tarbiya va sport sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqish hamda amalga oshirishda ishtirok etadi;

oʻquvchilar va talabalarni jismoniy tarbiyalashning zamonaviy shakllari hamda usullarini, jinsi va yoshiga qarab ularga sport koʻnikmalarini singdirishning ilmiy asoslangan tizimlarini ishlab chiqishni hamda ularni joriy etishga koʻmaklashishni tashkil etadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

11-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligining jismoniy tarbiya va sport sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi:

maktabgacha taʼlim va umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlarida jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirishni hamda sport infratuzilmasini mustahkamlashni taʼminlaydi;

maktabgacha taʼlim va umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlarida jismoniy tarbiya va sport bilan shugʻullanishni tashkil etadi;

bolalar va oʻquvchi yoshlar oʻrtasida jismoniy tarbiya va sport tadbirlarini tashkil etadi;

jismoniy tarbiya va sport sohasidagi oʻquv-uslubiy adabiyotlarni tayyorlashda ishtirok etadi;

umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlarida maktab sport klublari faoliyati yoʻlga qoʻyilishini taʼminlaydi;

umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlarining maktab sport klublari va oʻquvchilari oʻrtasida sport musobaqalarini tizimli ravishda oʻtkazib boradi;

jismoniy tarbiya va sport boʻyicha mutaxassislarni tayyorlash, qayta tayyorlash hamda ularning malakasini oshirishda ishtirok etadi;

maktabgacha taʼlim va umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlarining moddiy-texnika bazasini rivojlantirish choralarini koʻradi;

bolalarga sportga nisbatan muhabbatni singdirishga, oʻsib kelayotgan avlodda sport bilan shugʻullanish, sogʻlom turmush tarzini olib borish, jismoniy va maʼnaviy komillikka intilish muhimligi tushunchasini shakllantirishga, bolalarni salbiy taʼsirlardan himoya qilishga va zararli odatlardan xalos etishga doir chora-tadbirlar majmuini amalga oshiradi;

jismoniy tarbiya va sport sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqish hamda amalga oshirishda ishtirok etadi;

bolalarni jismoniy tarbiyalashning zamonaviy shakllari hamda usullarini, bolalarning jinsi va yoshiga qarab ularga sport koʻnikmalarini singdirishning, sportga qobiliyatli bolalarni ixtisoslashtirilgan sport taʼlim muassasalarida oʻqitish uchun tanlab olishning ilmiy asoslangan tizimlarini ishlab chiqishni hamda ularni joriy etishga koʻmaklashishni tashkil etadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

12-modda. Mahalliy davlat hokimiyati organlarining jismoniy tarbiya va sport sohasidagi vakolatlari

Mahalliy davlat hokimiyati vakillik organlari:

tegishli hududda jismoniy tarbiya va sport sohasini rivojlantirishga ajratiladigan mahalliy budjet mablagʻlarini koʻrib chiqadi, tasdiqlaydi, ularning ijro etilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi;

tegishli hududda jismoniy tarbiya va sport sohasidagi hududiy dasturlarni tasdiqlaydi, ularning ijro etilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi;

tegishli hududdagi jismoniy tarbiya va sport sohasiga masʼullarning hisobotlarini eshitadi;

jismoniy tarbiya va sport sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqishda hamda amalga oshirishda ishtirok etadi.

Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari:

jismoniy tarbiya va sport sohasidagi davlat dasturlarini hamda maqsadli dasturlarni ishlab chiqishda hamda amalga oshirishda ishtirok etadi;

jismoniy tarbiya va sport sohasidagi hududiy dasturlarni ishlab chiqadi hamda amalga oshiradi;

jismoniy tarbiya va sport sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqishda hamda amalga oshirishda ishtirok etadi;

hududlarda jismoniy tarbiya va sport toʻgʻrisidagi qonunchilikning ijro etilishini tashkil etadi;

jismoniy tarbiya va sport sohasidagi tadbirlarning mahalliy budjetdan moliyalashtirilishini taʼminlaydi;

jismoniy tarbiya va sport tashkilotlarini tashkil etishga koʻmaklashadi hamda ularning faoliyatini qoʻllab-quvvatlaydi;

jismoniy tarbiya va sport sohasidagi davlat-xususiy sheriklikni rivojlantirishga koʻmaklashadi;

aholini jismoniy tarbiya va sportga jalb etish ishlarini tashkil etadi;

jismoniy tarbiya va sport tadbirlarini tashkil etish hamda oʻtkazishga, jismoniy tarbiya va sport sohasidagi mutaxassislarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishga koʻmaklashadi;

jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirish uchun fuqarolarning ish joyi, yashash joyi hamda dam olish joyida shart-sharoitlar yaratadi;

jismoniy tarbiya-sogʻlomlashtirish va sport uchun moʻljallangan tovarlar ishlab chiqarilishini, sohaga oid xizmatlar rivojlantirilishini tashkil etishga koʻmaklashadi.

Mahalliy davlat hokimiyati organlari qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

13-modda. Fuqarolarning, fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining, nodavlat notijorat tashkilotlarining hamda fuqarolik jamiyati boshqa institutlarining jismoniy tarbiya va sport sohasidagi tadbirlarda ishtirok etishi

Fuqarolar, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari hamda fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari:

jismoniy tarbiya va sport sohasidagi davlat dasturlarini, hududiy dasturlarni hamda boshqa dasturlarni amalga oshirishda ishtirok etadi;

jismoniy tarbiya va sport sohasidagi jamoatchilik nazoratini amalga oshiradi;

jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirishga, aholi oʻrtasida sogʻlom turmush tarzini shakllantirishga qaratilgan tushuntirish ishlarini amalga oshirishda ishtirok etadi.

Fuqarolar, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari hamda fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari jismoniy tarbiya va sport sohasidagi boshqa tadbirlarda ham ishtirok etishi mumkin.

3-bob. Jismoniy tarbiya va sport sohasidagi faoliyatni tashkil etish

14-modda. Jismoniy tarbiya va sport sohasidagi mutaxassislar

Sportchilar, trenerlar, sport hakamlari hamda Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi tomonidan vakolatli davlat organi bilan birgalikda kasblari va lavozimlarining tasniflangan roʻyxati belgilanadigan boshqa mutaxassislar jismoniy tarbiya va sport sohasidagi mutaxassislardir.

Sportchi, trener va sport hakami kasblari va lavozimlariga doir malaka talablari vakolatli davlat organi tomonidan belgilanadi, jismoniy tarbiya va sport sohasidagi boshqa mutaxassislarning kasblari va lavozimlariga doir malaka talablari qonunchilikka muvofiq belgilanadi.

15-modda. Havaskorlik sporti va professional sport

Fuqarolar havaskorlik sporti, shuningdek professional sport bilan sportchi, trener, sport hakami sifatida shugʻullanish yoki qonunchilikda taqiqlanmagan jismoniy tarbiya va sport sohasiga oid boshqa faoliyat turlari bilan shugʻullanish huquqiga ega.

Havaskorlik sporti va professional sport sohasidagi korxonalar, muassasalar va tashkilotlarning tashkil etilishi hamda faoliyat koʻrsatishi tartibi qonunchilikda belgilanadi.

16-modda. Ommaviy sport musobaqalari

Ommaviy sport musobaqalari aholini ommaviy sportga jalb etish maqsadida “Besh tashabbus olimpiadasi”, “Besh tashabbus paralimpiadasi” va boshqa ommaviy sport tadbirlari shaklida oʻtkazib boriladi.

Ommaviy sport musobaqalari vakolatli davlat organi bilan kelishilgan holda ushbu musobaqalar tashkilotchilari tomonidan belgilanadigan tartib asosida oʻtkaziladi.

17-modda. Sport sinovlari

Sport sinovlari aholi oʻrtasida jismoniy tarbiya va sportni ommalashtirish hamda aholining jismoniy faolligini baholash maqsadida oʻtkaziladi.

Sport sinovlari natijalari vakolatli davlat organining axborot tizimiga kiritib boriladi.

Sport sinovlarini oʻtkazish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

18-modda. Oʻzbekiston olimpiya harakati. Oʻzbekiston Milliy olimpiya qoʻmitasi

Oʻzbekiston olimpiya harakati Xalqaro olimpiya harakatining tarkibiy qismi boʻlib, uning maqsadi olimpiya harakati prinsiplarini ommalashtirishdan, jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirishga koʻmaklashishdan, sport sohasidagi xalqaro hamkorlikni mustahkamlashdan, Olimpiya oʻyinlarida hamda Xalqaro olimpiya qoʻmitasi shafeligida oʻtkaziladigan boshqa xalqaro sport tadbirlarida ishtirok etishdan iboratdir.

Oʻzbekiston olimpiya harakati oʻz faoliyatini Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligiga, Xalqaro olimpiya qoʻmitasining Olimpiya xartiyasiga hamda oʻz ustaviga muvofiq amalga oshiruvchi Oʻzbekiston Milliy olimpiya qoʻmitasi tomonidan boshqariladi. Davlat Oʻzbekiston Milliy olimpiya qoʻmitasiga oʻz ustavida belgilangan maqsadlarini amalga oshirishiga har tomonlama koʻmaklashgan holda, Oʻzbekiston olimpiya harakatini tan oladi va qoʻllab-quvvatlaydi.

Oʻzbekiston Milliy olimpiya qoʻmitasi:

olimpiya harakati prinsiplarini ommalashtiradi, yuksak yutuqlarga erishiladigan sportni va ommaviy sportni rivojlantirishga koʻmaklashadi;

Xalqaro olimpiya qoʻmitasining Olimpiya xartiyasiga muvofiq Olimpiya oʻyinlarida hamda Xalqaro Olimpiya qoʻmitasi shafeligida oʻtkaziladigan boshqa xalqaro sport tadbirlarida Oʻzbekiston Respublikasining manfaatlarini ifoda etadi;

sportchilarni Olimpiya oʻyinlarida hamda Xalqaro Olimpiya qoʻmitasi shafeligida oʻtkaziladigan boshqa xalqaro sport tadbirlarida ishtirok etishga tayyorlashning zarur darajasini taʼminlashga qaratilgan dasturlarni va chora-tadbirlarni ishlab chiqish hamda amalga oshirishda ishtirok etadi;

sportda dopingning oldini olishga hamda unga qarshi kurashishga, shuningdek jismoniy tarbiya va sport sohasida har qanday shakldagi kamsitishlar va zoʻravonliklarning yuzaga kelishiga yoʻl qoʻymaslikka koʻmaklashadi;

Xalqaro olimpiya qoʻmitasining hamda Oʻzbekiston Milliy olimpiya qoʻmitasining olimpiya ramzlaridan, shioridan, bayrogʻidan, madhiyasidan, “olimpiya”, “olimpiada” degan nomlardan foydalanishga boʻlgan huquqlarini Oʻzbekiston Respublikasi hududida himoya qilish choralarini taʼminlaydi.

Oʻzbekiston Milliy olimpiya qoʻmitasi oʻz vakolatlarini vakolatli davlat organi, sport federatsiyalari (uyushmalari) hamda boshqa tashkilotlar bilan hamkorlikda amalga oshiradi.

Olimpiya oʻyinlarida va Xalqaro olimpiya qoʻmitasi shafeligida oʻtkaziladigan boshqa xalqaro sport tadbirlarida Oʻzbekiston Respublikasi sport terma jamoalarining chiqishlari Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bayrogʻi ostida oʻtkaziladi.

Oʻzbekiston Milliy olimpiya qoʻmitasi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

19-modda. Oʻzbekiston paralimpiya harakati. Oʻzbekiston Milliy paralimpiya qoʻmitasi

Oʻzbekiston paralimpiya harakati Xalqaro paralimpiya harakatining tarkibiy qismi boʻlib, uning maqsadi paralimpiya harakati prinsiplarini ommalashtirishdan, nogironligi boʻlgan shaxslar oʻrtasida jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirishga koʻmaklashishdan, sport sohasidagi xalqaro hamkorlikni mustahkamlashdan, Paralimpiya oʻyinlarida hamda Xalqaro paralimpiya qoʻmitasi shafeligida oʻtkaziladigan boshqa xalqaro sport tadbirlarida ishtirok etishdan iboratdir.

Oʻzbekiston paralimpiya harakati oʻz faoliyatini Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligiga, Xalqaro paralimpiya qoʻmitasining Paralimpiya xartiyasiga hamda oʻz ustaviga muvofiq amalga oshiruvchi Oʻzbekiston Milliy paralimpiya qoʻmitasi tomonidan boshqariladi. Davlat Oʻzbekiston Milliy paralimpiya qoʻmitasiga oʻz ustavida belgilangan maqsadlarini amalga oshirishiga har tomonlama koʻmaklashgan holda, Oʻzbekiston paralimpiya harakatini tan oladi va qoʻllab-quvvatlaydi.

Oʻzbekiston Milliy paralimpiya qoʻmitasi:

paralimpiya harakati prinsiplarini ommalashtiradi, yuksak yutuqlarga erishiladigan sportning paralimpiya turlarini hamda nogironligi boʻlgan shaxslar oʻrtasida ommaviy sportni rivojlantirishga koʻmaklashadi;

Xalqaro paralimpiya qoʻmitasining Paralimpiya xartiyasiga muvofiq Paralimpiya oʻyinlarida hamda Xalqaro paralimpiya qoʻmitasi shafeligida oʻtkaziladigan boshqa xalqaro sport tadbirlarida Oʻzbekiston Respublikasining manfaatlarini ifoda etadi;

sportchilarni Paralimpiya oʻyinlarida hamda Xalqaro paralimpiya qoʻmitasi shafeligida oʻtkaziladigan boshqa xalqaro sport tadbirlarida ishtirok etish uchun tayyorlashning zarur darajasini taʼminlashga qaratilgan chora-tadbirlarni ishlab chiqish va amalga oshirishda ishtirok etadi;

sportning paralimpiya turlari boʻyicha dopingning oldini olishga hamda unga qarshi kurashishga, shuningdek jismoniy tarbiya va sport sohasida har qanday shakldagi kamsitishlar va zoʻravonliklarning yuzaga kelishiga yoʻl qoʻymaslikka koʻmaklashadi;

Xalqaro paralimpiya qoʻmitasining hamda Oʻzbekiston Milliy paralimpiya qoʻmitasining paralimpiya ramzlaridan, shioridan, bayrogʻidan, madhiyasidan, “paralimpiya”, “paralimpiada” degan nomlardan foydalanishga boʻlgan huquqlarini Oʻzbekiston Respublikasi hududida himoya qilish choralarini taʼminlaydi.

Oʻzbekiston Milliy paralimpiya qoʻmitasi oʻz vakolatlarini vakolatli davlat organi, sport federatsiyalari (uyushmalari) hamda boshqa tashkilotlar bilan hamkorlikda amalga oshiradi.

Paralimpiya oʻyinlarida va Xalqaro paralimpiya qoʻmitasi shafeligida oʻtkaziladigan boshqa xalqaro sport tadbirlarida Oʻzbekiston Respublikasi sport terma jamoalarining chiqishlari Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bayrogʻi ostida oʻtkaziladi.

Oʻzbekiston Milliy paralimpiya qoʻmitasi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

20-modda. Surdlimpiya, maxsus olimpiya, koʻzi ojizlar sporti va boshqa adaptiv sport turlari

Oʻzbekiston surdlimpiya harakati Xalqaro surdlimpiya harakatining tarkibiy qismi boʻlib, uning maqsadi surdlimpiya harakati prinsiplarini ommalashtirishdan, nogironligi boʻlgan shaxslar oʻrtasida jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirishga koʻmaklashishdan, sport sohasidagi xalqaro hamkorlikni mustahkamlashdan, Surdlimpiya oʻyinlarida hamda Xalqaro karlar sporti qoʻmitasi shafeligida oʻtkaziladigan boshqa xalqaro sport tadbirlarida ishtirok etishdan iboratdir.

Oʻzbekiston maxsus olimpiya harakati Xalqaro maxsus olimpiya harakatining tarkibiy qismi boʻlib, uning maqsadi maxsus olimpiya harakati prinsiplarini ommalashtirishdan, nogironligi boʻlgan shaxslar oʻrtasida jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirishga koʻmaklashishdan, sport sohasida xalqaro hamkorlikni mustahkamlashdan, xalqaro maxsus olimpiya oʻyinlarida hamda tegishli xalqaro sport tashkilotlari shafeligida oʻtkaziladigan boshqa xalqaro sport tadbirlarida ishtirok etishdan iboratdir.

Oʻzbekiston koʻzi ojizlar sporti harakati Xalqaro koʻzi ojizlar sporti harakatining tarkibiy qismi boʻlib, uning maqsadi koʻzi ojizlar sporti harakati prinsiplarini ommalashtirishdan, koʻzi ojiz shaxslar oʻrtasida jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirishga koʻmaklashishdan, sport sohasida xalqaro hamkorlikni mustahkamlashdan, xalqaro koʻzi ojizlar sporti musobaqalarida hamda tegishli xalqaro sport tashkilotlari shafeligida oʻtkaziladigan boshqa xalqaro sport tadbirlarida ishtirok etishdan iboratdir.

Surdlimpiya, maxsus olimpiya, koʻzi ojizlar sporti va boshqa adaptiv sport turlarini rivojlantirish Oʻzbekiston adaptiv sport turlari assotsiatsiyasi hamda sportning surdlimpiya, maxsus olimpiya va koʻzi ojizlar sporti turlari boʻyicha nodavlat notijorat tashkilotlari tomonidan tashkil etiladi.

21-modda. Sport federatsiyalari (uyushmalari)

Sport federatsiyasi (uyushmasi) mamlakatda muayyan sport turini (turlarini) rivojlantirish, ommalashtirish, sport tadbirlarini tashkil etish va oʻtkazish, tegishli sport turi (turlari) boʻyicha sportchilarni tayyorlash ishlarini amalga oshiradi, xalqaro miqyosdagi barcha sport musobaqalari va tadbirlarida Oʻzbekiston Respublikasi manfaatlarini ifoda etadi.

Sport federatsiyasi (uyushmasi) oʻzi rivojlantiradigan sport turi (turlari) boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasining chempionatlari va kuboklari musobaqalari oʻtkazib borilishini tashkil etadi.

Sport federatsiyasining (uyushmasining) rasmiy nomi nodavlat notijorat tashkilotlari toʻgʻrisidagi qonunchilikda belgilangan talablarga muvofiq boʻlishi hamda unda sport federatsiyasi (uyushmasi) faoliyatining hududiy sohasi, shuningdek sport federatsiyasi (uyushmasi) qaysi sport turini (turlarini) rivojlantirish maqsadida tashkil etilgan boʻlsa, oʻsha sport turi (turlari) koʻrsatilishi lozim.

Sport federatsiyalarining (uyushmalarining) tashkil etilishi, faoliyati, qayta tashkil etilishi va tugatilishi, ushbu Qonunda nazarda tutilgan oʻziga xos xususiyatlar inobatga olingan holda, nodavlat notijorat tashkilotlari toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi.

22-modda. Sport federatsiyalari (uyushmalari) reyestri

Sport federatsiyalari (uyushmalari) reyestri vakolatli davlat organi tomonidan yuritiladi.

Quyidagi mezonlarga muvofiq boʻlgan nodavlat notijorat tashkilotlari belgilangan tartibda Sport federatsiyalari (uyushmalari) reyestriga kiritiladi:

ularning rivojlantiradigan sport turi (turlari) boʻyicha xalqaro sport tashkilotiga aʼzo ekanligi (bundan milliy va adaptiv sport turlari mustasno);

ular rivojlantiradigan sport turi (turlari) boʻyicha sport turi qoidalarining mavjudligi;

ularning Sport federatsiyalari (uyushmalari) reyestriga kiritilgan sport federatsiyalari (uyushmalari) nomlaridan farqlanadigan nomga ega ekanligi;

ular rivojlantiradigan sport turining (turlarining) boshqa sport turi (turlari) belgilaridan farqlanishi;

ular rivojlantiradigan sport turi (turlari) boʻyicha Sport federatsiyalari (uyushmalari) reyestriga boshqa sport federatsiyasi (uyushmasi) kiritilmaganligi.

Sport federatsiyalari (uyushmalari) reyestriga, istisno tariqasida, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining hujjatlari bilan sport turini (turlarini) yoki sportning alohida yoʻnalishlarini rivojlantirishi belgilangan sport federatsiyalari (uyushmalari) toʻgʻridan-toʻgʻri kiritiladi. Bunda sport federatsiyalarini (uyushmalarini) reyestrdan chiqarish boʻyicha qoidalar mazkur qismda koʻrsatib oʻtilgan sport federatsiyalariga (uyushmalariga) nisbatan tatbiq etilmaydi.

Sport federatsiyalari (uyushmalari) reyestrida quyidagi maʼlumotlar koʻrsatiladi:

sport federatsiyalarining (uyushmalarining) nomlari;

sport federatsiyalari (uyushmalari) tomonidan rivojlantiriladigan sport turi (turlari);

sport federatsiyalari (uyushmalari) rahbar organlarining shaxsiy tarkibi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

sport federatsiyalarining (uyushmalarining) xalqaro sport tashkilotiga aʼzoligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar.

Sport federatsiyalari (uyushmalari) reyestrida koʻrsatilgan maʼlumotlar ochiq boʻladi va vakolatli davlat organining axborot tizimiga joylashtiriladi.

Sport federatsiyalari (uyushmalari) reyestriga vakolatli davlat organi tomonidan belgilangan tartibda boshqa maʼlumotlar ham kiritilishi mumkin.

23-modda. Sport federatsiyalarining (uyushmalarining) huquq va majburiyatlari

Sport federatsiyalari (uyushmalari) quyidagi huquqlarga ega:

sport turini yoki sport turining tarmogʻini Sport turlari reyestriga kiritish yuzasidan taklif kiritish;

sport turi (turlari) boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi sport terma jamoalarining xalqaro sport musobaqalarida ishtirok etishini tashkil etish;

sport turini (turlarini) rivojlantirish uchun qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan turli manbalardan moliyaviy va boshqa turdagi yordam olish.

Sport federatsiyalari (uyushmalari) qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Sport federatsiyalari (uyushmalari):

sport turini (turlarini) rivojlantirishi va ommalashtirishi;

sport turi (turlari) boʻyicha sport turlari qoidalarini vakolatli davlat organiga davlat tilida taqdim etishi hamda oʻz rasmiy veb-saytida joylashtirishi;

sport turini (turlarini) rivojlantirish boʻyicha kompleks maqsadli dasturlarni ishlab chiqishi;

sportchilar, trenerlar va oʻtkazilayotgan sport musobaqalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni vakolatli davlat organining axborot tizimiga kiritib borishi;

sport turini (turlarini) rivojlantirish va ommalashtirish boʻyicha amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar toʻgʻrisidagi hisobotlarni vakolatli davlat organiga taqdim etishi;

sport turi (turlari) boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasining sport terma jamoalarini shakllantirish, shuningdek sport va ommaviy jismoniy tarbiya tadbirlarining kalendar rejasini shakllantirish boʻyicha vakolatli davlat organiga belgilangan tartibda takliflar kiritib borishi;

sport turi (turlari) boʻyicha har qanday shakldagi kamsitishlar va zoʻravonliklarga yoʻl qoʻymasligi;

antidoping qoidalariga muvofiq dopingning oldini olishi va unga qarshi kurashish choralarini koʻrishi shart.

Sport federatsiyalarining (uyushmalarining) zimmasiga qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham yuklatilishi mumkin.

24-modda. Jismoniy tarbiya va sport sohasidagi faoliyat. Nodavlat jismoniy tarbiya va sport tashkilotlari reyestri

Jismoniy tarbiya va sport sohasidagi faoliyat jismoniy tarbiya va sport tashkilotlari, yakka tartibdagi tadbirkorlar, oʻzini oʻzi band qilgan trenerlar hamda boshqa jismoniy va yuridik shaxslar tomonidan amalga oshiriladi.

Jismoniy tarbiya va sport tashkilotlari xalqaro sport tashkilotlarining aʼzosi boʻlishi mumkin.

Jismoniy tarbiya va sport tashkilotlari chet davlatlarning sport tashkilotlari bilan munosabatlarda xalqaro sport tashkilotlari tomonidan tasdiqlangan qoidalarga (nizomlarga, reglamentlarga) va Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga rioya etadi.

Vakolatli davlat organi tomonidan Nodavlat jismoniy tarbiya va sport tashkilotlari reyestri yuritiladi.

Nodavlat jismoniy tarbiya va sport tashkilotlari reyestriga sport klublari, sport taʼlim tashkilotlari, jismoniy tarbiya va sport sohasida faoliyat yurituvchi boshqa yuridik shaxslar va yakka tartibdagi tadbirkorlar hamda oʻzini oʻzi band qilgan trenerlar kiritiladi.

Nodavlat jismoniy tarbiya va sport tashkilotlari reyestriga kiritilgan jismoniy va yuridik shaxslar rasmiy sport musobaqalarida oʻz nomidan ishtirok etishi, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasining sport terma jamoalariga nomzod berishi mumkin.

Nodavlat jismoniy tarbiya va sport tashkilotlari reyestrini shakllantirish, yuritish hamda reyestrdan chiqarish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

25-modda. Sport klubi

Sport klubi sport faoliyati bilan shugʻullanish, sport turlarini rivojlantirish va ommalashtirish, shuningdek sportchilarni musobaqalarga tayyorlash maqsadida tashkil etiladi.

Sport klubi, idoraviy mansubligi va mulkchilik shaklidan qatʼi nazar, yuridik shaxs maqomi bilan yoki yuridik shaxs maqomisiz tashkil etilishi mumkin.

Yuridik shaxs maqomiga ega boʻlgan sport klubi qonunchilikka muvofiq davlat roʻyxatidan oʻtkaziladi.

26-modda. Sport ligasi

Sport ligasi sport musobaqalarini tashkil etish, oʻtkazish va boshqarish faoliyatini amalga oshirish maqsadida, idoraviy mansubligi hamda mulkchilik shaklidan qatʼi nazar, yuridik shaxs maqomi bilan yoki yuridik shaxs maqomisiz tashkil etiladi.

Yuridik shaxs maqomiga ega boʻlgan sport ligasi qonunchilikka muvofiq davlat roʻyxatidan oʻtkaziladi.

Sport ligasi sport turi (turlari) boʻyicha professional sport musobaqalarini tashkil etish hamda oʻtkazish uchun professional sport musobaqasini tashkil etish va oʻtkazish qoidalarini (nizomini, reglamentini) qonunchilikda belgilangan tartibda tasdiqlaydi.

Professional sport musobaqasini tashkil etish va oʻtkazish qoidalari (nizomi, reglamenti) ochiq maʼlumot sifatida sport ligasining Internetdagi rasmiy veb-saytiga joylashtiriladi. Bunda mazkur qoidalar (nizom, reglament) qonunchilikka muvofiq boʻlishi kerak.

Sport ligasining faoliyat yuritish tartibi, shuningdek sport ligalari tomonidan professional sport musobaqalarini tashkil etish va oʻtkazish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

27-modda. Oʻzbekiston milliy sport turlari va xalq oʻyinlari

Oʻzbekiston milliy sport turlari va xalq oʻyinlari milliy ijtimoiy-madaniy yoʻnalishga ega boʻlgan hamda Oʻzbekiston Respublikasi hududida rivojlanayotgan sport va oʻyin turlaridir.

Oʻzbekiston milliy sport turlari va xalq oʻyinlari Oʻzbekiston Respublikasining jismoniy tarbiya va sport sohasidagi madaniy merosining ajralmas qismi, aholida vatanparvarlik va Vatanga muhabbat, xalqaro maydonda mamlakatning obroʻ-eʼtiborini yuksaltirishga intilish tuygʻularini tarbiyalash poydevoridir.

Davlat organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, jismoniy tarbiya va sport tashkilotlari, shuningdek boshqa tashkilotlar:

Oʻzbekiston milliy sport turlarini va xalq oʻyinlarini rivojlantirishga har tomonlama koʻmaklashadi hamda ularni aholi oʻrtasida yoyish uchun zarur shart-sharoitlar yaratadi;

Oʻzbekiston milliy sport turlarining va xalq oʻyinlarining xalqaro maydondagi obroʻ-eʼtiborini mustahkamlashga koʻmaklashadi.

Oʻzbekiston milliy sport turlarini va xalq oʻyinlarini Sport va ommaviy jismoniy tarbiya tadbirlarining kalendar rejasiga kiritish tartibi qonunchilikda belgilanadi.

28-modda. Jismoniy tarbiya va sport tadbirlarini tashkil etish hamda oʻtkazish

Jismoniy tarbiya yoki sport tadbirlari tashkilotchilari bu tadbirlarni oʻtkazish shartlarini, shu jumladan jismoniy tarbiya va sport tadbirlarini tashkil etish hamda oʻtkazishni moliyalashtirish shartlarini belgilaydi, bunday tadbirlarni tashkil etish va oʻtkazish uchun masʼul boʻladi.

Jismoniy tarbiya va sport tadbirlari tashkilotchilari quyidagi huquqlarga ega:

jismoniy tarbiya va sport tadbirining nomi va ramzlaridan foydalanish;

jismoniy tarbiya va sport tadbirlarini oʻtkazish joyida tovarlar, ishlar va xizmatlar reklamasini joylashtirish;

jismoniy tarbiya va sport tadbirlarida foydalaniladigan sport ekipirovkasi, sport uskunalari va anjomlarini ishlab chiqaruvchilarni belgilash;

jismoniy tarbiya va sport tadbirlarini yoritish;

jismoniy tarbiya va (yoki) sport tadbirini toʻxtatish va bekor qilish, ularni oʻtkazish vaqtini oʻzgartirish hamda ularning yakunlarini tasdiqlash.

Jismoniy tarbiya va sport tadbirlarining nomlaridan, ular asosida tuzilgan soʻz birikmalaridan hamda mazkur tadbirlar ramzlaridan uchinchi shaxslarning foydalanishi jismoniy tarbiya va sport tadbirlari tashkilotchilari bilan yozma shaklda tuziladigan kelishuvlar asosida amalga oshiriladi, bundan ushbu nomlardan, ular asosida tuzilgan soʻz birikmalaridan va mazkur tadbirlar ramzlaridan axborot maqsadida yoxud ommaviy axborot vositalarida jismoniy tarbiya va sport tadbirlarini yoritish huquqini olgan uchinchi shaxslar tomonidan ushbu huquqlardan foydalanish hollari mustasno.

Ommaviy axborot vositalarida jismoniy tarbiya va sport tadbirlarining jismoniy tarbiya yoki sport tadbirlari tashkilotchilari tomonidan tasdiqlangan, toʻgʻri koʻrsatilgan nomlaridan foydalanilishi kerak. Bunda mazkur nomlar reklama hisoblanmaydi.

Jismoniy tarbiya va sport tadbirlarini yoritish huquqidan uchinchi shaxslar faqat jismoniy tarbiya yoki sport tadbirlari tashkilotchilarining yozma ruxsatlari bilan yoxud uchinchi shaxslar tomonidan ushbu huquqlarning bunday tadbirlar tashkilotchilaridan sotib olinganligi toʻgʻrisidagi yozma shakldagi kelishuvlar asosida foydalanishi mumkin.

Jismoniy tarbiya va sport tadbirlari toʻgʻrisidagi qoidalarning (nizomlarning, reglamentlarning) mazmuniga nisbatan qoʻyiladigan umumiy talablar vakolatli davlat organi tomonidan belgilanadi.

Faqat rasmiy sport musobaqalari Oʻzbekiston Respublikasi chempionati yoki kubogi maqomiga hamda nomiga ega boʻlishi mumkin.

Rasmiy sport musobaqalarini oʻtkazishga faqat ushbu Qonunning 30-moddasiga muvofiq tasdiqlangan sport turlari qoidalariga asosan yoʻl qoʻyiladi.

Oʻzbekiston Respublikasi hududida xalqaro sport tadbirlari tegishli sport federatsiyasi (uyushmasi) hamda vakolatli davlat organi bilan kelishilgan holda oʻtkazilishi mumkin.

29-modda. Sport turlarini va sport turining tarmoqlarini eʼtirof etish. Sport turlarining reyestri

Oʻzbekiston Respublikasida belgilangan tartibda eʼtirof etilgan sport turlari va sport turining tarmoqlari Sport turlari reyestriga kiritiladi.

Sport turini yoki sport turining tarmogʻini eʼtirof etish uchun u sport turiga yoki sport turining tarmogʻiga mos belgiga, sport turi qoidalariga, mashgʻulot oʻtkazishning oʻziga xos xususiyatlari va uslubiyatiga, sport infratuzilmasiga, foydalaniladigan sport anjomlari va jihozlariga ega boʻlishi hamda sport mashgʻulotlari va sport musobaqalarini oʻtkazish talablariga javob beradigan sport infratuzilmasi mavjud boʻlishi, shuningdek sportchilarning ishtirok etishiga, odamning jismoniy va aqliy rivojlanish qobiliyatini hamda harakat faolligini takomillashtirishga, sogʻlom turmush tarzini shakllantirishga xizmat qilishi kerak.

Sport turini yoki sport turining tarmogʻini eʼtirof etish ushbu sport turi yoki sport turining tarmogʻi maʼmuriy-hududiy birliklarning (Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri) kamida yettitasida rivojlangan boʻlishi kerak, bundan vakolatli davlat organi tomonidan belgilangan sport turlari yoki sport turining tarmoqlari mustasno.

Sport turlarini yoki sport turining tarmoqlarini eʼtirof etish sport federatsiyalarining (uyushmalarining), jismoniy tarbiya va sport tashkilotlarining arizasi asosida vakolatli davlat organi tomonidan amalga oshiriladi.

Olimpiya va Paralimpiya oʻyinlari dasturiga kiritilgan sport turlarini yoki sport turining tarmoqlarini, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining hujjatlarida nazarda tutilgan hollarda sport turlarini yoki sport turining tarmoqlarini eʼtirof etish vakolatli davlat organi tomonidan, istisno tariqasida, toʻgʻridan-toʻgʻri eʼtirof etiladi va Sport turlari reyestriga kiritiladi.

Gʻayriinsoniy va inson qadr-qimmatini kamsituvchi sport turlari yoki sport turining tarmoqlari Oʻzbekiston Respublikasida sport turlari yoki sport turining tarmoqlari sifatida eʼtirof etilishi mumkin emas.

Sport turlari reyestri vakolatli davlat organi tomonidan yuritiladi.

30-modda. Sport turlari qoidalari

Sport turlari reyestriga kiritilgan sport turlarining qoidalari xalqaro sport tashkilotlari tomonidan tasdiqlangan qoidalarga muvofiq qoʻllaniladi, bundan harbiy-amaliy, Oʻzbekiston milliy sport turlari va xalq oʻyinlari mustasno.

Harbiy-amaliy, Oʻzbekiston milliy sport turlari va xalq oʻyinlari qoidalari qonunchilikda belgilangan tartibda ishlab chiqiladi.

31-modda. Sport unvonlari, sport razryadlari, malaka toifalari. Sport turlari boʻyicha yagona sport tasnifi

Oʻzbekiston Respublikasida quyidagi sport unvonlari, sport razryadlari, malaka toifalari belgilanadi:

a) sport unvonlari:

xalqaro toifadagi Oʻzbekiston sport ustasi yoki xalqaro grossmeyster;

Oʻzbekiston sport ustasi yoki Oʻzbekiston grossmeysteri;

b) sport razryadlari:

Oʻzbekiston sport ustaligiga yoki Oʻzbekiston grossmeysterligiga nomzod;

birinchi sport razryadi;

ikkinchi sport razryadi;

uchinchi sport razryadi;

oʻsmirlar uchun birinchi sport razryadi;

oʻsmirlar uchun ikkinchi sport razryadi;

oʻsmirlar uchun uchinchi sport razryadi;

v) sport hakamlarining malaka toifalari:

xalqaro toifali sport hakami;

milliy toifali sport hakami;

birinchi toifali sport hakami;

ikkinchi toifali sport hakami;

uchinchi toifali sport hakami;

sport boʻyicha hakam;

g) trenerlarning malaka toifalari:

xalqaro toifali trener;

oliy toifali trener;

birinchi toifali trener;

ikkinchi toifali trener;

d) yoʻriqchi-uslubchilarning malaka toifalari:

oliy toifali yoʻriqchi-uslubchi;

birinchi toifali yoʻriqchi-uslubchi;

ikkinchi toifali yoʻriqchi-uslubchi.

Sport unvonlarini, sport razryadlarini va malaka toifalarini berish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.

Sport turlari boʻyicha yagona sport tasnifi Sport turlari reyestriga kiritilgan sport turlari boʻyicha tegishli sport unvonlari va sport razryadlarini berish uchun bajarilishi zarur boʻlgan normalar hamda talablarni, shuningdek ularni bajarish shartlarini belgilaydi.

Sport turlari boʻyicha yagona sport tasnifi toʻgʻrisidagi nizomda mazkur normalar, talablar va shartlarning mazmuni, shuningdek sport turlari boʻyicha sport unvonlari va sport razryadlarini berish tartibi belgilanadi.

Sport turlari boʻyicha yagona sport tasnifi va u toʻgʻrisidagi nizom vakolatli davlat organi tomonidan tasdiqlanadi.

32-modda. Xalqaro va respublika miqyosidagi sport hamda ommaviy jismoniy tarbiya tadbirlarining kalendar rejasi

Xalqaro va respublika miqyosidagi sport hamda ommaviy jismoniy tarbiya tadbirlarining kalendar rejasi Oʻzbekiston Respublikasi hududida oʻtkaziladigan xalqaro va respublika miqyosidagi rasmiy sport yoki ommaviy jismoniy tarbiya tadbirlari roʻyxatini, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi sport terma jamoalarini xalqaro sport tadbirlariga tayyorlash hamda ularning ishtirok etishini taʼminlash boʻyicha tadbirlar roʻyxatini belgilovchi hujjatdir.

Sport va ommaviy jismoniy tarbiya tadbirlari xalqaro va respublika miqyosidagi sport hamda ommaviy jismoniy tarbiya tadbirlarining kalendar rejasiga sport turlarining oʻziga xos xususiyatlari hisobga olingan holda kiritiladi.

Xalqaro va respublika miqyosidagi sport hamda ommaviy jismoniy tarbiya tadbirlarining kalendar rejasi tegishli kalendar yil boshlanguniga qadar tasdiqlanadi.

Xalqaro va respublika miqyosidagi sport hamda ommaviy jismoniy tarbiya tadbirlarining kalendar rejasiga kiritilgan sport va ommaviy jismoniy tarbiya tadbirlari rasmiy sport va ommaviy jismoniy tarbiya tadbirlari hisoblanadi.

33-modda. Sportchining huquq va majburiyatlari

Sportchi quyidagi huquqlarga ega:

sport turini yoki sport turlarini tanlash;

tanlangan sport turi yoki sport turlari boʻyicha sport musobaqalarida ushbu sport turlari qoidalari hamda sport musobaqalari toʻgʻrisidagi qoidalarda (nizomlarda, reglamentlarda) belgilangan tartibda ishtirok etish;

Sport turlari boʻyicha yagona sport tasnifi normalari va talablarini bajarganda sport unvonlari va sport razryadlarini olish;

jismoniy tarbiya va sport tashkilotlari hamda boshqa tashkilotlar bilan qonunchilikda belgilangan tartibda shartnomalar tuzish;

oʻz huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini ifodalash hamda himoya qilish uchun kasaba uyushmalariga va boshqa birlashmalarga birlashish;

tanlangan sport turi boʻyicha sport federatsiyalari (uyushmalari) tomonidan oʻz huquqlari va qonuniy manfaatlarining himoya qilinishini talab qilish;

jismoniy tarbiya va sport tashkilotlarining qarorlari, ular mansabdor shaxslarining harakatlari (harakatsizligi) ustidan boʻysunuv tartibida yuqori turuvchi organlarga yoki mansabdor shaxslarga yoxud sudga belgilangan tartibda shikoyat qilish.

Sportchilarning ayrim toifalari qonunchilikda belgilangan tartibda stipendiya va imtiyozli pensiya olish huquqiga ega.

Sportchi qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Jismoniy tarbiya va sport sohasidagi davlat tashkilotlari va sport federatsiyalari (uyushmalari) sportchilar uchun zarur shart-sharoitlar yaratilishini va ularning sogʻligʻi muhofaza qilinishini taʼminlashi shart.

Sportchi:

jismoniy tarbiya va sport tadbirlarida ishtirok etish hamda oʻquv mashgʻulotlar paytida, shuningdek sport obyektlarida boʻlganda xavfsizlik talablariga rioya etishi;

antidoping qoidalariga rioya etishi;

adolatli kurash prinsipiga rioya etishi, shuningdek raqiblari, sport hakamlariga va tomoshabinlarga hurmat bilan munosabatda boʻlishi;

oʻzi ishtirok etayotgan jismoniy tarbiya yoki sport tadbirlari toʻgʻrisidagi qoidalarga (nizomlarga, reglamentlarga) hamda jismoniy tarbiya yoki sport tadbirlari tashkilotchilarining qonuniy talablariga rioya etishi;

sanitariya qoidalariga, normalariga va gigiyena normativlariga, tibbiy talablarga rioya etishi, belgilangan tartibda va muddatlarda tibbiy tekshiruvlardan oʻtishi shart.

Sportchining zimmasiga qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham yuklatilishi mumkin.

34-modda. Sportchi pasporti

Sportchi pasporti yagona namunadagi hujjat boʻlib, sportchining jismoniy tarbiya va sport tashkilotiga mansubligini hamda sport malakasini tasdiqlaydi.

Sportchi pasportida quyidagilar koʻrsatiladi:

sportchining familiyasi, ismi, otasining ismi;

jinsi;

tugʻilgan sanasi;

sportchi mansub boʻlgan jismoniy tarbiya va sport tashkiloti;

sportchi tomonidan tanlangan sport turi;

sport unvonlari va sport razryadlari berilganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

sport unvonlari va sport razryadlarini berish uchun zarur normalar hamda talablar bajarilganligini tasdiqlovchi maʼlumotlar;

sportchi tibbiy tekshiruvdan oʻtganligi toʻgʻrisidagi belgi;

sport musobaqalarida erishilgan natijalar;

sportchining sport diskvalifikatsiyasi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

davlat mukofotlari va boshqa shakldagi ragʻbatlantirishlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

treneri (trenerlari) toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

tanlangan sport turining yoki sport turlarining oʻziga xos xususiyatlari bilan bogʻliq boshqa maʼlumotlar.

Sportchining jismoniy tarbiya va sport tashkilotiga mansubligi sportchi hamda jismoniy tarbiya va sport tashkiloti oʻrtasida tuziladigan shartnoma asosida va (yoki) sportchining jismoniy tarbiya va sport tashkilotiga aʼzoligini belgilovchi boshqa hujjatlar asosida aniqlanadi.

Sportchi pasporti uning amal qilish muddati cheklanmagan holda vakolatli davlat organining axborot tizimi orqali elektron shaklda beriladi.

Sportchi pasportini berish, almashtirish (yangisini berish) va hisobga olish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

35-modda. Trener

Trener sportchilarni tayyorlash hamda ularning musobaqalarga tayyorgarlik koʻrishini tashkil etish, ularga nazariy va amaliy bilimlarni berish, shuningdek ularni jismoniy jihatdan kamol toptirishni amalga oshiruvchi jismoniy shaxsdir.

Trenerlik faoliyati bilan tegishli sport turi boʻyicha malaka sertifikatiga ega boʻlgan shaxslar shugʻullanishi mumkin.

Trenerlik faoliyati vakolatli davlat organi tomonidan belgilangan tartibda eʼtirof etilgan sport turi boʻyicha jismoniy tarbiya va sport toʻgʻrisidagi qonunchilikka, shuningdek xalqaro sport tashkilotlarining qoidalariga (nizomlariga, reglamentlariga) muvofiq amalga oshiriladi.

Oʻzbekiston Respublikasi sport terma jamoalarining trenerlarini lavozimga tayinlash va lavozimidan ozod etish qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi.

Trenerlik faoliyatini amalga oshirishda quyidagilarga yoʻl qoʻyilmaydi:

zoʻravonlikni, diniy ekstremizmni, davlat tuzumiga, mamlakatning tinchligi va xavfsizligiga, uning aholisiga qarshi qaratilgan boshqa harakatlarni targʻib qilishga;

jismoniy tarbiya va sport bilan shugʻullanuvchilarning shaʼni va qadr-qimmatini kamsitishga;

oʻquv mashgʻulotlari jarayonida sportga aloqasi boʻlmagan boshqa faoliyatni olib borishga;

taqiqlangan vositalarni, tamaki va alkogol mahsulotlarini isteʼmol qilishga hamda ularni isteʼmol qilishni targʻib etishga.

Trener quyidagi huquqlarga ega:

trenerlik faoliyatini amalga oshirish;

qayta tayyorlash va malaka oshirish kurslarida oʻqish;

sport musobaqalarida, jismoniy tarbiya tadbirlarida ishtirok etish.

Trener qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Trener:

jismoniy tarbiya va sportni hamda sogʻlom turmush tarzini targʻib qilishi;

oʻquv-mashgʻulotlarida xavfsizlik, sanitariya qoidalariga, normalariga va gigiyena normativlariga rioya etishi;

trenerga nisbatan qoʻyilgan talablarga qatʼiy rioya etishi;

kasbiy malakasini uzluksiz oshirib borishi shart.

Trenerning zimmasiga qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham yuklatilishi mumkin.

Trenerlik malaka sertifikatini berish va trenerlik faoliyatini amalga oshirish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

36-modda. Sport hakami

Sport turi qoidalariga va sport musobaqasi toʻgʻrisidagi nizomga (reglamentga) rioya etilishini taʼminlash uchun vakolat berilgan jismoniy shaxs sport hakamidir.

Sport hakamining faoliyati jismoniy tarbiya va sport toʻgʻrisidagi qonunchilikka, shuningdek xalqaro sport tashkilotlarining qoidalariga (nizomlariga, reglamentlariga) muvofiq amalga oshiriladi.

Sport hakami xalqaro sport tashkilotlari tomonidan tasdiqlangan qoidalarga (nizomlarga, reglamentlarga), sport turi qoidalariga hamda sport musobaqalarining qoidalariga (nizomlariga, reglamentlariga) muvofiq sport musobaqalariga hakamlik qiladi hamda ularga rioya etilishini taʼminlaydi.

Sport hakami quyidagi huquqlarga ega:

sport musobaqalarida hakamlik qilish;

sport musobaqalarida hakamlik qilganlik uchun haq (daromad) olish;

jamoat birlashmalariga birlashish;

sport musobaqasida hakamlik qilishda sport musobaqasi tashkilotchisidan tegishli shart-sharoitlar yaratilishini talab qilish.

Sport hakami qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Sport hakami:

xalqaro sport tashkilotlari tomonidan tasdiqlangan qoidalarni (reglamentlarni, nizomlarni), sport turi qoidalarini hamda sport musobaqalari qoidalarini (nizomlarini, reglamentlarini) bilishi va ularning talablariga qatʼiy rioya etishi;

yuksak madaniyatni va hamjihatlikni namuna qilib koʻrsatishi, shuningdek qoʻpollik, tartibsizlikning, ishtirokchilar (sportchilar, trenerlar, vakillar, tomoshabinlar) tomonidan sport turlari qoidalari buzilishining oldini olish choralarini koʻrishi shart.

Sport hakamining zimmasiga qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham yuklatilishi mumkin.

Sport hakami jismoniy tarbiya va sport toʻgʻrisidagi qonunchilik, shuningdek xalqaro sport tashkilotlari qoidalari (nizomlari, reglamentlari) boʻyicha talablarni bajarmagan hollarda, uning xatti-harakatlari tegishli sport federatsiyalari (uyushmalari) huzurida tashkil etiladigan sport hakamlari hayʼatlarida koʻrib chiqiladi.

Sport hakami malaka toifasini berish va sport hakami faoliyatini amalga oshirish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

37-modda. Sport agenti

Sport agenti sportchi, trener yoki sport klubi nomidan shartnoma asosida faoliyat koʻrsatuvchi, shartnomalar hamda transfer kelishuvlarini tuzishda vositachilik qiluvchi va ularning shartlariga rioya etilishini kuzatib boruvchi shaxsdir.

Sport agentining faoliyati jismoniy tarbiya va sport toʻgʻrisidagi qonunchilikka, shuningdek xalqaro sport tashkilotlarining qoidalariga (nizomlariga, reglamentlariga) muvofiq amalga oshiriladi.

Sport agenti quyidagi huquqlarga ega:

sportchilar, trenerlar va sport klublari bilan agentlik shartnomalarini tuzish;

sportchilar, trenerlar va sport klublari nomidan hamda ularning manfaatlarini koʻzlab shartnoma asosida faoliyat koʻrsatish;

shartnomalar tuzishda sportchilarning, trenerlarning va sport klublarining manfaatlarini ifodalash;

jismoniy tarbiya va sport sohasidagi faoliyat bilan shugʻullanadigan homiylar, reklama beruvchilar bilan hamkorlik qilish;

sportchilar, trenerlar va sport klublari manfaatlarini ifoda etganlik uchun haq (daromad) olish.

Sport agenti qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Sport agenti:

xalqaro sport tashkilotlari tomonidan tasdiqlangan qoidalarni (reglamentlarni, nizomlarni), sport turi qoidalari hamda sport musobaqalarining qoidalarini (nizomlarini, reglamentlarini) bilishi va ularning talablariga qatʼiy rioya etishi;

tuzilgan shartnomalarga muvofiq sportchilarning, trenerlarning va sport klublarining huquqlari va qonuniy manfaatlariga rioya etilishini kuzatib borishi hamda himoya qilishi kerak.

Sport agentining zimmasiga qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham yuklatilishi mumkin.

Sport agenti faoliyatini amalga oshirish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

38-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy antidoping agentligi

Oʻzbekiston Respublikasi Milliy antidoping agentligi (bundan buyon matnda Milliy antidoping agentligi deb yuritiladi) sportda dopingning oldini olishni va unga qarshi kurashishni hamda doping nazoratini amalga oshiradi.

Milliy antidoping agentligi:

Butunjahon antidoping kodeksi asosida milliy antidoping qoidalarini tasdiqlaydi;

antidoping qoidalariga muvofiq doping nazoratini amalga oshiradi;

Butunjahon antidoping agentligi tomonidan yillik tasdiqlanadigan sportda taqiqlangan substansiyalar va (yoki) usullarning roʻyxatini Oʻzbekiston Respublikasida eʼlon qiladi;

doping nazoratini oʻtkazish tartibini belgilaydi;

doping nazoratidan oʻtkaziladigan sportchilar roʻyxatini tuzadi;

jismoniy tarbiya va sport toʻgʻrisidagi qonunchilikka va antidoping qoidalariga muvofiq boshqa vazifalarni amalga oshiradi.

39-modda. Sportda dopingning oldini olish va unga qarshi kurashish

Antidoping qoidalarida nazarda tutilgan bir yoki bir nechta qoidabuzarlik, shu jumladan sportda foydalanish taqiqlangan substansiyalar va (yoki) usullar (bundan buyon matnda taqiqlangan substansiya va (yoki) taqiqlangan usul deb yuritiladi) roʻyxatiga kiritilgan substansiyadan va (yoki) usuldan foydalanish yoki foydalanishga urinish sportda doping deb eʼtirof etiladi.

Sportda dopingning oldini olish va unga qarshi kurashish antidoping qoidalariga muvofiq amalga oshiriladi.

Sportchilar va boshqa shaxslar tomonidan antidoping qoidalarining buzilishiga, sport musobaqasida qatnashayotgan jonivorlarga nisbatan taqiqlangan substansiya va (yoki) taqiqlangan usulning qoʻllanilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

Dopingga qarshi taʼminot sportda dopingning oldini olish va unga qarshi kurashishga qaratilgan tadbirlarni oʻtkazishdan iborat.

Sportda dopingning oldini olish va unga qarshi kurashish chora-tadbirlari quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

doping nazoratini oʻtkazishni;

sportchilarning, trenerlarning, jismoniy tarbiya va sport sohasidagi boshqa mutaxassislarning antidoping qoidalarini buzganlik uchun javobgarligini belgilashni;

taqiqlangan substansiyalar va (yoki) taqiqlangan usullar qoʻllanilishining oldini olishni;

doping nazoratini oʻtkazuvchi mutaxassislarning malakasini oshirishni;

jismoniy tarbiya va sport sohasida faoliyatni amalga oshiruvchi taʼlim tashkilotlarining qoʻshimcha taʼlim dasturlariga antidoping qoidalari, sportda dopingning sportchilar sogʻligʻi uchun oqibatlari, antidoping qoidalarini buzganlik uchun javobgarlik toʻgʻrisidagi boʻlimlarni kiritishni;

ommaviy axborot vositalarida dopingga qarshi targʻibot olib borishni;

sportda dopingning oldini olishni va unga qarshi kurashishga qaratilgan ilmiy tadqiqotlar oʻtkazishni;

sportchilarning ish qobiliyatini tiklash vositalari va usullarini ishlab chiqish boʻyicha ilmiy tadqiqotlar oʻtkazishni;

doping nazoratini oʻtkazish tartibida nazarda tutilgan doping nazoratini oʻtkazish shartlarini buzganlik uchun jismoniy tarbiya va sport tashkilotlarining javobgarligini belgilashni;

sportda dopingning oldini olishni va unga qarshi kurashish sohasida xalqaro hamkorlikni amalga oshirishni;

antidoping qoidalarida belgilangan boshqa har qanday faoliyatni amalga oshirishni.

Sportda dopingning oldini olish va unga qarshi kurashish choralarini koʻrish uchun sport federatsiyalari (uyushmalari):

Butunjahon antidoping kodeksini, milliy antidoping qoidalarini hamda tegishli xalqaro sport federatsiyalari (uyushmalari) tomonidan tasdiqlangan antidoping qoidalarini oʻz rasmiy veb-saytlarida davlat tilida joylashtirishi;

sport musobaqasi davrida hamda musobaqadan tashqari davrda Milliy antidoping agentligiga doping-test oʻtkazish maqsadida sportchilar roʻyxatini shakllantirish uchun zarur boʻlgan maʼlumotlarni taqdim etishi;

ushbu Qonunga, Butunjahon antidoping kodeksiga, milliy antidoping qoidalariga hamda tegishli xalqaro sport federatsiyalari (uyushmalari) tomonidan tasdiqlangan antidoping qoidalariga muvofiq boshqa talablarni bajarishi shart.

40-modda. Sport musobaqalari natijalariga qonunga xilof ravishda taʼsir koʻrsatishning oldini olish va unga qarshi kurashish

Sportchining, trenerning, sport hakamining yoki sport musobaqalari boshqa ishtirokchilarining yoxud tashkilotchilarining sport musobaqalari natijalarini yoki uning borishini qasddan oʻzgartirish maqsadida qonunga xilof ravishda moddiy qimmatliklar olishi yoki mulkiy manfaatdor boʻlishi yoxud shu maqsadda ushbu shaxslarga moddiy qimmatliklar berish yoki ularni mulkiy manfaatdor qilish, shuningdek ularga ruhiy, psixologik, jismoniy yoki boshqacha tarzda noqonuniy taʼsir koʻrsatish sport musobaqalari natijalariga qonunga xilof ravishda taʼsir koʻrsatish hisoblanadi.

Sport musobaqalari natijalariga qonunga xilof ravishda taʼsir koʻrsatishning oldini olish hamda unga qarshi kurashish jismoniy tarbiya va sport toʻgʻrisidagi qonunchilikka, shuningdek sport federatsiyalari (uyushmalari) tomonidan tasdiqlangan qoidalarga muvofiq amalga oshiriladi.

Sport musobaqalari natijalariga qonunga xilof ravishda taʼsir koʻrsatishning oldini olish va unga qarshi kurashish chora-tadbirlari quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

sport musobaqalari natijalariga qonunga xilof ravishda taʼsir koʻrsatganlik uchun javobgarlikni belgilashni;

sport musobaqalari toʻgʻrisidagi tegishli nizomlarda sportchi, trener, sport hakami, sport sohasidagi boshqa mutaxassislarning oʻzaro manfaatlari toʻqnashuvining oldini olish va bartaraf etishga doir qoidalarni, shuningdek sport musobaqalari natijalariga qonunga xilof ravishda taʼsir koʻrsatishni taqiqlash boʻyicha talablarni nazarda tutishni;

sport musobaqalari natijalariga qonunga xilof ravishda taʼsir koʻrsatishning oldini olish hamda unga qarshi kurashishda jismoniy tarbiya va sport subyektlarining huquqni muhofaza qiluvchi organlar bilan hamkorligini taʼminlashni;

ommaviy axborot vositalarida sport musobaqalari natijalariga qonunga xilof ravishda taʼsir koʻrsatishning oldini olishga va unga qarshi kurashishga qaratilgan targʻibot ishlarini olib borishni;

sport musobaqalari natijalariga qonunga xilof ravishda taʼsir koʻrsatishning oldini olish va unga qarshi kurashishga qaratilgan ilmiy-amaliy tadqiqotlar oʻtkazishni hamda qonunga xilof ravishda taʼsir koʻrsatilishi hollarini aniqlashga qaratilgan uslubiy qoʻllanmalar ishlab chiqishni;

sport musobaqalari natijalariga qonunga xilof ravishda taʼsir koʻrsatishning oldini olish va unga qarshi kurashish sohasidagi xalqaro hamkorlikni amalga oshirishni.

Sport musobaqalari natijalariga qonunga xilof ravishda taʼsir koʻrsatish qonunchilikka muvofiq javobgarlikka sabab boʻladi.

4-bob. Taʼlim tizimida, fuqarolarning ish joyida, yashash joyida hamda boshqa joylarda jismoniy tarbiya va sport

41-modda. Taʼlim tizimida jismoniy tarbiya va sportni tashkil etish

Taʼlim tizimida jismoniy tarbiya va sportni tashkil etish quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

asosiy taʼlim dasturlari doirasida davlat taʼlim standartlari bilan belgilangan hajmlarda jismoniy tarbiya va sport boʻyicha majburiy mashgʻulotlar, shuningdek qoʻshimcha taʼlim dasturlari doirasida qoʻshimcha (fakultativ) jismoniy mashqlar va sport mashgʻulotlari oʻtkazishni;

taʼlim oluvchilarni jismoniy tarbiya va sport mashgʻulotlariga jalb etish uchun shart-sharoitlar yaratishni, shu jumladan yoshlarning jismoniy tarbiya va sport tayyorgarligi boʻyicha tadbirlar majmuini oʻtkazish uchun sport jihozlari va anjomlari bilan taʼminlashni;

taʼlim oluvchilarda ularning individual qobiliyatini hamda sogʻligʻi holatini hisobga olgan holda, jismoniy tarbiya va sport koʻnikmalarini shakllantirishni;

iqtidorli bolalar va yoshlarni aniqlashni, tanlashni va professional sportchi sifatida tayyorlashga yoʻnaltirishni;

oʻquv mashgʻulotlari paytida jismoniy tarbiya tadbirlarini amalga oshirishni;

taʼlim oluvchilarning jismoniy tarbiyasi tashkil etilishi ustidan tibbiy nazorat olib borishni;

ota-onalarda yoki ularning oʻrnini bosuvchi shaxslarda bolalarining sogʻligʻi va ularning jismoniy tarbiyasiga nisbatan masʼuliyatli munosabatni shakllantirishni;

bolalar va yoshlarning jismoniy tayyorgarligini hamda jismoniy rivojlanishini har yili monitoring qilishni;

taʼlim oluvchilar ishtirokida sport tadbirlarini, shu jumladan maktabgacha va maktab taʼlimi tizimining taʼlim muassasalari oʻquvchilari, professional taʼlim tashkilotlari oʻquvchilari hamda oliy taʼlim tashkilotlari talabalari ishtirokida sport musobaqalari oʻtkazilishini tashkil etishni.

42-modda. Fuqarolarning ish joyi, yashash joyi hamda dam olish joyida jismoniy tarbiya va sportni tashkil etish

Ish beruvchilar, ularning birlashmalari va xodimlar yoki ularning vakillik organlari oʻrtasidagi jamoa shartnomalari, kelishuvlari va mehnat shartnomalariga:

xodimlarga jismoniy tarbiya va sport bilan shugʻullanish hamda xodimlarning jismoniy tarbiya va sport bilan shugʻullanishiga bogʻliq boʻlgan boshqa tadbirlarni oʻtkazish uchun zarur shart-sharoitlar yaratish toʻgʻrisidagi;

xodimlarga va ularning oila aʼzolariga ushbu qismning ikkinchi xatboshisida nazarda tutilgan chora-tadbirlarni amalga oshirish uchun sport obyektlari, sport jihozlari va anjomlaridan foydalanish imkoniyatini yaratish haqidagi qoidalar kiritilishi mumkin.

Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari fuqarolarning yashash joyi va dam olish joyi boʻyicha jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirish uchun zarur shart-sharoitlar yaratadi, shu jumladan jismoniy tarbiya va sport sohasidagi mutaxassislarni jalb etish choralarini koʻradi.

Sanatoriy-kurort muassasalari, dam olish uylari va turistik bazalar rahbarlari fuqarolarning sogʻligʻini mustahkamlash, kasalliklarning oldini olish va davolash maqsadida fuqarolarning davolanishi hamda dam olishi jarayonida jismoniy tarbiya komponentlaridan foydalanish uchun shart-sharoitlar yaratadi.

Ish beruvchilar xodimlarning jismoniy tarbiya va sport bilan faol shugʻullanishi, shu jumladan ish vaqti davomida yoki ish vaqtidan keyin ixtiyoriy ravishda jismoniy tarbiya va sport bilan shugʻullanishi uchun zarur shart-sharoitlar yaratishi mumkin.

43-modda. Adaptiv jismoniy tarbiya va sport. Nogironligi boʻlgan shaxslarni jismoniy reabilitatsiya qilish

Adaptiv jismoniy tarbiya jismoniy tarbiyaning nogironligi boʻlgan shaxslarni jismoniy reabilitatsiya qilishning kompleks vositalaridan foydalanuvchi qismidir.

Adaptiv sport sportning nogironligi boʻlgan shaxslarni jismoniy reabilitatsiya qilishga hamda ijtimoiy moslashtirishga qaratilgan qismidir.

Adaptiv jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirish sport bilan shugʻullanishning ustuvorligi, ommalashuvi hamda ochiqligi prinsiplariga asoslanadi.

Nogironligi boʻlgan shaxslarni adaptiv jismoniy tarbiya va sport usullaridan foydalangan holda jismoniy reabilitatsiya qilish hamda ijtimoiy moslashtirish jismoniy tarbiya va sport tashkilotlarida, taʼlim tashkilotlarida, shu jumladan reabilitatsiya markazlarida, nogironligi boʻlgan shaxslarning sport klublarida amalga oshiriladi.

Taʼlim muassasalarida taʼlim olayotgan nogironligi boʻlgan shaxslar uchun mashgʻulotlar bunday taʼlim oluvchilarning shaxsiy qobiliyatlari hamda sogʻligʻining holati hisobga olingan, adaptiv jismoniy tarbiya va sport vositalaridan foydalanilgan holda tashkil etiladi.

Vakolatli davlat organi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligi, mahalliy davlat hokimiyati organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari hamda nogironligi boʻlgan shaxslarning jamoat birlashmalari bilan birgalikda nogironligi boʻlgan shaxslarning jismoniy tarbiya va sport tashkilotlari vositasida jismoniy tarbiya, jismoniy kamol toptirish va jismoniy tayyorgarlik tizimiga uygʻunlashuviga koʻmaklashadi.

Vakolatli davlat organi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligi, mahalliy davlat hokimiyati organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, jismoniy tarbiya va sport tashkilotlari, shuningdek nogironligi boʻlgan shaxslarning jamoat birlashmalari nogironligi boʻlgan shaxslar ishtirokida jismoniy tarbiya va sport tadbirlari oʻtkazilishini tashkil etadi.

44-modda. Jazoni ijro etish muassasalarida jismoniy tarbiya va sport

Jazoni ijro etish muassasalari mahkumlarning jismoniy tarbiya va sport bilan shugʻullanishini belgilangan tartibda tashkil etadi.

Jazoni ijro etish muassasalari maʼmuriyati jismoniy tarbiya va sport bilan shugʻullanish uchun zarur shart-sharoitlar yaratadi hamda sport turlari qoidalariga muvofiq sport tadbirlarini tashkil etadi.

5-bob. Sport zaxirasini tayyorlash

45-modda. Yuqori malakali sportchilarni va sport zaxirasini tayyorlash

Yuqori malakali sportchilarni va sport zaxirasini tayyorlash sport taʼlim tashkilotlarida jismoniy tarbiya va sport sohasidagi mutaxassislar tomonidan amalga oshiriladi.

Yuqori malakali sportchilarni va sport zaxirasini tegishli sport ekipirovkasi, sport jihozi va anjomi, biologik va tibbiy-tiklovchi preparatlar bilan taʼminlash, shuningdek tibbiy xizmat (profilaktika, davolash) koʻrsatishni tashkil etish belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Yuqori malakali sportchilarni va sport zaxirasini tayyorlash sport turining oʻziga xos xususiyatlari inobatga olingan holda tegishli sport turi boʻyicha trenerlar va boshqa mutaxassislar tomonidan amalga oshiriladi.

46-modda. Sport zaxirasini tayyorlash bosqichlari

Sport zaxirasini tayyorlashda sportchilarni tayyorlashning quyidagi bosqichlari belgilanadi:

sport-sogʻlomlashtirish (adaptiv sport turlari uchun korreksiya) bosqichi;

boshlangʻich tayyorgarlik bosqichi;

oʻquv-mashgʻulot bosqichi;

sport mahoratini takomillashtirish (sport kamolotiga erishish) bosqichi;

oliy sport mahorati bosqichi.

Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan bosqichlar tarkibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

47-modda. Sportchilar tayyorlashni amalga oshiruvchi jismoniy tarbiya va sport tashkilotlari hamda taʼlim tashkilotlari

Sportchilar tayyorlash maqsadida oʻquv-mashgʻulot jarayoni boʻyicha, shu jumladan yuqori malakali sportchilarni va sport zaxirasini tayyorlash boʻyicha faoliyatni amalga oshiruvchi jismoniy tarbiya va sport tashkilotlari hamda taʼlim tashkilotlari faoliyat koʻrsatadi. Oʻquv-mashgʻulot jarayonini tashkil etish oʻquv-mashgʻulot va boshqa sport tadbirlarini oʻtkazishni, shuningdek sport tadbirlarida sport ekipirovkasi, sport jihozi va anjomi, tibbiy xizmat, yoʻlkira, ovqatlanish masalalarini hamda qonunchilikda belgilangan boshqa tashkiliy masalalarni oʻz ichiga oladi.

Oʻquv-mashgʻulot jarayonini tashkil etish hamda yuqori malakali sportchilarni va sport zaxirasini tayyorlash sport federatsiyalari (uyushmalari), sport klublari, boshqa jismoniy tarbiya va sport tashkilotlari, yakka tartibdagi tadbirkorlar va oʻzini oʻzi band qilgan trenerlar tomonidan amalga oshiriladi.

Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan taʼlim tashkilotlari jumlasiga jismoniy tarbiya va sport sohasida faoliyatni amalga oshiruvchi taʼlim tashkilotlari kiradi.

Ushbu moddaning uchinchi qismida koʻrsatilgan taʼlim tashkilotlari jumlasiga kirmaydigan taʼlim tashkilotlarida sportchilarni tayyorlash maqsadida sport turlari boʻyicha shunday tayyorgarlikni chuqurlashtirilgan oʻquv-mashgʻulot jarayoni asosida amalga oshiradigan tarkibiy boʻlinmalar, ixtisoslashtirilgan guruhlar va sport klublari tashkil etilishi mumkin.

48-modda. Sport turlari boʻyicha sportchilarni tayyorlashga doir oʻquv dasturlari

Jismoniy tarbiya va sport sohasida faoliyatni amalga oshiruvchi sport taʼlim tashkilotlarida sportchilarni tayyorlash vakolatli davlat organi tomonidan tasdiqlangan namunaviy oʻquv dasturlariga muvofiq olib boriladi.

Sportchilarni tayyorlashning namunaviy oʻquv dasturlari oʻquv-mashgʻulot jarayonini amalga oshiruvchi jismoniy tarbiya va sport tashkilotlari faoliyatini tartibga soluvchi qonunchilikka muvofiq ishlab chiqiladi hamda jismoniy tarbiya va sport sohasidagi tegishli ilmiy tadqiqotlar natijalariga hamda jismoniy tarbiya va sport tadbirlarini oʻtkazish amaliyotiga asoslanadi.

Sportchilarni tayyorlashning namunaviy oʻquv dasturlari vakolatli davlat organi tomonidan tasdiqlanadi.

Jismoniy tarbiya va sport sohasida faoliyatni amalga oshiruvchi taʼlim tashkilotlarida oʻquv-mashgʻulot faoliyatini sportchilarni tayyorlashga doir oʻquv dasturlaridan foydalanmasdan tashkil etishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Jismoniy tarbiya va sport sohasida faoliyatni amalga oshiruvchi taʼlim tashkilotlarida sportchilarni tayyorlashda raqamli texnologiyalardan foydalanilishi mumkin.

49-modda. Jismoniy tarbiya va sport sohasidagi pedagogik faoliyat

Tegishli maʼlumotga va kasbiy tayyorgarlikka ega boʻlgan shaxslarning jismoniy tarbiya va sport sohasida, shu jumladan davolash jismoniy tarbiyasi sohasida pedagogik faoliyat bilan shugʻullanishiga qonunchilikda belgilangan tartibda yoʻl qoʻyiladi.

6-bob. Oʻzbekiston Respublikasining sport terma jamoalari va ularni shakllantirish

50-modda. Oʻzbekiston Respublikasining sport terma jamoalari

Oʻzbekiston Respublikasining sport terma jamoalari asosiy va zaxira tarkiblardan tashkil topadi.

Oʻzbekiston Respublikasining sport terma jamoalari tarkibiga kiruvchi jismoniy tarbiya va sport sohasidagi mutaxassislar roʻyxati tegishli sport federatsiyalari (uyushmalari) bilan kelishilgan holda vakolatli davlat organi tomonidan tasdiqlanadi.

Oʻzbekiston Respublikasining sport terma jamoalarini respublika budjeti mablagʻlari hisobidan moddiy-texnikaviy taʼminlash, shu jumladan sport ekipirovkasi bilan taʼminlash, ilmiy-uslubiy, tibbiy-biologik, tibbiy jihatdan, dopingga qarshi taʼminlash vakolatli davlat organi tomonidan belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi bilan kelishilgan holda amalga oshiriladi.

51-modda. Oʻzbekiston Respublikasining sport terma jamoalarini shakllantirish

Oʻzbekiston Respublikasining sport terma jamoalariga nomzodlar roʻyxatlari har yili sport federatsiyalari (uyushmalari) tomonidan shakllantiriladi va vakolatli davlat organi tomonidan tasdiqlanadi.

Oʻzbekiston Respublikasining sport terma jamoalariga nomzodlar roʻyxatlarini shakllantirishning umumiy prinsiplari va mezonlari, ushbu roʻyxatlarni tasdiqlash tartibi vakolatli davlat organi tomonidan belgilanadi.

Xalqaro sport musobaqalarida ishtirok etishga tayyorgarlik koʻrish va ishtirok etish uchun Oʻzbekiston Respublikasining sport terma jamoalari Oʻzbekiston Respublikasining sport terma jamoalariga nomzodlarning tegishli roʻyxatiga kiritilgan shaxslar orasidan sport federatsiyalari (uyushmalari) tomonidan shakllantiriladi.

7-bob. Jismoniy tarbiya va sportning moddiy, tibbiy, moliyaviy hamda boshqa taʼminoti

52-modda. Jismoniy tarbiya-sogʻlomlashtirish va sport inshootlari

Jismoniy tarbiya-sogʻlomlashtirish va sport inshootlari xususiy yoki ommaviy mulk boʻlishi mumkin.

Jismoniy tarbiya-sogʻlomlashtirish va sport inshootlarini xususiylashtirish tartibi qonunchilikda belgilanadi.

Mahalliy davlat hokimiyati organlari oʻz hududida jismoniy tarbiya-sogʻlomlashtirish va sport inshootlarining rejalashtirilishi, loyihalashtirilishi, qurilishi hamda foydalanishga topshirilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi.

Taʼlim tashkilotlarining, korxonalarning, turar joy dahalarining asosiy jismoniy tarbiya-sogʻlomlashtirish va sport inshootlari bilan eng kam taʼminlanish normativlari qonunchilikda belgilanadi.

Jismoniy tarbiya-sogʻlomlashtirish va sport inshootlarida fuqarolarning ayrim toifalariga qonunchilikda belgilangan tartibda imtiyozli asosda xizmatlar koʻrsatilishi mumkin.

Taʼlim tashkilotlarini, aholi yashash maskanlarini zarur jismoniy tarbiya-sogʻlomlashtirish va sport inshootlari majmuini barpo etmasdan qurishga va rekonstruksiya qilishga, shuningdek jismoniy tarbiya-sogʻlomlashtirish va sport inshootlarini shu hudud doirasida ularga teng inshootlarni barpo etmasdan tugatishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Sport obyektlari boʻlmagan ayrim yer va suv hududi uchastkalarida, shuningdek havo hududi uchastkalarida ushbu uchastkalarni qonunchilikda belgilangan tartibda muayyan muddatga sport obyektlari (trassalari) sifatida rasmiylashtirgan holda jismoniy tarbiya va sport tadbirlarini oʻtkazishga qonunchilikda belgilangan tartibda yoʻl qoʻyiladi.

Vakolatli davlat organi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan tartibda Sport inshootlari reyestrini yuritadi.

53-modda. Jismoniy tarbiya yoki sport tadbirlarining tibbiy taʼminoti

Jismoniy tarbiya yoki sport tadbirlarining tashkilotchilari bu tadbirlar ishtirokchilarini tibbiy yordam bilan taʼminlashni amalga oshirishi shart.

54-modda. Jismoniy tarbiya va sportni moliyalashtirish

Jismoniy tarbiya va sportni moliyalashtirish quyidagilar hisobidan amalga oshiriladi:

Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetining mablagʻlari;

tadbirkorlik faoliyati va boshqa xoʻjalik faoliyatidan olinadigan daromadlar;

jismoniy tarbiya va sport sohasida pulli xizmatlar koʻrsatishdan kelib tushadigan mablagʻlar;

yuridik va jismoniy shaxslarning homiylik va xayriya mablagʻlari;

jismoniy tarbiya va sport jamoat birlashmalari ishtirokchilarining aʼzolik badallari;

sport turlari boʻyicha maxsus jamgʻarmalarning mablagʻlari;

sport ramzlari, timsollaridan foydalanganlik uchun toʻlovlar;

chet el investitsiyalari mablagʻlari;

xalqaro va xorijiy tashkilotlarning grantlari hamda texnik koʻmak mablagʻlari;

qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar.

55-modda. Sportchi va trenerlarni davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash

Davlat tomonidan sportchi hamda trenerlarga bir martalik va oylik toʻlov (stipendiya, nafaqa va boshqalar) shaklidagi qoʻllab-quvvatlash choralari taqdim etilishi mumkin.

Ushbu moddada koʻrsatib oʻtilgan qoʻllab-quvvatlash choralari qonunchilikda belgilangan sport musobaqalarida gʻolib va sovrindor boʻlgan sportchilar, shuningdek ularni tayyorlagan trenerlarga taqdim etiladi.

Sportchilar va trenerlarga bir martalik va oylik toʻlov (stipendiya, nafaqa va boshqalar) shaklidagi qoʻllab-quvvatlash choralarini taqdim etish tartibi hamda ularning miqdorlari qonunchilik hujjatlari bilan belgilanadi.

56-modda. Jismoniy tarbiya va sport sohasida xavfsizlik normalari va qoidalariga rioya etilishini, fuqarolarning sogʻligʻi, shaʼni va qadr-qimmati muhofaza qilinishini taʼminlash

Jismoniy tarbiya yoki sport tadbirlarini oʻtkazadigan tashkilotlar ushbu tadbirlar oʻtkaziladigan joylarning texnika xavfsizligi qoidalariga va sanitariya qoidalariga, normalariga va gigiyena normativlariga muvofiq lozim darajada jihozlanishini taʼminlaydi.

Jismoniy tarbiya yoki sport tadbirlari ularning ishtirokchilari va tomoshabinlar sogʻligʻiga, shaʼni va qadr-qimmatiga ziyon yetkazilmaydigan tarzda oʻtkazilishi kerak.

Sportchilarning shaʼni va qadr-qimmati kamsitilishiga olib keladigan, shuningdek ularning sport jarohatlari olishiga sabab boʻladigan tayyorgarlik uslublaridan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Jismoniy tarbiya yoki sport tadbirlarida ishtirok etish vaqtida sogʻligʻiga ziyon yetkazilgan sportchilar, trenerlar hamda sport hakamlariga qonunchilikka muvofiq tibbiy, ijtimoiy va kasbiy reabilitatsiya taʼminlanadi.

Muassasalar va tashkilotlarning voyaga yetmagan sportchilar bilan oʻzaro munosabatlari belgilangan tartibda faqat ularning ota-onasining yoki ota-onasi oʻrnini bosuvchi shaxslarning yoxud ular tarbiyalanayotgan ixtisoslashtirilgan muassasalarning roziligi va ishtirokida amalga oshiriladi.

Sport musobaqalarida ishtirok etuvchi shaxslar qonunchilikda belgilangan tartibda sugʻurta polisiga ega boʻlishi shart.

57-modda. Sport jihozi, anjomi va sport kiyim-boshi

Sport jihozi, anjomi va sport kiyim-boshi tegishli standartlarga, texnik reglamentlarga, normalarga va talablarga muvofiq boʻlishi kerak.

58-modda. Jismoniy tarbiya va sportning ilmiy-uslubiy hamda texnik taʼminoti

Jismoniy tarbiya va sport sohasidagi ilmiy-tadqiqot ishlarini tashkil etish hamda oʻtkazishni taʼlim muassasalari va tarkibida ilmiy markazlar tashkil etiladigan boshqa tashkilotlar, ilmiy-tadqiqot institutlari, belgilangan tartibda tashkil etilgan hamda oʻz faoliyatini davlat buyurtmalari va boshqa buyurtmalar asosida olib boradigan laboratoriyalar amalga oshiradi.

Taʼlim muassasalari va boshqa tashkilotlar jismoniy tarbiya vositalari bilan aholi sogʻligʻini mustahkamlashga koʻmaklashadigan aniq dasturlarni ishlab chiqadi hamda amaliyotga joriy etadi, sport zaxiralarini va Oʻzbekiston Respublikasining sport terma jamoalarini xalqaro sport tadbirlariga tayyorlashni ilmiy jihatdan taʼminlashni takomillashtiradi.

Vakolatli davlat organi, boshqa davlat organlari va tashkilotlari taʼlim muassasalari va tashkilotlariga jismoniy tarbiya va sport sohasida ilmiy-tadqiqot ishlarini olib borishda, shuningdek dolzarb ilmiy-tadqiqot ishlariga davlat buyurtmalari hamda boshqa buyurtmalarni shakllantirishda koʻmaklashadi, ilmiy-tadqiqot ishlarining yakunlarini tahlil qiladi va ularning faoliyatiga yordam koʻrsatadi.

8-bob. Yakunlovchi qoidalar

59-modda. Jismoniy tarbiya va sport sohasidagi xalqaro hamkorlik

Jismoniy tarbiya va sport sohasidagi xalqaro hamkorlik xalqaro huquqning umum eʼtirof etilgan prinsiplari va normalari, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari va qonunchiligi asosida amalga oshiriladi.

60-modda. Nizolarni hal etish

Jismoniy tarbiya va sport sohasidagi nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.

61-modda. Jismoniy tarbiya va sport toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik

Jismoniy tarbiya va sport toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

62-modda. Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish

Quyidagilar oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin:

1) Oʻzbekiston Respublikasining 1992-yil 14-yanvarda qabul qilingan “Jismoniy tarbiya va sport toʻgʻrisida”gi 513-XII-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1992-yil, № 3, 160-modda);

2) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining 1992-yil 14-yanvarda qabul qilingan “Jismoniy tarbiya va sport toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini amalga kiritish haqida”gi 514-XII-sonli Qarori (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1992-yil, № 3, 161-modda);

3) Oʻzbekiston Respublikasining 1994-yil 6-mayda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonunlariga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi 1086-XII-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1994-yil, № 5, 161-modda);

4) Oʻzbekiston Respublikasining 2000-yil 26-mayda qabul qilingan “Jismoniy tarbiya va sport toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi 76-II-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2000-yil, № 5-6, 147-modda);

5) Oʻzbekiston Respublikasining 2005-yil 15-sentabrda qabul qilingan “Baʼzi davlat boshqaruv organlarining qayta tashkil etilganligi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-5-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2005-yil, № 9, 309-modda) 1-moddasi;

6) Oʻzbekiston Respublikasining 2015-yil 4-sentabrda qabul qilingan “Jismoniy tarbiya va sport toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi OʻRQ-394-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2015-yil, № 9, 340-modda);

7) Oʻzbekiston Respublikasining 2016-yil 26-dekabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-416-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2016-yil, № 12, 383-modda) 5-moddasi ;

8) Oʻzbekiston Respublikasining 2017-yil 13-iyunda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-436-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2017-yil, № 6, 300-modda) 4-moddasi ;

9) Oʻzbekiston Respublikasining 2018-yil 3-yanvarda qabul qilingan “Ayrim davlat organlari faoliyati takomillashtirilishi, shuningdek fuqarolarning huquqlari va erkinliklarini himoya qilish kafolatlarini taʼminlashga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar qabul qilinishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-456-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2018-yil, № 1, 1-modda) 4-moddasi ;

10) Oʻzbekiston Respublikasining 2018-yil 23-iyulda qabul qilingan “Baʼzi davlat organlari va tashkilotlarining faoliyati takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-486-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2018-yil, № 7, 431-modda) 2-moddasi;

11) Oʻzbekiston Respublikasining 2020-yil 3-dekabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-653-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2020-yil, № 12, 691-modda) 2-moddasi ;

12) Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-aprelda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-683-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2021-yil, 4-songa ilova) 13-moddasi ;

13) Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 12-oktabrda qabul qilingan “Litsenziyalash, ruxsat berish va xabardor qilish tartib-taomillari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni qabul qilinganligi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi OʻRQ-721-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2021-yil, № 10, 968-modda) 1-moddasi;

14) Oʻzbekiston Respublikasining 2022-yil 17-mayda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasida tibbiy-ijtimoiy xizmatlar tizimi takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-770-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2022-yil, № 5, 464-modda) 3-moddasi ;

15) Oʻzbekiston Respublikasining 2022-yil 3-noyabrda qabul qilingan “Standartlashtirish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-800-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2022-yil, № 11, 1061-modda) 28-moddasi birinchi qismining 1-bandi;

16) Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 20-yanvarda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-815-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2023-yil, № 1, 2-modda) 1-moddasi ;

17) Oʻzbekiston Respublikasining 2024-yil 7-sentabrda qabul qilingan “Maʼmuriy islohotlar doirasida taʼlim sohasida davlat boshqaruvi takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-957-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2024-yil, № 9, 958-modda) 2-moddasi.

63-modda. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash

Oʻzbekiston Respublikasi Sport vazirligi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

64-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

ushbu Qonun 7-moddasi birinchi qismining sakkizinchi xatboshisida nazarda tutilgan jismoniy tarbiya va sport musobaqalari hamda tadbirlarini oʻtkazish qoidalarini ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy ichida ishlab chiqsin va tasdiqlasin;

ushbu Qonun 24-moddasining yettinchi qismida nazarda tutilgan Nodavlat jismoniy tarbiya va sport tashkilotlari reyestrini shakllantirish, yuritish hamda reyestrdan chiqarish tartibini ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy ichida ishlab chiqsin va tasdiqlasin;

ushbu Qonun 26-moddasining beshinchi qismida nazarda tutilgan sport ligasining faoliyat yuritish tartibini, shuningdek sport ligalari tomonidan professional sport musobaqalarini tashkil etish va oʻtkazish tartibini ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy ichida ishlab chiqsin hamda tasdiqlasin;

ushbu Qonun 37-moddasining yettinchi qismida nazarda tutilgan sport agenti faoliyatini amalga oshirish tartibini ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy ichida ishlab chiqsin va tasdiqlasin;

respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

65-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi

Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Ushbu Qonunning 24-moddasi toʻrtinchi — yettinchi qismlari , 26, 37-moddalari mazkur Qonun kuchga kirgan kundan eʼtiboran uch oy oʻtgach amalga kiritiladi.

Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2026-yil 24-mart,

OʻRQ- 1123 -son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 25.03.2026-y., 03/26/1123/0271-son)

lex.uz