📅 2026-yil 19-mart · Vazirlik va idoralar hujjatlari · Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
UzbekAI
📅 2026 йил 19 март · Вазирлик ва идоралар ҳужжатлари · Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 19 марта 2026 г. · Документы министерств и ведомств · Комитет промышленной, радиационной и ядерной безопасности при Кабинете Министров
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 19 March 2026 · Ministry and agency documents · Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитасининг
Қарори
ҚОИДАЛАРИ
Очиқ майдонларда ўрнатиладиган монитор, саҳна, сунъий арча ва бошқа вақтинчалик иншоотларни ўрнатиш, монтаж қилиш ва улардан хавфсиз фойдаланиш қоидаларини тасдиқлаш ҳақида
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024 йил 24 майдаги ПҚ-186-сон «Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси фаолиятини самарали ташкил этиш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарорига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси қарор қилади:
1. Очиқ майдонларда ўрнатиладиган монитор, саҳна, сунъий арча ва бошқа вақтинчалик иншоотларни ўрнатиш, монтаж қилиш ва улардан хавфсиз фойдаланиш қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.
2. Мазкур қарор Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги, Соғлиқни сақлаш вазирлиги, Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги, Маданият вазирлиги, Миллий гвардияси, Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакил, Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Электр энергияси, нефть маҳсулотлари ва газдан фойдаланишни назорат қилиш инспекцияси ва Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги соҳасида назорат қилиш инспекцияси ҳамда Ўзбекистон Республикаси Савдо-саноат палатаси билан келишилган.
3. Ушбу қарор расмий эълон қилинган кундан эътиборан бир ой ўтгач кучга киради.
Келишилди:
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитасининг 2026 йил 19 мартдаги 33-сон қарорига ИЛОВА
Очиқ майдонларда ўрнатиладиган монитор, саҳна, сунъий арча ва бошқа вақтинчалик иншоотларни ўрнатиш, монтаж қилиш ва улардан хавфсиз фойдаланиш
Мазкур Қоидалар очиқ майдонларда ўрнатиладиган монитор, саҳна, сунъий арча ва бошқа вақтинчалик иншоотларни ўрнатиш, монтаж қилиш ва улардан хавфсиз фойдаланиш тартибини белгилайди.
1-боб. Умумий қоида
1. Ушбу Қоидаларда қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:
очиқ майдонлар — бино ва иншоотлардан ташқарида очиқ ҳавода жойлашган ва оммавий тадбирларни ўтказиш учун ажратилган ва фойдаланишга мўлжалланган ҳудудлар;
вақтинчалик иншоотлар — очиқ майдонларда муайян муддатга мўлжаллаб ўрнатиладиган, фойдаланиш зарурати тугаганидан сўнг демонтаж қилиниши мумкин бўлган объектлар;
саҳна — очиқ майдонларда оммавий тадбирларни (мусиқий, адабий ва бошқа фестиваллар, концерт, театр, миллий намойишлар, кўриктанловлар ва бошқалар) ўтказиш учун ажратилган махсус ҳудуд;
монитор — визуал ахборот тақдим этиш учун мўлжалланган экранли қурилма;
сунъий арча — декоратив мақсадлар учун ўрнатиладиган иншоот;
ёритиш тизими — ёритиш учун қўлланиладиган электр жиҳозлари;
эвакуация йўллари — фавқулодда вазиятларда одамларни очиқ майдонлардан хавфсиз чиқариш учун белгиланган йўллар.
2-боб. Монитор, саҳна, сунъий арча ва вақтинчалик иншоотларни ўрнатиш ва монтаж қилиш
2. Монитор, саҳна, сунъий арча ва вақтинчалик иншоотларни ўрнатиш ва монтаж қилиш фақат махсус тайёргарликка эга мутахассислар томонидан амалга оширилиши лозим.
Бунда монтаж ишлари бошланишидан олдин ҳар бир монитор, саҳна, сунъий арча ва вақтинчалик иншоотлар бўйича оммавий тадбирларни амалга оширувчи юридик ёки жисмоний шахслар томонидан лойиҳа ҳужжатлари ишлаб чиқилиши керак.
3. Лойиҳа ҳужжатларида қуйидагилар ҳисобга олиниши керак:
очиқ майдонларнинг рельефи ва геотехник ҳолати;
очиқ майдонлардаги шамол юкламаси ва сейсмик фаоллик даражаси;
очиқ майдонлардаги электр таъминоти, эвакуация йўллари ва одамларнинг ҳаракат йўналиши;
монитор, саҳна, сунъий арча ва вақтинчалик иншоотларни конструктив жиҳатдан мустаҳкамлиги.
4. Очиқ майдонларда монитор, саҳна ва вақтинчалик иншоотларни ўрнатишда мазкур Қоидаларнинг 1-иловасида келтирилган эскизлардан фойдаланиш керак.
Очиқ майдонларда сунъий арчани ўрнатишда ушбу Қоидаларнинг 2-иловасида келтирилган схемадан фойдаланиш тавсия этилади.
5. Вақтинчалик иншоотлар икки қаватдан ортиқ бўлса, улардаги зинапоялар маршининг кенглиги қуйидагича бўлиши керак:
юз нафар ва ундан ортиқ одамлар бўладиган вақтинчалик иншоотларда — 1,35 метр;
юз нафардан кам одамлар бўладиган вақтинчалик иншоотларда — 1,2 метр.
Зинапоялар маршининг узунлиги 35 сантиметрдан кам бўлмаслиги лозим.
6. Вақтинчалик иншоотларнинг зинапоялари маршининг орасидаги оралиқ майдоннинг кенглиги камида 1 метр этиб белгиланиши керак.
7. Вақтинчалик иншоотлардаги йўлакларнинг узунлиги 30 метр ва ундан ортиқ бўлса, йўлакларнинг кенглиги 1,6 метр бўлиши зарур.
Агар йўлакларнинг узунлиги 30 метрдан кам бўлса, йўлакларнинг кенглиги 1,2 метр бўлиши лозим.
8. Вақтинчалик иншоотлардаги эвакуация йўлакларнинг бутун узунлиги бўйлаб баландлиги 1,5 см дан ортиқ бўлган остоналар (порог) ва чиқиш жойларида зинапоялар ўрнатишга йўл қўйилмайди.
9. Вақтинчалик иншоотларда томошабинлар учун курсилар мавжуд бўлса, уларнинг олди ва орқа қаторлари орасидаги масофа йўлакчалар ҳосил қилинган ҳолда 0,45 метрдан кам бўлмаслиги керак.
Ён курсилар орасидаги йўлакларнинг кенглиги 0,9 метрдан кам бўлмаслиги лозим.
Қаторлардан чиқиш бир томонлама бўлганда ушбу қаторларга узлуксиз ўрнатиладиган ўриндиқлар сони 26 тадан ошмаслиги, қатордан чиқиш икки томонлама бўлганда узлуксиз ўрнатиладиган ўриндиқлар сони 50 тадан ошмаслиги керак.
10. Вақтинчалик иншоотларнинг баландлиги 10 метр ва ундан юқори бўлганда уларнинг том қисмида қорни тутиб қолувчи тўсиқлар ўрнатилиши зарур.
11. Монитор, саҳна, сунъий арча ва вақтинчалик иншоотларни монтаж қилишни бошлашдан олдин барча ускуналар ва конструкциялар кўздан кечирилиши керак.
12. Монитор, саҳна, сунъий арча ва вақтинчалик иншоотларни монтаж қилиш жараёнида қуйидагилар таъминланиши керак:
ер асоси мустаҳкамлиги ва текислиги;
шамол ва ёмғир таъсирида монитор, саҳна, сунъий арча ва вақтинчалик иншоотларнинг барқарорлиги.
13. Монтаж ва демонтаж қилиш ишларини амалга оширувчи шахслар шахсий ҳимоя воситалари билан таъминланган бўлиши керак.
14. Баландлиги 3 метрдан юқори бўлган монитор, саҳна, сунъий арчалар ва вақтинчалик иншоотларни монтаж қилишда хавфсизлик арқонлари ва махсус устунлардаги платформалардан фойдаланилиши керак.
15. Махсус тайёргарликка эга мутахассислар томонидан металл конструкцияларни монтаж қилишдан олдин барча маҳкамлаш элементларининг (болт, гайка ва бошқалар) мустаҳкамлиги текширилиши керак.
Бунда носоз, занглаган ёки деформацияланган элементлардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
16. Монитор, саҳна, сунъий арча ва вақтинчалик иншоотларни монтаж қилиш жараёнида вақтинчалик устунлар, бетон ёки металл асослардан фойдаланишда уларнинг юк кўтариш қобилияти инобатга олиниши лозим.
17. Очиқ майдонларда шамол босими 25 m/s гача бўлган ҳолатларда монитор, саҳна, сунъий арчалар ва вақтинчалик иншоотлар барқарорлигини сақлаш чоралари кўрилиши лозим.
18. Монтаж қилиш жараёнида электр таъминоти ускуналари фақат ерга уланган ҳолда ишлатилиши керак.
19. Сунъий арча ва вақтинчалик иншоотларни монтаж қилиш жараёнида уларнинг қулаб тушишининг олдини олиш мақсадида сунъий арча ва вақтинчалик иншоотлар қўшимча маҳкамловчи трослар ёрдамида мустаҳкамланиши зарур.
20. Махсус тайёргарликка эга мутахассислар томонидан монтаж қилиш жараёни якунлангач, монитор, саҳна, сунъий арча ва вақтинчалик иншоотларнинг барқарорлиги, юк кўтариш қобилияти ҳамда электр хавфсизлиги текширилиши лозим.
21. Монитор, саҳна, сунъий арча ва вақтинчалик иншоотлардан фойдаланиш даврида уларнинг ҳолати мунтазам мониторинг қилиб борилиши, шамол, ёмғир ва сейсмик таъсирлардан кейин улар қўшимча кўрикдан ўтказилиши керак.
22. Очиқ майдонларда шахсларнинг жамоат транспортидан фойдаланиш имкониятини, ёнғин-қутқарув бўлинмалари, тез тиббий ёрдам ва махсус хизматлар транспорт воситаларининг ўтиш йўлларининг мавжудлиги ҳисобга олиниши керак.
3-боб. Монитор, саҳна, сунъий арча ва вақтинчалик иншоотларнинг материаллари ва уларнинг конструкциялари
23. Конструкция элементлари мустаҳкам, барқарор, оловбардош ва механик таъсирларга бардошли бўлиши керак.
Конструкция элементларининг юк кўтарувчи қисмлари лойиҳа юкламасининг камида 1,5 баробар захирасига эга бўлиши керак.
24. Металл элементлар коррозияга қарши ва ёғоч элементлар ёниш хусусиятини пасайтирувчи кимёвий моддалар билан ишловдан ўтказилган бўлиши керак.
25. Материаллар ва конструкциялар шамол юкламаси 25 m/s ва сейсмик юкламаси 7 баллгача бўлган ҳолатларда барқарорлигини сақлаши керак.
26. Мониторлар ва уларнинг ёритиш тўсиқлари шамол юзасини қисқартирувчи ёпиқ панеллар билан жиҳозланиши керак.
27. Электр ёритиш ва аудио тизимлари механик тебранишлардан ҳимоя қилинган бўлиши керак.
28. Махсус тайёргарликка эга мутахассислар томонидан материаллар ҳамда конструкциялардаги барча туташувчи жойлар, болт бирикмалари ва устун асослари монтаждан сўнг муҳрланиши керак.
29. Монитор, саҳна, сунъий арча ва вақтинчалик иншоотларда деформация ёки тарқоқ ёриқлар аниқланган тақдирда улардан фойдаланиш тақиқланади.
4-боб. Электр ва ёнғин хавфсизлиги
30. Монитор, саҳна, сунъий арча ва вақтинчалик иншоотларни ўрнатиш, монтаж қилиш ва улардан фойдаланиш ишлари электр хавфсизлиги бўйича камида III гуруҳга мансуб мутахассислар томонидан амалга оширилиши керак.
31. Электр линияларидаги ноқонуний уланиш, изоляциянинг бузилиши ёки рухсат этилгандан ортиқ миқдорда юклама уланишига йўл қўйилмайди.
32. Ёритиш тизимлари IP44 даражасидан паст бўлмаган ҳимоя кўрсаткичига эга бўлиши керак.
Сувли ёки нам муҳитда IP65 ва ундан юқори даражадаги ҳимоя кўрсаткичига эга бўлган ёритиш тизимларидан фойдаланиш лозим.
33. Электр шчитлар ва генераторлар одамлар ҳаракатланиш йўлидан камида 2 метр узоқликда жойлаштирилиши ва тўсиқ билан ажратилиши керак.
34. Ёритиш ва аудио тизимлар қуввати электр схемасида кўрсатилган юклама меъёрларидан ортиқ бўлмаслиги керак.
35. Электр ускуналаридан фойдаланишдан олдин махсус электр ўлчов асбоблари билан ерга уланиш контури ва изоляция қаршилиги ўлчаниши зарур.
36. Вақтинчалик иншоотларнинг ҳар бирида ёнғин хавфсизлигини таъминлаш учун камида иккита ўт ўчириш воситаси бўлиши лозим.
37. Электр узилишлар ёки фавқулодда вазиятларда электр тизимлари хавфсиз ўчириш тизими билан таъминланган бўлиши керак.
38. Вақтинчалик иншоотларда фойдаланиладиган электр симлари изоляция қопламаси билан, оёқ остида жойлаштирилганлари махсус қоплама билан ҳимояланган бўлиши лозим.
39. «Янги йил» байрамини нишонлашда сунъий арчалардан фойдаланилганда сунъий арчалар электр таъминотининг тахминий режаси мазкур Қоидаларнинг 3-иловасига мувофиқ бўлиши керак.
40. Вақтинчалик иншоотларда ёнғин хавфсизлигини таъминлаш мақсадида масъул шахс тайинланиши лозим.
5-боб. Хавфсизлик белгилари ва эвакуация талаблари
41. Вақтинчалик иншоотларни монтаж қилиш ишларида қуйидаги хавфсизлик белгилари ўрнатилиши керак:
«Бегона шахслар кириши тақиқланади!» — монтаж қилиш ишлари олиб борилаётган жойларнинг кириш қисмига;
«Юк кўтариш ишлари олиб борилмоқда!» — монтаж қилиш ишларида юк кўтариш жараёнлари олиб борилаётган жойларнинг олдига;
«Ҳимоявий бош кийим (шлем) кийинг!» — монтаж қилиш ишлари олиб борилаётган жойларнинг кириш қисмига;
«Эҳтиёт бўлинг, электр хавфи!» — монтаж қилиш ишлари олиб борилаётган жойлардаги электр жиҳозлари олдига;
«Баландликда ишлашда эҳтиёт бўлинг!» — монтаж ишлари олиб борилаётган баландликдаги жойларга.
Вақтинчалик иншоотларни монтаж қилиш ишлари якунлангач қуйидаги белгилар ўрнатилган бўлиши лозим:
«Чиқиш» — вақтинчалик иншоотлардан чиқиш жойлари олдига;
«Эвакуация йўли» — вақтинчалик иншоотларидаги эвакуация йўллари олдига;
«Қўл билан ушламанг, юқори кучланиш!» — вақтинчалик иншоотлардаги электр жиҳозлари олдига.
Саҳна ва сунъий арча атрофига «Огоҳ бўлинг, ҳаракатланувчи қисмлар!» белгиси ўрнатилган бўлиши зарур.
Ушбу белгиларнинг матни умум қабул қилинган хорижий тилларда ҳам ифодаланиши мумкин.
42. Мазкур Қоидаларнинг 41-бандида келтирилган белгилар барча ходимлар ва ташриф буюрувчилар учун аниқ кўриниб туриши ҳамда тунда ушбу белгилар ёритиладиган ёки фотолюминесценция материаллардан тайёрланган бўлиши керак.
43. Вақтинчалик иншоотларни монтаж қилиш ишлари якунлангач хавфсизлик белгилари олиб ташланиши керак ва монтаж қилиш ишлари якунлангач ўрнатиладиган белгилар ҳамда саҳна ва сунъий арча атрофига ўрнатиладиган белгилар доимий сақланиши лозим.
44. Эшитиш ва сигнализация тизимлари ҳамда монитор оммавий тадбир вақтида хавф ҳақидаги огоҳлантирувчи аудио ва визуал сигналларни узатиш имкониятига эга бўлиши керак.
Бунда эшитиш ва сигнализация тизимлари ҳамда монитордаги аудио ва визуал сигналлар очиқ майдоннинг ҳамда вақтинчалик иншоотнинг барча нуқталарида эшитарли ва кўринадиган даражада бўлиши лозим.
6-боб. Фавқулодда вазиятлар
45. Оммавий тадбирлар ташкилотчиси фавқулодда вазиятлар юзага келган вақтнинг ўзида, бу ҳақида зудлик билан фавқулодда вазиятлар органларига ҳамда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитасининг ҳудудий органларига хабар бериши шарт.
46. Оммавий тадбирлар ташкилотчиси томонидан монитор, саҳна, сунъий арча ва вақтинчалик иншоотларнинг қисмлари ёниб кетган ёки емирилган тақдирда фотосуратга ёки видеога олиниши, кейин «Нохуш ҳодиса далолатномаси» расмийлаштирилиши керак.
47. Фавқулодда вазиятларда одамларнинг эвакуация йўллари орқали 5 дақиқа ичида очиқ майдонларни ва вақтинчалик иншоотларни тарк этиш имконияти яратилиши керак.
7-боб. Санитария-гигиена талаблари
48. Очиқ майдонларда санитария-гигиена талабларига риоя қилиниши ҳамда ичимлик суви таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизими ва чиқиндиларни йиғиш, шунингдек уларни ташиш учун махсус контейнерлар мавжуд бўлиши керак.
49. Очиқ майдонларда тозалик сақланиши ва ушбу майдонлар мунтазам равишда тозаланиши шарт.
8-боб. Якуний қоида
50. Мазкур Қоидаларнинг бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ жавоб берадилар.
Очиқ майдонларда ўрнатиладиган монитор, саҳна, сунъий арча ва бошқа вақтинчалик иншоотларни ўрнатиш, монтаж қилиш ва улардан хавфсиз фойдаланиш қоидаларига 1-ИЛОВА
Очиқ майдонларда монитор ва саҳнани ўрнатишда тавсиявий эскизлар
Очиқ майдонларда вақтинчалик иншоотларни ўрнатишда тавсиявий эскиз
Очиқ майдонларда ўрнатиладиган монитор, саҳна, сунъий арча ва бошқа вақтинчалик иншоотларни ўрнатиш, монтаж қилиш ва улардан хавфсиз фойдаланиш қоидаларига 2-ИЛОВА
Очиқ майдонларда сунъий арчани ўрнатишда фойдаланиладиган схема
Очиқ майдонларда ўрнатиладиган монитор, саҳна, сунъий арча ва бошқа вақтинчалик иншоотларни ўрнатиш, монтаж қилиш ва улардан хавфсиз фойдаланиш қоидаларига 3-ИЛОВА
«Янги йил» байрамини нишонлашда сунъий арчалардан фойдаланилганда сунъий арчалар электр таъминотининг тахминий режаси
Раис А. РАФИҚОВ
Ички ишлар вазири А. ТАШПУЛАТОВ
Соғлиқни сақлаш вазири А. ХУДАЯРОВ
Миллий гвардия қўмондони Б. ТАШМАТОВ
Фавқулодда вазиятлар вазири Б. КУДРАТХОДЖАЕВ
Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакил А. БУРИЕВ
Электр энергияси, нефть маҳсулотлари ва газдан фойдаланишни назорат қилиш инспекцияси бошлиғи Д. ИСАҚУЛОВ
Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазири Б. ЗАХИДОВ
Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги соҳасида назорат қилиш инспекцияси биринчи ўринбосари Ж. ЖАББОРОВ
Маданият вазири О. НАЗАРБЕКОВ
Савдо-саноат палатаси раиси Д. ВАХАБОВ
Тошкент ш.,
2026 йил 19 март,
2026 йил 18 март
2026 йил 11 март
2026 йил 3 март
2026 йил 23 январь
2026 йил 23 январь
2026 йил 20 январь
2025 йил 30 декабрь
2025 йил 26 декабрь
2025 йил 25 декабрь
2025 йил 24 декабрь
33-сон
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasining
Qarori
QOIDALARI
Ochiq maydonlarda oʻrnatiladigan monitor, sahna, sunʼiy archa va boshqa vaqtinchalik inshootlarni oʻrnatish, montaj qilish va ulardan xavfsiz foydalanish qoidalarini tasdiqlash haqida
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 24-maydagi PQ-186-son “Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi faoliyatini samarali tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi qaror qiladi:
1. Ochiq maydonlarda oʻrnatiladigan monitor, sahna, sunʼiy archa va boshqa vaqtinchalik inshootlarni oʻrnatish, montaj qilish va ulardan xavfsiz foydalanish qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
2. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi, Madaniyat vazirligi, Milliy gvardiyasi, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil, Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Elektr energiyasi, neft mahsulotlari va gazdan foydalanishni nazorat qilish inspeksiyasi va Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi sohasida nazorat qilish inspeksiyasi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Savdo-sanoat palatasi bilan kelishilgan.
3. Ushbu qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran bir oy oʻtgach kuchga kiradi.
Kelishildi:
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasining 2026-yil 19-martdagi 33-son qaroriga ILOVA
Ochiq maydonlarda oʻrnatiladigan monitor, sahna, sunʼiy archa va boshqa vaqtinchalik inshootlarni oʻrnatish, montaj qilish va ulardan xavfsiz foydalanish
Mazkur Qoidalar ochiq maydonlarda oʻrnatiladigan monitor, sahna, sunʼiy archa va boshqa vaqtinchalik inshootlarni oʻrnatish, montaj qilish va ulardan xavfsiz foydalanish tartibini belgilaydi.
1-bob. Umumiy qoida
1. Ushbu Qoidalarda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:
ochiq maydonlar — bino va inshootlardan tashqarida ochiq havoda joylashgan va ommaviy tadbirlarni oʻtkazish uchun ajratilgan va foydalanishga moʻljallangan hududlar;
vaqtinchalik inshootlar — ochiq maydonlarda muayyan muddatga moʻljallab oʻrnatiladigan, foydalanish zarurati tugaganidan soʻng demontaj qilinishi mumkin boʻlgan obyektlar;
sahna — ochiq maydonlarda ommaviy tadbirlarni (musiqiy, adabiy va boshqa festivallar, konsert, teatr, milliy namoyishlar, koʻriktanlovlar va boshqalar) oʻtkazish uchun ajratilgan maxsus hudud;
monitor — vizual axborot taqdim etish uchun moʻljallangan ekranli qurilma;
sunʼiy archa — dekorativ maqsadlar uchun oʻrnatiladigan inshoot;
yoritish tizimi — yoritish uchun qoʻllaniladigan elektr jihozlari;
evakuatsiya yoʻllari — favqulodda vaziyatlarda odamlarni ochiq maydonlardan xavfsiz chiqarish uchun belgilangan yoʻllar.
2-bob. Monitor, sahna, sunʼiy archa va vaqtinchalik inshootlarni oʻrnatish va montaj qilish
2. Monitor, sahna, sunʼiy archa va vaqtinchalik inshootlarni oʻrnatish va montaj qilish faqat maxsus tayyorgarlikka ega mutaxassislar tomonidan amalga oshirilishi lozim.
Bunda montaj ishlari boshlanishidan oldin har bir monitor, sahna, sunʼiy archa va vaqtinchalik inshootlar boʻyicha ommaviy tadbirlarni amalga oshiruvchi yuridik yoki jismoniy shaxslar tomonidan loyiha hujjatlari ishlab chiqilishi kerak.
3. Loyiha hujjatlarida quyidagilar hisobga olinishi kerak:
ochiq maydonlarning relyefi va geotexnik holati;
ochiq maydonlardagi shamol yuklamasi va seysmik faollik darajasi;
ochiq maydonlardagi elektr taʼminoti, evakuatsiya yoʻllari va odamlarning harakat yoʻnalishi;
monitor, sahna, sunʼiy archa va vaqtinchalik inshootlarni konstruktiv jihatdan mustahkamligi.
4. Ochiq maydonlarda monitor, sahna va vaqtinchalik inshootlarni oʻrnatishda mazkur Qoidalarning 1-ilovasida keltirilgan eskizlardan foydalanish kerak.
Ochiq maydonlarda sunʼiy archani oʻrnatishda ushbu Qoidalarning 2-ilovasida keltirilgan sxemadan foydalanish tavsiya etiladi.
5. Vaqtinchalik inshootlar ikki qavatdan ortiq boʻlsa, ulardagi zinapoyalar marshining kengligi quyidagicha boʻlishi kerak:
yuz nafar va undan ortiq odamlar boʻladigan vaqtinchalik inshootlarda — 1,35 metr;
yuz nafardan kam odamlar boʻladigan vaqtinchalik inshootlarda — 1,2 metr.
Zinapoyalar marshining uzunligi 35 santimetrdan kam boʻlmasligi lozim.
6. Vaqtinchalik inshootlarning zinapoyalari marshining orasidagi oraliq maydonning kengligi kamida 1 metr etib belgilanishi kerak.
7. Vaqtinchalik inshootlardagi yoʻlaklarning uzunligi 30 metr va undan ortiq boʻlsa, yoʻlaklarning kengligi 1,6 metr boʻlishi zarur.
Agar yoʻlaklarning uzunligi 30 metrdan kam boʻlsa, yoʻlaklarning kengligi 1,2 metr boʻlishi lozim.
8. Vaqtinchalik inshootlardagi evakuatsiya yoʻlaklarning butun uzunligi boʻylab balandligi 1,5 sm dan ortiq boʻlgan ostonalar (porog) va chiqish joylarida zinapoyalar oʻrnatishga yoʻl qoʻyilmaydi.
9. Vaqtinchalik inshootlarda tomoshabinlar uchun kursilar mavjud boʻlsa, ularning oldi va orqa qatorlari orasidagi masofa yoʻlakchalar hosil qilingan holda 0,45 metrdan kam boʻlmasligi kerak.
Yon kursilar orasidagi yoʻlaklarning kengligi 0,9 metrdan kam boʻlmasligi lozim.
Qatorlardan chiqish bir tomonlama boʻlganda ushbu qatorlarga uzluksiz oʻrnatiladigan oʻrindiqlar soni 26 tadan oshmasligi, qatordan chiqish ikki tomonlama boʻlganda uzluksiz oʻrnatiladigan oʻrindiqlar soni 50 tadan oshmasligi kerak.
10. Vaqtinchalik inshootlarning balandligi 10 metr va undan yuqori boʻlganda ularning tom qismida qorni tutib qoluvchi toʻsiqlar oʻrnatilishi zarur.
11. Monitor, sahna, sunʼiy archa va vaqtinchalik inshootlarni montaj qilishni boshlashdan oldin barcha uskunalar va konstruksiyalar koʻzdan kechirilishi kerak.
12. Monitor, sahna, sunʼiy archa va vaqtinchalik inshootlarni montaj qilish jarayonida quyidagilar taʼminlanishi kerak:
yer asosi mustahkamligi va tekisligi;
shamol va yomgʻir taʼsirida monitor, sahna, sunʼiy archa va vaqtinchalik inshootlarning barqarorligi.
13. Montaj va demontaj qilish ishlarini amalga oshiruvchi shaxslar shaxsiy himoya vositalari bilan taʼminlangan boʻlishi kerak.
14. Balandligi 3 metrdan yuqori boʻlgan monitor, sahna, sunʼiy archalar va vaqtinchalik inshootlarni montaj qilishda xavfsizlik arqonlari va maxsus ustunlardagi platformalardan foydalanilishi kerak.
15. Maxsus tayyorgarlikka ega mutaxassislar tomonidan metall konstruksiyalarni montaj qilishdan oldin barcha mahkamlash elementlarining (bolt, gayka va boshqalar) mustahkamligi tekshirilishi kerak.
Bunda nosoz, zanglagan yoki deformatsiyalangan elementlardan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.
16. Monitor, sahna, sunʼiy archa va vaqtinchalik inshootlarni montaj qilish jarayonida vaqtinchalik ustunlar, beton yoki metall asoslardan foydalanishda ularning yuk koʻtarish qobiliyati inobatga olinishi lozim.
17. Ochiq maydonlarda shamol bosimi 25 m/s gacha boʻlgan holatlarda monitor, sahna, sunʼiy archalar va vaqtinchalik inshootlar barqarorligini saqlash choralari koʻrilishi lozim.
18. Montaj qilish jarayonida elektr taʼminoti uskunalari faqat yerga ulangan holda ishlatilishi kerak.
19. Sunʼiy archa va vaqtinchalik inshootlarni montaj qilish jarayonida ularning qulab tushishining oldini olish maqsadida sunʼiy archa va vaqtinchalik inshootlar qoʻshimcha mahkamlovchi troslar yordamida mustahkamlanishi zarur.
20. Maxsus tayyorgarlikka ega mutaxassislar tomonidan montaj qilish jarayoni yakunlangach, monitor, sahna, sunʼiy archa va vaqtinchalik inshootlarning barqarorligi, yuk koʻtarish qobiliyati hamda elektr xavfsizligi tekshirilishi lozim.
21. Monitor, sahna, sunʼiy archa va vaqtinchalik inshootlardan foydalanish davrida ularning holati muntazam monitoring qilib borilishi, shamol, yomgʻir va seysmik taʼsirlardan keyin ular qoʻshimcha koʻrikdan oʻtkazilishi kerak.
22. Ochiq maydonlarda shaxslarning jamoat transportidan foydalanish imkoniyatini, yongʻin-qutqaruv boʻlinmalari, tez tibbiy yordam va maxsus xizmatlar transport vositalarining oʻtish yoʻllarining mavjudligi hisobga olinishi kerak.
3-bob. Monitor, sahna, sunʼiy archa va vaqtinchalik inshootlarning materiallari va ularning konstruksiyalari
23. Konstruksiya elementlari mustahkam, barqaror, olovbardosh va mexanik taʼsirlarga bardoshli boʻlishi kerak.
Konstruksiya elementlarining yuk koʻtaruvchi qismlari loyiha yuklamasining kamida 1,5 barobar zaxirasiga ega boʻlishi kerak.
24. Metall elementlar korroziyaga qarshi va yogʻoch elementlar yonish xususiyatini pasaytiruvchi kimyoviy moddalar bilan ishlovdan oʻtkazilgan boʻlishi kerak.
25. Materiallar va konstruksiyalar shamol yuklamasi 25 m/s va seysmik yuklamasi 7 ballgacha boʻlgan holatlarda barqarorligini saqlashi kerak.
26. Monitorlar va ularning yoritish toʻsiqlari shamol yuzasini qisqartiruvchi yopiq panellar bilan jihozlanishi kerak.
27. Elektr yoritish va audio tizimlari mexanik tebranishlardan himoya qilingan boʻlishi kerak.
28. Maxsus tayyorgarlikka ega mutaxassislar tomonidan materiallar hamda konstruksiyalardagi barcha tutashuvchi joylar, bolt birikmalari va ustun asoslari montajdan soʻng muhrlanishi kerak.
29. Monitor, sahna, sunʼiy archa va vaqtinchalik inshootlarda deformatsiya yoki tarqoq yoriqlar aniqlangan taqdirda ulardan foydalanish taqiqlanadi.
4-bob. Elektr va yongʻin xavfsizligi
30. Monitor, sahna, sunʼiy archa va vaqtinchalik inshootlarni oʻrnatish, montaj qilish va ulardan foydalanish ishlari elektr xavfsizligi boʻyicha kamida III guruhga mansub mutaxassislar tomonidan amalga oshirilishi kerak.
31. Elektr liniyalaridagi noqonuniy ulanish, izolyatsiyaning buzilishi yoki ruxsat etilgandan ortiq miqdorda yuklama ulanishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
32. Yoritish tizimlari IP44 darajasidan past boʻlmagan himoya koʻrsatkichiga ega boʻlishi kerak.
Suvli yoki nam muhitda IP65 va undan yuqori darajadagi himoya koʻrsatkichiga ega boʻlgan yoritish tizimlaridan foydalanish lozim.
33. Elektr shchitlar va generatorlar odamlar harakatlanish yoʻlidan kamida 2 metr uzoqlikda joylashtirilishi va toʻsiq bilan ajratilishi kerak.
34. Yoritish va audio tizimlar quvvati elektr sxemasida koʻrsatilgan yuklama meʼyorlaridan ortiq boʻlmasligi kerak.
35. Elektr uskunalaridan foydalanishdan oldin maxsus elektr oʻlchov asboblari bilan yerga ulanish konturi va izolyatsiya qarshiligi oʻlchanishi zarur.
36. Vaqtinchalik inshootlarning har birida yongʻin xavfsizligini taʼminlash uchun kamida ikkita oʻt oʻchirish vositasi boʻlishi lozim.
37. Elektr uzilishlar yoki favqulodda vaziyatlarda elektr tizimlari xavfsiz oʻchirish tizimi bilan taʼminlangan boʻlishi kerak.
38. Vaqtinchalik inshootlarda foydalaniladigan elektr simlari izolyatsiya qoplamasi bilan, oyoq ostida joylashtirilganlari maxsus qoplama bilan himoyalangan boʻlishi lozim.
39. “Yangi yil” bayramini nishonlashda sunʼiy archalardan foydalanilganda sunʼiy archalar elektr taʼminotining taxminiy rejasi mazkur Qoidalarning 3-ilovasiga muvofiq boʻlishi kerak.
40. Vaqtinchalik inshootlarda yongʻin xavfsizligini taʼminlash maqsadida masʼul shaxs tayinlanishi lozim.
5-bob. Xavfsizlik belgilari va evakuatsiya talablari
41. Vaqtinchalik inshootlarni montaj qilish ishlarida quyidagi xavfsizlik belgilari oʻrnatilishi kerak:
“Begona shaxslar kirishi taqiqlanadi!” — montaj qilish ishlari olib borilayotgan joylarning kirish qismiga;
“Yuk koʻtarish ishlari olib borilmoqda!” — montaj qilish ishlarida yuk koʻtarish jarayonlari olib borilayotgan joylarning oldiga;
“Himoyaviy bosh kiyim (shlem) kiying!” — montaj qilish ishlari olib borilayotgan joylarning kirish qismiga;
“Ehtiyot boʻling, elektr xavfi!” — montaj qilish ishlari olib borilayotgan joylardagi elektr jihozlari oldiga;
“Balandlikda ishlashda ehtiyot boʻling!” — montaj ishlari olib borilayotgan balandlikdagi joylarga.
Vaqtinchalik inshootlarni montaj qilish ishlari yakunlangach quyidagi belgilar oʻrnatilgan boʻlishi lozim:
“Chiqish” — vaqtinchalik inshootlardan chiqish joylari oldiga;
“Evakuatsiya yoʻli” — vaqtinchalik inshootlaridagi evakuatsiya yoʻllari oldiga;
“Qoʻl bilan ushlamang, yuqori kuchlanish!” — vaqtinchalik inshootlardagi elektr jihozlari oldiga.
Sahna va sunʼiy archa atrofiga “Ogoh boʻling, harakatlanuvchi qismlar!” belgisi oʻrnatilgan boʻlishi zarur.
Ushbu belgilarning matni umum qabul qilingan xorijiy tillarda ham ifodalanishi mumkin.
42. Mazkur Qoidalarning 41-bandida keltirilgan belgilar barcha xodimlar va tashrif buyuruvchilar uchun aniq koʻrinib turishi hamda tunda ushbu belgilar yoritiladigan yoki fotolyuminessensiya materiallardan tayyorlangan boʻlishi kerak.
43. Vaqtinchalik inshootlarni montaj qilish ishlari yakunlangach xavfsizlik belgilari olib tashlanishi kerak va montaj qilish ishlari yakunlangach oʻrnatiladigan belgilar hamda sahna va sunʼiy archa atrofiga oʻrnatiladigan belgilar doimiy saqlanishi lozim.
44. Eshitish va signalizatsiya tizimlari hamda monitor ommaviy tadbir vaqtida xavf haqidagi ogohlantiruvchi audio va vizual signallarni uzatish imkoniyatiga ega boʻlishi kerak.
Bunda eshitish va signalizatsiya tizimlari hamda monitordagi audio va vizual signallar ochiq maydonning hamda vaqtinchalik inshootning barcha nuqtalarida eshitarli va koʻrinadigan darajada boʻlishi lozim.
6-bob. Favqulodda vaziyatlar
45. Ommaviy tadbirlar tashkilotchisi favqulodda vaziyatlar yuzaga kelgan vaqtning oʻzida, bu haqida zudlik bilan favqulodda vaziyatlar organlariga hamda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasining hududiy organlariga xabar berishi shart.
46. Ommaviy tadbirlar tashkilotchisi tomonidan monitor, sahna, sunʼiy archa va vaqtinchalik inshootlarning qismlari yonib ketgan yoki yemirilgan taqdirda fotosuratga yoki videoga olinishi, keyin “Noxush hodisa dalolatnomasi” rasmiylashtirilishi kerak.
47. Favqulodda vaziyatlarda odamlarning evakuatsiya yoʻllari orqali 5 daqiqa ichida ochiq maydonlarni va vaqtinchalik inshootlarni tark etish imkoniyati yaratilishi kerak.
7-bob. Sanitariya-gigiyena talablari
48. Ochiq maydonlarda sanitariya-gigiyena talablariga rioya qilinishi hamda ichimlik suvi taʼminoti va oqova suvlarni chiqarib yuborish tizimi va chiqindilarni yigʻish, shuningdek ularni tashish uchun maxsus konteynerlar mavjud boʻlishi kerak.
49. Ochiq maydonlarda tozalik saqlanishi va ushbu maydonlar muntazam ravishda tozalanishi shart.
8-bob. Yakuniy qoida
50. Mazkur Qoidalarning buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javob beradilar.
Ochiq maydonlarda oʻrnatiladigan monitor, sahna, sunʼiy archa va boshqa vaqtinchalik inshootlarni oʻrnatish, montaj qilish va ulardan xavfsiz foydalanish qoidalariga 1-ILOVA
Ochiq maydonlarda monitor va sahnani oʻrnatishda tavsiyaviy eskizlar
Ochiq maydonlarda vaqtinchalik inshootlarni oʻrnatishda tavsiyaviy eskiz
Ochiq maydonlarda oʻrnatiladigan monitor, sahna, sunʼiy archa va boshqa vaqtinchalik inshootlarni oʻrnatish, montaj qilish va ulardan xavfsiz foydalanish qoidalariga 2-ILOVA
Ochiq maydonlarda sunʼiy archani oʻrnatishda foydalaniladigan sxema
Ochiq maydonlarda oʻrnatiladigan monitor, sahna, sunʼiy archa va boshqa vaqtinchalik inshootlarni oʻrnatish, montaj qilish va ulardan xavfsiz foydalanish qoidalariga 3-ILOVA
“Yangi yil” bayramini nishonlashda sunʼiy archalardan foydalanilganda sunʼiy archalar elektr taʼminotining taxminiy rejasi
Rais A. RAFIQOV
Ichki ishlar vaziri A. TASHPULATOV
Sogʻliqni saqlash vaziri A. XUDAYAROV
Milliy gvardiya qoʻmondoni B. TASHMATOV
Favqulodda vaziyatlar vaziri B. KUDRATXODJAYEV
Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil A. BURIYEV
Elektr energiyasi, neft mahsulotlari va gazdan foydalanishni nazorat qilish inspeksiyasi boshligʻi D. ISAQULOV
Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vaziri B. ZAXIDOV
Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi sohasida nazorat qilish inspeksiyasi birinchi oʻrinbosari J. JABBOROV
Madaniyat vaziri O. NAZARBEKOV
Savdo-sanoat palatasi raisi D. VAXABOV
Toshkent sh.,
2026-yil 19-mart,
2026-yil 18-mart
2026-yil 11-mart
2026-yil 3-mart
2026-yil 23-yanvar
2026-yil 23-yanvar
2026-yil 20-yanvar
2025-yil 30-dekabr
2025-yil 26-dekabr
2025-yil 25-dekabr
2025-yil 24-dekabr
33-son