UzbekAI

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг

қарори

ҚОИДАЛАРИ

Аҳоли ва ҳудудларни фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш, шунингдек, фуқаро муҳофазасини таъминлаш қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида

Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Аҳоли ва ҳудудларни фавқулодда вазиятлардан ишончли муҳофаза қилиш соҳасини сифат жиҳатидан янги босқичга кўтариш тўғрисида» 2025 йил 20 октябрдаги ПФ-185-сон Фармони ижросини таъминлаш, шунингдек, аҳоли ва ҳудудларни табиий ҳамда техноген хусусиятли фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш ва фуқаро муҳофазаси соҳасида давлат назоратини юритиш тартибини такомиллаштириш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:

1. Қуйидагиларни назарда тутувчи Аҳоли ва ҳудудларни фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш, шунингдек, фуқаро муҳофазасини таъминлаш қоидалари 1-иловага мувофиқ тасдиқлансин:

аҳоли ва ҳудудларни фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилишда республика ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари, хўжалик бирлашмалари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, ташкилотлар ҳамда фуқаролар учун қўйиладиган талаблар;

ўта муҳим, тоифаланган, ёнғин-портлаш ҳамда кимёвий хавфли ва бошқа иқтисодиёт объектлари, таълим ва даволаш-профилактика муассасалари, одамлар гавжум бўладиган жойлар учун белгиланган талаблар;

аҳолини фавқулодда вазиятларда ҳаракат қилишга ва фуқаро муҳофазаси соҳасида тайёрлашга оид қоидалар;

қутқарув ва фуқаро муҳофазаси тузилмалари учун талаблар;

фавқулодда вазият рўй бериш хавфи ёки фавқулодда вазият рўй бергани ҳақида хабар беришнинг автоматлаштирилган тизими бўйича талаблар;

хавфли гидрометеорологик ҳодисалар ва геологик ҳудудлар билан боғлиқ фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш, радиацион, кимёвий ва тиббий-биологик муҳофазани ҳамда сейсмик хавфсизликни таъминлашга оид талаблар;

фавқулодда вазият содир бўлганда ҳаракат қилиш қоидалари.

2. Ушбу қарор расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ой ўтгач кучга киради.

3. Вазирлар Маҳкамасининг 2017 йил 19 сентябрдаги 744-сон қарори билан тасдиқланган Аҳолини ва ҳудудларни табиий ҳамда техноген хусусиятли фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш, фуқаро муҳофазаси, шунингдек, кичик ҳажмли кемалардан хавфсиз фойдаланиш соҳасида давлат назоратини олиб бориш тартиби тўғрисидаги низомга 2-иловага мувофиқ ўзгартириш ва қўшимчалар киритилсин.

4. Фавқулодда вазиятлар вазирлиги манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда ўзлари қабул қилган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни икки ой муддатда ушбу қарорга мувофиқлаштирсин.

5. Ушбу қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосари А.Ж. Раматов ва Ўзбекистон Республикаси фавқулодда вазиятлар вазири А.И. Икрамов зиммасига юклансин.

Вазирлар Маҳкамасининг 2026 йил 7 июлдаги 370-сон қарорига 1-ИЛОВА

Аҳоли ва ҳудудларни фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш ва фуқаро муҳофазасини таъминлаш

1-боб. Умумий қоидалар

1. Аҳолини ва ҳудудларни фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш ҳамда фуқаро муҳофазасини таъминлаш қоидалари (кейинги ўринларда — Қоидалар) Ўзбекистон Республикасининг « Аҳолини ва ҳудудларни табиий ва техноген хусусиятли фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш тўғрисида »ги ва « Фуқаро муҳофазаси тўғрисида »ги қонунларига ҳамда соҳага оид норматив-ҳуқуқий ҳужжатларга мувофиқ аҳоли ва ҳудудларни фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш ва фуқаро муҳофазасини таъминлаш талабларини белгилайди.

2. Ўзбекистон Республикасида аҳолини ва ҳудудларни фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш ва фуқаро муҳофазасини таъминлашда ушбу Қоидалар билан бирга « Аҳолини ва ҳудудларни табиий ва техноген хусусиятли фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш тўғрисида »ги ва « Фуқаро муҳофазаси тўғрисида »ги қонунларига ҳамда белгиланган тартибда тасдиқланган талабларини ўз ичига олган бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатларга ва техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга амал қилиш лозим.

3. Аҳоли ва ҳудудларни фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш ва фуқаро муҳофазаси соҳасига оид бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар, техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар ҳамда идоравий ҳужжатлар талаблари ушбу Қоидаларда белгиланган талаблардан паст бўлмаслиги керак.

4. Ушбу Қоидалар билан белгиланадиган давлат назоратининг асосий вазифалари қуйидагилардан иборат:

а) фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш ва фуқаро муҳофазасини таъминлаш соҳасидаги қонунчилик ҳужжатлари талаблари бузилишининг олдини олиш, уни аниқлаш ва унга чек қўйиш;

б) фавқулодда вазиятлар хавфи ва омилларини кузатиб бориш, фуқароларнинг ҳаёти ва соғлиғига таҳдид солиши мумкин бўлган ҳолатларни аниқлаш;

в) юридик ва жисмоний шахсларнинг фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш ҳамда фуқаро муҳофазасини таъминлаш соҳасидаги ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига риоя этилишини, улар томонидан мажбуриятларнинг бажарилишини таъминлаш;

г) ҳудудларда юзага келиши мумкин бўлган фавқулодда вазиятлар, уларнинг прогноз қилинаётган ҳолати, профилактика чора-тадбирлари тўғрисида давлат ташкилотларини ва бошқа идораларни, шунингдек, фуқароларни хабардор қилиш;

д) фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш ва фуқаро муҳофазаси соҳасидаги тадбирлар самарадорлигини ошириш ҳамда давлат дастурларининг амалга оширилишида фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари ва фуқаролар иштирокини таъминлаш.

5. Ушбу Қоидаларда қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:

давлат назорати — назорат органларининг ваколатлари доирасида амалга ошириладиган, мажбурий талаблар бузилишининг олдини олиш, аниқлаш ва уларга чек қўйишга қаратилган давлат чора-тадбирлари тизими;

давлат назорати субъектлари — республика ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари, хўжалик бирлашмалари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, юридик ва жисмоний шахслар;

давлат назорати объекти — аҳоли ва ҳудудларни табиий ва техноген хусусиятли фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш, фуқаро муҳофазаси, шунингдек, кичик ҳажмли кемалардан хавфсиз фойдаланиш бўйича назорат ишларини амалга оширувчи субъектлар фаолият юритадиган объектлар;

ёзма кўрсатма — фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш ва фуқаро муҳофазаси назорати бўйича ваколатга эга бўлган мансабдор шахснинг фавқулодда вазиятларда хавфсизлик талаблари бузилишини бартараф этиш, шу жумладан, корхоналар ва объектлар фаолиятини, шунингдек, ишлаб чиқаришда (ишларни бажариш, хизматлар кўрсатишда) фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш бўйича тадбирларнинг белгиланган муддатларда тегишли мансабдор шахслар ва фуқаролар томонидан бажарилиши мажбурий бўлган ёзма фармойиши;

кичик ҳажмли кема — асосий двигателлар қуввати 55 кВт (75 от кучи) ва йўловчи сиғими 12 кишидан ортиқ бўлмаган ўзиюрар кемалар, моторларнинг қуввати ва сонидан қатъи назар, осма моторли кемалар, сув мототцикллари (гидротцикллар), юк кўтариш қобилияти 80 регистр тоннадан ортиқ бўлмаган ўзи-юрмас кемалар (эшкакли қайиқлар (эшкакли қайиқлар ва сув велосипедлари (катамаранлар)), елканли кемалар, ҳаво босими билан тўлдириладиган ёки шишириладиган моторсиз эшкакли қайиқлар;

кичик ҳажмли кемалар турадиган база (иншоот) — сув объектининг туташган қирғоқ ҳудудида кичик ҳажмли кемалар туриши учун махсус жиҳозланган, шунингдек, улар сақланадиган ва уларга техник хизмат кўрсатиш учун махсус жиҳозланган муҳандислик иншоотлари мажмуи;

навигация — ҳудуднинг об-ҳаво шароитидан келиб чиқиб, сув объектларида кичик ҳажмли кемадан (кейинги ўринларда — кема) фойдаланиш мумкин бўлган давр;

объект — юридик ёки жисмоний шахснинг мулкий комплекси (ёки унинг бир қисми), шу жумладан, улар учун фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ва фуқаро муҳофазаси талаблари белгиланган бинолар, иншоотлар, транспорт воситалари, технологик қурилмалар, асбоб-ускуна, агрегатлар, буюмлар ва бошқа мол-мулк;

одамлар гавжум бўладиган жойлар — маданият ва истироҳат боғлари, савдо ва кўнгилочар марказлари, бозорлар ва савдо комплекслари, концерт заллари, театр ва кинотеатрлар;

сузиш жойи — кема тури ва моделини инобатга олиб, кемаларда сузишга рухсат этилган сув ҳавзаси ҳудуди;

сув объекти — сувлар доимий равишда ёки вақтинча тўпланадиган ва сув режимининг ўзига хос шакллари ва белгилари бўлган табиий (жилғалар, сойлар, дарёлар ва бошқалар) ҳамда сунъий (очиқ ва ёпиқ каналлар, шунингдек, коллектор-дренаж тармоқлари) сув оқимлари, табиий (кўллар, денгизлар) ва сунъий (сув омборлари, сел сувлари тўпланадиган жойлар, ҳовузлар ва бошқалар) сув ҳавзалари;

текширув — давлат ташкилотлари, муассасалари ва тадбиркорлик субъекти томонидан фаолиятни тартибга солувчи қонунчиликка қай даражада риоя этилаётганини керакли материаллар, ҳужжатлар ёки уларнинг фаолиятига доир маълумотларни олиш ҳамда муайян ҳаракатларни амалга ошириш орқали ўтказиладиган назорат тадбири;

фавқулодда вазият — муайян ҳудудда одамлар қурбон бўлишига, одамларнинг соғлиғига ёки атроф табиий муҳитга зарар етишига, жиддий моддий талафотларга ҳамда одамларнинг ҳаёт ва фаолият шароитлари бузилишига олиб келиши мумкин бўлган ёки олиб келган авария, ҳалокат, хавфли табиий ҳодиса, табиий офат ёхуд бошқа офат натижасида, карантинли ва инсон учун хавфли бўлган бошқа юқумли касалликлар тарқалиши натижасида юзага келган вазиятлар;

фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш — олдиндан ўтказиладиган ҳамда фавқулодда вазиятлар рўй бериши хавфини имкон қадар камайтиришга, бундай вазиятлар рўй берган тақдирда эса, одамларнинг ҳаётини асраб қолишга ва соғлиғини сақлашга, атроф табиий муҳитга етказиладиган зарар ва моддий талафотлар миқдорларини камайтиришга қаратилган тадбирлар мажмуи;

фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш — фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ва уларни бартараф этиш бўйича тадбирлар мажмуи, воситалар ҳамда усуллар тизими;

фавқулодда вазиятларни бартараф этиш — фавқулодда вазиятлар рўй берганда ўтказиладиган ҳамда одамларнинг ҳаётини асраб қолишга ва соғлиғини сақлашга, атроф табиий муҳитга етказиладиган зарар ва моддий талафотлар миқдорларини камайтиришга, шунингдек, фавқулодда вазиятлар зоналарининг кенгайишига йўл қўймасликка ҳамда хавфли омиллар таъсирини тугатишга қаратилган қутқарув ишлари ва кечиктириб бўлмайдиган ишлар мажмуи;

фавқулодда вазият зонаси — фавқулодда вазият манбаи юзага келгани оқибатида одамлар қурбон бўлиши, уларнинг соғлиғига ёки атроф табиий муҳитга зарар етиши хавфи мавжуд бўлган ва (ёки) унинг таъсирида жиддий моддий талафотлар кўрилган, шунингдек, одамларнинг ҳаёт ва фаолият шароитлари бузилган ҳудуд;

фавқулодда вазият рўй бериш хавфи ёки фавқулодда вазият рўй бергани ҳақида хабар беришнинг автоматлаштирилган тизими — фавқулодда вазият рўй бериш хавфи ёки фавқулодда вазият рўй бергани ҳақидаги маълумотларни тўплаш, сақлаш, уларга ишлов бериш ва уларни тарқатиш, шунингдек, фавқулодда вазиятларда аҳолининг ҳаракат қилиш ва муҳофаза усуллари, юзага келган вазият тўғрисида аҳолига хабар бериш ва маълумотларни етказишда барча ҳудудларни реал вақт режимида мониторинг қилиш дастурий-техник воситалари мажмуи;

фавқулодда вазиятларда ҳаракат қилишга тайёрлаш — Фавқулодда вазиятлар давлат тизимининг раҳбарларини ва мутахассислари тайёрланадиган ҳамда қайта тайёрланадиган олий, ўрта махсус ва касбий таълим ташкилотларида, малака ошириш муассасаларида, курсларда, махсус ўқув-услубият марказларида ҳамда иш жойида амалга ошириладиган тадбирлар мажмуи;

фуқаро муҳофазаси — ҳарбий ҳаракатлар пайтида ёки шу ҳаракатлар оқибатида юзага келадиган хавфлардан Ўзбекистон Республикаси аҳолисини, ҳудудларини, моддий ва маданий бойликларини муҳофаза қилиш мақсадида ўтказиладиган тадбирларнинг давлат тизими;

фуқаро муҳофазаси кучлари — қутқарув ва кечиктириб бўлмайдиган бошқа ишларни амалга ошириш учун тузиладиган фуқаро муҳофазаси ҳарбий қисмлари, умумий ва махсус ҳудудий, функционал ва объект тузилмалари;

фуқаро муҳофазаси хизмати — фуқаро муҳофазаси махсус тадбирларини бажариш, фуқаро муҳофазаси тузилмаларининг ҳаракатларини таъминлаш учун кучлар ва воситаларни тайёрлаш мақсадида тузилган функционал бўлинмалар мажмуи;

эвакуация комиссияси — республика, ҳудудий, маҳаллий ва объект даражаларида жамоатчилик асосида ташкилот (объект)нинг раҳбар ходимлари ва ишчи-хизматчилари таркибидан ташкил этиладиган, эвакуация тадбирлари режалаштирилишини, ташкил этилишини ва амалга оширилишини мувофиқлаштирувчи коллегиал орган;

эвакуация тадбирлари — аҳолини ва унинг моддий бойликларини ҳамда давлат аҳамиятига молик моддий, маданий, маънавий, тарихий бойликларни фавқулодда вазиятлар юз берган ёки юз бериши кутилаётган ҳудудлардан хавфсиз ҳудудларга кўчириш ва жойлаштириш билан боғлиқ чора-тадбирлар мажмуи;

«Ягона давлат назорати» ахборот тизими — тадбиркорлик соҳасида давлат назорати билан боғлиқ катта ҳажмдаги маълумотларни тўплаш, таҳлил қилиш ва қайта ишлаш имконини берувчи электрон ахборот тизими;

ҳимоя иншоотлари — аҳолини ва ишлаб чиқариш ходимларини замонавий қирғин воситаларидан муҳофаза қилишга махсус мўлжалланган муҳандислик иншоотлари мажмуи.

2-боб. Республика ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари учун қўйиладиган талаблар

6. Республика ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари ҳамда хўжалик бирлашмалари томонидан қуйидаги ҳужжатлар ишлаб чиқилиши ва йил бошида аниқликлар киритилиши, шунингдек, мазкур ҳужжатлар Фавқулодда вазиятлар вазирлигининг тегишли ҳудудий (бош) бошқармалар (бўлимлар) билан келишилиши лозим:

а) фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ва уларни бартараф этиш бўйича ҳаракатлар режаси;

б) фавқулодда вазиятларда масъул хизматлар билан ҳамкорликда ҳаракат қилиш режаси;

в) фавқулодда вазиятларда аҳолини, ишчи-ходимлар ва моддий бойликларни хавфсиз ҳудудларга кўчириш режаси.

7. Аҳоли ва ҳудудларни фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш ва фуқаро муҳофазаси соҳасида ўтган йилги фаолият якунлари, жорий йилдаги вазифалар ҳамда фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш бўйича асосий чора-тадбирлар режасини ўз ичига олган буйруқ тасдиқланган ва ижрочиларга етказилган бўлиши керак.

8. Аҳоли ва ҳудудларни фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш ва фуқаро муҳофазаси тадбирларини бошқариш учун органлар (фуқаро муҳофазаси штаби) ташкил этилган бўлиши керак.

9. Кўчириш комиссияси таркибини тузиш ва комиссиянинг йиллик иш режасини тасдиқлаш ҳамда ижрога қаратиш керак.

10. Буйруқ асосида аҳоли ва ҳудудларни фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш ва фуқаро муҳофазаси бўйича масъул шахс тайинланган бўлиши керак .

11. Раҳбар ходимлар, қутқарув ва фуқаро муҳофазаси тузилмалари, шунингдек, қутқарув ва фуқаро муҳофазаси тузилмалари таркибига киритилмаган ишчи ва хизматчилар билан фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш ҳамда фуқаро муҳофазаси бўйича қуйидагилар ташкил этилган бўлиши лозим:

ўқув дастурларини, режа жадвалларини ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш;

ўқув синфини (бурчагини) ташкил этиш ва ўқув жиҳозлари билан жиҳозлаш;

ўқув мавзулари бўйича режа-конспектлар ва гуруҳ журналларини юритиш;

раҳбар ходимлар, қутқарув ва фуқаро муҳофазаси тузилмалари, шунингдек, қутқарув ва фуқаро муҳофазаси тузилмалари таркибига киритилмаган ишчи ва хизматчиларни гуруҳларга тақсимлаган ҳолда йиллик тасдиқланган режа-жадвалга асосан назарий ўқув машғулотларини ўтказиш.

3-боб. Фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари учун қўйиладиган талаблар

12. Фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органларининг мажбуриятлари қуйидагилардан иборат:

а) аҳоли ва ҳудудларни фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш ва фуқаро муҳофазаси соҳасидаги вазифаларни бажаришда маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларига ва бошқа ташкилотларга кўмаклашиш;

б) аҳоли ва ҳудудларни фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш ва фуқаро муҳофазаси соҳасидаги тадбирларга ўз ҳудудидаги фуқароларни жалб этиш;

в) аҳоли ва ҳудудларни фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш ва фуқаро муҳофазаси соҳасига оид қонунчиликка риоя этилиши устидан жамоатчилик назоратини амалга ошириш;

г) аҳоли ўртасида фавқулодда вазиятлардан муҳофазаланиш бўйича тарғибот-ташвиқот ва тушунтириш ишларини амалга ошириш;

д) фавқулодда вазиятлар органлари томонидан тақдим қилинган (хабардор этилган) мониторинг ва прогноз маълумотларига асосан юзага келиши мумкин бўлган фавқулодда вазиятлардан муҳофазаланишни дахлдор ташкилот ва идоралар билан биргаликда ташкил этиш;

е) аҳолини фавқулодда вазиятларда тўғри ҳаракат қилиш бўйича ўргатиш ва тайёрлаш тадбирларини ўтказиш.

4-боб. Ташкилот раҳбари учун қўйиладиган талаблар

13. Ташкилот раҳбарининг фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш ва фуқаро муҳофазаси соҳасидаги мажбуриятларига қуйидагилар киради:

а) Ўзбекистон Республикасининг « Аҳолини ва ҳудудларни табиий ва техноген хусусиятли фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш тўғрисида »ги ва « Фуқаро муҳофазаси тўғрисида »ги қонунларига, фавқулодда вазиятлар ва фуқаро муҳофазаси соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар ҳамда ушбу қоидаларнинг талабларига ҳар бир объектда риоя этилиш ва бажарилишини таъминлаш, зарур чораларни режалаштириш, молиялаштириш ва амалга ошириш;

б) хавф даражаси юқори бўлган объектларнинг хавфсизлик декларациясини ишлаб чиқиш ҳамда фавқулодда вазиятлар органларига тақдим этиш;

в) ўз ишчи-ходимларини фавқулодда вазиятлардан муҳофазаланиш усулларига ва бундай вазиятларда ҳаракат қилишга ўргатишни ташкил қилиш;

г) хабар беришнинг автоматлаштирилган (ички, объект ва маҳаллий) тизимларини яратиш ҳамда доимий шай ҳолатда сақлаб туриш;

д) фавқулодда вазиятлар рўй бериш хавфи тўғрисида ёки фавқулодда вазиятлар рўй бергани ҳақида ишчи-ходимларга, бошқарув органларига ва тегишли хизматларга ўз вақтида хабар берилишини ташкил этиш;

е) фавқулодда вазиятлар шароитида объектларнинг барқарор фаолият кўрсатишини ва ишчи-ходимларнинг ҳаёти ва фаолиятини таъминлаш;

ж) мавжуд фуқаро муҳофазаси муҳандислик-ҳимоя иншоотларини доимий шай ҳолатда сақлаб туриш;

з) хавф даражаси юқори бўлган объектларда содир бўлиши мумкин бўлган фавқулодда вазиятларни бартараф этиш учун молиявий ва моддий ресурслар захираларини яратиш;

и) хавф даражаси юқори бўлган ташкилот таркибида фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ва уларни бартараф этиш учун жалб этиладиган кучлар ва воситаларни (тузилмаларни) тузиш, уларнинг тайёргарлигини (жиҳозланишини) ҳамда шай ҳолатда сақлаб турилишини таъминлаш;

к) маҳаллий ҳокимликлар ва фавқулодда вазиятлар органларининг ўз ҳудудида фавқулодда вазиятлар рўй бериш хавфи тўғрисида ёки фавқулодда вазиятлар рўй бергани ҳақида тезкорлик билан хабардор қилиш;

л) фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ва уларни бартараф этиш бўйича ҳаракатлар режаларига мувофиқ ўз тасарруфидаги объектларда авария-қутқарув ишлари амалга оширилишини таъминлаш;

м) маҳаллий (туман, шаҳар) ва ҳудудий (Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳри) ишларни механизациялаш ва йиғма командаларни белгиланган тартибда ташкил этиш учун уларнинг жамланишига шахсий таркиб, техника ва воситаларни ажратиш;

н) фавқулодда вазиятларда ишчи-ходимлар ва моддий бойликларни хавфсиз ҳудудга кўчиришга (эвакуация қилишга) оид тадбирларни олдиндан режалаштириб бориш, кўчириш комиссияси томонидан белгиланган тартибда амалга ошириш ва одамларни жойлаштириш учун жойларни тайёрлаш;

о) фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш ва фуқаро муҳофазаси соҳасидаги тадбирларнинг бажарилиши ва натижалари тўғрисида маҳаллий ҳокимликларга ва фавқулодда вазиятлар органларига ахборот тақдим этиш;

п) таркибий тузилмалар низомларида ва объект ходимларининг лавозим йўриқномаларида фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ва фуқаро муҳофазасини таъминлаш бўйича мажбуриятларни назарда тутиш.

14. Ташкилот раҳбарининг буйруғи билан:

а) фуқаро муҳофазаси штабини, эвакуация ва барқарорликни таъминлаш комиссияларини, фуқаро муҳофазаси тузилмаларини тузиш ва шахсий таркиб билан жамлаш, алоқа ва хабар бериш воситаларини, шахсий ҳимоя воситаларини ҳамда қутқарув асбоб-анжомларини фойдаланиш учун соз ҳолда сақлаш ҳамда ташкилот (объект)нинг фавқулодда вазиятлар ва фуқаро муҳофазаси бўйича масъул шахсини тайинлаш;

б) ҳар бир объект учун унинг фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ва уларни бартараф этиш фаолияти тартибини белгилайдиган ҳаракатлар режаларини ва фуқаро муҳофазаси йўриқномалари ушбу Қоидаларга мувофиқ ишлаб чиқилишини таъминлаш;

в) фавқулодда вазиятлар юзага келиши мумкин бўлган ишларни хавфсиз бажариш тартиби ва вақтини белгилаш ҳамда уларнинг бажарилишини назоратини ташкил этиш;

г) объектнинг ходимлари ўртасида фавқулодда вазиятлар содир бўлган вақтдаги мажбуриятларни (вазифаларни) тақсимлаш ва тасдиқлаш;

д) фавқулодда вазиятлар содир бўлганда уларнинг сабабини, содир этилиши ва ривожланиши (тарқалиши) шароитларини, фавқулодда вазиятлар келиб чиқишида ва фуқаро муҳофазаси талаблари бузилишида айбдор бўлган шахсларни аниқлаш чораларини кўриш;

е) ушбу Қоидаларга мувофиқ фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш, фуқаро муҳофазаси, ҳаёти ва фаолият хавфсизлиги тўғрисидаги ахборот стендларини (деворий кўргазмаларини) ташкил этиш.

5-боб. Фуқаролар учун белгиланган талаблар

15. Фуқароларнинг фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш ва фуқаро муҳофазаси соҳасидаги мажбуриятларига қуйидагилар киради:

а) умумий хавфсизлик чораларига риоя этишлари, фавқулодда вазиятлар рўй беришига олиб келиши мумкин бўлган ҳаракатларга йўл қўймаслик;

б) фавқулодда вазиятлардан муҳофазаланишнинг асосий усулларини, жабрланганларга биринчи ёрдам кўрсатиш йўлларини ўрганиш ҳамда ўз билимлари ва амалий кўникмаларини ошириб бориш;

в) фавқулодда вазиятлар содир бўлганда зудлик билан бу ҳақида қутқарув хизматига хабар бериш ҳамда одамларни, мол-мулкларни эвакуация қилиш ва фавқулодда вазиятларни бартараф этишда кўмаклашиш;

г) фавқулодда вазиятлар рўй бериш хавфи юзага келганда ва фавқулодда вазиятлар рўй берган шароитларда огоҳлантириш сигналларига, юриш-туриш қоидаларига ҳамда ҳаракат қилиш тартибига риоя этиш, умумий ва якка муҳофазаланиш воситаларидан фойдаланиш усулларини билиш;

д) зарур бўлганда, қутқарув ишларини ва кечиктириб бўлмайдиган бошқа ишларни амалга оширишга кўмаклашиш;

е) технологик қурилмалар ва ускуналар ёрдамида ишларни бажаришда техника хавфсизлиги қоидаларига риоя қилиш;

ф) ушбу Қоидаларда назарда тутилган фавқулодда вазиятлар ва фуқаро муҳофазаси талабларига қатъий амал қилиш.

6-боб. Ўта муҳим, тоифаланган, ёнғин-портлаш ҳамда кимёвий хавфли ва бошқа иқтисодиёт объектлари учун белгиланган талаблар

16. Ўта муҳим, тоифаланган давлат аҳамиятига молик объектларда, шунингдек, қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ хавфли ишлаб чиқариш объектлари жумласига киритилган, ёнғин ва портлаш хавфи юқори бўлган моддалар ишлатиладиган, ишлаб чиқариладиган, қайта ишлов бериладиган, ҳосил қилинадиган, сақланадиган, ташиладиган, йўқ қилинадиган объектларда ташкилот раҳбарининг буйруғи билан фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ва фуқаро муҳофазасини таъминлаш бўйича саъй-ҳаракатларни мувофиқлаштириш мақсадида объектнинг барқарорлигини таъминлаш комиссияси тузилиши ҳамда ушбу қоидага мувофиқ объектнинг фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ва фуқаро муҳофазаси бўйича паспорти ишлаб чиқилиши лозим.

17. Фавқулодда вазият рўй бериш хавфи тўғрисида ёки фавқулодда вазият рўй бергани ҳақида аҳолига, объект ишчи ходимларига ўз вақтида хабар беришни ва ахборот узатишни моддий-техник ташкил этиш ҳамда хабардор қилиш ва ахборот узатишнинг махсус техник воситалари ўрнатилиши керак.

18. Қутқарув хизматлари ва қутқарув тузилмалари қутқарувчиларининг ҳаёти ва соғлиғи мажбурий суғурта қилиниши керак.

19. Фавқулодда вазиятларда аҳолини, ишчи-ходимларни ва моддий бойликларни хавфсиз ҳудудга кўчириш, фавқулодда вазиятларни бартараф этиш, фуқаро муҳофазаси ҳимоя воситалари жойлашган жойларни белгилаш бўйича бино ва иншоотлар йўлаклари ҳамда эвакуация йўлларининг кўринадиган жойларида:

фавқулодда вазиятларда бинони тарк этиш эвакуация чизмаси бино ҳар бир қаватининг кўринарли жойларига ўрнатилиши;

миллий стандарт талабларига мувофиқ фавқулодда вазиятлардан муҳофазаланиш ва ҳаракат қилиш белгилари ўрнатилган бўлиши керак.

20. Фавқулодда вазиятлар вазирлигининг тегишли ҳудудий (бош) бошқарма (бўлим)лари билан қўйидаги ҳужжатлар келишилган ҳолда ишлаб чиқилган бўлиши керак:

фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ва уларни бартараф этиш бўйича чора-тадбирлар режаси;

фуқаро муҳофазасини таъминлаш чора-тадбирлари режаси;

фавқулодда вазиятларда ишчи-ходимлар ва моддий бойликларни хавфсиз ҳудудларга кўчириш тадбирлари режаси;

хавфсизлик декларацияси.

21. Аҳоли ва ҳудудларни фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш ва фуқаро муҳофазаси соҳасида қуйидаги ҳужжатлари ишлаб чиқилган, тасдиқланган ва ижрочиларга етказилган бўлиши керак:

объект бошлиғи — фуқаро муҳофазаси бошлиғининг Аҳоли ва ҳудудларни фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш бўйича ўтган йилги фаолият якунлари ва жорий йилдаги вазифалар тўғрисидаги буйруғи;

жорий йил учун аҳолини ва ҳудудларни фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш бўйича асосий чора-тадбирлар режаси;

объектнинг фавқулодда вазиятларда барқарор фаолият кўрсатишини таъминлаш режаси ;

белгиланган тадбирларнинг ўз вақтида ва сифатли бажарилиши таъминлангани тўғрисидаги ҳисобот ҳужжатлари юритилиши.

22. Фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ва фуқаро муҳофазаси тадбирларини бошқариш учун органлар (штаб таркиби ва бошқарув маскани) ташкил этилган бўлиши керак.

23. Қуйидаги комиссиялар тузилган, фаолияти ташкил этилган ва юритилган бўлиши керак:

объектнинг барқарорлигини таъминлаш комиссияси;

кўчириш (эвакуация) комиссияси;

фавқулодда вазиятларни бартараф этиш бўйича объект комиссияси;

комиссияларнинг йиллик иш режалари ва йиғилиш баёнлари.

24. Фавқулодда вазиятлар ва фуқаро муҳофазаси бўйича мутахассис штати жорий этилган ёки буйруқ асосида масъул шахс тайинланган бўлиши керак.

25. Раҳбар ходимлар, қутқарув ва фуқаро муҳофазаси тузилмалари, шунингдек, қутқарув ва қутқарув ва фуқаро муҳофазаси тузилмалари таркибига киритилмаган ишчи ва хизматчилар билан фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш ҳамда фуқаро муҳофазаси бўйича қуйидагилар ташкил этилган бўлиши лозим:

ўқув дастурларини, режа жадвалларини ишлаб чиқилиши ва тасдиқланиши;

ўқув синфи (бурчаги) ташкил этилиши ва ўқув жиҳозлари билан жиҳозланиши;

ўқув мавзулари режа-конспектлари ва гуруҳ журналлари юритилиши;

раҳбар ходимлар, қутқарув ва фуқаро муҳофазаси тузилмалари, шунингдек, қутқарув ва қутқарув ва фуқаро муҳофазаси тузилмалари таркибига киритилмаган ишчи ва хизматчиларни гуруҳларга тақсимлаган ҳолда белгиланган мавзулар асосида назарий ўқув машғулотлари ўтказилган бўлиши;

объект раҳбарияти, комиссиялари, қутқарув ва фуқаро муҳофазаси тузилмалари шахсий таркибини жалб этган ҳолда, туман (шаҳар) фавқулодда вазиятларда масъул хизматлар билан бир йилда камида бир маротаба махсус тактик-ўқув машқлари ўтказилган ҳамда ҳисобот ҳужжатлари юритилган бўлиши;

объектнинг фавқулодда вазиятларни бартараф этишга жалб этиладиган фуқаро муҳофазаси тузилмалари шахсий таркиби қутқарув хизмати, қутқарувчи мақоми ва тоифа даражалари бўйича аттестациядан ўтказилган бўлиши.

7-боб. Таълим ва даволаш-профилактика муассасалари учун белгиланган талаблар

26. Таълим ва даволаш-профилактика муассасалари Фавқулодда вазиятлар вазирлигининг ҳудудий (бош) бошқармалари (бўлимлари) билан келишилган ҳолда ишлаб чиқилган ва жорий йил бошига аниқликлар киритилиши керак бўлган ҳужжатлар қуйидагилардан иборат:

фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ва уларни бартараф этиш бўйича чора-тадбирлар режаси;

фавқулодда вазиятларда ҳамкорликда ҳаракатлар режаси;

фавқулодда вазиятларда ишчи-ходимлар ва моддий бойликларни хавфсиз ҳудудларга кўчириш тадбирлари режаси.

27. Аҳоли ва ҳудудларни фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш ва фуқаро муҳофазаси соҳасида ўтган йилги фаолият якунлари, жорий йилдаги вазифалар ҳамда фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш бўйича асосий чора-тадбирлар режасини ўз ичига олган буйруқ тасдиқланган ва ижрочиларга етказилган бўлиши керак.

28. Фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ва фуқаро муҳофазаси тадбирларини бошқариш учун органлар (фуқаро муҳофазаси штаби) ташкил этилган бўлиши керак.

29. Эвакуация комиссияси тузилиб ва унинг фаолият юритиши учун йиллик асосий тадбирлари режасини тасдиқлаш ва ижрога қаратиш керак.

30. Аҳоли ва ҳудудларни фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш ва фуқаро муҳофазасини таъминлаш вазифалари бажарилишини мувофиқлаштириш учун масъул шахс буйруқ асосида тайинланган бўлиши керак.

31. Раҳбар ходимлар, қутқарув ва фуқаро муҳофазаси тузилмалари, шунингдек, қутқарув ва фуқаро муҳофазаси тузилмалари таркибига киритилмаган ишчи ва хизматчилар билан фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш ҳамда фуқаро муҳофазаси бўйича қуйидагилар ташкил этилган бўлиши лозим:

ўқув дастурларини, режа жадвалларини ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш;

ўқув синф (бурчаги)ни ташкил этиш ва ўқув жиҳозлари билан жиҳозлаш;

ўқув мавзулари режа-конспектлари ва гуруҳ журналларини юритиш;

раҳбар ходимлар, қутқарув ва фуқаро муҳофазаси тузилмалари, шунингдек, қутқарув ва фуқаро муҳофазаси тузилмалари таркибига киритилмаган ишчи ва хизматчиларни гуруҳларга тақсимлаган ҳолда назарий ўқув машғулотлари ўтказилган бўлиши керак.

32. Фуқаро муҳофазаси шахсий ҳимоя воситаларининг иш жойлари ва омборларда тўғри сақланишини ташкил этиш, уларнинг фойдаланишга яроқлилиги ҳолати лаборатория синовидан ўтказилган бўлиши керак.

33. Қутқарув ва фуқаро муҳофазаси тузилмаларининг шайлигини таъминлаш:

қутқарув ва фуқаро муҳофазаси тузилмаларини белгиланган шахсий таркиб билан тўлиқ жамланиши;

қутқарув ва фуқаро муҳофазаси тузилмаларининг шахсий таркиби ўз функционал мажбуриятларини билиши;

қутқарув ва фуқаро муҳофазаси тузилмаларини табеллаштириш меъёрларида кўрсатилган асбоб-ускуналар ва жиҳозлар билан жиҳозлаш;

қутқарув ва фуқаро муҳофазаси тузилмалари фаолияти учун зарур бўлган норматив ҳужжатлар белгиланган талабларга мувофиқ ишлаб чиқиш;

қутқарув ва фуқаро муҳофазаси тузилмаларини шай ҳолатга келтириш вақти тегишли тақвим ва шай ҳолатга келтириш режаларнинг вақт кўрсаткичларига тўғри келиши;

«Йиғин» сигнали бўйича шахсий таркиб, техника ва жиҳозларни ўз вақтида йиғиш.

34. Таълим ва даволаш-профилактика муассасалари раҳбар ходимлари Фавқулодда вазиятлар вазирлиги академияси ҳузуридаги Фуқаро муҳофазаси институтида ҳамда қутқарув ва фуқаро муҳофазаси тузилмалари сардорлари ҳудудий фавқулодда вазиятлар бошқармалари (бош бошқармалари) «Ҳаёт фаолияти хавфсизлиги» ўқув марказида даврий равишда тайёргарликдан ўтказиб борилиши шарт.

35. Фавқулодда вазиятлар ва фуқаро муҳофазаси бўйича ўқув машқларини ўтказиш режалари тузилиши, ўқув машқларини ўтказиш ва ҳисобот ҳужжатлари юритилган бўлиши лозим.

36. Белгиланган вазифалардан келиб чиқиб, аҳоли ва ҳудудларни фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш бўйича чора-тадбирларни ўз вақтида ва сифатли амалга ошириш керак.

37. Фавқулодда вазиятлар учун захира шифо ўринлари ва дори-дармон воситаларининг яратилиши ҳамда сақланиши лозим.

38. Тиббий ёрдам хизматининг махсус тузилмаларини тузиш ва жамлашни белгилаш ҳамда улар ҳисобига аниқлик киритиб бориш.

39. Таълим муассасаларида кўнгилли қутқарув тузилмаларини (ёш қутқарувчи, санитар дружина, санитар пост, волонтёр-қутқарувчи) тузиш, жамлаш ва уларни ўқитиш-тайёрлаш ишларини амалга ошириш лозим.

8-боб. Одамлар гавжум бўладиган жойлар учун белгиланган талаблар

40. Одамлар гавжум бўладиган объектлар раҳбарлари томонидан Фавқулодда вазиятлар вазирлигининг ҳудудий бўлинмалари (бош бошқармалар, бошқармалар ёки бўлимлар) билан келишилган ҳолда, қўйидаги ҳужжатлар ишлаб чиқилган, тасдиқланган ва жорий йил бошига аниқликлар киритилган бўлиши керак:

а) фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ва уларни бартараф этиш бўйича чора-тадбирлар режаси;

б) фавқулодда вазиятларда ишчи-ходимлар ва моддий бойликларни хавфсиз ҳудудларга кўчириш тадбирлари режаси;

в) фавқулодда вазиятларда масъул хизматлари билан ҳамкорликда ҳаракат қилиш режаси.

41. Аҳоли ва ҳудудларни фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш ва фуқаро муҳофазаси соҳасида ўтган йилги фаолият якунлари, жорий йилдаги вазифалар ҳамда фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш бўйича асосий чора-тадбирлар режасини ўз ичига олган буйруқ тасдиқланган ва ижрочиларга етказилган бўлиши керак.

42. Фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ва фуқаро муҳофазаси тадбирларини бошқариш учун органлар (фуқаро муҳофазаси штаби) ташкил этилган бўлиши керак.

43. Эвакуация комиссияси тузилиб унинг фаолият юритиши учун йиллик асосий тадбирлари режасини тасдиқлаш ва ижрога қаратиш керак.

44. Фавқулодда вазиятлар ва фуқаро муҳофазаси бўйича масъул шахс тайинланган бўлиши керак.

45. Одамлар гавжум бўладиган объектлар раҳбарлари раҳбар ходимлар, қутқарув ва фуқаро муҳофазаси тузилмалари, шунингдек, қутқарув ва фуқаро муҳофазаси тузилмалари таркибига киритилмаган ишчи ва хизматчилар билан фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш ҳамда фуқаро муҳофазаси бўйича қуйидагиларни ташкил этган бўлиши лозим:

ўқув дастурларини, режа жадвалларини ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш;

ўқув синф (бурчаги)ни ташкил этиш ва ўқув жиҳозлари билан жиҳозлаш;

ўқув мавзулар бўйича режа-конспектлар ва гуруҳ журналларини юритиш;

раҳбар ходимлар, қутқарув ва фуқаро муҳофазаси тузилмалари, шунингдек, қутқарув ва фуқаро муҳофазаси тузилмалари таркибига киритилмаган ишчи ва хизматчиларни гуруҳларга тақсимлаган ҳолда назарий ўқув машғулотларни ўтказиш.

46. Фуқаро муҳофазаси шахсий ҳимоя воситаларининг иш жойлари ва омборларда тўғри сақланишини ташкил этиш, уларнинг фойдаланишга яроқлилиги ҳолати лаборатория синовидан ўтказилган бўлиши керак.

47. Фуқаро муҳофазаси тузилмалари учун қуйидагилар бўлиши шарт:

қутқарув ва фуқаро муҳофазаси тузилмаларини белгиланган шахсий таркиб билан тўлиқ жамлаш;

қутқарув ва фуқаро муҳофазаси тузилмаларининг шахсий таркиби ўз функционал мажбуриятларини билиш;

қутқарув ва фуқаро муҳофазаси тузилмалари табеллаштириш меъёрларида кўрсатилган асбоб-ускуналар ва жиҳозлар билан жиҳозлаш;

қутқарув ва фуқаро муҳофазаси тузилмалари фаолияти учун зарур бўлган норматив ҳужжатлар белгиланган талабларга мувофиқ ишлаб чиқиш;

қутқарув ва фуқаро муҳофазаси тузилмаларини шай ҳолатга келтириш вақти тегишли тақвим ва шай ҳолатга келтириш режаларнинг вақт кўрсаткичларига тўғри келиши.

48. Фавқулодда вазиятлар ва фуқаро муҳофазаси бўйича ўқув машқлари ўтказиш режалар тузилиши, ўқув машқлар ўтказиш ва ҳисобот ҳужжатлари юритилган бўлиши лозим.

49. Белгиланган вазифалардан келиб чиқиб, аҳоли ва ҳудудларни фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш бўйича чора-тадбирларни ўз вақтида ва сифатли амалга ошириш.

50. Объектларда оммавий тадбирларни ўтказишда аҳоли ва ҳудудларни фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш ва фуқаро муҳофазаси бўйича талаблар қуйидагилардан иборат:

а) оммавий тадбирни ўтказиш объектида мавжуд бўлган барча муҳандислик ва хабар бериш тизимлари, қўриқлаш ва муҳофаза қилиш, электрон-визуал кузатиш воситаларини соз ҳолда сақлаш;

б) хавфсизликни таъминлаш тизимларини бошқаришнинг стационар (кўчма) пунктларини тайёрлаш;

в) томошабинлар жойлари (трибуналар), оммавий тадбир иштирокчиларини эвакуация қилиш йўлларининг тайёрлигини таъминлаш;

г) ёнғинни ўчиришнинг бирламчи воситаларининг мавжудлиги ва созлигини, оммавий тадбирни ўтказиш объектининг кўринарли жойларида хавфсизлик ва ёнғин хавфсизлиги белгилари ўрнатилиши, эвакуация йўналиши белгилари ўрнатилгани, эвакуация режа (чизма)си ва йўриқномалари мавжудлиги;

д) оммавий тадбирни ўтказиш объекти ишчи-ходимлари фавқулодда вазиятлардан келиб чиқиб, уларнинг ҳаракатларини тартибга солувчи хизмат йўриқномаларини билишлари;

е) авариявий (автоном) электр таъминоти манбаи (дизель агрегати ёки бошқа воситалар), уларни қўллаш йўриқномаларининг мавжудлигини таъминлаш ва улардан фойдаланилиши учун масъул шахсни тайинлаш;

ж) оммавий тадбирлар ўтказиладиган объектларда ўрнатиладиган саҳна, декорация, монитор ва бошқа қурилмалар техник жиҳатдан мустаҳкам ўрнатилиши, фойдаланиш учун хавфсиз бўлиши, шунингдек, ушбу масалаларда вужудга келган муаммолар оммавий тадбир ташкилотчиси томонидан бартараф этилиши;

з) оммавий тадбирни ўтказиш объектининг умумий ҳолати, техник мустаҳкамлиги ва хавфсизлиги бўйича тегишли ҳужжатлар бўлиши керак.

9-боб. Аҳолини фавқулодда вазиятларда ҳаракат қилишга ва фуқаро муҳофазаси соҳасида тайёрлаш бўйича талаблар

51. Аҳолини мактабгача, умумий ўрта, олий, ўрта махсус ва касбий таълим ташкилотлари, ишлаб чиқариш объектлар ҳамда яшаш жойларида фавқулодда вазиятларда ҳаракат қилишга ўргатиш умумий ва мажбурий тартибда амалга оширилади.

52. Республика ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари ҳамда ишлаб чиқариш, хизмат кўрсатиш соҳаларида фавқулодда вазиятларда ҳаракат қилишга ўргатиш қуйидаги тартибда амалга оширилади:

а) давлат бошқаруви органлари раҳбарлари, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши Раиси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимлари — фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ва бундай вазиятларда ҳаракат қилиш давлат тизимининг аҳоли ва ҳудудларни табиий ҳамда техноген хусусиятли фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш бўйича йиллик асосий тадбирлар режасига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Фуқаро муҳофазаси бошлиғи томонидан ўтказиладиган йиғинлар ва ўқув машқларида;

б) республика ва вилоят миқёсидаги ташкилотлар раҳбарлари ва масъул мутахассислари, шунингдек, туманлар ва шаҳарлар ҳокимлари ҳамда уларнинг ўринбосарлари — 3 йилда бир марта жамлаш режасига мувофиқ Фавқулодда вазиятлар вазирлиги Академияси ҳузуридаги Фуқаро муҳофазаси институтининг малака ошириш ва қайта тайёрлаш ўқув курсларида;

в) туманлар ва шаҳарлар миқёсидаги ташкилотлар раҳбарлари ва масъул мутахассислари, қутқарув хизматлари, қутқарув тузилмалари ва фуқаро муҳофазаси тузилмалари бошлиқлари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органларининг раҳбарлари — 3 йилда бир марта жамлаш режасига мувофиқ Фавқулодда вазиятлар вазирлиги Академияси ҳузуридаги Бошланғич тайёргарлик ва малака ошириш маркази, шунингдек, ҳудудий фавқулодда вазиятлар бошқармалари Ҳаёт фаолияти хавфсизлиги ўқув марказларининг малака ошириш ва қайта тайёрлаш курсларида;

г) ташкилотларнинг ходимлари, ишчи ва хизматчилари ҳамда ҳарбий хизматчилар — доимий равишда тайёрлаш дастурларига мувофиқ, хизмат ва ишдан ажралмаган ҳолда, хизмат ва иш жойларида ташкил этиладиган объект ўқув машғулотларида тайёргарликдан ўтказилади.

53. Мактабгача таълим ташкилотлари тарбияланувчилари, умумий ўрта таълим мактаблари, ўрта махсус, касбий ҳамда олий таълим ташкилотларида ўқувчи-талабалари қуйидаги тартибда тайёргарликдан ўтказилади:

а) мактабгача таълим муассасалари тарбияланувчилари — доимий равишда мактабгача таълимнинг мактабгача таълим ва тарбия давлат стандарти ва ўқув хусусан, «Илк қадам», «Босқичма-босқич» дастурларига, мувофиқ таълим-тарбия ҳудудида муаммоли-вазияти ўйинлар ва машғулотларда;

б) умумий ўрта таълим мактаблари ўқувчилари — ўқув йили давомида, умумий ўрта таълимнинг давлат таълим стандартлари ва ўқув дастурларига мувофиқ ўқиш ҳудудида дарсларда, спорт ўйинлари ва мусобақаларида, шунингдек, мактабдан ташқари таълим муассасалари ва ҳудудий марказларнинг фавқулодда вазиятларда ҳаракат қилишга тайёрлаш мажмуаларидаги машғулотларда;

в) олий, ўрта махсус ва касбий таълим ташкилотларида, ўқувчи-талабалар — ўқув йили давомида, таълим стандартлари ва ўқув дастурларига мувофиқ ўқиш ҳудудидаги дарсларда, спорт ўйинлари ва мусобақаларида, шунингдек, ҳудудий марказларнинг фавқулодда вазиятларда ҳаракат қилишга тайёрлаш мажмуаларидаги машғулотларида.

54. Ишлаб чиқариш ва хизмат кўрсатиш соҳаларида банд бўлмаган аҳоли, шу жумладан, жисмоний имконияти чекланган шахслар ҳамда Ўзбекистон Республикасига ташриф буюрган чет эл фуқаролари:

а) ишлаб чиқариш ва хизмат кўрсатиш соҳасида банд бўлмаган аҳоли, шу жумладан, жисмоний имконияти чекланган шахслар — фуқароларнинг ўзини-ўзи бошқариш органлари ўқув-маслаҳат пунктларида суҳбатлар ўтказиш, маърузалар ўқиш, ўқув фильмларини намойиш этиш, ўқув машқлари ва машғулотларга жалб этиш, шунингдек, қўлланмалар ва эслатмаларни тарқатиш, радио ва теледастурларни эфирга узатиш ҳамда Интернет жаҳон ахборот тармоғида соҳага оид маълумотларни жойлаштириш орқали;

б) Ўзбекистон Республикасига ташриф буюрган чет эл фуқаролари ташриф давомида, уларга хизмат кўрсатувчи жисмоний ва юридик шахслар томонидан фавқулодда вазиятларда тўғри ҳаракат қилишлари юзасидан йўриқномадан ўтказиш орқали;

в) аҳолини фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилишда «маҳаллабай» ва «хонадонбай» ишлаш тартибидаги профилактик тадбирлар давомида;

г) маҳалла фуқаро йиғинлари маъмурий биносида ташкил этиладиган ўқув маслаҳат профилактикаси хонасида тайёргарликдан ўтказилади.

55. Ҳар ҳафтанинг чоршанба кунлари ташкилотларда ва маҳаллаларда ўтказиладиган «Фавқулодда вазиятлар ва ёнғинлар профилактикаси куни» тадбирлари доирасида аҳолининг тайёргарлигини ошириш ҳамда фаол иштироки таъминлаб борилиши лозим.

56. Маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари учун аҳолини тайёрлаш соҳасидаги талаблар:

ишлаб чиқариш ва хизмат кўрсатиш соҳаларида банд бўлмаган аҳолини, шу жумладан жисмоний имконияти чекланган шахсларни, шунингдек, тизимидаги ташкилотларнинг раҳбарлари ишчи ва хизматчиларини тайёрлаш тадбирларини ташкил этиш ва ўтказилишини назорат қилиш;

ўқув-амалий тадбирларни ташкил этиши ва ўтказиши, уларга маҳаллий аҳоли жалб этилишини таъминлаш;

ўқув-методик ва тарғибот тарқатма материаллари чоп этилишини ҳамда ишлаб чиқариш ва хизмат кўрсатиш соҳаларида банд бўлмаган аҳолига тарқатишни ташкил этиш;

маҳаллий аҳолини фавқулодда вазиятлар хавфи тўғрисидаги тегишли ахборот ва маълумотлар билан таъминлаш.

57. Республика ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари ва бошқа ташкилотлар учун аҳолини тайёрлаш соҳасидаги талаблар:

раҳбар ходимлар, масъул мутахассислар, қутқарув тузилмалари ва фуқаро муҳофазаси тузилмалари сардорлари белгиланган тартибда тайёргарликдан ўтишларини таъминлаш;

белгиланган дастурлар асосида қутқарув тузилмалари ва фуқаро муҳофазаси тузилмалари аъзолари, ходимлари, ишчи ва хизматчиларини ўқитиш ҳамда фавқулодда вазиятлар шароитида ҳаракат қилишга шай бўлиш даражасидаги билим ва кўникмаларга эга бўлишларини таъминлаш;

ўқув ҳудудини ташкил этишда замонавий ўқув-моддий база (ўқув хонаси, зарур кўргазмали ўқув қуроллари ва дарсликлар) билан жиҳозлаш;

қайта тайёргарлик ва малака ошириш ўқув курсларида тайёргарликдан ўтиши лозим бўлган раҳбарлар, масъул мутахассислар, қутқарув тузилмалари ва фуқаро муҳофазаси тузилмалари бошлиқлари рўйхатини Фавқулодда вазиятлар вазирлигини тегишли ҳудудий бўлинмаларига тақдим этиши керак.

58. Фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари учун аҳолини тайёрлаш соҳасидаги талаблар:

ишлаб чиқариш ва хизмат кўрсатиш соҳаларида банд бўлмаган аҳоли, шу жумладан, жисмоний имконияти чекланган шахслар билан суҳбатлар, маърузалар ва учрашувларни ташкил этиш ва ўтказиш;

ўқув машқлари ва машғулотларга маҳаллий аҳолини жалб этишга кўмаклашиши шарт.

10-боб. Қутқарув ва фуқаро муҳофазаси тузилмалари учун талаблар

59. Қутқарув ва фуқаро муҳофазаси тузилмалари хавфли ишлаб чиқариш объектларида, муҳим мудофаа ва иқтисодий аҳамиятга эга бўлган ташкилотларда, шунингдек, мулкчилик шаклидан қатъи назар, ишчи ва хизматчилар сони 50 ва ундан ортиқ бўлган вазирлик ва идоралар марказий аппаратларида тузилиши лозим.

60. Объект аҳамиятидан келиб чиққан ҳолда, фуқаро муҳофазаси тадбирларини бажариш учун хизмат кўрсатувчи техник ходимлар ва ишчилар таркибидан иборат алоқа, кузатув, қутқарув, ёнғин ўчириш, тиббий ёрдам кўрсатиш, жамоат тартибини сақлаш, қўриқлаш, ҳимоя иншоотларига хизмат кўрсатиш, радиацион-кимёвий назорат, махсус ишлов бериш ва авария-тиклаш гуруҳлари тузилиши шарт.

61. Фавқулодда вазиятлар ўчоқларида қутқарув ишларига бевосита жалб этиладиган тузилмалар ва уларнинг шахсий таркиби қонунчиликка мувофиқ мажбурий тартибда аттестациядан ўтиши шарт.

Аттестация Қутқарув хизматлари, қутқарув тузилмалари ва қутқарувчиларни аттестациядан ўтказиш, қутқарув хизматлари ва қутқарув тузилмаларини ҳисобга олиш рўйхатидан ўтказиш тартиби тўғрисидаги низом талабларига мувофиқ ўтказилади.

62. Қутқарув ва фуқаро муҳофазаси тузилмалари шахсий ҳимоя воситалари, техникалар, асбоб-анжомлар ва воситалар ҳамда махсус кийим-бош билан таъминланган, улар соз ҳолатда сақланган ва фойдаланишга шай бўлиши керак.

11-боб. Фавқулодда вазият рўй бериш хавфи ёки фавқулодда вазият рўй бергани ҳақида хабар беришнинг автоматлаштирилган тизими бўйича қўйиладиган талаблар

63. Фавқулодда вазият рўй бериш хавфи ёки фавқулодда вазият рўй бергани ҳақида хабар бериш тизими бўйича қўйидагилар:

а) бўйсунувида фавқулодда вазият таъсири объект ҳудудидан ташқарига чиқадиган потенциал хавфли объект мавжуд бўлган ташкилотлар локал даражадаги хабар бериш тизимини яратиши:

лойиҳа-смета ҳужжатларига асосан локал даражадаги хабар бериш тизими яратилгани ҳамда таъсир кўрсатиш ҳудудлари (сув омборлари 6 км, кимёвий объектлар 2.5 км этиб белгиланган) қамраб олиниши;

локал даражадаги хабар бериш тизими маҳаллий даражадаги хабар бериш тизими билан интеграция қилиниши;

локал даражадаги хабар бериш тизими доимий тайёрлиги ва ундан фойдаланиш бўйича низом ва бошқа белгиланган (хабар бериш тизимининг доимий тайёрлиги бўйича кунлик текширишлар қайд этиш) ҳужжатлари мавжуд бўлиши лозим;

б) фавқулодда вазият рўй бериши мумкин бўлган потенциал хавфли объектлар ҳамда бир вақтнинг ўзида ходимлар ва ташриф буюрувчиларнинг сони 50 ва ундан ортиқ нафарни ташкил этадиган ташкилотларда объект даражасида хабар бериш тизимини яратиши, бунда:

лойиҳа-смета ҳужжатларига асосан объект даражасидаги хабар бериш тизимини назарда тутиш;

объект даражасидаги хабар бериш тизими маҳаллий даражадаги хабар бериш тизими билан интеграция қилиниши;

объект даражасидаги хабар бериш тизими доимий тайёрлиги ва ундан фойдаланиш бўйича низом ҳужжати мавжуд бўлиши лозим.

12-боб. Аҳолини ва ҳудудларни хавфли гидрометеорологик ҳодисалар ҳамда геологик ҳудудлар билан боғлиқ фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш талаблари

64. Аҳолини ва ҳудудларни хавфли гидрометеорологик ҳодисалар ҳамда геологик ҳудудлар билан боғлиқ фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш бўйича Тошқинга қарши ҳукумат комиссиясининг ваколати доирасидаги масалаларни тартибга солувчи норматив-ҳуқуқий ҳужжатларга мувофиқ топшириқ ва вазифалари барча вазирликлар, идоралар ҳамда ташкилий-ҳуқуқий шакли ва идоравий мансублигидан қатъи назар, бошқа ташкилотлар, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар, туман (шаҳар)лар ҳокимликлари, шунингдек, фуқаролар томонидан бажарилиши шарт.

65. Гидрометеорология хизмати агентлиги, Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги тегишли вазирликлар, идоралар ва бошқа ташкилотлар, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳри ҳокимликларига мониторинг давомида тасарруфидаги объектларга хавф солувчи гидрометеорологик ва геологик ҳудудлардан муҳофаза қилиш бўйича муҳандислик-техник ва бошқа чора-тадбирлар амалга оширилиши юзасидан огоҳлантиришлар тайёрлайди ҳамда Фавқулодда вазиятлар вазирлиги билан биргаликда ушбу огоҳлантиришларнинг бажарилишини назорат қилади.

66. Гидрометеорология хизмати агентлиги, Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги ўрганилган объектлар фаолиятини вақтинча тўхтатиш ёки тегишли ҳимоя тадбирларини амалга ошириш бўйича ушбу объектлар раҳбарларига ёзма огоҳлантиришлар киритишлари лозим.

67. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳри ҳокимликлари:

а) тегишли вазирликлар, идоралар ва бошқа ташкилотлар билан ҳамкорликда хавфли участкаларни аниқлаш учун сел ва тошқинлар мавсумидан олдин гидротехника иншоотлари, кўприклар, қирғоқлар, дарёлар ва сойлар ўзанлари ҳолатини ўрганиши, баҳор-ёз мавсумида тошқин сувларини беталафот ўтказиб юбориш мақсадида кечиктириб бўлмайдиган ҳимоя тадбирлари ва авария-тиклаш ишлари амалга оширилишини таъминлаши;

б) дарё, канал ва сойларнинг сув ўтказиш қобилияти пасайишига сабаб бўлиши мумкин бўлган ноқонуний қурилишларга, дарё ўзанларида норуда материаллар ноқонуний қазиб олинишига ва бошқа хўжалик фаолиятини амалга оширишга йўл қўймаслиги;

в) хавфли зоналар мавжуд ҳудудларда хавфли гидрометеорологик ва геологик ҳодисалар билан боғлиқ фавқулодда вазиятларга қарши ўз вақтида чоралар кўриш, шунингдек, аҳолини ва ҳудудларни улардан муҳофаза қилиш ишларига тезкор раҳбарликни ташкил этиш учун жойларда туман(шаҳар)лар штабларини ташкил этиши, уларни транспорт воситалари, ёқилғи-мойлаш маҳсулотлари ва алоқа воситалари билан таъминлаши;

г) Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Гидрометеорология хизмати агентлиги, Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги тақдимномаларига асосан сел, тошқин, қор кўчкиси ва кўчки хавфи мавжуд ҳудудларда жойлашган, кўчирилиши лозим бўлган хўжаликлар аҳолисини хавфсиз жойларга вақтинча кўчириши ва заруратга кўра босқичма-босқич доимий кўчириш бўйича комплекс чораларни ишлаб чиқиши ва амалга ошириши ҳамда хавфсиз ҳудудларга кўчирилган аҳолининг етарли даражада ҳаёт кечириши ҳамда фаолиятини ташкил этиши ва тегишли тарғибот ишларини амалга ошириши;

д) вазирликлар, идоралар, маҳаллий ҳокимликлар тегишли дарё ва сойлар қирғоқларини мустаҳкамлаш ва бошқа муҳофаза ишларини амалга ошириши, уларни амалга ошириш учун харажатларни аниқ ҳисоб-китоблар асосида маҳаллий бюджетнинг захира маблағлари ҳамда қонунчилик билан тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан молиялаштириши;

е) жисмоний ва юридик шахсларга тоғ ва тоғолди ҳудудлардан турар ва нотурар жой биноларини қуриш учун ер участкаларини ажратишда Гидрометеорология хизмати агентлиги ҳамда Тоғ, кон саноати ва геология вазирлигининг ҳудудий бўлинмаларидан ушбу ер участкалари хавфли геологик ҳудудлар ва гидрометеорологик ҳодисалар юзага келиши мумкин бўлган ҳудудга тушган ёки тушмаганлиги юзасидан тегишли хулосалар олинишини таъминлаши лозим.

68. Сув хўжалиги вазирлиги ҳамда «Ўзбекгидроэнерго» АЖ томонидан қуйидагилар таъминланиши лозим:

а) сув омборлари, гидроэлектростанциялар, гидротехника иншоотлари ва ирригация тизимларининг хавфсиз, ишончли ишлашини, шунингдек, тошқин сувлари ва сел оқимларини беталафот ўтказиб юборишини таъминлаши;

б) сув омборлари, гидроэлектростанциялар, бошқа гидротехника иншоотларида юзага келиши мумкин бўлган авариявий ҳолатлар ва фавқулодда вазиятларни бартараф этиш учун моддий-техник воситалар ва технологик ускуналар эҳтиёт қисмлари захираларини яратиши;

в) сел оқимлари ва тошқинлар мавсумида барча сув омборлари, гидроэлектростанциялар, йирик ва муҳим аҳамиятга эга бошқа гидротехника иншоотларида раҳбарлар таркиби ва мутахассисларнинг кеча-кундуз навбатчилигини ташкил этишлари лозим.

13-боб. Радиацион, кимёвий ва тиббий-биологик муҳофазани таъминлаш соҳасида белгиланган талаблар

69. Радиацион ва кимёвий аварияларни прогнозлаш, барвақт аниқлаш ва оқибатларини бартараф этиш бўйича ташкилий-амалий тадбирлар бажарилган, куч ва воситалар шайлиги таъминланган бўлиши керак.

70. Объектда (агарда мавжуд бўлса) лаборатория назорати ва кузатув тизими (кейинги ўринларда — ЛНКТ) бўйича қуйидагилар бажарилиши керак:

а) объектнинг ЛНКТ бўйича паспортини ишлаб чиқиш ва ҳудудий фавқулодда вазиятлар бошқармалари (бош бошқармалари) билан келишиши;

б) лаборатория асбоб-ускуналари, реагентлар ва радиациявий, кимёвий ва биологик разведка асбоблари билан жиҳозланиши белгиланган қувватга (сув, озиқ-овқат, тупроқ ва ҳаво намуналари сони) тўлиқ мос келиши;

в) лаборатория ходимлари функционал вазифаларини билишлари;

г) лаборатория ҳужжатлари тўлиқ ишлаб чиқилиши;

д) лабораторияга берилган транспорт воситалари соз ҳолатда бўлиши.

71. Фуқаро муҳофазаси шахсий ҳимоя воситаларининг иш жойлари, ва омборларда тўғри сақланишини ташкил этиш, уларнинг фойдаланишга яроқлилиги ҳолати лаборатория синовидан ўтказилган бўлиши лозим.

72. Жамоавий ҳимоя воситалари — фуқаро муҳофазасининг ҳимоя иншоотлари (кейинги матнларда — ҳимоя иншоотлари) билан таъминлаш бўйича тадбирлар белгиланган талабларга мувофиқ ташкил этилиши керак:

а) фуқаро муҳофазаси бўйича тадбирлар режасига мувофиқ ҳимоя иншоотларини қуриш режаси ишлаб чиқилган бўлиши;

б) объектнинг энг катта иш сменаси ва белгиланган аҳоли гуруҳларини фуқаро муҳофазаси ҳимоя иншоотлари билан таъминланиши;

в) ҳимоя иншоотини текшириш (ўрганиш) натижасида аниқланган камчиликларни бартараф этиш чоралари кўрилиши;

г) ҳимоя иншоотининг техник ҳолати устидан назорат ўрнатилиши;

д) ҳимоя иншоотларининг фаолиятига оид тегишли ҳужжатлар ишлаб чиқилган бўлиши;

е) ҳимоя иншоотини шай ҳолатда сақлаш ва яширинувчиларни қабул қилишга тайёрлигини таъминланиши;

ж) ҳимоя иншоотига хизмат кўрсатиш тузилмаларини тузиш, жамлаш, тузилмалар ходимларининг хизмат вазифаларини ишлаб чиқиш ва ходимлар билан таништирилиши;

з) ҳимоя иншооти техник жиҳатдан мустаҳкам ҳолатда ва белгиланган муддатларда яширинувчиларни қабул қилишга тайёр бўлиши лозим.

14-боб. Сейсмик хавфсизликни таъминлаш соҳасида белгиланган талаблар

73. Сейсмик хавфсизликни таъминлаш соҳасида жисмоний шахслар қуйидаги талабларни бажаришлари шарт:

а) сейсмик хавфсизликни таъминлаш тўғрисидаги қонунчилик талабларига ва сейсмик хавфсизлик таъминланишини техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар талабларига риоя этиши;

б) ўз ҳаётини, соғлиғини ва мол-мулкини сақлаш учун зилзилаларга қарши эҳтиёт чораларини кўриши;

в) зилзилаларга тайёргарлик кўриш ва уларнинг оқибатларини бартараф этиш ҳудудида ўз хизмат мажбуриятларини амалга ошираётган тегишли давлат органлари ҳамда ташкилотлар ходимларининг қонуний талабларини бажариши шарт.

74. Ўзбекистон Республикаси ҳудудида фаолиятини амалга ошираётган юридик шахслар:

а) ўз ходимларини зилзила вақтидаги фавқулодда вазиятларда тўғри ҳимояланишга ва ҳаракат қилишга ўргатиши;

б) жойларда огоҳлантириш тизимларини ташкил этиши ва доимий тайёр ҳолатда тутиши ҳамда эҳтимоли бўлган сейсмик хавфлар ҳақида ходимларга дарҳол хабар бериши;

в) ўз тасарруфида бўлган объектларнинг барқарор ишлашини таъминлаш шартларига риоя этиши ҳамда зилзила вақтида сейсмик хавфнинг даражасига мувофиқ ходимларнинг ҳаёт фаолиятини таъминлаши;

г) зилзилалар оқибатларини бартараф этиш режаларига мувофиқ давлат органлари ва бошқа ташкилотлар объектларида авария-қутқарув ишларини ўтказишда кўмаклашиши;

д) эвакуация тадбирларини белгиланган тартибда ўтказиши ҳамда ташкилотлар ҳудудида аҳоли ва ходимларни жойлаштириш учун базаларни олдиндан тайёрлаш;

е) сейсмик хавфсизликни таъминлаш тўғрисидаги қонунчилик талабларига ва сейсмик хавфсизлик таъминланишини техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар талабларига риоя этиши шарт.

75. Жисмоний ва юридик шахсларнинг зиммасида қонунчиликка мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

76. Республика ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари ҳамда бошқа ташкилотлар аҳолини зилзила шароитида ҳаракатланишга тайёрлаш соҳасида:

раҳбарлар, масъул мутахассислар, қутқарув ва фуқаро муҳофазаси тузилмалари бошлиқларини белгиланган тартибда кучли зилзила билан боғлиқ фавқулодда вазиятлардан муҳофазаланиш бўйича тайёргарликдан ўтишини таъминлаши;

белгиланган дастурлар асосида қутқарув ва фуқаро муҳофазаси тузилмалари масъул мутахассислар, ходимлар, ишчи ҳамда хизматчиларни ўқитилишини, шунингдек, кучли зилзила билан боғлиқ фавқулодда вазиятларда ҳаракат қилишга шайлигини таъминлаши;

ўқув ҳудудини ташкил этишда кучли зилзиланинг бирламчи ва иккиламчи оқибатларидан муҳофазаланиш, кучли зилзила ҳамда унинг оқибатларига оид замонавий ўқув-моддий база (ўқув хонаси, зарур кўргазмали ўқув қуроллари ва дарсликлар) билан таъминлаши;

қайта тайёргарлик ва малака ошириш ўқув курсларида тайёргарликдан ўтиши лозим бўлган раҳбарлар, масъул мутахассислар, қутқарув ва фуқаро муҳофазаси тузилмалари бошлиқлари рўйхатини Фавқулодда вазиятлар вазирлигига тақдим этиши;

босқичма-босқич ўзларига қарашли бино ва иншоотлар, шунингдек, кўп квартирали уйларнинг электрон техник паспортларини шакллантириб, платформага киритилишини таъминлаши ҳамда заруратга қараб электрон техник паспортини мунтазам янгилаб бориши;

сейсмик заиф ҳисобланган бино ва иншоотларни шартнома асосида инструментал-техник текширувдан ўтказиш, шунингдек, бино ва иншоотни мустаҳкамлаш чораларини кўриши;

сейсмик мустаҳкамлик бўйича инструментал-техник текширувдан ўтказилган бино ва иншоотлар, шунингдек, кўп квартирали уйларнинг электрон техник паспортларини қайтадан шакллантириш ва электрон платформага жойлаштириш ҳамда Фавқулодда вазиятлар вазирлигини бу ҳақида расмий хабардор этиши.

77. Маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари аҳолини зилзила шароитида ҳаракатланишга тайёрлаш соҳасида:

ишлаб чиқариш ва хизмат кўрсатиш соҳасида банд бўлмаган аҳолини, жисмоний имконияти чекланган шахсларни, шунингдек, ўз тизимидаги ташкилотларнинг раҳбарлари, ишчи ва хизматчиларини зилзиладан олдин, зилзила вақтида ва зилзиладан кейин ҳаракатланишга тайёрлаш тадбирларини ташкил этиб, назорат қилиши;

зилзила шароитида ҳаракатланишга тайёрлаш бўйича ўқув-амалий тадбирларни ташкил этиши ва ўтказиши, уларга маҳаллий аҳоли жалб этилишига кўмаклашиши;

аҳолини кучли зилзилалар вақтида тегишли ҳаракатларни бажаришга ва тадбирларни амалга оширишга тайёрлаш бўйича сейсмик фаол зоналарда семинар, тренинг ва ўқув машқлари ташкил этилишига бевосита кўмаклашиши;

аҳолини зилзила шароитида ҳаракатланишга тайёрлаш соҳасида ўқув-услубий ва тарғибот материаллари чоп этилишини ҳамда аҳолига тарқатилишини ташкил этиши;

аҳолини кучли зилзила билан боғлиқ фавқулодда вазиятлар хавфи тўғрисидаги тегишли ахборот ва маълумотлар билан таъминлаши лозим.

78. Фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари аҳолини зилзила шароитида ҳаракатланишга тайёрлаш соҳасида:

ишлаб чиқариш ва хизмат кўрсатиш соҳаларида банд бўлмаган аҳоли, шу жумладан, жисмоний имконияти чекланган шахсларни зилзила шароитида ҳаракатланишга тайёрлаш бўйича махсус электрон платформадаги курсларда ихтиёрий равишда ўқишлари юзасидан тарғибот ва ташвиқотларни ташкил этиши;

зилзила шароитида ҳаракатланишга тайёрлаш бўйича ўқув машқлари ва машғулотларига маҳаллий аҳолини жалб этишга кўмаклашиши лозим.

79. Нодавлат нотижорат ташкилотлари республика ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимияти органлари ҳамда бошқа ташкилотлар билан биргаликда аҳолини зилзила шароитида ҳаракатланишга тайёрлаш бўйича ўқув-амалий тадбирларни ташкил этиш ва ўтказишга, уларга маҳаллий аҳолини жалб этилишини таъминлашга кўмаклашиши лозим.

Нодавлат нотижорат ташкилотлари қонунчиликка мувофиқ аҳолини зилзила шароитида ҳаракатланишга тайёрлашга оид бошқа тадбирларда ҳам иштирок этиши мумкин.

15-боб. Фавқулодда вазият содир бўлганда ҳаракат қилиш талаблари

80. Ҳар бир фуқаро фавқулодда вазиятларда қуйидагиларни бажаришга мажбур:

а) зудлик билан «101», «1050» ёнғин қутқарув хизмати ёки «112» ягона диспетчерлик хизмати телефон рақамлари орқали хабар бериш (хабарда воқеа содир бўлган манзил, фавқулодда вазиятларни хусусияти, таснифи ва ўзининг фамилиясини айтиш);

б) одамларга хабар бериш ва уларни эвакуация қилиш чораларини кўриш;

д) имкон қадар мавжуд қутқарув ва ёрдам кўрсатишнинг бирламчи воситалари билан бартараф этиш чораларини кўриш.

81. Фавқулодда вазият жойига етиб келган раҳбар (мансабдор шахс):

а) одамлар ҳаётига хавф туғилган тақдирда, уларни қутқариш чораларини кўришга;

б) зарур бўлганда электр энергиясини (огоҳлантириш ва хабар бериш тизимидан ташқари) ўчириш, юкларни ташишга мўлжалланган мосламалар, агрегатлар, аппаратларнинг фаолиятини тўхтатиш, хомашё, газ, буғ ва сув коммуникацияларини ёпиб қўйиш, авария рўй берган ва унга туташ хоналарнинг шамоллатиш тизими ишини тўхтатиш ва бошқа чораларни кўришга;

в) фавқулодда вазиятларни бартараф этишга қаратилган ишлардан ташқари бинодаги барча ишларни тўхтатишга;

г) фавқулодда вазиятларни бартараф этишга ва фуқаро муҳофазасини таъминлашга жалб этилган ходимлардан ташқари барча ходимларни хавфли ҳудуд ташқарисига чиқаришга;

д) қутқарув хизмати бўлинмалари етиб келгунга қадар (объектнинг ўзига хослигини ҳисобга олган ҳолда) фавқулодда вазиятларни бартараф этишда умумий раҳбарлик қилишга;

е) фавқулодда вазиятларни бартараф этишда иштирок этаётган ходимлар хавфсизлик талабларига риоя қилишларини таъминлашга;

ж) фавқулодда вазиятларни бартараф этиш билан бир вақтда одамларни эвакуация қилиш ва моддий бойликларни ҳимоя қилишни ташкил этишга;

з) қутқарув хизмати ва фуқаро муҳофазаси бўлинмаларини кутиб олишни ва фавқулодда вазият содир бўлган жойга қисқа йўл билан олиб боришни ташкил этишга мажбур.

82. Раҳбар (ёки унинг вазифасини бажарувчи мансабдор шахс), қутқарув ва фуқаро муҳофазаси тузилмалари ва бўлинмалари фавқулодда вазиятлар ўчоғига етиб келиши билан фавқулодда вазиятларни бартараф этиш раҳбарига фавқулодда вазият, хоналарда одамларнинг мавжудлиги, ёрдамга муҳтожлар ҳамда фавқулодда вазиятларни бартараф этишга жалб этилганлар, сақланаётган ва ишлатилаётган моддалар, материаллар, маҳсулотларнинг миқдори, қутқариш ва ёрдам кўрсатиш бўйича кўрилган чоралар ҳақида ахборот беради.

83. Ташкилот (объект) раҳбари (мансабдор шахси) фавқулодда вазиятларни бартараф этиш ва фуқаро муҳофазаси штаби таркибида:

а) фавқулодда вазиятларни бартараф этиш раҳбари томонидан берилган вазифалар бажарилишини таъминлашга;

б) объектнинг хусусиятлари, туташ бино ва иншоотлар ҳақида фавқулодда вазиятларни бартараф этиш раҳбарига маълумот тақдим этишга;

в) фавқулодда вазиятларни бартараф этиш раҳбари томонидан берилган вазифалар бажаришда ходимлар ҳаракатларини мувофиқлаштиришга мажбур.

84. Йирик кўламли табиий ва техноген фавқулодда вазиятлар рўй берганда, шошилинч қутқарув ишларини бажариш ва жабрланган аҳолига ёрдам кўрсатиш учун махсус ваколатли давлат органининг ҳамда фавқулодда вазиятлар давлат тизими таркибига кирувчи республика ижро этувчи ҳокимият органларининг ва бошқа ташкилотларнинг муҳандислик — сапёрлик бўлинмалари, кимёвий ҳимоя бўлинмалари ва бошқа ҳарбий бўлинмалари, ҳарбий-транспорт авиацияси ва ҳарбий-тиббий хизмат муассасалари жалб этилади.

85. Қутқарув хизматларини фавқулодда вазиятларни бартараф этишга жалб этиш ваколатига эга бўлган республика ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари, ташкилотлар, шу жумладан, жамоат бирлашмаларининг мансабдор шахслари қарори билан қутқарув хизматлари ва қутқарув тузилмалари фавқулодда вазиятларни бартараф этишга Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланган объектлар ва ҳудудларнинг фавқулодда вазиятлардан ҳимоялангани даражасини таъминлайдиган чора-тадбирлар мажбурий тартибда кўрилиши билан бирга жалб этилиши лозим.

86. Фавқулодда вазиятларда тан жароҳати олганларга биринчи ёрдам кўрсатиш чораларини кўриш, тез тиббий ёрдам ва фавқулодда қутқарув хизматларини чақириш, шошилинч ҳолларда эса тан жароҳати олганларни яқин орадаги тиббиёт муассасасига йўлакай транспорт воситасида жўнатиш чораларини кўриши лозим.

16-боб. Якунловчи қоидалар

87. Давлат назорати субъектлари томонидан аҳолини ва ҳудудларни табиий ва техноген хусусиятли фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш, шунингдек, фуқаро муҳофазаси бўйича қонунчилик ҳужжатлари талабларига риоя этилиши ҳолати ва кўрсаткичлари давлат назоратини амалга оширишда қўлланилади.

88. Ушбу Қоидалар талабларини бузгани ва (ёки) бажармагани учун юридик ва жисмоний шахслар қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ жавоб берадилар.

Вазирлар Маҳкамасининг 2026 йил 7 июлдаги 370-сон қарорига 2-ИЛОВА

Вазирлар Маҳкамасининг 2017 йил 19 сентябрдаги 744-сон қарори билан тасдиқланган Аҳолини ва ҳудудларни табиий ҳамда техноген хусусиятли фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш, фуқаро муҳофазаси, шунингдек, кичик ҳажмли кемалардан хавфсиз фойдаланиш соҳасида давлат назоратини олиб бориш тартиби тўғрисидаги низомга ўзгартириш ва қўшимчалар

1. 25-банд «ФВВ ва унинг ҳудудий» сўзларидан кейин «бош бошқармалари ҳамда» сўзлари билан тўлдирилсин.

2. 28-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«28. Текширув бошланишидан уч кун олдин ФВВ марказий аппаратида — вазир ўринбосарлари, жойларда эса — шахсан ҳудудий Фавқулодда вазиятлар (бош) бошқармаси бошлиғи томонидан йўриқнома ўтказилади, унда текширув муддати, унинг бориши тўғрисида маълумот бериш тартиби, текширув далолатномаларида акс эттирилиши шарт бўлган масалаларга аниқликлар киритилади».

3. 29-банднинг биринчи хатбошиси «ҳудудий фавқулодда вазиятлар» сўзларидан кейин «(бош)» сўзи билан тўлдирилсин.

4. 53-банддаги «ФВВнинг ФВДТ назорат қилиш инспекцияси бошлиғи ва катта офицери, Кичик ҳажмли кемалар инспекцияси бошлиғи ва бош мутахассиси, шунингдек, ҳудудий фавқулодда вазиятлар бошқармаларининг бош инспекторлари» сўзлари «Фавқулодда вазиятлар органлари» сўзлари билан алмаштирилсин.

5. Иловада :

Ташкилий назорат органи бўлимининг учинчи хатбошисидаги «ФВВ Фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ва ҳаракат қилиш давлат тизимини назорат қилиш инспекция хизмати» сўзлари «Ўзбекистон Республикаси фавқулодда вазиятлар вазири ўринбосарлари» сўзлари билан алмаштирилсин;

Давлат назоратини амалга оширувчи мансабдор шахслар бўлимининг иккинчи хатбошисида «Ҳудудий Фавқулодда вазиятлар» сўзларидан кейин «(бош)» сўзи билан тўлдирилсин.

Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ

Тошкент ш.,

2026 йил 7 июль,

370 -сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 08.07.2026 й., 09/26/370/0709-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining

qarori

QOIDALARI

Aholi va hududlarni favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish, shuningdek, fuqaro muhofazasini taʼminlash qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Aholi va hududlarni favqulodda vaziyatlardan ishonchli muhofaza qilish sohasini sifat jihatidan yangi bosqichga koʻtarish toʻgʻrisida” 2025-yil 20-oktabrdagi PF-185-son Farmoni ijrosini taʼminlash, shuningdek, aholi va hududlarni tabiiy hamda texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish va fuqaro muhofazasi sohasida davlat nazoratini yuritish tartibini takomillashtirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Quyidagilarni nazarda tutuvchi Aholi va hududlarni favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish, shuningdek, fuqaro muhofazasini taʼminlash qoidalari 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin:

aholi va hududlarni favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilishda respublika va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, xoʻjalik birlashmalari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, tashkilotlar hamda fuqarolar uchun qoʻyiladigan talablar;

oʻta muhim, toifalangan, yongʻin-portlash hamda kimyoviy xavfli va boshqa iqtisodiyot obyektlari, taʼlim va davolash-profilaktika muassasalari, odamlar gavjum boʻladigan joylar uchun belgilangan talablar;

aholini favqulodda vaziyatlarda harakat qilishga va fuqaro muhofazasi sohasida tayyorlashga oid qoidalar;

qutqaruv va fuqaro muhofazasi tuzilmalari uchun talablar;

favqulodda vaziyat roʻy berish xavfi yoki favqulodda vaziyat roʻy bergani haqida xabar berishning avtomatlashtirilgan tizimi boʻyicha talablar;

xavfli gidrometeorologik hodisalar va geologik hududlar bilan bogʻliq favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish, radiatsion, kimyoviy va tibbiy-biologik muhofazani hamda seysmik xavfsizlikni taʼminlashga oid talablar;

favqulodda vaziyat sodir boʻlganda harakat qilish qoidalari.

2. Ushbu qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy oʻtgach kuchga kiradi.

3. Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 19-sentabrdagi 744-son qarori bilan tasdiqlangan Aholini va hududlarni tabiiy hamda texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish, fuqaro muhofazasi, shuningdek, kichik hajmli kemalardan xavfsiz foydalanish sohasida davlat nazoratini olib borish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga 2-ilovaga muvofiq oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin.

4. Favqulodda vaziyatlar vazirligi manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda oʻzlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni ikki oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsin.

5. Ushbu qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari A.J. Ramatov va Oʻzbekiston Respublikasi favqulodda vaziyatlar vaziri A.I. Ikramov zimmasiga yuklansin.

Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 7-iyuldagi 370-son qaroriga 1-ILOVA

Aholi va hududlarni favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish va fuqaro muhofazasini taʼminlash

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Aholini va hududlarni favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish hamda fuqaro muhofazasini taʼminlash qoidalari (keyingi oʻrinlarda — Qoidalar) Oʻzbekiston Respublikasining “ Aholini va hududlarni tabiiy va texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish toʻgʻrisida ”gi va “ Fuqaro muhofazasi toʻgʻrisida ”gi qonunlariga hamda sohaga oid normativ-huquqiy hujjatlarga muvofiq aholi va hududlarni favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish va fuqaro muhofazasini taʼminlash talablarini belgilaydi.

2. Oʻzbekiston Respublikasida aholini va hududlarni favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish va fuqaro muhofazasini taʼminlashda ushbu Qoidalar bilan birga “ Aholini va hududlarni tabiiy va texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish toʻgʻrisida ”gi va “ Fuqaro muhofazasi toʻgʻrisida ”gi qonunlariga hamda belgilangan tartibda tasdiqlangan talablarini oʻz ichiga olgan boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga va texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga amal qilish lozim.

3. Aholi va hududlarni favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish va fuqaro muhofazasi sohasiga oid boshqa normativ-huquqiy hujjatlar, texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar hamda idoraviy hujjatlar talablari ushbu Qoidalarda belgilangan talablardan past boʻlmasligi kerak.

4. Ushbu Qoidalar bilan belgilanadigan davlat nazoratining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:

a) favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish va fuqaro muhofazasini taʼminlash sohasidagi qonunchilik hujjatlari talablari buzilishining oldini olish, uni aniqlash va unga chek qoʻyish;

b) favqulodda vaziyatlar xavfi va omillarini kuzatib borish, fuqarolarning hayoti va sogʻligʻiga tahdid solishi mumkin boʻlgan holatlarni aniqlash;

v) yuridik va jismoniy shaxslarning favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish hamda fuqaro muhofazasini taʼminlash sohasidagi huquqlari va qonuniy manfaatlariga rioya etilishini, ular tomonidan majburiyatlarning bajarilishini taʼminlash;

g) hududlarda yuzaga kelishi mumkin boʻlgan favqulodda vaziyatlar, ularning prognoz qilinayotgan holati, profilaktika chora-tadbirlari toʻgʻrisida davlat tashkilotlarini va boshqa idoralarni, shuningdek, fuqarolarni xabardor qilish;

d) favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish va fuqaro muhofazasi sohasidagi tadbirlar samaradorligini oshirish hamda davlat dasturlarining amalga oshirilishida fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolar ishtirokini taʼminlash.

5. Ushbu Qoidalarda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:

davlat nazorati — nazorat organlarining vakolatlari doirasida amalga oshiriladigan, majburiy talablar buzilishining oldini olish, aniqlash va ularga chek qoʻyishga qaratilgan davlat chora-tadbirlari tizimi;

davlat nazorati subyektlari — respublika va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, xoʻjalik birlashmalari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, yuridik va jismoniy shaxslar;

davlat nazorati obyekti — aholi va hududlarni tabiiy va texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish, fuqaro muhofazasi, shuningdek, kichik hajmli kemalardan xavfsiz foydalanish boʻyicha nazorat ishlarini amalga oshiruvchi subyektlar faoliyat yuritadigan obyektlar;

yozma koʻrsatma — favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish va fuqaro muhofazasi nazorati boʻyicha vakolatga ega boʻlgan mansabdor shaxsning favqulodda vaziyatlarda xavfsizlik talablari buzilishini bartaraf etish, shu jumladan, korxonalar va obyektlar faoliyatini, shuningdek, ishlab chiqarishda (ishlarni bajarish, xizmatlar koʻrsatishda) favqulodda vaziyatlarning oldini olish boʻyicha tadbirlarning belgilangan muddatlarda tegishli mansabdor shaxslar va fuqarolar tomonidan bajarilishi majburiy boʻlgan yozma farmoyishi;

kichik hajmli kema — asosiy dvigatellar quvvati 55 kVt (75 ot kuchi) va yoʻlovchi sigʻimi 12 kishidan ortiq boʻlmagan oʻziyurar kemalar, motorlarning quvvati va sonidan qatʼi nazar, osma motorli kemalar, suv mototsikllari (gidrotsikllar), yuk koʻtarish qobiliyati 80 registr tonnadan ortiq boʻlmagan oʻzi-yurmas kemalar (eshkakli qayiqlar (eshkakli qayiqlar va suv velosipedlari (katamaranlar)), yelkanli kemalar, havo bosimi bilan toʻldiriladigan yoki shishiriladigan motorsiz eshkakli qayiqlar;

kichik hajmli kemalar turadigan baza (inshoot) — suv obyektining tutashgan qirgʻoq hududida kichik hajmli kemalar turishi uchun maxsus jihozlangan, shuningdek, ular saqlanadigan va ularga texnik xizmat koʻrsatish uchun maxsus jihozlangan muhandislik inshootlari majmui;

navigatsiya — hududning ob-havo sharoitidan kelib chiqib, suv obyektlarida kichik hajmli kemadan (keyingi oʻrinlarda — kema) foydalanish mumkin boʻlgan davr;

obyekt — yuridik yoki jismoniy shaxsning mulkiy kompleksi (yoki uning bir qismi), shu jumladan, ular uchun favqulodda vaziyatlarning oldini olish va fuqaro muhofazasi talablari belgilangan binolar, inshootlar, transport vositalari, texnologik qurilmalar, asbob-uskuna, agregatlar, buyumlar va boshqa mol-mulk;

odamlar gavjum boʻladigan joylar — madaniyat va istirohat bogʻlari, savdo va koʻngilochar markazlari, bozorlar va savdo komplekslari, konsert zallari, teatr va kinoteatrlar;

suzish joyi — kema turi va modelini inobatga olib, kemalarda suzishga ruxsat etilgan suv havzasi hududi;

suv obyekti — suvlar doimiy ravishda yoki vaqtincha toʻplanadigan va suv rejimining oʻziga xos shakllari va belgilari boʻlgan tabiiy (jilgʻalar, soylar, daryolar va boshqalar) hamda sunʼiy (ochiq va yopiq kanallar, shuningdek, kollektor-drenaj tarmoqlari) suv oqimlari, tabiiy (koʻllar, dengizlar) va sunʼiy (suv omborlari, sel suvlari toʻplanadigan joylar, hovuzlar va boshqalar) suv havzalari;

tekshiruv — davlat tashkilotlari, muassasalari va tadbirkorlik subyekti tomonidan faoliyatni tartibga soluvchi qonunchilikka qay darajada rioya etilayotganini kerakli materiallar, hujjatlar yoki ularning faoliyatiga doir maʼlumotlarni olish hamda muayyan harakatlarni amalga oshirish orqali oʻtkaziladigan nazorat tadbiri;

favqulodda vaziyat — muayyan hududda odamlar qurbon boʻlishiga, odamlarning sogʻligʻiga yoki atrof tabiiy muhitga zarar yetishiga, jiddiy moddiy talafotlarga hamda odamlarning hayot va faoliyat sharoitlari buzilishiga olib kelishi mumkin boʻlgan yoki olib kelgan avariya, halokat, xavfli tabiiy hodisa, tabiiy ofat yoxud boshqa ofat natijasida, karantinli va inson uchun xavfli boʻlgan boshqa yuqumli kasalliklar tarqalishi natijasida yuzaga kelgan vaziyatlar;

favqulodda vaziyatlarning oldini olish — oldindan oʻtkaziladigan hamda favqulodda vaziyatlar roʻy berishi xavfini imkon qadar kamaytirishga, bunday vaziyatlar roʻy bergan taqdirda esa, odamlarning hayotini asrab qolishga va sogʻligʻini saqlashga, atrof tabiiy muhitga yetkaziladigan zarar va moddiy talafotlar miqdorlarini kamaytirishga qaratilgan tadbirlar majmui;

favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish — favqulodda vaziyatlarning oldini olish va ularni bartaraf etish boʻyicha tadbirlar majmui, vositalar hamda usullar tizimi;

favqulodda vaziyatlarni bartaraf etish — favqulodda vaziyatlar roʻy berganda oʻtkaziladigan hamda odamlarning hayotini asrab qolishga va sogʻligʻini saqlashga, atrof tabiiy muhitga yetkaziladigan zarar va moddiy talafotlar miqdorlarini kamaytirishga, shuningdek, favqulodda vaziyatlar zonalarining kengayishiga yoʻl qoʻymaslikka hamda xavfli omillar taʼsirini tugatishga qaratilgan qutqaruv ishlari va kechiktirib boʻlmaydigan ishlar majmui;

favqulodda vaziyat zonasi — favqulodda vaziyat manbai yuzaga kelgani oqibatida odamlar qurbon boʻlishi, ularning sogʻligʻiga yoki atrof tabiiy muhitga zarar yetishi xavfi mavjud boʻlgan va (yoki) uning taʼsirida jiddiy moddiy talafotlar koʻrilgan, shuningdek, odamlarning hayot va faoliyat sharoitlari buzilgan hudud;

favqulodda vaziyat roʻy berish xavfi yoki favqulodda vaziyat roʻy bergani haqida xabar berishning avtomatlashtirilgan tizimi — favqulodda vaziyat roʻy berish xavfi yoki favqulodda vaziyat roʻy bergani haqidagi maʼlumotlarni toʻplash, saqlash, ularga ishlov berish va ularni tarqatish, shuningdek, favqulodda vaziyatlarda aholining harakat qilish va muhofaza usullari, yuzaga kelgan vaziyat toʻgʻrisida aholiga xabar berish va maʼlumotlarni yetkazishda barcha hududlarni real vaqt rejimida monitoring qilish dasturiy-texnik vositalari majmui;

favqulodda vaziyatlarda harakat qilishga tayyorlash — Favqulodda vaziyatlar davlat tizimining rahbarlarini va mutaxassislari tayyorlanadigan hamda qayta tayyorlanadigan oliy, oʻrta maxsus va kasbiy taʼlim tashkilotlarida, malaka oshirish muassasalarida, kurslarda, maxsus oʻquv-uslubiyat markazlarida hamda ish joyida amalga oshiriladigan tadbirlar majmui;

fuqaro muhofazasi — harbiy harakatlar paytida yoki shu harakatlar oqibatida yuzaga keladigan xavflardan Oʻzbekiston Respublikasi aholisini, hududlarini, moddiy va madaniy boyliklarini muhofaza qilish maqsadida oʻtkaziladigan tadbirlarning davlat tizimi;

fuqaro muhofazasi kuchlari — qutqaruv va kechiktirib boʻlmaydigan boshqa ishlarni amalga oshirish uchun tuziladigan fuqaro muhofazasi harbiy qismlari, umumiy va maxsus hududiy, funksional va obyekt tuzilmalari;

fuqaro muhofazasi xizmati — fuqaro muhofazasi maxsus tadbirlarini bajarish, fuqaro muhofazasi tuzilmalarining harakatlarini taʼminlash uchun kuchlar va vositalarni tayyorlash maqsadida tuzilgan funksional boʻlinmalar majmui;

evakuatsiya komissiyasi — respublika, hududiy, mahalliy va obyekt darajalarida jamoatchilik asosida tashkilot (obyekt)ning rahbar xodimlari va ishchi-xizmatchilari tarkibidan tashkil etiladigan, evakuatsiya tadbirlari rejalashtirilishini, tashkil etilishini va amalga oshirilishini muvofiqlashtiruvchi kollegial organ;

evakuatsiya tadbirlari — aholini va uning moddiy boyliklarini hamda davlat ahamiyatiga molik moddiy, madaniy, maʼnaviy, tarixiy boyliklarni favqulodda vaziyatlar yuz bergan yoki yuz berishi kutilayotgan hududlardan xavfsiz hududlarga koʻchirish va joylashtirish bilan bogʻliq chora-tadbirlar majmui;

“Yagona davlat nazorati” axborot tizimi — tadbirkorlik sohasida davlat nazorati bilan bogʻliq katta hajmdagi maʼlumotlarni toʻplash, tahlil qilish va qayta ishlash imkonini beruvchi elektron axborot tizimi;

himoya inshootlari — aholini va ishlab chiqarish xodimlarini zamonaviy qirgʻin vositalaridan muhofaza qilishga maxsus moʻljallangan muhandislik inshootlari majmui.

2-bob. Respublika va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari uchun qoʻyiladigan talablar

6. Respublika va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari hamda xoʻjalik birlashmalari tomonidan quyidagi hujjatlar ishlab chiqilishi va yil boshida aniqliklar kiritilishi, shuningdek, mazkur hujjatlar Favqulodda vaziyatlar vazirligining tegishli hududiy (bosh) boshqarmalar (boʻlimlar) bilan kelishilishi lozim:

a) favqulodda vaziyatlarning oldini olish va ularni bartaraf etish boʻyicha harakatlar rejasi;

b) favqulodda vaziyatlarda masʼul xizmatlar bilan hamkorlikda harakat qilish rejasi;

v) favqulodda vaziyatlarda aholini, ishchi-xodimlar va moddiy boyliklarni xavfsiz hududlarga koʻchirish rejasi.

7. Aholi va hududlarni favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish va fuqaro muhofazasi sohasida oʻtgan yilgi faoliyat yakunlari, joriy yildagi vazifalar hamda favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish boʻyicha asosiy chora-tadbirlar rejasini oʻz ichiga olgan buyruq tasdiqlangan va ijrochilarga yetkazilgan boʻlishi kerak.

8. Aholi va hududlarni favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish va fuqaro muhofazasi tadbirlarini boshqarish uchun organlar (fuqaro muhofazasi shtabi) tashkil etilgan boʻlishi kerak.

9. Koʻchirish komissiyasi tarkibini tuzish va komissiyaning yillik ish rejasini tasdiqlash hamda ijroga qaratish kerak.

10. Buyruq asosida aholi va hududlarni favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish va fuqaro muhofazasi boʻyicha masʼul shaxs tayinlangan boʻlishi kerak .

11. Rahbar xodimlar, qutqaruv va fuqaro muhofazasi tuzilmalari, shuningdek, qutqaruv va fuqaro muhofazasi tuzilmalari tarkibiga kiritilmagan ishchi va xizmatchilar bilan favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish hamda fuqaro muhofazasi boʻyicha quyidagilar tashkil etilgan boʻlishi lozim:

oʻquv dasturlarini, reja jadvallarini ishlab chiqish va tasdiqlash;

oʻquv sinfini (burchagini) tashkil etish va oʻquv jihozlari bilan jihozlash;

oʻquv mavzulari boʻyicha reja-konspektlar va guruh jurnallarini yuritish;

rahbar xodimlar, qutqaruv va fuqaro muhofazasi tuzilmalari, shuningdek, qutqaruv va fuqaro muhofazasi tuzilmalari tarkibiga kiritilmagan ishchi va xizmatchilarni guruhlarga taqsimlagan holda yillik tasdiqlangan reja-jadvalga asosan nazariy oʻquv mashgʻulotlarini oʻtkazish.

3-bob. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari uchun qoʻyiladigan talablar

12. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlarining majburiyatlari quyidagilardan iborat:

a) aholi va hududlarni favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish va fuqaro muhofazasi sohasidagi vazifalarni bajarishda mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlariga va boshqa tashkilotlarga koʻmaklashish;

b) aholi va hududlarni favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish va fuqaro muhofazasi sohasidagi tadbirlarga oʻz hududidagi fuqarolarni jalb etish;

v) aholi va hududlarni favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish va fuqaro muhofazasi sohasiga oid qonunchilikka rioya etilishi ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirish;

g) aholi oʻrtasida favqulodda vaziyatlardan muhofazalanish boʻyicha targʻibot-tashviqot va tushuntirish ishlarini amalga oshirish;

d) favqulodda vaziyatlar organlari tomonidan taqdim qilingan (xabardor etilgan) monitoring va prognoz maʼlumotlariga asosan yuzaga kelishi mumkin boʻlgan favqulodda vaziyatlardan muhofazalanishni daxldor tashkilot va idoralar bilan birgalikda tashkil etish;

e) aholini favqulodda vaziyatlarda toʻgʻri harakat qilish boʻyicha oʻrgatish va tayyorlash tadbirlarini oʻtkazish.

4-bob. Tashkilot rahbari uchun qoʻyiladigan talablar

13. Tashkilot rahbarining favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish va fuqaro muhofazasi sohasidagi majburiyatlariga quyidagilar kiradi:

a) Oʻzbekiston Respublikasining “ Aholini va hududlarni tabiiy va texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish toʻgʻrisida ”gi va “ Fuqaro muhofazasi toʻgʻrisida ”gi qonunlariga, favqulodda vaziyatlar va fuqaro muhofazasi sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlar hamda ushbu qoidalarning talablariga har bir obyektda rioya etilish va bajarilishini taʼminlash, zarur choralarni rejalashtirish, moliyalashtirish va amalga oshirish;

b) xavf darajasi yuqori boʻlgan obyektlarning xavfsizlik deklaratsiyasini ishlab chiqish hamda favqulodda vaziyatlar organlariga taqdim etish;

v) oʻz ishchi-xodimlarini favqulodda vaziyatlardan muhofazalanish usullariga va bunday vaziyatlarda harakat qilishga oʻrgatishni tashkil qilish;

g) xabar berishning avtomatlashtirilgan (ichki, obyekt va mahalliy) tizimlarini yaratish hamda doimiy shay holatda saqlab turish;

d) favqulodda vaziyatlar roʻy berish xavfi toʻgʻrisida yoki favqulodda vaziyatlar roʻy bergani haqida ishchi-xodimlarga, boshqaruv organlariga va tegishli xizmatlarga oʻz vaqtida xabar berilishini tashkil etish;

e) favqulodda vaziyatlar sharoitida obyektlarning barqaror faoliyat koʻrsatishini va ishchi-xodimlarning hayoti va faoliyatini taʼminlash;

j) mavjud fuqaro muhofazasi muhandislik-himoya inshootlarini doimiy shay holatda saqlab turish;

z) xavf darajasi yuqori boʻlgan obyektlarda sodir boʻlishi mumkin boʻlgan favqulodda vaziyatlarni bartaraf etish uchun moliyaviy va moddiy resurslar zaxiralarini yaratish;

i) xavf darajasi yuqori boʻlgan tashkilot tarkibida favqulodda vaziyatlarning oldini olish va ularni bartaraf etish uchun jalb etiladigan kuchlar va vositalarni (tuzilmalarni) tuzish, ularning tayyorgarligini (jihozlanishini) hamda shay holatda saqlab turilishini taʼminlash;

k) mahalliy hokimliklar va favqulodda vaziyatlar organlarining oʻz hududida favqulodda vaziyatlar roʻy berish xavfi toʻgʻrisida yoki favqulodda vaziyatlar roʻy bergani haqida tezkorlik bilan xabardor qilish;

l) favqulodda vaziyatlarning oldini olish va ularni bartaraf etish boʻyicha harakatlar rejalariga muvofiq oʻz tasarrufidagi obyektlarda avariya-qutqaruv ishlari amalga oshirilishini taʼminlash;

m) mahalliy (tuman, shahar) va hududiy (Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri) ishlarni mexanizatsiyalash va yigʻma komandalarni belgilangan tartibda tashkil etish uchun ularning jamlanishiga shaxsiy tarkib, texnika va vositalarni ajratish;

n) favqulodda vaziyatlarda ishchi-xodimlar va moddiy boyliklarni xavfsiz hududga koʻchirishga (evakuatsiya qilishga) oid tadbirlarni oldindan rejalashtirib borish, koʻchirish komissiyasi tomonidan belgilangan tartibda amalga oshirish va odamlarni joylashtirish uchun joylarni tayyorlash;

o) favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish va fuqaro muhofazasi sohasidagi tadbirlarning bajarilishi va natijalari toʻgʻrisida mahalliy hokimliklarga va favqulodda vaziyatlar organlariga axborot taqdim etish;

p) tarkibiy tuzilmalar nizomlarida va obyekt xodimlarining lavozim yoʻriqnomalarida favqulodda vaziyatlarning oldini olish va fuqaro muhofazasini taʼminlash boʻyicha majburiyatlarni nazarda tutish.

14. Tashkilot rahbarining buyrugʻi bilan:

a) fuqaro muhofazasi shtabini, evakuatsiya va barqarorlikni taʼminlash komissiyalarini, fuqaro muhofazasi tuzilmalarini tuzish va shaxsiy tarkib bilan jamlash, aloqa va xabar berish vositalarini, shaxsiy himoya vositalarini hamda qutqaruv asbob-anjomlarini foydalanish uchun soz holda saqlash hamda tashkilot (obyekt)ning favqulodda vaziyatlar va fuqaro muhofazasi boʻyicha masʼul shaxsini tayinlash;

b) har bir obyekt uchun uning favqulodda vaziyatlarning oldini olish va ularni bartaraf etish faoliyati tartibini belgilaydigan harakatlar rejalarini va fuqaro muhofazasi yoʻriqnomalari ushbu Qoidalarga muvofiq ishlab chiqilishini taʼminlash;

v) favqulodda vaziyatlar yuzaga kelishi mumkin boʻlgan ishlarni xavfsiz bajarish tartibi va vaqtini belgilash hamda ularning bajarilishini nazoratini tashkil etish;

g) obyektning xodimlari oʻrtasida favqulodda vaziyatlar sodir boʻlgan vaqtdagi majburiyatlarni (vazifalarni) taqsimlash va tasdiqlash;

d) favqulodda vaziyatlar sodir boʻlganda ularning sababini, sodir etilishi va rivojlanishi (tarqalishi) sharoitlarini, favqulodda vaziyatlar kelib chiqishida va fuqaro muhofazasi talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslarni aniqlash choralarini koʻrish;

e) ushbu Qoidalarga muvofiq favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish, fuqaro muhofazasi, hayoti va faoliyat xavfsizligi toʻgʻrisidagi axborot stendlarini (devoriy koʻrgazmalarini) tashkil etish.

5-bob. Fuqarolar uchun belgilangan talablar

15. Fuqarolarning favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish va fuqaro muhofazasi sohasidagi majburiyatlariga quyidagilar kiradi:

a) umumiy xavfsizlik choralariga rioya etishlari, favqulodda vaziyatlar roʻy berishiga olib kelishi mumkin boʻlgan harakatlarga yoʻl qoʻymaslik;

b) favqulodda vaziyatlardan muhofazalanishning asosiy usullarini, jabrlanganlarga birinchi yordam koʻrsatish yoʻllarini oʻrganish hamda oʻz bilimlari va amaliy koʻnikmalarini oshirib borish;

v) favqulodda vaziyatlar sodir boʻlganda zudlik bilan bu haqida qutqaruv xizmatiga xabar berish hamda odamlarni, mol-mulklarni evakuatsiya qilish va favqulodda vaziyatlarni bartaraf etishda koʻmaklashish;

g) favqulodda vaziyatlar roʻy berish xavfi yuzaga kelganda va favqulodda vaziyatlar roʻy bergan sharoitlarda ogohlantirish signallariga, yurish-turish qoidalariga hamda harakat qilish tartibiga rioya etish, umumiy va yakka muhofazalanish vositalaridan foydalanish usullarini bilish;

d) zarur boʻlganda, qutqaruv ishlarini va kechiktirib boʻlmaydigan boshqa ishlarni amalga oshirishga koʻmaklashish;

e) texnologik qurilmalar va uskunalar yordamida ishlarni bajarishda texnika xavfsizligi qoidalariga rioya qilish;

f) ushbu Qoidalarda nazarda tutilgan favqulodda vaziyatlar va fuqaro muhofazasi talablariga qatʼiy amal qilish.

6-bob. Oʻta muhim, toifalangan, yongʻin-portlash hamda kimyoviy xavfli va boshqa iqtisodiyot obyektlari uchun belgilangan talablar

16. Oʻta muhim, toifalangan davlat ahamiyatiga molik obyektlarda, shuningdek, qonunchilik hujjatlariga muvofiq xavfli ishlab chiqarish obyektlari jumlasiga kiritilgan, yongʻin va portlash xavfi yuqori boʻlgan moddalar ishlatiladigan, ishlab chiqariladigan, qayta ishlov beriladigan, hosil qilinadigan, saqlanadigan, tashiladigan, yoʻq qilinadigan obyektlarda tashkilot rahbarining buyrugʻi bilan favqulodda vaziyatlarning oldini olish va fuqaro muhofazasini taʼminlash boʻyicha saʼy-harakatlarni muvofiqlashtirish maqsadida obyektning barqarorligini taʼminlash komissiyasi tuzilishi hamda ushbu qoidaga muvofiq obyektning favqulodda vaziyatlarning oldini olish va fuqaro muhofazasi boʻyicha pasporti ishlab chiqilishi lozim.

17. Favqulodda vaziyat roʻy berish xavfi toʻgʻrisida yoki favqulodda vaziyat roʻy bergani haqida aholiga, obyekt ishchi xodimlariga oʻz vaqtida xabar berishni va axborot uzatishni moddiy-texnik tashkil etish hamda xabardor qilish va axborot uzatishning maxsus texnik vositalari oʻrnatilishi kerak.

18. Qutqaruv xizmatlari va qutqaruv tuzilmalari qutqaruvchilarining hayoti va sogʻligʻi majburiy sugʻurta qilinishi kerak.

19. Favqulodda vaziyatlarda aholini, ishchi-xodimlarni va moddiy boyliklarni xavfsiz hududga koʻchirish, favqulodda vaziyatlarni bartaraf etish, fuqaro muhofazasi himoya vositalari joylashgan joylarni belgilash boʻyicha bino va inshootlar yoʻlaklari hamda evakuatsiya yoʻllarining koʻrinadigan joylarida:

favqulodda vaziyatlarda binoni tark etish evakuatsiya chizmasi bino har bir qavatining koʻrinarli joylariga oʻrnatilishi;

milliy standart talablariga muvofiq favqulodda vaziyatlardan muhofazalanish va harakat qilish belgilari oʻrnatilgan boʻlishi kerak.

20. Favqulodda vaziyatlar vazirligining tegishli hududiy (bosh) boshqarma (boʻlim)lari bilan qoʻyidagi hujjatlar kelishilgan holda ishlab chiqilgan boʻlishi kerak:

favqulodda vaziyatlarning oldini olish va ularni bartaraf etish boʻyicha chora-tadbirlar rejasi;

fuqaro muhofazasini taʼminlash chora-tadbirlari rejasi;

favqulodda vaziyatlarda ishchi-xodimlar va moddiy boyliklarni xavfsiz hududlarga koʻchirish tadbirlari rejasi;

xavfsizlik deklaratsiyasi.

21. Aholi va hududlarni favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish va fuqaro muhofazasi sohasida quyidagi hujjatlari ishlab chiqilgan, tasdiqlangan va ijrochilarga yetkazilgan boʻlishi kerak:

obyekt boshligʻi — fuqaro muhofazasi boshligʻining Aholi va hududlarni favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish boʻyicha oʻtgan yilgi faoliyat yakunlari va joriy yildagi vazifalar toʻgʻrisidagi buyrugʻi;

joriy yil uchun aholini va hududlarni favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish boʻyicha asosiy chora-tadbirlar rejasi;

obyektning favqulodda vaziyatlarda barqaror faoliyat koʻrsatishini taʼminlash rejasi ;

belgilangan tadbirlarning oʻz vaqtida va sifatli bajarilishi taʼminlangani toʻgʻrisidagi hisobot hujjatlari yuritilishi.

22. Favqulodda vaziyatlarning oldini olish va fuqaro muhofazasi tadbirlarini boshqarish uchun organlar (shtab tarkibi va boshqaruv maskani) tashkil etilgan boʻlishi kerak.

23. Quyidagi komissiyalar tuzilgan, faoliyati tashkil etilgan va yuritilgan boʻlishi kerak:

obyektning barqarorligini taʼminlash komissiyasi;

koʻchirish (evakuatsiya) komissiyasi;

favqulodda vaziyatlarni bartaraf etish boʻyicha obyekt komissiyasi;

komissiyalarning yillik ish rejalari va yigʻilish bayonlari.

24. Favqulodda vaziyatlar va fuqaro muhofazasi boʻyicha mutaxassis shtati joriy etilgan yoki buyruq asosida masʼul shaxs tayinlangan boʻlishi kerak.

25. Rahbar xodimlar, qutqaruv va fuqaro muhofazasi tuzilmalari, shuningdek, qutqaruv va qutqaruv va fuqaro muhofazasi tuzilmalari tarkibiga kiritilmagan ishchi va xizmatchilar bilan favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish hamda fuqaro muhofazasi boʻyicha quyidagilar tashkil etilgan boʻlishi lozim:

oʻquv dasturlarini, reja jadvallarini ishlab chiqilishi va tasdiqlanishi;

oʻquv sinfi (burchagi) tashkil etilishi va oʻquv jihozlari bilan jihozlanishi;

oʻquv mavzulari reja-konspektlari va guruh jurnallari yuritilishi;

rahbar xodimlar, qutqaruv va fuqaro muhofazasi tuzilmalari, shuningdek, qutqaruv va qutqaruv va fuqaro muhofazasi tuzilmalari tarkibiga kiritilmagan ishchi va xizmatchilarni guruhlarga taqsimlagan holda belgilangan mavzular asosida nazariy oʻquv mashgʻulotlari oʻtkazilgan boʻlishi;

obyekt rahbariyati, komissiyalari, qutqaruv va fuqaro muhofazasi tuzilmalari shaxsiy tarkibini jalb etgan holda, tuman (shahar) favqulodda vaziyatlarda masʼul xizmatlar bilan bir yilda kamida bir marotaba maxsus taktik-oʻquv mashqlari oʻtkazilgan hamda hisobot hujjatlari yuritilgan boʻlishi;

obyektning favqulodda vaziyatlarni bartaraf etishga jalb etiladigan fuqaro muhofazasi tuzilmalari shaxsiy tarkibi qutqaruv xizmati, qutqaruvchi maqomi va toifa darajalari boʻyicha attestatsiyadan oʻtkazilgan boʻlishi.

7-bob. Taʼlim va davolash-profilaktika muassasalari uchun belgilangan talablar

26. Taʼlim va davolash-profilaktika muassasalari Favqulodda vaziyatlar vazirligining hududiy (bosh) boshqarmalari (boʻlimlari) bilan kelishilgan holda ishlab chiqilgan va joriy yil boshiga aniqliklar kiritilishi kerak boʻlgan hujjatlar quyidagilardan iborat:

favqulodda vaziyatlarning oldini olish va ularni bartaraf etish boʻyicha chora-tadbirlar rejasi;

favqulodda vaziyatlarda hamkorlikda harakatlar rejasi;

favqulodda vaziyatlarda ishchi-xodimlar va moddiy boyliklarni xavfsiz hududlarga koʻchirish tadbirlari rejasi.

27. Aholi va hududlarni favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish va fuqaro muhofazasi sohasida oʻtgan yilgi faoliyat yakunlari, joriy yildagi vazifalar hamda favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish boʻyicha asosiy chora-tadbirlar rejasini oʻz ichiga olgan buyruq tasdiqlangan va ijrochilarga yetkazilgan boʻlishi kerak.

28. Favqulodda vaziyatlarning oldini olish va fuqaro muhofazasi tadbirlarini boshqarish uchun organlar (fuqaro muhofazasi shtabi) tashkil etilgan boʻlishi kerak.

29. Evakuatsiya komissiyasi tuzilib va uning faoliyat yuritishi uchun yillik asosiy tadbirlari rejasini tasdiqlash va ijroga qaratish kerak.

30. Aholi va hududlarni favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish va fuqaro muhofazasini taʼminlash vazifalari bajarilishini muvofiqlashtirish uchun masʼul shaxs buyruq asosida tayinlangan boʻlishi kerak.

31. Rahbar xodimlar, qutqaruv va fuqaro muhofazasi tuzilmalari, shuningdek, qutqaruv va fuqaro muhofazasi tuzilmalari tarkibiga kiritilmagan ishchi va xizmatchilar bilan favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish hamda fuqaro muhofazasi boʻyicha quyidagilar tashkil etilgan boʻlishi lozim:

oʻquv dasturlarini, reja jadvallarini ishlab chiqish va tasdiqlash;

oʻquv sinf (burchagi)ni tashkil etish va oʻquv jihozlari bilan jihozlash;

oʻquv mavzulari reja-konspektlari va guruh jurnallarini yuritish;

rahbar xodimlar, qutqaruv va fuqaro muhofazasi tuzilmalari, shuningdek, qutqaruv va fuqaro muhofazasi tuzilmalari tarkibiga kiritilmagan ishchi va xizmatchilarni guruhlarga taqsimlagan holda nazariy oʻquv mashgʻulotlari oʻtkazilgan boʻlishi kerak.

32. Fuqaro muhofazasi shaxsiy himoya vositalarining ish joylari va omborlarda toʻgʻri saqlanishini tashkil etish, ularning foydalanishga yaroqliligi holati laboratoriya sinovidan oʻtkazilgan boʻlishi kerak.

33. Qutqaruv va fuqaro muhofazasi tuzilmalarining shayligini taʼminlash:

qutqaruv va fuqaro muhofazasi tuzilmalarini belgilangan shaxsiy tarkib bilan toʻliq jamlanishi;

qutqaruv va fuqaro muhofazasi tuzilmalarining shaxsiy tarkibi oʻz funksional majburiyatlarini bilishi;

qutqaruv va fuqaro muhofazasi tuzilmalarini tabellashtirish meʼyorlarida koʻrsatilgan asbob-uskunalar va jihozlar bilan jihozlash;

qutqaruv va fuqaro muhofazasi tuzilmalari faoliyati uchun zarur boʻlgan normativ hujjatlar belgilangan talablarga muvofiq ishlab chiqish;

qutqaruv va fuqaro muhofazasi tuzilmalarini shay holatga keltirish vaqti tegishli taqvim va shay holatga keltirish rejalarning vaqt koʻrsatkichlariga toʻgʻri kelishi;

“Yigʻin” signali boʻyicha shaxsiy tarkib, texnika va jihozlarni oʻz vaqtida yigʻish.

34. Taʼlim va davolash-profilaktika muassasalari rahbar xodimlari Favqulodda vaziyatlar vazirligi akademiyasi huzuridagi Fuqaro muhofazasi institutida hamda qutqaruv va fuqaro muhofazasi tuzilmalari sardorlari hududiy favqulodda vaziyatlar boshqarmalari (bosh boshqarmalari) “Hayot faoliyati xavfsizligi” oʻquv markazida davriy ravishda tayyorgarlikdan oʻtkazib borilishi shart.

35. Favqulodda vaziyatlar va fuqaro muhofazasi boʻyicha oʻquv mashqlarini oʻtkazish rejalari tuzilishi, oʻquv mashqlarini oʻtkazish va hisobot hujjatlari yuritilgan boʻlishi lozim.

36. Belgilangan vazifalardan kelib chiqib, aholi va hududlarni favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish boʻyicha chora-tadbirlarni oʻz vaqtida va sifatli amalga oshirish kerak.

37. Favqulodda vaziyatlar uchun zaxira shifo oʻrinlari va dori-darmon vositalarining yaratilishi hamda saqlanishi lozim.

38. Tibbiy yordam xizmatining maxsus tuzilmalarini tuzish va jamlashni belgilash hamda ular hisobiga aniqlik kiritib borish.

39. Taʼlim muassasalarida koʻngilli qutqaruv tuzilmalarini (yosh qutqaruvchi, sanitar drujina, sanitar post, volontyor-qutqaruvchi) tuzish, jamlash va ularni oʻqitish-tayyorlash ishlarini amalga oshirish lozim.

8-bob. Odamlar gavjum boʻladigan joylar uchun belgilangan talablar

40. Odamlar gavjum boʻladigan obyektlar rahbarlari tomonidan Favqulodda vaziyatlar vazirligining hududiy boʻlinmalari (bosh boshqarmalar, boshqarmalar yoki boʻlimlar) bilan kelishilgan holda, qoʻyidagi hujjatlar ishlab chiqilgan, tasdiqlangan va joriy yil boshiga aniqliklar kiritilgan boʻlishi kerak:

a) favqulodda vaziyatlarning oldini olish va ularni bartaraf etish boʻyicha chora-tadbirlar rejasi;

b) favqulodda vaziyatlarda ishchi-xodimlar va moddiy boyliklarni xavfsiz hududlarga koʻchirish tadbirlari rejasi;

v) favqulodda vaziyatlarda masʼul xizmatlari bilan hamkorlikda harakat qilish rejasi.

41. Aholi va hududlarni favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish va fuqaro muhofazasi sohasida oʻtgan yilgi faoliyat yakunlari, joriy yildagi vazifalar hamda favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish boʻyicha asosiy chora-tadbirlar rejasini oʻz ichiga olgan buyruq tasdiqlangan va ijrochilarga yetkazilgan boʻlishi kerak.

42. Favqulodda vaziyatlarning oldini olish va fuqaro muhofazasi tadbirlarini boshqarish uchun organlar (fuqaro muhofazasi shtabi) tashkil etilgan boʻlishi kerak.

43. Evakuatsiya komissiyasi tuzilib uning faoliyat yuritishi uchun yillik asosiy tadbirlari rejasini tasdiqlash va ijroga qaratish kerak.

44. Favqulodda vaziyatlar va fuqaro muhofazasi boʻyicha masʼul shaxs tayinlangan boʻlishi kerak.

45. Odamlar gavjum boʻladigan obyektlar rahbarlari rahbar xodimlar, qutqaruv va fuqaro muhofazasi tuzilmalari, shuningdek, qutqaruv va fuqaro muhofazasi tuzilmalari tarkibiga kiritilmagan ishchi va xizmatchilar bilan favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish hamda fuqaro muhofazasi boʻyicha quyidagilarni tashkil etgan boʻlishi lozim:

oʻquv dasturlarini, reja jadvallarini ishlab chiqish va tasdiqlash;

oʻquv sinf (burchagi)ni tashkil etish va oʻquv jihozlari bilan jihozlash;

oʻquv mavzular boʻyicha reja-konspektlar va guruh jurnallarini yuritish;

rahbar xodimlar, qutqaruv va fuqaro muhofazasi tuzilmalari, shuningdek, qutqaruv va fuqaro muhofazasi tuzilmalari tarkibiga kiritilmagan ishchi va xizmatchilarni guruhlarga taqsimlagan holda nazariy oʻquv mashgʻulotlarni oʻtkazish.

46. Fuqaro muhofazasi shaxsiy himoya vositalarining ish joylari va omborlarda toʻgʻri saqlanishini tashkil etish, ularning foydalanishga yaroqliligi holati laboratoriya sinovidan oʻtkazilgan boʻlishi kerak.

47. Fuqaro muhofazasi tuzilmalari uchun quyidagilar boʻlishi shart:

qutqaruv va fuqaro muhofazasi tuzilmalarini belgilangan shaxsiy tarkib bilan toʻliq jamlash;

qutqaruv va fuqaro muhofazasi tuzilmalarining shaxsiy tarkibi oʻz funksional majburiyatlarini bilish;

qutqaruv va fuqaro muhofazasi tuzilmalari tabellashtirish meʼyorlarida koʻrsatilgan asbob-uskunalar va jihozlar bilan jihozlash;

qutqaruv va fuqaro muhofazasi tuzilmalari faoliyati uchun zarur boʻlgan normativ hujjatlar belgilangan talablarga muvofiq ishlab chiqish;

qutqaruv va fuqaro muhofazasi tuzilmalarini shay holatga keltirish vaqti tegishli taqvim va shay holatga keltirish rejalarning vaqt koʻrsatkichlariga toʻgʻri kelishi.

48. Favqulodda vaziyatlar va fuqaro muhofazasi boʻyicha oʻquv mashqlari oʻtkazish rejalar tuzilishi, oʻquv mashqlar oʻtkazish va hisobot hujjatlari yuritilgan boʻlishi lozim.

49. Belgilangan vazifalardan kelib chiqib, aholi va hududlarni favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish boʻyicha chora-tadbirlarni oʻz vaqtida va sifatli amalga oshirish.

50. Obyektlarda ommaviy tadbirlarni oʻtkazishda aholi va hududlarni favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish va fuqaro muhofazasi boʻyicha talablar quyidagilardan iborat:

a) ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektida mavjud boʻlgan barcha muhandislik va xabar berish tizimlari, qoʻriqlash va muhofaza qilish, elektron-vizual kuzatish vositalarini soz holda saqlash;

b) xavfsizlikni taʼminlash tizimlarini boshqarishning statsionar (koʻchma) punktlarini tayyorlash;

v) tomoshabinlar joylari (tribunalar), ommaviy tadbir ishtirokchilarini evakuatsiya qilish yoʻllarining tayyorligini taʼminlash;

g) yongʻinni oʻchirishning birlamchi vositalarining mavjudligi va sozligini, ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektining koʻrinarli joylarida xavfsizlik va yongʻin xavfsizligi belgilari oʻrnatilishi, evakuatsiya yoʻnalishi belgilari oʻrnatilgani, evakuatsiya reja (chizma)si va yoʻriqnomalari mavjudligi;

d) ommaviy tadbirni oʻtkazish obyekti ishchi-xodimlari favqulodda vaziyatlardan kelib chiqib, ularning harakatlarini tartibga soluvchi xizmat yoʻriqnomalarini bilishlari;

e) avariyaviy (avtonom) elektr taʼminoti manbai (dizel agregati yoki boshqa vositalar), ularni qoʻllash yoʻriqnomalarining mavjudligini taʼminlash va ulardan foydalanilishi uchun masʼul shaxsni tayinlash;

j) ommaviy tadbirlar oʻtkaziladigan obyektlarda oʻrnatiladigan sahna, dekoratsiya, monitor va boshqa qurilmalar texnik jihatdan mustahkam oʻrnatilishi, foydalanish uchun xavfsiz boʻlishi, shuningdek, ushbu masalalarda vujudga kelgan muammolar ommaviy tadbir tashkilotchisi tomonidan bartaraf etilishi;

z) ommaviy tadbirni oʻtkazish obyektining umumiy holati, texnik mustahkamligi va xavfsizligi boʻyicha tegishli hujjatlar boʻlishi kerak.

9-bob. Aholini favqulodda vaziyatlarda harakat qilishga va fuqaro muhofazasi sohasida tayyorlash boʻyicha talablar

51. Aholini maktabgacha, umumiy oʻrta, oliy, oʻrta maxsus va kasbiy taʼlim tashkilotlari, ishlab chiqarish obyektlar hamda yashash joylarida favqulodda vaziyatlarda harakat qilishga oʻrgatish umumiy va majburiy tartibda amalga oshiriladi.

52. Respublika va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari hamda ishlab chiqarish, xizmat koʻrsatish sohalarida favqulodda vaziyatlarda harakat qilishga oʻrgatish quyidagi tartibda amalga oshiriladi:

a) davlat boshqaruvi organlari rahbarlari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari — favqulodda vaziyatlarning oldini olish va bunday vaziyatlarda harakat qilish davlat tizimining aholi va hududlarni tabiiy hamda texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish boʻyicha yillik asosiy tadbirlar rejasiga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Fuqaro muhofazasi boshligʻi tomonidan oʻtkaziladigan yigʻinlar va oʻquv mashqlarida;

b) respublika va viloyat miqyosidagi tashkilotlar rahbarlari va masʼul mutaxassislari, shuningdek, tumanlar va shaharlar hokimlari hamda ularning oʻrinbosarlari — 3 yilda bir marta jamlash rejasiga muvofiq Favqulodda vaziyatlar vazirligi Akademiyasi huzuridagi Fuqaro muhofazasi institutining malaka oshirish va qayta tayyorlash oʻquv kurslarida;

v) tumanlar va shaharlar miqyosidagi tashkilotlar rahbarlari va masʼul mutaxassislari, qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari va fuqaro muhofazasi tuzilmalari boshliqlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlarining rahbarlari — 3 yilda bir marta jamlash rejasiga muvofiq Favqulodda vaziyatlar vazirligi Akademiyasi huzuridagi Boshlangʻich tayyorgarlik va malaka oshirish markazi, shuningdek, hududiy favqulodda vaziyatlar boshqarmalari Hayot faoliyati xavfsizligi oʻquv markazlarining malaka oshirish va qayta tayyorlash kurslarida;

g) tashkilotlarning xodimlari, ishchi va xizmatchilari hamda harbiy xizmatchilar — doimiy ravishda tayyorlash dasturlariga muvofiq, xizmat va ishdan ajralmagan holda, xizmat va ish joylarida tashkil etiladigan obyekt oʻquv mashgʻulotlarida tayyorgarlikdan oʻtkaziladi.

53. Maktabgacha taʼlim tashkilotlari tarbiyalanuvchilari, umumiy oʻrta taʼlim maktablari, oʻrta maxsus, kasbiy hamda oliy taʼlim tashkilotlarida oʻquvchi-talabalari quyidagi tartibda tayyorgarlikdan oʻtkaziladi:

a) maktabgacha taʼlim muassasalari tarbiyalanuvchilari — doimiy ravishda maktabgacha taʼlimning maktabgacha taʼlim va tarbiya davlat standarti va oʻquv xususan, “Ilk qadam”, “Bosqichma-bosqich” dasturlariga, muvofiq taʼlim-tarbiya hududida muammoli-vaziyati oʻyinlar va mashgʻulotlarda;

b) umumiy oʻrta taʼlim maktablari oʻquvchilari — oʻquv yili davomida, umumiy oʻrta taʼlimning davlat taʼlim standartlari va oʻquv dasturlariga muvofiq oʻqish hududida darslarda, sport oʻyinlari va musobaqalarida, shuningdek, maktabdan tashqari taʼlim muassasalari va hududiy markazlarning favqulodda vaziyatlarda harakat qilishga tayyorlash majmualaridagi mashgʻulotlarda;

v) oliy, oʻrta maxsus va kasbiy taʼlim tashkilotlarida, oʻquvchi-talabalar — oʻquv yili davomida, taʼlim standartlari va oʻquv dasturlariga muvofiq oʻqish hududidagi darslarda, sport oʻyinlari va musobaqalarida, shuningdek, hududiy markazlarning favqulodda vaziyatlarda harakat qilishga tayyorlash majmualaridagi mashgʻulotlarida.

54. Ishlab chiqarish va xizmat koʻrsatish sohalarida band boʻlmagan aholi, shu jumladan, jismoniy imkoniyati cheklangan shaxslar hamda Oʻzbekiston Respublikasiga tashrif buyurgan chet el fuqarolari:

a) ishlab chiqarish va xizmat koʻrsatish sohasida band boʻlmagan aholi, shu jumladan, jismoniy imkoniyati cheklangan shaxslar — fuqarolarning oʻzini-oʻzi boshqarish organlari oʻquv-maslahat punktlarida suhbatlar oʻtkazish, maʼruzalar oʻqish, oʻquv filmlarini namoyish etish, oʻquv mashqlari va mashgʻulotlarga jalb etish, shuningdek, qoʻllanmalar va eslatmalarni tarqatish, radio va teledasturlarni efirga uzatish hamda Internet jahon axborot tarmogʻida sohaga oid maʼlumotlarni joylashtirish orqali;

b) Oʻzbekiston Respublikasiga tashrif buyurgan chet el fuqarolari tashrif davomida, ularga xizmat koʻrsatuvchi jismoniy va yuridik shaxslar tomonidan favqulodda vaziyatlarda toʻgʻri harakat qilishlari yuzasidan yoʻriqnomadan oʻtkazish orqali;

v) aholini favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilishda “mahallabay” va “xonadonbay” ishlash tartibidagi profilaktik tadbirlar davomida;

g) mahalla fuqaro yigʻinlari maʼmuriy binosida tashkil etiladigan oʻquv maslahat profilaktikasi xonasida tayyorgarlikdan oʻtkaziladi.

55. Har haftaning chorshanba kunlari tashkilotlarda va mahallalarda oʻtkaziladigan “Favqulodda vaziyatlar va yongʻinlar profilaktikasi kuni” tadbirlari doirasida aholining tayyorgarligini oshirish hamda faol ishtiroki taʼminlab borilishi lozim.

56. Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari uchun aholini tayyorlash sohasidagi talablar:

ishlab chiqarish va xizmat koʻrsatish sohalarida band boʻlmagan aholini, shu jumladan jismoniy imkoniyati cheklangan shaxslarni, shuningdek, tizimidagi tashkilotlarning rahbarlari ishchi va xizmatchilarini tayyorlash tadbirlarini tashkil etish va oʻtkazilishini nazorat qilish;

oʻquv-amaliy tadbirlarni tashkil etishi va oʻtkazishi, ularga mahalliy aholi jalb etilishini taʼminlash;

oʻquv-metodik va targʻibot tarqatma materiallari chop etilishini hamda ishlab chiqarish va xizmat koʻrsatish sohalarida band boʻlmagan aholiga tarqatishni tashkil etish;

mahalliy aholini favqulodda vaziyatlar xavfi toʻgʻrisidagi tegishli axborot va maʼlumotlar bilan taʼminlash.

57. Respublika va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari va boshqa tashkilotlar uchun aholini tayyorlash sohasidagi talablar:

rahbar xodimlar, masʼul mutaxassislar, qutqaruv tuzilmalari va fuqaro muhofazasi tuzilmalari sardorlari belgilangan tartibda tayyorgarlikdan oʻtishlarini taʼminlash;

belgilangan dasturlar asosida qutqaruv tuzilmalari va fuqaro muhofazasi tuzilmalari aʼzolari, xodimlari, ishchi va xizmatchilarini oʻqitish hamda favqulodda vaziyatlar sharoitida harakat qilishga shay boʻlish darajasidagi bilim va koʻnikmalarga ega boʻlishlarini taʼminlash;

oʻquv hududini tashkil etishda zamonaviy oʻquv-moddiy baza (oʻquv xonasi, zarur koʻrgazmali oʻquv qurollari va darsliklar) bilan jihozlash;

qayta tayyorgarlik va malaka oshirish oʻquv kurslarida tayyorgarlikdan oʻtishi lozim boʻlgan rahbarlar, masʼul mutaxassislar, qutqaruv tuzilmalari va fuqaro muhofazasi tuzilmalari boshliqlari roʻyxatini Favqulodda vaziyatlar vazirligini tegishli hududiy boʻlinmalariga taqdim etishi kerak.

58. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari uchun aholini tayyorlash sohasidagi talablar:

ishlab chiqarish va xizmat koʻrsatish sohalarida band boʻlmagan aholi, shu jumladan, jismoniy imkoniyati cheklangan shaxslar bilan suhbatlar, maʼruzalar va uchrashuvlarni tashkil etish va oʻtkazish;

oʻquv mashqlari va mashgʻulotlarga mahalliy aholini jalb etishga koʻmaklashishi shart.

10-bob. Qutqaruv va fuqaro muhofazasi tuzilmalari uchun talablar

59. Qutqaruv va fuqaro muhofazasi tuzilmalari xavfli ishlab chiqarish obyektlarida, muhim mudofaa va iqtisodiy ahamiyatga ega boʻlgan tashkilotlarda, shuningdek, mulkchilik shaklidan qatʼi nazar, ishchi va xizmatchilar soni 50 va undan ortiq boʻlgan vazirlik va idoralar markaziy apparatlarida tuzilishi lozim.

60. Obyekt ahamiyatidan kelib chiqqan holda, fuqaro muhofazasi tadbirlarini bajarish uchun xizmat koʻrsatuvchi texnik xodimlar va ishchilar tarkibidan iborat aloqa, kuzatuv, qutqaruv, yongʻin oʻchirish, tibbiy yordam koʻrsatish, jamoat tartibini saqlash, qoʻriqlash, himoya inshootlariga xizmat koʻrsatish, radiatsion-kimyoviy nazorat, maxsus ishlov berish va avariya-tiklash guruhlari tuzilishi shart.

61. Favqulodda vaziyatlar oʻchoqlarida qutqaruv ishlariga bevosita jalb etiladigan tuzilmalar va ularning shaxsiy tarkibi qonunchilikka muvofiq majburiy tartibda attestatsiyadan oʻtishi shart.

Attestatsiya Qutqaruv xizmatlari, qutqaruv tuzilmalari va qutqaruvchilarni attestatsiyadan oʻtkazish, qutqaruv xizmatlari va qutqaruv tuzilmalarini hisobga olish roʻyxatidan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizom talablariga muvofiq oʻtkaziladi.

62. Qutqaruv va fuqaro muhofazasi tuzilmalari shaxsiy himoya vositalari, texnikalar, asbob-anjomlar va vositalar hamda maxsus kiyim-bosh bilan taʼminlangan, ular soz holatda saqlangan va foydalanishga shay boʻlishi kerak.

11-bob. Favqulodda vaziyat roʻy berish xavfi yoki favqulodda vaziyat roʻy bergani haqida xabar berishning avtomatlashtirilgan tizimi boʻyicha qoʻyiladigan talablar

63. Favqulodda vaziyat roʻy berish xavfi yoki favqulodda vaziyat roʻy bergani haqida xabar berish tizimi boʻyicha qoʻyidagilar:

a) boʻysunuvida favqulodda vaziyat taʼsiri obyekt hududidan tashqariga chiqadigan potensial xavfli obyekt mavjud boʻlgan tashkilotlar lokal darajadagi xabar berish tizimini yaratishi:

loyiha-smeta hujjatlariga asosan lokal darajadagi xabar berish tizimi yaratilgani hamda taʼsir koʻrsatish hududlari (suv omborlari 6 km, kimyoviy obyektlar 2.5 km etib belgilangan) qamrab olinishi;

lokal darajadagi xabar berish tizimi mahalliy darajadagi xabar berish tizimi bilan integratsiya qilinishi;

lokal darajadagi xabar berish tizimi doimiy tayyorligi va undan foydalanish boʻyicha nizom va boshqa belgilangan (xabar berish tizimining doimiy tayyorligi boʻyicha kunlik tekshirishlar qayd etish) hujjatlari mavjud boʻlishi lozim;

b) favqulodda vaziyat roʻy berishi mumkin boʻlgan potensial xavfli obyektlar hamda bir vaqtning oʻzida xodimlar va tashrif buyuruvchilarning soni 50 va undan ortiq nafarni tashkil etadigan tashkilotlarda obyekt darajasida xabar berish tizimini yaratishi, bunda:

loyiha-smeta hujjatlariga asosan obyekt darajasidagi xabar berish tizimini nazarda tutish;

obyekt darajasidagi xabar berish tizimi mahalliy darajadagi xabar berish tizimi bilan integratsiya qilinishi;

obyekt darajasidagi xabar berish tizimi doimiy tayyorligi va undan foydalanish boʻyicha nizom hujjati mavjud boʻlishi lozim.

12-bob. Aholini va hududlarni xavfli gidrometeorologik hodisalar hamda geologik hududlar bilan bogʻliq favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish talablari

64. Aholini va hududlarni xavfli gidrometeorologik hodisalar hamda geologik hududlar bilan bogʻliq favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish boʻyicha Toshqinga qarshi hukumat komissiyasining vakolati doirasidagi masalalarni tartibga soluvchi normativ-huquqiy hujjatlarga muvofiq topshiriq va vazifalari barcha vazirliklar, idoralar hamda tashkiliy-huquqiy shakli va idoraviy mansubligidan qatʼi nazar, boshqa tashkilotlar, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar, tuman (shahar)lar hokimliklari, shuningdek, fuqarolar tomonidan bajarilishi shart.

65. Gidrometeorologiya xizmati agentligi, Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi tegishli vazirliklar, idoralar va boshqa tashkilotlar, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimliklariga monitoring davomida tasarrufidagi obyektlarga xavf soluvchi gidrometeorologik va geologik hududlardan muhofaza qilish boʻyicha muhandislik-texnik va boshqa chora-tadbirlar amalga oshirilishi yuzasidan ogohlantirishlar tayyorlaydi hamda Favqulodda vaziyatlar vazirligi bilan birgalikda ushbu ogohlantirishlarning bajarilishini nazorat qiladi.

66. Gidrometeorologiya xizmati agentligi, Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi oʻrganilgan obyektlar faoliyatini vaqtincha toʻxtatish yoki tegishli himoya tadbirlarini amalga oshirish boʻyicha ushbu obyektlar rahbarlariga yozma ogohlantirishlar kiritishlari lozim.

67. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimliklari:

a) tegishli vazirliklar, idoralar va boshqa tashkilotlar bilan hamkorlikda xavfli uchastkalarni aniqlash uchun sel va toshqinlar mavsumidan oldin gidrotexnika inshootlari, koʻpriklar, qirgʻoqlar, daryolar va soylar oʻzanlari holatini oʻrganishi, bahor-yoz mavsumida toshqin suvlarini betalafot oʻtkazib yuborish maqsadida kechiktirib boʻlmaydigan himoya tadbirlari va avariya-tiklash ishlari amalga oshirilishini taʼminlashi;

b) daryo, kanal va soylarning suv oʻtkazish qobiliyati pasayishiga sabab boʻlishi mumkin boʻlgan noqonuniy qurilishlarga, daryo oʻzanlarida noruda materiallar noqonuniy qazib olinishiga va boshqa xoʻjalik faoliyatini amalga oshirishga yoʻl qoʻymasligi;

v) xavfli zonalar mavjud hududlarda xavfli gidrometeorologik va geologik hodisalar bilan bogʻliq favqulodda vaziyatlarga qarshi oʻz vaqtida choralar koʻrish, shuningdek, aholini va hududlarni ulardan muhofaza qilish ishlariga tezkor rahbarlikni tashkil etish uchun joylarda tuman(shahar)lar shtablarini tashkil etishi, ularni transport vositalari, yoqilgʻi-moylash mahsulotlari va aloqa vositalari bilan taʼminlashi;

g) Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Gidrometeorologiya xizmati agentligi, Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi taqdimnomalariga asosan sel, toshqin, qor koʻchkisi va koʻchki xavfi mavjud hududlarda joylashgan, koʻchirilishi lozim boʻlgan xoʻjaliklar aholisini xavfsiz joylarga vaqtincha koʻchirishi va zaruratga koʻra bosqichma-bosqich doimiy koʻchirish boʻyicha kompleks choralarni ishlab chiqishi va amalga oshirishi hamda xavfsiz hududlarga koʻchirilgan aholining yetarli darajada hayot kechirishi hamda faoliyatini tashkil etishi va tegishli targʻibot ishlarini amalga oshirishi;

d) vazirliklar, idoralar, mahalliy hokimliklar tegishli daryo va soylar qirgʻoqlarini mustahkamlash va boshqa muhofaza ishlarini amalga oshirishi, ularni amalga oshirish uchun xarajatlarni aniq hisob-kitoblar asosida mahalliy budjetning zaxira mablagʻlari hamda qonunchilik bilan taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan moliyalashtirishi;

e) jismoniy va yuridik shaxslarga togʻ va togʻoldi hududlardan turar va noturar joy binolarini qurish uchun yer uchastkalarini ajratishda Gidrometeorologiya xizmati agentligi hamda Togʻ, kon sanoati va geologiya vazirligining hududiy boʻlinmalaridan ushbu yer uchastkalari xavfli geologik hududlar va gidrometeorologik hodisalar yuzaga kelishi mumkin boʻlgan hududga tushgan yoki tushmaganligi yuzasidan tegishli xulosalar olinishini taʼminlashi lozim.

68. Suv xoʻjaligi vazirligi hamda “Oʻzbekgidroenergo” AJ tomonidan quyidagilar taʼminlanishi lozim:

a) suv omborlari, gidroelektrostansiyalar, gidrotexnika inshootlari va irrigatsiya tizimlarining xavfsiz, ishonchli ishlashini, shuningdek, toshqin suvlari va sel oqimlarini betalafot oʻtkazib yuborishini taʼminlashi;

b) suv omborlari, gidroelektrostansiyalar, boshqa gidrotexnika inshootlarida yuzaga kelishi mumkin boʻlgan avariyaviy holatlar va favqulodda vaziyatlarni bartaraf etish uchun moddiy-texnik vositalar va texnologik uskunalar ehtiyot qismlari zaxiralarini yaratishi;

v) sel oqimlari va toshqinlar mavsumida barcha suv omborlari, gidroelektrostansiyalar, yirik va muhim ahamiyatga ega boshqa gidrotexnika inshootlarida rahbarlar tarkibi va mutaxassislarning kecha-kunduz navbatchiligini tashkil etishlari lozim.

13-bob. Radiatsion, kimyoviy va tibbiy-biologik muhofazani taʼminlash sohasida belgilangan talablar

69. Radiatsion va kimyoviy avariyalarni prognozlash, barvaqt aniqlash va oqibatlarini bartaraf etish boʻyicha tashkiliy-amaliy tadbirlar bajarilgan, kuch va vositalar shayligi taʼminlangan boʻlishi kerak.

70. Obyektda (agarda mavjud boʻlsa) laboratoriya nazorati va kuzatuv tizimi (keyingi oʻrinlarda — LNKT) boʻyicha quyidagilar bajarilishi kerak:

a) obyektning LNKT boʻyicha pasportini ishlab chiqish va hududiy favqulodda vaziyatlar boshqarmalari (bosh boshqarmalari) bilan kelishishi;

b) laboratoriya asbob-uskunalari, reagentlar va radiatsiyaviy, kimyoviy va biologik razvedka asboblari bilan jihozlanishi belgilangan quvvatga (suv, oziq-ovqat, tuproq va havo namunalari soni) toʻliq mos kelishi;

v) laboratoriya xodimlari funksional vazifalarini bilishlari;

g) laboratoriya hujjatlari toʻliq ishlab chiqilishi;

d) laboratoriyaga berilgan transport vositalari soz holatda boʻlishi.

71. Fuqaro muhofazasi shaxsiy himoya vositalarining ish joylari, va omborlarda toʻgʻri saqlanishini tashkil etish, ularning foydalanishga yaroqliligi holati laboratoriya sinovidan oʻtkazilgan boʻlishi lozim.

72. Jamoaviy himoya vositalari — fuqaro muhofazasining himoya inshootlari (keyingi matnlarda — himoya inshootlari) bilan taʼminlash boʻyicha tadbirlar belgilangan talablarga muvofiq tashkil etilishi kerak:

a) fuqaro muhofazasi boʻyicha tadbirlar rejasiga muvofiq himoya inshootlarini qurish rejasi ishlab chiqilgan boʻlishi;

b) obyektning eng katta ish smenasi va belgilangan aholi guruhlarini fuqaro muhofazasi himoya inshootlari bilan taʼminlanishi;

v) himoya inshootini tekshirish (oʻrganish) natijasida aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish choralari koʻrilishi;

g) himoya inshootining texnik holati ustidan nazorat oʻrnatilishi;

d) himoya inshootlarining faoliyatiga oid tegishli hujjatlar ishlab chiqilgan boʻlishi;

e) himoya inshootini shay holatda saqlash va yashirinuvchilarni qabul qilishga tayyorligini taʼminlanishi;

j) himoya inshootiga xizmat koʻrsatish tuzilmalarini tuzish, jamlash, tuzilmalar xodimlarining xizmat vazifalarini ishlab chiqish va xodimlar bilan tanishtirilishi;

z) himoya inshooti texnik jihatdan mustahkam holatda va belgilangan muddatlarda yashirinuvchilarni qabul qilishga tayyor boʻlishi lozim.

14-bob. Seysmik xavfsizlikni taʼminlash sohasida belgilangan talablar

73. Seysmik xavfsizlikni taʼminlash sohasida jismoniy shaxslar quyidagi talablarni bajarishlari shart:

a) seysmik xavfsizlikni taʼminlash toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga va seysmik xavfsizlik taʼminlanishini texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar talablariga rioya etishi;

b) oʻz hayotini, sogʻligʻini va mol-mulkini saqlash uchun zilzilalarga qarshi ehtiyot choralarini koʻrishi;

v) zilzilalarga tayyorgarlik koʻrish va ularning oqibatlarini bartaraf etish hududida oʻz xizmat majburiyatlarini amalga oshirayotgan tegishli davlat organlari hamda tashkilotlar xodimlarining qonuniy talablarini bajarishi shart.

74. Oʻzbekiston Respublikasi hududida faoliyatini amalga oshirayotgan yuridik shaxslar:

a) oʻz xodimlarini zilzila vaqtidagi favqulodda vaziyatlarda toʻgʻri himoyalanishga va harakat qilishga oʻrgatishi;

b) joylarda ogohlantirish tizimlarini tashkil etishi va doimiy tayyor holatda tutishi hamda ehtimoli boʻlgan seysmik xavflar haqida xodimlarga darhol xabar berishi;

v) oʻz tasarrufida boʻlgan obyektlarning barqaror ishlashini taʼminlash shartlariga rioya etishi hamda zilzila vaqtida seysmik xavfning darajasiga muvofiq xodimlarning hayot faoliyatini taʼminlashi;

g) zilzilalar oqibatlarini bartaraf etish rejalariga muvofiq davlat organlari va boshqa tashkilotlar obyektlarida avariya-qutqaruv ishlarini oʻtkazishda koʻmaklashishi;

d) evakuatsiya tadbirlarini belgilangan tartibda oʻtkazishi hamda tashkilotlar hududida aholi va xodimlarni joylashtirish uchun bazalarni oldindan tayyorlash;

e) seysmik xavfsizlikni taʼminlash toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga va seysmik xavfsizlik taʼminlanishini texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar talablariga rioya etishi shart.

75. Jismoniy va yuridik shaxslarning zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

76. Respublika va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari hamda boshqa tashkilotlar aholini zilzila sharoitida harakatlanishga tayyorlash sohasida:

rahbarlar, masʼul mutaxassislar, qutqaruv va fuqaro muhofazasi tuzilmalari boshliqlarini belgilangan tartibda kuchli zilzila bilan bogʻliq favqulodda vaziyatlardan muhofazalanish boʻyicha tayyorgarlikdan oʻtishini taʼminlashi;

belgilangan dasturlar asosida qutqaruv va fuqaro muhofazasi tuzilmalari masʼul mutaxassislar, xodimlar, ishchi hamda xizmatchilarni oʻqitilishini, shuningdek, kuchli zilzila bilan bogʻliq favqulodda vaziyatlarda harakat qilishga shayligini taʼminlashi;

oʻquv hududini tashkil etishda kuchli zilzilaning birlamchi va ikkilamchi oqibatlaridan muhofazalanish, kuchli zilzila hamda uning oqibatlariga oid zamonaviy oʻquv-moddiy baza (oʻquv xonasi, zarur koʻrgazmali oʻquv qurollari va darsliklar) bilan taʼminlashi;

qayta tayyorgarlik va malaka oshirish oʻquv kurslarida tayyorgarlikdan oʻtishi lozim boʻlgan rahbarlar, masʼul mutaxassislar, qutqaruv va fuqaro muhofazasi tuzilmalari boshliqlari roʻyxatini Favqulodda vaziyatlar vazirligiga taqdim etishi;

bosqichma-bosqich oʻzlariga qarashli bino va inshootlar, shuningdek, koʻp kvartirali uylarning elektron texnik pasportlarini shakllantirib, platformaga kiritilishini taʼminlashi hamda zaruratga qarab elektron texnik pasportini muntazam yangilab borishi;

seysmik zaif hisoblangan bino va inshootlarni shartnoma asosida instrumental-texnik tekshiruvdan oʻtkazish, shuningdek, bino va inshootni mustahkamlash choralarini koʻrishi;

seysmik mustahkamlik boʻyicha instrumental-texnik tekshiruvdan oʻtkazilgan bino va inshootlar, shuningdek, koʻp kvartirali uylarning elektron texnik pasportlarini qaytadan shakllantirish va elektron platformaga joylashtirish hamda Favqulodda vaziyatlar vazirligini bu haqida rasmiy xabardor etishi.

77. Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari aholini zilzila sharoitida harakatlanishga tayyorlash sohasida:

ishlab chiqarish va xizmat koʻrsatish sohasida band boʻlmagan aholini, jismoniy imkoniyati cheklangan shaxslarni, shuningdek, oʻz tizimidagi tashkilotlarning rahbarlari, ishchi va xizmatchilarini zilziladan oldin, zilzila vaqtida va zilziladan keyin harakatlanishga tayyorlash tadbirlarini tashkil etib, nazorat qilishi;

zilzila sharoitida harakatlanishga tayyorlash boʻyicha oʻquv-amaliy tadbirlarni tashkil etishi va oʻtkazishi, ularga mahalliy aholi jalb etilishiga koʻmaklashishi;

aholini kuchli zilzilalar vaqtida tegishli harakatlarni bajarishga va tadbirlarni amalga oshirishga tayyorlash boʻyicha seysmik faol zonalarda seminar, trening va oʻquv mashqlari tashkil etilishiga bevosita koʻmaklashishi;

aholini zilzila sharoitida harakatlanishga tayyorlash sohasida oʻquv-uslubiy va targʻibot materiallari chop etilishini hamda aholiga tarqatilishini tashkil etishi;

aholini kuchli zilzila bilan bogʻliq favqulodda vaziyatlar xavfi toʻgʻrisidagi tegishli axborot va maʼlumotlar bilan taʼminlashi lozim.

78. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari aholini zilzila sharoitida harakatlanishga tayyorlash sohasida:

ishlab chiqarish va xizmat koʻrsatish sohalarida band boʻlmagan aholi, shu jumladan, jismoniy imkoniyati cheklangan shaxslarni zilzila sharoitida harakatlanishga tayyorlash boʻyicha maxsus elektron platformadagi kurslarda ixtiyoriy ravishda oʻqishlari yuzasidan targʻibot va tashviqotlarni tashkil etishi;

zilzila sharoitida harakatlanishga tayyorlash boʻyicha oʻquv mashqlari va mashgʻulotlariga mahalliy aholini jalb etishga koʻmaklashishi lozim.

79. Nodavlat notijorat tashkilotlari respublika va mahalliy ijro etuvchi hokimiyati organlari hamda boshqa tashkilotlar bilan birgalikda aholini zilzila sharoitida harakatlanishga tayyorlash boʻyicha oʻquv-amaliy tadbirlarni tashkil etish va oʻtkazishga, ularga mahalliy aholini jalb etilishini taʼminlashga koʻmaklashishi lozim.

Nodavlat notijorat tashkilotlari qonunchilikka muvofiq aholini zilzila sharoitida harakatlanishga tayyorlashga oid boshqa tadbirlarda ham ishtirok etishi mumkin.

15-bob. Favqulodda vaziyat sodir boʻlganda harakat qilish talablari

80. Har bir fuqaro favqulodda vaziyatlarda quyidagilarni bajarishga majbur:

a) zudlik bilan “101”, “1050” yongʻin qutqaruv xizmati yoki “112” yagona dispetcherlik xizmati telefon raqamlari orqali xabar berish (xabarda voqea sodir boʻlgan manzil, favqulodda vaziyatlarni xususiyati, tasnifi va oʻzining familiyasini aytish);

b) odamlarga xabar berish va ularni evakuatsiya qilish choralarini koʻrish;

d) imkon qadar mavjud qutqaruv va yordam koʻrsatishning birlamchi vositalari bilan bartaraf etish choralarini koʻrish.

81. Favqulodda vaziyat joyiga yetib kelgan rahbar (mansabdor shaxs):

a) odamlar hayotiga xavf tugʻilgan taqdirda, ularni qutqarish choralarini koʻrishga;

b) zarur boʻlganda elektr energiyasini (ogohlantirish va xabar berish tizimidan tashqari) oʻchirish, yuklarni tashishga moʻljallangan moslamalar, agregatlar, apparatlarning faoliyatini toʻxtatish, xomashyo, gaz, bugʻ va suv kommunikatsiyalarini yopib qoʻyish, avariya roʻy bergan va unga tutash xonalarning shamollatish tizimi ishini toʻxtatish va boshqa choralarni koʻrishga;

v) favqulodda vaziyatlarni bartaraf etishga qaratilgan ishlardan tashqari binodagi barcha ishlarni toʻxtatishga;

g) favqulodda vaziyatlarni bartaraf etishga va fuqaro muhofazasini taʼminlashga jalb etilgan xodimlardan tashqari barcha xodimlarni xavfli hudud tashqarisiga chiqarishga;

d) qutqaruv xizmati boʻlinmalari yetib kelgunga qadar (obyektning oʻziga xosligini hisobga olgan holda) favqulodda vaziyatlarni bartaraf etishda umumiy rahbarlik qilishga;

e) favqulodda vaziyatlarni bartaraf etishda ishtirok etayotgan xodimlar xavfsizlik talablariga rioya qilishlarini taʼminlashga;

j) favqulodda vaziyatlarni bartaraf etish bilan bir vaqtda odamlarni evakuatsiya qilish va moddiy boyliklarni himoya qilishni tashkil etishga;

z) qutqaruv xizmati va fuqaro muhofazasi boʻlinmalarini kutib olishni va favqulodda vaziyat sodir boʻlgan joyga qisqa yoʻl bilan olib borishni tashkil etishga majbur.

82. Rahbar (yoki uning vazifasini bajaruvchi mansabdor shaxs), qutqaruv va fuqaro muhofazasi tuzilmalari va boʻlinmalari favqulodda vaziyatlar oʻchogʻiga yetib kelishi bilan favqulodda vaziyatlarni bartaraf etish rahbariga favqulodda vaziyat, xonalarda odamlarning mavjudligi, yordamga muhtojlar hamda favqulodda vaziyatlarni bartaraf etishga jalb etilganlar, saqlanayotgan va ishlatilayotgan moddalar, materiallar, mahsulotlarning miqdori, qutqarish va yordam koʻrsatish boʻyicha koʻrilgan choralar haqida axborot beradi.

83. Tashkilot (obyekt) rahbari (mansabdor shaxsi) favqulodda vaziyatlarni bartaraf etish va fuqaro muhofazasi shtabi tarkibida:

a) favqulodda vaziyatlarni bartaraf etish rahbari tomonidan berilgan vazifalar bajarilishini taʼminlashga;

b) obyektning xususiyatlari, tutash bino va inshootlar haqida favqulodda vaziyatlarni bartaraf etish rahbariga maʼlumot taqdim etishga;

v) favqulodda vaziyatlarni bartaraf etish rahbari tomonidan berilgan vazifalar bajarishda xodimlar harakatlarini muvofiqlashtirishga majbur.

84. Yirik koʻlamli tabiiy va texnogen favqulodda vaziyatlar roʻy berganda, shoshilinch qutqaruv ishlarini bajarish va jabrlangan aholiga yordam koʻrsatish uchun maxsus vakolatli davlat organining hamda favqulodda vaziyatlar davlat tizimi tarkibiga kiruvchi respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarining va boshqa tashkilotlarning muhandislik — sapyorlik boʻlinmalari, kimyoviy himoya boʻlinmalari va boshqa harbiy boʻlinmalari, harbiy-transport aviatsiyasi va harbiy-tibbiy xizmat muassasalari jalb etiladi.

85. Qutqaruv xizmatlarini favqulodda vaziyatlarni bartaraf etishga jalb etish vakolatiga ega boʻlgan respublika va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, tashkilotlar, shu jumladan, jamoat birlashmalarining mansabdor shaxslari qarori bilan qutqaruv xizmatlari va qutqaruv tuzilmalari favqulodda vaziyatlarni bartaraf etishga Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan obyektlar va hududlarning favqulodda vaziyatlardan himoyalangani darajasini taʼminlaydigan chora-tadbirlar majburiy tartibda koʻrilishi bilan birga jalb etilishi lozim.

86. Favqulodda vaziyatlarda tan jarohati olganlarga birinchi yordam koʻrsatish choralarini koʻrish, tez tibbiy yordam va favqulodda qutqaruv xizmatlarini chaqirish, shoshilinch hollarda esa tan jarohati olganlarni yaqin oradagi tibbiyot muassasasiga yoʻlakay transport vositasida joʻnatish choralarini koʻrishi lozim.

16-bob. Yakunlovchi qoidalar

87. Davlat nazorati subyektlari tomonidan aholini va hududlarni tabiiy va texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish, shuningdek, fuqaro muhofazasi boʻyicha qonunchilik hujjatlari talablariga rioya etilishi holati va koʻrsatkichlari davlat nazoratini amalga oshirishda qoʻllaniladi.

88. Ushbu Qoidalar talablarini buzgani va (yoki) bajarmagani uchun yuridik va jismoniy shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javob beradilar.

Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 7-iyuldagi 370-son qaroriga 2-ILOVA

Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 19-sentabrdagi 744-son qarori bilan tasdiqlangan Aholini va hududlarni tabiiy hamda texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish, fuqaro muhofazasi, shuningdek, kichik hajmli kemalardan xavfsiz foydalanish sohasida davlat nazoratini olib borish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga oʻzgartirish va qoʻshimchalar

1. 25-band “FVV va uning hududiy” soʻzlaridan keyin “bosh boshqarmalari hamda” soʻzlari bilan toʻldirilsin.

2. 28-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“28. Tekshiruv boshlanishidan uch kun oldin FVV markaziy apparatida — vazir oʻrinbosarlari, joylarda esa — shaxsan hududiy Favqulodda vaziyatlar (bosh) boshqarmasi boshligʻi tomonidan yoʻriqnoma oʻtkaziladi, unda tekshiruv muddati, uning borishi toʻgʻrisida maʼlumot berish tartibi, tekshiruv dalolatnomalarida aks ettirilishi shart boʻlgan masalalarga aniqliklar kiritiladi”.

3. 29-bandning birinchi xatboshisi “hududiy favqulodda vaziyatlar” soʻzlaridan keyin “(bosh)” soʻzi bilan toʻldirilsin.

4. 53-banddagi “FVVning FVDT nazorat qilish inspeksiyasi boshligʻi va katta ofitseri, Kichik hajmli kemalar inspeksiyasi boshligʻi va bosh mutaxassisi, shuningdek, hududiy favqulodda vaziyatlar boshqarmalarining bosh inspektorlari” soʻzlari “Favqulodda vaziyatlar organlari” soʻzlari bilan almashtirilsin.

5. Ilovada :

Tashkiliy nazorat organi boʻlimining uchinchi xatboshisidagi “FVV Favqulodda vaziyatlarning oldini olish va harakat qilish davlat tizimini nazorat qilish inspeksiya xizmati” soʻzlari “Oʻzbekiston Respublikasi favqulodda vaziyatlar vaziri oʻrinbosarlari” soʻzlari bilan almashtirilsin;

Davlat nazoratini amalga oshiruvchi mansabdor shaxslar boʻlimining ikkinchi xatboshisida “Hududiy Favqulodda vaziyatlar” soʻzlaridan keyin “(bosh)” soʻzi bilan toʻldirilsin.

Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOV

Toshkent sh.,

2026-yil 7-iyul,

370 -son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 08.07.2026-y., 09/26/370/0709-son)

lex.uz