UzbekAI

Ўзбекистон Республикаси Истиқболли лойиҳалар миллий агентлиги директорининг

буйруғи

НИЗОМ

Суғурта агентлари тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида

Ўзбекистон Республикасининг «Суғурта фаолияти тўғрисида»ги Қонуни ҳамда Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 23 июлдаги 458-сон «Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Суғурта хизматлари бозорини янада ривожлантиришнинг комплекс чора-тадбирлари тўғрисида» 2024 йил 1 мартдаги ПҚ-108-сон қарорини амалга ошириш чора-тадбирлари ҳақида»ги қарорига мувофиқ буюраман:

1. Суғурта агентлари тўғрисидаги низом иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Марказий банки, Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси, Коррупцияга қарши курашиш агентлиги, Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакил ва Савдо-саноат палатаси билан келишилган.

3. Ушбу буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.

Мазкур буйруққа илованинг 4 , 10 ва 17-бандлари ҳамда 23-бандининг тўққизинчи хатбошиси ушбу буйруқ кучга кирган кундан эътиборан уч ой ўтгач амалга киритилади.

Келишилди:

Ўзбекистон Республикаси Истиқболли лойиҳалар миллий агентлиги директорининг 2026 йил 20 апрелдаги 14-сон буйруғига ИЛОВА

Суғурта агентлари тўғрисидаги

Мазкур Низом Ўзбекистон Республикаси ҳудудида суғурта агентлари фаолиятига доир талабларни белгилайди.

1-боб. Умумий қоидалар

1. Ушбу Низомда қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:

суғурта агенти — суғурталовчи номидан ва унинг топшириғига биноан суғурта шартномасини тузишни ҳамда унинг бажарилишини ташкил этишга доир фаолиятни амалга оширувчи жисмоний ёки юридик шахс ;

топшириқ шартномаси (агент битими) — суғурталовчи ва суғурта агенти ўртасида ёзма ёки электрон шаклда тузилган шартнома бўлиб, унга кўра суғурта агенти суғурталовчи номидан ва унинг топшириғига асосан ҳамда у томонидан берилган ваколатлар доирасида ҳақ эвазига суғурта шартномаларини тузиш ва бажарилишини ташкил этиш юзасидан воситачилик хизматларини кўрсатиш бўйича мажбуриятларни ўз зиммасига олади;

ваколатли давлат органи — Ўзбекистон Республикаси Истиқболли лойиҳалар миллий агентлиги;

воситачилик ҳақи — суғурта агентига суғурта турлари бўйича воситачилик хизматини кўрсатганлик учун ушбу Низом билан белгиланган миқдорнинг максимал чегараси доирасида суғурта мукофотидан улуш сифатида суғурталовчи томонидан тўланадиган тўлов;

Ягона автоматлаштирилган ахборот тизими — манфаатдор вазирликлар ва идораларнинг ахборот тизимлари ва марказий маълумотлар базалари, жисмоний ва юридик шахслар марказий маълумотлар базалари билан интеграциялашган суғурта бозори маълумотларини ҳисобга олиш ва истеъмолчиларга электрон суғурта хизматларини кўрсатиш имкониятини таъминловчи ягона тизим.

2. Суғурта агенти бир вақтнинг ўзида суғурталовчининг бошқарув ва назорат органлари аъзолари ва раҳбарлари, шунингдек ходими сифатида иш юритиши мумкин эмас .

3. Суғурта агенти суғурта шартномаларини тузиш ва бажарилишини ташкил этиш юзасидан воситачилик хизматларини суғурталовчининг ёки ўзининг дастурий таъминоти (ахборот тизимлари) орқали электрон шаклда амалга ошириши мумкин.

Бунда, суғурта агентининг дастурий таъминотида (ахборот тизимида) тузилган суғурта шартномалари (полислари) тўғрисидаги маълумотлар ўзаро интеграция орқали Ягона автоматлаштирилган ахборот тизими сўровига кўра суғурта агенти томонидан юборилиши шарт.

4. Суғурта агенти фақат ўзи билан топшириқ шартномаси (агент битими) тузган суғурталовчининг реестрига киритилганидан кейин ўз фаолиятини амалга ошириши мумкин . Бунда, топшириқ шартномаси (агент битими) тузилган кундан бошлаб бир кун ичида суғурталовчи томонидан Ягона автоматлаштирилган ахборот тизимида қайд этилади ва суғурта агентига ID рақам берилади.

Топшириқ шартномаси (агент битими) бекор қилинган ҳолларда у бекор қилинган кундан бошлаб бир кун ичида суғурталовчи томонидан Ягона автоматлаштирилган ахборот тизимида бу ҳақида қайд киритилади.

5. Жисмоний шахс бўлган суғурта агенти ўз номига, яқин қариндошлари (ота-онаси, туғишган ва ўгай ака-ука ва опа-сингиллари, эри, хотини, фарзандлари, шу жумладан фарзандликка олинганлар, бобоси, бувиси, неваралари, шунингдек эрининг (хотинининг) ота-онаси, туғишган ҳамда ўгай ака-ука ва опа-сингиллари) номига суғурта шартномалари бўйича ҳужжатлар ёзишга, шунингдек ўз фойдасига суғурта шартномалари тузишга ҳамда бунда мазкур суғурта шартномаси бўйича суғурта агенти сифатида иш юритишга ҳақли эмас .

Юридик шахс бўлган суғурта агентлари суғурта қилдирувчи сифатида иштирок этадиган суғурта шартномаларида суғурта агенти сифатида иш юритишга ҳақли эмас.

6. Суғурта агентининг суғурта фаолияти тўғрисидаги қонунчилик билан белгиланган вазифаларини бошқа ҳар қандай фуқаролик-ҳуқуқий тусдаги шартнома асосида амалга ошириш мумкин эмас .

7. Банк кредитлари билан боғлиқ суғурта шартномалари тузилишида (банкнинг ўз тадбиркорлик таваккалчилигини суғурталаш шартномалари бундан мустасно) кредит берувчи тижорат банки Ўзбекистон Республикаси резидентлари ҳисобланган суғурталовчилар номидан суғурта шартномаси тузилишини ташкил этиш бўйича фаолиятини амалга оширади .

Тижорат банки ва суғурталовчиларнинг бош офислари ўртасида тузилган топшириқ шартномасига (агент битимига) асосан тижорат банкининг барча ҳудудий бўлинмалари суғурта агенти ҳисобланади. Бунда, суғурталовчи суғурта қилдирувчи томонидан ихтиёрий равишда танланади.

Суғурта шартномаларини тузиш ва бажарилишини ташкил этиш юзасидан банкнинг воситачилик хизматлари фақат мазкур банкнинг дастурий таъминоти (ахборот тизими) орқали амалга оширилади.

Банк кредити билан боғлиқ суғурта шартномасини тузишда суғурта қилдирувчи танлаган суғурталовчи билан тижорат банки ўртасида топшириқ шартномаси (агент битими) тузилмаган бўлса, суғурта қилдирувчи ўзи танлаган суғурталовчи билан суғурта шартномасини суғурта агенти иштирокисиз тўғридан-тўғри тузади. Бунда, тузилган суғурта шартномаси банкнинг суғурта шартномаси бўйича талабларига жавоб бериши лозим.

Банк кредитлари билан боғлиқ суғурта шартномаларининг тузилишида наф олувчи ҳисобланган тижорат банкидан бошқа шахсларнинг суғурта агенти сифатида иштирок этишига йўл қўйилмайди.

2-боб. Суғурталовчи ва суғурта агенти ўртасида топшириқ шартномасини (агент битимини) тузиш тартиби

8. Суғурта агенти суғурталовчилар билан тузилган топшириқ шартномаси (агент битими) асосида суғурталовчининг номидан ва унинг топшириғига биноан суғурта шартномасини тузиш ва ижро этилишини ташкил қилиш бўйича воситачилик фаолиятини амалга оширади .

9. Топшириқ шартномаси (агент битими) юридик ёки жисмоний шахс бўлган суғурта агенти ва суғурталовчи ўртасидаги келишувга асосан тузилади.

10. Суғурталовчи топшириқ шартномаси (агент битими) тузгунга қадар суғурта агенти бўлишга номзод жисмоний шахсни ёки юридик шахснинг раҳбари ёхуд ходимини ўз маблағлари ҳисобидан ўзи томонидан тасдиқланган 12 соатдан кам бўлмаган суғурта агентларини тайёрлаш курси бўйича малакасини ошириши лозим.

Суғурта агенти юридик шахс бўлганда унинг штатида суғурта агентларини тайёрлаш курсидан ўтган раҳбар ёки ходим доимий равишда бўлиши лозим.

3-боб. Суғурта агентлари фаолиятини амалга ошириш тартиби ва шартлари

11. Суғурта агентларининг фаолияти қуйидагиларни ўз ичига олади:

суғурта шартномасини тузиш учун мижозларни қидириш;

суғурталовчи, суғурта хизматлари ва маҳсулотлари, суғурта қоидалари ва шартномаларининг талаб ҳамда шартлари тўғрисидаги ахборотни суғурта қилдирувчиларга етказиш;

суғурта шартномасини тузиш учун зарур бўлган маълумотларни суғурта қилдирувчидан олиш;

суғурта шартномасини (суғурта полисини) тузиш учун зарур бўлган ҳужжатларни тайёрлаш ёки расмийлаштириш;

суғурта даъволарини ҳал қилиш жараёнида суғурталовчи ва суғурта қилдирувчи ўртасида ахборотнинг ўз вақтида ва сифатли алмашинишини таъминлаш;

тегишли келишув мавжуд бўлганда суғурталовчининг топшириғи бўйича ва унинг ҳисобидан суғурта товонларини (тўловларини) тўланишини ташкиллаштириш;

ўзининг дастурий таъминоти (ахборот тизими) орқали суғурта шартномаларини тузиш ва бажарилишини ташкил этиш юзасидан воситачилик хизматларини кўрсатувчи юридик шахс бўлган суғурта агенти мижозларни қўллаб-қувватлаш хизматини (call-марказ, интерактив мулоқот тизими ва бошқалар) узлуксиз равишда кўрсатиш;

ахборот-коммуникация технологияларидан фойдаланган ҳолда фаолиятини юритиш;

қонунчилик ҳужжатларига зид бўлмаган бошқа хизматларни кўрсатиш.

12. Суғурта агенти суғурта шартномасини тузишда:

суғурта қилдирувчининг манфаатларидан келиб чиқиб ваколатли давлат органи томонидан белгиланган суғурта шартномасининг шартларига қўйиладиган энг кам талабларга риоя қилинишини таъминлаши;

суғурта хизматлари кўрсатилишининг сифати бўйича ваколатли давлат органи томонидан юритиладиган суғурталовчилар рейтинги билан суғурта қилдирувчиларни таништириши лозим.

13. Суғурта агентининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари суғурталовчи билан тузиладиган топшириқ шартномасида (агент битимида) белгиланади ва суғурта фаолияти тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатларида белгиланган суғурта агентининг ҳуқуқ ва мажбуриятларига зид бўлиши мумкин эмас.

14. Топшириқ шартномаси (агент битими) қуйидаги муҳим шартларни назарда тутиши лозим:

топшириқ шартномаси (агент битими) тузилган сана;

суғурталовчи томонидан суғурта агентига берилган ваколатлар доирасида суғурта шартномаси тузилиши мумкин бўлган суғурта турлари;

суғурта турлари бўйича воситачилик ҳақининг миқдорлари;

ўзаро ҳисоб-китоб қилиш тартиби ва муддатлари;

суғурталовчи ва суғурта агентининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари;

топшириқ шартномаси (агент битими) мажбуриятлари бажарилмаганда ёки лозим даражада бажарилмаганда томонларнинг жавобгарлиги;

низоларни ҳал қилиш тартиби;

томонларнинг реквизитлари.

15. Суғурта агенти воситачилигида тузилган суғурта шартномалари бўйича воситачилик ҳақи суғурталовчининг банк ҳисоб рақамига келиб тушган суғурта мукофотларининг 25 фоизидан ошмаган ҳолда амалга оширилади.

Топшириқ шартномаси (агент битими) асосида суғурта агентлари иштирокида тузилган суғурта шартномалари бўйича суғурталовчиларнинг ходимларига агент битимида кўрсатилган воситачилик хизматлари учун ҳамда унда кўрсатилган усулда ҳақ тўлаш тақиқланади.

16. Суғурта шартномалари муддатидан олдин бекор қилинганда суғурта шартномалари бўйича воситачилик ҳақи суғурта агенти томонидан суғурталовчига суғурта шартномасининг муддати ўтмаган даврига мутаносиб миқдорда қайтарилиши лозим.

17. Топшириқ шартномасидаги (агент битимидаги) ҳуқуқ ва мажбуриятлар ҳамда ушбу битим доирасида тузилган суғурта шартномалари бўйича воситачилик хизматлари учинчи шахсга ўтказилиши мумкин эмас.

18. Электрон суғурта шартномаларининг (суғурта полисларининг) ҳисоби Суғурта хизматларини электрон шаклда кўрсатиш тартиби тўғрисидаги низомда (рўйхат рақами 3571, 2024 йил 11 ноябрь) белгиланган тартибда юритилади.

19. Топшириқ шартномаси (агент битими) бўйича мажбуриятларнинг қисман ёки тўлиқ бажарилмаслиги енгиб бўлмас куч (форс-мажор), шу жумладан ёнғин, табиий офатлар, урушлар, ҳар қандай тусдаги ҳарбий ҳаракатлар, умумий иш ташлашлар, қўпорувчилик ва террорчилик ҳаракатлари, авариялар туфайли юз берганда, агар бу ҳолатлар топшириқ шартномасининг (агент битимининг) бажарилишига бевосита таъсир кўрсатган бўлса, топшириқ шартномаси (агент битими) тарафлари жавобгарликдан озод қилинади.

Бунда, топшириқ шартномаси (агент битими) бўйича мажбуриятларни бажариш муддати бундай ҳолатлар мавжуд бўладиган вақтга мутаносиб тарзда узайтирилади.

4-боб. Суғурта агентлари фаолиятини назорат қилиш

20. Суғурта агентлари фаолияти устидан назоратни топшириқ шартномасига (агент битимига) мувофиқ суғурталовчи амалга оширади.

21. Суғурталовчи томонидан суғурта агентлари фаолияти ҳар олти ойда камида бир марта мониторингдан ўтказилади. Мониторинг жараёнида қуйидаги масалалар ўрганилади:

суғурта агенти фаолиятининг ҳаққонийлиги ва қонунчилик ҳужжатларига мувофиқлиги;

суғурта агентлари воситачилигида тузилган суғурта шартномаларининг (суғурта полисларининг) ва улар бўйича амалга оширилган операцияларнинг суғурта фаолияти тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатларига мувофиқлиги;

суғурта шартномалари (суғурта полислари) бўйича суғурталовчининг банк ҳисоб рақамига келиб тушган суғурта мукофотларининг ҳисоби;

суғурта агентлари воситачилигида тузилган суғурта шартномаларининг (суғурта полисларининг) ҳисоби;

суғурталовчига топширилган ва суғурта қилдирувчиларга берилган ҳужжатлардаги ёзувларнинг мослиги;

суғурта агенти воситачилигида тузилган суғурта шартномалари муддатидан олдин бекор қилинганда суғурта агенти томонидан воситачилик ҳақи суғурта шартномасининг муддати ўтмаган даврига мутаносиб миқдорда суғурталовчига қайтарилганлигининг ҳисоби;

суғурта агенти томонидан топшириқ шартномасига (агент битимига) мувофиқ қабул қилинган мажбуриятларнинг бажарилиши билан боғлиқ бошқа масалалар.

Мониторинг якуни бўйича суғурталовчи томонидан икки нусхада далолатнома тузилади ҳамда суғурталовчи ва суғурта агенти томонидан имзоланади. Агар суғурта агенти далолатномани имзолашдан бош тортса, бу тўғрисида далолатномага холислар иштирокида тегишли ёзув киритилади.

Далолатномани сақлаш муддати беш йилни ташкил этади.

22. Суғурта агенти томонидан ушбу Низомда ва қонунчилик ҳужжатларида белгиланган талаб ва шартларга риоя қилинмаганда ушбу суғурта агенти воситачилигида тузилган суғурта шартномаларини Ягона автоматлаштирилган ахборот тизимида рўйхатдан ўтказиш ва суғурта полисларини расмийлаштириш Суғурта хизматларини электрон шаклда кўрсатиш тартиби тўғрисидаги низомга (рўйхат рақами 3571, 2024 йил 11 ноябрь) мувофиқ тўхтатилади.

23. Суғурталовчи топшириқ шартномасини (агент битимини) қуйидаги ҳолларда бекор қилиши шарт:

суғурта агенти томонидан қабул қилинган мажбуриятларни бажаришдан асоссиз равишда бош тортилганлиги тасдиқланганда;

топшириқ шартномаси (агент битими) амал қилиш даврида олти ой давомида воситачилик фаолияти амалга оширилмаганда;

суғурта агенти — жисмоний шахс вафот этганда, қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда тўловга қобилиятсиз ёки муомалага лаёқатсиз (муомала лаёқати чекланган) деб топилганда;

суғурта агенти — юридик шахс қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда тўловга қобилиятсиз деб топилганда ёки тугатилганда;

жавобгарликка тортилган суғурта агенти — жисмоний шахсга нисбатан суғурта агенти фаолиятини давом эттириш имкониятини истисно қилувчи суд ҳужжати қонуний кучга кирганда;

ўзининг дастурий таъминоти (ахборот тизими) орқали суғурта шартномаларини тузиш ва бажарилишини ташкил этиш юзасидан воситачилик хизматларини кўрсатувчи юридик шахс бўлган суғурта агенти мижозларни қўллаб-қувватлаш хизматини (call-марказ, интерактив мулоқот тизими ва бошқалар) узлуксиз равишда кўрсатмаганда;

суғурталовчининг лицензияси бекор қилинганда ;

суғурта агенти инсофсиз суғурта агентлари реестрига киритилганда;

суғурта агенти томонидан қонунчилик ҳужжатларига ва мазкур Низом талабларига риоя қилинмаганлиги аниқланганда.

24. Ваколатли давлат органи ёки суднинг суғурталовчи лицензиясининг амал қилишини тўхтатиб туриш тўғрисидаги қарори қабул қилинган тақдирда суғурталовчи бу ҳақида суғурта агентларини шу куннинг ўзида ёзма ёки электрон шаклда хабардор қилиши ҳамда ўз расмий веб-сайтида эълон қилиши шарт.

25. Ваколатли давлат органи суғурталовчилар билан суғурта агентлари ўртасидаги муносабатларни тартибга солишда қуйидаги ҳуқуқларга эга:

мазкур Низомда келтирилган фаолиятни суғурта агентлари томонидан лозим даражада бажарилишини суғурталовчи иштирокида ўрганиш;

суғурталовчидан суғурта агентлари фаолиятига доир ахборотларни сўраб олиш.

26. Ваколатли давлат органи томонидан инсофсиз суғурта агентларининг реестри (бундан буён матнда реестр деб юритилади) юритилади.

Реестр ваколатли давлат органининг расмий веб-сайтида барча фойдаланувчилар учун очиқ эълон қилинади.

27. Суғурта агенти қуйидаги ҳолларда реестрга киритилади:

суднинг қарорига кўра фирибгарлик, сохталаштириш ва коррупция билан боғлиқ жиноятларни содир этганликда айбдор деб топилганда;

била туриб ёлғон ёки сохта ҳужжатлар асосида суғурта шартномаларини тузганлиги аниқланганда;

суд томонидан топшириқ шартномаси (агент битими) шартларини бажармаганликда ёки лозим даражада бажармаганликда айбдор деб топилганда.

Мазкур банднинг иккинчи — тўртинчи хатбошиларида назарда тутилган ҳолатлардан бири юз берганда суғурталовчи мазкур ҳолатлар унга маълум бўлган пайтдан эътиборан беш кун ичида ваколатли давлат органини ёзма равишда хабардор қилиши шарт.

Реестрга суғурта агентлари бир йил муддатга ёки суднинг қарорида кўрсатилган муддатга киритилади. Ушбу муддат тугаганидан кейин суғурта агенти реестрдан чиқарилган ҳисобланади.

Реестрга суғурта агенти ваколатли давлат органининг қарорига асосан киритилади ҳамда ушбу қарор юзасидан суд тартибида шикоят қилиниши мумкин.

5-боб. Якуний қоида

28. Мазкур Низом талабларини бузганликда айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда жавобгар бўладилар.

Директор Д. ЛИ

Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакил А. БУРИЕВ

Коррупцияга қарши курашиш агентлиги д иректори А. БУРХАНОВ

Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси р аиси Ҳ. ТУРАХУЖАЕВ

Марказий банк раиси Т. ИШМЕТОВ

Савдо-саноат палатаси р аиси Д. ВАХАБОВ

Тошкент ш.,

2026 йил 20 апрель,

2026 йил 2 апрель

2026 йил 2 апрель

2026 йил 1 апрель

2026 йил 19 февраль

2026 йил 16 февраль

14-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 03.06.2026 й., 10/26/3845/0549-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Istiqbolli loyihalar milliy agentligi direktorining

buyrugʻi

NIZOM

Sugʻurta agentlari toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida

Oʻzbekiston Respublikasining “Sugʻurta faoliyati toʻgʻrisida”gi Qonuni hamda Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 23-iyuldagi 458-son “Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Sugʻurta xizmatlari bozorini yanada rivojlantirishning kompleks chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2024-yil 1-martdagi PQ-108-son qarorini amalga oshirish chora-tadbirlari haqida”gi qaroriga muvofiq buyuraman:

1. Sugʻurta agentlari toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki, Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi, Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil va Savdo-sanoat palatasi bilan kelishilgan.

3. Ushbu buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Mazkur buyruqqa ilovaning 4 , 10 va 17-bandlari hamda 23-bandining toʻqqizinchi xatboshisi ushbu buyruq kuchga kirgan kundan eʼtiboran uch oy oʻtgach amalga kiritiladi.

Kelishildi:

Oʻzbekiston Respublikasi Istiqbolli loyihalar milliy agentligi direktorining 2026-yil 20-apreldagi 14-son buyrugʻiga ILOVA

Sugʻurta agentlari toʻgʻrisidagi

Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi hududida sugʻurta agentlari faoliyatiga doir talablarni belgilaydi.

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:

sugʻurta agenti — sugʻurtalovchi nomidan va uning topshirigʻiga binoan sugʻurta shartnomasini tuzishni hamda uning bajarilishini tashkil etishga doir faoliyatni amalga oshiruvchi jismoniy yoki yuridik shaxs ;

topshiriq shartnomasi (agent bitimi) — sugʻurtalovchi va sugʻurta agenti oʻrtasida yozma yoki elektron shaklda tuzilgan shartnoma boʻlib, unga koʻra sugʻurta agenti sugʻurtalovchi nomidan va uning topshirigʻiga asosan hamda u tomonidan berilgan vakolatlar doirasida haq evaziga sugʻurta shartnomalarini tuzish va bajarilishini tashkil etish yuzasidan vositachilik xizmatlarini koʻrsatish boʻyicha majburiyatlarni oʻz zimmasiga oladi;

vakolatli davlat organi — Oʻzbekiston Respublikasi Istiqbolli loyihalar milliy agentligi;

vositachilik haqi — sugʻurta agentiga sugʻurta turlari boʻyicha vositachilik xizmatini koʻrsatganlik uchun ushbu Nizom bilan belgilangan miqdorning maksimal chegarasi doirasida sugʻurta mukofotidan ulush sifatida sugʻurtalovchi tomonidan toʻlanadigan toʻlov;

Yagona avtomatlashtirilgan axborot tizimi — manfaatdor vazirliklar va idoralarning axborot tizimlari va markaziy maʼlumotlar bazalari, jismoniy va yuridik shaxslar markaziy maʼlumotlar bazalari bilan integratsiyalashgan sugʻurta bozori maʼlumotlarini hisobga olish va isteʼmolchilarga elektron sugʻurta xizmatlarini koʻrsatish imkoniyatini taʼminlovchi yagona tizim.

2. Sugʻurta agenti bir vaqtning oʻzida sugʻurtalovchining boshqaruv va nazorat organlari aʼzolari va rahbarlari, shuningdek xodimi sifatida ish yuritishi mumkin emas .

3. Sugʻurta agenti sugʻurta shartnomalarini tuzish va bajarilishini tashkil etish yuzasidan vositachilik xizmatlarini sugʻurtalovchining yoki oʻzining dasturiy taʼminoti (axborot tizimlari) orqali elektron shaklda amalga oshirishi mumkin.

Bunda, sugʻurta agentining dasturiy taʼminotida (axborot tizimida) tuzilgan sugʻurta shartnomalari (polislari) toʻgʻrisidagi maʼlumotlar oʻzaro integratsiya orqali Yagona avtomatlashtirilgan axborot tizimi soʻroviga koʻra sugʻurta agenti tomonidan yuborilishi shart.

4. Sugʻurta agenti faqat oʻzi bilan topshiriq shartnomasi (agent bitimi) tuzgan sugʻurtalovchining reyestriga kiritilganidan keyin oʻz faoliyatini amalga oshirishi mumkin . Bunda, topshiriq shartnomasi (agent bitimi) tuzilgan kundan boshlab bir kun ichida sugʻurtalovchi tomonidan Yagona avtomatlashtirilgan axborot tizimida qayd etiladi va sugʻurta agentiga ID raqam beriladi.

Topshiriq shartnomasi (agent bitimi) bekor qilingan hollarda u bekor qilingan kundan boshlab bir kun ichida sugʻurtalovchi tomonidan Yagona avtomatlashtirilgan axborot tizimida bu haqida qayd kiritiladi.

5. Jismoniy shaxs boʻlgan sugʻurta agenti oʻz nomiga, yaqin qarindoshlari (ota-onasi, tugʻishgan va oʻgay aka-uka va opa-singillari, eri, xotini, farzandlari, shu jumladan farzandlikka olinganlar, bobosi, buvisi, nevaralari, shuningdek erining (xotinining) ota-onasi, tugʻishgan hamda oʻgay aka-uka va opa-singillari) nomiga sugʻurta shartnomalari boʻyicha hujjatlar yozishga, shuningdek oʻz foydasiga sugʻurta shartnomalari tuzishga hamda bunda mazkur sugʻurta shartnomasi boʻyicha sugʻurta agenti sifatida ish yuritishga haqli emas .

Yuridik shaxs boʻlgan sugʻurta agentlari sugʻurta qildiruvchi sifatida ishtirok etadigan sugʻurta shartnomalarida sugʻurta agenti sifatida ish yuritishga haqli emas.

6. Sugʻurta agentining sugʻurta faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik bilan belgilangan vazifalarini boshqa har qanday fuqarolik-huquqiy tusdagi shartnoma asosida amalga oshirish mumkin emas .

7. Bank kreditlari bilan bogʻliq sugʻurta shartnomalari tuzilishida (bankning oʻz tadbirkorlik tavakkalchiligini sugʻurtalash shartnomalari bundan mustasno) kredit beruvchi tijorat banki Oʻzbekiston Respublikasi rezidentlari hisoblangan sugʻurtalovchilar nomidan sugʻurta shartnomasi tuzilishini tashkil etish boʻyicha faoliyatini amalga oshiradi .

Tijorat banki va sugʻurtalovchilarning bosh ofislari oʻrtasida tuzilgan topshiriq shartnomasiga (agent bitimiga) asosan tijorat bankining barcha hududiy boʻlinmalari sugʻurta agenti hisoblanadi. Bunda, sugʻurtalovchi sugʻurta qildiruvchi tomonidan ixtiyoriy ravishda tanlanadi.

Sugʻurta shartnomalarini tuzish va bajarilishini tashkil etish yuzasidan bankning vositachilik xizmatlari faqat mazkur bankning dasturiy taʼminoti (axborot tizimi) orqali amalga oshiriladi.

Bank krediti bilan bogʻliq sugʻurta shartnomasini tuzishda sugʻurta qildiruvchi tanlagan sugʻurtalovchi bilan tijorat banki oʻrtasida topshiriq shartnomasi (agent bitimi) tuzilmagan boʻlsa, sugʻurta qildiruvchi oʻzi tanlagan sugʻurtalovchi bilan sugʻurta shartnomasini sugʻurta agenti ishtirokisiz toʻgʻridan-toʻgʻri tuzadi. Bunda, tuzilgan sugʻurta shartnomasi bankning sugʻurta shartnomasi boʻyicha talablariga javob berishi lozim.

Bank kreditlari bilan bogʻliq sugʻurta shartnomalarining tuzilishida naf oluvchi hisoblangan tijorat bankidan boshqa shaxslarning sugʻurta agenti sifatida ishtirok etishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

2-bob. Sugʻurtalovchi va sugʻurta agenti oʻrtasida topshiriq shartnomasini (agent bitimini) tuzish tartibi

8. Sugʻurta agenti sugʻurtalovchilar bilan tuzilgan topshiriq shartnomasi (agent bitimi) asosida sugʻurtalovchining nomidan va uning topshirigʻiga binoan sugʻurta shartnomasini tuzish va ijro etilishini tashkil qilish boʻyicha vositachilik faoliyatini amalga oshiradi .

9. Topshiriq shartnomasi (agent bitimi) yuridik yoki jismoniy shaxs boʻlgan sugʻurta agenti va sugʻurtalovchi oʻrtasidagi kelishuvga asosan tuziladi.

10. Sugʻurtalovchi topshiriq shartnomasi (agent bitimi) tuzgunga qadar sugʻurta agenti boʻlishga nomzod jismoniy shaxsni yoki yuridik shaxsning rahbari yoxud xodimini oʻz mablagʻlari hisobidan oʻzi tomonidan tasdiqlangan 12 soatdan kam boʻlmagan sugʻurta agentlarini tayyorlash kursi boʻyicha malakasini oshirishi lozim.

Sugʻurta agenti yuridik shaxs boʻlganda uning shtatida sugʻurta agentlarini tayyorlash kursidan oʻtgan rahbar yoki xodim doimiy ravishda boʻlishi lozim.

3-bob. Sugʻurta agentlari faoliyatini amalga oshirish tartibi va shartlari

11. Sugʻurta agentlarining faoliyati quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

sugʻurta shartnomasini tuzish uchun mijozlarni qidirish;

sugʻurtalovchi, sugʻurta xizmatlari va mahsulotlari, sugʻurta qoidalari va shartnomalarining talab hamda shartlari toʻgʻrisidagi axborotni sugʻurta qildiruvchilarga yetkazish;

sugʻurta shartnomasini tuzish uchun zarur boʻlgan maʼlumotlarni sugʻurta qildiruvchidan olish;

sugʻurta shartnomasini (sugʻurta polisini) tuzish uchun zarur boʻlgan hujjatlarni tayyorlash yoki rasmiylashtirish;

sugʻurta daʼvolarini hal qilish jarayonida sugʻurtalovchi va sugʻurta qildiruvchi oʻrtasida axborotning oʻz vaqtida va sifatli almashinishini taʼminlash;

tegishli kelishuv mavjud boʻlganda sugʻurtalovchining topshirigʻi boʻyicha va uning hisobidan sugʻurta tovonlarini (toʻlovlarini) toʻlanishini tashkillashtirish;

oʻzining dasturiy taʼminoti (axborot tizimi) orqali sugʻurta shartnomalarini tuzish va bajarilishini tashkil etish yuzasidan vositachilik xizmatlarini koʻrsatuvchi yuridik shaxs boʻlgan sugʻurta agenti mijozlarni qoʻllab-quvvatlash xizmatini (call-markaz, interaktiv muloqot tizimi va boshqalar) uzluksiz ravishda koʻrsatish;

axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalangan holda faoliyatini yuritish;

qonunchilik hujjatlariga zid boʻlmagan boshqa xizmatlarni koʻrsatish.

12. Sugʻurta agenti sugʻurta shartnomasini tuzishda:

sugʻurta qildiruvchining manfaatlaridan kelib chiqib vakolatli davlat organi tomonidan belgilangan sugʻurta shartnomasining shartlariga qoʻyiladigan eng kam talablarga rioya qilinishini taʼminlashi;

sugʻurta xizmatlari koʻrsatilishining sifati boʻyicha vakolatli davlat organi tomonidan yuritiladigan sugʻurtalovchilar reytingi bilan sugʻurta qildiruvchilarni tanishtirishi lozim.

13. Sugʻurta agentining huquq va majburiyatlari sugʻurtalovchi bilan tuziladigan topshiriq shartnomasida (agent bitimida) belgilanadi va sugʻurta faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlarida belgilangan sugʻurta agentining huquq va majburiyatlariga zid boʻlishi mumkin emas.

14. Topshiriq shartnomasi (agent bitimi) quyidagi muhim shartlarni nazarda tutishi lozim:

topshiriq shartnomasi (agent bitimi) tuzilgan sana;

sugʻurtalovchi tomonidan sugʻurta agentiga berilgan vakolatlar doirasida sugʻurta shartnomasi tuzilishi mumkin boʻlgan sugʻurta turlari;

sugʻurta turlari boʻyicha vositachilik haqining miqdorlari;

oʻzaro hisob-kitob qilish tartibi va muddatlari;

sugʻurtalovchi va sugʻurta agentining huquq va majburiyatlari;

topshiriq shartnomasi (agent bitimi) majburiyatlari bajarilmaganda yoki lozim darajada bajarilmaganda tomonlarning javobgarligi;

nizolarni hal qilish tartibi;

tomonlarning rekvizitlari.

15. Sugʻurta agenti vositachiligida tuzilgan sugʻurta shartnomalari boʻyicha vositachilik haqi sugʻurtalovchining bank hisob raqamiga kelib tushgan sugʻurta mukofotlarining 25 foizidan oshmagan holda amalga oshiriladi.

Topshiriq shartnomasi (agent bitimi) asosida sugʻurta agentlari ishtirokida tuzilgan sugʻurta shartnomalari boʻyicha sugʻurtalovchilarning xodimlariga agent bitimida koʻrsatilgan vositachilik xizmatlari uchun hamda unda koʻrsatilgan usulda haq toʻlash taqiqlanadi.

16. Sugʻurta shartnomalari muddatidan oldin bekor qilinganda sugʻurta shartnomalari boʻyicha vositachilik haqi sugʻurta agenti tomonidan sugʻurtalovchiga sugʻurta shartnomasining muddati oʻtmagan davriga mutanosib miqdorda qaytarilishi lozim.

17. Topshiriq shartnomasidagi (agent bitimidagi) huquq va majburiyatlar hamda ushbu bitim doirasida tuzilgan sugʻurta shartnomalari boʻyicha vositachilik xizmatlari uchinchi shaxsga oʻtkazilishi mumkin emas.

18. Elektron sugʻurta shartnomalarining (sugʻurta polislarining) hisobi Sugʻurta xizmatlarini elektron shaklda koʻrsatish tartibi toʻgʻrisidagi nizomda (roʻyxat raqami 3571, 2024-yil 11-noyabr) belgilangan tartibda yuritiladi.

19. Topshiriq shartnomasi (agent bitimi) boʻyicha majburiyatlarning qisman yoki toʻliq bajarilmasligi yengib boʻlmas kuch (fors-major), shu jumladan yongʻin, tabiiy ofatlar, urushlar, har qanday tusdagi harbiy harakatlar, umumiy ish tashlashlar, qoʻporuvchilik va terrorchilik harakatlari, avariyalar tufayli yuz berganda, agar bu holatlar topshiriq shartnomasining (agent bitimining) bajarilishiga bevosita taʼsir koʻrsatgan boʻlsa, topshiriq shartnomasi (agent bitimi) taraflari javobgarlikdan ozod qilinadi.

Bunda, topshiriq shartnomasi (agent bitimi) boʻyicha majburiyatlarni bajarish muddati bunday holatlar mavjud boʻladigan vaqtga mutanosib tarzda uzaytiriladi.

4-bob. Sugʻurta agentlari faoliyatini nazorat qilish

20. Sugʻurta agentlari faoliyati ustidan nazoratni topshiriq shartnomasiga (agent bitimiga) muvofiq sugʻurtalovchi amalga oshiradi.

21. Sugʻurtalovchi tomonidan sugʻurta agentlari faoliyati har olti oyda kamida bir marta monitoringdan oʻtkaziladi. Monitoring jarayonida quyidagi masalalar oʻrganiladi:

sugʻurta agenti faoliyatining haqqoniyligi va qonunchilik hujjatlariga muvofiqligi;

sugʻurta agentlari vositachiligida tuzilgan sugʻurta shartnomalarining (sugʻurta polislarining) va ular boʻyicha amalga oshirilgan operatsiyalarning sugʻurta faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlariga muvofiqligi;

sugʻurta shartnomalari (sugʻurta polislari) boʻyicha sugʻurtalovchining bank hisob raqamiga kelib tushgan sugʻurta mukofotlarining hisobi;

sugʻurta agentlari vositachiligida tuzilgan sugʻurta shartnomalarining (sugʻurta polislarining) hisobi;

sugʻurtalovchiga topshirilgan va sugʻurta qildiruvchilarga berilgan hujjatlardagi yozuvlarning mosligi;

sugʻurta agenti vositachiligida tuzilgan sugʻurta shartnomalari muddatidan oldin bekor qilinganda sugʻurta agenti tomonidan vositachilik haqi sugʻurta shartnomasining muddati oʻtmagan davriga mutanosib miqdorda sugʻurtalovchiga qaytarilganligining hisobi;

sugʻurta agenti tomonidan topshiriq shartnomasiga (agent bitimiga) muvofiq qabul qilingan majburiyatlarning bajarilishi bilan bogʻliq boshqa masalalar.

Monitoring yakuni boʻyicha sugʻurtalovchi tomonidan ikki nusxada dalolatnoma tuziladi hamda sugʻurtalovchi va sugʻurta agenti tomonidan imzolanadi. Agar sugʻurta agenti dalolatnomani imzolashdan bosh tortsa, bu toʻgʻrisida dalolatnomaga xolislar ishtirokida tegishli yozuv kiritiladi.

Dalolatnomani saqlash muddati besh yilni tashkil etadi.

22. Sugʻurta agenti tomonidan ushbu Nizomda va qonunchilik hujjatlarida belgilangan talab va shartlarga rioya qilinmaganda ushbu sugʻurta agenti vositachiligida tuzilgan sugʻurta shartnomalarini Yagona avtomatlashtirilgan axborot tizimida roʻyxatdan oʻtkazish va sugʻurta polislarini rasmiylashtirish Sugʻurta xizmatlarini elektron shaklda koʻrsatish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga (roʻyxat raqami 3571, 2024-yil 11-noyabr) muvofiq toʻxtatiladi.

23. Sugʻurtalovchi topshiriq shartnomasini (agent bitimini) quyidagi hollarda bekor qilishi shart:

sugʻurta agenti tomonidan qabul qilingan majburiyatlarni bajarishdan asossiz ravishda bosh tortilganligi tasdiqlanganda;

topshiriq shartnomasi (agent bitimi) amal qilish davrida olti oy davomida vositachilik faoliyati amalga oshirilmaganda;

sugʻurta agenti — jismoniy shaxs vafot etganda, qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda toʻlovga qobiliyatsiz yoki muomalaga layoqatsiz (muomala layoqati cheklangan) deb topilganda;

sugʻurta agenti — yuridik shaxs qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda toʻlovga qobiliyatsiz deb topilganda yoki tugatilganda;

javobgarlikka tortilgan sugʻurta agenti — jismoniy shaxsga nisbatan sugʻurta agenti faoliyatini davom ettirish imkoniyatini istisno qiluvchi sud hujjati qonuniy kuchga kirganda;

oʻzining dasturiy taʼminoti (axborot tizimi) orqali sugʻurta shartnomalarini tuzish va bajarilishini tashkil etish yuzasidan vositachilik xizmatlarini koʻrsatuvchi yuridik shaxs boʻlgan sugʻurta agenti mijozlarni qoʻllab-quvvatlash xizmatini (call-markaz, interaktiv muloqot tizimi va boshqalar) uzluksiz ravishda koʻrsatmaganda;

sugʻurtalovchining litsenziyasi bekor qilinganda ;

sugʻurta agenti insofsiz sugʻurta agentlari reyestriga kiritilganda;

sugʻurta agenti tomonidan qonunchilik hujjatlariga va mazkur Nizom talablariga rioya qilinmaganligi aniqlanganda.

24. Vakolatli davlat organi yoki sudning sugʻurtalovchi litsenziyasining amal qilishini toʻxtatib turish toʻgʻrisidagi qarori qabul qilingan taqdirda sugʻurtalovchi bu haqida sugʻurta agentlarini shu kunning oʻzida yozma yoki elektron shaklda xabardor qilishi hamda oʻz rasmiy veb-saytida eʼlon qilishi shart.

25. Vakolatli davlat organi sugʻurtalovchilar bilan sugʻurta agentlari oʻrtasidagi munosabatlarni tartibga solishda quyidagi huquqlarga ega:

mazkur Nizomda keltirilgan faoliyatni sugʻurta agentlari tomonidan lozim darajada bajarilishini sugʻurtalovchi ishtirokida oʻrganish;

sugʻurtalovchidan sugʻurta agentlari faoliyatiga doir axborotlarni soʻrab olish.

26. Vakolatli davlat organi tomonidan insofsiz sugʻurta agentlarining reyestri (bundan buyon matnda reyestr deb yuritiladi) yuritiladi.

Reyestr vakolatli davlat organining rasmiy veb-saytida barcha foydalanuvchilar uchun ochiq eʼlon qilinadi.

27. Sugʻurta agenti quyidagi hollarda reyestrga kiritiladi:

sudning qaroriga koʻra firibgarlik, soxtalashtirish va korrupsiya bilan bogʻliq jinoyatlarni sodir etganlikda aybdor deb topilganda;

bila turib yolgʻon yoki soxta hujjatlar asosida sugʻurta shartnomalarini tuzganligi aniqlanganda;

sud tomonidan topshiriq shartnomasi (agent bitimi) shartlarini bajarmaganlikda yoki lozim darajada bajarmaganlikda aybdor deb topilganda.

Mazkur bandning ikkinchi — toʻrtinchi xatboshilarida nazarda tutilgan holatlardan biri yuz berganda sugʻurtalovchi mazkur holatlar unga maʼlum boʻlgan paytdan eʼtiboran besh kun ichida vakolatli davlat organini yozma ravishda xabardor qilishi shart.

Reyestrga sugʻurta agentlari bir yil muddatga yoki sudning qarorida koʻrsatilgan muddatga kiritiladi. Ushbu muddat tugaganidan keyin sugʻurta agenti reyestrdan chiqarilgan hisoblanadi.

Reyestrga sugʻurta agenti vakolatli davlat organining qaroriga asosan kiritiladi hamda ushbu qaror yuzasidan sud tartibida shikoyat qilinishi mumkin.

5-bob. Yakuniy qoida

28. Mazkur Nizom talablarini buzganlikda aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar boʻladilar.

Direktor D. LI

Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil A. BURIYEV

Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi d irektori A. BURXANOV

Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi r aisi H. TURAXUJAYEV

Markaziy bank raisi T. ISHMETOV

Savdo-sanoat palatasi r aisi D. VAXABOV

Toshkent sh.,

2026-yil 20-aprel,

2026-yil 2-aprel

2026-yil 2-aprel

2026-yil 1-aprel

2026-yil 19-fevral

2026-yil 16-fevral

14-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 03.06.2026-y., 10/26/3845/0549-son)

lex.uz