UzbekAI

Ўзбекистон Республикаси Урбанизация ва уй-жой бозорини барқарор ривожлантириш миллий қўмитаси ҳузуридаги Кадастр агентлиги директорининг

буйруғи

ЙЎРИҚНОМА

Кўчмас мулкни техник инвентаризациядан ўтказишни тайинлаш асослари ва кўчмас мулкни техник инвентаризациядан ўтказиш тартиби тўғрисидаги йўриқномани тасдиқлаш ҳақида

Ўзбекистон Республикасининг «Кўчмас мулкка бўлган ҳуқуқларни давлат рўйхатидан ўтказиш тўғрисида»ги Қонуни ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 22 июндаги 389-сон «Давлат кадастрларини юритиш соҳасини тартибга солувчи айрим норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни тасдиқлаш тўғрисида»ги қарорига мувофиқ буюраман:

1. Кўчмас мулкни техник инвентаризациядан ўтказишни тайинлаш асослари ва кўчмас мулкни техник инвентаризациядан ўтказиш тартиби тўғрисидаги йўриқнома иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Мазкур буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.

Ўзбекистон Республикаси Урбанизация ва уй-жой бозорини барқарор ривожлантириш миллий қўмитаси ҳузуридаги Кадастр агентлиги директорининг 2026 йил 24 апрелдаги 43-10-сон буйруғига ИЛОВА

Кўчмас мулкни техник инвентаризациядан ўтказишни тайинлаш асослари ва кўчмас мулкни техник инвентаризациядан ўтказиш тартиби тўғрисидаги

Мазкур Йўриқнома кўчмас мулкни техник инвентаризациядан ўтказишни тайинлаш асослари ва кўчмас мулкни техник инвентаризациядан ўтказиш тартибини белгилайди.

Ушбу Йўриқноманинг талаблари капитал қурилиш объекти ҳисобланмаган, шу жумладан, енгил конструкцияли қурилмаларга нисбатан татбиқ этилмайди.

1-боб. Умумий қоидалар

1. Мазкур Йўриқномада қуйидаги тушунчалар қўлланилади:

абрис — муайян масштабсиз, пропорцияларга риоя этилган ҳолда, кўчмас мулкнинг мавжудлиги, жойлашган ери, таркиби, майдони, ҳолати ва бошқа тавсифларини тузиш учун зарур бўлган маълумотлар тўпланган чизмаси;

антресол — хонанинг юқори қисмида жойлашган, ёрдамчи мақсадларда фойдаланиш ҳамда хонанинг фойдали майдонини ошириш учун мўлжалланган қурилмавий майдонча;

асосий кириш нуқтаси — объектга кириб чиқиш учун мўлжалланган асосий кириш жойи;

асосий бино — қонунчиликда белгиланган тартибда берилган (реализация қилинган) ер участкасида қурилиши белгиланган, фойдаланишга қабул қилинган бино, шунингдек ҳуқуқни белгиловчи бошқа ҳужжатларга асосан бинонинг фойдаланиш мақсадига, архитектура белгиларига кўра устунлик қилувчи бино;

балкон — фасад деворининг текислигидан ташқарига чиқиб турадиган ҳамда тўсиқ билан ўралган очиқ ёки ёпиқ майдон;

бино — функционал мақсадига қараб одамлар яшаши ёки бўлишига ва ҳар хил турдаги ишлаб чиқариш жараёнларини бажаришга мўлжалланган, таянч, тўсма ёки ҳар иккала мақсадга хизмат қилувчи конструкциялардан иборат қурилиш тизими;

веранда — бинонинг асосий ҳажмига ёпиштириб қурилган ойнаванд ёзги хона;

гараж — транспорт воситаларини доимий ёки вақтинча сақлаш учун мўлжалланган бино ва иншоот ёки унинг бир қисми ёхуд бино ва иншоотлар мажмуаси;

дала ишлари — ходимнинг доимий иш жойидан ташқарида бажариладиган ишлар;

девор — бинонинг асосий конструктив элементи бўлиб, шифтлар, қаватлар ва том каби конструкциялардан тушадиган юкни кўтариш ҳамда бинони ёғингарчилик, иссиқлик ўтказувчанлиги ва бошқа табиий ҳамда иқлимий таъсирлардан ҳимоя қилиш учун мўлжалланган қурилма;

иншоот — ҳар хил турдаги ишлаб чиқариш жараёнларини бажариш, моддий қимматликларни жойлаштириш ва сақлаш, одамларнинг вақтинча бўлиши (ҳаракатланиши), шунингдек ускуналар ёки коммуникацияларни жойлаштириш (ўтказиш, улаш) учун мўлжалланган, таянч, тўсма ёки ҳар иккала мақсадга хизмат қилувчи конструкциялардан иборат ҳажмий, ясси ёки чизиқ тарзидаги қурилиш тизими;

ер участкаси — ер фондининг қайд этилган чегарага, майдонга, жойлашиш манзилига, ҳуқуқий режимга ҳамда давлат ер кадастрида акс эттириладиган бошқа хусусиятларига эга бўлган қисми;

ер участкасининг чегаралари — бир ер участкасини бошқа ер участкасидан ажратувчи чизиқлар;

ертўла қавати — хона полининг ер сатҳидан пастда, хона баландлигининг ярмидан ортиқ жойлашган қават;

ёрдамчи бино — асосий бинога нисбатан ёрдамчи вазифасини бажарувчи бино ва иншоот (омборхона, гараж, ёзги ошхона, тандирхона, алоҳида жойлашган ертўла, ҳаммом, ҳовлидаги ҳожатхона, душхона, иссиқхона, ҳовуз, сауна, қозонхона ва одамларнинг вақтинча туриши ёки турли ишларни бажариш учун мўлжалланган бошқа функционал қурилмалар);

кадастр йиғмажилди — объектнинг кўчмас мулкка бўлган ҳуқуқларни шакллантириш, ҳисобга олиш ва кейинчалик давлат рўйхатидан ўтказиш учун зарур бўлган кадастр суратига олиш, техник хатловдан ўтказиш ва паспортлаштиришнинг, махсус текшириш ва изланишларнинг, сифат ва қиймат жиҳатидан баҳолашнинг ҳужжатлари, материаллари ва маълумотлари жамламаси;

кўп квартирали уй — кўп квартирали уйга туташ ер участкасига ёхуд бундай уйдаги умумий фойдаланиладиган жойларга мустақил чиқиш йўлакларига эга бўлган икки ва ундан ортиқ квартиралар мажмуи;

кўчмас мулк — ер участкалари, бинолар, иншоотлар, кўп йиллик дарахтлар ва ер билан узвий боғланган бошқа мол-мулк, яъни белгиланган мақсадига номутаносиб зарар етказмаган ҳолда жойини ўзгартириш мумкин бўлмайдиган объектлар;

кўчмас мулкнинг таркиби — кўчмас мулкни ташкил этувчи ва у билан узвий боғлиқ бўлган объектлар, қисмлар ҳамда элементлар йиғиндиси;

кириш нуқтаси — ер участкаси, бино ва иншоотларга кириш ва чиқиш учун мўлжалланган жой;

литер — техник инвентаризация ҳужжатларида бино ва иншоотлар ҳамда уларнинг қаватларини белгилаш учун ишлатиладиган лотин алифбосидаги ҳарф;

мансарда қавати — чордоқ бўшлиғида жойлаштириладиган қават;

пардевор — бино ичида жойлашган хоналарни ўзаро ажратиш учун мўлжалланган, юк кўтармайдиган вертикал ички тўсиқ қурилмаси;

пойдевор — бино ёки иншоотнинг ер усти қисмидан тушадиган юкларни тупроққа узатиш ва тақсимлаш учун мўлжалланган конструктив элементи;

пол — эксплуатация қилиш пайтидаги таъсирларни қабул қилиш ва ораёпма ёки грунт бўйлаб қайта тақсимлаш учун мўлжалланган бино ёки иншоотнинг элементи;

тамбур — бино ёки иншоотга киришда эшиклар орасидаги ўтиш жойи (тамбур совуқ ҳаво, чанг, тутун ва ҳидларнинг кириб келишини олдини олишга хизмат қилади);

терраса — бинога туташтириб қурилган, очиқ ёки ёпиқ ҳолдаги майдонча;

кўчмас мулкни техник инвентаризациядан ўтказиш (бундан буён матнда техник инвентаризациядан ўтказиш деб юритилади) — кўчмас мулкни текшириш натижалари асосида кўчмас мулкнинг мавжудлиги, жойлашган ери, таркиби, майдони, ҳолати, қиймати ва бошқа тавсифлари тўғрисидаги маълумотларни тўплаш, аниқлаш ҳамда уларга ишлов бериш;

техник қават — муҳандислик қурилмаларини жойлаштириш ва коммуникацияларни ўтказишга мўлжалланган қават;

том — бино ёки иншоотнинг ёғингарчилик, шамол, қуёш нури ва бошқа ташқи таъсирлардан ҳимоя қилувчи устки қоплама конструктив элементи;

умумий майдон — бинолар, иншоотлар барча қаватларининг горизонтал периметри бўйича ўраб турган ташқи чегараловчи элементлар бўйича ҳисобланган майдон (кўп қаватли уйларнинг қисмлари ҳамда ертўлалар бундан мустасно);

умумий фойдали майдон — бино, иншоотнинг инсон фойдаланиши мумкин бўлган барча ўраб турувчи элементларининг ичидаги майдонлари йиғиндиси (ертўлалар бундан мустасно);

Кадастр ва кўчмас мулкларни рўйхатдан ўтказиш интеграцион ахборот тизими (бундан буён матнда УЗКАД тизими деб юритилади) — кадастр ва кўчмас мулкларни рўйхатдан ўтказиш интеграциялаштирилган ахборот тизими;

капитал қурилиш объектлари — ер билан узвий боғлиқ бўлган ва уларнинг белгиланган мақсадига номутаносиб зарар етказмаган ҳолда жойини ўзгартириш мумкин бўлмайдиган бинолар, иншоотлар, шунингдек, қурилиши тугалланмаган объектлар;

лоджия — уч томондан девор билан ўралган, ташқи томондан очиқ ёки ойнаванд, бино ҳажмига эга ботиқ ёзги бино;

хона — бинонинг ички ҳажмида жойлашган, деворлар, дераза ва эшиклар, шифт ҳамда пол билан чегараланган алоҳида қисм;

сокол қавати — хоналар полининг сатҳи ернинг режавий сатҳидан хона баландлигининг ярмидан кам қисми миқдорида пастда жойлашган қават;

чордоқ — бинонинг тепа қавати ораёпмаси ва томёпма конструкциялари орасидаги бўшлиқ;

эркер — хонанинг фасад қисмидан ташқарига чиқиб турадиган, қисман ёки тўлиқ ойналанган ҳамда хонанинг табиий ёритилиши ва инсоляциясини яхшилаш учун мўлжалланган қисми;

экспликация — бино ва иншоотларнинг номи, қаватлар сони, конструктив элементлари ҳамда мавжуд муҳандислик-коммуникация тармоқлари тўғрисидаги маълумотлар рўйхати;

яшаш майдони — яшаш хонасининг майдони;

қурилиши тугалланмаган объектлар — ажратилган ер участкасида тасдиқланган лойиҳа ҳужжатларига мувофиқ қурилиши бошланган, лекин кўрсатилган муддатда тугалланмаган ёки қурилиши тугалланган, бироқ қурилишни (реконструкция қилинишни) қабул қилиб олиш далолатномаси (фойдаланиш учун рухсатнома) асосида фойдаланиш учун қабул қилиб олинмаган бино ва иншоотлар;

қурилиш ости майдони — бино ёки иншоотнинг ташқи деворлари ва ертўла қисмининг ер юзасига проекциясидан ҳосил бўлган, шунингдек ер ости, ер усти ва юқори қаватлардаги туртиб чиққан қисмлари (веранда, терраса, ертўла қаватига кириш жойлари ва бошқа элементлар) ҳисобга олинган ҳолда ташқи контур бўйлаб эгаллаган ер юзаси.

2. Техник инвентаризациядан ўтказиш Ўзбекистон Республикаси Урбанизация ва уй-жой бозорини барқарор ривожлантириш миллий қўмитаси ҳузуридаги Кадастр агентлиги Давлат кадастрлари палатасининг туман (шаҳар) филиаллари муҳандислари ёки малака шаҳодатномасига эга кадастр муҳандислари (бундан буён матнда ижрочилар деб юритилади) томонидан амалга оширилади.

2-боб. Техник инвентаризациядан ўтказиш мақсадлари, турлари ва уларни тайинлаш асослари

3. Кўчмас мулк қуйидаги мақсадларда техник инвентаризациядан ўтказилади:

кўчмас мулкнинг кадастр йиғмажилдини шакллантириш учун;

кўчмас мулкнинг чегараларини ва майдонларини аниқлаш учун;

кўчмас мулкнинг таркибини аниқлаш учун;

кўчмас мулкнинг техник тавсифларини ҳамда фойдаланиш мақсадини аниқлаш учун;

кўчмас мулкка бўлган ҳуқуқни белгиловчи ҳужжатлардаги маълумотлар билан тафовутларни аниқлаш учун;

кўчмас мулкнинг ҳолати ва жорий ўзгаришларини аниқлаш учун.

4. Техник инвентаризациядан ўтказиш қуйидаги турларга бўлинади:

бирламчи техник инвентаризациядан ўтказиш;

қайта техник инвентаризациядан ўтказиш.

5. Бирламчи техник инвентаризация қуйидаги ҳолатларда амалга оширилади:

ер участкалари берилганда (реализация қилинганда);

бино ёки иншоотлар қурилганда ва фойдаланишга қабул қилинганда;

белгиланган тартибда ажратилган ер участкасида қурилиши тугалланмаган объект мавжуд бўлганда;

кўчмас мулк бўлинганда;

кўчмас мулк бирлаштирилганда.

Бирламчи техник инвентаризация қонунчиликда назарда тутилган бошқа ҳолатларда ҳам амалга оширилиши мумкин.

6. Қайта техник инвентаризациядан ўтказиш қуйидаги ҳолатларда амалга оширилади:

ер участкасининг чегараси, майдони ёки чегара нуқталари ўзгарганда;

бино ва иншоотлар қайта қурилганда, реконструкция қилинганда;

ер участкасида қўшимча бино ва иншоотлар қурилганда;

қурилиши тугалланмаган объектларда қурилиш ишлари якунланиб, фойдаланишга қабул қилинганда.

7. Техник инвентаризациядан ўтказиш қуйидаги кетма-кетликда амалга оширилади:

1) дастлабки камерал ишлар;

2) дала ишлари;

3) дала ишларидан кейинги камерал ишлар.

8. Техник инвентаризациядан ўтказиш қуйидаги ҳолларда рад этилади:

Ўзбекистон Республикаси Урбанизация ва уй-жой бозорини барқарор ривожлантириш миллий қўмитаси ҳузуридаги Кадастр агентлиги Давлат кадастрлари палатасининг туман (шаҳар) филиалларида кўчмас мулк объектининг мансублиги масаласида низолар борлигидан далолат берувчи суд ҳужжатларининг мавжудлиги;

кўчмас мулк объектига кириш имкони йўқлиги.

3-боб. Дастлабки камерал ишлар ва дала ишларини амалга ошириш

9. Дастлабки камерал ишлар ижрочилар томонидан қуйидаги тартибда амалга оширилади:

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 22 июндаги 389-сон қарори билан тасдиқланган Кўчмас мулк объектларига кадастр йиғмажилдини тайёрлаш тартиби тўғрисидаги низомга мувофиқ юридик ва жисмоний шахслар ёки уларнинг ишончли вакиллари томонидан берилган аризага ёхуд ижрочилар билан тузилган шартномага илова қилинган ҳужжатларни ва архив ҳужжатларни (мавжуд бўлса) ўрганиш;

кадастр маълумотлари базасидаги маълумотларни (мавжуд бўлса) ўрганиш;

ҳудуднинг мавжуд хариталарини ўрганиш;

дала ишларини ташкил этиш.

10. Дала ишлари дастлабки камерал ишларидан сўнг, ижрочилар томонидан қуйидаги тартибда амалга оширилади:

ер участкасини (агар мавжуд бўлса), шунингдек унда жойлашган бино ва иншоотларни кўздан кечириш ҳамда улардаги қаватлар сонини аниқлаш;

ер участкасини (агар мавжуд бўлса), шунингдек ундаги бино ва иншоотларнинг ҳар бир қават бўйича ўлчов ишларини ташкил этиш;

ер участкасини (агар мавжуд бўлса) ҳамда ундаги бино ва иншоотларнинг (ҳар бир қават бўйича) абрисини тузиш;

ер участкаси, бино ва иншоотларга асосий ҳамда бошқа кириш нуқталарини белгилаш (бунда кириш нуқтаси битта бўлса унинг ўзи асосий кириш нуқтаси ҳисобланади, кириш нуқтаси иккита ва ундан ортиқ бўлса, мулкдор томонидан кўрсатилган кириш жойи асосий кириш нуқтаси этиб белгиланади);

бино ва иншоотларнинг қурилиш-техник тавсифларини ўрганиш;

экспликацияни тузиш;

бино ва иншоотларнинг қурилган санасини қайд этиш;

ер участкасини (агар мавжуд бўлса), шунингдек унда жойлашган бино ва иншоотларни фотосуратга ҳамда топографик суратга олиш.

11. Дала ишларида ер участкаси, бино ва иншоотларни ўлчаш ишлари электрон, пўлат тасмали ёки геодезик ўлчов асбоблари ёрдамида амалга оширилади.

12. Дала ишлари бошланишидан олдин ер участкаси, бино ва иншоотлар периметр бўйича қўшни ер участкаси, бино ва иншоотлар билан туташ қисмлари тўлиқ кўздан кечирилади ҳамда уларнинг умумий ҳолати ўрганилади.

13. Ижрочилар томонидан дала ишлари олиб борилиши жараёнида ер участкаси, бино ва иншоотларни ўлчаш ҳамда ўрганиш натижалари юзасидан абрис тузилади.

Абрис бир нечта варақлардан иборат бўлиши мумкин. Ундаги ёзувларнинг тўлиқ сақланиши ва абрисдан фойдаланиш имконияти таъминланиши шарт.

14. Абрис тузишда топографик хариталар, бино ва иншоотларнинг аввалги чизмалари, лойиҳа ҳужжатлари нусхаларидан фойдаланишга йўл қўйилади.

15. Абрисга муайян масштабсиз, бироқ пропорцияларга риоя қилган ҳолда ер участкасида мавжуд бўлган барча бино ва иншоотлар ҳамда ер участкаси таркибий қисмларининг (ҳовли, боғ, полиз, кўкат экинлари ва бошқа ҳудудлар) чегаралари киритилади.

Ер участкасида мавжуд бўлган барча бино ва иншоотлар литерланади. Агар бино ва иншоотлар бир нечта қаватдан иборат бўлса, ҳар бир қават абрисда алоҳида кўрсатилади.

16. Ер участкасини бевосита ўлчаш ёки унинг чегараларини жойида аниқлаш имкони мавжуд бўлмаганда, топограф томонидан тайёрланган топографик сурат асосида ер участкаси чегаралари аниқланади ҳамда ушбу чегараларнинг ўлчамлари 0,1 м гача аниқликда яхлитланади.

Шаҳар ва шаҳарчаларда ер участкалари, бинолар ва иншоотлар дала ишларини олиб боришда топографик суратга олиш ишлари 1:500 масштабда бажарилиши керак.

Ландшафт объектлари, боғлар, гулзорлар, кичик архитектура шакллари, қабристонлар жойлашган ер участкаларининг топографик сурати 1:2 000 ёки 1:1 000 масштабда бажарилади.

Ер участкасида барча бино ва иншоотлар, ер участкасининг таркибий қисмлари, тўсиқлар ва бошқа объектлар топографик суратга олиниши лозим. Ер участкасининг таркибий қисмларининг тўлиқ номи бош ҳарфлар билан белгиланади (масалан, ободонлаштириш ҳудуди, боғ, гулзор ёки мутаносиб равишда — О, Б, Г).

Агар боғ ёки кўп йиллик дарахтлар жойлашган ҳудудларнинг аниқ чегаралари мавжуд бўлмаса, уларнинг майдони чекка дарахтлар танасидан 2 м масофада олинган чегаралар асосида ҳисобланади.

17. Боғлар, узумзорлар, тутзорлар ва бошқа ўрмон дарахтларининг майдонида (геодезик ўлчов асбоблари ёрдамида 1:1000 ва 1:10000 гача масштабда топографик хариталари яратилади) ўлчов ишлари ўтказилади ва кўчатларнинг сони аниқланади. Боғлардаги дарахтлар турларга (олма, нок, шафтоли ва бошқалар) ажратилмасдан, эгаллаган умумий майдони ҳамда сони аниқланади .

Якка тартибдаги уй-жойда ҳамда жамоа боғдорчилиги ва узумчилигини юритиш (дала ҳовли) учун берилган ер участкаларида ўстирилган кўп йиллик дарахтларга дала ишлари амалга оширилмайди.

18. Абрисда бинолар ва иншоотларнинг узунлиги ва кенглигининг ўлчами лотин алифбосидаги «м» ҳарфи билан, баландлиги эса «ҳ» ҳарфи билан белгиланади.

19. Абрисни тузишда барча ўлчамлар, ёзувлар ва рақамли маълумотлар тушунарли бўлиши, шунингдек улар қайси ўлчамга тегишли эканлиги аниқ кўриниб туриши таъминланиши лозим.

Абрисга ўлчамга оид нотўғри ёзув киритилган тақдирда, тузатиш нотўғри ўлчам устидан чизиқ тортиш ва унинг ёнига тўғри қийматни ёзиш орқали амалга оширилади.

20. Абрисдаги ёзувларни ўчириб ташлаш ҳамда рақамларни бошқа рақамлар устига ёзиш тақиқланади.

21. Дала ишларини олиб боришда ер участкаси, бино ва иншоотларни ўлчашдаги йўл қўйиладиган хатолик қуйидагилардан ошмаслиги лозим:

1) ер участкаси чегаралари ўлчови учун:

20 м гача бўлган узунликдаги чизиқлар учун — 0,5 фоизгача, бироқ 10 см дан ошмаган миқдорда;

20 м дан ортиқ бўлган узунликдаги чизиқлар учун — 0,5 фоизгача, бироқ 200 м дан ортиқ бўлган узунликдаги чизиқлар учун — кўпи билан 100 см ошмаган миқдорда;

2) бино ва иншоотлар учун:

6 м гача бўлган узунликдаги чизиқлар учун — 3 см;

6 м дан ортиқ бўлган узунликдаги чизиқлар учун — 0,5 фоизгача.

22. Ер участкасининг барча чегаралари уларнинг бутун узунлиги бўйича яхлит ўлчанади. Агар чегараларда тўсиқлар мавжудлиги сабабли ўлчаш имконияти бўлмаса, ўлчаш ишлари қисмларга бўлиб ёки чегарага параллел йўналишда бажарилади.

Ҳар бир ер участкаси ёпиқ (тўсиқлар, панжаралар, бино ва иншоотлар) ва очиқ (ариқлар, белгилар ва бошқалар) чегараларга эга бўлади.

Ер участкасини ўлчаш ишлари уларнинг орасида жойлашган тўсиқлар қайси ер участкасига тегишлилигини инобатга олган ҳолда тўсиқнинг ички томони, ўқ чизиғи ёки ташқи томони бўйича амалга оширилади. Агар тўсиқнинг қайси ер участкасига тегишли эканлигини аниқлаш имкони бўлмаса, тўсиқнинг ўқ чизиғи бўйича амалга оширилади.

Ер участкаси чегаралари ҳамда бино ва иншоотларнинг бутун периметри бўйича ўлчаш ишлари дастлабки нуқтадан чапдан ўнгга силжиган ҳолда амалга оширилади.

Ер участкаси чегараларини ўлчашда уларнинг конфигурацияси, бурилиш жойлари, бурчаклар йўналиши, ер участкаси қисмларининг чегаралари, бино ва иншоотларнинг ер участкасида жойлашиш ҳолатини аниқлаш учун барча ўлчамлар олиниши лозим.

Очиқ чегарага эга бўлган ер участкасининг чегараларини ўлчов ишлари белгилар (масалан, ариқлар, дарахтлар ва бошқалар) асосида амалга оширилади.

Агар очиқ чегарага эга бўлган ер участкасининг чегараларида белгилар (масалан, ариқлар, дарахтлар ва бошқалар) мавжуд эмаслиги аниқланган ҳолатларда, ижрочи томонидан қўшни ер участкасининг чегаралари ўрганиб чиқилиб, ер участкасининг чегаралари шартли равишда белгиланади ва бу ҳақда абрисда тегишли изоҳ қолдирилади.

23. Дала ишларини олиб боришда ер участкасида жойлашган қуйидаги кўчмас мулк объектлари бўйича ўлчов ишлари амалга оширилади ҳамда улар абрисга киритилади:

асосий ва ёрдамчи бино ҳамда иншоотлар;

бинога қўшимча бирлаштириб (тақаб) қурилган қисмлар;

кўп квартирали уйлар (квартиралар, яшаш учун мўлжалланмаган жойлар, умумий фойдаланишдаги мол-мулклар).

24. Ер участкаси, бино ва иншоотларнинг деворларидан қалинлиги 10 см гача ва (ёки) эни 1 м гача бўлган туртиб чиққан қисмлар ҳамда тирговчилар абрисда кўрсатилмайди.

Агар ер участкаси, бино ва иншоотларнинг деворларидан қалинлиги 10 см дан ортиқ ва (ёки) эни 1 м дан ортиқ туртиб чиққан қисмлар ҳамда тирговчилар мавжуд бўлса, улар абрисда кўрсатилади.

Бино ва иншоотларнинг ташқи периметри бўйича ўлчаш ишлари соколдан юқори қисмда, дераза ўринлари сатҳидан амалга оширилади.

25. Бино ва иншоотларнинг абрисини тузишда уларнинг ташқи деворлари, пардеворлари, зинапоялари, дераза ва эшик ўрни контурлари тасвирланади.

26. Бино ва иншоотларни ўлчаш ва ушбу ўлчаш натижаларини абрисда белгилаш ишлари бир вақтнинг ўзида амалга оширилади.

Бунда ўлчаш ишлари бино ва иншоотларнинг ташқи бурчакларидан биридан дераза ва эшик ўринларининг бошланиш ҳамда тугаш жойларигача, бошқа элементларнинг бошланиш ва тугаш жойларигача, шунингдек бино ва иншоотларга қўшимча бирлаштириб (тақаб) қурилган қисмлар деворларининг бутун периметри бўйича бажарилади.

27. Бино ва иншоотларнинг бутун периметри бўйича ўлчаш ишларининг имконияти мавжуд бўлмаганда бино ва иншоотнинг чордоғи бўйича ўлчаш ишлари бажарилиши ёки ички ўлчов ҳамда деворлар ва пардеворлар қалинлигини жамлаш йўли билан аниқланиши лозим.

28. Деразаларининг кенглиги бир хил бўлган ҳамда барча қаватларда бир вертикал ўқ бўйлаб жойлашган кўп қаватли биноларни ўлчашда деразаларнинг жойлашуви фақат биринчи қават бўйича ўлчанади.

Бир вертикал ўқ бўйлаб жойлашмаган ёки кенглиги турлича бўлган деразалар бинонинг ички қисмидан ҳар бир қават бўйича алоҳида ўлчанади.

29. Бурчаклари тўғри бўлмаган шаклдаги бино ва иншоотларнинг режасини тўғри чизиш учун биринчи қаватдаги барча бурчак хоналар ҳамда бино ва иншоотларнинг конфигурациясидан келиб чиқиб, бошқа хоналарнинг диагоналлари ўлчанади.

Бурчаклари тўғри бўлмаган шаклдаги бино ва иншоотларнинг режасини тўғри чизиш учун ўлчов ишлари бино ва иншоотларнинг ташқи томонидан ҳам амалга оширилишига йўл қўйилади.

Бурчаклари тўғри бўлмаган шаклдаги хоналарда деворларнинг узунлиги ҳамда хонанинг диагоналлари ўлчаниши лозим.

30. Дала ишлари олиб борилаётган жой бино ёки иншоотнинг бир қисми бўлган тақдирда, ушбу жойнинг бино ёки иншоотнинг қайси қисмида жойлашганлиги аниқланиши лозим. Бунда бино ёки иншоотнинг энг яқин ташқи бурчагидан дала ишлари олиб борилаётган жойнинг энг яқин дераза ёки эшик ўрнигача бўлган масофани ўлчаш орқали аниқланади.

31. Дала ишларини амалга оширишда балкон ва лоджиялар алоҳида ўлчанади ҳамда уларнинг очиқ, ёпиқ ёки ойнаванд қилинган ҳолати абрис ва экспликацияда акс эттирилади. Лоджиянинг ўлчов ишлари унинг ички периметри бўйича амалга оширилади.

32. Бино ва иншоотларнинг деворлари ҳамда улардаги хоналарнинг деворлари ва пардеворлари қалинлиги ўлчаниши керак.

Эшик ёки дераза ўринлари бўлмаган бино ва иншоотларнинг деворлари ҳамда хоналарининг деворлари ва пардеворларининг қалинлиги ташқи ва ички ўлчамлар ўртасидаги фарқ асосида аниқланади.

33. Бино ва иншоотлардаги хоналарнинг деворлари ва пардеворларининг узунлиги полдан 1,10 — 1,30 м баландликда бутун периметри бўйлаб 1 см аниқликда ўлчанади.

Бунда эшик ва деразалар ўринлари уларнинг ёруғлик ўтказиш чегараси бўйича ўлчанади.

34. Бино ва иншоотлардаги хоналарда деворлар ҳамда пардеворлар панеллар билан қопланган ёки плиткалар билан пардозланган бўлса, улар шифтгача етказилмаган ҳамда баландлиги полдан 150 см ва ундан ортиқни ташкил этса, ўлчаш ишлари панеллар ёки плиткалар билан қопланган амалдаги юзаси бўйича амалга оширилади.

35. Бино ва иншоотлардаги зинапояларни ўлчашда зинапоя қисми билан бир қаторда зинапоя майдончалари ҳам ўлчанади ва абрисда зинапоялар сони ҳамда кўтарилиш йўналиши кўрсатилади.

36. Чордоқ майдони, шунингдек бино ва иншоотларнинг ичида баландлиги 190 см дан кам пардевор ёки тўсиқлар билан ажратилган шифтга етмайдиган бўлимлар алоҳида хона сифатида ҳисобга олинмайди.

Баландлиги 190 см ва ундан ортиқ шифтга етмайдиган, қалинлиги 10 см дан кам бўлмаган пардеворлар ёки тўсиқлар билан ажратилган бўлимлар алоҳида хона сифатида ҳисобга олинади ва ўлчанади.

37. Полдан шифтгача бўлган баландлик ички баландлик ҳисобланади.

Ернинг режалаштирилган сатҳидан бошлаб чордоқ бостирмасининг юқори қисмигача бўлган масофа ташқи баландлик ҳисобланади.

38. Чордоғи ва бостирмаси бўлмаган бино ва иншоотларнинг баландлиги пол сатҳидан том ёпмасигача ўлчанади.

Қия шифтли, қия томли (чордоқ ва бостирмали) бино ва иншоотларда мансарда қаватларнинг баландлиги энг паст ва энг баланд ўлчамларнинг ўртача қийматидан иборат бўлади.

39. Томи бир томонга нишаб бўлган бино ва иншоотларда баландлик нишабнинг пастки қисми бўйича ўлчанади.

40. Бино ва иншоотларнинг ички баландлиги уларнинг хоналаридан бирида ўлчанади. Агар хоналарда баландликлар турлича бўлса, ҳар бир турдаги баландлик ҳам ўлчаниши керак.

Бунда ўлчаш натижалари абрисда тегишли хоналар кўрсатилган ҳолда қайд этилади.

41. Қуббаси мавжуд хоналарнинг баландлиги икки нуқтада, полдан қуббанинг тагигача ҳамда полдан қуббанинг энг юқори нуқтасигача ўлчанади.

Балкали шифтга эга бўлган хоналарда, жумладан металл ёки темир-бетон балкалар қўлланилган ҳолларда, хона баландлиги полдан балканинг пастки қисмигача ўлчанади.

42. Бино ва иншоотларни ўлчаш ишлари якунлангандан сўнг, уларнинг ташқи ва ички ўлчамларига оид маълумотлар текширилади.

Агар текширув натижасида ташқи ва ички ўлчамларга оид маълумотларда номувофиқликлар аниқланса, қайта ўлчов ишлари амалга оширилади.

Бунда бино ва иншоотларнинг ташқи ўлчамлари уларнинг ички ўлчамларига мувофиқ бўлиши керак.

43. Бино ва иншоотларни кўздан кечиришда уларнинг қуйидаги конструктив элементлари ва техник тавсифлари аниқланади ва экспликацияда акс эттирилади:

пойдевор — пойдевор материаллари;

ташқи деворлар — ташқи девор материаллари;

ички деворлар — ички девор материаллари;

пардеворлар — пардевор материаллари;

поллар — пол материаллари;

том — том ёпиш материаллари;

умумий фойдаланиш жойлари (зинапоялар, айвонлар, рампалар, балконлар, ложиялар, террасалар ва бошқалар) — умумий фойдаланиш жойларининг материаллари;

иситиш — иситиш тизимининг тури;

совуқ сув таъминоти — совуқ сув таъминоти тизимининг тури;

оқова сувларни чиқариб юбориш тизими — оқова сувларни чиқариб юбориш тизими мавжудлиги;

электр таъминоти — электр таъминотининг мавжудлиги;

газ таъминоти — газ таъминотининг мавжудлиги;

иссиқ сув таъминоти — иссиқ сув таъминоти тизимининг мавжудлиги;

лифтлар — лифтларнинг мавжудлиги;

муҳандислик коммуникация тармоқлари — махсус муҳандислик тизимлари ва ускуналарнинг мавжудлиги.

44. Дала ишлари якунлангач абрисда кўчмас мулк объектининг манзили, ер участкасининг чегаралари ҳамда дала ишларини амалга оширган ижрочининг фамилияси, исми ва отасининг исми кўрсатилиши ва абрис ижрочи томонидан имзоланиши лозим.

Абрисга дала ишларини амалга оширган ижрочи томонидан тузилган экспликация илова қилиниши керак.

4-боб. Дала ишларини олиб боришда хавфсизликка риоя этиш

45. Яхмалак, қуюқ туман шароитларида, томнинг нишаблиги йигирма беш фоиздан ортиқ бўлган ҳолатларда дала ишларини бино ва иншоотларнинг томларида амалга оширишга йўл қўйилмайди.

Дала ишлари олиб борилиши лозим бўлган, бироқ юқумли касалликлар манбаи мавжуд бўлган хоналарда дала ишлари касалликлар манбаи бартараф этилгунга қадар амалга оширилмайди.

46. Дала ишларини олиб боришда ижрочи қулаши мумкин бўлган ускуналар ва қурилмаларга яқин турмаслиги лозим.

Эскирган ва ярим вайрон бино ва иншоотларни ўрганиш ишлари фақат ушбу ишларнинг хавфсизлик чоралари таъминланганидан сўнг бажарилиши мумкин.

47. Табиий ёруғликка эга бўлмаган ертўлалар, зиналар, чордоқлар, омборларни ўлчаш ишлари ёритиш воситаларидан фойдаланган ҳолда бажарилади.

48. Дала ишлари қуйидаги ҳолларда вақтинча тўхтатиб турилади:

дала ишларини амалга ошириш инсон ҳаёти ва соғлиғи учун хавф туғдирса;

дала ишлари олиб бориладиган ҳудудни сув босган бўлса;

об-ҳаво шароити дала ишларини олиб боришга имкон бермаса (қаттиқ совуқ, кучли ёғингарчилик ва бошқа ноқулай об-ҳаво шароитлари мавжуд бўлса).

5-боб. Дала ишларидан кейинги камерал ишларни амалга ошириш

49. Дала ишлари якунланганидан сўнг, ижрочи томонидан дала ишларидан кейинги камерал ишлар амалга оширилади.

50. Дала ишларидан кейинги камерал ишларни амалга оширишда автоматик лойиҳалаштириш дастурида (бундан буён матнда дастур деб юритилади) қуйидагилар чизилади:

ер участкасининг чегаралари;

ер участкаси чегарасига, бино ва иншоотларга кириш ва асосий кириш нуқталари;

бино ва иншоотлар (қаватлар кесимида);

ички баландлиги 1,8 м ва ундан ортиқ бўлган ертўлалар.

51. Дастурда бино ва иншоотларнинг режасини чизиш уларнинг биринчи қаватидан бошланади. Бино ва иншоотларнинг асосий деворлари жойлашуви қолган қаватларни чизиш учун асос ҳисобланади.

Дастурда бино ва иншоотларнинг қаватларини чизишни бошлашдан олдин уларнинг ташқи ва ички ўлчамларининг йиғиндиси текширилади.

52. Дастурда бино ва иншоотларнинг қаватларини чизишда дастлаб уларнинг ташқи деворлари чизиб олинади, шундан сўнг кириш эшиклари, пардеворлар, деразалар, зинапоялар ва бошқа элементлари чизилади.

53. Дастурда бино ва иншоотларнинг ҳамда улардаги барча хоналарнинг ўлчамлари кўрсатилади. Бунда ўлчамлар 0,01 м гача яхлитланган ҳолда кўрсатилади ҳамда деворлар ва пардеворлар йўналишига параллел равишда белгиланади.

54. Дастурда бино ва иншоотларнинг тўғри тўртбурчак шаклдаги хоналари учун иккита ўлчам (бўйи ва эни) кўрсатилади.

Агар бино ва иншоотларнинг хоналари тўғри тўртбурчак шаклда бўлмаса, ушбу хоналарнинг ўлчамлари барча девор ва пардеворлар бўйлаб кўрсатилади.

Устунлар, бўшлиқлар, аркалар, деразалар, эшиклар ҳамда диагонал ўлчамлар режада кўрсатилмайди.

55. Дастурда шакллантирилган бино ва иншоотлар режалари 1:50, 1:100, 1:150 ва 1:200 гача бўлган масштабларда тузилиши лозим.

Бино ва иншоотлар режаларини А4, А3 ёки ундан катта форматларда расмийлаштиришга йўл қўйилади.

56. Қаватлар режасида квартиралар ва хоналар рақамланади.

Хона рақами хона режасининг марказида кўрсатилади. Хона рақами остида чизиқ билан ажратилган ҳолда 0,01 м 2 яхлитланган хона майдони кўрсатилади.

57. Кўп квартирали уйдаги квартиралар рақамлари қават режаларида квартиранинг кириш эшиги ташқи томонида белгиланади.

58. Хоналарни рақамлаш бино ва иншоотларга кириш жойидан бошлаб соат йўналиши бўйича амалга оширилади.

Квартиралар рақамлари уларнинг манзил рақамлари билан мос бўлиши керак.

59. Кўп квартирали уйдаги нотурар жойларни рақамлаш барча квартиралар рақамланиши тугагандан сўнг амалга оширилади.

Зинапоялар ва умумий фойдаланиш йўлаклари ҳам рақамланади.

60. Кўп қаватли нотурар жой биноларида хоналарни рақамлаш, қоида тариқасида, қаватлар сонига қараб (биринчи қават 101, 102, иккинчи қават 201, 202) белгиланиши мумкин.

61. Бино ва иншоотлар ҳамда уларнинг қисмларини литерлаш қуйидаги тартибда амалга оширилади:

бино ва иншоотларни алоҳида хусусиятларига кўра блокларга бўлиш зарурати бўлганда, ҳар бир блок алоҳида бинолар сифатида литерланади;

бино ва иншоотлар сони лотин алифбосида келтирилган ҳарфлардан кўп бўлса, икки ёки ундан ортиқ ҳарфлар комбинациясидан (масалан, «АА», «БА», ёки «ААА», «БАА» кўринишида) фойдаланилади;

бино ва иншоотлар қаватларини литерлашда ҳарфга қўшимча араб рақамлари (масалан, «А1», «А2», «Б1», «Б2» кўринишида) қўшиб ёзилади;

бино ва иншоотга бирлаштириб (тақаб) қурилган қисмларни литерлашда кичик лотин ҳарфлари ва қават рақамини қўшиш орқали (масалан, «Аа1», «Аб2», «Ба1» «Бб2» кўринишда) белгиланади;

ер сатҳидан пастда жойлашган қаватлар араб рақамидан олдин «-« белгисини қўшиш орқали (бинонинг ертўла қавати «А-1» кўринишида, ертўла қавати бир нечта сатҳдан иборат бўлганда «А-1», «А-2», «А-3» кўринишида, сокол қавати «А0» кўринишда) кўрсатилади;

техник қават ўзидан пастки қаватнинг литер номига «Т» катта ҳарфи қўшиш орқали, мансарда қаватлар ўзидан пастки қаватнинг литер номига «М» катта ҳарфи қўшиш орқали (уч қаватли бинонинг мансарда қавати «А3М» кўринишида), терраса қавати ўзидан пастки қаватнинг литер номига «ТР» катта ҳарфи қўшиш орқали (2 ва 3-қаватлар орасида жойлашган техник қават «А2Т») белгиланади.

62. Бино ва иншоотларнинг турли қисмларида қаватлар сони ҳар хил бўлган тақдирда, бино ва иншоотлар блокларга ажратилади ҳамда ҳар бир блок бўйича алоҳида белгиланади.

6-боб. Ер участкаси, бино ва иншоотларнинг майдонларини ҳамда уларнинг ҳажмини ва кадастр қийматини аниқлаш

63. Дала ишларидан кейинги камерал ишларни амалга оширишда кўчмас мулк объектларининг майдонлари ва ҳажми аниқланади.

Бунда ер участкасининг умумий майдони (ер участкасининг умумий майдони квадрат метрда бутун сон аниқлигида кўрсатилади), бино ва иншоотларнинг қурилиш ости майдони, умумий майдони, умумий фойдаланиш майдони, фойдаланиш майдони аниқланади.

64. Ер участкасининг умумий майдони дастурда ер участкаси чегаралари белгиланиб, чизилгандан сўнг аниқланади.

65. Амалда фойдаланилаётган ер участкаси майдони ҳуқуқни белгиловчи ҳужжатда кўрсатилган майдондан ортиқ бўлса ва ер участкасининг чегаралари ҳужжатда аниқ белгиланган бўлса, ортиқча эгалланган ер қисмининг майдони алоҳида кўрсатилади.

66. Бино ва иншоотларнинг майдонлари дала ишлари натижасида олинган ўлчов қийматлари ҳамда дастурда чизилган режалар асосида ҳисобланади.

67. Бино ва иншоотларнинг қурилиш ости майдони уларнинг ташқи контури бўйича олинган ўлчов натижалари асосида ҳисоблаб чиқарилади.

Устунлар устига қурилган бино остидаги майдон, шунингдек унинг остидаги ўтиш йўллари қурилиш ости майдонига киритилади.

Бино ва иншоотларнинг қурилиш ости майдони квадрат метрда бутун сон аниқлигида кўрсатилади.

68. Ташқи деворлари ёки тўсиқлари мавжуд бўлмаган бино ва иншоотларнинг қурилиш ости майдони қуйидагича аниқланади:

устунлардан чиқиб турувчи конструкциялар 1,20 м гача бўлса — устунларнинг ташқи юзаси бўйича;

устунлардан чиқиб турувчи конструкциялар 1,20 м дан ортиқ бўлса — мазкур конструкцияларнинг ташқи чегараси бўйича.

69. Бино ва иншоотларнинг умумий майдони уларнинг барча қаватлари ташқи деворлари бўйлаб ўлчанган майдонлар йиғиндиси асосида аниқланади.

Бино ва иншоотларнинг умумий майдони квадрат метрда бутун сон аниқлигида кўрсатилади.

Қават ичидаги баландлиги 2,1 м дан кам бўлган антресолга жойлаштирилган хоналар майдони бино ва иншоотларнинг умумий майдонига киритилмайди.

70. Туртиб чиқиб турувчи (10 см дан кам) архитектура деталлари ва конструктив элементлар, ойналанмаган осма балконлар, бинога ўрнатилган осма соябонлар, пандуслар, бинонинг ташқарисида жойлаштирилган металл зиналар ва бошқа шунга ўхшаш конструкциялар бино ва иншоотларнинг умумий майдонига киритилмайди, бироқ дастурда шартли график элементлари сифатида кўрсатиб ўтилишига йўл қўйилади.

71. Бино ва иншоотлар хоналарининг майдони дала ишлари натижасида тузилган абрис асосида ҳисоблаб чиқилади.

Иситиш қурилмалари (печ ва печ-камин) эгаллаган майдон хона майдонига киритилмайди.

Квартира ичидаги зина ости майдони, полдан чиқиб турган конструкция остигача бўлган баландлиги 1,6 м ва ундан ортиқ бўлса, зина жойлашган хона майдонига киритилади.

Мансарда қаватидаги хона майдонини ҳисоблашда қия шифтли хонанинг баландлиги 1,6 м дан кам бўлмаган қисми майдони ҳисобга олинади.

72. Бино ва иншоотларнинг фойдали ҳамда яшаш майдонлари 0,01 м 2 аниқликда кўрсатилади.

73. Квартира ва турар жой биноларининг ёрдамчи хоналари, даҳлизлари, йўлаклари, балконлар майдонлари ҳамда яшаш майдонлари йиғиндиси уларнинг умумий фойдали майдони ҳисобланади.

74. Зинапоялар, лифт ва бошқа шахталар майдони уларнинг шу қават сатҳидаги майдони ҳисоби билан битта қаватда умумий фойдали майдонига қўшилади.

75. Чордоқ ва баландлиги 1,8 м дан кам бўлган ертўла, қаватлараро ҳар қандай бўшлиқ қаватлар ҳамда зина бўлмаси ва лифт шахтаси, тамбурлар майдони бино ва иншоотнинг умумий фойдали майдонига киритилмайди.

76. Нотурар жой бино ва иншоотларнинг асосий хоналари, ёрдамчи хоналар ва жамоат хоналари майдони йиғиндиси бино ва иншоотларнинг фойдали майдони ҳисобланади.

77. Турар жой, махсус уйнинг (ётоқхона, вақтинчалик уй-жой фонди уйи, ногиронлиги бўлган шахслар, фахрийлар, ёлғиз қариялар учун интернат-уй, шунингдек болалар уйи ва бошқа махсус мақсадли уй), квартиранинг яшаш хоналари майдонларининг йиғиндиси турар жойнинг, махсус уйнинг, квартиранинг яшаш майдони деб ҳисобланади.

78. Бинонинг ертўла майдони ертўланинг ички майдонлар йиғиндисидан ташкил топади.

Бунда баландлиги 1,8 м дан кам бўлган ертўла майдони дастурда ҳисобга олинмайди.

79. Квартиралар бўйича умумий майдон ва қурилиш ости майдони аниқланмайди.

80. Бино ва иншоотларнинг қаватларининг ҳажмини ҳисоблашда қуйидагиларга риоя этилади:

бир қаватли бинонинг ҳажми — бино ташқи баландлигини бинонинг ташқи ўлчов бўйича умумий майдонига кўпайтириш орқали аниқланади, бунда ташқи баландлик пол сатҳидан чордоқ бостирмасининг устки қопламасигача ўлчанади;

кўп қаватли бинонинг ҳажми — ҳар бир (ер устки ва ер остки) қават баландлигини ушбу қаватнинг ташқи ўлчов бўйича умумий майдонига кўпайтириш ва натижаларни умумлаштириш орқали аниқланади, бунда қаватлар баландлиги пол сатҳидан бошлаб устки қават полигача, сўнгги қават баландлиги пол сатҳидан чордоқ бостирмасининг устки қопламасигача ўлчанади;

бино ёки иншоотнинг алоҳида қисмлари турли баландликка эга бўлса, ҳар бир қисмнинг ҳажми алоҳида ҳисобланади;

бино ва иншоотларнинг ҳажми куб метрда бутун сон аниқлигида кўрсатилади.

81. Блокларга бўлинган бино ва иншоотларнинг ҳажми ҳар бир блок бўйича алоҳида ҳисобланади.

82. Эркер, тамбур, ўтиш жойлари ҳамда бино ва иншоотларнинг бошқа қисмлари бино ва иншоотларнинг ҳажмига киритилади.

83. Дала ишларидан кейинги камерал ишлар якунланганидан сўнг, ижрочи томонидан дастурдаги ҳамда экспликация маълумотлари УЗКАД тизимига киритилади.

84. Жисмоний шахсларга тегишли бўлган уй-жой фонди кўчмас мулк объектларининг кадастр қийматини ҳисоблаш Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2017 йил 30 декабрдаги 1043-сон қарори билан тасдиқланган Солиқ солиш мақсадида жисмоний шахсларга тегишли бўлган кўчмас мулк объектларининг, турар жой фондининг кадастр қийматини ҳисоблаш тартиби тўғрисидаги низомга мувофиқ амалга оширилади.

Жисмоний шахсларга тегишли бўлган нотурар кўчмас мулк объектларининг кадастр қийматини ҳисоблаш Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2018 йил 20 июлдаги 561-сон қарори билан тасдиқланган Солиқ солиш мақсадида жисмоний шахсларга хусусий мулк ҳуқуқида тегишли бўлган нотурар кўчмас мулк объектларининг кадастр қийматини ҳисоблаш тартиби тўғрисидаги низомга мувофиқ амалга оширилади.

7-боб. Кўчмас мулк объектларининг қурилиш саналарини белгилаш ва дастурдан фойдаланиш

85. УЗКАД тизимида бино ва иншоотларнинг қурилган йили, фойдаланишга қабул қилинган санаси, реконструкция қилинган йили, мукаммал таъмирланган йили тўрт рақамли форматда йиллар ва сўз билан (масалан, 2023 йил) ёки кун, ой, йил кўринишда рақамли форматда (масалан, 28.10.2023) кўрсатилади.

86. Бино ва иншоотларнинг қурилиши амалда якунланган санаси қурилган йили сифатида қабул қилинади.

Қурилиш йили кўчмас мулк объектига эгалик ҳуқуқи, баланс қиймати ва қурилиш санасини тасдиқловчи бошқа ҳужжатлар асосида кўрсатилади.

Агар қурилиш санасини аниқлаш имкони мавжуд бўлмаса, мулкдорнинг маълумотига кўра бино ва иншоотларнинг қурилиш санаси инобатга олинади.

87. Бир неча босқичда фойдаланишга қабул қилинадиган бино ва иншоотлар учун ҳар бир қурилиш босқичининг фойдаланишга қабул қилиш санаси алоҳида кўрсатилади.

88. Дастурда чизилган чизмаларда чизиқлар қалинлиги, ёзувлар, литерлар ҳамда рақамлар ўлчамлари бир хил бўлиши лозим.

Дастурда чизмаларни расмийлаштиришда қуйидаги кўрсаткичлардан фойдаланиш тавсия этилади:

чизиқлар қалинлиги — 0.015 мм;

ёзувлар ва литерлар ўлчамлари — Ариал шрифтда, 12 ўлчамда;

ўлчам ёзувлари — 5 бирлик;

бино ва иншоотларнинг режаларини чизиш масштаби — 1:50, 1:100, 1:150 ёки 1:200.

89. Дастурда чизилган чизмалар ДWГ форматида кўчмас мулк объектининг манзили кўрсатилган ҳолда сақланади.

90. Дастурдаги чизилган чизмаларга оид маълумотлар масъул ходим томонидан сервердаги махсус электрон архивга, УЗКАД тизимига ва Фазовий маълумотлар миллий инфратузилмасига киритилади.

91. Юридик ва жисмоний шахслар ёки уларнинг ишончли вакиллари кўчмас мулкни техник инвентаризациядан ўтказиш натижаларидан норози бўлган тақдирда Ўзбекистон Республикаси Урбанизация ва уй-жой бозорини барқарор ривожлантириш миллий қўмитаси ҳузуридаги Кадастр агентлигига ёки бевосита судга мурожаат қилишга ҳақли.

8-боб. Якуний қоида

92. Мазкур Йўриқнома талаблари бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ жавобгар бўладилар.

Директор ўринбосари М. МИРМАКСУДОВ

Тошкент ш.,

2026 йил 24 апрель,

43-10-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 03.06.2026 й., 10/26/3843/0557-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Urbanizatsiya va uy-joy bozorini barqaror rivojlantirish milliy qoʻmitasi huzuridagi Kadastr agentligi direktorining

buyrugʻi

YOʻRIQNOMA

Koʻchmas mulkni texnik inventarizatsiyadan oʻtkazishni tayinlash asoslari va koʻchmas mulkni texnik inventarizatsiyadan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi yoʻriqnomani tasdiqlash haqida

Oʻzbekiston Respublikasining “Koʻchmas mulkka boʻlgan huquqlarni davlat roʻyxatidan oʻtkazish toʻgʻrisida”gi Qonuni va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 22-iyundagi 389-son “Davlat kadastrlarini yuritish sohasini tartibga soluvchi ayrim normativ-huquqiy hujjatlarni tasdiqlash toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq buyuraman:

1. Koʻchmas mulkni texnik inventarizatsiyadan oʻtkazishni tayinlash asoslari va koʻchmas mulkni texnik inventarizatsiyadan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi yoʻriqnoma ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Mazkur buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Oʻzbekiston Respublikasi Urbanizatsiya va uy-joy bozorini barqaror rivojlantirish milliy qoʻmitasi huzuridagi Kadastr agentligi direktorining 2026-yil 24-apreldagi 43-10-son buyrugʻiga ILOVA

Koʻchmas mulkni texnik inventarizatsiyadan oʻtkazishni tayinlash asoslari va koʻchmas mulkni texnik inventarizatsiyadan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi

Mazkur Yoʻriqnoma koʻchmas mulkni texnik inventarizatsiyadan oʻtkazishni tayinlash asoslari va koʻchmas mulkni texnik inventarizatsiyadan oʻtkazish tartibini belgilaydi.

Ushbu Yoʻriqnomaning talablari kapital qurilish obyekti hisoblanmagan, shu jumladan, yengil konstruksiyali qurilmalarga nisbatan tatbiq etilmaydi.

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Mazkur Yoʻriqnomada quyidagi tushunchalar qoʻllaniladi:

abris — muayyan masshtabsiz, proporsiyalarga rioya etilgan holda, koʻchmas mulkning mavjudligi, joylashgan yeri, tarkibi, maydoni, holati va boshqa tavsiflarini tuzish uchun zarur boʻlgan maʼlumotlar toʻplangan chizmasi;

antresol — xonaning yuqori qismida joylashgan, yordamchi maqsadlarda foydalanish hamda xonaning foydali maydonini oshirish uchun moʻljallangan qurilmaviy maydoncha;

asosiy kirish nuqtasi — obyektga kirib chiqish uchun moʻljallangan asosiy kirish joyi;

asosiy bino — qonunchilikda belgilangan tartibda berilgan (realizatsiya qilingan) yer uchastkasida qurilishi belgilangan, foydalanishga qabul qilingan bino, shuningdek huquqni belgilovchi boshqa hujjatlarga asosan binoning foydalanish maqsadiga, arxitektura belgilariga koʻra ustunlik qiluvchi bino;

balkon — fasad devorining tekisligidan tashqariga chiqib turadigan hamda toʻsiq bilan oʻralgan ochiq yoki yopiq maydon;

bino — funksional maqsadiga qarab odamlar yashashi yoki boʻlishiga va har xil turdagi ishlab chiqarish jarayonlarini bajarishga moʻljallangan, tayanch, toʻsma yoki har ikkala maqsadga xizmat qiluvchi konstruksiyalardan iborat qurilish tizimi;

veranda — binoning asosiy hajmiga yopishtirib qurilgan oynavand yozgi xona;

garaj — transport vositalarini doimiy yoki vaqtincha saqlash uchun moʻljallangan bino va inshoot yoki uning bir qismi yoxud bino va inshootlar majmuasi;

dala ishlari — xodimning doimiy ish joyidan tashqarida bajariladigan ishlar;

devor — binoning asosiy konstruktiv elementi boʻlib, shiftlar, qavatlar va tom kabi konstruksiyalardan tushadigan yukni koʻtarish hamda binoni yogʻingarchilik, issiqlik oʻtkazuvchanligi va boshqa tabiiy hamda iqlimiy taʼsirlardan himoya qilish uchun moʻljallangan qurilma;

inshoot — har xil turdagi ishlab chiqarish jarayonlarini bajarish, moddiy qimmatliklarni joylashtirish va saqlash, odamlarning vaqtincha boʻlishi (harakatlanishi), shuningdek uskunalar yoki kommunikatsiyalarni joylashtirish (oʻtkazish, ulash) uchun moʻljallangan, tayanch, toʻsma yoki har ikkala maqsadga xizmat qiluvchi konstruksiyalardan iborat hajmiy, yassi yoki chiziq tarzidagi qurilish tizimi;

yer uchastkasi — yer fondining qayd etilgan chegaraga, maydonga, joylashish manziliga, huquqiy rejimga hamda davlat yer kadastrida aks ettiriladigan boshqa xususiyatlariga ega boʻlgan qismi;

yer uchastkasining chegaralari — bir yer uchastkasini boshqa yer uchastkasidan ajratuvchi chiziqlar;

yertoʻla qavati — xona polining yer sathidan pastda, xona balandligining yarmidan ortiq joylashgan qavat;

yordamchi bino — asosiy binoga nisbatan yordamchi vazifasini bajaruvchi bino va inshoot (omborxona, garaj, yozgi oshxona, tandirxona, alohida joylashgan yertoʻla, hammom, hovlidagi hojatxona, dushxona, issiqxona, hovuz, sauna, qozonxona va odamlarning vaqtincha turishi yoki turli ishlarni bajarish uchun moʻljallangan boshqa funksional qurilmalar);

kadastr yigʻmajildi — obyektning koʻchmas mulkka boʻlgan huquqlarni shakllantirish, hisobga olish va keyinchalik davlat roʻyxatidan oʻtkazish uchun zarur boʻlgan kadastr suratiga olish, texnik xatlovdan oʻtkazish va pasportlashtirishning, maxsus tekshirish va izlanishlarning, sifat va qiymat jihatidan baholashning hujjatlari, materiallari va maʼlumotlari jamlamasi;

koʻp kvartirali uy — koʻp kvartirali uyga tutash yer uchastkasiga yoxud bunday uydagi umumiy foydalaniladigan joylarga mustaqil chiqish yoʻlaklariga ega boʻlgan ikki va undan ortiq kvartiralar majmui;

koʻchmas mulk — yer uchastkalari, binolar, inshootlar, koʻp yillik daraxtlar va yer bilan uzviy bogʻlangan boshqa mol-mulk, yaʼni belgilangan maqsadiga nomutanosib zarar yetkazmagan holda joyini oʻzgartirish mumkin boʻlmaydigan obyektlar;

koʻchmas mulkning tarkibi — koʻchmas mulkni tashkil etuvchi va u bilan uzviy bogʻliq boʻlgan obyektlar, qismlar hamda elementlar yigʻindisi;

kirish nuqtasi — yer uchastkasi, bino va inshootlarga kirish va chiqish uchun moʻljallangan joy;

liter — texnik inventarizatsiya hujjatlarida bino va inshootlar hamda ularning qavatlarini belgilash uchun ishlatiladigan lotin alifbosidagi harf;

mansarda qavati — chordoq boʻshligʻida joylashtiriladigan qavat;

pardevor — bino ichida joylashgan xonalarni oʻzaro ajratish uchun moʻljallangan, yuk koʻtarmaydigan vertikal ichki toʻsiq qurilmasi;

poydevor — bino yoki inshootning yer usti qismidan tushadigan yuklarni tuproqqa uzatish va taqsimlash uchun moʻljallangan konstruktiv elementi;

pol — ekspluatatsiya qilish paytidagi taʼsirlarni qabul qilish va orayopma yoki grunt boʻylab qayta taqsimlash uchun moʻljallangan bino yoki inshootning elementi;

tambur — bino yoki inshootga kirishda eshiklar orasidagi oʻtish joyi (tambur sovuq havo, chang, tutun va hidlarning kirib kelishini oldini olishga xizmat qiladi);

terrasa — binoga tutashtirib qurilgan, ochiq yoki yopiq holdagi maydoncha;

koʻchmas mulkni texnik inventarizatsiyadan oʻtkazish (bundan buyon matnda texnik inventarizatsiyadan oʻtkazish deb yuritiladi) — koʻchmas mulkni tekshirish natijalari asosida koʻchmas mulkning mavjudligi, joylashgan yeri, tarkibi, maydoni, holati, qiymati va boshqa tavsiflari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni toʻplash, aniqlash hamda ularga ishlov berish;

texnik qavat — muhandislik qurilmalarini joylashtirish va kommunikatsiyalarni oʻtkazishga moʻljallangan qavat;

tom — bino yoki inshootning yogʻingarchilik, shamol, quyosh nuri va boshqa tashqi taʼsirlardan himoya qiluvchi ustki qoplama konstruktiv elementi;

umumiy maydon — binolar, inshootlar barcha qavatlarining gorizontal perimetri boʻyicha oʻrab turgan tashqi chegaralovchi elementlar boʻyicha hisoblangan maydon (koʻp qavatli uylarning qismlari hamda yertoʻlalar bundan mustasno);

umumiy foydali maydon — bino, inshootning inson foydalanishi mumkin boʻlgan barcha oʻrab turuvchi elementlarining ichidagi maydonlari yigʻindisi (yertoʻlalar bundan mustasno);

Kadastr va koʻchmas mulklarni roʻyxatdan oʻtkazish integratsion axborot tizimi (bundan buyon matnda UZKAD tizimi deb yuritiladi) — kadastr va koʻchmas mulklarni roʻyxatdan oʻtkazish integratsiyalashtirilgan axborot tizimi;

kapital qurilish obyektlari — yer bilan uzviy bogʻliq boʻlgan va ularning belgilangan maqsadiga nomutanosib zarar yetkazmagan holda joyini oʻzgartirish mumkin boʻlmaydigan binolar, inshootlar, shuningdek, qurilishi tugallanmagan obyektlar;

lodjiya — uch tomondan devor bilan oʻralgan, tashqi tomondan ochiq yoki oynavand, bino hajmiga ega botiq yozgi bino;

xona — binoning ichki hajmida joylashgan, devorlar, deraza va eshiklar, shift hamda pol bilan chegaralangan alohida qism;

sokol qavati — xonalar polining sathi yerning rejaviy sathidan xona balandligining yarmidan kam qismi miqdorida pastda joylashgan qavat;

chordoq — binoning tepa qavati orayopmasi va tomyopma konstruksiyalari orasidagi boʻshliq;

erker — xonaning fasad qismidan tashqariga chiqib turadigan, qisman yoki toʻliq oynalangan hamda xonaning tabiiy yoritilishi va insolyatsiyasini yaxshilash uchun moʻljallangan qismi;

eksplikatsiya — bino va inshootlarning nomi, qavatlar soni, konstruktiv elementlari hamda mavjud muhandislik-kommunikatsiya tarmoqlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar roʻyxati;

yashash maydoni — yashash xonasining maydoni;

qurilishi tugallanmagan obyektlar — ajratilgan yer uchastkasida tasdiqlangan loyiha hujjatlariga muvofiq qurilishi boshlangan, lekin koʻrsatilgan muddatda tugallanmagan yoki qurilishi tugallangan, biroq qurilishni (rekonstruksiya qilinishni) qabul qilib olish dalolatnomasi (foydalanish uchun ruxsatnoma) asosida foydalanish uchun qabul qilib olinmagan bino va inshootlar;

qurilish osti maydoni — bino yoki inshootning tashqi devorlari va yertoʻla qismining yer yuzasiga proyeksiyasidan hosil boʻlgan, shuningdek yer osti, yer usti va yuqori qavatlardagi turtib chiqqan qismlari (veranda, terrasa, yertoʻla qavatiga kirish joylari va boshqa elementlar) hisobga olingan holda tashqi kontur boʻylab egallagan yer yuzasi.

2. Texnik inventarizatsiyadan oʻtkazish Oʻzbekiston Respublikasi Urbanizatsiya va uy-joy bozorini barqaror rivojlantirish milliy qoʻmitasi huzuridagi Kadastr agentligi Davlat kadastrlari palatasining tuman (shahar) filiallari muhandislari yoki malaka shahodatnomasiga ega kadastr muhandislari (bundan buyon matnda ijrochilar deb yuritiladi) tomonidan amalga oshiriladi.

2-bob. Texnik inventarizatsiyadan oʻtkazish maqsadlari, turlari va ularni tayinlash asoslari

3. Koʻchmas mulk quyidagi maqsadlarda texnik inventarizatsiyadan oʻtkaziladi:

koʻchmas mulkning kadastr yigʻmajildini shakllantirish uchun;

koʻchmas mulkning chegaralarini va maydonlarini aniqlash uchun;

koʻchmas mulkning tarkibini aniqlash uchun;

koʻchmas mulkning texnik tavsiflarini hamda foydalanish maqsadini aniqlash uchun;

koʻchmas mulkka boʻlgan huquqni belgilovchi hujjatlardagi maʼlumotlar bilan tafovutlarni aniqlash uchun;

koʻchmas mulkning holati va joriy oʻzgarishlarini aniqlash uchun.

4. Texnik inventarizatsiyadan oʻtkazish quyidagi turlarga boʻlinadi:

birlamchi texnik inventarizatsiyadan oʻtkazish;

qayta texnik inventarizatsiyadan oʻtkazish.

5. Birlamchi texnik inventarizatsiya quyidagi holatlarda amalga oshiriladi:

yer uchastkalari berilganda (realizatsiya qilinganda);

bino yoki inshootlar qurilganda va foydalanishga qabul qilinganda;

belgilangan tartibda ajratilgan yer uchastkasida qurilishi tugallanmagan obyekt mavjud boʻlganda;

koʻchmas mulk boʻlinganda;

koʻchmas mulk birlashtirilganda.

Birlamchi texnik inventarizatsiya qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa holatlarda ham amalga oshirilishi mumkin.

6. Qayta texnik inventarizatsiyadan oʻtkazish quyidagi holatlarda amalga oshiriladi:

yer uchastkasining chegarasi, maydoni yoki chegara nuqtalari oʻzgarganda;

bino va inshootlar qayta qurilganda, rekonstruksiya qilinganda;

yer uchastkasida qoʻshimcha bino va inshootlar qurilganda;

qurilishi tugallanmagan obyektlarda qurilish ishlari yakunlanib, foydalanishga qabul qilinganda.

7. Texnik inventarizatsiyadan oʻtkazish quyidagi ketma-ketlikda amalga oshiriladi:

1) dastlabki kameral ishlar;

2) dala ishlari;

3) dala ishlaridan keyingi kameral ishlar.

8. Texnik inventarizatsiyadan oʻtkazish quyidagi hollarda rad etiladi:

Oʻzbekiston Respublikasi Urbanizatsiya va uy-joy bozorini barqaror rivojlantirish milliy qoʻmitasi huzuridagi Kadastr agentligi Davlat kadastrlari palatasining tuman (shahar) filiallarida koʻchmas mulk obyektining mansubligi masalasida nizolar borligidan dalolat beruvchi sud hujjatlarining mavjudligi;

koʻchmas mulk obyektiga kirish imkoni yoʻqligi.

3-bob. Dastlabki kameral ishlar va dala ishlarini amalga oshirish

9. Dastlabki kameral ishlar ijrochilar tomonidan quyidagi tartibda amalga oshiriladi:

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 22-iyundagi 389-son qarori bilan tasdiqlangan Koʻchmas mulk obyektlariga kadastr yigʻmajildini tayyorlash tartibi toʻgʻrisidagi nizomga muvofiq yuridik va jismoniy shaxslar yoki ularning ishonchli vakillari tomonidan berilgan arizaga yoxud ijrochilar bilan tuzilgan shartnomaga ilova qilingan hujjatlarni va arxiv hujjatlarni (mavjud boʻlsa) oʻrganish;

kadastr maʼlumotlari bazasidagi maʼlumotlarni (mavjud boʻlsa) oʻrganish;

hududning mavjud xaritalarini oʻrganish;

dala ishlarini tashkil etish.

10. Dala ishlari dastlabki kameral ishlaridan soʻng, ijrochilar tomonidan quyidagi tartibda amalga oshiriladi:

yer uchastkasini (agar mavjud boʻlsa), shuningdek unda joylashgan bino va inshootlarni koʻzdan kechirish hamda ulardagi qavatlar sonini aniqlash;

yer uchastkasini (agar mavjud boʻlsa), shuningdek undagi bino va inshootlarning har bir qavat boʻyicha oʻlchov ishlarini tashkil etish;

yer uchastkasini (agar mavjud boʻlsa) hamda undagi bino va inshootlarning (har bir qavat boʻyicha) abrisini tuzish;

yer uchastkasi, bino va inshootlarga asosiy hamda boshqa kirish nuqtalarini belgilash (bunda kirish nuqtasi bitta boʻlsa uning oʻzi asosiy kirish nuqtasi hisoblanadi, kirish nuqtasi ikkita va undan ortiq boʻlsa, mulkdor tomonidan koʻrsatilgan kirish joyi asosiy kirish nuqtasi etib belgilanadi);

bino va inshootlarning qurilish-texnik tavsiflarini oʻrganish;

eksplikatsiyani tuzish;

bino va inshootlarning qurilgan sanasini qayd etish;

yer uchastkasini (agar mavjud boʻlsa), shuningdek unda joylashgan bino va inshootlarni fotosuratga hamda topografik suratga olish.

11. Dala ishlarida yer uchastkasi, bino va inshootlarni oʻlchash ishlari elektron, poʻlat tasmali yoki geodezik oʻlchov asboblari yordamida amalga oshiriladi.

12. Dala ishlari boshlanishidan oldin yer uchastkasi, bino va inshootlar perimetr boʻyicha qoʻshni yer uchastkasi, bino va inshootlar bilan tutash qismlari toʻliq koʻzdan kechiriladi hamda ularning umumiy holati oʻrganiladi.

13. Ijrochilar tomonidan dala ishlari olib borilishi jarayonida yer uchastkasi, bino va inshootlarni oʻlchash hamda oʻrganish natijalari yuzasidan abris tuziladi.

Abris bir nechta varaqlardan iborat boʻlishi mumkin. Undagi yozuvlarning toʻliq saqlanishi va abrisdan foydalanish imkoniyati taʼminlanishi shart.

14. Abris tuzishda topografik xaritalar, bino va inshootlarning avvalgi chizmalari, loyiha hujjatlari nusxalaridan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.

15. Abrisga muayyan masshtabsiz, biroq proporsiyalarga rioya qilgan holda yer uchastkasida mavjud boʻlgan barcha bino va inshootlar hamda yer uchastkasi tarkibiy qismlarining (hovli, bogʻ, poliz, koʻkat ekinlari va boshqa hududlar) chegaralari kiritiladi.

Yer uchastkasida mavjud boʻlgan barcha bino va inshootlar literlanadi. Agar bino va inshootlar bir nechta qavatdan iborat boʻlsa, har bir qavat abrisda alohida koʻrsatiladi.

16. Yer uchastkasini bevosita oʻlchash yoki uning chegaralarini joyida aniqlash imkoni mavjud boʻlmaganda, topograf tomonidan tayyorlangan topografik surat asosida yer uchastkasi chegaralari aniqlanadi hamda ushbu chegaralarning oʻlchamlari 0,1 m gacha aniqlikda yaxlitlanadi.

Shahar va shaharchalarda yer uchastkalari, binolar va inshootlar dala ishlarini olib borishda topografik suratga olish ishlari 1:500 masshtabda bajarilishi kerak.

Landshaft obyektlari, bogʻlar, gulzorlar, kichik arxitektura shakllari, qabristonlar joylashgan yer uchastkalarining topografik surati 1:2 000 yoki 1:1 000 masshtabda bajariladi.

Yer uchastkasida barcha bino va inshootlar, yer uchastkasining tarkibiy qismlari, toʻsiqlar va boshqa obyektlar topografik suratga olinishi lozim. Yer uchastkasining tarkibiy qismlarining toʻliq nomi bosh harflar bilan belgilanadi (masalan, obodonlashtirish hududi, bogʻ, gulzor yoki mutanosib ravishda — O, B, G).

Agar bogʻ yoki koʻp yillik daraxtlar joylashgan hududlarning aniq chegaralari mavjud boʻlmasa, ularning maydoni chekka daraxtlar tanasidan 2 m masofada olingan chegaralar asosida hisoblanadi.

17. Bogʻlar, uzumzorlar, tutzorlar va boshqa oʻrmon daraxtlarining maydonida (geodezik oʻlchov asboblari yordamida 1:1000 va 1:10000 gacha masshtabda topografik xaritalari yaratiladi) oʻlchov ishlari oʻtkaziladi va koʻchatlarning soni aniqlanadi. Bogʻlardagi daraxtlar turlarga (olma, nok, shaftoli va boshqalar) ajratilmasdan, egallagan umumiy maydoni hamda soni aniqlanadi .

Yakka tartibdagi uy-joyda hamda jamoa bogʻdorchiligi va uzumchiligini yuritish (dala hovli) uchun berilgan yer uchastkalarida oʻstirilgan koʻp yillik daraxtlarga dala ishlari amalga oshirilmaydi.

18. Abrisda binolar va inshootlarning uzunligi va kengligining oʻlchami lotin alifbosidagi “m” harfi bilan, balandligi esa “h” harfi bilan belgilanadi.

19. Abrisni tuzishda barcha oʻlchamlar, yozuvlar va raqamli maʼlumotlar tushunarli boʻlishi, shuningdek ular qaysi oʻlchamga tegishli ekanligi aniq koʻrinib turishi taʼminlanishi lozim.

Abrisga oʻlchamga oid notoʻgʻri yozuv kiritilgan taqdirda, tuzatish notoʻgʻri oʻlcham ustidan chiziq tortish va uning yoniga toʻgʻri qiymatni yozish orqali amalga oshiriladi.

20. Abrisdagi yozuvlarni oʻchirib tashlash hamda raqamlarni boshqa raqamlar ustiga yozish taqiqlanadi.

21. Dala ishlarini olib borishda yer uchastkasi, bino va inshootlarni oʻlchashdagi yoʻl qoʻyiladigan xatolik quyidagilardan oshmasligi lozim:

1) yer uchastkasi chegaralari oʻlchovi uchun:

20 m gacha boʻlgan uzunlikdagi chiziqlar uchun — 0,5 foizgacha, biroq 10 sm dan oshmagan miqdorda;

20 m dan ortiq boʻlgan uzunlikdagi chiziqlar uchun — 0,5 foizgacha, biroq 200 m dan ortiq boʻlgan uzunlikdagi chiziqlar uchun — koʻpi bilan 100 sm oshmagan miqdorda;

2) bino va inshootlar uchun:

6 m gacha boʻlgan uzunlikdagi chiziqlar uchun — 3 sm;

6 m dan ortiq boʻlgan uzunlikdagi chiziqlar uchun — 0,5 foizgacha.

22. Yer uchastkasining barcha chegaralari ularning butun uzunligi boʻyicha yaxlit oʻlchanadi. Agar chegaralarda toʻsiqlar mavjudligi sababli oʻlchash imkoniyati boʻlmasa, oʻlchash ishlari qismlarga boʻlib yoki chegaraga parallel yoʻnalishda bajariladi.

Har bir yer uchastkasi yopiq (toʻsiqlar, panjaralar, bino va inshootlar) va ochiq (ariqlar, belgilar va boshqalar) chegaralarga ega boʻladi.

Yer uchastkasini oʻlchash ishlari ularning orasida joylashgan toʻsiqlar qaysi yer uchastkasiga tegishliligini inobatga olgan holda toʻsiqning ichki tomoni, oʻq chizigʻi yoki tashqi tomoni boʻyicha amalga oshiriladi. Agar toʻsiqning qaysi yer uchastkasiga tegishli ekanligini aniqlash imkoni boʻlmasa, toʻsiqning oʻq chizigʻi boʻyicha amalga oshiriladi.

Yer uchastkasi chegaralari hamda bino va inshootlarning butun perimetri boʻyicha oʻlchash ishlari dastlabki nuqtadan chapdan oʻngga siljigan holda amalga oshiriladi.

Yer uchastkasi chegaralarini oʻlchashda ularning konfiguratsiyasi, burilish joylari, burchaklar yoʻnalishi, yer uchastkasi qismlarining chegaralari, bino va inshootlarning yer uchastkasida joylashish holatini aniqlash uchun barcha oʻlchamlar olinishi lozim.

Ochiq chegaraga ega boʻlgan yer uchastkasining chegaralarini oʻlchov ishlari belgilar (masalan, ariqlar, daraxtlar va boshqalar) asosida amalga oshiriladi.

Agar ochiq chegaraga ega boʻlgan yer uchastkasining chegaralarida belgilar (masalan, ariqlar, daraxtlar va boshqalar) mavjud emasligi aniqlangan holatlarda, ijrochi tomonidan qoʻshni yer uchastkasining chegaralari oʻrganib chiqilib, yer uchastkasining chegaralari shartli ravishda belgilanadi va bu haqda abrisda tegishli izoh qoldiriladi.

23. Dala ishlarini olib borishda yer uchastkasida joylashgan quyidagi koʻchmas mulk obyektlari boʻyicha oʻlchov ishlari amalga oshiriladi hamda ular abrisga kiritiladi:

asosiy va yordamchi bino hamda inshootlar;

binoga qoʻshimcha birlashtirib (taqab) qurilgan qismlar;

koʻp kvartirali uylar (kvartiralar, yashash uchun moʻljallanmagan joylar, umumiy foydalanishdagi mol-mulklar).

24. Yer uchastkasi, bino va inshootlarning devorlaridan qalinligi 10 sm gacha va (yoki) eni 1 m gacha boʻlgan turtib chiqqan qismlar hamda tirgovchilar abrisda koʻrsatilmaydi.

Agar yer uchastkasi, bino va inshootlarning devorlaridan qalinligi 10 sm dan ortiq va (yoki) eni 1 m dan ortiq turtib chiqqan qismlar hamda tirgovchilar mavjud boʻlsa, ular abrisda koʻrsatiladi.

Bino va inshootlarning tashqi perimetri boʻyicha oʻlchash ishlari sokoldan yuqori qismda, deraza oʻrinlari sathidan amalga oshiriladi.

25. Bino va inshootlarning abrisini tuzishda ularning tashqi devorlari, pardevorlari, zinapoyalari, deraza va eshik oʻrni konturlari tasvirlanadi.

26. Bino va inshootlarni oʻlchash va ushbu oʻlchash natijalarini abrisda belgilash ishlari bir vaqtning oʻzida amalga oshiriladi.

Bunda oʻlchash ishlari bino va inshootlarning tashqi burchaklaridan biridan deraza va eshik oʻrinlarining boshlanish hamda tugash joylarigacha, boshqa elementlarning boshlanish va tugash joylarigacha, shuningdek bino va inshootlarga qoʻshimcha birlashtirib (taqab) qurilgan qismlar devorlarining butun perimetri boʻyicha bajariladi.

27. Bino va inshootlarning butun perimetri boʻyicha oʻlchash ishlarining imkoniyati mavjud boʻlmaganda bino va inshootning chordogʻi boʻyicha oʻlchash ishlari bajarilishi yoki ichki oʻlchov hamda devorlar va pardevorlar qalinligini jamlash yoʻli bilan aniqlanishi lozim.

28. Derazalarining kengligi bir xil boʻlgan hamda barcha qavatlarda bir vertikal oʻq boʻylab joylashgan koʻp qavatli binolarni oʻlchashda derazalarning joylashuvi faqat birinchi qavat boʻyicha oʻlchanadi.

Bir vertikal oʻq boʻylab joylashmagan yoki kengligi turlicha boʻlgan derazalar binoning ichki qismidan har bir qavat boʻyicha alohida oʻlchanadi.

29. Burchaklari toʻgʻri boʻlmagan shakldagi bino va inshootlarning rejasini toʻgʻri chizish uchun birinchi qavatdagi barcha burchak xonalar hamda bino va inshootlarning konfiguratsiyasidan kelib chiqib, boshqa xonalarning diagonallari oʻlchanadi.

Burchaklari toʻgʻri boʻlmagan shakldagi bino va inshootlarning rejasini toʻgʻri chizish uchun oʻlchov ishlari bino va inshootlarning tashqi tomonidan ham amalga oshirilishiga yoʻl qoʻyiladi.

Burchaklari toʻgʻri boʻlmagan shakldagi xonalarda devorlarning uzunligi hamda xonaning diagonallari oʻlchanishi lozim.

30. Dala ishlari olib borilayotgan joy bino yoki inshootning bir qismi boʻlgan taqdirda, ushbu joyning bino yoki inshootning qaysi qismida joylashganligi aniqlanishi lozim. Bunda bino yoki inshootning eng yaqin tashqi burchagidan dala ishlari olib borilayotgan joyning eng yaqin deraza yoki eshik oʻrnigacha boʻlgan masofani oʻlchash orqali aniqlanadi.

31. Dala ishlarini amalga oshirishda balkon va lodjiyalar alohida oʻlchanadi hamda ularning ochiq, yopiq yoki oynavand qilingan holati abris va eksplikatsiyada aks ettiriladi. Lodjiyaning oʻlchov ishlari uning ichki perimetri boʻyicha amalga oshiriladi.

32. Bino va inshootlarning devorlari hamda ulardagi xonalarning devorlari va pardevorlari qalinligi oʻlchanishi kerak.

Eshik yoki deraza oʻrinlari boʻlmagan bino va inshootlarning devorlari hamda xonalarining devorlari va pardevorlarining qalinligi tashqi va ichki oʻlchamlar oʻrtasidagi farq asosida aniqlanadi.

33. Bino va inshootlardagi xonalarning devorlari va pardevorlarining uzunligi poldan 1,10 — 1,30 m balandlikda butun perimetri boʻylab 1 sm aniqlikda oʻlchanadi.

Bunda eshik va derazalar oʻrinlari ularning yorugʻlik oʻtkazish chegarasi boʻyicha oʻlchanadi.

34. Bino va inshootlardagi xonalarda devorlar hamda pardevorlar panellar bilan qoplangan yoki plitkalar bilan pardozlangan boʻlsa, ular shiftgacha yetkazilmagan hamda balandligi poldan 150 sm va undan ortiqni tashkil etsa, oʻlchash ishlari panellar yoki plitkalar bilan qoplangan amaldagi yuzasi boʻyicha amalga oshiriladi.

35. Bino va inshootlardagi zinapoyalarni oʻlchashda zinapoya qismi bilan bir qatorda zinapoya maydonchalari ham oʻlchanadi va abrisda zinapoyalar soni hamda koʻtarilish yoʻnalishi koʻrsatiladi.

36. Chordoq maydoni, shuningdek bino va inshootlarning ichida balandligi 190 sm dan kam pardevor yoki toʻsiqlar bilan ajratilgan shiftga yetmaydigan boʻlimlar alohida xona sifatida hisobga olinmaydi.

Balandligi 190 sm va undan ortiq shiftga yetmaydigan, qalinligi 10 sm dan kam boʻlmagan pardevorlar yoki toʻsiqlar bilan ajratilgan boʻlimlar alohida xona sifatida hisobga olinadi va oʻlchanadi.

37. Poldan shiftgacha boʻlgan balandlik ichki balandlik hisoblanadi.

Yerning rejalashtirilgan sathidan boshlab chordoq bostirmasining yuqori qismigacha boʻlgan masofa tashqi balandlik hisoblanadi.

38. Chordogʻi va bostirmasi boʻlmagan bino va inshootlarning balandligi pol sathidan tom yopmasigacha oʻlchanadi.

Qiya shiftli, qiya tomli (chordoq va bostirmali) bino va inshootlarda mansarda qavatlarning balandligi eng past va eng baland oʻlchamlarning oʻrtacha qiymatidan iborat boʻladi.

39. Tomi bir tomonga nishab boʻlgan bino va inshootlarda balandlik nishabning pastki qismi boʻyicha oʻlchanadi.

40. Bino va inshootlarning ichki balandligi ularning xonalaridan birida oʻlchanadi. Agar xonalarda balandliklar turlicha boʻlsa, har bir turdagi balandlik ham oʻlchanishi kerak.

Bunda oʻlchash natijalari abrisda tegishli xonalar koʻrsatilgan holda qayd etiladi.

41. Qubbasi mavjud xonalarning balandligi ikki nuqtada, poldan qubbaning tagigacha hamda poldan qubbaning eng yuqori nuqtasigacha oʻlchanadi.

Balkali shiftga ega boʻlgan xonalarda, jumladan metall yoki temir-beton balkalar qoʻllanilgan hollarda, xona balandligi poldan balkaning pastki qismigacha oʻlchanadi.

42. Bino va inshootlarni oʻlchash ishlari yakunlangandan soʻng, ularning tashqi va ichki oʻlchamlariga oid maʼlumotlar tekshiriladi.

Agar tekshiruv natijasida tashqi va ichki oʻlchamlarga oid maʼlumotlarda nomuvofiqliklar aniqlansa, qayta oʻlchov ishlari amalga oshiriladi.

Bunda bino va inshootlarning tashqi oʻlchamlari ularning ichki oʻlchamlariga muvofiq boʻlishi kerak.

43. Bino va inshootlarni koʻzdan kechirishda ularning quyidagi konstruktiv elementlari va texnik tavsiflari aniqlanadi va eksplikatsiyada aks ettiriladi:

poydevor — poydevor materiallari;

tashqi devorlar — tashqi devor materiallari;

ichki devorlar — ichki devor materiallari;

pardevorlar — pardevor materiallari;

pollar — pol materiallari;

tom — tom yopish materiallari;

umumiy foydalanish joylari (zinapoyalar, ayvonlar, rampalar, balkonlar, lojiyalar, terrasalar va boshqalar) — umumiy foydalanish joylarining materiallari;

isitish — isitish tizimining turi;

sovuq suv taʼminoti — sovuq suv taʼminoti tizimining turi;

oqova suvlarni chiqarib yuborish tizimi — oqova suvlarni chiqarib yuborish tizimi mavjudligi;

elektr taʼminoti — elektr taʼminotining mavjudligi;

gaz taʼminoti — gaz taʼminotining mavjudligi;

issiq suv taʼminoti — issiq suv taʼminoti tizimining mavjudligi;

liftlar — liftlarning mavjudligi;

muhandislik kommunikatsiya tarmoqlari — maxsus muhandislik tizimlari va uskunalarning mavjudligi.

44. Dala ishlari yakunlangach abrisda koʻchmas mulk obyektining manzili, yer uchastkasining chegaralari hamda dala ishlarini amalga oshirgan ijrochining familiyasi, ismi va otasining ismi koʻrsatilishi va abris ijrochi tomonidan imzolanishi lozim.

Abrisga dala ishlarini amalga oshirgan ijrochi tomonidan tuzilgan eksplikatsiya ilova qilinishi kerak.

4-bob. Dala ishlarini olib borishda xavfsizlikka rioya etish

45. Yaxmalak, quyuq tuman sharoitlarida, tomning nishabligi yigirma besh foizdan ortiq boʻlgan holatlarda dala ishlarini bino va inshootlarning tomlarida amalga oshirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Dala ishlari olib borilishi lozim boʻlgan, biroq yuqumli kasalliklar manbai mavjud boʻlgan xonalarda dala ishlari kasalliklar manbai bartaraf etilgunga qadar amalga oshirilmaydi.

46. Dala ishlarini olib borishda ijrochi qulashi mumkin boʻlgan uskunalar va qurilmalarga yaqin turmasligi lozim.

Eskirgan va yarim vayron bino va inshootlarni oʻrganish ishlari faqat ushbu ishlarning xavfsizlik choralari taʼminlanganidan soʻng bajarilishi mumkin.

47. Tabiiy yorugʻlikka ega boʻlmagan yertoʻlalar, zinalar, chordoqlar, omborlarni oʻlchash ishlari yoritish vositalaridan foydalangan holda bajariladi.

48. Dala ishlari quyidagi hollarda vaqtincha toʻxtatib turiladi:

dala ishlarini amalga oshirish inson hayoti va sogʻligʻi uchun xavf tugʻdirsa;

dala ishlari olib boriladigan hududni suv bosgan boʻlsa;

ob-havo sharoiti dala ishlarini olib borishga imkon bermasa (qattiq sovuq, kuchli yogʻingarchilik va boshqa noqulay ob-havo sharoitlari mavjud boʻlsa).

5-bob. Dala ishlaridan keyingi kameral ishlarni amalga oshirish

49. Dala ishlari yakunlanganidan soʻng, ijrochi tomonidan dala ishlaridan keyingi kameral ishlar amalga oshiriladi.

50. Dala ishlaridan keyingi kameral ishlarni amalga oshirishda avtomatik loyihalashtirish dasturida (bundan buyon matnda dastur deb yuritiladi) quyidagilar chiziladi:

yer uchastkasining chegaralari;

yer uchastkasi chegarasiga, bino va inshootlarga kirish va asosiy kirish nuqtalari;

bino va inshootlar (qavatlar kesimida);

ichki balandligi 1,8 m va undan ortiq boʻlgan yertoʻlalar.

51. Dasturda bino va inshootlarning rejasini chizish ularning birinchi qavatidan boshlanadi. Bino va inshootlarning asosiy devorlari joylashuvi qolgan qavatlarni chizish uchun asos hisoblanadi.

Dasturda bino va inshootlarning qavatlarini chizishni boshlashdan oldin ularning tashqi va ichki oʻlchamlarining yigʻindisi tekshiriladi.

52. Dasturda bino va inshootlarning qavatlarini chizishda dastlab ularning tashqi devorlari chizib olinadi, shundan soʻng kirish eshiklari, pardevorlar, derazalar, zinapoyalar va boshqa elementlari chiziladi.

53. Dasturda bino va inshootlarning hamda ulardagi barcha xonalarning oʻlchamlari koʻrsatiladi. Bunda oʻlchamlar 0,01 m gacha yaxlitlangan holda koʻrsatiladi hamda devorlar va pardevorlar yoʻnalishiga parallel ravishda belgilanadi.

54. Dasturda bino va inshootlarning toʻgʻri toʻrtburchak shakldagi xonalari uchun ikkita oʻlcham (boʻyi va eni) koʻrsatiladi.

Agar bino va inshootlarning xonalari toʻgʻri toʻrtburchak shaklda boʻlmasa, ushbu xonalarning oʻlchamlari barcha devor va pardevorlar boʻylab koʻrsatiladi.

Ustunlar, boʻshliqlar, arkalar, derazalar, eshiklar hamda diagonal oʻlchamlar rejada koʻrsatilmaydi.

55. Dasturda shakllantirilgan bino va inshootlar rejalari 1:50, 1:100, 1:150 va 1:200 gacha boʻlgan masshtablarda tuzilishi lozim.

Bino va inshootlar rejalarini A4, A3 yoki undan katta formatlarda rasmiylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.

56. Qavatlar rejasida kvartiralar va xonalar raqamlanadi.

Xona raqami xona rejasining markazida koʻrsatiladi. Xona raqami ostida chiziq bilan ajratilgan holda 0,01 m 2 yaxlitlangan xona maydoni koʻrsatiladi.

57. Koʻp kvartirali uydagi kvartiralar raqamlari qavat rejalarida kvartiraning kirish eshigi tashqi tomonida belgilanadi.

58. Xonalarni raqamlash bino va inshootlarga kirish joyidan boshlab soat yoʻnalishi boʻyicha amalga oshiriladi.

Kvartiralar raqamlari ularning manzil raqamlari bilan mos boʻlishi kerak.

59. Koʻp kvartirali uydagi noturar joylarni raqamlash barcha kvartiralar raqamlanishi tugagandan soʻng amalga oshiriladi.

Zinapoyalar va umumiy foydalanish yoʻlaklari ham raqamlanadi.

60. Koʻp qavatli noturar joy binolarida xonalarni raqamlash, qoida tariqasida, qavatlar soniga qarab (birinchi qavat 101, 102, ikkinchi qavat 201, 202) belgilanishi mumkin.

61. Bino va inshootlar hamda ularning qismlarini literlash quyidagi tartibda amalga oshiriladi:

bino va inshootlarni alohida xususiyatlariga koʻra bloklarga boʻlish zarurati boʻlganda, har bir blok alohida binolar sifatida literlanadi;

bino va inshootlar soni lotin alifbosida keltirilgan harflardan koʻp boʻlsa, ikki yoki undan ortiq harflar kombinatsiyasidan (masalan, “AA”, “BA”, yoki “AAA”, “BAA” koʻrinishida) foydalaniladi;

bino va inshootlar qavatlarini literlashda harfga qoʻshimcha arab raqamlari (masalan, “A1”, “A2”, “B1”, “B2” koʻrinishida) qoʻshib yoziladi;

bino va inshootga birlashtirib (taqab) qurilgan qismlarni literlashda kichik lotin harflari va qavat raqamini qoʻshish orqali (masalan, “Aa1”, “Ab2”, “Ba1” “Bb2” koʻrinishda) belgilanadi;

yer sathidan pastda joylashgan qavatlar arab raqamidan oldin “-“ belgisini qoʻshish orqali (binoning yertoʻla qavati “A-1” koʻrinishida, yertoʻla qavati bir nechta sathdan iborat boʻlganda “A-1”, “A-2”, “A-3” koʻrinishida, sokol qavati “A0” koʻrinishda) koʻrsatiladi;

texnik qavat oʻzidan pastki qavatning liter nomiga “T” katta harfi qoʻshish orqali, mansarda qavatlar oʻzidan pastki qavatning liter nomiga “M” katta harfi qoʻshish orqali (uch qavatli binoning mansarda qavati “A3M” koʻrinishida), terrasa qavati oʻzidan pastki qavatning liter nomiga “TR” katta harfi qoʻshish orqali (2 va 3-qavatlar orasida joylashgan texnik qavat “A2T”) belgilanadi.

62. Bino va inshootlarning turli qismlarida qavatlar soni har xil boʻlgan taqdirda, bino va inshootlar bloklarga ajratiladi hamda har bir blok boʻyicha alohida belgilanadi.

6-bob. Yer uchastkasi, bino va inshootlarning maydonlarini hamda ularning hajmini va kadastr qiymatini aniqlash

63. Dala ishlaridan keyingi kameral ishlarni amalga oshirishda koʻchmas mulk obyektlarining maydonlari va hajmi aniqlanadi.

Bunda yer uchastkasining umumiy maydoni (yer uchastkasining umumiy maydoni kvadrat metrda butun son aniqligida koʻrsatiladi), bino va inshootlarning qurilish osti maydoni, umumiy maydoni, umumiy foydalanish maydoni, foydalanish maydoni aniqlanadi.

64. Yer uchastkasining umumiy maydoni dasturda yer uchastkasi chegaralari belgilanib, chizilgandan soʻng aniqlanadi.

65. Amalda foydalanilayotgan yer uchastkasi maydoni huquqni belgilovchi hujjatda koʻrsatilgan maydondan ortiq boʻlsa va yer uchastkasining chegaralari hujjatda aniq belgilangan boʻlsa, ortiqcha egallangan yer qismining maydoni alohida koʻrsatiladi.

66. Bino va inshootlarning maydonlari dala ishlari natijasida olingan oʻlchov qiymatlari hamda dasturda chizilgan rejalar asosida hisoblanadi.

67. Bino va inshootlarning qurilish osti maydoni ularning tashqi konturi boʻyicha olingan oʻlchov natijalari asosida hisoblab chiqariladi.

Ustunlar ustiga qurilgan bino ostidagi maydon, shuningdek uning ostidagi oʻtish yoʻllari qurilish osti maydoniga kiritiladi.

Bino va inshootlarning qurilish osti maydoni kvadrat metrda butun son aniqligida koʻrsatiladi.

68. Tashqi devorlari yoki toʻsiqlari mavjud boʻlmagan bino va inshootlarning qurilish osti maydoni quyidagicha aniqlanadi:

ustunlardan chiqib turuvchi konstruksiyalar 1,20 m gacha boʻlsa — ustunlarning tashqi yuzasi boʻyicha;

ustunlardan chiqib turuvchi konstruksiyalar 1,20 m dan ortiq boʻlsa — mazkur konstruksiyalarning tashqi chegarasi boʻyicha.

69. Bino va inshootlarning umumiy maydoni ularning barcha qavatlari tashqi devorlari boʻylab oʻlchangan maydonlar yigʻindisi asosida aniqlanadi.

Bino va inshootlarning umumiy maydoni kvadrat metrda butun son aniqligida koʻrsatiladi.

Qavat ichidagi balandligi 2,1 m dan kam boʻlgan antresolga joylashtirilgan xonalar maydoni bino va inshootlarning umumiy maydoniga kiritilmaydi.

70. Turtib chiqib turuvchi (10 sm dan kam) arxitektura detallari va konstruktiv elementlar, oynalanmagan osma balkonlar, binoga oʻrnatilgan osma soyabonlar, panduslar, binoning tashqarisida joylashtirilgan metall zinalar va boshqa shunga oʻxshash konstruksiyalar bino va inshootlarning umumiy maydoniga kiritilmaydi, biroq dasturda shartli grafik elementlari sifatida koʻrsatib oʻtilishiga yoʻl qoʻyiladi.

71. Bino va inshootlar xonalarining maydoni dala ishlari natijasida tuzilgan abris asosida hisoblab chiqiladi.

Isitish qurilmalari (pech va pech-kamin) egallagan maydon xona maydoniga kiritilmaydi.

Kvartira ichidagi zina osti maydoni, poldan chiqib turgan konstruksiya ostigacha boʻlgan balandligi 1,6 m va undan ortiq boʻlsa, zina joylashgan xona maydoniga kiritiladi.

Mansarda qavatidagi xona maydonini hisoblashda qiya shiftli xonaning balandligi 1,6 m dan kam boʻlmagan qismi maydoni hisobga olinadi.

72. Bino va inshootlarning foydali hamda yashash maydonlari 0,01 m 2 aniqlikda koʻrsatiladi.

73. Kvartira va turar joy binolarining yordamchi xonalari, dahlizlari, yoʻlaklari, balkonlar maydonlari hamda yashash maydonlari yigʻindisi ularning umumiy foydali maydoni hisoblanadi.

74. Zinapoyalar, lift va boshqa shaxtalar maydoni ularning shu qavat sathidagi maydoni hisobi bilan bitta qavatda umumiy foydali maydoniga qoʻshiladi.

75. Chordoq va balandligi 1,8 m dan kam boʻlgan yertoʻla, qavatlararo har qanday boʻshliq qavatlar hamda zina boʻlmasi va lift shaxtasi, tamburlar maydoni bino va inshootning umumiy foydali maydoniga kiritilmaydi.

76. Noturar joy bino va inshootlarning asosiy xonalari, yordamchi xonalar va jamoat xonalari maydoni yigʻindisi bino va inshootlarning foydali maydoni hisoblanadi.

77. Turar joy, maxsus uyning (yotoqxona, vaqtinchalik uy-joy fondi uyi, nogironligi boʻlgan shaxslar, faxriylar, yolgʻiz qariyalar uchun internat-uy, shuningdek bolalar uyi va boshqa maxsus maqsadli uy), kvartiraning yashash xonalari maydonlarining yigʻindisi turar joyning, maxsus uyning, kvartiraning yashash maydoni deb hisoblanadi.

78. Binoning yertoʻla maydoni yertoʻlaning ichki maydonlar yigʻindisidan tashkil topadi.

Bunda balandligi 1,8 m dan kam boʻlgan yertoʻla maydoni dasturda hisobga olinmaydi.

79. Kvartiralar boʻyicha umumiy maydon va qurilish osti maydoni aniqlanmaydi.

80. Bino va inshootlarning qavatlarining hajmini hisoblashda quyidagilarga rioya etiladi:

bir qavatli binoning hajmi — bino tashqi balandligini binoning tashqi oʻlchov boʻyicha umumiy maydoniga koʻpaytirish orqali aniqlanadi, bunda tashqi balandlik pol sathidan chordoq bostirmasining ustki qoplamasigacha oʻlchanadi;

koʻp qavatli binoning hajmi — har bir (yer ustki va yer ostki) qavat balandligini ushbu qavatning tashqi oʻlchov boʻyicha umumiy maydoniga koʻpaytirish va natijalarni umumlashtirish orqali aniqlanadi, bunda qavatlar balandligi pol sathidan boshlab ustki qavat poligacha, soʻnggi qavat balandligi pol sathidan chordoq bostirmasining ustki qoplamasigacha oʻlchanadi;

bino yoki inshootning alohida qismlari turli balandlikka ega boʻlsa, har bir qismning hajmi alohida hisoblanadi;

bino va inshootlarning hajmi kub metrda butun son aniqligida koʻrsatiladi.

81. Bloklarga boʻlingan bino va inshootlarning hajmi har bir blok boʻyicha alohida hisoblanadi.

82. Erker, tambur, oʻtish joylari hamda bino va inshootlarning boshqa qismlari bino va inshootlarning hajmiga kiritiladi.

83. Dala ishlaridan keyingi kameral ishlar yakunlanganidan soʻng, ijrochi tomonidan dasturdagi hamda eksplikatsiya maʼlumotlari UZKAD tizimiga kiritiladi.

84. Jismoniy shaxslarga tegishli boʻlgan uy-joy fondi koʻchmas mulk obyektlarining kadastr qiymatini hisoblash Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 30-dekabrdagi 1043-son qarori bilan tasdiqlangan Soliq solish maqsadida jismoniy shaxslarga tegishli boʻlgan koʻchmas mulk obyektlarining, turar joy fondining kadastr qiymatini hisoblash tartibi toʻgʻrisidagi nizomga muvofiq amalga oshiriladi.

Jismoniy shaxslarga tegishli boʻlgan noturar koʻchmas mulk obyektlarining kadastr qiymatini hisoblash Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 20-iyuldagi 561-son qarori bilan tasdiqlangan Soliq solish maqsadida jismoniy shaxslarga xususiy mulk huquqida tegishli boʻlgan noturar koʻchmas mulk obyektlarining kadastr qiymatini hisoblash tartibi toʻgʻrisidagi nizomga muvofiq amalga oshiriladi.

7-bob. Koʻchmas mulk obyektlarining qurilish sanalarini belgilash va dasturdan foydalanish

85. UZKAD tizimida bino va inshootlarning qurilgan yili, foydalanishga qabul qilingan sanasi, rekonstruksiya qilingan yili, mukammal taʼmirlangan yili toʻrt raqamli formatda yillar va soʻz bilan (masalan, 2023-yil) yoki kun, oy, yil koʻrinishda raqamli formatda (masalan, 28.10.2023) koʻrsatiladi.

86. Bino va inshootlarning qurilishi amalda yakunlangan sanasi qurilgan yili sifatida qabul qilinadi.

Qurilish yili koʻchmas mulk obyektiga egalik huquqi, balans qiymati va qurilish sanasini tasdiqlovchi boshqa hujjatlar asosida koʻrsatiladi.

Agar qurilish sanasini aniqlash imkoni mavjud boʻlmasa, mulkdorning maʼlumotiga koʻra bino va inshootlarning qurilish sanasi inobatga olinadi.

87. Bir necha bosqichda foydalanishga qabul qilinadigan bino va inshootlar uchun har bir qurilish bosqichining foydalanishga qabul qilish sanasi alohida koʻrsatiladi.

88. Dasturda chizilgan chizmalarda chiziqlar qalinligi, yozuvlar, literlar hamda raqamlar oʻlchamlari bir xil boʻlishi lozim.

Dasturda chizmalarni rasmiylashtirishda quyidagi koʻrsatkichlardan foydalanish tavsiya etiladi:

chiziqlar qalinligi — 0.015 mm;

yozuvlar va literlar oʻlchamlari — Arial shriftda, 12 oʻlchamda;

oʻlcham yozuvlari — 5 birlik;

bino va inshootlarning rejalarini chizish masshtabi — 1:50, 1:100, 1:150 yoki 1:200.

89. Dasturda chizilgan chizmalar DWG formatida koʻchmas mulk obyektining manzili koʻrsatilgan holda saqlanadi.

90. Dasturdagi chizilgan chizmalarga oid maʼlumotlar masʼul xodim tomonidan serverdagi maxsus elektron arxivga, UZKAD tizimiga va Fazoviy maʼlumotlar milliy infratuzilmasiga kiritiladi.

91. Yuridik va jismoniy shaxslar yoki ularning ishonchli vakillari koʻchmas mulkni texnik inventarizatsiyadan oʻtkazish natijalaridan norozi boʻlgan taqdirda Oʻzbekiston Respublikasi Urbanizatsiya va uy-joy bozorini barqaror rivojlantirish milliy qoʻmitasi huzuridagi Kadastr agentligiga yoki bevosita sudga murojaat qilishga haqli.

8-bob. Yakuniy qoida

92. Mazkur Yoʻriqnoma talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javobgar boʻladilar.

Direktor oʻrinbosari M. MIRMAKSUDOV

Toshkent sh.,

2026-yil 24 aprel,

43-10-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 03.06.2026 y., 10/26/3843/0557-son)

lex.uz