UzbekAI

Ўзбекистон Республикасининг Қонуни

Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига қўшимча ва ўзгартиришлар киритиш тўғрисида

Қонунчилик палатаси томонидан 2026 йил 3 февралда қабул қилинган Сенат томонидан 2026 йил 18 майда маъқулланган

Кейинги йилларда мамлакатимизда аҳолининг уй-жойга бўлган ҳуқуқларини рўёбга чиқариш учун шарт-шароитлар яратиш, жисмоний ва юридик шахслар томонидан қурилган кўчмас мулк объектларига бўлган ҳуқуқларни эътироф этиш бўйича тизимли ишлар амалга оширилмоқда.

Хусусан, жисмоний ва юридик шахслар томонидан ўзбошимчалик билан эгаллаб олинган ер участкаларига ҳамда уларда қурилган бинолар ва иншоотларга нисбатан ҳуқуқлар «Ўзбошимчалик билан эгаллаб олинган ер участкаларига ҳамда уларда қурилган бинолар ва иншоотларга бўлган ҳуқуқларни эътироф этиш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига асосан эътироф этилмоқда.

Шу билан бирга ўзбошимчалик билан эгаллаб олинган ер участкаларига ҳамда уларда қурилган бинолар ва иншоотларга нисбатан ҳуқуқларни эътироф этиш ишларини янада жадаллаштириш, ваколатли ташкилотларнинг масъулиятини ошириш, ҳуқуқни эътироф этишга тўсқинлик қилувчи айрим механизмларни соддалаштириш, фуқаролар учун қўшимча қулайликлар яратиш зарурияти юзага келмоқда.

Мазкур Қонун билан « Ўзбошимчалик билан эгаллаб олинган ер участкаларига ҳамда уларда қурилган бинолар ва иншоотларга бўлган ҳуқуқларни эътироф этиш тўғрисида »ги ҳамда « Кўчмас мулкка бўлган ҳуқуқларни давлат рўйхатидан ўтказиш тўғрисида »ги Ўзбекистон Республикаси қонунларига ҳуқуқларни эътироф этиш билан боғлиқ бўлган ҳужжатларни кўриб чиқиш муддатларини қисқартиришга, фуқаролар учун қўшимча қулайликлар яратиш мақсадида солиқ қарздорлиги тушунчасини аниқлаштиришга, ер участкасига бўлган ижара ҳуқуқини эътироф этиш учун бир марталик тўловни бўлиб-бўлиб тўлашни амалга ошириш тартиби ва шартларини белгилашга ҳамда ҳуқуқларни эътироф этиш ишлари билан боғлиқ шикоятларни кўриб чиқиш механизмларини такомиллаштиришга қаратилган ўзгартириш ва қўшимчалар киритилмоқда.

Ушбу Қонун ўзбошимчалик билан эгаллаб олинган ер участкаларига ҳамда уларда қурилган бинолар ва иншоотларга нисбатан ҳуқуқларни эътироф этиш ишларини янада тезлаштиришга, жисмоний ва юридик шахсларнинг кўчмас мулк объектларига бўлган ҳуқуқлари эътироф этилишига тўсқинлик қилувчи омилларни бартараф этишга хизмат қилади.

1-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2019 йил 30 декабрда қабул қилинган ЎРҚ-599-сонли Қонуни билан янги таҳрирда тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Солиқ кодекси (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2019 йил, 12-сонга 1-илова; 2020 йил, № 3, 198-модда, № 10, 593-модда, № 11, 652-модда, № 12, 690, 691-моддалар; 2021 йил, № 1, 6-модда, № 4, 294-модда, 4-сонга илова, № 8, 800-модда, № 9, 901-модда, № 10, 968, 969, 972, 973-моддалар, № 12, 1199-модда; 2022 йил, № 2, 79-модда, № 3, 215, 216-моддалар, № 5, 461, 464, 467-моддалар, № 6, 570-модда, № 7, 664, 666-моддалар, № 12, 1190-модда; 2023 йил, № 6, 444, 446-моддалар, № 7, 540-модда, № 12, 1011-модда; 2024 йил, № 2, 106, 110, 111-моддалар, № 4, 346-модда, № 5, 458, 459-моддалар, № 8, 822, 831-моддалар, № 9, 958-модда, № 10, 1076-модда, № 11, 1190-модда, № 12, 1283, 1284, 1296, 1297-моддалар; 2025 йил, № 2, 188, 194-моддалар, № 4, 519, 520, 521, 522-моддалар, № 5, 644, 645-моддалар, № 6, 729, 731-моддалар, № 8, 971-модда, № 10, 1153-модда, № 12, 1322, 1324, 1328, 1329-моддалар) 483-моддаси қуйидаги мазмундаги бир юз учинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Ушбу Кодекс 437-моддасининг ўнинчи қисмида назарда тутилган қоидалар 2020 йил 1 январдан 2024 йил 1 июнга қадар бўлган даврда жисмоний шахсларга нисбатан қўлланилмайди».

2-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2022 йил 28 ноябрда қабул қилинган «Кўчмас мулкка бўлган ҳуқуқларни давлат рўйхатидан ўтказиш тўғрисида»ги ЎРҚ-803-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2022 йил, № 11, 1064-модда; 2024 йил, № 10, 1072-модда; 2025 йил, № 2, 188-модда) 43-моддасининг биринчи қисмидаги «икки иш куни» деган сўзлар «ўн кун» деган сўзлар билан алмаштирилсин.

3-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2024 йил 5 августда қабул қилинган «Ўзбошимчалик билан эгаллаб олинган ер участкаларига ҳамда уларда қурилган бинолар ва иншоотларга бўлган ҳуқуқларни эътироф этиш тўғрисида»ги ЎРҚ-937-сонли Қонунига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2025 йил, № 8, 817-модда) қуйидаги ўзгартириш ва қўшимчалар киритилсин:

1) 1-модда иккинчи қисмининг 2-бандидаги «ҳамда» деган сўз «ва (ёки)» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

2) 2-модда :

қуйидаги мазмундаги учинчи хатбоши билан тўлдирилсин:

«ер участкаси учун ер солиғи бўйича, унда қурилган бинолар ва иншоотлар учун эса мол-мулк солиғи бўйича қарздорлик — ушбу Қонунга мувофиқ ҳуқуқлар эътироф этиладиган кўчмас мулк объектлари учун ер солиғи ва мол-мулк солиғи бўйича базавий ҳисоблаш миқдорининг ўттиз бараваридан ошадиган миқдордаги қарздорлик»;

учинчи ва тўртинчи хатбошилари тегишинча тўртинчи ва бешинчи хатбошилар деб ҳисоблансин;

3) 3-модда :

биринчи қисмининг иккинчи жумласи чиқариб ташлансин;

қуйидаги мазмундаги учинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Ушбу Қонунга мувофиқ ер участкасига бўлган ижара ҳуқуқини эътироф этишда ижара муддати якка тартибдаги уй-жойлар эгаллаган ер участкалари учун тўқсон тўққиз йил, бошқа ер участкалари учун қирқ тўққиз йил этиб белгиланади. Бунда ижара муддатининг бошланиш санаси ер участкасига ҳамда унда қурилган бинолар ва иншоотларга бўлган ҳуқуқларни эътироф этиш тўғрисида Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси, халқ депутатлари вилоятлар ва Тошкент шаҳар Кенгашлари томонидан қарор қабул қилинган кундан эътиборан ҳисобланади»;

учинчи қисми тўртинчи қисм деб ҳисоблансин;

4) 4-модданинг тўртинчи хатбошисидаги «мазкур» деган сўз чиқариб ташлансин;

5) 5-модда :

номидаги «ҳамда» деган сўз «ва (ёки)» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

биринчи хатбошисидаги «ҳамда» деган сўз «ва (ёки)» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

қуйидаги мазмундаги олтинчи хатбоши билан тўлдирилсин:

«қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ ажратилган ҳамда ортиқча эгалланган ер участкасининг биргаликдаги умумий чегарасидаги бинолар ва иншоотлар ушбу моддада белгиланган муддатга қадар қурилган бўлса»;

олтинчи хатбошиси еттинчи хатбоши деб ҳисоблансин;

еттинчи хатбошисидаги «мазкур» деган сўз чиқариб ташлансин;

6) 7-модданинг еттинчи хатбошисидаги «мазкур» деган сўз чиқариб ташлансин;

7) 8-модданинг бешинчи хатбошисидаги «мазкур» деган сўз чиқариб ташлансин;

8) 9-модданинг :

биринчи хатбошисидаги «маблағлари ҳисобидан қурилган» деган сўзлар «маблағлари ҳисобидан икки йил ичида қурилган ёки қурилиши бошланган» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

бешинчи хатбошисидаги «мазкур» деган сўз чиқариб ташлансин;

9) 10-модданинг бешинчи хатбошисидаги «мазкур» деган сўз чиқариб ташлансин;

10) 11-модданинг бешинчи хатбошисидаги «мазкур» деган сўз чиқариб ташлансин;

11) 12-модда учинчи қисмининг :

1-бандидаги «1998 йил 1 июлга» деган сўзлар «1999 йил 1 январга» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

2-бандидаги «1998 йил 1 июлдан» деган сўзлар «1999 йил 1 январдан» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

12) 13-модданинг иккинчи ва учинчи қисмлари қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Режа-жадвал Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгашининг, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимларининг таклифига кўра Ўзбекистон Республикаси Урбанизация ва уй-жой бозорини барқарор ривожлантириш миллий қўмитаси ҳузуридаги Кадастр агентлиги (бундан буён матнда Кадастр агентлиги деб юритилади) томонидан кейинги йил учун ҳар йили 1 октябрга қадар тасдиқланади ва жамоатчиликка эълон қилинади.

Халқ депутатлари туман (шаҳар) Кенгашларининг қарори билан ҳар бир маҳалла бўйича туман (шаҳар) ҳокимликлари, қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги органлари, Кадастр агентлигининг Давлат кадастрлари палатаси туман (шаҳар) филиаллари вакилларидан, шунингдек фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари раисларидан иборат таркибда жамоатчилик асосида ишловчи ишчи гуруҳлар ташкил этилади»;

13) 16-модда :

биринчи қисмининг биринчи хатбошисидаги «икки ой» деган сўзлар «йигирма кун» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

иккинчи қисмининг :

2-банди :

тўртинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«ушбу Қонуннинг 13-моддасига асосан ташкил этилган ишчи гуруҳлар далолатномасига кўра мазкур Қонуннинг 5-моддасига ва 12-моддаси учинчи қисмига мувофиқ ер участкаси эгаллаб олинган йил тўғрисидаги»;

қуйидаги мазмундаги бешинчи ва олтинчи хатбошилар билан тўлдирилсин:

«ушбу Қонуннинг 10-моддасига мувофиқ ҳуқуқлар эътироф этиладиган бинолар ва иншоотлар, шу жумладан якка тартибдаги уй-жойлар хусусийлаштирилганлиги ёки хусусийлаштирилмаганлиги ҳақидаги;

тузилмасида қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги бўлимлари мавжуд бўлган ҳолларда — ўзбошимчалик билан қурилган бинолар ва иншоотларнинг сони, турлари, улардан фойдаланилиш мақсадлари, уларнинг қурилиш тақиқланган ҳудудларда жойлашганлиги ёки жойлашмаганлиги тўғрисидаги»;

4-банди «иншоотларнинг сони» деган сўзлардан кейин «турлари» деган сўз билан тўлдирилсин;

5-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«5) Ўзбекистон Республикаси Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлигининг, Транспорт вазирлигининг, Сув хўжалиги вазирлигининг, Рақамли технологиялар вазирлигининг, Тоғ-кон саноати ва геология вазирлигининг, Фавқулодда вазиятлар вазирлигининг, Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитасининг тегишли ҳудудий органлари (бўлинмалари), туман (шаҳар) ҳокимликлари ҳузуридаги ободонлаштириш бошқармалари, Тошкент шаҳар ҳокимлиги ҳузуридаги Тошкент шаҳар каналлардан фойдаланиш ва уларга туташ ҳудудларни ободонлаштириш бошқармаси, тегишли муҳандислик-коммуникация (электр, алоқа, газ, ичимлик суви, канализация) тармоқларидан фойдаланувчи ташкилотлар томонидан — ўзбошимчалик билан қурилган бинолар ва иншоотларнинг қурилиши қайси ҳудудда қонунчилик ҳужжатларига ҳамда ҳудудларни шаҳарсозлик жиҳатидан ривожлантириш тўғрисидаги ҳужжатларга (мавжуд бўлса) мувофиқ тақиқланган бўлса, тегишинча уларнинг ўша ҳудудларда жойлашганлиги ёки жойлашмаганлиги ҳақидаги»;

8-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«8) Ўзбекистон Республикаси Рақамли технологиялар вазирлиги ҳузуридаги Космик тадқиқотлар ва технологиялар агентлиги томонидан:

тегишли космик суратлар мавжуд бўлган тақдирда, бинолар ва иншоотлар қурилган даврнинг ушбу Қонуннинг 4 — 7-моддаларида ва 9-моддасида назарда тутилган муддатларга мувофиқлиги ёки мувофиқ эмаслиги тўғрисидаги;

тегишли космик суратлар мавжуд бўлмаган тақдирда ёки мавжуд космик суратларда бинолар ва иншоотлар қурилганлигини аниқлашнинг техник имконияти мавжуд бўлмаган тақдирда, ушбу Қонуннинг 4 — 7-моддаларида ва 9-моддасида назарда тутилган муддатлардан кейин, бироқ икки йилдан ошмаган давр ичида олинган биринчи космик суратга асосан бинолар ва иншоотлар қурилган даврнинг мазкур муддатларга мувофиқлиги ҳақидаги ёки мувофиқ эмаслиги тўғрисидаги»;

14) 17-модданинг иккинчи қисмидаги «бир ой» деган сўзлар «ўн кун» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

15) 18-модда :

бешинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Қорақалпоғистон Республикаси Адлия вазирлиги, вилоятлар ва Тошкент шаҳар адлия бошқармалари томонидан электрон йиғмажилд, маълумотлар ва ҳужжатлар ушбу Қонун талабларига мувофиқлик жиҳатидан йигирма иш куни ичида ўрганилади, шунингдек ушбу Қонуннинг 4 — 12-моддаларида белгиланган асосларга ҳамда 15 ва 16-моддалари талабларига мувофиқ ер участкаларига ҳамда уларда қурилган бинолар ва иншоотларга бўлган ҳуқуқларни эътироф этиш асослилиги тўғрисида хулоса тайёрланади ҳамда автоматлаштирилган ахборот тизимига киритилади (бириктирилади)»;

олтинчи қисми «белгиланган асосларга» деган сўзлардан кейин «ҳамда 15 ва 16-моддалари талабларига» деган сўзлар билан тўлдирилсин;

қуйидаги мазмундаги саккизинчи — ўн биринчи қисмлар билан тўлдирилсин:

«Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигига келиб тушган шикоят йигирма иш куни ичида ўрганиб чиқилади ва ўрганиш натижаларига кўра, Қорақалпоғистон Республикаси Адлия вазирлиги, вилоятлар ва Тошкент шаҳар адлия бошқармаларининг хулосаси бекор қилиниши ёки хулоса ўзгаришсиз қолдирилиши мумкин ҳамда бу ҳақда тегишли шахслар ёзма равишда хабардор қилинади.

Агар шикоятда кўрсатилган эътирозлар ваколатли ташкилотнинг автоматлаштирилган ахборот тизимига киритилган (бириктирилган) маълумотига ва (ёки) ҳужжатига тааллуқли бўлса, Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан мазкур ваколатли ташкилотнинг энг юқори турувчи ташкилотига ушбу ҳолат юзасидан муносабат билдириш учун сўров хати юборилади.

Ваколатли ташкилотнинг энг юқори турувчи ташкилоти сўров хатида назарда тутилган масалани ўн кун муддат ичида ўрганиб чиқиб, ахборот тизимига киритилган (бириктирилган) маълумотнинг ва (ёки) ҳужжатнинг асослиги ёки асоссизлиги тўғрисида Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигига жавоб хати юборади. Бунда шикоятда кўрсатилган эътирозлар асосли деб топилган тақдирда, Қорақалпоғистон Республикаси Адлия вазирлиги, вилоятлар ва Тошкент шаҳар адлия бошқармаларининг хулосаси Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан, ваколатли ташкилотнинг маълумоти ва (ёки) ҳужжати эса мазкур ваколатли ташкилотнинг энг юқори турувчи ташкилоти томонидан бекор қилинади ҳамда тегишли кўчмас мулк объектига нисбатан ҳуқуқларни эътироф этиш масаласи мазкур ташкилотлар томонидан қайта кўриб чиқилади.

Қорақалпоғистон Республикаси Адлия вазирлиги, вилоятлар ва Тошкент шаҳар адлия бошқармаларининг хулосаси суд томонидан бекор қилинган ёки ҳақиқий эмас деб топилган тақдирда, тегишли кўчмас мулк объектига нисбатан ҳуқуқларни эътироф этиш масаласи ушбу Қонун талабларига мувофиқ умумий тартибда қайта кўриб чиқилади»;

16) қуйидаги мазмундаги 18 1 -модда билан тўлдирилсин:

«18 1 -модда. Маълумотлар ва ҳужжатларни қайта кўриб чиқиш

Ўзбошимчалик билан эгаллаб олинган ер участкасининг ҳамда унда қурилган бинолар ва иншоотларнинг бир қисми қурилиш тақиқланган ҳудудда жойлашганлиги тўғрисидаги маълумотлар ушбу Қонун 16-моддаси иккинчи қисмининг 2, 5 ва 6-бандларида кўрсатилган ваколатли ташкилотлар томонидан автоматлаштирилган ахборот тизимига киритилган (бириктирилган) тақдирда, Қорақалпоғистон Республикаси Адлия вазирлиги, вилоятлар ва Тошкент шаҳар адлия бошқармалари ушбу ер участкасининг ҳамда унда қурилган бинолар ва иншоотларнинг қурилиш тақиқланган ҳудуддаги қисмини чегириб ташлаб, унинг қолган қисмига нисбатан ҳуқуқларни эътироф этиш масаласини қайта кўриб чиқиш учун маълумотларни тегишли ваколатли ташкилотларга қайтаради. Бунда тегишли ваколатли ташкилотлар беш иш куни ичида ушбу маълумотларни қайта кўриб чиқиб, ер участкасининг жойлашув схемасида қурилиш тақиқланган ҳудуддаги чегириб ташланадиган майдонни кўрсатган ҳолда, унинг қолган қисмига нисбатан ҳуқуқларни эътироф этиш мақсадга мувофиқлиги тўғрисидаги ёки мақсадга мувофиқ эмаслиги ҳақидаги ҳуқуқий жиҳатдан асослантирилган маълумотларни автоматлаштирилган ахборот тизимига киритади (бириктиради).

Ер участкасининг ҳамда унда қурилган бинолар ва иншоотларнинг қурилиш тақиқланган ҳудуддаги қисмини чегириб ташлаган ҳолда, унинг қолган қисмига нисбатан ҳуқуқларни эътироф этиш мақсадга мувофиқлиги тўғрисида тегишли ваколатли ташкилотлар томонидан маълумотлар берилган тақдирда, Кадастр агентлигининг Давлат кадастрлари палатаси туман (шаҳар) филиаллари мазкур кўчмас мулк объектининг электрон йиғмажилд ҳужжатига йигирма беш кун ичида тегишли ўзгартиришлар киритади ҳамда уни кўриб чиқиш учун Қорақалпоғистон Республикаси Адлия вазирлигига, вилоятлар ва Тошкент шаҳар адлия бошқармаларига автоматлаштирилган ахборот тизими орқали юборади.

Ўзбошимчалик билан эгаллаб олинган ер участкасининг ҳамда унда қурилган бинолар ва иншоотларнинг қурилиш тақиқланган ҳудуддаги қисмини чегириб ташлаган ҳолда, унинг қолган қисмига нисбатан ҳуқуқларни эътироф этиш мақсадга мувофиқ эмаслиги тўғрисида тегишли ваколатли ташкилотлар томонидан маълумотлар берилганлиги ушбу ер участкасига ҳамда унда қурилган бинолар ва иншоотларга нисбатан ҳуқуқларни эътироф этиш асосли эмаслиги ҳақида хулоса чиқариш учун Қорақалпоғистон Республикаси Адлия вазирлигига, вилоятлар ва Тошкент шаҳар адлия бошқармаларига асос бўлади»;

17) 19-модданинг :

биринчи қисмидаги «шахсларнинг телефон рақамига ушбу Қонуннинг 23-моддасида белгиланган бир марталик тўловни йигирма иш куни ичида тўлаш тўғрисидаги хабарнома автоматлаштирилган ахборот тизими орқали автоматик равишда юборилади» деган сўзлар «шахслар ушбу Қонуннинг 23-моддасида белгиланган бир марталик тўловни йигирма иш куни ичида тўлиқ тўлаш орқали чегирмага эга бўлиши ва (ёки) бир марталик тўловни бўлиб-бўлиб тўлаши ҳамда бир марталик тўловни тўлашдан озод қилинганлиги тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинади» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

иккинчи қисмидаги «муддатларда тўланмаган тақдирда» деган сўзлар «муддатларда тўлиқ тўланмаган тақдирда, ушбу Қонуннинг 23 1 -моддасига асосан бир марталик тўловни бўлиб-бўлиб тўлаш тўғрисидаги шартнома имзолангунига қадар» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

учинчи қисмидаги «тўлов тўланган тақдирда» деган сўзлар «тўлов тўлиқ тўланган ва (ёки) бир марталик тўловни бўлиб-бўлиб тўлаш тўғрисидаги шартнома имзоланган тақдирда» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

18) 20-модда :

учинчи қисмининг 2-банди «манзил, майдон» деган сўзлардан кейин «ер участкасининг ижара муддати» деган сўзлар билан тўлдирилсин;

қуйидаги мазмундаги олтинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Ер участкаларига ҳамда уларда қурилган бинолар ва иншоотларга бўлган ҳуқуқларни эътироф этиш тўғрисида Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси, халқ депутатлари вилоятлар ва Тошкент шаҳар Кенгашлари томонидан қарорлар қабул қилинганидан кейин Кадастр агентлиги тегишли шахсларни ер участкасига ҳамда унда қурилган бинолар ва иншоотларга бўлган ҳуқуқларни белгиланган тартибда давлат рўйхатидан ўтказиш лозимлиги тўғрисида автоматлаштирилган ахборот тизими орқали автоматик равишда хабардор қилади»;

19) 23-модданинг :

биринчи қисмининг биринчи хатбошисидаги «иккинчи қисмининг 1, 3, 5, 7, 8-бандларида» деган сўзлар «иккинчи қисмининг 1, 2-бандларида (бундан яшаш учун мўлжалланмаган жой объектлари мустасно), 3, 5, 7, 8-бандларида» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

олтинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Ушбу Қонун 1-моддаси иккинчи қисмининг 2-бандида (бундан якка тартибдаги уй-жойлар мустасно), 4, 6-бандларида, 12-моддасининг бешинчи қисмида белгиланган асосларга кўра ер участкасига бўлган ижара ҳуқуқини эътироф этиш учун бир марталик тўлов фойдаланиш турига мувофиқ ер участкасига бўлган ижара ва мулк ҳуқуқининг ўртача бозор қиймати миқдорида ундирилади»;

20) қуйидаги мазмундаги 23 1 -модда билан тўлдирилсин:

«23 1 -модда. Ер участкасига бўлган ижара ҳуқуқини эътироф этиш учун бир марталик тўловни амалга ошириш тартиби ва шартлари

Ушбу Қонунга мувофиқ ер участкасига бўлган ижара ҳуқуқини эътироф этиш учун бир марталик тўлов бир йўла ёки бўлиб-бўлиб тўланиши мумкин.

Ер участкасига бўлган ижара ҳуқуқини эътироф этиш учун бир марталик тўловнинг эллик фоизи ушбу Қонун 19-моддасининг биринчи қисмида белгиланган муддатда тегишли шахслар томонидан тўланган тақдирда, улар бир марталик тўловнинг қолган қисмини тўлашдан озод қилинади.

Ер участкасига бўлган ижара ҳуқуқини эътироф этиш учун бир марталик тўловни бўлиб-бўлиб тўлаш тўғрисидаги шартнома туман (шаҳар) солиқ инспекциялари ва тегишли шахслар ўртасида автоматлаштирилган ахборот тизими орқали имзоланади ҳамда ушбу тўловнинг ҳисоб-китоби юритилади. Агар ер участкасига бўлган ижара ҳуқуқи эътироф этилаётган шахс вафот этган бўлса, мазкур шартнома унинг яқин қариндошларидан бири томонидан қоғозда имзоланади.

Ер участкасига бўлган ижара ҳуқуқини эътироф этиш учун бир марталик тўлов Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгесининг, халқ депутатлари вилоятлар ва Тошкент шаҳар Кенгашларининг ер участкасига бўлган ижара ҳуқуқини ҳамда унда қурилган бинолар ва иншоотларга бўлган мулк ҳуқуқини эътироф этиш тўғрисидаги қарорлари қабул қилинган кундан эътиборан тегишли шахслар томонидан қуйидаги муддатларда бўлиб-бўлиб тўланиши мумкин:

ушбу Қонун 23-моддасининг биринчи қисмида белгиланган бир марталик тўлов бир йил муддатда;

ушбу Қонун 23-моддасининг олтинчи қисмида белгиланган бир марталик тўлов уч йил муддатда.

Ер участкасига бўлган ижара ҳуқуқини эътироф этиш учун бир марталик тўлов тегишли шартномада белгиланган муддатларда тўланмаган тақдирда, қарздорликни туман (шаҳар) солиқ инспекциялари томонидан жарима ва пеня қўлланилмаган ҳолда ундириш чоралари кўрилади»;

21) 24-модданинг :

биринчи қисми :

иккинчи хатбошиси қуйидаги мазмундаги иккинчи ва учинчи хатбошилар билан алмаштирилсин:

«25 фоизи — Кадастр агентлигининг Давлат кадастрлари палатаси ҳисобварағига;

5 фоизи — туман (шаҳар) солиқ инспекцияларининг бюджетдан ташқари жамғармаларига»;

учинчи — олтинчи хатбошилари тегишинча тўртинчи — еттинчи хатбошилар деб ҳисоблансин;

иккинчи қисми :

иккинчи хатбошиси қуйидаги мазмундаги иккинчи ва учинчи хатбошилар билан алмаштирилсин:

«10 фоизи — Кадастр агентлигининг Давлат кадастрлари палатаси ҳисобварағига;

5 фоизи — туман (шаҳар) солиқ инспекцияларининг бюджетдан ташқари жамғармаларига»;

учинчи , тўртинчи ва бешинчи хатбошилари тегишинча тўртинчи, бешинчи ва олтинчи хатбошилар деб ҳисоблансин;

22) 25-модданинг биринчи қисмидаги «Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигининг» деган сўзлар «Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитасининг» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

23) 29-модда :

биринчи қисми қуйидаги мазмундаги жумла билан тўлдирилсин:

«Бунда ушбу Қонунга мувофиқ ер участкасига ҳамда унда қурилган бинолар ва иншоотларга бўлган ҳуқуқларни эътироф этиш тўғрисида Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси, халқ депутатлари вилоятлар ва Тошкент шаҳар Кенгашлари томонидан қабул қилинган қарорлар ер участкасига ҳамда унда қурилган бинолар ва иншоотларга бўлган ҳуқуқларни давлат рўйхатидан ўтказиш учун асос бўлади»;

қуйидаги мазмундаги иккинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Агар ушбу Қонунга мувофиқ ҳуқуқлар эътироф этилган кўчмас мулк объектлари бўйича бир марталик тўловни бўлиб-бўлиб тўлаш тўғрисида шартнома тузилган бўлса, ушбу шартномага асосан бир марталик тўлов тўлиқ тўлангунига қадар туман (шаҳар) солиқ инспекциялари мазкур кўчмас мулк объектларини бошқа шахсга ўтказишга нисбатан белгиланган тартибда тақиқ қўяди»;

иккинчи қисми учинчи қисм деб ҳисоблансин.

4-модда. Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги, Урбанизация ва уй-жой бозорини барқарор ривожлантириш миллий қўмитаси ҳузуридаги Кадастр агентлиги ҳамда бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.

5-модда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;

республика ижро этувчи ҳокимият органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.

6-модда. Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.

Ушбу Қонун 1-моддасининг қоидалари 2020 йил 1 январдан 2024 йил 1 июнга қадар юзага келган муносабатларга нисбатан татбиқ этилади.

Ушбу Қонун 3-моддаси 1 , 5 ва 8-бандларининг , 13-банди еттинчи , саккизинчи , ўн биринчи — ўн олтинчи хатбошиларининг , 16-бандининг қоидалари ҳамда 23-банди биринчи , иккинчи ва учинчи хатбошиларининг қоидалари 2024 йил 8 ноябрдан эътиборан юзага келган муносабатларга нисбатан ҳам татбиқ этилади.

Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2026 йил 15 июнь,

ЎРҚ-1153-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 15.06.2026 й., 03/26/1153/0603-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni

Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga qoʻshimcha va oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisida

Qonunchilik palatasi tomonidan 2026-yil 3-fevralda qabul qilingan Senat tomonidan 2026-yil 18-mayda maʼqullangan

Keyingi yillarda mamlakatimizda aholining uy-joyga boʻlgan huquqlarini roʻyobga chiqarish uchun shart-sharoitlar yaratish, jismoniy va yuridik shaxslar tomonidan qurilgan koʻchmas mulk obyektlariga boʻlgan huquqlarni eʼtirof etish boʻyicha tizimli ishlar amalga oshirilmoqda.

Xususan, jismoniy va yuridik shaxslar tomonidan oʻzboshimchalik bilan egallab olingan yer uchastkalariga hamda ularda qurilgan binolar va inshootlarga nisbatan huquqlar “Oʻzboshimchalik bilan egallab olingan yer uchastkalariga hamda ularda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan huquqlarni eʼtirof etish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga asosan eʼtirof etilmoqda.

Shu bilan birga oʻzboshimchalik bilan egallab olingan yer uchastkalariga hamda ularda qurilgan binolar va inshootlarga nisbatan huquqlarni eʼtirof etish ishlarini yanada jadallashtirish, vakolatli tashkilotlarning masʼuliyatini oshirish, huquqni eʼtirof etishga toʻsqinlik qiluvchi ayrim mexanizmlarni soddalashtirish, fuqarolar uchun qoʻshimcha qulayliklar yaratish zaruriyati yuzaga kelmoqda.

Mazkur Qonun bilan “ Oʻzboshimchalik bilan egallab olingan yer uchastkalariga hamda ularda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan huquqlarni eʼtirof etish toʻgʻrisida ”gi hamda “ Koʻchmas mulkka boʻlgan huquqlarni davlat roʻyxatidan oʻtkazish toʻgʻrisida ”gi Oʻzbekiston Respublikasi qonunlariga huquqlarni eʼtirof etish bilan bogʻliq boʻlgan hujjatlarni koʻrib chiqish muddatlarini qisqartirishga, fuqarolar uchun qoʻshimcha qulayliklar yaratish maqsadida soliq qarzdorligi tushunchasini aniqlashtirishga, yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqini eʼtirof etish uchun bir martalik toʻlovni boʻlib-boʻlib toʻlashni amalga oshirish tartibi va shartlarini belgilashga hamda huquqlarni eʼtirof etish ishlari bilan bogʻliq shikoyatlarni koʻrib chiqish mexanizmlarini takomillashtirishga qaratilgan oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilmoqda.

Ushbu Qonun oʻzboshimchalik bilan egallab olingan yer uchastkalariga hamda ularda qurilgan binolar va inshootlarga nisbatan huquqlarni eʼtirof etish ishlarini yanada tezlashtirishga, jismoniy va yuridik shaxslarning koʻchmas mulk obyektlariga boʻlgan huquqlari eʼtirof etilishiga toʻsqinlik qiluvchi omillarni bartaraf etishga xizmat qiladi.

1-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 30-dekabrda qabul qilingan OʻRQ-599-sonli Qonuni bilan yangi tahrirda tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Soliq kodeksi (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, 12-songa 1-ilova; 2020-yil, № 3, 198-modda, № 10, 593-modda, № 11, 652-modda, № 12, 690, 691-moddalar; 2021-yil, № 1, 6-modda, № 4, 294-modda, 4-songa ilova, № 8, 800-modda, № 9, 901-modda, № 10, 968, 969, 972, 973-moddalar, № 12, 1199-modda; 2022-yil, № 2, 79-modda, № 3, 215, 216-moddalar, № 5, 461, 464, 467-moddalar, № 6, 570-modda, № 7, 664, 666-moddalar, № 12, 1190-modda; 2023-yil, № 6, 444, 446-moddalar, № 7, 540-modda, № 12, 1011-modda; 2024-yil, № 2, 106, 110, 111-moddalar, № 4, 346-modda, № 5, 458, 459-moddalar, № 8, 822, 831-moddalar, № 9, 958-modda, № 10, 1076-modda, № 11, 1190-modda, № 12, 1283, 1284, 1296, 1297-moddalar; 2025-yil, № 2, 188, 194-moddalar, № 4, 519, 520, 521, 522-moddalar, № 5, 644, 645-moddalar, № 6, 729, 731-moddalar, № 8, 971-modda, № 10, 1153-modda, № 12, 1322, 1324, 1328, 1329-moddalar) 483-moddasi quyidagi mazmundagi bir yuz uchinchi qism bilan toʻldirilsin:

“Ushbu Kodeks 437-moddasining oʻninchi qismida nazarda tutilgan qoidalar 2020-yil 1-yanvardan 2024-yil 1-iyunga qadar boʻlgan davrda jismoniy shaxslarga nisbatan qoʻllanilmaydi”.

2-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2022-yil 28-noyabrda qabul qilingan “Koʻchmas mulkka boʻlgan huquqlarni davlat roʻyxatidan oʻtkazish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-803-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2022-yil, № 11, 1064-modda; 2024-yil, № 10, 1072-modda; 2025-yil, № 2, 188-modda) 43-moddasining birinchi qismidagi “ikki ish kuni” degan soʻzlar “oʻn kun” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.

3-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2024-yil 5-avgustda qabul qilingan “Oʻzboshimchalik bilan egallab olingan yer uchastkalariga hamda ularda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan huquqlarni eʼtirof etish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-937-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2025-yil, № 8, 817-modda) quyidagi oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin:

1) 1-modda ikkinchi qismining 2-bandidagi “hamda” degan soʻz “va (yoki)” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

2) 2-modda :

quyidagi mazmundagi uchinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:

“yer uchastkasi uchun yer soligʻi boʻyicha, unda qurilgan binolar va inshootlar uchun esa mol-mulk soligʻi boʻyicha qarzdorlik — ushbu Qonunga muvofiq huquqlar eʼtirof etiladigan koʻchmas mulk obyektlari uchun yer soligʻi va mol-mulk soligʻi boʻyicha bazaviy hisoblash miqdorining oʻttiz baravaridan oshadigan miqdordagi qarzdorlik”;

uchinchi va toʻrtinchi xatboshilari tegishincha toʻrtinchi va beshinchi xatboshilar deb hisoblansin;

3) 3-modda :

birinchi qismining ikkinchi jumlasi chiqarib tashlansin;

quyidagi mazmundagi uchinchi qism bilan toʻldirilsin:

“Ushbu Qonunga muvofiq yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqini eʼtirof etishda ijara muddati yakka tartibdagi uy-joylar egallagan yer uchastkalari uchun toʻqson toʻqqiz yil, boshqa yer uchastkalari uchun qirq toʻqqiz yil etib belgilanadi. Bunda ijara muddatining boshlanish sanasi yer uchastkasiga hamda unda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan huquqlarni eʼtirof etish toʻgʻrisida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlari tomonidan qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran hisoblanadi”;

uchinchi qismi toʻrtinchi qism deb hisoblansin;

4) 4-moddaning toʻrtinchi xatboshisidagi “mazkur” degan soʻz chiqarib tashlansin;

5) 5-modda :

nomidagi “hamda” degan soʻz “va (yoki)” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

birinchi xatboshisidagi “hamda” degan soʻz “va (yoki)” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

quyidagi mazmundagi oltinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:

“qonunchilik hujjatlariga muvofiq ajratilgan hamda ortiqcha egallangan yer uchastkasining birgalikdagi umumiy chegarasidagi binolar va inshootlar ushbu moddada belgilangan muddatga qadar qurilgan boʻlsa”;

oltinchi xatboshisi yettinchi xatboshi deb hisoblansin;

yettinchi xatboshisidagi “mazkur” degan soʻz chiqarib tashlansin;

6) 7-moddaning yettinchi xatboshisidagi “mazkur” degan soʻz chiqarib tashlansin;

7) 8-moddaning beshinchi xatboshisidagi “mazkur” degan soʻz chiqarib tashlansin;

8) 9-moddaning :

birinchi xatboshisidagi “mablagʻlari hisobidan qurilgan” degan soʻzlar “mablagʻlari hisobidan ikki yil ichida qurilgan yoki qurilishi boshlangan” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

beshinchi xatboshisidagi “mazkur” degan soʻz chiqarib tashlansin;

9) 10-moddaning beshinchi xatboshisidagi “mazkur” degan soʻz chiqarib tashlansin;

10) 11-moddaning beshinchi xatboshisidagi “mazkur” degan soʻz chiqarib tashlansin;

11) 12-modda uchinchi qismining :

1-bandidagi “1998-yil 1-iyulga” degan soʻzlar “1999-yil 1-yanvarga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

2-bandidagi “1998-yil 1-iyuldan” degan soʻzlar “1999-yil 1-yanvardan” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

12) 13-moddaning ikkinchi va uchinchi qismlari quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Reja-jadval Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlarining taklifiga koʻra Oʻzbekiston Respublikasi Urbanizatsiya va uy-joy bozorini barqaror rivojlantirish milliy qoʻmitasi huzuridagi Kadastr agentligi (bundan buyon matnda Kadastr agentligi deb yuritiladi) tomonidan keyingi yil uchun har yili 1-oktabrga qadar tasdiqlanadi va jamoatchilikka eʼlon qilinadi.

Xalq deputatlari tuman (shahar) Kengashlarining qarori bilan har bir mahalla boʻyicha tuman (shahar) hokimliklari, qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi organlari, Kadastr agentligining Davlat kadastrlari palatasi tuman (shahar) filiallari vakillaridan, shuningdek fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari raislaridan iborat tarkibda jamoatchilik asosida ishlovchi ishchi guruhlar tashkil etiladi”;

13) 16-modda :

birinchi qismining birinchi xatboshisidagi “ikki oy” degan soʻzlar “yigirma kun” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

ikkinchi qismining :

2-bandi :

toʻrtinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“ushbu Qonunning 13-moddasiga asosan tashkil etilgan ishchi guruhlar dalolatnomasiga koʻra mazkur Qonunning 5-moddasiga va 12-moddasi uchinchi qismiga muvofiq yer uchastkasi egallab olingan yil toʻgʻrisidagi”;

quyidagi mazmundagi beshinchi va oltinchi xatboshilar bilan toʻldirilsin:

“ushbu Qonunning 10-moddasiga muvofiq huquqlar eʼtirof etiladigan binolar va inshootlar, shu jumladan yakka tartibdagi uy-joylar xususiylashtirilganligi yoki xususiylashtirilmaganligi haqidagi;

tuzilmasida qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi boʻlimlari mavjud boʻlgan hollarda — oʻzboshimchalik bilan qurilgan binolar va inshootlarning soni, turlari, ulardan foydalanilish maqsadlari, ularning qurilish taqiqlangan hududlarda joylashganligi yoki joylashmaganligi toʻgʻrisidagi”;

4-bandi “inshootlarning soni” degan soʻzlardan keyin “turlari” degan soʻz bilan toʻldirilsin;

5-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“5) Oʻzbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligining, Transport vazirligining, Suv xoʻjaligi vazirligining, Raqamli texnologiyalar vazirligining, Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligining, Favqulodda vaziyatlar vazirligining, Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasining tegishli hududiy organlari (boʻlinmalari), tuman (shahar) hokimliklari huzuridagi obodonlashtirish boshqarmalari, Toshkent shahar hokimligi huzuridagi Toshkent shahar kanallardan foydalanish va ularga tutash hududlarni obodonlashtirish boshqarmasi, tegishli muhandislik-kommunikatsiya (elektr, aloqa, gaz, ichimlik suvi, kanalizatsiya) tarmoqlaridan foydalanuvchi tashkilotlar tomonidan — oʻzboshimchalik bilan qurilgan binolar va inshootlarning qurilishi qaysi hududda qonunchilik hujjatlariga hamda hududlarni shaharsozlik jihatidan rivojlantirish toʻgʻrisidagi hujjatlarga (mavjud boʻlsa) muvofiq taqiqlangan boʻlsa, tegishincha ularning oʻsha hududlarda joylashganligi yoki joylashmaganligi haqidagi”;

8-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“8) Oʻzbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalar vazirligi huzuridagi Kosmik tadqiqotlar va texnologiyalar agentligi tomonidan:

tegishli kosmik suratlar mavjud boʻlgan taqdirda, binolar va inshootlar qurilgan davrning ushbu Qonunning 4 — 7-moddalarida va 9-moddasida nazarda tutilgan muddatlarga muvofiqligi yoki muvofiq emasligi toʻgʻrisidagi;

tegishli kosmik suratlar mavjud boʻlmagan taqdirda yoki mavjud kosmik suratlarda binolar va inshootlar qurilganligini aniqlashning texnik imkoniyati mavjud boʻlmagan taqdirda, ushbu Qonunning 4 — 7-moddalarida va 9-moddasida nazarda tutilgan muddatlardan keyin, biroq ikki yildan oshmagan davr ichida olingan birinchi kosmik suratga asosan binolar va inshootlar qurilgan davrning mazkur muddatlarga muvofiqligi haqidagi yoki muvofiq emasligi toʻgʻrisidagi”;

14) 17-moddaning ikkinchi qismidagi “bir oy” degan soʻzlar “oʻn kun” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

15) 18-modda :

beshinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Qoraqalpogʻiston Respublikasi Adliya vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar adliya boshqarmalari tomonidan elektron yigʻmajild, maʼlumotlar va hujjatlar ushbu Qonun talablariga muvofiqlik jihatidan yigirma ish kuni ichida oʻrganiladi, shuningdek ushbu Qonunning 4 — 12-moddalarida belgilangan asoslarga hamda 15 va 16-moddalari talablariga muvofiq yer uchastkalariga hamda ularda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan huquqlarni eʼtirof etish asosliligi toʻgʻrisida xulosa tayyorlanadi hamda avtomatlashtirilgan axborot tizimiga kiritiladi (biriktiriladi)”;

oltinchi qismi “belgilangan asoslarga” degan soʻzlardan keyin “hamda 15 va 16-moddalari talablariga” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;

quyidagi mazmundagi sakkizinchi — oʻn birinchi qismlar bilan toʻldirilsin:

“Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligiga kelib tushgan shikoyat yigirma ish kuni ichida oʻrganib chiqiladi va oʻrganish natijalariga koʻra, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Adliya vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar adliya boshqarmalarining xulosasi bekor qilinishi yoki xulosa oʻzgarishsiz qoldirilishi mumkin hamda bu haqda tegishli shaxslar yozma ravishda xabardor qilinadi.

Agar shikoyatda koʻrsatilgan eʼtirozlar vakolatli tashkilotning avtomatlashtirilgan axborot tizimiga kiritilgan (biriktirilgan) maʼlumotiga va (yoki) hujjatiga taalluqli boʻlsa, Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan mazkur vakolatli tashkilotning eng yuqori turuvchi tashkilotiga ushbu holat yuzasidan munosabat bildirish uchun soʻrov xati yuboriladi.

Vakolatli tashkilotning eng yuqori turuvchi tashkiloti soʻrov xatida nazarda tutilgan masalani oʻn kun muddat ichida oʻrganib chiqib, axborot tizimiga kiritilgan (biriktirilgan) maʼlumotning va (yoki) hujjatning asosligi yoki asossizligi toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligiga javob xati yuboradi. Bunda shikoyatda koʻrsatilgan eʼtirozlar asosli deb topilgan taqdirda, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Adliya vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar adliya boshqarmalarining xulosasi Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan, vakolatli tashkilotning maʼlumoti va (yoki) hujjati esa mazkur vakolatli tashkilotning eng yuqori turuvchi tashkiloti tomonidan bekor qilinadi hamda tegishli koʻchmas mulk obyektiga nisbatan huquqlarni eʼtirof etish masalasi mazkur tashkilotlar tomonidan qayta koʻrib chiqiladi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Adliya vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar adliya boshqarmalarining xulosasi sud tomonidan bekor qilingan yoki haqiqiy emas deb topilgan taqdirda, tegishli koʻchmas mulk obyektiga nisbatan huquqlarni eʼtirof etish masalasi ushbu Qonun talablariga muvofiq umumiy tartibda qayta koʻrib chiqiladi”;

16) quyidagi mazmundagi 18 1 -modda bilan toʻldirilsin:

“18 1 -modda. Maʼlumotlar va hujjatlarni qayta koʻrib chiqish

Oʻzboshimchalik bilan egallab olingan yer uchastkasining hamda unda qurilgan binolar va inshootlarning bir qismi qurilish taqiqlangan hududda joylashganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar ushbu Qonun 16-moddasi ikkinchi qismining 2, 5 va 6-bandlarida koʻrsatilgan vakolatli tashkilotlar tomonidan avtomatlashtirilgan axborot tizimiga kiritilgan (biriktirilgan) taqdirda, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Adliya vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar adliya boshqarmalari ushbu yer uchastkasining hamda unda qurilgan binolar va inshootlarning qurilish taqiqlangan hududdagi qismini chegirib tashlab, uning qolgan qismiga nisbatan huquqlarni eʼtirof etish masalasini qayta koʻrib chiqish uchun maʼlumotlarni tegishli vakolatli tashkilotlarga qaytaradi. Bunda tegishli vakolatli tashkilotlar besh ish kuni ichida ushbu maʼlumotlarni qayta koʻrib chiqib, yer uchastkasining joylashuv sxemasida qurilish taqiqlangan hududdagi chegirib tashlanadigan maydonni koʻrsatgan holda, uning qolgan qismiga nisbatan huquqlarni eʼtirof etish maqsadga muvofiqligi toʻgʻrisidagi yoki maqsadga muvofiq emasligi haqidagi huquqiy jihatdan asoslantirilgan maʼlumotlarni avtomatlashtirilgan axborot tizimiga kiritadi (biriktiradi).

Yer uchastkasining hamda unda qurilgan binolar va inshootlarning qurilish taqiqlangan hududdagi qismini chegirib tashlagan holda, uning qolgan qismiga nisbatan huquqlarni eʼtirof etish maqsadga muvofiqligi toʻgʻrisida tegishli vakolatli tashkilotlar tomonidan maʼlumotlar berilgan taqdirda, Kadastr agentligining Davlat kadastrlari palatasi tuman (shahar) filiallari mazkur koʻchmas mulk obyektining elektron yigʻmajild hujjatiga yigirma besh kun ichida tegishli oʻzgartirishlar kiritadi hamda uni koʻrib chiqish uchun Qoraqalpogʻiston Respublikasi Adliya vazirligiga, viloyatlar va Toshkent shahar adliya boshqarmalariga avtomatlashtirilgan axborot tizimi orqali yuboradi.

Oʻzboshimchalik bilan egallab olingan yer uchastkasining hamda unda qurilgan binolar va inshootlarning qurilish taqiqlangan hududdagi qismini chegirib tashlagan holda, uning qolgan qismiga nisbatan huquqlarni eʼtirof etish maqsadga muvofiq emasligi toʻgʻrisida tegishli vakolatli tashkilotlar tomonidan maʼlumotlar berilganligi ushbu yer uchastkasiga hamda unda qurilgan binolar va inshootlarga nisbatan huquqlarni eʼtirof etish asosli emasligi haqida xulosa chiqarish uchun Qoraqalpogʻiston Respublikasi Adliya vazirligiga, viloyatlar va Toshkent shahar adliya boshqarmalariga asos boʻladi”;

17) 19-moddaning :

birinchi qismidagi “shaxslarning telefon raqamiga ushbu Qonunning 23-moddasida belgilangan bir martalik toʻlovni yigirma ish kuni ichida toʻlash toʻgʻrisidagi xabarnoma avtomatlashtirilgan axborot tizimi orqali avtomatik ravishda yuboriladi” degan soʻzlar “shaxslar ushbu Qonunning 23-moddasida belgilangan bir martalik toʻlovni yigirma ish kuni ichida toʻliq toʻlash orqali chegirmaga ega boʻlishi va (yoki) bir martalik toʻlovni boʻlib-boʻlib toʻlashi hamda bir martalik toʻlovni toʻlashdan ozod qilinganligi toʻgʻrisida tegishli tarzda xabardor qilinadi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

ikkinchi qismidagi “muddatlarda toʻlanmagan taqdirda” degan soʻzlar “muddatlarda toʻliq toʻlanmagan taqdirda, ushbu Qonunning 23 1 -moddasiga asosan bir martalik toʻlovni boʻlib-boʻlib toʻlash toʻgʻrisidagi shartnoma imzolanguniga qadar” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

uchinchi qismidagi “toʻlov toʻlangan taqdirda” degan soʻzlar “toʻlov toʻliq toʻlangan va (yoki) bir martalik toʻlovni boʻlib-boʻlib toʻlash toʻgʻrisidagi shartnoma imzolangan taqdirda” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

18) 20-modda :

uchinchi qismining 2-bandi “manzil, maydon” degan soʻzlardan keyin “yer uchastkasining ijara muddati” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;

quyidagi mazmundagi oltinchi qism bilan toʻldirilsin:

“Yer uchastkalariga hamda ularda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan huquqlarni eʼtirof etish toʻgʻrisida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlari tomonidan qarorlar qabul qilinganidan keyin Kadastr agentligi tegishli shaxslarni yer uchastkasiga hamda unda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan huquqlarni belgilangan tartibda davlat roʻyxatidan oʻtkazish lozimligi toʻgʻrisida avtomatlashtirilgan axborot tizimi orqali avtomatik ravishda xabardor qiladi”;

19) 23-moddaning :

birinchi qismining birinchi xatboshisidagi “ikkinchi qismining 1, 3, 5, 7, 8-bandlarida” degan soʻzlar “ikkinchi qismining 1, 2-bandlarida (bundan yashash uchun moʻljallanmagan joy obyektlari mustasno), 3, 5, 7, 8-bandlarida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

oltinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Ushbu Qonun 1-moddasi ikkinchi qismining 2-bandida (bundan yakka tartibdagi uy-joylar mustasno), 4, 6-bandlarida, 12-moddasining beshinchi qismida belgilangan asoslarga koʻra yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqini eʼtirof etish uchun bir martalik toʻlov foydalanish turiga muvofiq yer uchastkasiga boʻlgan ijara va mulk huquqining oʻrtacha bozor qiymati miqdorida undiriladi”;

20) quyidagi mazmundagi 23 1 -modda bilan toʻldirilsin:

“23 1 -modda. Yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqini eʼtirof etish uchun bir martalik toʻlovni amalga oshirish tartibi va shartlari

Ushbu Qonunga muvofiq yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqini eʼtirof etish uchun bir martalik toʻlov bir yoʻla yoki boʻlib-boʻlib toʻlanishi mumkin.

Yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqini eʼtirof etish uchun bir martalik toʻlovning ellik foizi ushbu Qonun 19-moddasining birinchi qismida belgilangan muddatda tegishli shaxslar tomonidan toʻlangan taqdirda, ular bir martalik toʻlovning qolgan qismini toʻlashdan ozod qilinadi.

Yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqini eʼtirof etish uchun bir martalik toʻlovni boʻlib-boʻlib toʻlash toʻgʻrisidagi shartnoma tuman (shahar) soliq inspeksiyalari va tegishli shaxslar oʻrtasida avtomatlashtirilgan axborot tizimi orqali imzolanadi hamda ushbu toʻlovning hisob-kitobi yuritiladi. Agar yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqi eʼtirof etilayotgan shaxs vafot etgan boʻlsa, mazkur shartnoma uning yaqin qarindoshlaridan biri tomonidan qogʻozda imzolanadi.

Yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqini eʼtirof etish uchun bir martalik toʻlov Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlarining yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqini hamda unda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan mulk huquqini eʼtirof etish toʻgʻrisidagi qarorlari qabul qilingan kundan eʼtiboran tegishli shaxslar tomonidan quyidagi muddatlarda boʻlib-boʻlib toʻlanishi mumkin:

ushbu Qonun 23-moddasining birinchi qismida belgilangan bir martalik toʻlov bir yil muddatda;

ushbu Qonun 23-moddasining oltinchi qismida belgilangan bir martalik toʻlov uch yil muddatda.

Yer uchastkasiga boʻlgan ijara huquqini eʼtirof etish uchun bir martalik toʻlov tegishli shartnomada belgilangan muddatlarda toʻlanmagan taqdirda, qarzdorlikni tuman (shahar) soliq inspeksiyalari tomonidan jarima va penya qoʻllanilmagan holda undirish choralari koʻriladi”;

21) 24-moddaning :

birinchi qismi :

ikkinchi xatboshisi quyidagi mazmundagi ikkinchi va uchinchi xatboshilar bilan almashtirilsin:

“25 foizi — Kadastr agentligining Davlat kadastrlari palatasi hisobvaragʻiga;

5 foizi — tuman (shahar) soliq inspeksiyalarining budjetdan tashqari jamgʻarmalariga”;

uchinchi — oltinchi xatboshilari tegishincha toʻrtinchi — yettinchi xatboshilar deb hisoblansin;

ikkinchi qismi :

ikkinchi xatboshisi quyidagi mazmundagi ikkinchi va uchinchi xatboshilar bilan almashtirilsin:

“10 foizi — Kadastr agentligining Davlat kadastrlari palatasi hisobvaragʻiga;

5 foizi — tuman (shahar) soliq inspeksiyalarining budjetdan tashqari jamgʻarmalariga”;

uchinchi , toʻrtinchi va beshinchi xatboshilari tegishincha toʻrtinchi, beshinchi va oltinchi xatboshilar deb hisoblansin;

22) 25-moddaning birinchi qismidagi “Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligining” degan soʻzlar “Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasining” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

23) 29-modda :

birinchi qismi quyidagi mazmundagi jumla bilan toʻldirilsin:

“Bunda ushbu Qonunga muvofiq yer uchastkasiga hamda unda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan huquqlarni eʼtirof etish toʻgʻrisida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlari tomonidan qabul qilingan qarorlar yer uchastkasiga hamda unda qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan huquqlarni davlat roʻyxatidan oʻtkazish uchun asos boʻladi”;

quyidagi mazmundagi ikkinchi qism bilan toʻldirilsin:

“Agar ushbu Qonunga muvofiq huquqlar eʼtirof etilgan koʻchmas mulk obyektlari boʻyicha bir martalik toʻlovni boʻlib-boʻlib toʻlash toʻgʻrisida shartnoma tuzilgan boʻlsa, ushbu shartnomaga asosan bir martalik toʻlov toʻliq toʻlanguniga qadar tuman (shahar) soliq inspeksiyalari mazkur koʻchmas mulk obyektlarini boshqa shaxsga oʻtkazishga nisbatan belgilangan tartibda taqiq qoʻyadi”;

ikkinchi qismi uchinchi qism deb hisoblansin.

4-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi, Urbanizatsiya va uy-joy bozorini barqaror rivojlantirish milliy qoʻmitasi huzuridagi Kadastr agentligi hamda boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

5-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

6-modda. Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Ushbu Qonun 1-moddasining qoidalari 2020-yil 1-yanvardan 2024-yil 1-iyunga qadar yuzaga kelgan munosabatlarga nisbatan tatbiq etiladi.

Ushbu Qonun 3-moddasi 1 , 5 va 8-bandlarining , 13-bandi yettinchi , sakkizinchi , oʻn birinchi — oʻn oltinchi xatboshilarining , 16-bandining qoidalari hamda 23-bandi birinchi , ikkinchi va uchinchi xatboshilarining qoidalari 2024-yil 8-noyabrdan eʼtiboran yuzaga kelgan munosabatlarga nisbatan ham tatbiq etiladi.

Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2026-yil 15-iyun,

OʻRQ-1153-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 15.06.2026-y., 03/26/1153/0603-son)

lex.uz