UzbekAI

ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ПРЕЗИДЕНТИНИНГ

ФАРМОНИ

РЎЙХАТИ

АСОСИЙ ВАЗИФАЛАРИ

АСОСИЙ ВАЗИФАЛАРИ

ЧОРА-ТАДБИРЛАР РЕЖАСИ

«Яшил макон» умуммиллий лойиҳаси самарадорлигини янада ошириш чора-тадбирлари тўғрисида

«Яшил макон» умуммиллий лойиҳаси доирасида республикада яшил майдонларни кенгайтириш, мамлакатимизнинг ҳар бир ҳудудида ботаника ва дендрология боғларини ташкил қилиш ҳамда мавжуд яшил боғларни самарали бошқариш тизимини жорий этиш орқали уларни сақлаш, зараркунандаларга қарши курашиш тизимини яратиш ҳамда маҳаллий иқлим шароитига мос кўчатларни илмий асосланган ҳолда етиштиришни ривожлантириш мақсадида қарор қиламан:

I. Мақсадлар

1. Қуйидагилар ушбу Фармоннинг асосий мақсадлари этиб белгилансин:

(а) 2028 йилга қадар Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳрида қўшимча равишда жами майдони 100 гектардан кам бўлмаган ботаника ва дендрология боғларини ташкил қилиш;

(б) халқаро стандартларга мувофиқ 2030-йилгача Ўзбекистонда умумий яшиллик даражасини 14,2 фоиздан 30 фоизгача ошириш, аҳоли жон бошига тўғри келадиган яшил ҳудуд майдонини 9-10 м 2 гача кенгайтириш;

(в) PM2.5 ва PM10 каби зарарли заррачаларнинг концентрациясини 20 — 25 фоизга камайтириш, иқлим шароити оғир ҳудудларда ҳаво ҳароратини ўртача 1,5 — 2°C гача пасайтириш имкониятини яратиш.

II. Ботаника ва дендрология боғларини ташкил этиш ва уларни муҳофаза қилишга қаратилган амалий чора-тадбирлар

2. Қуйидагилар:

(а) Ўзбекистон Республикасининг 2025 йил 5 майдаги ЎРҚ-1061-сон Қонунига асосан ботаника боғларига муҳофаза этиладиган табиий ҳудуд мақоми берилганлиги маълумот учун қабул қилинсин;

(б) Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳрида ботаника ва дендрология боғларини ташкил этиш учун ажратиладиган ер участкалари рўйхати 1-иловага мувофиқ;

(в) ботаника ва дендрология боғларини ташкил этишнинг асосий вазифалари 2-иловага мувофиқ тасдиқлансин.

3. Белгилансинки:

(а) дендрология боғлари мақомига кўра ботаника боғларига тенглаштирилади;

(б) ботаника ва дендрология боғларини ташкил этиш мақсадида ажратиладиган ер майдонлари, истисно тариқасида, қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқариши нобудгарчилиги ўрнини қоплаш бўйича компенсация тўловларидан озод қилинади.

4. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси (кейинги ўринларда — Экология қўмитаси), Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш қўмитаси ҳамда Кадастр агентлиги билан биргаликда икки ой муддатда ушбу Фармоннинг 1-иловасига мувофиқ ер участкалари:

(а) маҳаллий ҳокимликлар захирасига қайтарилишини;

(б) белгиланган тартибда Марказий Осиё атроф-муҳит ва иқлим ўзгаришини ўрганиш университетига (Green University) доимий фойдаланиш ҳуқуқи билан ажратилишини таъминласин.

5. Экология қўмитаси манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда:

(а) икки ой муддатда ботаника ва дендрология боғларини ташкил этиш концепцияларини ишлаб чиқиб, тасдиқласин;

(б) уч ой муддатда дендрология боғларига муҳофаза этиладиган табиий ҳудуд мақомини беришни назарда тутувчи қонун лойиҳасини ишлаб чиқсин.

6. Белгилансинки:

(а) ботаника ва дендрология боғлари Экология қўмитаси тасарруфида бўлади ҳамда умумдавлат аҳамиятига молик объект ҳисобланади;

(б) ботаника ва дендрология боғлари Марказий Осиё атроф-муҳит ва иқлим ўзгаришини ўрганиш университети (Green University) ва «яшил» техникумларнинг тажриба, экспериментал ва ўқув-тажриба, илмий ҳамда ўқув мақсадлари учун фойдаланиладиган объектлари ҳисобланади;

(в) ботаника ва дендрология боғларининг ер участкаларини хусусийлаштириш ёки бегоналаштириш, иккиламчи ижарага бериш, уларнинг ҳудудларини қисқартириш қатъий тақиқланади;

(г) ботаника ва дендрология боғларини лойиҳалаш, ташкил этиш ва уларни эксплуатация қилиш жараёнларида халқаро экологик стандартлар, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш бўйича умумэътироф этилган экологик меъёрлар ва миллий қонунчилик талабларига қатъий риоя қилиниши таъминланади.

7. Ботаника ва дендрология боғларини ташкил этиш билан боғлиқ харажатлар қуйидаги манбалар ҳисобидан амалга оширилади:

(а) Умуммиллий экологик муаммоларни бартараф этиш давлат мақсадли жамғармаси (кейинги ўринларда — Махсус жамғарма);

(б) «Яшил макон» умуммиллий лойиҳаси учун Давлат бюджетидан ажратиладиган маблағлар;

(в) халқаро ва хорижий ташкилотларнинг грант маблағлари, жисмоний ва юридик шахсларнинг ҳомийлик хайриялари ҳамда қонунчилик ҳужжатлари билан тақиқланмаган бошқа манбалар. Бунда ботаника ва дендрология боғларини барпо этиш учун халқаро консультантлар, олимлар, экспертлар ва мутахассисларни жалб этиш харажатлари ҳам инобатга олинади.

8. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда ботаника ва дендрология боғлари майдонининг чегараларига қадар ташқи муҳандислик тармоқлари ва транспорт коммуникацияларини ташкил этиш, жумладан, электр энергияси, газ ва сув таъминоти, йўллар ва телекоммуникация тармоқлари бўйича ишларни тегишлилиги бўйича Қорақалпоғистон Республикаси республика бюджети, вилоятлар ва Тошкент шаҳар маҳаллий бюджетлари маблағлари ҳисобидан амалга оширсин.

9. Белгилансинки:

(а) ботаника ва дендрология боғларини ташкил этиш мақсадида лойиҳаларни амалга ошириш доирасида ўхшаши республикада ишлаб чиқарилмайдиган импорт қилинган товарлар, дарахт, бута кўчатлари ва уруғлари, махсус ва технологик асбоб-ускуналар, бутловчи қисмлар:

(i) мажбурий мувофиқликни баҳолаш тартиботларидан ўтишдан;

(ii) белгиланган тартибда шакллантирилган рўйхатлар асосида божхона божидан.

(б) ботаника ва дендрология боғлари ҳудудида илмий ташкилотларнинг илмий тажриба, экспериментал ишлар ва янги навларнинг селекцияси билан боғлиқ тадбирларни ўтказиш ҳамда бошқа илмий ва ўқув мақсадлари учун фойдаланиладиган экин ва дарахтзорлар эгаллаган ер участкалари ер солиғидан озод қилинади.

10. Шундай тартиб ўрнатилсинки, унга мувофиқ, эксперимент тариқасида:

(а) ботаника ва дендрология боғларини ташкил этишда жисмоний ва юридик шахсларга ушбу боғлардаги участкалар ва (ёки) улар ҳудудидаги ноёб дарахтларни ўз номига шартнома асосида бириктириб қўйишга (тамғалашга) рухсат этилади;

(б) ботаника ва дендрология боғлари спортчи, санъаткор, тадбиркор ва бошқа ташаббускорлар маблағлари ҳисобига ташкил этилганда боғнинг кираверишида уни ташкил этишда иштирок этган шахслар номлари битилган лавҳа ўрнатилади;

(в) ботаника ва дендрология боғларини ташкил этишда молиявий ва амалий ёрдам кўрсатган шахсларга меценат мақоми берилади;

(г) кўчатчилик хизматлари билан шуғулланувчиларга ботаника ва дендрология боғларининг ер участкаларини ноёб дарахт кўчатларини экиш ва парвариш қилиш учун белгиланган тартибда ижара ҳуқуқи асосида беришга рухсат этилади. Бунда ижарачилар ер участкаларидан фақат дарахтларни реклама ва экспозиция сифатида намойиш қилиш учун фойдаланиш ҳамда келгусида дарахтларни ботаника ва дендрология боғларига қолдириш мажбуриятини олади.

11. Белгилансинки, 2027 йил 1 январдан бошлаб ботаника ва дендрология боғларининг самарали фаолият кўрсатиши ва барқарор ривожланишини таъминлаш мақсадида республиканинг ҳар бир ҳудудидан мазкур боғларга «яшиллик элчиси» сифатида бириктирилади.

12. «Яшиллик элчилари»нинг асосий вазифалари 3-иловага мувофиқ тасдиқлансин.

13. Вазирлар Маҳкамаси (А.Ж. Раматов, Ж.А. Ходжаев) Экология қўмитаси билан биргаликда 2028 йилга 1 ноябрга қадар Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари фаолиятини мувофиқлаштирган ҳолда мазкур Фармоннинг 1-иловасида назарда тутилган ботаника ва дендрология боғларининг ер майдонларини камида 100 гектаргача етказиш чораларини кўрсин.

III. Яшил боғларни барпо этиш, уларни сақлаш ва парвариш қилиш тизимини такомиллаштириш

14. Ўрмон ва яшил ҳудудларни кўпайтириш, чўлланишга қарши курашиш агентлиги (кейинги ўринларда — Ўрмон агентлиги) тизимидаги «Яшил ҳудуд» давлат унитар корхонаси Ўрмон агентлиги ҳузуридаги «Яшил боғларни бошқариш ўрмон илмий-тажриба маркази» давлат муассасасига (кейинги ўринларда — Марказ) айлантириш орқали қайта ташкил этилсин. Бунда:

(а) «Яшил ҳудуд» давлат унитар корхонасининг ҳудудлардаги ташкилотлари негизида Марказнинг Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳрида юридик шахс мақомига эга бўлган ҳудудий бошқармалари фаолияти йўлга қўйилади;

(б) Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари Марказнинг ҳудудий бошқармаларига келгусида яшил боғларни сақлаш ва парвариш қилиш ишлари давомида нобуд бўлган кўчатлар ўрнини қоплаш мақсадида ташкил қилинадиган кўчатхона учун қишлоқ хўжалигига мўлжалланган суғориладиган ерлардан 3 — 5 гектар ер майдонлари ажратади;

(в) Марказ «Яшил ҳудуд» давлат унитар корхонасининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари бўйича вориси ҳисобланади.

15. «Яшил боғларни бошқариш ўрмон илмий-тажриба маркази» давлат муассасасининг асосий вазифалари ва функциялари ҳамда фаолиятининг устувор йўналишлари 4-иловага мувофиқ тасдиқлансин.

16. Давлат активларини бошқариш агентлиги Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари билан биргаликда икки ойда муддатда Марказ ва унинг ҳудудий бошқармаларини бўш турган биноларга жойлаштиришни таъминласин.

IV. Дарахт ва буталарнинг касаллик ва зараркунандаларига қарши курашиш тизимини яратиш

17. Белгилансинки:

(а) Марказ таркибида алоҳида юридик шахс ташкил этмаган ҳолда ҳудудлардаги Дарахт касалликлари ва зараркунандаларига қарши курашиш хизмати ташкил этилади. Бунда давлат ўрмон хўжаликларидаги мавжуд биолабораториялар Марказ балансига беғараз ўтказилади;

(б) Марказ ва унинг ҳудудий бошқармаларида фаолият олиб бораётган ходимлар меҳнатига ҳақ тўлаш, бириктирилган боғларни самарали бошқариш, сақлаш ва ривожлантириш харажатлари 2026 йил учун тегишлилиги бўйича Қорақалпоғистон Республикаси республика бюджети, вилоятлар ва Тошкент шаҳар маҳаллий бюджетларидан ушбу мақсадларга ажратилган маблағлар, Махсус жамғармага ажратилган маблағлар ҳамда қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан қопланади.

18. Экология қўмитаси уч ой муддатда:

(а) Иқтисодиёт ва молия вазирлиги билан биргаликда 2027 йилда Марказ фаолиятини молиялаштириш бўйича умумлаштирилган таклифни Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрациясига киритсин;

(б) Марказ ва унинг ҳудудий бошқармаларининг моддий-техника базасини мустаҳкамлаш мақсадида Махсус жамғармадан харид қилинадиган махсус ва қишлоқ хўжалиги техникалари рўйхатини тасдиқласин.

19. Қуйидагилар Марказ тасарруфига ўтказилади:

(а) Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021 йил 30 декабрдаги ПФ-46-сон Фармони билан тасдиқланган 2022 — 2024 йилларда Қорақалпоғистон Республикаси ва вилоятларда яшил боғларни барпо этиш дастурига асосан ташкил этилган яшил боғлар;

(б) «Очиқ бюджет» ахборот портали орқали жамоатчилик фикри асосида шаклланган «Менинг боғим» лойиҳаси доирасида 2024-2025 йилларда барпо этилган ва келгуси йилларда барпо этиладиган яшил боғ ва яшил жамоат парклари;

(в) Давлат бюджети ва унга тенглаштирилган манбалар ҳисобидан ташкил этилган ва маҳаллий ҳокимликларнинг захирадаги ер участкаларида жойлашган яшил боғлар.

20. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари тегишли вазирлик ва идоралар билан биргаликда:

(а) бир ой муддатда Марказ тасарруфига ўтказилиши белгиланган мавжуд боғларни хатловдан ўтказиш, балансда сақловчи ва парвариш учун масъуллар иштирокида лойиҳа-смета ҳужжатларида белгиланган тадбирларнинг тўлиқ ҳажмда амалга оширилишини таъминлаган ҳолда топшириш-қабул қилиш далолатномаларига асосан Марказга топширилишини;

(б) икки ой муддатда топшириш-қабул қилиш далолатномаларига асосан ўтказилган боғларга тегишли ер участкалари жамоат эҳтиёжлари учун доимий фойдаланиш ҳуқуқи билан Марказга ажратилишини;

(в) 2026 йил 1 майдан бошлаб Экология қўмитасининг талабига асосан Марказга келгусида барпо этиладиган боғларни белгиланган тартибда топшириш ва уларга тегишли ер участкалари ажратиб борилишини таъминласин.

21. Белгилансинки, Марказ тасарруфидаги боғлар ва кўчатхоналар ташкил этиш учун бириктирилган ер участкалари дарахтзорлар сифатида солиқ солиш объекти ҳисобланмайди.

V. Яшил майдонларни кенгайтириш бўйича янги ташаббуслар

22. Ҳудудларда ботаника ва дендрология боғларини ташкил қилиш, яшиллик даражасини ошириш ҳамда мавжуд яшил боғларни асраб қолиш бўйича чора-тадбирлар режаси 5-иловага мувофиқ тасдиқлансин.

23. Транспорт вазирлиги Экология қўмитаси, вазирлик ва идоралар билан биргаликда уч ой муддатда қуйидагиларни назарда тутувчи «Яшил чипта» тизимини жорий қилсин:

(а) самолёт, поезд, метро ва такси йўналишларида маршрутнинг карбон изини (таъсирини) аниқлаш ва фойдаланувчиларга маршрутнинг табиатга таъсирини «яшил чипта» сотиб олиш орқали компенсация қилиш имконини бериш;

(б) ишлаб чиқариладиган, сақланадиган, ички ва ташқи бозорда реализация қилинадиган маҳсулотлар учун ишлаб чиқариш, сақлаш ва логистика жараёнларидаги карбон изини ҳисоблаб, харидорга маҳсулотнинг атроф-муҳитга таъсирини ихтиёрий равишда компенсация қилиш имкониятини яратиш;

(в) карбон изини (таъсирини) Экология қўмитаси томонидан тасдиқланган қўлланмага мувофиқ автоматик равишда аниқлаш;

(г) «яшил чипта» олиш орқали табиатга етказилган зарар компенсациясидан тушган маблағларни Махсус жамғармага ўтказиш ҳамда фақат дарахт кўчатларини экиш ва уларни парваришлаш тадбирларига йўналтириш.

VI. Амалий ва молиявий чора-тадбирлар

24. Экология қўмитасига «Яшил макон» умуммиллий лойиҳасини амалга оширишда ўз ҳиссасини қўшаётган шахсларни қуйидагича рағбатлантириш ваколатлари берилсин:

(а) камида 100 та дарахт кўчатларини эккан шахсга ёки дарахт экиш учун «Яшил хайрия жамғармаси» платформасига камида 10 миллион сўм ҳадя қилган шахсга «Экофаол фуқаро» мақомини бериш;

(б) камида мингта дарахт кўчатлари экилишини ташкил қилган ёки «Яшил хайрия жамғармаси» платформасига камида 100 миллион сўм ҳадя қилган тадбиркорлик субъектларига «Экоҳамкор» мақомини бериш. Бунда тадбиркорлик субъектлари:

(i) уларга ушбу мақомдан ўз фаолиятини реклама қилишда фойдаланиш ҳуқуқи берилади;

(ii) Экология қўмитаси томонидан тасдиқланмаган тақдирда экофаолият ва экоакцияларни ташкил қилиш ҳолатларини реклама қилиш реклама қонунчилигини бузиш деб ҳисобланади ва қонунчиликда белгиланган жавобгарликка сабаб бўлади;

(в) эллик мингдан кам бўлмаган дарахт кўчатлари экилишини таъминлаган ёки «Яшил хайрия жамғармаси» платформасига камида 5 миллиард сўм ҳадя қилган шахсларга меценат мақомини бериш;

(г) Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳрида камида 5 та яшил боғ ва яшил жамоат паркини ўз ҳисобидан барпо қилган шахсларга «Келажак бунёдкори» давлат мукофотини бериш бўйича таклиф киритиш.

25. Экология қўмитаси икки ой муддатда ботаника ва дендрология боғлари ҳамда яшил боғлар барпо этилишига давлат-хусусий шериклик асосида тадбиркорларни жалб қилиш механизмлари бўйича таклиф киритсин.

VII. Фармон ижросини ташкил этиш, таъминлаш ва назорат

26. Экология қўмитаси манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда икки ой муддатда қонунчилик ҳужжатларига ушбу Фармондан келиб чиқадиган ўзгартириш ва қўшимчалар тўғрисида Вазирлар Маҳкамасига таклифлар киритсин.

27. Мазкур Фармоннинг ижросини самарали ташкил қилишга масъул ва шахсан жавобгар этиб Бош вазир ўринбосарлари А.Ж. Раматов ва Ж.А. Ходжаев, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши Раиси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимлари ҳамда Ўзбекистон Республикаси Президентининг экология масалалари бўйича маслаҳатчиси — Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси раиси А.А. Абдухакимов белгилансин.

28. Фармон ижросини муҳокама қилиб бориш, ижро учун масъул ташкилотлар фаолиятини мувофиқлаштириш ва назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазири А.Н. Арипов зиммасига юклансин.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2026 йил 25 мартдаги ПФ-47-сон Фармонига 1-ИЛОВА

Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳрида ботаника ва дендрология боғларини ташкил этиш учун ажратиладиган ер участкалари

Т/р Фойдаланиш мақсади Туман (шаҳар) номи Ердан фойдаланувчилар номи Контур рақами Жами ер майдони (га) шундан Амалдаги ер тоифаси Суғориладиган (га) Суғорилмайдиган (га) Республика бўйича жами Қорақалпоғистон Республикаси 57,63 57,63 1. Дендрология боғи Нукус шаҳри «Шадли авул» МФЙ Нукус шаҳар ҳокимлиги захирасида 654, 667, 668, 664, 706, 707 35,14 35,14 - Захира ерлар 2. Ботаника боғи Нукус шаҳри «Шадли авул» МФЙ Нукус шаҳар ҳокимлиги захирасида 624, 629, 632, 630, 641,634 22,49 22,49 - Захира ерлар Андижон вилояти 25,9 25,9 3. Дендрология боғи Олтинкўл тумани С.Ашуров массиви «Жалилбой саховати» фермер хўжалиги 134 10,7 10,7 - Қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерлар Олтинкўл тумани С.Ашуров массиви «Водий олтин» фермер хўжалиги 156 19,6 19,6 Жами: 36,6 36,6 - 4. Ботаника боғи Избоскан тумани Шарқ юлдузи массиви Боғдорчилик ф/х 37 38,4 38,4 Қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерлар Бухоро вилояти 200 200 5. Дендрология боғи Бухоро тумани Бухоро экология ва сервис техникуми майдони 1178к. 1180к. 1181к. 1188к. «Идрис Саид Миришкор» ФХга қарашли ер майдони 1179к 100 100 Қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерлар Жами: 100 100 6. Ботаника боғи Бухоро тумани «Жаббор Камол» фермер хўжалиги 8848к. 8849к.8850к. 8854к Истам Обод Ф/Х 8825к. 8348к 100 100 Қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерлар Жами: 100 100 Жиззах вилояти 100 24 76 7. Дендрология боғи Зомин тумани Ширин массиви Туман ҳокимлиги захирасида 223, 238, 239 30 24 6 Қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерлар 8. Ботаника боғи Зомин тумани Ширин массиви Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш қўмитаси 325, 324, 218 70 70 Қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерлар Қашқадарё вилояти 74 74 9. Дендрология боғи Қарши тумани «Ҳилол» МФЙ «Яшил» техникум 1163, 1165, 1172 21,2 21,2 Қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерлар Жами: 21,2 21,2 10. Ботаника боғи Қарши тумани «Ҳилол» МФЙ «Sulton tex group» МЧЖ 18:13:000006800 52,8 52,8 Қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерлар Жами: 52,8 52 , 8 Навоий вилояти 125,5 125,5 11. Дендрология боғи Кармана тумани «Дўрман» МФЙ «Эргаш ота чорваси» фермер хўжалиги 346, 347, 348 31 31 - Қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерлар 12. Ботаника боғи Кармана тумани «Дўрман» МФЙ «Дўрман жавоҳири» фермер хўжалиги 264. 265 32,5 32,5 - Қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерлар «Амирбек Ғолиб келажаги» фермер хўжалиги 269, 271, 272, 274, 275, 276, 277, 278, 279, 280, 281, 282 60 60 - «Агропилла» 272 2 2 - Жами: 94,5 94,5 - Наманган вилояти 133,87 133,87 13. Дендрология боғи Наманган вилояти Наманган тумани Соҳибкор ММТП «Shaxribonu-2000» ф/х 119, 118, 122, 134, 114 16,2 16,2 Қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерлар «Боғишамол» ф/х 114, 117 3,5 3,5 «Абдуллаходжаев Муҳаммад» ф/х 138 3,2 3,2 «Шуҳрат» ф/х 120, 137 8,0 8,0 «Нуриддин Дон» ф/х 142, 143, 141, 153 27,8 27,8 Жами 58,7 58,7 14. Ботаника боғи Норин тумани «Юқори Чўжа» МФЙ «Қобулжон Муштарий» ф/х 3400 24,78 24,78 Қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерлар 3409 38,42 38,42 Наманган вилояти Норин тумани «Юқори Чўжа» МФЙ Аз-Замахшарий кўчаси 1-уй - 3398 11,97 11,97 Жами: 75,17 75,17 Самарқанд вилояти 196 70 126 15. Дендрология боғи Самарқанд вилояти, Ургут тумани Қишлоқ хўжалиги 1049, 1044, 1043, 1038, 1042, 1045, 1046, 1047, 1039, 1040, 1041, 1042, 1063, 1064, 1065 50 50 Қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерлар Самарқанд шаҳри Шаҳар ҳокимлиги захираси ва Ўрмон хўжалиги 39.725931, 66.929070 116 116 Қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерлар Жами: 166 50 116 16. Ботаника боғи Самарқанд шаҳри Хишрав қўрғони 8-уй «Яшил» техникум 39.634354, 66.89635 30 20 10 Техникумга қарашли ер майдони Жами: 30 20 10 Сирдарё вилояти 30,4 30,4 17. Дендрология боғи Мирзаобод тумани Сирдарё давлат ўрмон хўжалиги 12,0 12,0 Қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерлар ва ўрмон фонди ерлари Боёвут тумани 2-сон касб-ҳунар мактаби 75, 76 3,4 3,4 18. Ботаника боғи Мирзаобод тумани Сирдарё давлат ўрмон хўжалиги 15,0 15,0 Ўрмон фонди ерлари Сурхондарё вилояти 99,6 99,6 19. Дендрология боғи Шеробод тумани Туман ҳокимлиги захирасида 185 38 38 Қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерлар 20. Ботаника боғи Шеробод тумани «Сабина» МЧЖ фермер хўжалиги 181, 184q 44 44 Қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерлар Шеробод тумани «Умид Олтин Дон» фермер хўжалиги 222 17,6 17,6 Жами: 61,6 61,6 Тошкент вилояти 48 48 21. Дендрология боғи Тошкент тумани Ширин массиви Захира ер тоифаси-Қишлоқ хўжалиги 836, 837, 839, 840, 856, 859қ 852, 860, 863қ, 830, 831, 832, 833, 835, 862қ, 837, 838, 861қ, 740, 741, 742, 743, 744, 745, 826, 829 33,6 33,6 Қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерлар 22. Ботаника боғи Нурафшон шаҳри «Қумовул» МФЙ Шаҳар ҳокимлиги захирасида 101 14,4 14,4 Жами: 14,4 14,4 - Фарғона вилояти 57,7 57,7 23. Дендрология боғи Қўштепа тумани «Саид Зокирхон» фермер хўжалиги 3135, 3278, 3286, 3285 34,7 34,7 Қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерлар Қўштепа тумани «Ал мумтоза Мумтоз» фермер хўжалиги 24. Ботаника боғи Қўштепа тумани «Содиқ ҳожи барака» МЧЖ фермер хўжалиги 3532, 2556 23 23 Қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерлар Хоразм вилояти 227,83 227,83 25. Дендрология боғи Урганч тумани «Қиёт» МФЙ «Иброҳим Фарида» фермер хўжалиги 32, 33, 34, 35, 38, 39 42,4 42,4 Қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерлар Фуқароларга тегишли дала томорқа ерлари 36, 37 12,2 12,2 Хива шаҳри Ангариқ маҳалласи «Жуманиёх Бобо» ф/х 383, 384, 378 11,8 11,8 «Мироб Садулла» МЧЖ 386, 387 8,2 8,2 «Абрикос» МЧЖ 413, 415 14,7 14,7 «Хамидбек ўғли Абдулазиз» МЧЖ 408, 411 5,3 5,3 «Шуҳрат Юсупбой» МЧЖ 417, 419, 420, 367, 369 17,7 17,7 Хива тумани Оқёп маҳалласи Деҳқон хўжалиги 2164 6,2 6,2 «Хива КЛАСТЕР» МЧЖ 2165 5,7 5,7 «Хива КЛАСТЕР» МЧЖ 2172 5,5 5,5 Жами 129,7 129,7 26. Ботаника боғи Урганч тумани Ғойбу қишлоғи «Ғойбулик Хондурди» ф/х 2 2,4 2,4 Қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерлар «Эрхон» ф/х 31 18,4 18,4 «Рўзмат механик» МЧЖ 634, 635 6,1 6,1 «Зерип механик» ф/х 10 34,2 34,2 Захирада (фуқаролар томорқа ери) 593, 602, 603, 604, 605, 606 20,0 20,0 Хива шаҳри «Сангар» МФЙ Дала томорқаси 1024 4,99 4,99 «Рахим ҳожи» фермер хўжалиги 1018, 1020, 1021, 1022 7,1 7,1 «Хива Барчиной» фермер хўжалиги 1042, 1046 2,1 2,1 Дала томорқаси 1041 2,84 2,84 Жами: 98,13 98,13 Тошкент шаҳри 337,3 337,3 27. Дендрология боғи Мирзо Улуғбек тумани Ядро физикаси институти Контур рақамисиз 250 250 - Санитар муҳофаза ҳудуди Тошкент ва Қибрай туманлари Контур рақамисиз 83 83 Чилонзор тумани Лутфий маҳалласи Контур рақамисиз 4,3 4,3 Жами: 337,3 337,3

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2026 йил 25 мартдаги ПФ-47-сон Фармонига 2-ИЛОВА

Ботаника ва дендрология боғларини ташкил этишнинг

1. Бошқа минтақа ва хорижий мамлакатлардан янги дарахт, бута ва кам учрайдиган ўсимлик турларини олиб кириш (интродукция) ва маҳаллий иқлимга мослаштириш (акклиматизация).

2. Дарахт турларининг генофондини сақлаш, йўқолган популяцияларни тиклаш, кам учрайдиган, йўқолиб бораётган, эндемик ва Ўзбекистон Республикаси Қизил китобига киритилган дарахт турларининг тирик коллекцияларини яратиш.

3. Ҳудудларда «ин-витро» лабораторияларини ташкил этиш ва кўчатчиликка бўлган талабни тўлиқ қондириш, селекция билан шуғулланиш, янги ўсимлик навларини яратиш.

4. Ўзбекистон Фанлар академияси билан биргаликда ботаника ва дендрология боғларини замонавий услубда ташкил этиш ва улар ҳудудида экотизимга мос ҳайвонот дунёси объектлари (қушлар, олмахон ва бошқалар)ни табиий кўпайтириш.

5. Ўсимликларнинг морфологияси, фенологияси ва физиологиясини ўрганиш бўйича тадқиқотлар ўтказиш, талабалар ва мактаб ўқувчилари учун амалиёт ва илмий-тажриба участкаларини ташкил қилиш.

6. Аҳоли ўртасида экологик маданиятни ошириш ҳамда табиатни муҳофаза қилиш, дарахт экиш ва яшил майдонларга ғамхўрлик қилишга оид тадбирларни ташкил этиш.

7. Аҳолининг дам олиши ва саломатлигини тиклаши учун қулай шароитлар яратиш, ташриф буюриш учун инфратузилмани ривожлантириш (йўлакчалар, ўриндиқлар, дам олиш ва пикник ҳудудлари, югуриш йўлаклари, очиқ осмон остидаги кутубхона, бепул «Wi-Fi» ҳудудлари ва бошқалар).

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2026 йил 25 мартдаги ПФ-47-сон Фармонига 3-ИЛОВА

«Яшиллик элчи»ларининг

1. Ботаника ва дендрология боғларидаги яшил ҳудудларнинг ҳолатини мунтазам мониторинг қилиш, аниқланган камчилик ва муаммолар тўғрисида масъул давлат органига маълумот тақдим этиш.

2. Ботаника ва дендрология боғларида амалга оширилаётган кўкаламзорлаштириш, парваришлаш ва экологик тадбирларда фаол иштирок этиш, аҳоли, хусусан, ёшлар ўртасида экологик маданиятни ошириш бўйича ташаббусларни илгари суриш.

3. Ботаника ва дендрология боғларида ўтказиладиган экологик акциялар, маърифий ва маданий тадбирларни ташкил этишда ёрдам кўрсатиш.

4. Ботаника ва дендрология боғларини сақлаш ва ривожлантириш бўйича маҳаллий ҳамда халқаро грантлар, ҳомийлик маблағлари ва ижтимоий шериклик лойиҳаларини жалб этишга кўмаклашиш.

5. Давлат органлари ва маҳаллий ижро ҳокимият органлари билан ҳамкорликда Ботаника ва дендрология боғларининг экологик ва эстетик ҳолатини яхшилаш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2026 йил 25 мартдаги ПФ-47-сон Фармонига 4-ИЛОВА

«Яшил боғларни бошқариш ўрмон илмий-тажриба маркази» давлат муассасасининг асосий вазифалари ва функциялари ҳамда фаолиятининг устувор йўналишлари

«Яшил боғларни бошқариш ўрмон илмий-тажриба маркази» давлат муассасасининг асосий вазифалари ва функциялари ҳамда фаолиятининг устувор йўналишлари қуйидагилардан иборат:

(а) ўзига бириктирилган ботаника, дендрология ва яшил боғлар (кейинги ўринларда — боғлар) ҳудудидаги дарахт, бута ва бошқа ўсимлик дунёси объектларини асраш, сақлаб қолиш, қайта тиклаш, такрор кўпайтириш ва ундан оқилона фойдаланишга қаратилган тадбирларни амалга ошириш;

(б) аҳолининг сайр қилиши, табиат билан уйғунлашган ҳолда очиқ ҳавода ҳордиқ чиқариши учун атроф-муҳит софлигини сақлаш ва яшилликни кўпайтириш бўйича зарур шароитлар яратиш;

(в) боғларда сув тежайдиган технологияларни қўллаган ҳолда суғориш ишларини ўз вақтида ташкил этиш;

(г) касалланган ёки зарарланган дарахт ва буталардаги зарарли таъсирларни ҳамда уларнинг келиб чиқиш омилларини ўрганиш;

(д) дарахт-буталарда аниқланган касаллик ва зараркунандаларга қарши механик, биологик ҳамда кимёвий усуллар асосида курашиш;

(ж) дарахтлар, буталар ва ўсимлик дунёсига мансуб бошқа ўсимлик турларининг уруғларини йиғиш, ниҳол ва кўчат етиштириш ҳамда уларни парваришлаш;

(з) уруғчилик ва кўчатчиликни ривожлантириш бўйича илғор давлатлар тажрибасини ўрганиш, уларнинг натижаларини амалиётга татбиқ этиш;

(и) боғларни самарали бошқариш, сақлаш ҳамда ривожлантириш йўналишида олий таълим ва илмий ташкилотлар билан ҳамкорликда тадқиқотлар олиб бориш;

(к) боғлардаги дарахт ва буталар шохлари туташгунга қадар уларнинг қатор ораларидан самарали фойдаланишни ташкил этиш.

Бунда уларнинг қатор ораларида манзарали дарахт ва бута, бир йиллик ва кўп йиллик гул кўчатларини етиштиришга рухсат берилади.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2026 йил 25 мартдаги ПФ-47-сон Фармонига 5-ИЛОВА

Ҳудудларда ботаника ва дендрология боғларини ташкил қилиш, яшиллик даражасини ошириш ҳамда мавжуд яшил боғларни асраб қолиш бўйича

Т/р Чора-тадбирлар номи Ижро муддати Молиялаштириш манбалари Масъул ижрочилар I. Республикада яшил боғларни ташкил қилиш ва парваришлаш тадбирларининг ҳуқуқий асосларини янада такомиллаштириш 1. 2030 йилгача Ўзбекистон Республикасида яшилликни оширишга қаратилган «Яшил мувозанат — барқарор келажак» стратегиясини ишлаб чиқиш. Бунда қуйидагиларни назарда тутиш: аҳоли яшаш пунктларида экологик барқарорликни таъминлаш мақсадида халқаро стандартлар ва илғор тажрибалар асосида «яшил қоплама» миқдорини 30 фоизга етказиш; ўрмон фонди ерларида ўрмон билан қопланган ҳудудлар миқдорини кескин оширишга қаратилган амалий чора-тадбирларни амалга ошириш, қайта ўрмон барпо этиш, янги ўрмонзорлар ташкил қилиш ҳамда мавжудларини тиклаш учун илғор технологиялардан фойдаланиш; чўл ҳудудларида «яшил қоплама»лар миқдорини ошириш; аҳоли ва тадбиркорлик субъектларини дарахт кўчатларини экиш тадбирларига кенг жалб қилиш; яшиллик даражасини оширишга ўз ҳиссасини қўшаётган жисмоний ва юридик шахсларни давлат томонидан қўллаб-қувватлаш механизмларини жорий қилиш. 2027 йил март Ишлаб чиқиш учун — маблағ талаб этилмайди Ташкил қилиш учун — Умуммиллий экологик муаммоларни бартараф этиш давлат мақсадли жамғармаси, ҳомийлик ва хайрия маблағлари Экология қўмитаси, Иқтисодиёт ва молия вазирлиги, Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Сув хўжалиги вазирлиги, Транспорт вазирлиги, Бош прокуратура, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари, манфаатдор вазирлик ва идоралар 2. «Яшил боғларни бошқариш ўрмон илмий-тажриба маркази» давлат муассасаси ва унинг филиалларини ташкил қилиш. Бунда: муассаса ва унинг филиаллари штат жадвали, техник ва ёрдамчи ходимлар сони, улар меҳнатига ҳақ тўлаш тартибини ҳамда фаолиятининг устувор вазифаларини назарда тутувчи ташкилот низомини тасдиқлаш. Икки ой муддатда Маблағ талаб этилмайди Ўрмон агентлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари 3. «Яшил боғларни бошқариш ўрмон илмий-тажриба маркази» давлат муассасаси таркибида алоҳида юридик шахс ташкил этмаган ҳолда ҳудудлардаги мавжуд дарахт ва буталарнинг касаллик, зараркунандаларга қарши курашиш тизимини яратиш мақсадида Дарахт касалликлари ва зараркунандаларига қарши курашиш хизматини ташкил этиш. 2026 йил июнь Маблағ талаб этилмайди Экология қўмитаси, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Соғлиқни сақлаш вазирлиги, Ўрмон агентлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари, манфаатдор вазирлик ва идоралар «Яшил қоплама»лар ва яшиллик барпо этилган ҳудудларда ўсимликларнинг касаллик ва зараркунандалари келиб чиқиши ва тарқалишини ўрганиш бўйича идоралараро ишчи гуруҳ тузиб, экспедиция ташкил этиш ҳамда мавжуд муаммоларни бартараф қилиш юзасидан тегишли таклифларни мувофиқлаштириш. Ишчи гуруҳ ташкил этилгандан сўнг доимий равишда муаммоларни ўрганиб боради Дарахт касалликлари ва зараркунандаларига қарши курашиш хизмати томонидан 2027-2028 йиллар давомида ўрмонларнинг фитосанитар ҳолатини илмий асосда ўрганиш, ўрмонларнинг ҳолатини яхшилаш учун касалланган ва зарарланган ўрмонзорларда ўз вақтида касаллик ва зараркунандаларга қарши кимёвий курашиш, биологик препаратларни , шунингдек, стресс омилларнинг салбий таъсирини камайтирувчи биостимуляторларни қўллаш, Оролнинг қуриган туби ва оролбўйи ҳудудларида барпо этилган «яшил қоплама»ларда учраётган касаллик ва зараркунандаларнинг келиб чиқиши ҳамда тарқалишини ўрганиш, унга қарши курашиш бўйича амалга ошириладиган чора-тадбирлар дастури лойиҳасини ишлаб чиқиш. 2026 йил 1 октябрь Чора-тадбирлар дастури лойиҳасини тасдиқлаш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрациясига киритиш. 2026 йил 25 декабрь 4. Давлат таълим ташкилотлари (мактаб, академик лицей, техникум, олий таълим муассасаси ва бошқалар) ва соғлиқни сақлаш ташкилотлари (поликлиника, тиббиёт муассасалари, шифохоналар) ҳамда хавфлилик даражаси I ва II тоифага мансуб корхоналар бошқа жойга кўчирилган тақдирда, улар ўрнида яшил жамоат паркларини ташкил қилишни назарда тутувчи норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳасини ишлаб чиқиш. Бунда: объектлар бошқа жойга кўчирилган тақдирда, ушбу муассасанинг балансида бўлган ер майдонини белгиланган тартибда инвентаризациядан ўтказиш; мазкур ер майдонидаги мавжуд объектлар (иншоотлар, қурилмалар)нинг ҳуқуқий ва техник ҳолати юзасидан баҳолаш; объектларни яшил жамоат паркларини ташкил қилиш учун Экология қўмитаси тасарруфига беғараз ўтказиш; Экология қўмитаси томонидан мазкур ер майдонларини яшил жамоат парки барпо этиш учун тадбиркорлик субъектларига, шу жумладан, давлат-хусусий шериклик механизмлари асосида ижарага бериш; ижара шартининг бир қисми сифатида ер майдонидан фойдаланишда белгиланган мақсаддан четга чиқмаслик, яшил ҳудудларни барпо қилиш ва сақлаш, жамоатчилик учун очиқ ва бепул фойдаланиш имкониятини таъминлаш шартларини қатъий белгилаб қўйиш назарда тутилади. 2026 йил ноябрь Маблағ талаб этилмайди Экология қўмитаси, Давлат активларини бошқариш агентлиги, Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги, Соғлиқни сақлаш вазирлиги, Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 5. Аҳолининг барча қатламларининг ҳаёти давомида дарахт экиш ва парваришлашга қўшган ҳиссасини ҳисобга олиш ва рағбатлантириб боришни назарда тутувчи «яшил балл» (green points) тизимини жорий этиш. Бунда: Умуммиллий экологик муаммоларни бартараф этиш давлат мақсадли жамғармаси маблағлари Экология қўмитаси, Ўрмон агентлиги, Иқтисодиёт ва молия вазирлиги, Рақамли технологиялар вазирлиги, Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги, Адлия вазирлиги, Марказий банк (а) хорижий давлатлар тажрибасини ўрганиш, айниқса, Хитой, Туркия, Германия, Жанубий Корея, Ҳиндистон каби давлатларнинг бу борада амалга оширган лойиҳалари натижадорлигига эътибор қаратиш; 2026 йил сентябрь (б) норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳасини ишлаб чиқиш, унда: аҳолининг дарахт экиш ва парваришлаш билан боғлиқ фаолиятини онлайн ҳисобга олиш ва «яшил балл» бериш тартиби; «Smart-foresty» мобил иловаси ва GIS харитасида дарахт экиш мумкин бўлган майдон хариталарини белгилаш тизими; дарахт экиш бўйича якка тартибда ёки жамоавий иштирок этиш ёки экиш ва парваришлаш тадбирлари учун буюртма бериш тартиби; экилган ҳар бир дарахтга уникал QR код ва электрон паспорт бериш; жамғарилган «яшил бал»ларни: коммунал тўловлари, солиқ, давлат хизматлари учун чегирма сифатида қўллаш; олийгоҳларга кириш ёки ўқишни тамомлашда «яшил рейтинг» орқали имтиёзлар олиш; ҳар йилги танловларда энг юқори балл тўплаган фуқароларни тақдирлаш; тўпланган балларни монетизация қилиш ва бошқа рағбатлантириш; фарзанд туғилганида ота-она, васий ёки яқин қариндошлар бола номига дарахт экиш учун ихтиёрий буюртма бериш ва туғилган болага илк «яшил балл» белгилаш механизмларини назарда тутиш. 2027 йил январь Мавжуд дастурий платформалар, шу жумладан, «Smart-foresty» мобил иловасини такомиллаштириш ва маълумот манбалари билан интеграция қилиш. 2027 йил декабрь Тизим тажриба-синов тариқасида Самарқанд вилояти ва Тошкент вилоятида жорий этилиб, натижалари бўйича Вазирлар Маҳкамасига ахборот киритиш. Синов якунлари асосида амалиёт республика бўйлаб босқичма-босқич татбиқ этилади. 2027 йил январь — июнь 6. Ўзбекистонда ерлар деградациясига қарши курашишни назарда тутувчи 2026 — 2030 йилларга мўлжалланган миллий дастур лойиҳасини ишлаб чиқиш. 2026 йил декабрь Маблағ талаб этилмайди Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Сув хўжалиги вазирлиги, Кадастр агентлиги, Экология қўмитаси 7. Жисмоний ёки юридик шахс камида мингта дарахт ва бута кўчатлардан иборат яшил боғ ва яшил жамоат паркини ташкил этса ёхуд Яшил хайрия жамғармасига камида 200 миллион сўм ҳадя қилса, «Экоҳамкор» мақомини беришни назарда тутувчи норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳасини ишлаб чиқиш. Бунда: ушбу жисмоний ёки юридик шахсларга ёхуд унинг таъсисчисига ўз номини тамғалаш; жисмоний ёки юридик шахсга уларга ушбу мақомдан ўз фаолиятини реклама қилишда фойдаланиш ҳуқуқини бериш; жисмоний ёки юридик шахс фаолияти билан боғлиқ тадбирларни ўтказишга рухсат бериш; жисмоний ёки юридик шахсларга юқорида белгиланган ҳуқуқлардан фойдаланишда ҳар қандай қурилиш қилишни тақиқлаш. Ушбу амалиётни аҳоли ва тадбиркорлар кенг оммасига етказиш ҳамда республиканинг барча ҳудудларида жорий этиш чораларини кўриш. 2027 йил май Маблағ талаб этилмайди Экология қўмитаси , Ўрмон агентлиги, Иқтисодиёт ва молия вазирлиги, Рақамли технологиялар вазирлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари 8. 5 та яшил боғ ва яшил жамоат паркини ўз ҳисобидан барпо қилган шахсларга «Келажак бунёдкори» давлат мукофотини бериш тизимини жорий этиш бўйича таклиф киритиш. 2027 йил январь Маблағ талаб этилмайди Ўрмон агентлиги , Иқтисодиёт ва молия вазирлиги, Адлия вазирлиги 9. «Яшил чипта » тизимини жорий этиш. Бунда: самолёт, поезд, метро ва такси йўналишларида маршрутнинг карбон изи (таъсирини) ихтиёрий равишда компенсация қилиш имкони бериш; компенсациядан тушган маблағларни Яшил хайрия жамғармасига ўтказиш; ушбу маблағларни фақат дарахт экиш ва парваришлаш тадбирларига йўналтиришни инобатга олиш. 2026 йил июнь Умуммиллий экологик муаммоларни бартараф этиш давлат мақсадли жамғармаси ва грант маблағлари Транспорт вазирлиги, Экология қўмитаси, манфаатдор вазирлик ва идоралар 10. Туман ва шаҳарларнинг бош режаларининг ҳамда таълим ва соғлиқни сақлаш ташкилотлари ер майдонларининг камида 30 фоизи кўкаламзорлаштириш ҳудудларига ажратилишини қатъий таъминлаш. Бунда қуйидагиларни назарда тутувчи тегишли норматив-ҳуқуқий ҳужжатларга ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш: лойиҳаланаётган ва амалдаги транспорт йўли четлари ёки йўл ёқаларига дарахтларни белгиланган тартибда экиш; кўчатлар экиладиган майдонларни аниқлаш; дарахт ва буталар турларини тўғри танлаш; лойиҳалаш ва йил давомида парваришлаш; таълим ва соғлиқни сақлаш ташкилотлари рўйхати, уларнинг ер майдонлари тўғрисидаги аниқ маълумотларни Экология қўмитасига тақдим қилиш. 2026 йил май Маблағ талаб этилмайди Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги, Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги, Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги, Соғлиқни сақлаш вазирлиги, Экология қўмитаси, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари , манфаатдор вазирлик ва идоралар 11. Яшил майдонлар жозибадорлигини ошириш мақсадида дарахт ва буталарни тўғри парваришлаш учун шакл бериш ҳамда хавфсиз баландликда ишлаш тизимини жорий этиш, шунингдек, дарахтларни тупроқ илдизи билан кўчириш, санитар ҳолатини диагностика қилиш ва мунтазам мониторингини амалга ошириш. Бунда: Давлат бюджети маблағлари Экология қўмитаси яшил майдонлар ҳолатини ўрганиш, мавжуд дарахт ва буталарнинг тури, таркиби, ёши ва санитар ҳолатини баҳолаш ҳамда ҳар бир майдон учун парвариш, шакл бериш ва хавфсиз ишлаш бўйича календарь режа ишлаб чиқиш ва амалга ошириш; 2026 йил 1 июнь Ўрмон агентлиги, Ўсимликлар карантини ва ҳимояси агентлиги баландликда ишловчи ходимлар учун махсус ўқув дастурлари ва сертификатлаштириш тадбирларини амалга ошириш; 2026 йил сентябрь-октябрь Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги замонавий индивидуал ҳимоя воситалари ҳамда баландликда ишлаш ускуналарини харид қилишни таъминлаш. 2026 йил декабрь Бандликка кўмаклашиш давлат жамғармаси маблағлари Иқтисодиёт ва молия вазирлиги, Ўрмон агентлиги 12. Қишлоқ хўжалиги ва фермер хўжаликлари ер участкаларининг четларида иҳота дарахтзорлар барпо этиш тартиби ва мажбуриятини белгилаш. Бунда: қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини етиштириш учун ерни ижарага бериш бўйича шартномада иҳота дарахтзорлар барпо этиш мажбуриятини киритиш; шартноманинг ушбу талаби 2 йил давомида бажарилмаган тақдирда, ер ижараси тўғрисидаги шартномани бекор қилиш учун асос бўлишини белгилаш; қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини жойлаштириш режасида иҳота дарахтзорларни барпо этиш учун ер участкаси ажратилишини ҳисобга олиш. 2026 йил август Маблағ талаб этилмайди Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Ўзбекистон фермерлари кенгаши, Экология қўмитаси 13. Яшил боғ, яшил жамоат парки, «яшил белбоғ», «яшил қоплама», «яшил қалқон», ҳимоя ўрмонзорлари, шунингдек, ботаника, дендрология ва галофит боғлари, полигонлар рекультивацияси, сунъий кўл ва ҳовузлар, шаҳарларнинг яшил мастер режаси ва бошқа экологик лойиҳаларнинг лойиҳа-смета ҳужжатларини ишлаб чиқиш учун жалб қилинадиган «Яшил лойиҳа» лойиҳалаш институтини Ягона етказиб берувчилар реестрига киритиш. Бир ой муддатда Маблағ талаб этилмайди Саноат кооперацияси ва давлат харидлари агентлиги 14. «Яшил боғларни бошқариш ўрмон илмий-тажриба маркази» давлат муассасаси томонидан Марказий Осиё атроф-муҳит ва иқлим ўзгаришини ўрганиш университети (Green University) ҳудудидаги яшил майдонлар ва унга туташ ҳудудда экспериментал ва ўқув-тажриба мақсадлари учун ташкил этилган дендрология боғи ва «Астрономия» жамоат паркини сақлаш ва парваришлаш ҳамда моддий-техника базасини мустаҳкамлаш ишларини амалга ошириш. доимий Умуммиллий экологик муаммоларни бартараф этиш давлат мақсадли жамғармаси маблағлари Ўрмон агентлиги 15. Оҳангарон туманида жойлашган «Овжазсой-Мовий тоғлар» миллий табиат боғига олиб борувчи автомобиль йўлларини таъмирлаш ва реконструкция қилиш, йўл бўйи муҳандислик-коммуникация тармоқларини тартибга келтириш, йўл белгилари ва кўрсаткичларини ўрнатиш. 2026-2027 йиллар Ижрочилар маблағлари Тошкент вилояти ҳокимлиги, Автомобиль йўллари қўмитаси манфаатдор вазирлик ва идоралар 16. Оҳангарон туманида жойлашган «Овжазсой-Мовий тоғлар» миллий табиат боғида қуйидаги чора-тадбирларни амалга ошириш: енгил конструкцияли замонавий ташриф марказларини (Visitor center), савдо нуқталари ва экокўргазмасини ёғоч биноларидан ташкил этиш ва уларнинг узлуксиз ҳамда самарали фаолиятини таъминлаш; эко-йўлаклар (экологик маршрутлар)ни ташкил этиш, уларни зарур инфратузилма (йўл кўрсаткичлар, дам олиш нуқталари, кузатув майдончалари, қўриқлаш постлари) билан жиҳозлаш; ҳудудни комплекс ободонлаштириш, санитария-гигиена ҳолатини яхшилаш, кўкаламзорлаштириш ишларини кенгайтириш, шунингдек, дам олиш учун мўлжалланган ҳудудлар, санитария узеллари, чиқиндиларни йиғиш ва саралаш тизимларини амалга ошириш. Бунда, юқорида назарда тутилаётган чора-тадбирларни амалга ошириш учун пудрат ташкилотларини электрон тендер («e-tender») платформаси орқали танлаб олиш. 2026 йил декабрь Умуммиллий экологик муаммоларни бартараф этиш давлат мақсадли жамғармаси маблағлари Экология қўмитаси, манфаатдор вазирлик ва идоралар 17. Оҳангарон туманида жойлашган «Овжазсой-Мовий тоғлар» миллий табиат боғидан ташқаридаги ер участкаларида туристик хизматлар (биохилма-хилликка таъсир кўрсатмаган ҳолда глемпинг, кемпинг ва бошқа хизматлар) мақсадида «E-auksion» электрон савдо платформаси орқали белгиланган тартибда реализация қилиш. 2026 йил май — декабрь Маҳаллий бюджет маблағлари Тошкент вилояти ҳокимлиги манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда II. Ўрмонларни барпо этиш, қайта тиклаш, кенгайтириш, муҳофаза қилиш, қўриқлаш, ўрмондан қўшимча фойдаланиш 18. «Илм-лойиҳа-амалиёт» занжирида замонавий кўчатхоналар ташкил этиш. Бунда: ниҳол етиштиришда интенсив усулга, кўчат етиштиришда ёпиқ илдизли тизимга босқичма-босқич тўлиқ ўтиш; хорижий инвесторлар ва тадбиркорлик субъектларини кенг жалб қилиш, кўчатхоналарни тўлиқ сув тежовчи тизимлар, иссиқхоналар ва «net house» усулидаги майдонлар билан жиҳозлаш; хорижий инвесторлар билан ҳамкорликда интенсив ниҳолхона ташкил этиш, «smart» иссиқхоналар ташкил этиш, махсус контейнерларда йирик ҳажмли манзарали кўчатларни етиштириш; кўчатхоналарда ўрмон барпо этиш учун сувсизлик, қурғоқчилик ва шўрга чидамли, шу билан бирга тадбиркорлар ва аҳоли учун ноёб дарахт ва бута кўчатларини етиштириш. 2026 йил куз мавсумидан бошлаб, доимий Умуммиллий экологик муаммоларни бартараф этиш давлат мақсадли жамғармаси, маҳаллий бюджет маблағлари, халқаро грантлар Ўрмон агентлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари 19. Тоғ ўрмонларини кенгайтириш ва ер эрозиясига қарши курашиш. Бунда: Жаҳон банки маблағлари Ўрмон агентлиги, Жиззах, Наманган, Қашқадарё, Самарқанд, Сирдарё, Сурхондарё вилоятлари ҳокимликлари терраса усулида ўрмон барпо этиш учун ер участкаларини танлаш ва тайёрлаш; 2026 йил октябрь тоғ олди ҳудудларда, жарлик ва қияликларда эрозиянинг олдини олиш мақсадида 2026 йилда 305 гектар майдонига 2028 йилгача босқичма-босқич дарахт ва бута кўчатларини экиш. 2026 — 2028 йиллар куз-қиш мавсумида 20. Автомобиль йўллари ва темир йўллар атрофида «яшил белбоғ»лар барпо этиш. Бунда: Ижрочилар маблағлари, қонунчиликда тақиқланмаган бошқа маблағлар Автомобиль йўллари қўмитаси, «Ўзбекистон темир йўллари» АЖ, Кадастр агентлиги йўл атрофидаги бўш ва кўкаламзорлаштириш мумкин бўлган ерларни аниқлаш, аниқланган ер майдонлари учун харита ва кадастр ҳужжатларини тайёрлаш; 2026 йил август «яшил белбоғ» лойиҳа-смета ҳужжатларини ишлаб чиқиш; 2026 йил ноябрь лойиҳа-смета ҳужжатлари асосида «яшил белбоғ»лар барпо этиш ; 2027 йил баҳор мавсумида «яшил белбоғ» доирасида экилган дарахт ва буталарни мунтазам парвариш, зараркунандаларга қарши курашиш ва қуриган дарахтлар ўрнини ўз вақтида тўлдириш. доимий 21. Атроф-муҳитга таъсири бўйича I ва II тоифага кирувчи саноат корхоналари ва уларга туташ ҳудудларда жами 10 миллион туп кўчатдан иборат «яшил белбоғ»лар барпо этиш. Бунда: тупроқ-иқлим шароитига мос маҳаллий ва тез ўсувчи дарахт ҳамда бута кўчатларини экиш; суғориш ва парвариш ишларини самарали ташкил этиш учун замонавий томчилатиб суғориш ва сув тежовчи технологияларни жорий этиш. 2026-2027 йиллар баҳор ва куз мавсумларида Тадбиркорлик субъектлари маблағлари Иқтисодиёт ва молия вазирлиги , хўжалик бирлашмалари, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари 22. Болгариянинг «S.E.E. Нolding Ltd.» — «Acta» компанияси билан ҳамкорликда 50 минг гектарда ўрмон барпо этиш ва 500 минг гектарда табиий тикланишга кўмаклашиш тадбирларининг дастлабки босқичини бошлаш. 2027-2028 йиллар Инвестиция дастури асосида Ўрмон агентлиги 23. Экологик тоза ва органик маҳсулотлар етиштиришни йўлга қўйиш учун агроўрмончилик лойиҳаларини амалга ошириш. Бунда: доривор, асал, резаворлар етиштиришга ихтисослашган ўрмон барпо этиш лойиҳаларини амалга ошириш; «энергетик» ўрмонлар, яъни саноатбоп дарахтлар плантацияларини яратиш; ўрмон хўжаликларида органик ўғитлар захираларини яратиш, бунда биогумус ишлаб чиқаришни ташкил этиш; пистазорлар майдонини кенгайтириш, бунда эрта ҳосилга кирувчи серҳосил навларидан томчилатиб суғориш тизимини жорий қилган ҳолда плантациялар ташкил этиш; ўрмон фонди ерларида экотуризмни ривожлантириш. 2027 йил 1 январдан бошлаб, доимий Жаҳон банки маблағлари Ўрмон агентлиги, вилоятлар ҳокимликлари 24. Ўрмонларни муҳофаза қилиш ва қўриқлаш тадбирларини кучайтириш. Бунда: ўрмонларнинг ёнғин хавфи мавжуд ҳудудларига ўрмон назорат миноралари ўрнатиш: ўрмонзорлар ва бутазорларда ёнғинга қарши «йўллар» (полоса) қуриш: ёнғинлар, зараркунанда ва касалликларни аниқлаш, олдини олиш ва уларни бартараф этишда замонавий технологиялардан кенг фойдаланиш. 2026 йилдан бошлаб, доимий Умуммиллий экологик муаммоларни бартараф этиш давлат мақсадли жамғармаси, маҳаллий бюджет, халқаро молия институтлари маблағлари Ўрмон агентлиги, Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Экология қўмитаси, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги Республика ўрмонларини ҳимоя қилиш бўйича мавжуд норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни такомиллаштириш бўйича таклиф ишлаб чиқиш. 2026 йил декабрь 25. 2026 йилда Навоий вилоятининг Конимех ва Томди ҳамда Тошкент вилоятининг Қуйи Чирчиқ, Оҳангарон, Паркент тумани «Саксонота» ва «Тошкент» давлат ўрмон хўжаликларида қуриб битказилган ва янгидан бошланган суғориш қудуқларини давлат рўйхатидан ўтказиш. Бир ой муддатда Маблағ талаб этилмайди Ўрмон агентлиги Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги соҳасида назорат қилиш инспекцияси III. Чўлланишнинг олдини олиш ва унга қарши курашиш 26. Жаҳон банки ва халқаро экспертлар билан ҳамкорликда 2040 йилгача чўлланишга қарши курашиш стратегиясини ишлаб чиқиш. Бунда: қурғоқчилик таъсирини юмшатиш ва хавфини бошқариш; эрта огоҳлантириш тизимини жорий этиш орқали қум-чанг бўронларини бошқариш; 2 миллион гектар ерларда «яшил қоплама»лар барпо этиш; 10 минг тонна чўл ўсимликларининг уруғларини тайёрлаш; 30 миллион дона чўл ўсимликларининг ниҳол ва кўчатларини етиштириш; шўр ва сувсизликка чидамли чўл ўсимликларидан галофит ва ксерофит боғларини ташкил этиш назарда тутилади. Шунингдек, республикада чўлланиш билан боғлиқ барча масалаларни қамраб олиш. 2027 йил июнь Маблағ талаб этилмайди Экология қўмитаси, Ўрмон агентлиги , Ташқи ишлар вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 27. Ўзбекистоннинг чўл ҳудудларидаги ўрмон фонди ерларини хатловдан ўтказиш. Бунда: аэрокосмик суратлар ёрдамида ўрмон фонди ерларининг ортофотопланларини яратиш; табиий чўл-яйлов ва пичанзорларда геоботаник тадқиқотлар ўтказиш; чўлланган ва деградацияга учраган ерларнинг рақамли хариталарини ишлаб чиқиш; чўл ҳудудларида ўсимлик дунёси ареали, кўп йиллик озуқабоп ва дориворлик хусусиятларига эга ўсимликлар турлари аниқлаш; ўрмон чўл ерларини «UzKAD» электрон тизимига киритиш; ўрмон фонди ерларининг доимий мониторингини юритиш назарда тутилади. 2027 йил декабрь Ижрочилар маблағлари Ўрмон агентлиги, Кадастр агентлиги, Космик тадқиқотлар ва технологиялар агентлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши ва вилоятлар ҳокимликлари 28. Тупроқ сифатини яхшилаш ва ер унумдорлигини ошириш мақсадида республика бўйича деградацияга учраган ва чўлланган ҳудудлар бўйича миллий баҳолаш мезонлари ҳамда кўрсаткичларини ишлаб чиқиш. 2026 йил декабрь Ижрочилар маблағлари Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Иқтисодиёт ва молия вазирлиги, Экология қўмитаси, манфаатдор вазирлик ва идоралар 29. Трансчегаравий қум-чанг бўронларини олдини олиш бўйича ягона концепция ишлаб чиқиш. Бунда давлатлараро музокаралар олиб бориш, институционал механизм, трансчегаравий қум-чанг бўронлари ҳосил бўладиган ҳудудларни аниқлаш ва хариталаш, илмий асосланган курашиш чоралари, чўл ўсимликлари уруғчилиги ва кўчатчилиги базаларини яратиш, «яшил қоплама»ларни барпо этишни жадаллаштириш. 2026 йил декабрь Ижрочилар маблағлари Экология қўмитаси, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Ташқи ишлар вазирлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, Бухоро, Сурхондарё, Навоий, Хоразм вилоятлари ҳокимликлари 30. Чўлланишга қарши курашиш ва чўл иқтисодиётини ривожлантириш бўйича Марказий Осиё минтақавий қўшма илмий-тадқиқот марказининг Хитой билан ҳамкорликни кучайтириш. Бунда: Қонунчиликда тақиқланмаган манбалар, халқаро грантлар Экология қўмитаси , Ўрмон агентлиги, Ташқи ишлар вазирлиги, Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар «Бир макон — бир йўл» ташаббуси доирасида чўл ҳудудларида яшил майдонларни кенгайтириш, илмий салоҳиятни ривожлантириш, тажрибалар алмашиш, марказ иштирокида конференция ва семинарлар ташкил этиш бўйича дастур лойиҳасини ишлаб чиқиш ҳамда босқичма-босқич амалга ошириш; 2027 йил март Марказ кўмагида амалга ошириладиган ва Ўзбекистонда чўл ҳудудлари экотизимини яхшилашга қаратилган илмий-инновацион ва йирик лойиҳалар рўйхатини шакллантириш. 2027 йил сентябрь 31. Уруғларни капсула кўринишида қанотсизлантириб сепиш тизимини йўлга қўйиш. Бунда: Умуммиллий экологик муаммоларни бартараф этиш давлат мақсадли жамғармаси ва грант маблағлари Ўрмон агентлиги , Экология қўмитаси, манфаатдор вазирлик ва идоралар чўл ўсимликлари уруғларини агропарвоз технологияси асосида экиш тизимини йўлга қўйиш; 2027 йил ноябрь-декабрь, уруғларни аниқ манзилларга учириб ташлаш орқали катта майдонларда тез ва самарали ўрмонларни тиклаш. 2028 йил баҳор, куз-қиш мавсумида 32. Ўрмон хўжалиги илмий-тадқиқот институти олимлари томонидан «яшил қоплама»ларни яратишда сув сақловчи гидрогел қўллаш орқали чўл ва яйлов ўсимликлари кўкарувчанлигини ошириш бўйича бажарилган илмий лойиҳа натижаларини республикамизнинг бошқа чўл ҳудудларида (Бухоро, Навоий, Хоразм вилоятлари) қўллаш ҳамда синовдан ўтказиш. 2026-2027 йиллар Илмий ва амалий лойиҳалар доирасида Ўрмон агентлиги, Бухоро, Навоий, Хоразм вилоятлари ҳокимликлари, манфаатдор вазирлик ва идоралар 33. Франция тараққиёт агентлиги билан ҳамкорликда Қорақалпоғистон Республикасининг 9 та туманида кредит маблағлари ҳисобига деградацияга учраган ерларни тиклаш лойиҳасини амалга ошириш. Бунда: Маҳаллий бюджет, халқаро молия ташкилотлари маблағ ва грантлари Ўрмон агентлиги , Ташқи ишлар вазирлиги, Экология қўмитаси, манфаатдор вазирлик ва идоралар лойиҳа доирасида тадбирларни амалга ошириш бўйича техник-иқтисодий асосни ишлаб чиқишни якунлаш; 2026 йил декабрь кўзда тутилган тадбирларни амалга ошириш, жумладан, 20 минг гектар «яшил белбоғ»лар тармоғини ташкил этиш, 6 минг гектарда агроўрмончиликни барпо этиш, 2 та тренинг марказини ташкил этиш, 6 минг нафар доимий ва мавсумий иш ўринларини яратиш лойиҳасини бошлаш. 2027 йил апрель — декабрь 34. Чўлланишга қарши курашиш конвенцияси томонлар конференциясининг 17-йиғилишида Ўзбекистон делегациясининг иштирок этишини таъминлаш. 2026 йил август Халқаро молия ташкилотлари маблағ ва грантлари Экология қўмитаси, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Ташқи ишлар вазирлиги, Ўрмон агентлиги Шунингдек, Чўлланишга қарши курашиш конвенцияси томонидан ташкил этилган «Марказий Осиё+Россия» давлатлараро ишчи гуруҳида «Глобал ер истиқболлари» лойиҳасини ишлаб чиқиш. 2027-2028 йиллар 35. Қозоғистон Республикаси билан биргаликда Қорақалпоғистон Республикасида чўл ва яйлов озуқа ўсимликлари кўчатларини етиштириш бўйича минтақавий марказни ташкил этиш. 2027 йил давомида Маблағ талаб этилмайди Экология қўмитаси, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Ташқи ишлар вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар IV. Мамлакатимизда яшиллик даражасини ошириш учун ирригация-дренаж тизимларининг барқарор ишлашини таъминлаш 36. Шаҳар ва туманлар кесимида «яшил» сув балансини шакллантириш ва мавжуд тармоқларни рақамлаштириш. Бунда: Ижрочилар маблағлари, халқаро грантлар, қонунчиликда тақиқланмаган бошқа маблағлар Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги, Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги, Экология қўмитаси, Сув хўжалиги вазирлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари ҳар бир шаҳар ва туман кесимида ерости сувлари, сув омборлари, дарё ва каналлардан келадиган сув ҳажми, ёмғир сувлари, қайта ишланган оқова сувлардан яшилликка ажратиладиган қисмини аниқлаш; 2026 йил август мавжуд яшил майдонларнинг сувга бўлган эҳтиёжини (дарахтзор, боғлар, парклар) аниқ ҳисоблаш; 2026 йил декабрь яшил ҳудудларнинг сув олиш нуқталари бўйича маълумотларни геоахборот тизимларининг (ирригация-дренаж тармоқлари, насос станциялари, сув тақсимлаш иншоотлари) GPS координаталари асосида рақамлаштириш ва Ситуацион марказ платформаларига интеграция қилиш; 2027 йил март ҳар бир ҳудуд учун қурғоқчил ва ёғингарчилик йилларига ажратган ҳолда «Яшил» сув баланси паспортини шакллантириш. 2027 йил август 37. Аҳоли яшаш ҳудудларида экологик барқарорликни таъминлаш ва яшил макон улушини ошириш мақсадида халқаро экологик стандартлар (ISO 14001, ISO 37120 ва бошқалар) талабларига мувофиқ ландшафт ва кўкаламзорлаштириш ишларини ташкил этиш. Бунда яшил ҳудудлар таркибида маҳаллий иқлим ва тупроқ шароитига мос ўсимлик турларини жорий этиш, сув тежовчи ва қайта тикланадиган суғориш технологияларини қўллаш, биохилмахилликни сақлаш ҳамда аҳоли учун қулай экологик муҳит яратиш чоралари амалга оширилади. Ушбу жараёнда халқаро тажриба асосида яшил ҳудудларнинг экологик самарадорлик кўрсаткичлари баҳоланиб, миллий ва маҳаллий ривожланиш дастурларига интеграция қилинади. доимий Маблағ талаб этилмайди Экология қўмитаси, Ўрмон агентлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари 38. Ботаника ва дендрология йўналишида табиат боғлари билан талаба ва мактаб ўқувчиларини таништириш учун « Smart флора» дастурини ишлаб чиқиш. Бунда: ҳар бир ўсимлик ва дарахт турларини расми, барги орқали идентификация қилиш тизимини ташкил қилиш; QR паспорти (тури, ёши, геолокация, парвариш журнали)ни жорий этиш; дастурда ўсимлик ва дарахтларнинг касаллик турлари, уларни даволаш усуллари, суғориш меъёрлари ва зараркунандаларга қарши курашиш тадбирлари бўйича маълумотлар базасини шакллантириш; маълумотлар базасини «yashilmakon.eco» платформаси билан интеграция қилиш орқали мониторинг тизимини ишлаб чиқиш. 2026-2027 йиллар Умуммиллий экологик муаммоларни бартараф этиш давлат мақсадли жамғармаси маблағлари, қонунчилик ҳужжатлари билан тақиқланмаган маблағлар Экология қўмитаси, Ўрмон агентлиги, Рақамли технологиялар вазирлиги , Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги, Фанлар академияси 39. Таълим-илм-фан ва жамоат иштирокини институционаллаштириш. Бунда: «яшил» техникумлар билан дуал таълим дастурини (амалий машғулотлар, стажировкалар, модул курсларини) яратиш; ботаника ва дендрология боғларидан мактаб ва техникум талабалари учун «Бир синф — бир дарахт» ёки «Талабалар боғи» майдонларини ажратиш ва унда экиладиган дарахт ва буталарни ўқувчи ва талабалар номига тамғалаш; қизиқувчилар учун қисқа интерактив видеоматериаллар тайёрлаш ва боғларга киришда катта монитор орқали таништирув ташкил қилиш; ботаника боғларида экскурсия ва фестиваллар ташкил қилиш; маҳаллалардаги ёшлар етакчилари томонидан ҳар ойда камида бир марта ботаника ва дендрология боғларида экотадбирлар ташкил қилиш; оммавий ахборот воситалари томонидан ботаника ва дендрология боғлари фаолиятини оммага кенг ёритиш. 2026-2027 ўқув йилидан бошлаб доимий Маблағ талаб этилмайди Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги, Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги, Ёшлар ишлари агентлиги , Экология қўмитаси V. Республикада ўрмончилик соҳасида уруғчиликни ривожлантириш ҳамда доривор ўсимликлар турларини кенгайтириш 40. Ноёб турдаги ўрмон ва доривор ўсимликларнинг ҳолатини ўрганиш, маданийлаштириш, уруғлик ҳамда генетик банкларини яратиш ва хариталаш йўналишларида тадқиқотлар олиб бориш. Йўқолиб кетиш хавфи остида бўлган ўрмон ва доривор ўсимликларнинг тури, таркибини аниқлаш ҳамда уларнинг тарқалиш ареалларини ўрганиш, хариталаш. Ёввойи ҳолда ўсадиган ноёб доривор ўсимликлар биоэкологиясини ўрганиш ва уларни маданийлаштириш бўйича илмий асосланган таклифлар ишлаб чиқиш. Ноёб турдаги ўрмон ва доривор ўсимликларнинг генбанкини яратиш бўйича ҳамкорликда тадқиқотлар олиб бориш. 2026-2027 йиллар Давлат бюджети маблағлари, халқаро грантлар Ўрмон агентлиги , Экология қўмитаси, Фанлар академияси, манфаатдор вазирлик ва идоралар 41. Истиқболли доривор ўсимликларни «ин-витро» усулида кўпайтириш технологиясини ишлаб чиқиш ва жорий этиш. Истиқболли доривор ўсимликлар турларини жадал кўпайтириш бўйича илмий лойиҳа таклифларини ишлаб чиқиш ва амалга ошириш. «Ин-витро» усулида кўпайтирилган истиқболли доривор ўсимликлардан маданий плантациялар барпо этиш. 2026-2027 йиллар Давлат бюджети маблағлари, халқаро грантлар Ўрмон агентлиги , Экология қўмитаси, Фанлар академияси, манфаатдор вазирлик ва идоралар 42. Ўрмон соҳасида уруғчиликни ривожлантириш: ўрмон уруғчилиги соҳасини ўрганиш ва таҳлил қилиш асосида муаммоларни аниқлаш; 2026 йил декабрь Маблағ талаб этилмайди Ўрмон агентлиги , Экология қўмитаси, Фанлар академияси, манфаатдор вазирлик ва идоралар ўрмон уруғчилиги соҳасини ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида тегишли қарор лойиҳасини ишлаб чиқиб, вазирлик ва идоралар билан келишиш; 2027 йил апрель қарор лойиҳасини Вазирлар Маҳкамасига киритиш. 2027 йил июнь 43. Тошкент ботаника боғига интродукция қилинган ноёб турдаги дарахт ва бута уруғчилик генофондини яратиш. Ботаника боғида мавжуд ва интродукция қилинган ноёб турдаги манзарали, ўрмон дарахт-бута турлари уруғларини жамғариш, ниҳолларини етиштириш. Мазкур турларнинг кўчатларини ўрмон хўжаликларида экиш, кўпайтириш, кўчатчилигини йўлга қўйиш ва доимий уруғчилик майдонларини ташкил этиш. 2026-2027 йиллар Давлат бюджети маблағлари, халқаро грантлар Ўрмон агентлиги , Фанлар академияси, манфаатдор вазирлик ва идоралар VI. Ҳудудларда ботаника ва дендрология боғларини ташкил қилиш 44. Лойиҳа ва пудрат ташкилотларини электрон тендер («e-tender» платформаси) савдоларида танлаб олиш орқали Андижон, Наманган, Фарғона вилоятлари ҳокимликлари захирасидаги ерлар майдонларида замонавий дендрология ва ботаника боғларини ташкил этиш. Бунда: 2026 — 2028 йиллар Умуммиллий экологик муаммоларни бартараф этиш давлат мақсадли жамғармаси маблағлари Андижон, Наманган ва Фарғона вилоятлари ҳокимликлари , Экология қўмитаси, Ўрмон агентлиги, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Кадастр агентлиги, Фанлар академияси Андижон, Наманган ва Фарғона вилоятлари ҳокимликлари захирасидаги ер участкалари дендрология ва ботаника боғларини ташкил этиш мақсадида Экология қўмитаси тасарруфига ўтказилади ҳамда Кадастр агентлиги томонидан кадастр ҳужжатлари расмийлаштирилади; 2026 йил октябрь зарур ҳолларда ер тоифасини ўзгартириш бўйича Ҳукумат комиссиясига тегишли таклиф киритилади; Қонунчиликда белгиланган муддатда ботаника ва дендрология боғларини ташкил этиш учун ажратилган ер майдонларининг йўл ва суғориш инфратузилмаси жойлашуви аниқланади; 2026 йил декабрь ботаника ва дендрология боғларини ташкил этиш учун лойиҳаси-смета ҳужжатлари ишлаб чиқилади; 2027 йил февраль лойиҳа-смета ҳужжатларига асосан ботаника ва дендрология боғлари ташкил этилади. 2028 йил декабрь 45. Лойиҳа ва пудрат ташкилотларини электрон тендер («e-tender» платформаси) савдоларида танлаб олиш орқали Бухоро, Навоий, Сурхондарё ва Қашқадарё вилоятлари ҳокимликларининг захира ер майдонларида замонавий дендрология ва ботаника боғларини ташкил этиш. Бунда: 2026 — 2028 йиллар Умуммиллий экологик муаммоларни бартараф этиш давлат мақсадли жамғармаси маблағлари Бухоро, Навоий, Сурхондарё, ва Қашқадарё вилоятлари ҳокимликлари , Экология қўмитаси, Ўрмон агентлиги, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Кадастр агентлиги, Фанлар академияси Бухоро, Навоий, Сурхондарё ва Қашқадарё вилоятлари ҳокимликлари захирасидаги ер участкалари дендрология ва ботаника боғларини ташкил этиш мақсадида Экология қўмитаси тасарруфига ўтказилади ҳамда Кадастр агентлиги томонидан кадастр ҳужжатлари расмийлаштирилади; 2026 йил октябрь зарур ҳолларда ер тоифасини ўзгартириш бўйича Ҳукумат комиссиясига тегишли таклиф киритилади; Қонунчиликда белгиланган муддатда ботаника ва дендрология боғини ташкил этиш учун ажратилган ер майдонларининг йўл ва суғориш инфратузилмаси жойлашуви аниқланади; 2026 йил декабрь ботаника ва дендрология боғларини ташкил этиш учун лойиҳа-смета ҳужжатлари ишлаб чиқилади; 2027 йил февраль лойиҳа-смета ҳужжатларига асосан ботаника ва дендрология боғлари ташкил этилади. 2028 йил декабрь 46. Лойиҳа ва пудрат ташкилотларини электрон тендер («e-tender» платформаси) савдоларида танлаб олиш орқали Жиззах, Сирдарё ва Самарқанд вилоятлари ҳокимликлари захирасидаги ер майдонларида замонавий дендрология ва ботаника боғларини ташкил этиш. Бунда: 2027-2028 йилларда Умуммиллий экологик муаммоларни бартараф этиш давлат мақсадли жамғармаси маблағлари Жиззах, Сирдарё, ва Самарқанд вилоятлари ҳокимликлари , Экология қўмитаси, Ўрмон агентлиги, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Кадастр агентлиги, Фанлар академияси Жиззах, Сирдарё ва Самарқанд вилоятлари ҳокимликлари захирасидаги ер участкалари дендрология ва ботаника боғларини ташкил этиш мақсадида Экология қўмитаси тасарруфига ўтказилади ҳамда Кадастр агентлиги томонидан кадастр ҳужжатлари расмийлаштирилади; 2027 йил январь зарур ҳолларда ер тоифасини ўзгартириш бўйича Ҳукумат комиссиясига тегишли таклиф киритилади; Қонунчиликда белгиланган муддатда ботаника ва дендрология боғини ташкил этиш учун ажратилган ер майдонларининг йўл ва суғориш инфратузилмаси жойлашуви аниқланади; 2028 йил март ботаника ва дендрология боғларини ташкил этиш учун лойиҳа-смета ҳужжатлари ишлаб чиқилади; лойиҳа-смета ҳужжатларига асосан ботаника ва дендрология боғлари ташкил этилади. 2028 йил сентябрь 47. Лойиҳа ва пудрат ташкилотларини электрон тендер («e-tender» платформаси) савдоларида танлаб олиш орқали Тошкент ва Хоразм вилоятлари ҳокимликлари, Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси захирасидаги ер майдонларида замонавий дендрология ва ботаника боғларини ташкил этиш. Бунда: 2027-2028 йиллар Умуммиллий экологик муаммоларни бартараф этиш давлат мақсадли жамғармаси маблағлари Тошкент ва Хоразм вилоятлари ҳокимликлари, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши , Экология қўмитаси, Ўрмон агентлиги, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Кадастр агентлиги, Фанлар академияси Тошкент ва Хоразм вилоятлари ҳокимликлари, Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси захирасидаги ер участкалари дендрология ва ботаника боғларини ташкил этиш мақсадида Экология қўмитаси тасарруфига ўтказилади ҳамда Кадастр агентлиги томонидан кадастр ҳужжатлари расмийлаштирилади; 2027 йил июнь зарур ҳолларда ер тоифасини ўзгартириш бўйича Ҳукумат комиссиясига тегишли таклиф киритилади; Қонунчиликда белгиланган муддатда ботаника ва дендрология боғини ташкил этиш учун ажратилган ер майдонларининг йўл ва суғориш инфратузилмаси жойлашуви аниқланади; 2027 йил ноябрь ботаника ва дендрология боғларини ташкил этиш учун лойиҳа-смета ҳужжатлари ишлаб чиқилади; лойиҳа-смета ҳужжатларига асосан ботаника ва дендрология боғлари ташкил этилади. 2028 йил февраль

Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2026 йил 25 март,

ПФ- 47 -сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 30.03.2026 й., 06/26/47/0291-сон; 06.07.2026 й., 06/26/123/0692-сон; 01.09.2026 й., 06/26/174/0881-сон)

lex.uz

OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI PREZIDENTINING

FARMONI

ROʻYXATI

ASOSIY VAZIFALARI

ASOSIY VAZIFALARI

CHORA-TADBIRLAR REJASI

“Yashil makon” umummilliy loyihasi samaradorligini yanada oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida

“Yashil makon” umummilliy loyihasi doirasida respublikada yashil maydonlarni kengaytirish, mamlakatimizning har bir hududida botanika va dendrologiya bogʻlarini tashkil qilish hamda mavjud yashil bogʻlarni samarali boshqarish tizimini joriy etish orqali ularni saqlash, zararkunandalarga qarshi kurashish tizimini yaratish hamda mahalliy iqlim sharoitiga mos koʻchatlarni ilmiy asoslangan holda yetishtirishni rivojlantirish maqsadida qaror qilaman:

I. Maqsadlar

1. Quyidagilar ushbu Farmonning asosiy maqsadlari etib belgilansin:

(a) 2028-yilga qadar Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahrida qoʻshimcha ravishda jami maydoni 100 gektardan kam boʻlmagan botanika va dendrologiya bogʻlarini tashkil qilish;

(b) xalqaro standartlarga muvofiq 2030-yilgacha Oʻzbekistonda umumiy yashillik darajasini 14,2 foizdan 30 foizgacha oshirish, aholi jon boshiga toʻgʻri keladigan yashil hudud maydonini 9-10 m 2 gacha kengaytirish;

(v) PM2.5 va PM10 kabi zararli zarrachalarning konsentratsiyasini 20 — 25 foizga kamaytirish, iqlim sharoiti ogʻir hududlarda havo haroratini oʻrtacha 1,5 — 2°C gacha pasaytirish imkoniyatini yaratish.

II. Botanika va dendrologiya bogʻlarini tashkil etish va ularni muhofaza qilishga qaratilgan amaliy chora-tadbirlar

2. Quyidagilar:

(a) Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 5-maydagi OʻRQ-1061-son Qonuniga asosan botanika bogʻlariga muhofaza etiladigan tabiiy hudud maqomi berilganligi maʼlumot uchun qabul qilinsin;

(b) Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahrida botanika va dendrologiya bogʻlarini tashkil etish uchun ajratiladigan yer uchastkalari roʻyxati 1-ilovaga muvofiq;

(v) botanika va dendrologiya bogʻlarini tashkil etishning asosiy vazifalari 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

3. Belgilansinki:

(a) dendrologiya bogʻlari maqomiga koʻra botanika bogʻlariga tenglashtiriladi;

(b) botanika va dendrologiya bogʻlarini tashkil etish maqsadida ajratiladigan yer maydonlari, istisno tariqasida, qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishi nobudgarchiligi oʻrnini qoplash boʻyicha kompensatsiya toʻlovlaridan ozod qilinadi.

4. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasi (keyingi oʻrinlarda — Ekologiya qoʻmitasi), Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish qoʻmitasi hamda Kadastr agentligi bilan birgalikda ikki oy muddatda ushbu Farmonning 1-ilovasiga muvofiq yer uchastkalari:

(a) mahalliy hokimliklar zaxirasiga qaytarilishini;

(b) belgilangan tartibda Markaziy Osiyo atrof-muhit va iqlim oʻzgarishini oʻrganish universitetiga (Green University) doimiy foydalanish huquqi bilan ajratilishini taʼminlasin.

5. Ekologiya qoʻmitasi manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda:

(a) ikki oy muddatda botanika va dendrologiya bogʻlarini tashkil etish konsepsiyalarini ishlab chiqib, tasdiqlasin;

(b) uch oy muddatda dendrologiya bogʻlariga muhofaza etiladigan tabiiy hudud maqomini berishni nazarda tutuvchi qonun loyihasini ishlab chiqsin.

6. Belgilansinki:

(a) botanika va dendrologiya bogʻlari Ekologiya qoʻmitasi tasarrufida boʻladi hamda umumdavlat ahamiyatiga molik obyekt hisoblanadi;

(b) botanika va dendrologiya bogʻlari Markaziy Osiyo atrof-muhit va iqlim oʻzgarishini oʻrganish universiteti (Green University) va “yashil” texnikumlarning tajriba, eksperimental va oʻquv-tajriba, ilmiy hamda oʻquv maqsadlari uchun foydalaniladigan obyektlari hisoblanadi;

(v) botanika va dendrologiya bogʻlarining yer uchastkalarini xususiylashtirish yoki begonalashtirish, ikkilamchi ijaraga berish, ularning hududlarini qisqartirish qatʼiy taqiqlanadi;

(g) botanika va dendrologiya bogʻlarini loyihalash, tashkil etish va ularni ekspluatatsiya qilish jarayonlarida xalqaro ekologik standartlar, atrof-muhitni muhofaza qilish boʻyicha umumeʼtirof etilgan ekologik meʼyorlar va milliy qonunchilik talablariga qatʼiy rioya qilinishi taʼminlanadi.

7. Botanika va dendrologiya bogʻlarini tashkil etish bilan bogʻliq xarajatlar quyidagi manbalar hisobidan amalga oshiriladi:

(a) Umummilliy ekologik muammolarni bartaraf etish davlat maqsadli jamgʻarmasi (keyingi oʻrinlarda — Maxsus jamgʻarma);

(b) “Yashil makon” umummilliy loyihasi uchun Davlat budjetidan ajratiladigan mablagʻlar;

(v) xalqaro va xorijiy tashkilotlarning grant mablagʻlari, jismoniy va yuridik shaxslarning homiylik xayriyalari hamda qonunchilik hujjatlari bilan taqiqlanmagan boshqa manbalar. Bunda botanika va dendrologiya bogʻlarini barpo etish uchun xalqaro konsultantlar, olimlar, ekspertlar va mutaxassislarni jalb etish xarajatlari ham inobatga olinadi.

8. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda botanika va dendrologiya bogʻlari maydonining chegaralariga qadar tashqi muhandislik tarmoqlari va transport kommunikatsiyalarini tashkil etish, jumladan, elektr energiyasi, gaz va suv taʼminoti, yoʻllar va telekommunikatsiya tarmoqlari boʻyicha ishlarni tegishliligi boʻyicha Qoraqalpogʻiston Respublikasi respublika budjeti, viloyatlar va Toshkent shahar mahalliy budjetlari mablagʻlari hisobidan amalga oshirsin.

9. Belgilansinki:

(a) botanika va dendrologiya bogʻlarini tashkil etish maqsadida loyihalarni amalga oshirish doirasida oʻxshashi respublikada ishlab chiqarilmaydigan import qilingan tovarlar, daraxt, buta koʻchatlari va urugʻlari, maxsus va texnologik asbob-uskunalar, butlovchi qismlar:

(i) majburiy muvofiqlikni baholash tartibotlaridan oʻtishdan;

(ii) belgilangan tartibda shakllantirilgan roʻyxatlar asosida bojxona bojidan.

(b) botanika va dendrologiya bogʻlari hududida ilmiy tashkilotlarning ilmiy tajriba, eksperimental ishlar va yangi navlarning seleksiyasi bilan bogʻliq tadbirlarni oʻtkazish hamda boshqa ilmiy va oʻquv maqsadlari uchun foydalaniladigan ekin va daraxtzorlar egallagan yer uchastkalari yer soligʻidan ozod qilinadi.

10. Shunday tartib oʻrnatilsinki, unga muvofiq, eksperiment tariqasida:

(a) botanika va dendrologiya bogʻlarini tashkil etishda jismoniy va yuridik shaxslarga ushbu bogʻlardagi uchastkalar va (yoki) ular hududidagi noyob daraxtlarni oʻz nomiga shartnoma asosida biriktirib qoʻyishga (tamgʻalashga) ruxsat etiladi;

(b) botanika va dendrologiya bogʻlari sportchi, sanʼatkor, tadbirkor va boshqa tashabbuskorlar mablagʻlari hisobiga tashkil etilganda bogʻning kiraverishida uni tashkil etishda ishtirok etgan shaxslar nomlari bitilgan lavha oʻrnatiladi;

(v) botanika va dendrologiya bogʻlarini tashkil etishda moliyaviy va amaliy yordam koʻrsatgan shaxslarga metsenat maqomi beriladi;

(g) koʻchatchilik xizmatlari bilan shugʻullanuvchilarga botanika va dendrologiya bogʻlarining yer uchastkalarini noyob daraxt koʻchatlarini ekish va parvarish qilish uchun belgilangan tartibda ijara huquqi asosida berishga ruxsat etiladi. Bunda ijarachilar yer uchastkalaridan faqat daraxtlarni reklama va ekspozitsiya sifatida namoyish qilish uchun foydalanish hamda kelgusida daraxtlarni botanika va dendrologiya bogʻlariga qoldirish majburiyatini oladi.

11. Belgilansinki, 2027-yil 1-yanvardan boshlab botanika va dendrologiya bogʻlarining samarali faoliyat koʻrsatishi va barqaror rivojlanishini taʼminlash maqsadida respublikaning har bir hududidan mazkur bogʻlarga “yashillik elchisi” sifatida biriktiriladi.

12. “Yashillik elchilari”ning asosiy vazifalari 3-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

13. Vazirlar Mahkamasi (A.J. Ramatov, J.A. Xodjayev) Ekologiya qoʻmitasi bilan birgalikda 2028-yilga 1-noyabrga qadar Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari faoliyatini muvofiqlashtirgan holda mazkur Farmonning 1-ilovasida nazarda tutilgan botanika va dendrologiya bogʻlarining yer maydonlarini kamida 100 gektargacha yetkazish choralarini koʻrsin.

III. Yashil bogʻlarni barpo etish, ularni saqlash va parvarish qilish tizimini takomillashtirish

14. Oʻrmon va yashil hududlarni koʻpaytirish, choʻllanishga qarshi kurashish agentligi (keyingi oʻrinlarda — Oʻrmon agentligi) tizimidagi “Yashil hudud” davlat unitar korxonasi Oʻrmon agentligi huzuridagi “Yashil bogʻlarni boshqarish oʻrmon ilmiy-tajriba markazi” davlat muassasasiga (keyingi oʻrinlarda — Markaz) aylantirish orqali qayta tashkil etilsin. Bunda:

(a) “Yashil hudud” davlat unitar korxonasining hududlardagi tashkilotlari negizida Markazning Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahrida yuridik shaxs maqomiga ega boʻlgan hududiy boshqarmalari faoliyati yoʻlga qoʻyiladi;

(b) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari Markazning hududiy boshqarmalariga kelgusida yashil bogʻlarni saqlash va parvarish qilish ishlari davomida nobud boʻlgan koʻchatlar oʻrnini qoplash maqsadida tashkil qilinadigan koʻchatxona uchun qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan sugʻoriladigan yerlardan 3 — 5 gektar yer maydonlari ajratadi;

(v) Markaz “Yashil hudud” davlat unitar korxonasining huquq va majburiyatlari boʻyicha vorisi hisoblanadi.

15. “Yashil bogʻlarni boshqarish oʻrmon ilmiy-tajriba markazi” davlat muassasasining asosiy vazifalari va funksiyalari hamda faoliyatining ustuvor yoʻnalishlari 4-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

16. Davlat aktivlarini boshqarish agentligi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari bilan birgalikda ikki oyda muddatda Markaz va uning hududiy boshqarmalarini boʻsh turgan binolarga joylashtirishni taʼminlasin.

IV. Daraxt va butalarning kasallik va zararkunandalariga qarshi kurashish tizimini yaratish

17. Belgilansinki:

(a) Markaz tarkibida alohida yuridik shaxs tashkil etmagan holda hududlardagi Daraxt kasalliklari va zararkunandalariga qarshi kurashish xizmati tashkil etiladi. Bunda davlat oʻrmon xoʻjaliklaridagi mavjud biolaboratoriyalar Markaz balansiga begʻaraz oʻtkaziladi;

(b) Markaz va uning hududiy boshqarmalarida faoliyat olib borayotgan xodimlar mehnatiga haq toʻlash, biriktirilgan bogʻlarni samarali boshqarish, saqlash va rivojlantirish xarajatlari 2026-yil uchun tegishliligi boʻyicha Qoraqalpogʻiston Respublikasi respublika budjeti, viloyatlar va Toshkent shahar mahalliy budjetlaridan ushbu maqsadlarga ajratilgan mablagʻlar, Maxsus jamgʻarmaga ajratilgan mablagʻlar hamda qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan qoplanadi.

18. Ekologiya qoʻmitasi uch oy muddatda:

(a) Iqtisodiyot va moliya vazirligi bilan birgalikda 2027-yilda Markaz faoliyatini moliyalashtirish boʻyicha umumlashtirilgan taklifni Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga kiritsin;

(b) Markaz va uning hududiy boshqarmalarining moddiy-texnika bazasini mustahkamlash maqsadida Maxsus jamgʻarmadan xarid qilinadigan maxsus va qishloq xoʻjaligi texnikalari roʻyxatini tasdiqlasin.

19. Quyidagilar Markaz tasarrufiga oʻtkaziladi:

(a) Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 30-dekabrdagi PF-46-son Farmoni bilan tasdiqlangan 2022 — 2024-yillarda Qoraqalpogʻiston Respublikasi va viloyatlarda yashil bogʻlarni barpo etish dasturiga asosan tashkil etilgan yashil bogʻlar;

(b) “Ochiq budjet” axborot portali orqali jamoatchilik fikri asosida shakllangan “Mening bogʻim” loyihasi doirasida 2024-2025-yillarda barpo etilgan va kelgusi yillarda barpo etiladigan yashil bogʻ va yashil jamoat parklari;

(v) Davlat budjeti va unga tenglashtirilgan manbalar hisobidan tashkil etilgan va mahalliy hokimliklarning zaxiradagi yer uchastkalarida joylashgan yashil bogʻlar.

20. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari tegishli vazirlik va idoralar bilan birgalikda:

(a) bir oy muddatda Markaz tasarrufiga oʻtkazilishi belgilangan mavjud bogʻlarni xatlovdan oʻtkazish, balansda saqlovchi va parvarish uchun masʼullar ishtirokida loyiha-smeta hujjatlarida belgilangan tadbirlarning toʻliq hajmda amalga oshirilishini taʼminlagan holda topshirish-qabul qilish dalolatnomalariga asosan Markazga topshirilishini;

(b) ikki oy muddatda topshirish-qabul qilish dalolatnomalariga asosan oʻtkazilgan bogʻlarga tegishli yer uchastkalari jamoat ehtiyojlari uchun doimiy foydalanish huquqi bilan Markazga ajratilishini;

(v) 2026-yil 1-maydan boshlab Ekologiya qoʻmitasining talabiga asosan Markazga kelgusida barpo etiladigan bogʻlarni belgilangan tartibda topshirish va ularga tegishli yer uchastkalari ajratib borilishini taʼminlasin.

21. Belgilansinki, Markaz tasarrufidagi bogʻlar va koʻchatxonalar tashkil etish uchun biriktirilgan yer uchastkalari daraxtzorlar sifatida soliq solish obyekti hisoblanmaydi.

V. Yashil maydonlarni kengaytirish boʻyicha yangi tashabbuslar

22. Hududlarda botanika va dendrologiya bogʻlarini tashkil qilish, yashillik darajasini oshirish hamda mavjud yashil bogʻlarni asrab qolish boʻyicha chora-tadbirlar rejasi 5-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

23. Transport vazirligi Ekologiya qoʻmitasi, vazirlik va idoralar bilan birgalikda uch oy muddatda quyidagilarni nazarda tutuvchi “Yashil chipta” tizimini joriy qilsin:

(a) samolyot, poyezd, metro va taksi yoʻnalishlarida marshrutning karbon izini (taʼsirini) aniqlash va foydalanuvchilarga marshrutning tabiatga taʼsirini “yashil chipta” sotib olish orqali kompensatsiya qilish imkonini berish;

(b) ishlab chiqariladigan, saqlanadigan, ichki va tashqi bozorda realizatsiya qilinadigan mahsulotlar uchun ishlab chiqarish, saqlash va logistika jarayonlaridagi karbon izini hisoblab, xaridorga mahsulotning atrof-muhitga taʼsirini ixtiyoriy ravishda kompensatsiya qilish imkoniyatini yaratish;

(v) karbon izini (taʼsirini) Ekologiya qoʻmitasi tomonidan tasdiqlangan qoʻllanmaga muvofiq avtomatik ravishda aniqlash;

(g) “yashil chipta” olish orqali tabiatga yetkazilgan zarar kompensatsiyasidan tushgan mablagʻlarni Maxsus jamgʻarmaga oʻtkazish hamda faqat daraxt koʻchatlarini ekish va ularni parvarishlash tadbirlariga yoʻnaltirish.

VI. Amaliy va moliyaviy chora-tadbirlar

24. Ekologiya qoʻmitasiga “Yashil makon” umummilliy loyihasini amalga oshirishda oʻz hissasini qoʻshayotgan shaxslarni quyidagicha ragʻbatlantirish vakolatlari berilsin:

(a) kamida 100 ta daraxt koʻchatlarini ekkan shaxsga yoki daraxt ekish uchun “Yashil xayriya jamgʻarmasi” platformasiga kamida 10 million soʻm hadya qilgan shaxsga “Ekofaol fuqaro” maqomini berish;

(b) kamida mingta daraxt koʻchatlari ekilishini tashkil qilgan yoki “Yashil xayriya jamgʻarmasi” platformasiga kamida 100 million soʻm hadya qilgan tadbirkorlik subyektlariga “Ekohamkor” maqomini berish. Bunda tadbirkorlik subyektlari:

(i) ularga ushbu maqomdan oʻz faoliyatini reklama qilishda foydalanish huquqi beriladi;

(ii) Ekologiya qoʻmitasi tomonidan tasdiqlanmagan taqdirda ekofaoliyat va ekoaksiyalarni tashkil qilish holatlarini reklama qilish reklama qonunchiligini buzish deb hisoblanadi va qonunchilikda belgilangan javobgarlikka sabab boʻladi;

(v) ellik mingdan kam boʻlmagan daraxt koʻchatlari ekilishini taʼminlagan yoki “Yashil xayriya jamgʻarmasi” platformasiga kamida 5 milliard soʻm hadya qilgan shaxslarga metsenat maqomini berish;

(g) Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahrida kamida 5 ta yashil bogʻ va yashil jamoat parkini oʻz hisobidan barpo qilgan shaxslarga “Kelajak bunyodkori” davlat mukofotini berish boʻyicha taklif kiritish.

25. Ekologiya qoʻmitasi ikki oy muddatda botanika va dendrologiya bogʻlari hamda yashil bogʻlar barpo etilishiga davlat-xususiy sheriklik asosida tadbirkorlarni jalb qilish mexanizmlari boʻyicha taklif kiritsin.

VII. Farmon ijrosini tashkil etish, taʼminlash va nazorat

26. Ekologiya qoʻmitasi manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda qonunchilik hujjatlariga ushbu Farmondan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.

27. Mazkur Farmonning ijrosini samarali tashkil qilishga masʼul va shaxsan javobgar etib Bosh vazir oʻrinbosarlari A.J. Ramatov va J.A. Xodjayev, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ekologiya masalalari boʻyicha maslahatchisi — Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasi raisi A.A. Abduxakimov belgilansin.

28. Farmon ijrosini muhokama qilib borish, ijro uchun masʼul tashkilotlar faoliyatini muvofiqlashtirish va nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri A.N. Aripov zimmasiga yuklansin.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 25-martdagi PF-47-son Farmoniga 1-ILOVA

Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahrida botanika va dendrologiya bogʻlarini tashkil etish uchun ajratiladigan yer uchastkalari

T/r Foydalanish maqsadi Tuman (shahar) nomi Yerdan foydalanuvchilar nomi Kontur raqami Jami yer maydoni (ga) shundan Amaldagi yer toifasi Sugʻoriladigan (ga) Sugʻorilmaydigan (ga) Respublika boʻyicha jami Qoraqalpogʻiston Respublikasi 57,63 57,63 1. Dendrologiya bogʻi Nukus shahri “Shadli avul” MFY Nukus shahar hokimligi zaxirasida 654, 667, 668, 664, 706, 707 35,14 35,14 - Zaxira yerlar 2. Botanika bogʻi Nukus shahri “Shadli avul” MFY Nukus shahar hokimligi zaxirasida 624, 629, 632, 630, 641,634 22,49 22,49 - Zaxira yerlar Andijon viloyati 25,9 25,9 3. Dendrologiya bogʻi Oltinkoʻl tumani S.Ashurov massivi “Jalilboy saxovati” fermer xoʻjaligi 134 10,7 10,7 - Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlar Oltinkoʻl tumani S.Ashurov massivi “Vodiy oltin” fermer xoʻjaligi 156 19,6 19,6 Jami: 36,6 36,6 - 4. Botanika bogʻi Izboskan tumani Sharq yulduzi massivi Bogʻdorchilik f/x 37 38,4 38,4 Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlar Buxoro viloyati 200 200 5. Dendrologiya bogʻi Buxoro tumani Buxoro ekologiya va servis texnikumi maydoni 1178k. 1180k. 1181k. 1188k. “Idris Said Mirishkor” FXga qarashli yer maydoni 1179k 100 100 Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlar Jami: 100 100 6. Botanika bogʻi Buxoro tumani “Jabbor Kamol” fermer xoʻjaligi 8848k. 8849k.8850k. 8854k Istam Obod F/X 8825k. 8348k 100 100 Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlar Jami: 100 100 Jizzax viloyati 100 24 76 7. Dendrologiya bogʻi Zomin tumani Shirin massivi Tuman hokimligi zaxirasida 223, 238, 239 30 24 6 Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlar 8. Botanika bogʻi Zomin tumani Shirin massivi Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish qoʻmitasi 325, 324, 218 70 70 Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlar Qashqadaryo viloyati 74 74 9. Dendrologiya bogʻi Qarshi tumani “Hilol” MFY “Yashil” texnikum 1163, 1165, 1172 21,2 21,2 Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlar Jami: 21,2 21,2 10. Botanika bogʻi Qarshi tumani “Hilol” MFY “Sulton tex group” MCHJ 18:13:000006800 52,8 52,8 Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlar Jami: 52,8 52 , 8 Navoiy viloyati 125,5 125,5 11. Dendrologiya bogʻi Karmana tumani “Doʻrman” MFY “Ergash ota chorvasi” fermer xoʻjaligi 346, 347, 348 31 31 - Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlar 12. Botanika bogʻi Karmana tumani “Doʻrman” MFY “Doʻrman javohiri” fermer xoʻjaligi 264. 265 32,5 32,5 - Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlar “Amirbek Gʻolib kelajagi” fermer xoʻjaligi 269, 271, 272, 274, 275, 276, 277, 278, 279, 280, 281, 282 60 60 - “Agropilla” 272 2 2 - Jami: 94,5 94,5 - Namangan viloyati 133,87 133,87 13. Dendrologiya bogʻi Namangan viloyati Namangan tumani Sohibkor MMTP “Shaxribonu-2000” f/x 119, 118, 122, 134, 114 16,2 16,2 Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlar “Bogʻishamol” f/x 114, 117 3,5 3,5 “Abdullaxodjayev Muhammad” f/x 138 3,2 3,2 “Shuhrat” f/x 120, 137 8,0 8,0 “Nuriddin Don” f/x 142, 143, 141, 153 27,8 27,8 Jami 58,7 58,7 14. Botanika bogʻi Norin tumani “Yuqori Choʻja” MFY “Qobuljon Mushtariy” f/x 3400 24,78 24,78 Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlar 3409 38,42 38,42 Namangan viloyati Norin tumani “Yuqori Choʻja” MFY Az-Zamaxshariy koʻchasi 1-uy - 3398 11,97 11,97 Jami: 75,17 75,17 Samarqand viloyati 196 70 126 15. Dendrologiya bogʻi Samarqand viloyati, Urgut tumani Qishloq xoʻjaligi 1049, 1044, 1043, 1038, 1042, 1045, 1046, 1047, 1039, 1040, 1041, 1042, 1063, 1064, 1065 50 50 Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlar Samarqand shahri Shahar hokimligi zaxirasi va Oʻrmon xoʻjaligi 39.725931, 66.929070 116 116 Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlar Jami: 166 50 116 16. Botanika bogʻi Samarqand shahri Xishrav qoʻrgʻoni 8-uy “Yashil” texnikum 39.634354, 66.89635 30 20 10 Texnikumga qarashli yer maydoni Jami: 30 20 10 Sirdaryo viloyati 30,4 30,4 17. Dendrologiya bogʻi Mirzaobod tumani Sirdaryo davlat oʻrmon xoʻjaligi 12,0 12,0 Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlar va oʻrmon fondi yerlari Boyovut tumani 2-son kasb-hunar maktabi 75, 76 3,4 3,4 18. Botanika bogʻi Mirzaobod tumani Sirdaryo davlat oʻrmon xoʻjaligi 15,0 15,0 Oʻrmon fondi yerlari Surxondaryo viloyati 99,6 99,6 19. Dendrologiya bogʻi Sherobod tumani Tuman hokimligi zaxirasida 185 38 38 Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlar 20. Botanika bogʻi Sherobod tumani “Sabina” MCHJ fermer xoʻjaligi 181, 184q 44 44 Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlar Sherobod tumani “Umid Oltin Don” fermer xoʻjaligi 222 17,6 17,6 Jami: 61,6 61,6 Toshkent viloyati 48 48 21. Dendrologiya bogʻi Toshkent tumani Shirin massivi Zaxira yer toifasi-Qishloq xoʻjaligi 836, 837, 839, 840, 856, 859q 852, 860, 863q, 830, 831, 832, 833, 835, 862q, 837, 838, 861q, 740, 741, 742, 743, 744, 745, 826, 829 33,6 33,6 Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlar 22. Botanika bogʻi Nurafshon shahri “Qumovul” MFY Shahar hokimligi zaxirasida 101 14,4 14,4 Jami: 14,4 14,4 - Fargʻona viloyati 57,7 57,7 23. Dendrologiya bogʻi Qoʻshtepa tumani “Said Zokirxon” fermer xoʻjaligi 3135, 3278, 3286, 3285 34,7 34,7 Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlar Qoʻshtepa tumani “Al mumtoza Mumtoz” fermer xoʻjaligi 24. Botanika bogʻi Qoʻshtepa tumani “Sodiq hoji baraka” MCHJ fermer xoʻjaligi 3532, 2556 23 23 Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlar Xorazm viloyati 227,83 227,83 25. Dendrologiya bogʻi Urganch tumani “Qiyot” MFY “Ibrohim Farida” fermer xoʻjaligi 32, 33, 34, 35, 38, 39 42,4 42,4 Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlar Fuqarolarga tegishli dala tomorqa yerlari 36, 37 12,2 12,2 Xiva shahri Angariq mahallasi “Jumaniyox Bobo” f/x 383, 384, 378 11,8 11,8 “Mirob Sadulla” MCHJ 386, 387 8,2 8,2 “Abrikos” MCHJ 413, 415 14,7 14,7 “Xamidbek oʻgʻli Abdulaziz” MCHJ 408, 411 5,3 5,3 “Shuhrat Yusupboy” MCHJ 417, 419, 420, 367, 369 17,7 17,7 Xiva tumani Oqyop mahallasi Dehqon xoʻjaligi 2164 6,2 6,2 “Xiva KLASTER” MCHJ 2165 5,7 5,7 “Xiva KLASTER” MCHJ 2172 5,5 5,5 Jami 129,7 129,7 26. Botanika bogʻi Urganch tumani Gʻoybu qishlogʻi “Gʻoybulik Xondurdi” f/x 2 2,4 2,4 Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlar “Erxon” f/x 31 18,4 18,4 “Roʻzmat mexanik” MCHJ 634, 635 6,1 6,1 “Zerip mexanik” f/x 10 34,2 34,2 Zaxirada (fuqarolar tomorqa yeri) 593, 602, 603, 604, 605, 606 20,0 20,0 Xiva shahri “Sangar” MFY Dala tomorqasi 1024 4,99 4,99 “Raxim hoji” fermer xoʻjaligi 1018, 1020, 1021, 1022 7,1 7,1 “Xiva Barchinoy” fermer xoʻjaligi 1042, 1046 2,1 2,1 Dala tomorqasi 1041 2,84 2,84 Jami: 98,13 98,13 Toshkent shahri 337,3 337,3 27. Dendrologiya bogʻi Mirzo Ulugʻbek tumani Yadro fizikasi instituti Kontur raqamisiz 250 250 - Sanitar muhofaza hududi Toshkent va Qibray tumanlari Kontur raqamisiz 83 83 Chilonzor tumani Lutfiy mahallasi Kontur raqamisiz 4,3 4,3 Jami: 337,3 337,3

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 25-martdagi PF-47-son Farmoniga 2-ILOVA

Botanika va dendrologiya bogʻlarini tashkil etishning

1. Boshqa mintaqa va xorijiy mamlakatlardan yangi daraxt, buta va kam uchraydigan oʻsimlik turlarini olib kirish (introduksiya) va mahalliy iqlimga moslashtirish (akklimatizatsiya).

2. Daraxt turlarining genofondini saqlash, yoʻqolgan populyatsiyalarni tiklash, kam uchraydigan, yoʻqolib borayotgan, endemik va Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kiritilgan daraxt turlarining tirik kolleksiyalarini yaratish.

3. Hududlarda “in-vitro” laboratoriyalarini tashkil etish va koʻchatchilikka boʻlgan talabni toʻliq qondirish, seleksiya bilan shugʻullanish, yangi oʻsimlik navlarini yaratish.

4. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi bilan birgalikda botanika va dendrologiya bogʻlarini zamonaviy uslubda tashkil etish va ular hududida ekotizimga mos hayvonot dunyosi obyektlari (qushlar, olmaxon va boshqalar)ni tabiiy koʻpaytirish.

5. Oʻsimliklarning morfologiyasi, fenologiyasi va fiziologiyasini oʻrganish boʻyicha tadqiqotlar oʻtkazish, talabalar va maktab oʻquvchilari uchun amaliyot va ilmiy-tajriba uchastkalarini tashkil qilish.

6. Aholi oʻrtasida ekologik madaniyatni oshirish hamda tabiatni muhofaza qilish, daraxt ekish va yashil maydonlarga gʻamxoʻrlik qilishga oid tadbirlarni tashkil etish.

7. Aholining dam olishi va salomatligini tiklashi uchun qulay sharoitlar yaratish, tashrif buyurish uchun infratuzilmani rivojlantirish (yoʻlakchalar, oʻrindiqlar, dam olish va piknik hududlari, yugurish yoʻlaklari, ochiq osmon ostidagi kutubxona, bepul “Wi-Fi” hududlari va boshqalar).

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 25-martdagi PF-47-son Farmoniga 3-ILOVA

“Yashillik elchi”larining

1. Botanika va dendrologiya bogʻlaridagi yashil hududlarning holatini muntazam monitoring qilish, aniqlangan kamchilik va muammolar toʻgʻrisida masʼul davlat organiga maʼlumot taqdim etish.

2. Botanika va dendrologiya bogʻlarida amalga oshirilayotgan koʻkalamzorlashtirish, parvarishlash va ekologik tadbirlarda faol ishtirok etish, aholi, xususan, yoshlar oʻrtasida ekologik madaniyatni oshirish boʻyicha tashabbuslarni ilgari surish.

3. Botanika va dendrologiya bogʻlarida oʻtkaziladigan ekologik aksiyalar, maʼrifiy va madaniy tadbirlarni tashkil etishda yordam koʻrsatish.

4. Botanika va dendrologiya bogʻlarini saqlash va rivojlantirish boʻyicha mahalliy hamda xalqaro grantlar, homiylik mablagʻlari va ijtimoiy sheriklik loyihalarini jalb etishga koʻmaklashish.

5. Davlat organlari va mahalliy ijro hokimiyat organlari bilan hamkorlikda Botanika va dendrologiya bogʻlarining ekologik va estetik holatini yaxshilash boʻyicha takliflar ishlab chiqish.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 25-martdagi PF-47-son Farmoniga 4-ILOVA

“Yashil bogʻlarni boshqarish oʻrmon ilmiy-tajriba markazi” davlat muassasasining asosiy vazifalari va funksiyalari hamda faoliyatining ustuvor yoʻnalishlari

“Yashil bogʻlarni boshqarish oʻrmon ilmiy-tajriba markazi” davlat muassasasining asosiy vazifalari va funksiyalari hamda faoliyatining ustuvor yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:

(a) oʻziga biriktirilgan botanika, dendrologiya va yashil bogʻlar (keyingi oʻrinlarda — bogʻlar) hududidagi daraxt, buta va boshqa oʻsimlik dunyosi obyektlarini asrash, saqlab qolish, qayta tiklash, takror koʻpaytirish va undan oqilona foydalanishga qaratilgan tadbirlarni amalga oshirish;

(b) aholining sayr qilishi, tabiat bilan uygʻunlashgan holda ochiq havoda hordiq chiqarishi uchun atrof-muhit sofligini saqlash va yashillikni koʻpaytirish boʻyicha zarur sharoitlar yaratish;

(v) bogʻlarda suv tejaydigan texnologiyalarni qoʻllagan holda sugʻorish ishlarini oʻz vaqtida tashkil etish;

(g) kasallangan yoki zararlangan daraxt va butalardagi zararli taʼsirlarni hamda ularning kelib chiqish omillarini oʻrganish;

(d) daraxt-butalarda aniqlangan kasallik va zararkunandalarga qarshi mexanik, biologik hamda kimyoviy usullar asosida kurashish;

(j) daraxtlar, butalar va oʻsimlik dunyosiga mansub boshqa oʻsimlik turlarining urugʻlarini yigʻish, nihol va koʻchat yetishtirish hamda ularni parvarishlash;

(z) urugʻchilik va koʻchatchilikni rivojlantirish boʻyicha ilgʻor davlatlar tajribasini oʻrganish, ularning natijalarini amaliyotga tatbiq etish;

(i) bogʻlarni samarali boshqarish, saqlash hamda rivojlantirish yoʻnalishida oliy taʼlim va ilmiy tashkilotlar bilan hamkorlikda tadqiqotlar olib borish;

(k) bogʻlardagi daraxt va butalar shoxlari tutashgunga qadar ularning qator oralaridan samarali foydalanishni tashkil etish.

Bunda ularning qator oralarida manzarali daraxt va buta, bir yillik va koʻp yillik gul koʻchatlarini yetishtirishga ruxsat beriladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 25-martdagi PF-47-son Farmoniga 5-ILOVA

Hududlarda botanika va dendrologiya bogʻlarini tashkil qilish, yashillik darajasini oshirish hamda mavjud yashil bogʻlarni asrab qolish boʻyicha

T/r Chora-tadbirlar nomi Ijro muddati Moliyalashtirish manbalari Masʼul ijrochilar I. Respublikada yashil bogʻlarni tashkil qilish va parvarishlash tadbirlarining huquqiy asoslarini yanada takomillashtirish 1. 2030-yilgacha Oʻzbekiston Respublikasida yashillikni oshirishga qaratilgan “Yashil muvozanat — barqaror kelajak” strategiyasini ishlab chiqish. Bunda quyidagilarni nazarda tutish: aholi yashash punktlarida ekologik barqarorlikni taʼminlash maqsadida xalqaro standartlar va ilgʻor tajribalar asosida “yashil qoplama” miqdorini 30 foizga yetkazish; oʻrmon fondi yerlarida oʻrmon bilan qoplangan hududlar miqdorini keskin oshirishga qaratilgan amaliy chora-tadbirlarni amalga oshirish, qayta oʻrmon barpo etish, yangi oʻrmonzorlar tashkil qilish hamda mavjudlarini tiklash uchun ilgʻor texnologiyalardan foydalanish; choʻl hududlarida “yashil qoplama”lar miqdorini oshirish; aholi va tadbirkorlik subyektlarini daraxt koʻchatlarini ekish tadbirlariga keng jalb qilish; yashillik darajasini oshirishga oʻz hissasini qoʻshayotgan jismoniy va yuridik shaxslarni davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash mexanizmlarini joriy qilish. 2027-yil mart Ishlab chiqish uchun — mablagʻ talab etilmaydi Tashkil qilish uchun — Umummilliy ekologik muammolarni bartaraf etish davlat maqsadli jamgʻarmasi, homiylik va xayriya mablagʻlari Ekologiya qoʻmitasi, Iqtisodiyot va moliya vazirligi, Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Suv xoʻjaligi vazirligi, Transport vazirligi, Bosh prokuratura, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, manfaatdor vazirlik va idoralar 2. “Yashil bogʻlarni boshqarish oʻrmon ilmiy-tajriba markazi” davlat muassasasi va uning filiallarini tashkil qilish. Bunda: muassasa va uning filiallari shtat jadvali, texnik va yordamchi xodimlar soni, ular mehnatiga haq toʻlash tartibini hamda faoliyatining ustuvor vazifalarini nazarda tutuvchi tashkilot nizomini tasdiqlash. Ikki oy muddatda Mablagʻ talab etilmaydi Oʻrmon agentligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari 3. “Yashil bogʻlarni boshqarish oʻrmon ilmiy-tajriba markazi” davlat muassasasi tarkibida alohida yuridik shaxs tashkil etmagan holda hududlardagi mavjud daraxt va butalarning kasallik, zararkunandalarga qarshi kurashish tizimini yaratish maqsadida Daraxt kasalliklari va zararkunandalariga qarshi kurashish xizmatini tashkil etish. 2026-yil iyun Mablagʻ talab etilmaydi Ekologiya qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi, Oʻrmon agentligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, manfaatdor vazirlik va idoralar “Yashil qoplama”lar va yashillik barpo etilgan hududlarda oʻsimliklarning kasallik va zararkunandalari kelib chiqishi va tarqalishini oʻrganish boʻyicha idoralararo ishchi guruh tuzib, ekspeditsiya tashkil etish hamda mavjud muammolarni bartaraf qilish yuzasidan tegishli takliflarni muvofiqlashtirish. Ishchi guruh tashkil etilgandan soʻng doimiy ravishda muammolarni oʻrganib boradi Daraxt kasalliklari va zararkunandalariga qarshi kurashish xizmati tomonidan 2027-2028-yillar davomida oʻrmonlarning fitosanitar holatini ilmiy asosda oʻrganish, oʻrmonlarning holatini yaxshilash uchun kasallangan va zararlangan oʻrmonzorlarda oʻz vaqtida kasallik va zararkunandalarga qarshi kimyoviy kurashish, biologik preparatlarni , shuningdek, stress omillarning salbiy taʼsirini kamaytiruvchi biostimulyatorlarni qoʻllash, Orolning qurigan tubi va orolboʻyi hududlarida barpo etilgan “yashil qoplama”larda uchrayotgan kasallik va zararkunandalarning kelib chiqishi hamda tarqalishini oʻrganish, unga qarshi kurashish boʻyicha amalga oshiriladigan chora-tadbirlar dasturi loyihasini ishlab chiqish. 2026-yil 1-oktabr Chora-tadbirlar dasturi loyihasini tasdiqlash maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga kiritish. 2026-yil 25-dekabr 4. Davlat taʼlim tashkilotlari (maktab, akademik litsey, texnikum, oliy taʼlim muassasasi va boshqalar) va sogʻliqni saqlash tashkilotlari (poliklinika, tibbiyot muassasalari, shifoxonalar) hamda xavflilik darajasi I va II toifaga mansub korxonalar boshqa joyga koʻchirilgan taqdirda, ular oʻrnida yashil jamoat parklarini tashkil qilishni nazarda tutuvchi normativ-huquqiy hujjat loyihasini ishlab chiqish. Bunda: obyektlar boshqa joyga koʻchirilgan taqdirda, ushbu muassasaning balansida boʻlgan yer maydonini belgilangan tartibda inventarizatsiyadan oʻtkazish; mazkur yer maydonidagi mavjud obyektlar (inshootlar, qurilmalar)ning huquqiy va texnik holati yuzasidan baholash; obyektlarni yashil jamoat parklarini tashkil qilish uchun Ekologiya qoʻmitasi tasarrufiga begʻaraz oʻtkazish; Ekologiya qoʻmitasi tomonidan mazkur yer maydonlarini yashil jamoat parki barpo etish uchun tadbirkorlik subyektlariga, shu jumladan, davlat-xususiy sheriklik mexanizmlari asosida ijaraga berish; ijara shartining bir qismi sifatida yer maydonidan foydalanishda belgilangan maqsaddan chetga chiqmaslik, yashil hududlarni barpo qilish va saqlash, jamoatchilik uchun ochiq va bepul foydalanish imkoniyatini taʼminlash shartlarini qatʼiy belgilab qoʻyish nazarda tutiladi. 2026-yil noyabr Mablagʻ talab etilmaydi Ekologiya qoʻmitasi, Davlat aktivlarini boshqarish agentligi, Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi, Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 5. Aholining barcha qatlamlarining hayoti davomida daraxt ekish va parvarishlashga qoʻshgan hissasini hisobga olish va ragʻbatlantirib borishni nazarda tutuvchi “yashil ball” (green points) tizimini joriy etish. Bunda: Umummilliy ekologik muammolarni bartaraf etish davlat maqsadli jamgʻarmasi mablagʻlari Ekologiya qoʻmitasi, Oʻrmon agentligi, Iqtisodiyot va moliya vazirligi, Raqamli texnologiyalar vazirligi, Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi, Adliya vazirligi, Markaziy bank (a) xorijiy davlatlar tajribasini oʻrganish, ayniqsa, Xitoy, Turkiya, Germaniya, Janubiy Koreya, Hindiston kabi davlatlarning bu borada amalga oshirgan loyihalari natijadorligiga eʼtibor qaratish; 2026-yil sentabr (b) normativ-huquqiy hujjat loyihasini ishlab chiqish, unda: aholining daraxt ekish va parvarishlash bilan bogʻliq faoliyatini onlayn hisobga olish va “yashil ball” berish tartibi; “Smart-foresty” mobil ilovasi va GIS xaritasida daraxt ekish mumkin boʻlgan maydon xaritalarini belgilash tizimi; daraxt ekish boʻyicha yakka tartibda yoki jamoaviy ishtirok etish yoki ekish va parvarishlash tadbirlari uchun buyurtma berish tartibi; ekilgan har bir daraxtga unikal QR kod va elektron pasport berish; jamgʻarilgan “yashil bal”larni: kommunal toʻlovlari, soliq, davlat xizmatlari uchun chegirma sifatida qoʻllash; oliygohlarga kirish yoki oʻqishni tamomlashda “yashil reyting” orqali imtiyozlar olish; har yilgi tanlovlarda eng yuqori ball toʻplagan fuqarolarni taqdirlash; toʻplangan ballarni monetizatsiya qilish va boshqa ragʻbatlantirish; farzand tugʻilganida ota-ona, vasiy yoki yaqin qarindoshlar bola nomiga daraxt ekish uchun ixtiyoriy buyurtma berish va tugʻilgan bolaga ilk “yashil ball” belgilash mexanizmlarini nazarda tutish. 2027-yil yanvar Mavjud dasturiy platformalar, shu jumladan, “Smart-foresty” mobil ilovasini takomillashtirish va maʼlumot manbalari bilan integratsiya qilish. 2027-yil dekabr Tizim tajriba-sinov tariqasida Samarqand viloyati va Toshkent viloyatida joriy etilib, natijalari boʻyicha Vazirlar Mahkamasiga axborot kiritish. Sinov yakunlari asosida amaliyot respublika boʻylab bosqichma-bosqich tatbiq etiladi. 2027-yil yanvar — iyun 6. Oʻzbekistonda yerlar degradatsiyasiga qarshi kurashishni nazarda tutuvchi 2026 — 2030-yillarga moʻljallangan milliy dastur loyihasini ishlab chiqish. 2026-yil dekabr Mablagʻ talab etilmaydi Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Suv xoʻjaligi vazirligi, Kadastr agentligi, Ekologiya qoʻmitasi 7. Jismoniy yoki yuridik shaxs kamida mingta daraxt va buta koʻchatlardan iborat yashil bogʻ va yashil jamoat parkini tashkil etsa yoxud Yashil xayriya jamgʻarmasiga kamida 200 million soʻm hadya qilsa, “Ekohamkor” maqomini berishni nazarda tutuvchi normativ-huquqiy hujjat loyihasini ishlab chiqish. Bunda: ushbu jismoniy yoki yuridik shaxslarga yoxud uning taʼsischisiga oʻz nomini tamgʻalash; jismoniy yoki yuridik shaxsga ularga ushbu maqomdan oʻz faoliyatini reklama qilishda foydalanish huquqini berish; jismoniy yoki yuridik shaxs faoliyati bilan bogʻliq tadbirlarni oʻtkazishga ruxsat berish; jismoniy yoki yuridik shaxslarga yuqorida belgilangan huquqlardan foydalanishda har qanday qurilish qilishni taqiqlash. Ushbu amaliyotni aholi va tadbirkorlar keng ommasiga yetkazish hamda respublikaning barcha hududlarida joriy etish choralarini koʻrish. 2027-yil may Mablagʻ talab etilmaydi Ekologiya qoʻmitasi , Oʻrmon agentligi, Iqtisodiyot va moliya vazirligi, Raqamli texnologiyalar vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari 8. 5 ta yashil bogʻ va yashil jamoat parkini oʻz hisobidan barpo qilgan shaxslarga “Kelajak bunyodkori” davlat mukofotini berish tizimini joriy etish boʻyicha taklif kiritish. 2027-yil yanvar Mablagʻ talab etilmaydi Oʻrmon agentligi , Iqtisodiyot va moliya vazirligi, Adliya vazirligi 9. “Yashil chipta ” tizimini joriy etish. Bunda: samolyot, poyezd, metro va taksi yoʻnalishlarida marshrutning karbon izi (taʼsirini) ixtiyoriy ravishda kompensatsiya qilish imkoni berish; kompensatsiyadan tushgan mablagʻlarni Yashil xayriya jamgʻarmasiga oʻtkazish; ushbu mablagʻlarni faqat daraxt ekish va parvarishlash tadbirlariga yoʻnaltirishni inobatga olish. 2026-yil iyun Umummilliy ekologik muammolarni bartaraf etish davlat maqsadli jamgʻarmasi va grant mablagʻlari Transport vazirligi, Ekologiya qoʻmitasi, manfaatdor vazirlik va idoralar 10. Tuman va shaharlarning bosh rejalarining hamda taʼlim va sogʻliqni saqlash tashkilotlari yer maydonlarining kamida 30 foizi koʻkalamzorlashtirish hududlariga ajratilishini qatʼiy taʼminlash. Bunda quyidagilarni nazarda tutuvchi tegishli normativ-huquqiy hujjatlarga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish: loyihalanayotgan va amaldagi transport yoʻli chetlari yoki yoʻl yoqalariga daraxtlarni belgilangan tartibda ekish; koʻchatlar ekiladigan maydonlarni aniqlash; daraxt va butalar turlarini toʻgʻri tanlash; loyihalash va yil davomida parvarishlash; taʼlim va sogʻliqni saqlash tashkilotlari roʻyxati, ularning yer maydonlari toʻgʻrisidagi aniq maʼlumotlarni Ekologiya qoʻmitasiga taqdim qilish. 2026-yil may Mablagʻ talab etilmaydi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi, Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi, Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi, Ekologiya qoʻmitasi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari , manfaatdor vazirlik va idoralar 11. Yashil maydonlar jozibadorligini oshirish maqsadida daraxt va butalarni toʻgʻri parvarishlash uchun shakl berish hamda xavfsiz balandlikda ishlash tizimini joriy etish, shuningdek, daraxtlarni tuproq ildizi bilan koʻchirish, sanitar holatini diagnostika qilish va muntazam monitoringini amalga oshirish. Bunda: Davlat budjeti mablagʻlari Ekologiya qoʻmitasi yashil maydonlar holatini oʻrganish, mavjud daraxt va butalarning turi, tarkibi, yoshi va sanitar holatini baholash hamda har bir maydon uchun parvarish, shakl berish va xavfsiz ishlash boʻyicha kalendar reja ishlab chiqish va amalga oshirish; 2026-yil 1-iyun Oʻrmon agentligi, Oʻsimliklar karantini va himoyasi agentligi balandlikda ishlovchi xodimlar uchun maxsus oʻquv dasturlari va sertifikatlashtirish tadbirlarini amalga oshirish; 2026-yil sentabr-oktabr Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi zamonaviy individual himoya vositalari hamda balandlikda ishlash uskunalarini xarid qilishni taʼminlash. 2026-yil dekabr Bandlikka koʻmaklashish davlat jamgʻarmasi mablagʻlari Iqtisodiyot va moliya vazirligi, Oʻrmon agentligi 12. Qishloq xoʻjaligi va fermer xoʻjaliklari yer uchastkalarining chetlarida ihota daraxtzorlar barpo etish tartibi va majburiyatini belgilash. Bunda: qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini yetishtirish uchun yerni ijaraga berish boʻyicha shartnomada ihota daraxtzorlar barpo etish majburiyatini kiritish; shartnomaning ushbu talabi 2 yil davomida bajarilmagan taqdirda, yer ijarasi toʻgʻrisidagi shartnomani bekor qilish uchun asos boʻlishini belgilash; qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini joylashtirish rejasida ihota daraxtzorlarni barpo etish uchun yer uchastkasi ajratilishini hisobga olish. 2026-yil avgust Mablagʻ talab etilmaydi Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Oʻzbekiston fermerlari kengashi, Ekologiya qoʻmitasi 13. Yashil bogʻ, yashil jamoat parki, “yashil belbogʻ”, “yashil qoplama”, “yashil qalqon”, himoya oʻrmonzorlari, shuningdek, botanika, dendrologiya va galofit bogʻlari, poligonlar rekultivatsiyasi, sunʼiy koʻl va hovuzlar, shaharlarning yashil master rejasi va boshqa ekologik loyihalarning loyiha-smeta hujjatlarini ishlab chiqish uchun jalb qilinadigan “Yashil loyiha” loyihalash institutini Yagona yetkazib beruvchilar reyestriga kiritish. Bir oy muddatda Mablagʻ talab etilmaydi Sanoat kooperatsiyasi va davlat xaridlari agentligi 14. “Yashil bogʻlarni boshqarish oʻrmon ilmiy-tajriba markazi” davlat muassasasi tomonidan Markaziy Osiyo atrof-muhit va iqlim oʻzgarishini oʻrganish universiteti (Green University) hududidagi yashil maydonlar va unga tutash hududda eksperimental va oʻquv-tajriba maqsadlari uchun tashkil etilgan dendrologiya bogʻi va “Astronomiya” jamoat parkini saqlash va parvarishlash hamda moddiy-texnika bazasini mustahkamlash ishlarini amalga oshirish. doimiy Umummilliy ekologik muammolarni bartaraf etish davlat maqsadli jamgʻarmasi mablagʻlari Oʻrmon agentligi 15. Ohangaron tumanida joylashgan “Ovjazsoy-Moviy togʻlar” milliy tabiat bogʻiga olib boruvchi avtomobil yoʻllarini taʼmirlash va rekonstruksiya qilish, yoʻl boʻyi muhandislik-kommunikatsiya tarmoqlarini tartibga keltirish, yoʻl belgilari va koʻrsatkichlarini oʻrnatish. 2026-2027-yillar Ijrochilar mablagʻlari Toshkent viloyati hokimligi, Avtomobil yoʻllari qoʻmitasi manfaatdor vazirlik va idoralar 16. Ohangaron tumanida joylashgan “Ovjazsoy-Moviy togʻlar” milliy tabiat bogʻida quyidagi chora-tadbirlarni amalga oshirish: yengil konstruksiyali zamonaviy tashrif markazlarini (Visitor center), savdo nuqtalari va ekokoʻrgazmasini yogʻoch binolaridan tashkil etish va ularning uzluksiz hamda samarali faoliyatini taʼminlash; eko-yoʻlaklar (ekologik marshrutlar)ni tashkil etish, ularni zarur infratuzilma (yoʻl koʻrsatkichlar, dam olish nuqtalari, kuzatuv maydonchalari, qoʻriqlash postlari) bilan jihozlash; hududni kompleks obodonlashtirish, sanitariya-gigiyena holatini yaxshilash, koʻkalamzorlashtirish ishlarini kengaytirish, shuningdek, dam olish uchun moʻljallangan hududlar, sanitariya uzellari, chiqindilarni yigʻish va saralash tizimlarini amalga oshirish. Bunda, yuqorida nazarda tutilayotgan chora-tadbirlarni amalga oshirish uchun pudrat tashkilotlarini elektron tender (“e-tender”) platformasi orqali tanlab olish. 2026-yil dekabr Umummilliy ekologik muammolarni bartaraf etish davlat maqsadli jamgʻarmasi mablagʻlari Ekologiya qoʻmitasi, manfaatdor vazirlik va idoralar 17. Ohangaron tumanida joylashgan “Ovjazsoy-Moviy togʻlar” milliy tabiat bogʻidan tashqaridagi yer uchastkalarida turistik xizmatlar (bioxilma-xillikka taʼsir koʻrsatmagan holda glemping, kemping va boshqa xizmatlar) maqsadida “E-auksion” elektron savdo platformasi orqali belgilangan tartibda realizatsiya qilish. 2026-yil may — dekabr Mahalliy budjet mablagʻlari Toshkent viloyati hokimligi manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda II. Oʻrmonlarni barpo etish, qayta tiklash, kengaytirish, muhofaza qilish, qoʻriqlash, oʻrmondan qoʻshimcha foydalanish 18. “Ilm-loyiha-amaliyot” zanjirida zamonaviy koʻchatxonalar tashkil etish. Bunda: nihol yetishtirishda intensiv usulga, koʻchat yetishtirishda yopiq ildizli tizimga bosqichma-bosqich toʻliq oʻtish; xorijiy investorlar va tadbirkorlik subyektlarini keng jalb qilish, koʻchatxonalarni toʻliq suv tejovchi tizimlar, issiqxonalar va “net house” usulidagi maydonlar bilan jihozlash; xorijiy investorlar bilan hamkorlikda intensiv niholxona tashkil etish, “smart” issiqxonalar tashkil etish, maxsus konteynerlarda yirik hajmli manzarali koʻchatlarni yetishtirish; koʻchatxonalarda oʻrmon barpo etish uchun suvsizlik, qurgʻoqchilik va shoʻrga chidamli, shu bilan birga tadbirkorlar va aholi uchun noyob daraxt va buta koʻchatlarini yetishtirish. 2026-yil kuz mavsumidan boshlab, doimiy Umummilliy ekologik muammolarni bartaraf etish davlat maqsadli jamgʻarmasi, mahalliy budjet mablagʻlari, xalqaro grantlar Oʻrmon agentligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari 19. Togʻ oʻrmonlarini kengaytirish va yer eroziyasiga qarshi kurashish. Bunda: Jahon banki mablagʻlari Oʻrmon agentligi, Jizzax, Namangan, Qashqadaryo, Samarqand, Sirdaryo, Surxondaryo viloyatlari hokimliklari terrasa usulida oʻrmon barpo etish uchun yer uchastkalarini tanlash va tayyorlash; 2026-yil oktabr togʻ oldi hududlarda, jarlik va qiyaliklarda eroziyaning oldini olish maqsadida 2026-yilda 305 gektar maydoniga 2028-yilgacha bosqichma-bosqich daraxt va buta koʻchatlarini ekish. 2026 — 2028-yillar kuz-qish mavsumida 20. Avtomobil yoʻllari va temir yoʻllar atrofida “yashil belbogʻ”lar barpo etish. Bunda: Ijrochilar mablagʻlari, qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa mablagʻlar Avtomobil yoʻllari qoʻmitasi, “Oʻzbekiston temir yoʻllari” AJ, Kadastr agentligi yoʻl atrofidagi boʻsh va koʻkalamzorlashtirish mumkin boʻlgan yerlarni aniqlash, aniqlangan yer maydonlari uchun xarita va kadastr hujjatlarini tayyorlash; 2026-yil avgust “yashil belbogʻ” loyiha-smeta hujjatlarini ishlab chiqish; 2026-yil noyabr loyiha-smeta hujjatlari asosida “yashil belbogʻ”lar barpo etish ; 2027-yil bahor mavsumida “yashil belbogʻ” doirasida ekilgan daraxt va butalarni muntazam parvarish, zararkunandalarga qarshi kurashish va qurigan daraxtlar oʻrnini oʻz vaqtida toʻldirish. doimiy 21. Atrof-muhitga taʼsiri boʻyicha I va II toifaga kiruvchi sanoat korxonalari va ularga tutash hududlarda jami 10 million tup koʻchatdan iborat “yashil belbogʻ”lar barpo etish. Bunda: tuproq-iqlim sharoitiga mos mahalliy va tez oʻsuvchi daraxt hamda buta koʻchatlarini ekish; sugʻorish va parvarish ishlarini samarali tashkil etish uchun zamonaviy tomchilatib sugʻorish va suv tejovchi texnologiyalarni joriy etish. 2026-2027-yillar bahor va kuz mavsumlarida Tadbirkorlik subyektlari mablagʻlari Iqtisodiyot va moliya vazirligi , xoʻjalik birlashmalari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari 22. Bolgariyaning “S.E.E. Nolding Ltd.” — “Acta” kompaniyasi bilan hamkorlikda 50 ming gektarda oʻrmon barpo etish va 500 ming gektarda tabiiy tiklanishga koʻmaklashish tadbirlarining dastlabki bosqichini boshlash. 2027-2028-yillar Investitsiya dasturi asosida Oʻrmon agentligi 23. Ekologik toza va organik mahsulotlar yetishtirishni yoʻlga qoʻyish uchun agrooʻrmonchilik loyihalarini amalga oshirish. Bunda: dorivor, asal, rezavorlar yetishtirishga ixtisoslashgan oʻrmon barpo etish loyihalarini amalga oshirish; “energetik” oʻrmonlar, yaʼni sanoatbop daraxtlar plantatsiyalarini yaratish; oʻrmon xoʻjaliklarida organik oʻgʻitlar zaxiralarini yaratish, bunda biogumus ishlab chiqarishni tashkil etish; pistazorlar maydonini kengaytirish, bunda erta hosilga kiruvchi serhosil navlaridan tomchilatib sugʻorish tizimini joriy qilgan holda plantatsiyalar tashkil etish; oʻrmon fondi yerlarida ekoturizmni rivojlantirish. 2027-yil 1-yanvardan boshlab, doimiy Jahon banki mablagʻlari Oʻrmon agentligi, viloyatlar hokimliklari 24. Oʻrmonlarni muhofaza qilish va qoʻriqlash tadbirlarini kuchaytirish. Bunda: oʻrmonlarning yongʻin xavfi mavjud hududlariga oʻrmon nazorat minoralari oʻrnatish: oʻrmonzorlar va butazorlarda yongʻinga qarshi “yoʻllar” (polosa) qurish: yongʻinlar, zararkunanda va kasalliklarni aniqlash, oldini olish va ularni bartaraf etishda zamonaviy texnologiyalardan keng foydalanish. 2026-yildan boshlab, doimiy Umummilliy ekologik muammolarni bartaraf etish davlat maqsadli jamgʻarmasi, mahalliy budjet, xalqaro moliya institutlari mablagʻlari Oʻrmon agentligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Ekologiya qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi Respublika oʻrmonlarini himoya qilish boʻyicha mavjud normativ-huquqiy hujjatlarni takomillashtirish boʻyicha taklif ishlab chiqish. 2026-yil dekabr 25. 2026-yilda Navoiy viloyatining Konimex va Tomdi hamda Toshkent viloyatining Quyi Chirchiq, Ohangaron, Parkent tumani “Saksonota” va “Toshkent” davlat oʻrmon xoʻjaliklarida qurib bitkazilgan va yangidan boshlangan sugʻorish quduqlarini davlat roʻyxatidan oʻtkazish. Bir oy muddatda Mablagʻ talab etilmaydi Oʻrmon agentligi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi sohasida nazorat qilish inspeksiyasi III. Choʻllanishning oldini olish va unga qarshi kurashish 26. Jahon banki va xalqaro ekspertlar bilan hamkorlikda 2040-yilgacha choʻllanishga qarshi kurashish strategiyasini ishlab chiqish. Bunda: qurgʻoqchilik taʼsirini yumshatish va xavfini boshqarish; erta ogohlantirish tizimini joriy etish orqali qum-chang boʻronlarini boshqarish; 2 million gektar yerlarda “yashil qoplama”lar barpo etish; 10 ming tonna choʻl oʻsimliklarining urugʻlarini tayyorlash; 30 million dona choʻl oʻsimliklarining nihol va koʻchatlarini yetishtirish; shoʻr va suvsizlikka chidamli choʻl oʻsimliklaridan galofit va kserofit bogʻlarini tashkil etish nazarda tutiladi. Shuningdek, respublikada choʻllanish bilan bogʻliq barcha masalalarni qamrab olish. 2027-yil iyun Mablagʻ talab etilmaydi Ekologiya qoʻmitasi, Oʻrmon agentligi , Tashqi ishlar vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 27. Oʻzbekistonning choʻl hududlaridagi oʻrmon fondi yerlarini xatlovdan oʻtkazish. Bunda: aerokosmik suratlar yordamida oʻrmon fondi yerlarining ortofotoplanlarini yaratish; tabiiy choʻl-yaylov va pichanzorlarda geobotanik tadqiqotlar oʻtkazish; choʻllangan va degradatsiyaga uchragan yerlarning raqamli xaritalarini ishlab chiqish; choʻl hududlarida oʻsimlik dunyosi areali, koʻp yillik ozuqabop va dorivorlik xususiyatlariga ega oʻsimliklar turlari aniqlash; oʻrmon choʻl yerlarini “UzKAD” elektron tizimiga kiritish; oʻrmon fondi yerlarining doimiy monitoringini yuritish nazarda tutiladi. 2027-yil dekabr Ijrochilar mablagʻlari Oʻrmon agentligi, Kadastr agentligi, Kosmik tadqiqotlar va texnologiyalar agentligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari 28. Tuproq sifatini yaxshilash va yer unumdorligini oshirish maqsadida respublika boʻyicha degradatsiyaga uchragan va choʻllangan hududlar boʻyicha milliy baholash mezonlari hamda koʻrsatkichlarini ishlab chiqish. 2026-yil dekabr Ijrochilar mablagʻlari Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Iqtisodiyot va moliya vazirligi, Ekologiya qoʻmitasi, manfaatdor vazirlik va idoralar 29. Transchegaraviy qum-chang boʻronlarini oldini olish boʻyicha yagona konsepsiya ishlab chiqish. Bunda davlatlararo muzokaralar olib borish, institutsional mexanizm, transchegaraviy qum-chang boʻronlari hosil boʻladigan hududlarni aniqlash va xaritalash, ilmiy asoslangan kurashish choralari, choʻl oʻsimliklari urugʻchiligi va koʻchatchiligi bazalarini yaratish, “yashil qoplama”larni barpo etishni jadallashtirish. 2026-yil dekabr Ijrochilar mablagʻlari Ekologiya qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Tashqi ishlar vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Buxoro, Surxondaryo, Navoiy, Xorazm viloyatlari hokimliklari 30. Choʻllanishga qarshi kurashish va choʻl iqtisodiyotini rivojlantirish boʻyicha Markaziy Osiyo mintaqaviy qoʻshma ilmiy-tadqiqot markazining Xitoy bilan hamkorlikni kuchaytirish. Bunda: Qonunchilikda taqiqlanmagan manbalar, xalqaro grantlar Ekologiya qoʻmitasi , Oʻrmon agentligi, Tashqi ishlar vazirligi, Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar “Bir makon — bir yoʻl” tashabbusi doirasida choʻl hududlarida yashil maydonlarni kengaytirish, ilmiy salohiyatni rivojlantirish, tajribalar almashish, markaz ishtirokida konferensiya va seminarlar tashkil etish boʻyicha dastur loyihasini ishlab chiqish hamda bosqichma-bosqich amalga oshirish; 2027-yil mart Markaz koʻmagida amalga oshiriladigan va Oʻzbekistonda choʻl hududlari ekotizimini yaxshilashga qaratilgan ilmiy-innovatsion va yirik loyihalar roʻyxatini shakllantirish. 2027-yil sentabr 31. Urugʻlarni kapsula koʻrinishida qanotsizlantirib sepish tizimini yoʻlga qoʻyish. Bunda: Umummilliy ekologik muammolarni bartaraf etish davlat maqsadli jamgʻarmasi va grant mablagʻlari Oʻrmon agentligi , Ekologiya qoʻmitasi, manfaatdor vazirlik va idoralar choʻl oʻsimliklari urugʻlarini agroparvoz texnologiyasi asosida ekish tizimini yoʻlga qoʻyish; 2027-yil noyabr-dekabr, urugʻlarni aniq manzillarga uchirib tashlash orqali katta maydonlarda tez va samarali oʻrmonlarni tiklash. 2028-yil bahor, kuz-qish mavsumida 32. Oʻrmon xoʻjaligi ilmiy-tadqiqot instituti olimlari tomonidan “yashil qoplama”larni yaratishda suv saqlovchi gidrogel qoʻllash orqali choʻl va yaylov oʻsimliklari koʻkaruvchanligini oshirish boʻyicha bajarilgan ilmiy loyiha natijalarini respublikamizning boshqa choʻl hududlarida (Buxoro, Navoiy, Xorazm viloyatlari) qoʻllash hamda sinovdan oʻtkazish. 2026-2027-yillar Ilmiy va amaliy loyihalar doirasida Oʻrmon agentligi, Buxoro, Navoiy, Xorazm viloyatlari hokimliklari, manfaatdor vazirlik va idoralar 33. Fransiya taraqqiyot agentligi bilan hamkorlikda Qoraqalpogʻiston Respublikasining 9 ta tumanida kredit mablagʻlari hisobiga degradatsiyaga uchragan yerlarni tiklash loyihasini amalga oshirish. Bunda: Mahalliy budjet, xalqaro moliya tashkilotlari mablagʻ va grantlari Oʻrmon agentligi , Tashqi ishlar vazirligi, Ekologiya qoʻmitasi, manfaatdor vazirlik va idoralar loyiha doirasida tadbirlarni amalga oshirish boʻyicha texnik-iqtisodiy asosni ishlab chiqishni yakunlash; 2026-yil dekabr koʻzda tutilgan tadbirlarni amalga oshirish, jumladan, 20 ming gektar “yashil belbogʻ”lar tarmogʻini tashkil etish, 6 ming gektarda agrooʻrmonchilikni barpo etish, 2 ta trening markazini tashkil etish, 6 ming nafar doimiy va mavsumiy ish oʻrinlarini yaratish loyihasini boshlash. 2027-yil aprel — dekabr 34. Choʻllanishga qarshi kurashish konvensiyasi tomonlar konferensiyasining 17-yigʻilishida Oʻzbekiston delegatsiyasining ishtirok etishini taʼminlash. 2026-yil avgust Xalqaro moliya tashkilotlari mablagʻ va grantlari Ekologiya qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Tashqi ishlar vazirligi, Oʻrmon agentligi Shuningdek, Choʻllanishga qarshi kurashish konvensiyasi tomonidan tashkil etilgan “Markaziy Osiyo+Rossiya” davlatlararo ishchi guruhida “Global yer istiqbollari” loyihasini ishlab chiqish. 2027-2028-yillar 35. Qozogʻiston Respublikasi bilan birgalikda Qoraqalpogʻiston Respublikasida choʻl va yaylov ozuqa oʻsimliklari koʻchatlarini yetishtirish boʻyicha mintaqaviy markazni tashkil etish. 2027-yil davomida Mablagʻ talab etilmaydi Ekologiya qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Tashqi ishlar vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar IV. Mamlakatimizda yashillik darajasini oshirish uchun irrigatsiya-drenaj tizimlarining barqaror ishlashini taʼminlash 36. Shahar va tumanlar kesimida “yashil” suv balansini shakllantirish va mavjud tarmoqlarni raqamlashtirish. Bunda: Ijrochilar mablagʻlari, xalqaro grantlar, qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa mablagʻlar Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi, Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi, Ekologiya qoʻmitasi, Suv xoʻjaligi vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari har bir shahar va tuman kesimida yerosti suvlari, suv omborlari, daryo va kanallardan keladigan suv hajmi, yomgʻir suvlari, qayta ishlangan oqova suvlardan yashillikka ajratiladigan qismini aniqlash; 2026-yil avgust mavjud yashil maydonlarning suvga boʻlgan ehtiyojini (daraxtzor, bogʻlar, parklar) aniq hisoblash; 2026-yil dekabr yashil hududlarning suv olish nuqtalari boʻyicha maʼlumotlarni geoaxborot tizimlarining (irrigatsiya-drenaj tarmoqlari, nasos stansiyalari, suv taqsimlash inshootlari) GPS koordinatalari asosida raqamlashtirish va Situatsion markaz platformalariga integratsiya qilish; 2027-yil mart har bir hudud uchun qurgʻoqchil va yogʻingarchilik yillariga ajratgan holda “Yashil” suv balansi pasportini shakllantirish. 2027-yil avgust 37. Aholi yashash hududlarida ekologik barqarorlikni taʼminlash va yashil makon ulushini oshirish maqsadida xalqaro ekologik standartlar (ISO 14001, ISO 37120 va boshqalar) talablariga muvofiq landshaft va koʻkalamzorlashtirish ishlarini tashkil etish. Bunda yashil hududlar tarkibida mahalliy iqlim va tuproq sharoitiga mos oʻsimlik turlarini joriy etish, suv tejovchi va qayta tiklanadigan sugʻorish texnologiyalarini qoʻllash, bioxilmaxillikni saqlash hamda aholi uchun qulay ekologik muhit yaratish choralari amalga oshiriladi. Ushbu jarayonda xalqaro tajriba asosida yashil hududlarning ekologik samaradorlik koʻrsatkichlari baholanib, milliy va mahalliy rivojlanish dasturlariga integratsiya qilinadi. doimiy Mablagʻ talab etilmaydi Ekologiya qoʻmitasi, Oʻrmon agentligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari 38. Botanika va dendrologiya yoʻnalishida tabiat bogʻlari bilan talaba va maktab oʻquvchilarini tanishtirish uchun “ Smart flora” dasturini ishlab chiqish. Bunda: har bir oʻsimlik va daraxt turlarini rasmi, bargi orqali identifikatsiya qilish tizimini tashkil qilish; QR pasporti (turi, yoshi, geolokatsiya, parvarish jurnali)ni joriy etish; dasturda oʻsimlik va daraxtlarning kasallik turlari, ularni davolash usullari, sugʻorish meʼyorlari va zararkunandalarga qarshi kurashish tadbirlari boʻyicha maʼlumotlar bazasini shakllantirish; maʼlumotlar bazasini “yashilmakon.eco” platformasi bilan integratsiya qilish orqali monitoring tizimini ishlab chiqish. 2026-2027-yillar Umummilliy ekologik muammolarni bartaraf etish davlat maqsadli jamgʻarmasi mablagʻlari, qonunchilik hujjatlari bilan taqiqlanmagan mablagʻlar Ekologiya qoʻmitasi, Oʻrmon agentligi, Raqamli texnologiyalar vazirligi , Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi, Fanlar akademiyasi 39. Taʼlim-ilm-fan va jamoat ishtirokini institutsionallashtirish. Bunda: “yashil” texnikumlar bilan dual taʼlim dasturini (amaliy mashgʻulotlar, stajirovkalar, modul kurslarini) yaratish; botanika va dendrologiya bogʻlaridan maktab va texnikum talabalari uchun “Bir sinf — bir daraxt” yoki “Talabalar bogʻi” maydonlarini ajratish va unda ekiladigan daraxt va butalarni oʻquvchi va talabalar nomiga tamgʻalash; qiziquvchilar uchun qisqa interaktiv videomateriallar tayyorlash va bogʻlarga kirishda katta monitor orqali tanishtiruv tashkil qilish; botanika bogʻlarida ekskursiya va festivallar tashkil qilish; mahallalardagi yoshlar yetakchilari tomonidan har oyda kamida bir marta botanika va dendrologiya bogʻlarida ekotadbirlar tashkil qilish; ommaviy axborot vositalari tomonidan botanika va dendrologiya bogʻlari faoliyatini ommaga keng yoritish. 2026-2027 oʻquv yilidan boshlab doimiy Mablagʻ talab etilmaydi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi, Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi , Ekologiya qoʻmitasi V. Respublikada oʻrmonchilik sohasida urugʻchilikni rivojlantirish hamda dorivor oʻsimliklar turlarini kengaytirish 40. Noyob turdagi oʻrmon va dorivor oʻsimliklarning holatini oʻrganish, madaniylashtirish, urugʻlik hamda genetik banklarini yaratish va xaritalash yoʻnalishlarida tadqiqotlar olib borish. Yoʻqolib ketish xavfi ostida boʻlgan oʻrmon va dorivor oʻsimliklarning turi, tarkibini aniqlash hamda ularning tarqalish areallarini oʻrganish, xaritalash. Yovvoyi holda oʻsadigan noyob dorivor oʻsimliklar bioekologiyasini oʻrganish va ularni madaniylashtirish boʻyicha ilmiy asoslangan takliflar ishlab chiqish. Noyob turdagi oʻrmon va dorivor oʻsimliklarning genbankini yaratish boʻyicha hamkorlikda tadqiqotlar olib borish. 2026-2027-yillar Davlat budjeti mablagʻlari, xalqaro grantlar Oʻrmon agentligi , Ekologiya qoʻmitasi, Fanlar akademiyasi, manfaatdor vazirlik va idoralar 41. Istiqbolli dorivor oʻsimliklarni “in-vitro” usulida koʻpaytirish texnologiyasini ishlab chiqish va joriy etish. Istiqbolli dorivor oʻsimliklar turlarini jadal koʻpaytirish boʻyicha ilmiy loyiha takliflarini ishlab chiqish va amalga oshirish. “In-vitro” usulida koʻpaytirilgan istiqbolli dorivor oʻsimliklardan madaniy plantatsiyalar barpo etish. 2026-2027-yillar Davlat budjeti mablagʻlari, xalqaro grantlar Oʻrmon agentligi , Ekologiya qoʻmitasi, Fanlar akademiyasi, manfaatdor vazirlik va idoralar 42. Oʻrmon sohasida urugʻchilikni rivojlantirish: oʻrmon urugʻchiligi sohasini oʻrganish va tahlil qilish asosida muammolarni aniqlash; 2026-yil dekabr Mablagʻ talab etilmaydi Oʻrmon agentligi , Ekologiya qoʻmitasi, Fanlar akademiyasi, manfaatdor vazirlik va idoralar oʻrmon urugʻchiligi sohasini rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida tegishli qaror loyihasini ishlab chiqib, vazirlik va idoralar bilan kelishish; 2027-yil aprel qaror loyihasini Vazirlar Mahkamasiga kiritish. 2027-yil iyun 43. Toshkent botanika bogʻiga introduksiya qilingan noyob turdagi daraxt va buta urugʻchilik genofondini yaratish. Botanika bogʻida mavjud va introduksiya qilingan noyob turdagi manzarali, oʻrmon daraxt-buta turlari urugʻlarini jamgʻarish, nihollarini yetishtirish. Mazkur turlarning koʻchatlarini oʻrmon xoʻjaliklarida ekish, koʻpaytirish, koʻchatchiligini yoʻlga qoʻyish va doimiy urugʻchilik maydonlarini tashkil etish. 2026-2027-yillar Davlat budjeti mablagʻlari, xalqaro grantlar Oʻrmon agentligi , Fanlar akademiyasi, manfaatdor vazirlik va idoralar VI. Hududlarda botanika va dendrologiya bogʻlarini tashkil qilish 44. Loyiha va pudrat tashkilotlarini elektron tender (“e-tender” platformasi) savdolarida tanlab olish orqali Andijon, Namangan, Fargʻona viloyatlari hokimliklari zaxirasidagi yerlar maydonlarida zamonaviy dendrologiya va botanika bogʻlarini tashkil etish. Bunda: 2026 — 2028-yillar Umummilliy ekologik muammolarni bartaraf etish davlat maqsadli jamgʻarmasi mablagʻlari Andijon, Namangan va Fargʻona viloyatlari hokimliklari , Ekologiya qoʻmitasi, Oʻrmon agentligi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Kadastr agentligi, Fanlar akademiyasi Andijon, Namangan va Fargʻona viloyatlari hokimliklari zaxirasidagi yer uchastkalari dendrologiya va botanika bogʻlarini tashkil etish maqsadida Ekologiya qoʻmitasi tasarrufiga oʻtkaziladi hamda Kadastr agentligi tomonidan kadastr hujjatlari rasmiylashtiriladi; 2026-yil oktabr zarur hollarda yer toifasini oʻzgartirish boʻyicha Hukumat komissiyasiga tegishli taklif kiritiladi; Qonunchilikda belgilangan muddatda botanika va dendrologiya bogʻlarini tashkil etish uchun ajratilgan yer maydonlarining yoʻl va sugʻorish infratuzilmasi joylashuvi aniqlanadi; 2026-yil dekabr botanika va dendrologiya bogʻlarini tashkil etish uchun loyihasi-smeta hujjatlari ishlab chiqiladi; 2027-yil fevral loyiha-smeta hujjatlariga asosan botanika va dendrologiya bogʻlari tashkil etiladi. 2028-yil dekabr 45. Loyiha va pudrat tashkilotlarini elektron tender (“e-tender” platformasi) savdolarida tanlab olish orqali Buxoro, Navoiy, Surxondaryo va Qashqadaryo viloyatlari hokimliklarining zaxira yer maydonlarida zamonaviy dendrologiya va botanika bogʻlarini tashkil etish. Bunda: 2026 — 2028-yillar Umummilliy ekologik muammolarni bartaraf etish davlat maqsadli jamgʻarmasi mablagʻlari Buxoro, Navoiy, Surxondaryo, va Qashqadaryo viloyatlari hokimliklari , Ekologiya qoʻmitasi, Oʻrmon agentligi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Kadastr agentligi, Fanlar akademiyasi Buxoro, Navoiy, Surxondaryo va Qashqadaryo viloyatlari hokimliklari zaxirasidagi yer uchastkalari dendrologiya va botanika bogʻlarini tashkil etish maqsadida Ekologiya qoʻmitasi tasarrufiga oʻtkaziladi hamda Kadastr agentligi tomonidan kadastr hujjatlari rasmiylashtiriladi; 2026-yil oktabr zarur hollarda yer toifasini oʻzgartirish boʻyicha Hukumat komissiyasiga tegishli taklif kiritiladi; Qonunchilikda belgilangan muddatda botanika va dendrologiya bogʻini tashkil etish uchun ajratilgan yer maydonlarining yoʻl va sugʻorish infratuzilmasi joylashuvi aniqlanadi; 2026-yil dekabr botanika va dendrologiya bogʻlarini tashkil etish uchun loyiha-smeta hujjatlari ishlab chiqiladi; 2027-yil fevral loyiha-smeta hujjatlariga asosan botanika va dendrologiya bogʻlari tashkil etiladi. 2028-yil dekabr 46. Loyiha va pudrat tashkilotlarini elektron tender (“e-tender” platformasi) savdolarida tanlab olish orqali Jizzax, Sirdaryo va Samarqand viloyatlari hokimliklari zaxirasidagi yer maydonlarida zamonaviy dendrologiya va botanika bogʻlarini tashkil etish. Bunda: 2027-2028-yillarda Umummilliy ekologik muammolarni bartaraf etish davlat maqsadli jamgʻarmasi mablagʻlari Jizzax, Sirdaryo, va Samarqand viloyatlari hokimliklari , Ekologiya qoʻmitasi, Oʻrmon agentligi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Kadastr agentligi, Fanlar akademiyasi Jizzax, Sirdaryo va Samarqand viloyatlari hokimliklari zaxirasidagi yer uchastkalari dendrologiya va botanika bogʻlarini tashkil etish maqsadida Ekologiya qoʻmitasi tasarrufiga oʻtkaziladi hamda Kadastr agentligi tomonidan kadastr hujjatlari rasmiylashtiriladi; 2027-yil yanvar zarur hollarda yer toifasini oʻzgartirish boʻyicha Hukumat komissiyasiga tegishli taklif kiritiladi; Qonunchilikda belgilangan muddatda botanika va dendrologiya bogʻini tashkil etish uchun ajratilgan yer maydonlarining yoʻl va sugʻorish infratuzilmasi joylashuvi aniqlanadi; 2028-yil mart botanika va dendrologiya bogʻlarini tashkil etish uchun loyiha-smeta hujjatlari ishlab chiqiladi; loyiha-smeta hujjatlariga asosan botanika va dendrologiya bogʻlari tashkil etiladi. 2028-yil sentabr 47. Loyiha va pudrat tashkilotlarini elektron tender (“e-tender” platformasi) savdolarida tanlab olish orqali Toshkent va Xorazm viloyatlari hokimliklari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi zaxirasidagi yer maydonlarida zamonaviy dendrologiya va botanika bogʻlarini tashkil etish. Bunda: 2027-2028-yillar Umummilliy ekologik muammolarni bartaraf etish davlat maqsadli jamgʻarmasi mablagʻlari Toshkent va Xorazm viloyatlari hokimliklari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi , Ekologiya qoʻmitasi, Oʻrmon agentligi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Kadastr agentligi, Fanlar akademiyasi Toshkent va Xorazm viloyatlari hokimliklari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi zaxirasidagi yer uchastkalari dendrologiya va botanika bogʻlarini tashkil etish maqsadida Ekologiya qoʻmitasi tasarrufiga oʻtkaziladi hamda Kadastr agentligi tomonidan kadastr hujjatlari rasmiylashtiriladi; 2027-yil iyun zarur hollarda yer toifasini oʻzgartirish boʻyicha Hukumat komissiyasiga tegishli taklif kiritiladi; Qonunchilikda belgilangan muddatda botanika va dendrologiya bogʻini tashkil etish uchun ajratilgan yer maydonlarining yoʻl va sugʻorish infratuzilmasi joylashuvi aniqlanadi; 2027-yil noyabr botanika va dendrologiya bogʻlarini tashkil etish uchun loyiha-smeta hujjatlari ishlab chiqiladi; loyiha-smeta hujjatlariga asosan botanika va dendrologiya bogʻlari tashkil etiladi. 2028-yil fevral

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2026-yil 25-mart,

PF- 47 -son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.03.2026-y., 06/26/47/0291-son; 06.07.2026-y., 06/26/123/0692-son; 01.09.2026-y., 06/26/174/0881-son)

lex.uz

ПРЕЗИДЕНТА РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН

УКАЗ

О мерах по дальнейшему повышению эффективности Общенационального проекта «Яшил макон»

В целях расширения зеленых площадей в республике, сооружения ботанических садов и дендрологических парков в каждом регионе страны, внедрения системы эффективного управления действующими зелеными садами и создания таким путем системы их содержания, борьбы с вредителями, развития выращивания саженцев, соответствующих местным природным условиям, на научно обоснованной основе в рамках Общенационального проекта «Яшил макон» постановляю:

I. Цели

1. Определить основными целями настоящего Указа:

(а) сооружение дополнительно ботанических садов и дендрологических парков минимум на 100 гектарах общей площади в Республике Каракалпакстан, областях и городе Ташкенте в период до 2028 года;

(б) повышение общего уровня озеленения в Узбекистане с 14,2 процента до 30 процентов, расширение площади зеленых территорий в расчете на душу населения — до 9-10 м² в соответствии с международными стандартами в период до 2030 года;

(в) сокращение концентрации вредных частиц, таких как PM2.5 и PM10, на 20 — 25 процентов, а также создание возможности снижения температуры воздуха на территориях с тяжелыми климатическими условиями в среднем до 1,5 — 2°C.

II. Практические меры, направленные на сооружение и охрану ботанических садов и дендрологических парков

2. Нижеследующие:

(а) принять к сведению, что на основании Закона Республики Узбекистан от 5 мая 2025 года № ЗРУ-1061 ботаническим садам присвоен статус охраняемой природной территории;

(б) утвердить Перечень земельных участков, выделяемых для сооружения ботанических садов и дендрологических парков в Республике Каракалпакстан, областях и городе Ташкенте, согласно приложению № 1 * ;

(в) утвердить Основные задачи сооружения ботанических садов и дендрологических парков согласно приложению № 2 * .

3. Определить, что:

(а) по статусу дендрологические парки приравниваются к ботаническим садам;

(б) земельные площади, выделяемые для сооружения ботанических садов и дендрологических парков, освобождаются в порядке исключения от компенсационных выплат по возмещению потерь сельскохозяйственного производства.

4. Совету Министров Республики Каракалпакстан, хокимиятам областей и города Ташкента совместно с Министерством сельского хозяйства, Национальным комитетом по экологии и изменению климата (далее — Комитет по экологии), Комитетом ветеринарии и развития животноводства, а также Агентством по кадастру в двухмесячный срок обеспечить:

(а) возврат в состав земель запаса местных хокимиятов земельных участков, указанных в приложении № 1 * ;

(б) выделение в установленном порядке земельных участков, указанных в приложении № 1 * , Центрально-Азиатскому университету изучения окружающей среды и изменения климата (Green University) с правом постоянного пользования.

5. Комитету по экологии совместно с заинтересованными министерствами и ведомствами:

(а) в двухмесячный срок разработать и утвердить концепции сооружения ботанических садов и дендрологических парков;

(б) в трехмесячный срок разработать проект закона, предусматривающий присвоение дендрологическим паркам статуса охраняемой природной территории.

6. Установить, что:

(а) ботанические сады и дендрологические парки подведомственны Комитету по экологии и являются объектами общегосударственного значения;

(б) ботанические сады и дендрологические парки являются объектами, используемыми Центрально-Азиатским университетом изучения окружающей среды и изменения климата (Green University) и «зелеными» техникумами в опытных, экспериментальных, учебно-опытных, научных и учебных целях;

(в) приватизация либо отчуждение, передача в субаренду земельных участков, занятых ботаническими садами и дендрологическими парками, сокращение их территории категорически запрещаются;

(г) в процессах проектирования, сооружения и эксплуатации ботанических садов и дендрологических парков обеспечивается строгое соблюдение международных экологических стандартов, общепризнанных экологических норм и требований национального законодательства по охране окружающей среды.

7. Расходы, связанные с сооружением ботанических садов и дендрологических парков, производятся за счет следующих источников:

(а) Государственного целевого фонда по устранению общенациональных экологических проблем (далее — Специальный фонд);

(б) средств Государственного бюджета, выделяемых для Общенационального проекта «Яшил макон»;

(в) грантовых средств международных и зарубежных организаций, благотворительных пожертвований физических и юридических лиц, а также иных источников, не запрещенных актами законодательства. При этом учитываются также расходы по привлечению международных консультантов, ученых, экспертов и специалистов к сооружению ботанических садов и дендрологических парков.

8. Совету Министров Республики Каракалпакстан, хокимиятам областей и города Ташкента совместно с заинтересованными министерствами и ведомствами работы по подведению внешних инженерных сетей и транспортных коммуникаций, в частности сетей электроэнергии, газо- и водоснабжения, сетей дорог и телекоммуникаций до границ территории ботанических садов и дендрологических парков проводить за счет средств соответственно республиканского бюджета Республики Каракалпакстан, местных бюджетов областей и города Ташкента.

9. Определить, что:

(а) импортируемые в рамках реализации проектов товары, саженцы и семена деревьев и кустарников, специальное и технологическое оборудование, комплектующие части, аналоги которых не производятся в республике, в целях сооружения ботанических садов и дендрологических парков, освобождаются:

(i) от прохождения обязательных процедур оценки соответствия;

(ii) от оплаты таможенной пошлины на основании формируемых в установленном порядке списков.

(б) от уплаты земельного налога — по земельным участкам на территории ботанических садов и дендрологических парков, занятым культурами и древесными насаждениями, используемым научными организациями для проведения научно-опытных, экспериментальных работ и мероприятий, связанных с селекцией новых сортов, а также в иных научных и учебных целях.

10. Установить порядок, в соответствии с которым в порядке эксперимента:

(а) при сооружении ботанических садов и дендрологических парков физическим и юридическим лицам разрешается персонально привязывать (маркировать) на свое имя участки и (или) редкие виды деревьев, произрастающие на их территории, на договорной основе;

(б) у входа в ботанические сады и дендрологические парки, сооруженные за счет собственных средств спортсменов, деятелей искусства, предпринимателей и других инициаторов, устанавливается табличка с вписанными именами лиц, принявших участие в их сооружении;

(в) лицам, оказавшим финансовую и практическую помощь в сооружении ботанических садов и дендрологических парков, присваивается статус «меценат»;

(г) земельные участки на территории ботанических садов и дендрологических парков разрешается передавать в аренду в установленном порядке лицам, занимающимся услугами по питомничеству, для посадки и ухода за саженцами редких видов деревьев. При этом арендаторы принимают обязательство использования земельных участков только для рекламы и демонстрации в качестве экспозиции деревьев, в последующем — оставления деревьев в ботанических садах и дендрологических парках.

11. Определить, что начиная с 1 января 2027 года в целях обеспечения осуществления эффективной деятельности и устойчивого развития ботанических садов и дендрологических парков из каждого региона республики закрепляются за данными садами в качестве «посла озеленения» («яшиллик элчиси»).

12. Утвердить Основные задачи «послов озеленения» согласно приложению № 3 * .

13. Кабинету Министров (А.Ж. Раматов, Ж.А. Ходжаев) совместно с Комитетом по экологии в срок до 1 ноября 2028 года принять меры по доведению земельной площади ботанических садов и дендрологических парков, предусмотренных приложением № 1 * к настоящему Указу, минимум до 100 гектаров с осуществлением координации деятельности Совета Министров Республики Каракалпакстан, хокимиятов областей и города Ташкента.

III. Совершенствование системы сооружения и содержания зеленых садов, ухода за ними

14. Реорганизовать Государственное унитарное предприятие «Яшил худуд» в системе Агентства по лесоразведению и увеличению зеленых зон, борьбе с опустыниванием (далее — Агентство по лесу) путем преобразования в Государственное учреждение «Лесной научно-опытный центр по управлению зелеными садами при Агентстве по лесу (далее — Центр). При этом:

(а) на базе организаций Государственного унитарного предприятия «Яшил худуд» в регионах налаживается деятельность территориальных управлений Центра в Республике Каракалпакстан, областях и городе Ташкенте со статусом юридического лица;

(б) Совет Министров Республики Каракалпакстан, хокимияты областей и города Ташкента выделяют в последующем территориальным управлениям Центра по 3 — 5 гектаров земельной площади на орошаемых землях сельскохозяйственного назначения под питомники, сооружаемые в целях возмещения потерь за саженцы, погибшие при выполнении работ по сохранению зеленых садов и уходу за ними;

(в) Центр является правопреемником по правам и обязательствам Государственного унитарного предприятия «Яшил худуд».

15. Утвердить Основные задачи и функции, а также приоритетные направления деятельности Государственного учреждения «Лесной научно-опытный центр по управлению зелеными садами» согласно приложению № 4 * .

16. Агентству по управлению государственными активами совместно с Советом Министров Республики Каракалпакстан, хокимиятами областей и города Ташкента в двухмесячный срок обеспечить размещение Центра и его территориальных управлений в пустующих зданиях.

IV. Создание системы борьбы с болезнями и вредителями деревьев и кустарников

17. Установить, что:

(а) в регионах создается Служба по борьбе с болезнями и вредителями деревьев в составе Центра без образования отдельного юридического лица. При этом биолаборатории, действующие в государственных лесных хозяйствах, передаются на баланс Центра на безвозмездной основе;

(б) расходы на оплату труда работников, осуществляющих деятельность в Центре и его территориальных управлениях, эффективное управление, содержание и развитие прикрепленных садов покрываются соответственно за счет средств республиканского бюджета Республики Каракалпакстан, местных бюджетов областей и города Ташкента на 2026 год, выделенных на данные цели, средств, выделенных Специальному фонду, а также иных источников, не запрещенных законодательством.

18. Комитету по экологии в трехмесячный срок:

(а) совместно с Министерством экономики и финансов внести в Администрацию Президента Республики Узбекистан обобщенное предложение по финансированию деятельности Центра в 2027 году;

(б) утвердить Перечень специальной и сельскохозяйственной техники, приобретаемой в целях укрепления материально-технической базы Центра и его территориальных управлений за счет Специального фонда.

19. Передать в распоряжение Центра:

(а) зеленые сады, сооруженные на основании Программы создания в 2022 — 2024 годах «зеленых парков» в Республике Каракалпакстан и областях, утвержденной Указом Президента Республики Узбекистан от 30 декабря 2021 года № УП-46;

(б) зеленые сады и зеленые общественные парки, сооруженные в 2024-2025 годах и создаваемые в последующие годы в рамках проекта «Мой сад», сформированного на основе общественного мнения посредством информационного портала «Открытый бюджет»;

(в) зеленые сады, сооруженные за счет Государственного бюджета и приравненных к нему источников, и расположенные на земельных участках, включенных в состав земель запаса местных хокимиятов.

20. Совету Министров Республики Каракалпакстан, хокимиятам областей и города Ташкента совместно с причастными министерствами и ведомствами обеспечить:

(а) в месячный срок — проведение инвентаризации действующих садов, определенных к передаче в распоряжение Центра, их передачу Центру на основании актов приема-передачи с участием ответственных лиц балансодержателя и ответственных за уход с обеспечением выполнения в полном объеме мероприятий, определенных проектно-сметной документацией;

(б) в двухмесячный срок — выделение Центру земельных участков, принадлежащих садам, переданным на основании актов приема-передачи, для общественных нужд с правом постоянного пользования;

(в) в срок до 1 мая 2026 года — передачу Центру в установленном порядке садов, подлежащих сооружению в последующий период, а также выделение принадлежащих им земельных участков на основании заявок Комитета по экологии.

21. Определить, что земельные участки, прикрепленные для сооружения садов и питомников, переданные в распоряжение Центра, в качестве древесных насаждений не являются объектом налогообложения.

V. Новые инициативы по расширению зеленых площадей

22. Утвердить План мер по сооружению ботанических садов и дендрологических парков, повышению уровня озеленения, а также сохранению действующих зеленых садов в регионах согласно приложению № 5 * .

23. Министерству транспорта совместно с Комитетом по экологии, министерствами и ведомствами в трехмесячный срок внедрить систему «зеленый билет», предусматривающую:

(а) выявление карбонового следа (воздействия) маршрутов самолетов, поездов, метро и такси и предоставление их пользователям возможности компенсации воздействия маршрутов на природу путем приобретения «зеленого билета»;

(б) расчет карбонового следа (воздействия) для продукции, производимой, хранящейся и подлежащей реализации на внутреннем и внешнем рынках, в процессах ее производства, хранения и логистики, а также предоставление покупателям возможности компенсации воздействия продукции на окружающую среду в добровольном порядке;

(в) автоматическое выявление карбонового следа (воздействия) в соответствии с пособием, утвержденным Комитетом по экологии;

(г) перечисление средств, поступивших от компенсаций ущерба, причиненного природе, посредством «зеленого билета», в Специальный фонд и их направление исключительно на мероприятия по посадке саженцев деревьев и уходу за ними.

VI. Практические и финансовые меры

24. Предоставить Комитету по экологии следующие полномочия по стимулированию лиц, вносящих вклад в реализацию Общенационального проекта «Яшил макон», в частности по:

(а) присвоению статуса «Экоактивный гражданин» — лицам, посадившим не менее 100 саженцев деревьев либо пожертвовавшим минимум 10 миллионов сумов платформе «Яшил хайрия жамғармаси» для посадки деревьев;

(б) присвоению статуса «Экопартнер» — субъектам предпринимательства, организовавшим посадку не менее 1 000 саженцев деревьев или пожертвовавшим минимум 100 миллионов сумов платформе «Яшил хайрия жамғармаси». При этом:

(i) субъектам предпринимательства предоставляется право на использование данного статуса в рекламе своей деятельности;

(ii) реклама субъектами предпринимательства экологической деятельности и экологических акций без утверждения Комитетом по экологии рассматривается как нарушение законодательства о рекламе и является основанием для привлечения к ответственности, установленной законодательством;

(в) присвоению статуса «Меценат» — лицам, обеспечившим посадку не менее 50 тысяч саженцев деревьев либо пожертвовавшим минимум 5 миллиардов сумов платформе «Яшил хайрия жамғармаси»;

(г) присуждению Государственной премии «Келажак бунёдкори» — лицам, создавшим не менее 5 зеленых садов и зеленых общественных парков за счет собственных средств в Республике Каракалпакстан, областях и городе Ташкенте.

25. Комитету по экологии в двухмесячный срок внести предложение по механизмам привлечения предпринимателей к сооружению ботанических садов, дендрологических парков и зеленых садов на основе государственно-частного партнерства.

VII. Организация, обеспечение и контроль исполнения Указа

26. Комитету по экологии совместно с заинтересованными министерствами и ведомствами в двухмесячный срок внести в Кабинет Министров предложения об изменениях и дополнениях в акты законодательства, вытекающих из настоящего Указа.

27. Возложить на заместителей Премьер-министра А.Ж. Раматова и Ж.А. Ходжаева, Председателя Совета Министров Республики Каракалпакстан, хокимов областей и города Ташкента, а также советника Президента Республики Узбекистан по вопросам экологии — председателя Национального комитета по экологии и изменению климата А.А. Абдухакимова персональную ответственность за эффективную организацию исполнения настоящего Указа.

28. Обсуждение хода исполнения настоящего Указа, осуществление координации и контроля за деятельностью организаций, ответственных за его исполнение, возложить на Премьер-министра Республики Узбекистан А.Н. Арипова.

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

25 марта 2026 г.,

№ УП- 47

(Национальная база данных законодательства, 30.03.2026 г., № 06/26/47/0291; 06.07.2026 г., № 06/26/123/0692)

lex.uz