UzbekAI

Ўзбекистон Республикаси ички ишлар вазирининг

буйруғи

ҚОИДАЛАРИ

Ўзбекистон Республикаси ҳудудида портловчи материалларни темир йўл транспортида ташиш қоидаларини тасдиқлаш ҳақида

Ўзбекистон Республикасининг «Темир йўл транспорти тўғрисида»ги Қонуни ҳамда Вазирлар Маҳкамасининг 2004 йил 6 майдаги 213-сон «Портловчи моддалар ва портлатиш воситаларини Ўзбекистон Республикасига олиб кириш, транспортда ташиш, сақлаш ва улардан фойдаланиш тартибини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарорига мувофиқ буюраман:

1. Ўзбекистон Республикаси ҳудудида портловчи материалларни темир йўл транспортида ташиш қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги, Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси, Транспорт вазирлиги, Энергетика вазирлиги, Иқтисодиёт ва молия вазирлиги, Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакил ҳамда Савдо-саноат палатаси билан келишилган.

3. Мазкур буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.

Келишилди:

Ўзбекистон Республикаси ички ишлар вазирининг 2026 йил 8 июндаги 42-сон буйруғига ИЛОВА

Ўзбекистон Республикаси ҳудудида портловчи материалларни темир йўл транспортида ташиш

Мазкур Қоидалар Ўзбекистон Республикаси ҳудудида портловчи материалларни темир йўл транспортида ташиш тартибини белгилайди.

Ушбу Қоидаларнинг талаблари ҳарбий ва мудофаа мақсадларида фойдаланиладиган портловчи материалларни темир йўл транспортида ташишга нисбатан татбиқ этилмайди.

1-боб. Умумий қоидалар

1. МДҲга аъзо давлатларнинг темир йўл транспорти Кенгаши томонидан тасдиқланадиган Темир йўлларда хавфли юкларни ташиш қоидаларининг (бундан буён матнда Темир йўлларда хавфли юкларни ташиш қоидалари деб юритилади) 10-иловасида келтирилган портловчи материалларни темир йўл транспортида ташишга йўл қўйилади.

2. Ҳаракатдаги темир йўл таркибида қуйидагилар мавжуд бўлса, портловчи материалларни темир йўл транспортида ташишга йўл қўйилмайди:

почта-багаж, йўловчи ташиш вагонлари, портловчи ёки ёнувчан юклар;

сиқилган ва суюлтирилган газлар, тез алангаланувчи суюқликлар ёки қаттиқ моддалар;

ўз-ўзидан ёнувчи моддалар ва сув билан ёки ҳаводаги намлик билан ўзаро таъсирда алангаланадиган газлар ажратувчи моддалар;

оксидловчи моддалар ва органик пероксидлар, заҳарли моддалар;

ногабарит юклар билан уланган таркиблар;

қабул қилиш ва жўнатиш темир йўлларининг сиғимидан ортиқ узунликка эга бўлган таркиблар.

3. Портловчи материалларни темир йўл транспортида ташиш Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 22 февралдаги 86-сон қарори билан тасдиқланган Махсус электрон тизим орқали рухсат этиш хусусиятига эга айрим ҳужжатларни бериш тартиб-таомиллари тўғрисидаги ягона низомнинг 65-иловасига мувофиқ, Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги Жамоат хавфсизлиги департаменти жамоат тартибини сақлаш хизмати ҳамда Қорақалпоғистон Республикаси Ички ишлар вазирлигининг, Тошкент шаҳар ва Тошкент вилояти ички ишлар бош бошқармалари ҳамда вилоятлар ички ишлар бошқармаларининг жамоат хавфсизлиги хизмати жамоат тартибини сақлаш бошқармалари томонидан бериладиган рухсатнома асосида амалга оширилади.

4. Портловчи материалларни темир йўл транспортида ташиш портловчи материалларни жўнатувчилар (бундан буён матнда жўнатувчилар деб юритилади) ёки уларни қабул қилувчилар (бундан буён матнда қабул қилувчилар деб юритилади) билан «Минтақавий темир йўл узели» филиаллари ўртасида тузиладиган портловчи материалларни темир йўл транспортида ташиш шартномаси (бундан буён матнда шартнома деб юритилади) асосида амалга оширилади.

«Минтақавий темир йўл узели» филиаллари томонидан жўнатувчи ёки қабул қилувчи билан шартнома тузилганидан сўнг, бу ҳақида шартнома тузилган куннинг ўзида Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги Жамоат хавфсизлиги департаменти жамоат тартибини сақлаш хизмати ҳамда Қорақалпоғистон Республикаси Ички ишлар вазирлигининг, Тошкент шаҳар ва Тошкент вилояти ички ишлар бош бошқармалари ҳамда вилоятлар ички ишлар бошқармаларининг жамоат хавфсизлиги хизмати жамоат тартибини сақлаш бошқармалари ёзма ёки электрон шаклда хабардор қилинади.

5. Портловчи материаллар ортилган вагонларни жўнатишларни шакллантириш режасига мувофиқ узоқ масофага қатновчи темир йўл таркибида жўнатиш белгиланган бўлса, уларни яқин масофага қатновчи темир йўл таркибига киритилмайди.

6. Портловчи материалларни темир йўл транспортида ташиш учун жўнатувчилар томонидан авария карточкаси ишлаб чиқилиши ҳамда тасдиқланиши лозим.

Ушбу авария карточкасида қуйидаги маълумотлар кўрсатилади:

портловчи материалларнинг номи ва хусусияти;

портловчи материалларнинг ишлаб чиқарувчиси ҳақида маълумотлар;

портловчи материалларнинг маркаси, тури ва идентификация рақами;

портловчи материалларнинг ишлаб чиқарилган санаси ва партия рақами;

техник тавсифлари;

сақлаш, ташиш ва фойдаланиш шартлари;

хавфлилик даражаси ва хавфсизлик талаблари;

авария ҳолати юзага келганда бажариладиган ҳаракатлар ҳамда оқибатларни бартараф этиш тартиби;

яроқлилик муддати.

7. Портловчи материаллар ёпиқ вагонларда ташилади. Бунда ушбу вагонлар портловчи материалларнинг хавфсиз жойлаштирилиши ва маҳкамланишини таъминлайдиган махсус жиҳозлар билан жиҳозланган бўлиши керак.

8. Портловчи материалларнинг бир нечта қабул қилувчиларга битта вагонда йўлда қисман тушириш шарти билан темир йўл транспортида ташишга қуйидаги талаблар бажарилган тақдирда йўл қўйилади:

а) қабул қилувчилар темир йўл станцияларида кетма-кет жойлашган бўлиши;

б) портловчи материаллар вагонга уларни белгиланган кетма-кетликда тушириш имконини берадиган тартибда жойлаштирилиши ва маҳкамланиши;

д) ҳар бир портловчи материалларнинг маркировкаси ҳамда улар жойлашган ўринлар сонини бошқа портловчи материалларни силжитмасдан текшириш, шунингдек тегишли портловчи материалларни бошқа портловчи материаллар жойлашуви ва маҳкамланишини бузмасдан тушириш имконияти таъминланиши.

9. Жўнатувчилар ва қабул қилувчилар портловчи материалларни вагонларга юклаш ва улардан тушириш ҳамда темир йўл транспортида ташиш билан боғлиқ ишларни амалга оширувчи ходимларга мунтазам равишда йўл-йўриқ бериши ҳамда ушбу Қоидаларга риоя этилиши устидан назоратни таъминлаши шарт.

2-боб. Портловчи материалларни темир йўл транспортида ташиш ҳужжатларини расмийлаштириш

10. Жўнатувчи портловчи материалларни вагонларга юклаш бошланишидан камида бир иш куни олдин темир йўл станциясига юк хатини ёки ташиш ҳужжатлари тўпламини тақдим этади.

Портловчи материаллар вагонларга бўлиб ёки кичик партиялар билан ташилганда ҳар бир вагон ёки ҳар бир партия учун жўнатувчи томонидан алоҳида юк хати ёхуд ташиш ҳужжатлари расмийлаштирилади.

Бунда юк хати ёки ташиш ҳужжатларида мазкур Қоидаларнинг 6-бандида келтирилган маълумотлар кўрсатилади ҳамда юк хати ёки ташиш ҳужжатларининг юқори қисмига «ПМ» штамплари қўйилади.

Юк хати ёки ташиш ҳужжатларига портловчи материалларни темир йўл транспортида ташиш ҳолатларидан келиб чиқиб қуйидаги штамплар ҳам қўйилиши мумкин:

«Тепаликдан туширманг» — портловчи материаллар ортилган вагонларни тепаликдан тушириш ёки уларни бошқа вагонларга урилишига сабаб бўладиган усулда ҳаракатлантириш тақиқланганлигини билдирувчи штамп ҳисобланади;

«Тормоз ўчирилсин» — портловчи материаллар ортилган вагонларда автотормоз тизимидан фойдаланиш тақиқланган ҳолларда қўйиладиган штамп ҳисобланади.

11. Бир нечта қабул қилувчига портловчи материалларнинг айрим партияларини битта вагонда йўлда қисман тушириш шарти билан ташилганда, ҳар бир қабул қилувчига портловчи материалларнинг партиялари бўйича алоҳида юк хати ёки ташиш ҳужжатлари расмийлаштирилади.

12. Темир йўл станциясининг масъул ходимлари портловчи материалларни темир йўл транспортида ташиш учун қабул қилиб олишда юк хати ёки ташиш ҳужжатларини ҳамда рухсатномани кўздан кечириши шарт.

3-боб. Портловчи материалларни юклаш учун вагонларни тайёрлаш ва уларни вагонларга юклаш

13. Портловчи материаллар фақат уларни юклаш учун мўлжалланган техник жиҳатдан соз ва тоза бўлган вагонларга юкланиши керак.

Бунда вагонлар рулонли ғилдирак жуфтлари ҳамда қалинлиги камида 30 мм бўлган композицион тормоз колодкалари билан жиҳозланган бўлиши шарт.

14. Портловчи материалларни темир йўл транспортида ташишда ўтиш майдончалари ва қўлда бошқариладиган тўхташ тормозлари билан жиҳозланган вагонлардан фойдаланишга рухсат этилади.

15. Вагонларда ўтказилган техник кўрик натижалари алоҳида китобда қайд этиб борилади ҳамда мазкур китобда қуйидаги маълумотлар кўрсатилади:

вагоннинг техник кўрикдан ўтказилганлиги;

вагоннинг портловчи материалларни ташиш учун техник жиҳатдан яроқлилиги;

автотормознинг уланганлиги ёки узилганлиги;

сўнгги даврий таъмир ўтказилган сана ва жойи.

Мазкур маълумотлар китобга киритилгандан сўнг, улар техник кўрикни ўтказган темир йўл станциясининг масъул ходими имзоси билан тасдиқланиши лозим.

16. Жўнатувчи вагон кузовининг (поли, деворлари, томи, эшиклари ва люк қопқоқлари), қопқоқларнинг зич ёпилиши, шунингдек вагоннинг ташқи ва ички жиҳозлари ҳолати ҳамда тозалигини текшириши мумкин.

17. Портловчи материалларни юклашдан олдин жўнатувчи вагонларнинг эшиклари ва люклари атрофидаги ёриқлар ҳамда бўшлиқларни бартараф этиш (беркитиш) чораларини кўриши шарт.

Вагонларнинг эшиклари ва люклари зич ёпилиши ҳамда ички томондан сим ва бруслар ёрдамида мустаҳкамланиши лозим.

18. Портловчи материалларни темир йўл транспортида ташишда уларнинг юк хати ёки ташиш ҳужжатларида «Тормоз ўчирилсин» штампи мавжуд бўлса, вагонларнинг автотормозлари ўчирилган ҳолатда бўлиши керак. Бунда портловчи материаллар ортилган вагонларнинг автотормозларини манёвр ишлари давомида ишга туширишга йўл қўйилади.

Портловчи материаллар юклаш учун вагонлар топширилишидан олдин темир йўл станциясининг масъул ходими ажратиш кранини ёпиши, уни ёпиқ ҳолатда сим билан маҳкамлаши ҳамда пломбалаши шарт.

19. Автотормозлари ўчирилиши керак бўлган вагонлар билан ишлаш ва бундай вагонлар билан манёвр ишларини амалга оширишда хавфсизлик талаблари «Минтақавий темир йўл узели» филиали раҳбари томонидан белгиланади.

Бунда автотормозлари ўчирилган вагонлар билан ишлашда поездлар машинисти ва унинг ёрдамчиси ҳамда вагон ходимлари хавфсизлик талабларига қатъий риоя қилишлари шарт.

20. Портловчи материалларни ташишга мўлжалланган янги вагонлар темир йўлда фойдаланишга чиқарилишидан олдин техник кўрикдан ўтказилади. Техник кўрик вақтида темир йўл станциясининг масъул ходимлари вагоннинг тузилиши ва техник жиҳозларини портловчи материалларни ташишга яроқлилиги бўйича текширадилар. Вагоннинг тузилиши ва техник жиҳозлари портловчи материалларни ташишга яроқли бўлмаган тақдирда ушбу вагонлардан темир йўлда фойдаланишга ва портловчи материалларни ташишга йўл қўйилмайди.

4-боб. Портловчи материалларни вагонларга юклаш, ташиш ва тушириш

21. Портловчи материалларни вагонга юклаш ва ундан тушириш фақат бунинг учун махсус ажратилган ва хавфсизлик талабларига жавоб берадиган жойларда амалга оширилади. Бундай жойлар жўнатувчи ёки қабул қилувчига тегишли ёхуд улар томонидан шартнома асосида хизмат кўрсатиш учун фойдаланиладиган умумий фойдаланишда бўлмаган темир йўллар, шунингдек зарур жиҳоз ва қурилмаларга эга бўлган махсус омборлар ёки темир йўл станцияларида ажратилган махсус жойлар бўлиши мумкин.

22. Портловчи материалларни вагонга юклаш ва ундан тушириш ишлари жўнатувчи ёки қабул қилувчининг ходимлари ва техник воситалари ёрдамида амалга оширилади.

Бунда портловчи материалларни вагонга юклаш ва туширишда Темир йўлларда хавфли юкларни ташиш қоидаларига риоя этилиши керак.

23. Портловчи материалларни вагонга юклаш ва тушириш жўнатувчи ёки қабул қилувчи томонидан тайинланган масъул вакил раҳбарлигида амалга оширилади. Портловчи материалларни вагонга юклаш ва тушириш жараёнида «Минтақавий темир йўл узели» филиалининг ёнғин хавфсизлиги хизмати вакили иштирок этади ҳамда портловчи материаллар ички ишлар органлари ходимларининг қуролли қўриқлови остида бўлади.

Масъул вакил портловчи материалларни вагонларга юклаш ва тушириш, уларни белгиланган тартибда жойлаштириш ва маҳкамлаш ишларини хавфсиз бажарилишини таъминлайди.

24. Портловчи материалларни вагонларда хавфсиз ташишда жўнатувчи зарур махсус жиҳозлари ва портловчи материалларни хавфсиз жойлаштириш ҳамда маҳкамлаш учун керак бўладиган барча материалларни (доскалар, тиргаклар, панжаралар, юмшоқ тўшама материаллар ва бошқалар) таъминлаши шарт.

Бундай материаллар портловчи материалларнинг вагонда силжиши, шикастланиши ёки хавф туғдиришининг олдини олиш учун ишлатилади.

25. Жўнатувчи портловчи материалларни вагонга юклашдан олдин ҳар бир портловчи материалларнинг маркировкаси мавжудлигини ва тўғрилигини, юк хати ёки ташиш ҳужжатларида келтирилган шартли рақами ҳамда массаси тўғри кўрсатилганлигини, шунингдек пломба ва муҳрларнинг бутлигини текширади.

Портловчи материалларни вагонга юклаш ёки тушириш вақтида аниқланган нуқсонлар, носозликлар ва портловчи материалларни сақловчи воситалар шикастланиши имкон қадар қисқа муддатда бартараф этилиши лозим.

Тузатиб бўлмайдиган нуқсонларга эга, шунингдек портловчи материаллар тўкилган ёки оқаётган бўлса уларни ташишга рухсат берилмайди. Бундай портловчи материаллар жўнатувчи томонидан авария карточкасида белгиланган хавфсизлик чораларига мувофиқ зудлик билан хавфсиз ҳудудга олиб чиқилиши шарт.

26. Портловчи материаллар темир йўл станциясига бир нечта партияда олиб келинганда, юклаш ва тушириш ишларини бажарувчи жўнатувчи ёки қабул қилувчининг ходимлари биринчи юк партияси билан бир вақтда юклаш ва тушириш жойига етиб келиши шарт.

27. Портловчи материалларни вагонга жойлаштириш ва маҳкамлашда қуйидаги талабларга риоя қилинади:

портловчи материалларни вагон полига бир текис ва зич жойлаштириш;

яшиклар ва бочкаларнинг қопқоғини юқорига қаратиб ўрнатиш;

механик таъсирга энг сезгир портловчи материалларни вагон охирига юклаш ҳамда уларни биринчи бўлиб тушириш имконини берадиган тартибда жойлаштириш.

Агар портловчи материалларни ишлаб чиқарувчисининг техник ҳужжатларида уларни жойлаштириш ва маҳкамлаш бўйича алоҳида талаблар белгиланган бўлса, ушбу талабларга амал қилиниши лозим.

Вагонда портловчи материаллар устама-уст жойлаштирилганда уларнинг юқори қаторида жойлашган портловчи материаллар силжиши, ағдарилиши ёки тушиб кетишига йўл қўйилмайдиган тарзда маҳкамланиши шарт.

Портловчи материаллар вагонда учқун чиқармайдиган асбоблар (латун, мис, бронза ва бошқалар) ёрдамида эҳтиёткорлик билан маҳкамланади.

28. Портловчи материаллар вагонга юкланганидан сўнг, жўнатувчи томонидан тайинланган масъул вакил томонидан портловчи материаллар вагонга мустаҳкам жойлаштирилганлиги текширилади ҳамда вагон эшиклари зич ёпилади ва эшик қопламалари пломбаланади ёки пластинкали сим бурамалар билан маҳкамланади. Бунда ушбу ҳаракатлар ички ишлар органлари ходимларининг иштирокида амалга оширилади.

29. Портловчи материаллар юкланган вагонлар белгиланган станциясига етиб келганидан сўнг, бу ҳақида темир йўл станциясининг масъул ходими дарҳол қабул қилувчини хабардор қилади.

Қабул қилувчи хабардор қилинган вақтдан бошлаб икки соат ичида портловчи материалларни қабул қилиб олиши шарт.

30. Портловчи материаллар белгиланган темир йўл станциясига етиб келганидан сўнг, қабул қилувчи қуйидаги чораларни кўриши шарт:

портловчи материалларни ички ишлар органлари ходимларининг кузатуви остида бўлишини таъминлаши;

портловчи материаллар улар юкланган вагонлардан туширилганидан сўнг, ўн икки соат ичида ички ишлар органлари ходимларининг кузатуви остида темир йўл станцияси ҳудудидан олиб чиқилишини таъминлаши.

Агар портловчи материалларни тушириш ҳудуди қабул қилувчига тегишли ёхуд улар томонидан ижарага олинган умумий фойдаланишда бўлмаган темир йўллар, шунингдек зарур жиҳоз ва қурилмаларга эга бўлган махсус омборларда жойлашган бўлса, портловчи материалларни вагондан тушириш қабул қилувчи томонидан тайинланган масъул вакил раҳбарлигида ички ишлар органлари ходимларининг кузатуви остида амалга оширилиши лозим.

31. Темир йўл станциясининг махсус ажратилган жойларига юклаш ёки тушириш учун қўйиладиган вагонлар сони мазкур жойнинг йўл сиғими ҳамда юклаш ёки тушириш фронти сиғимидан ошмаслиги керак.

Махсус ажратилган жойга жойлаштириб бўлмайдиган портловчи материаллар юкланган вагонлар хавфсизлик талаблари асосида темир йўл станциясининг бошқа йўлларига жойлаштирилади.

Агар темир йўл станциясининг йўл қурилмалари юклаш ва тушириш ишларини икки ёки ундан ортиқ алоҳида жойларда бир вақтнинг ўзида бажариш имконини берса, ушбу ишларни амалга оширишга фақат мазкур жойлар ўртасидаги масофа камида 200 м бўлган тақдирда йўл қўйилади.

32. Портловчи материалларни вагонларга юклаш ва тушириш ишларини бошлашдан олдин ушбу ишларни бажаришга жалб қилинган жўнатувчи ва қабул қилувчининг ходимларига уларга бошчилик қилувчи масъул шахс томонидан меҳнат хавфсизлиги ва техника хавфсизлиги талаблари бўйича йўриқнома берилади ҳамда ходимларнинг мазкур талабларга риоя қилиниши назорат қилинади.

33. Темир йўл станциясида портловчи материалларни юклаш ва тушириш ишлари амалга ошириладиган махсус жойлар турар-жой ва ишлаб чиқариш бинолари, юк омборлари, умумий юклаш-тушириш ва сақлаш жойлари, хавфли суюқ юкларни қуйиш ва тўкиш жойлари ҳамда темир йўл станциясининг асосий йўлларидан камида 125 м узоқликдаги масофада жойлашган бўлиши шарт.

34. Портловчи материалларни юклаш ва тушириш ишлари зарур ёритиш воситалари билан таъминланган тақдирда сутканинг исталган вақтида амалга оширилиши мумкин.

Агар портловчи материалларни юклаш ва тушириш ишлари зарур ёритиш воситалари билан таъминланмаса, кундузги вақтда амалга оширилади.

35. Портловчи материалларни юклаш ва тушириш ишлари амалга ошириладиган махсус жойлар ёнғинга қарши зарур воситалар ҳамда стационар ва кўчма усти ёпиқ сунъий ёритиш воситалари билан жиҳозланган бўлиши шарт.

Портловчи материаллар мунтазам равишда қабул қилинмайдиган ёки жўнатилмайдиган жойларда истисно тариқасида усти очиқ сунъий ёритиш воситаларидан фойдаланишга рухсат этилади. Бунда очиқ сунъий ёритиш воситалари портловчи материалларни юклаш ва тушириш жойларидан камида 100 м масофа узоқликда жойлаштирилиши шарт.

36. Портловчи материалларни юклаш ва тушириш ишлари амалга ошириладиган махсус жойларга автотранспорт воситаларининг хавфсиз кириши ва чиқиши учун қулай кириш йўллари таъминланиши шарт.

37. Портловчи материаллар юкланган вагонлар аварияга (ҳалокатга) учраганда ёки портловчи материаллар юкланган вагонларда портловчи материалларнинг жойлаштирилиш тартиби бузилганлиги белгилари мавжуд бўлган ҳолларда портловчи материалларни юклаш ва тушириш ишлари фақат ёруғ шароитда амалга оширилади. Мазкур ишлар усти ёпиқ сунъий ёритиш воситаларидан фойдаланилган ҳолда бажарилиши шарт.

38. Портловчи материалларни юклаш ва туширишда фойдаланиладиган юклаш ҳамда кўтариш воситалари соз ҳолатда бўлиши ва портловчи материалларнинг тушиб кетишига йўл қўймайдиган мосламалар билан жиҳозланган бўлиши шарт.

Портловчи материалларни кўтаришда фойдаланиладиган кран ва бошқа юк кўтарувчи машиналарнинг юк кўтариш механизмлари портловчи материалларнинг тушиб кетишининг олдини олиш учун иккита тормоз билан жиҳозланган бўлиши шарт.

Портловчи материалларни кўтаришда фойдаланиладиган кранлар ва бошқа юк кўтарувчи машиналарда кўтариладиган юк массаси ушбу машиналарнинг паспорти ёки фойдаланиш йўриқномасида кўрсатилган рухсат этилган юк кўтариш чегарасидан ошмаслиги шарт.

Агар кранлар ва бошқа юк кўтарувчи машиналарнинг юк кўтариш механизми фақат битта тормоз билан жиҳозланган бўлса, кўтариладиган портловчи материалларнинг оғирлиги ушбу механизм учун белгиланган рухсат этилган юк кўтариш қувватининг 75 фоизидан ошмаслиги шарт.

Шамол тезлиги портловчи материалларни кўтаришда фойдаланиладиган кранлар учун белгиланган рухсат этилган меъёрнинг 75 фоизидан ошган тақдирда, ушбу кранлардан фойдаланиш тақиқланади.

39. Портловчи материалларни юклаш ва тушириш ишлари ушбу портловчи материаллар билан ишлаш учун рухсат этилган, зарба таъсирида учқун чиқармайдиган юк кўтариш ва маҳкамлаш мосламалари ёрдамида амалга оширилиши шарт.

Портловчи материалларни юклаш ва туширишда фойдаланиладиган юклаш ҳамда юк кўтариш воситаларининг созлиги ва яроқлилиги иш бошланишидан олдин жўнатувчи ёки қабул қилувчи томонидан тайинланган масъул ходим томонидан текширилиши шарт.

40. Портловчи материалларни юклаш ва тушириш ишлари эҳтиёткорлик билан бажарилиши шарт.

Портловчи материалларни силкитиш, уриш, ташлаш ёки уларга зарба бериш тақиқланади.

Портловчи материалларни қўлда ёки қўл замбили (носилка) ёрдамида ташишда эҳтиёт чораларига риоя қилиниши шарт.

Совуқ ва музлаш вақтида одамлар сирпаниб кетмаслиги учун портловчи материалларни юклаш ва тушириш жойлари қум ёки кул билан қопланиши керак.

41. Портловчи материаллар юкланган вагонларни юклаш ва тушириш жойлари бўйлаб суриш тақиқланади.

Портловчи материаллар юкланган вагонларни темир йўл станцияси ҳудудида махсус тортиш ёки суриш қурилмалари (кабестанлар, электрошпаллар ва бошқа механик воситалар) ёрдамида ҳаракатлантириш тартиби «Минтақавий темир йўл узели» филиали раҳбари ёки темир йўл станцияси раҳбари томонидан белгиланади.

5-боб. Портловчи материалларни ташишда юкли поездларни шакллантириш ва уларнинг манёвр ишлари

42. Портловчи материаллар юкланган вагонлар юкли поездлар таркибида якка вагон ёки вагонлар гуруҳи ёхуд маршрут таркибида ташилади.

Портловчи материалларни ташиш ортиқча тўхташлар ва йўлдаги кечикишларнинг олдини олиш мақсадида устувор тартибда амалга оширилиши шарт.

43. Темир йўл станциясида юкли поездларни шакллантириш режасига мувофиқ портловчи материаллар юкланган вагонларни юкли поездлар таркибида жўнатишга рухсат этилади.

44. Таркибида портловчи материаллар юкланган вагонлар мавжуд бўлган юкли поезд таркибчи ёки кондуктор бригадаси билан таъминланган бўлиши шарт.

45. «Минтақавий темир йўл узели» филиали навбатчиси, темир йўл станцияси диспетчери ва манёвр диспетчери юкли поездлар ҳаракатини режалаштиришда темир йўл станциясига келган портловчи материаллар юкланган вагонларнинг имкон қадар камроқ ушланиб туришини ҳамда уларнинг устувор тартибда жўнатилишини таъминлаши шарт.

46. Портловчи материаллар юкланган вагонлар юкли поезд таркибига битта гуруҳ сифатида жойлаштирилиши шарт. Бир хил манзилга йўналаётган бундай вагонлар бутун ташиш жараёни давомида бир-биридан ажратилмаслиги керак.

47. Портловчи материаллар юкланган вагонларни кузатиб борувчи ички ишлар органлари ходимлари учун махсус ажратилган ва тегишли жиҳозланган вагон ажратилиши шарт.

Ички ишлар органлари ходимлари кузатиб борилаётган вагон ёки вагонлар гуруҳидан беш вагондан ортиқ бўлмаган масофада жойлашган бўлиши керак.

48. Темир йўл станциясининг навбатчиси, манёвр диспетчери ёки йўл навбатчиси портловчи материаллар юкланган вагонлар билан манёвр ишларини бажариш зарурати туғилганда, бу ҳақда таркиб тузувчини хабардор қилиши шарт. Таркиб тузувчи эса ўз ёрдамчиси ва локомотив машинистига портловчи материаллар юкланган вагонлар билан ишлаш тартиби тўғрисида маълумот бериши керак.

Портловчи материаллар юкланган вагонлар саралаш йўлларига қўйилгандан сўнг, уларнинг ўз-ўзидан ҳаракатланишининг олдини олиш учун дарҳол иккита қўриқловчи тормоз бошмаклари билан маҳкамланиши шарт.

Тормоз бошмаклари ҳар иккала рельсга 25 м масофада ўрнатилади. Саралаш қурилмаси томони билан портловчи материаллар юкланган вагонлар орасидаги масофа камида 50 м бўлиши керак.

49. Юк хати ёки ташиш ҳужжатларида «Тепаликдан туширманг» штампи мавжуд бўлмаган портловчи материаллар юкланган вагонларни саралаш тепаликларидан тушириш ва туртиб манёвр ишларини бажаришга рухсат этилади. Бунда вагонларнинг бошқа вагонлар билан уланиш тезлиги соатига 5 км/соатдан ошмаслиги шарт.

Вагонларни тарқатиш вақтида портловчи материаллар юкланган вагонлар туширилаётган бўлса, тепалик навбатчиси (диспетчер пости оператори) ёки тепалик таркибчиси бу ҳақда тегишли ходимларни, жумладан ижро постлари операторлари, вагон тезлигини тартибга солувчилар ва стрелка постлари навбатчиларини хабардор қилиши шарт.

Портловчи материаллар юкланган вагонлар билан ишлашда хавфсизлик талабларига риоя қилиши, вагонларнинг урилиши ёки шикастланишининг олдини олиши ҳамда ҳаракат хавфсизлигини таъминлаши шарт.

Вагонларни саралаш тепалигидан туширишда уларнинг ҳаракат тезлиги ва тормозлаш тартиби портловчи материаллар юкланган вагонларнинг хавфсиз ҳаракатланишини, вагонлар орасида зарур масофа сақланишини ҳамда бошқа вагонлар билан белгиланган тезликда уланиб кетишини таъминлаши шарт. Ушбу талаблар портловчи материаллар юкланган вагонлар билан манёвр ишлари бажарилганда ҳам қўлланилади.

50. Портловчи материаллар юкланган вагонлар билан манёвр ишлари бажарилаётганда поездни бошқариш фақат поезд машинисти томонидан амалга оширилиши шарт. Поезд бошқарувини поезд машинисти ёрдамчисига топширишга йўл қўйилмайди.

51. Портловчи материалларни юклаш учун вагонлар берилишидан олдин манёвр диспетчери ёки станция навбатчиси вагонларни техник ҳолатини ва портловчи материалларни ташишга яроқлилигини текшириши шарт.

52. Портловчи материаллар юкланган вагонлар ёндош йўлларга қўйилганда ёки ушбу йўллардан чиқарилганда, улар белгиланган хавфсизлик меъёрларига мувофиқ ҳимоя воситалари билан таъминланиши шарт.

Бундай вагонлар билан ишлашда темир йўл станцияси томонидан қуйидагиларни назарда тутувчи йўриқнома ишлаб чиқилади:

вагонларни олиб кириш ва олиб чиқиш йўналишлари;

манёвр таркибининг рухсат этилган ҳаракат тезлиги;

темир йўл кесишмаларидан ўтиш тартиби;

ҳаракат хавфсизлигини таъминлаш ва қўриқлаш чоралари;

маҳаллий шароитлардан келиб чиқадиган бошқа хавфсизлик талаблари.

53. Портловчи материаллар юкланган вагонларнинг ташқи қисмига юклаш ёки тушириш жойи, портловчи материаллар тури ёки унинг хусусиятига оид маълумотларни бўр ёки бошқа воситалар ёрдамида қўшимча ёзув ва белгилар сифатида қўйиш тақиқланади.

54. Саралаш ва участка станцияларида, юклаш, тушириш ва қайта юклаш станцияларида, шунингдек бошқа станцияларда портловчи материаллар юкланган вагонлар билан ишлаш тартибини белгиловчи йўриқнома ишлаб чиқилиши шарт.

Маҳаллий йўриқномада қуйидагилар белгиланиши керак:

юкли поездларни қабул қилиш, узлуксиз ўтказиш, жўнатишга тайёрлаш ва жўнатиш тартиби, шунингдек портловчи материаллар юкланган вагонлар билан манёвр ишларини бажариш тартиби;

манёвр ишлари учун учқун сўндирувчи мосламалар билан жиҳозланган локомотивларни ажратиш ва улардан фойдаланишга рухсат бериш тартиби;

манёвр ишлари вақтида автотормозларни ўчириш тартиби;

портловчи материаллар юкланган юкли поезд ва вагонларга техник хизмат кўрсатиш тартиби;

станцияда портловчи материаллар юкланган вагонларни ҳисобга олиш, зарур ҳолларда уларни авария карточкалари асосида аниқлаш тартиби;

ноқулай об-ҳаво шароитларида (туман, бўрон, кучли ёмғир, кучли шамол, қор кўчкиси ва бошқа ҳолатларда), шунингдек техник воситалар ишдан чиққанда хавфсизлик чораларига риоя қилиш тартиби;

станция ходимларини авария ҳолатлари тўғрисида хабардор қилиш ва уларнинг ҳаракат қилиш тартиби;

манёвр ишлари вақтида оғзаки буйруқлар бериш тартиби;

саралаш тепаликларида портловчи материаллар юкланган вагонлар билан манёвр ишларини бажаришга рухсат бериш ёки тақиқлаш тартиби;

юкли поезд таркибидан ташқарида ёки тўпланиш йўлларида портловчи материаллар юкланган вагонларнинг жойлаштирилиш тартиби;

портловчи материаллар билан боғлиқ ишларни бажариш учун ёзма буйруқлар бериш тартиби.

6-боб. Вагонларга техник хизмат кўрсатиш, улардаги носозликларни бартараф этиш ва таъмирлаш

55. Портловчи материаллар юкланган вагонларга техник хизмат кўрсатиш хавфсизлик талабларига риоя қилган ҳолда амалга оширилади.

Техник хизмат кўрсатиш пункти ходимлари аввало портловчи материаллар юкланган вагонларни аниқлаши, уларнинг рақамларини ҳисобга олиши ва бу ҳақида темир йўл станцияси раҳбарини дарҳол хабардор қилиши шарт.

Темир йўл станцияси раҳбари томонидан рухсат берилмагунга қадар портловчи материаллар юкланган вагонларда техник хизмат кўрсатиш, таъмирлаш ёки бошқа ишларни бажаришга йўл қўйилмайди. Бундай вагонларни юкли поезд таркибида турган ҳолатда таъмирлаш тақиқланади.

56. Портловчи материаллар юкланган вагонларни техник хизмат кўрсатишга қабул қилиш ҳамда уларга хизмат кўрсатиш жараёни ҳисобга олинади.

Техник хизмат кўрсатиш пункти ходимлари бундай вагонларни кўздан кечириш натижаларини махсус ҳисоб-китобига қайд этиши ва киритилган маълумотларни ўз имзоси билан тасдиқлаши шарт.

57. Эшелон таркибига киритилган вагонларни йўл давомида ажратишга йўл қўйилмайди.

Ҳаракат давомида портловчи материалларнинг силжиши, маҳкамлаш воситаларининг бузилиши, носозликлар, шу жумладан портловчи материаллар юкланган вагонларда техник носозликлар аниқланган тақдирда, эшелон хавфсизлик талабларига мувофиқ тўхтатилиши ҳамда аниқланган камчиликларни бартараф этиш ёки носоз вагонларни соз вагонларга алмаштириш чоралари кўрилиши шарт.

Носозликнинг хусусияти, иш ҳажми ва хавфсизлик шароитларидан келиб чиқиб, таъмирлаш ишлари вагонни темир йўл станциясининг махсус ажратилган йўлларида амалга оширилади.

58. Портловчи материалларни қайта юклаш ишлари темир йўл станциясининг масъул вакиллари, жўнатувчи ёки қабул қилувчининг ходимлари ҳамда ички ишлар органлари ходимлари назорати остида хавфсизликни таъминлаш чораларига риоя қилган ҳолда амалга оширилади.

59. Темир йўл станцияси раҳбари томонидан портловчи материаллар билан боғлиқ ишларни бажариш ёки аниқланган ҳолатларни бартараф этиш учун мутахассис юбориш талаби берилган тақдирда, жўнатувчи ёки қабул қилувчи ушбу мутахассиснинг темир йўл станциясига зудлик билан етиб келишини таъминлаши шарт.

60. Портловчи материаллар юкланган вагонларда таъмирлаш ишлари якунлангандан сўнг, уларнинг техник ҳолати ва юкнинг хавфсиз жойлаштирилганлиги текширилгач, вагонлар тўхтатилган эшелон таркибига қайта қўшилади ҳамда белгиланган манзилга жўнатилади.

61. Портловчи материаллар юкланган вагонда ғилдирак жуфтликларини алмаштириш зарур бўлган ҳолларда, вагонни кўтариш ишлари унинг барқарорлиги ва портловчи материаллар хавфсизлигини таъминлаган ҳолда амалга оширилиши шарт.

Вагоннинг бир томонини кўтаришга йўл қўйилганда, кўтарилиш баландлиги буферли брусда ўлчанганда вагоннинг дастлабки ҳолатига нисбатан 650 мм дан ошмаслиги керак.

62. Портловчи материаллар юкланган вагонларга техник хизмат кўрсатиш, аниқланган носозликларни бартараф этиш ва таъмирлаш ишлари портловчи материалларнинг хавфсизлигини таъминлаш, ёнғин ва экологик хавфларнинг олдини олишга доир хавфсизлик чораларига риоя этилган ҳолда амалга оширилиши шарт.

Мазкур ишларни бажаришда портловчи материалларнинг шикастланиши, ёнғин келиб чиқиши ёки атроф-муҳитга зарар етказилишига олиб келувчи ҳаракатларга йўл қўйилмайди.

7-боб. Қўриқлаш ва кузатиб бориш

63. Портловчи материалларни темир йўл транспортида вагонларда ташиш Қорақалпоғистон Республикаси ички ишлар вазирлиги, Тошкент шаҳар ва Тошкент вилояти ички ишлар бош бошқармалари, вилоятлар ички ишлар бошқармалари ёки Транспорт ва туризм объектларида хавфсизликни таъминлаш департаменти билан жўнатувчи ёки қабул қилувчи ўртасида тузилган шартнома асосида ички ишлар органлари ходимларининг қуролли кузатуви остида амалга оширилади.

Портловчи материаллар юкланган вагонларни ички ишлар органлари ходимларининг қуролли кузатуви ташкил этилмаган ҳолда темир йўл транспортида ташишга қабул қилиш тақиқланади.

Портловчи материалларни ташишда жўнатувчи ёки қабул қилувчи томонидан тайинланган масъул мутахассислар ҳам кузатувда иштирок этиши мумкин. Портловчи материалларни ички ишлар органлари ходимларининг кузатувисиз ташиш ёки уларни йўл давомида кузатувсиз қолдиришга йўл қўйилмайди.

64. Ички ишлар органлари ходимлари портловчи материаллар юкланган вагонларни жўнатиш темир йўл станциясидан белгиланган манзилгача, шунингдек, давлат чегараси орқали ташишда чегарадан ўтиш нуқтасидан манзил белгиланган манзилгача узлуксиз кузатувини таъминлаши шарт.

Техник жиҳатдан носоз, фойдаланиш муддати тугаган ёки ташиш хавфсизлиги талабларига жавоб бермайдиган вагонлар кузатувга қабул қилинмайди.

Портловчи материаллар юкланган вагонларни кузатишда ички ишлар органлари ходимларининг таркиби темир йўл станцияларида навбатма-навбат алмаштирилиши мумкин.

65. Темир йўл станциясида ички ишлар органлари ходимларининг кузатувисиз портловчи материаллар юкланган вагон аниқланган тақдирда, мазкур вагон зудлик билан вақтинчалик кузатув остига олиниши шарт.

Мазкур ҳолат тўғрисида темир йўл станциясининг ходими ушбу ҳолатни аниқланган вақтда Қорақалпоғистон Республикаси ички ишлар вазирлиги, Тошкент шаҳар ва Тошкент вилояти ички ишлар бош бошқармалари, вилоятлар ички ишлар бошқармалари ёки Транспорт ва туризм объектларида хавфсизликни таъминлаш департаментига дарҳол хабар берилади.

66. Портловчи материаллар юкланган вагонларни қабул қилиш ва топшириш ички ишлар органлари ходимлари, «Ўзбекистон темир йўллари» АЖнинг ваколатли ходими ҳамда жўнатувчи ёки қабул қилувчининг вакили иштирокида амалга оширилади.

Вагонларни қабул қилиш ва топшириш вақтида уларнинг техник ҳолати, пломбалар ва сим бурамаларнинг бутлиги, портловчи материалларнинг йўқолиши, шикастланиши ёки ўғирланишига олиб келиши мумкин бўлган ҳолатлар мавжуд эмаслиги текширилади.

Ўтказилган текширув натижалари мазкур далолатнома билан расмийлаштирилади.

67. Портловчи материаллар юкланган вагонлар бўйича юк хати ва бошқа ташиш ҳужжатлари олувчига ички ишлар органлари ходимлари орқали топширилади.

68. Жўнатувчи ички ишлар органлари ходимларини ҳамда портловчи материалларни кузатиб борувчи мутахассисларни портловчи материалларни кузатиш бўйича йўл-йўриқдан ўтказиши шарт.

Мазкур шахслар фавқулодда вазиятлар юзага келганда белгиланган сигналларни тўғри бериш, поездни тўхтатиш чораларини кўриш ҳамда хавфсизликни таъминлаш бўйича ўз вазифаларини билиши керак.

69. Портловчи материаллар юкланган вагонлар манзилга келганидан сўнг, улар қабул қилувчига топширилгунга қадар ички ишлар органлари ходимларининг кузатувида бўлиши шарт.

70. Портловчи материаллар юкланган вагонлар бевосита қабул қилувчининг портловчи материаллар омборига тегишли ёндош йўлларга олиб келинса, бундай вагонлар омборнинг қуролли қўриқловига топширилади. Портловчи материалларнинг темир йўл станциясидан портловчи материаллар омборига автомобиль транспортида ташилиши амалга оширилганда, ушбу омборга етиб борилгунига қадар ички ишлар органлари ходимлари томонидан кузатувда бўлиши керак.

71. Портловчи материаллар юкланган вагонлар ички ишлар органлари ходимлари кузатувидан қабул қилувчининг портловчи материаллар омбори қуролли қўриқловига топширилгунга қадар узлуксиз қўриқланиши шарт. Ички ишлар органлари ходимларининг портловчи материалларни ҳар қандай сабабга кўра назоратсиз ва қўриқловсиз қолдириши тақиқланади.

8-боб. Портловчи материаллар юкланган вагонларни қабул қилиш

72. Портловчи материаллар юкланган вагонлар қабул қилувчига топширилишидан олдин унинг ваколатли ходими, темир йўл станциясининг ходими ва ички ишлар органлари ходимлари иштирокида текширилади.

Текшириш вақтида қуйидагиларнинг созлиги кўздан кечирилади:

вагон кузовининг бутунлиги;

эшиклар ва люкларнинг ҳолати;

қулфлаш мосламаларининг созлиги;

сим бурамаларининг бузилмаганлиги;

пломбаларнинг мавжудлиги ва ҳолати.

73. Портловчи материаллар юкланган вагонни қабул қилишда ундаги пломбалар сони ҳамда пломбалардаги жўнатувчи ва жўнатиш темир йўл станциясининг муҳр белгилари юк хатида ёки ташиш ҳужжатларида кўрсатилган маълумотларга тўлиқ мослиги текширилиши шарт.

Агар пломбалар сони ёки муҳр белгиларида фарқ аниқланса, вагон белгиланган тартибда қўшимча текширувдан ўтказилмасдан қабул қилинмайди.

74. Портловчи материалларни ташиш жараёнида божхона, чегара, санитария ёки бошқа текширувлар сабабли вагон очилган ва эски пломбалар алмаштирилган бўлса, янги қўйилган божхона, чегара, санитария ёки бошқа текширувларнинг пломбалари жўнатувчининг пломбаларига тенг ҳисобланади.

Бундай ҳолатда вагонни очиш сабаби ва янги пломбалар ҳақидаги маълумотлар юк хати ёки ташиш ҳужжатларида қайд этилиши ҳамда вагонни очиш тўғрисидаги далолатнома портловчи материаллар билан қабул қилувчига топширилиши шарт.

75. Вагоннинг техник ҳолати, пломбалари ва юк хати ёки ташиш ҳужжатлари бўйича ҳеч қандай камчилик ёки эътироз аниқланмаса, вагондаги портловчи материаллар қабул қилувчи томонидан қабул қилинади.

76. Вагон қабул қилингандан кейин пломбаларни ечиш ва вагон эшикларини очиш фақат қабул қилувчининг м асъул вакили ҳамда темир йўл станциясининг ходими иштирокида амалга оширилади.

9-боб. Ёнғинга қарши огоҳлантирувчи чоралар

77. Темир йўл станцияларида портловчи материалларни юклаш ва тушириш учун ажратилган махсус жойлар жўнатувчи ёки қабул қилувчи томонидан, авария карточкасида белгиланган талабларга мувофиқ, мазкур юк билан бажариладиган ишларнинг хусусиятидан келиб чиқиб зарур ёнғин ўчириш воситалари билан таъминланиши шарт.

Ёнғин ўчириш воситалари портловчи материалларни юклаш ва тушириш ишлари бошланишидан олдин тайёр ҳолатга келтирилиши ҳамда жўнатувчи ёки қабул қилувчи томонидан иш бажариладиган жойга етказилиши лозим.

Портловчи материалларни юклаш ва тушириш жойлари учун зарур ёнғин ўчириш воситалари ҳамда ёнғинга қарши асбоб-ускуналар меъёрлари темир йўл станцияси бошлиғи томонидан белгиланади.

78. Портловчи материаллар юкланган вагонларга техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш, уларга портловчи материалларни юклаш ва тушириш ҳамда манёвр ишлари бажарилганда қуйидагилар тақиқланади:

ёритиш учун очиқ олов, керосинли ёки шамли фонарлардан фойдаланиш. Бунда фақат соз ҳолатдаги аккумуляторли ёки батареяли электр фонарлардан фойдаланишга рухсат этилади;

таъмирлаш ва техник хизмат кўрсатиш жараёнида ёнаётган машъала, чўғдон, мангал ҳамда газ ёки электр пайвандлаш ускуналаридан фойдаланиш;

портловчи материалларни юклаш, тушириш ёки қайта юклаш жойидан 100 м масофагача бўлган ҳудудда чекиш;

портловчи материаллар юкланган вагон ичида аккумуляторли ёки батареяли электр фонарлардан фойдаланиш.

Портловчи материаллар юкланган вагонларга гугурт, ёндиргич ва сигарет ёқишга мўлжалланган бошқа воситалари мавжуд шахсларнинг киришига йўл қўйилмайди.

79. Портловчи материалларни юклаш ва тушириш ишлари бошланишидан олдин темир йўл станцияси ходими ёнғин ёки портлаш хавфи юзага келганда:

одамлар ва мол-мулкни хавфсиз жойга кўчириш;

вагонларни зудлик билан бўшатиш;

портловчи материаллар юкланган автомобилларни хавфсиз масофага олиб чиқиш бўйича ҳаракатлар тартибини олдиндан белгилаши шарт.

10-боб. Якуний қоида

80. Мазкур Қоидалар талабларининг бузилишида айбдор бўлган шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўладилар.

Вазир А. ТАШПУЛАТОВ

Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси раиснинг биринчи ўринбосари О. ҚУДРАТОВ

Иқтисодиёт ва молия вазири Ж. КУЧКАРОВ

Фавқулодда вазиятлар вазири А. ИКРАМОВ

Тоғ-кон саноати ва геология вазири Б. ИСЛАМОВ

Транспорт вазири И. МАХКАМОВ

Энергетика вазири Ж. МИРЗАМАҲМУДОВ

Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакил ўринбосари Ж. УРУНОВ

Савдо-саноат палатаси раиси Д. ВАХАБОВ

Тошкент ш.,

2026 йил 8 июнь,

2026 йил 14 май

2026 йил 18 март

2026 йил 28 февраль

2026 йил 25 февраль

2026 йил 20 февраль

2026 йил 16 январь

2025 йил 26 декабрь

2025 йил 26 декабрь

42-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 25.07.2026 й., 10/26/3908/0781-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi ichki ishlar vazirining

buyrugʻi

QOIDALARI

Oʻzbekiston Respublikasi hududida portlovchi materiallarni temir yoʻl transportida tashish qoidalarini tasdiqlash haqida

Oʻzbekiston Respublikasining “Temir yoʻl transporti toʻgʻrisida”gi Qonuni hamda Vazirlar Mahkamasining 2004-yil 6-maydagi 213-son “Portlovchi moddalar va portlatish vositalarini Oʻzbekiston Respublikasiga olib kirish, transportda tashish, saqlash va ulardan foydalanish tartibini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq buyuraman:

1. Oʻzbekiston Respublikasi hududida portlovchi materiallarni temir yoʻl transportida tashish qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasi, Transport vazirligi, Energetika vazirligi, Iqtisodiyot va moliya vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil hamda Savdo-sanoat palatasi bilan kelishilgan.

3. Mazkur buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Kelishildi:

Oʻzbekiston Respublikasi ichki ishlar vazirining 2026-yil 8-iyundagi 42-son buyrugʻiga ILOVA

Oʻzbekiston Respublikasi hududida portlovchi materiallarni temir yoʻl transportida tashish

Mazkur Qoidalar Oʻzbekiston Respublikasi hududida portlovchi materiallarni temir yoʻl transportida tashish tartibini belgilaydi.

Ushbu Qoidalarning talablari harbiy va mudofaa maqsadlarida foydalaniladigan portlovchi materiallarni temir yoʻl transportida tashishga nisbatan tatbiq etilmaydi.

1-bob. Umumiy qoidalar

1. MDHga aʼzo davlatlarning temir yoʻl transporti Kengashi tomonidan tasdiqlanadigan Temir yoʻllarda xavfli yuklarni tashish qoidalarining (bundan buyon matnda Temir yoʻllarda xavfli yuklarni tashish qoidalari deb yuritiladi) 10-ilovasida keltirilgan portlovchi materiallarni temir yoʻl transportida tashishga yoʻl qoʻyiladi.

2. Harakatdagi temir yoʻl tarkibida quyidagilar mavjud boʻlsa, portlovchi materiallarni temir yoʻl transportida tashishga yoʻl qoʻyilmaydi:

pochta-bagaj, yoʻlovchi tashish vagonlari, portlovchi yoki yonuvchan yuklar;

siqilgan va suyultirilgan gazlar, tez alangalanuvchi suyuqliklar yoki qattiq moddalar;

oʻz-oʻzidan yonuvchi moddalar va suv bilan yoki havodagi namlik bilan oʻzaro taʼsirda alangalanadigan gazlar ajratuvchi moddalar;

oksidlovchi moddalar va organik peroksidlar, zaharli moddalar;

nogabarit yuklar bilan ulangan tarkiblar;

qabul qilish va joʻnatish temir yoʻllarining sigʻimidan ortiq uzunlikka ega boʻlgan tarkiblar.

3. Portlovchi materiallarni temir yoʻl transportida tashish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 22-fevraldagi 86-son qarori bilan tasdiqlangan Maxsus elektron tizim orqali ruxsat etish xususiyatiga ega ayrim hujjatlarni berish tartib-taomillari toʻgʻrisidagi yagona nizomning 65-ilovasiga muvofiq, Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi Jamoat xavfsizligi departamenti jamoat tartibini saqlash xizmati hamda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining, Toshkent shahar va Toshkent viloyati ichki ishlar bosh boshqarmalari hamda viloyatlar ichki ishlar boshqarmalarining jamoat xavfsizligi xizmati jamoat tartibini saqlash boshqarmalari tomonidan beriladigan ruxsatnoma asosida amalga oshiriladi.

4. Portlovchi materiallarni temir yoʻl transportida tashish portlovchi materiallarni joʻnatuvchilar (bundan buyon matnda joʻnatuvchilar deb yuritiladi) yoki ularni qabul qiluvchilar (bundan buyon matnda qabul qiluvchilar deb yuritiladi) bilan “Mintaqaviy temir yoʻl uzeli” filiallari oʻrtasida tuziladigan portlovchi materiallarni temir yoʻl transportida tashish shartnomasi (bundan buyon matnda shartnoma deb yuritiladi) asosida amalga oshiriladi.

“Mintaqaviy temir yoʻl uzeli” filiallari tomonidan joʻnatuvchi yoki qabul qiluvchi bilan shartnoma tuzilganidan soʻng, bu haqida shartnoma tuzilgan kunning oʻzida Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi Jamoat xavfsizligi departamenti jamoat tartibini saqlash xizmati hamda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining, Toshkent shahar va Toshkent viloyati ichki ishlar bosh boshqarmalari hamda viloyatlar ichki ishlar boshqarmalarining jamoat xavfsizligi xizmati jamoat tartibini saqlash boshqarmalari yozma yoki elektron shaklda xabardor qilinadi.

5. Portlovchi materiallar ortilgan vagonlarni joʻnatishlarni shakllantirish rejasiga muvofiq uzoq masofaga qatnovchi temir yoʻl tarkibida joʻnatish belgilangan boʻlsa, ularni yaqin masofaga qatnovchi temir yoʻl tarkibiga kiritilmaydi.

6. Portlovchi materiallarni temir yoʻl transportida tashish uchun joʻnatuvchilar tomonidan avariya kartochkasi ishlab chiqilishi hamda tasdiqlanishi lozim.

Ushbu avariya kartochkasida quyidagi maʼlumotlar koʻrsatiladi:

portlovchi materiallarning nomi va xususiyati;

portlovchi materiallarning ishlab chiqaruvchisi haqida maʼlumotlar;

portlovchi materiallarning markasi, turi va identifikatsiya raqami;

portlovchi materiallarning ishlab chiqarilgan sanasi va partiya raqami;

texnik tavsiflari;

saqlash, tashish va foydalanish shartlari;

xavflilik darajasi va xavfsizlik talablari;

avariya holati yuzaga kelganda bajariladigan harakatlar hamda oqibatlarni bartaraf etish tartibi;

yaroqlilik muddati.

7. Portlovchi materiallar yopiq vagonlarda tashiladi. Bunda ushbu vagonlar portlovchi materiallarning xavfsiz joylashtirilishi va mahkamlanishini taʼminlaydigan maxsus jihozlar bilan jihozlangan boʻlishi kerak.

8. Portlovchi materiallarning bir nechta qabul qiluvchilarga bitta vagonda yoʻlda qisman tushirish sharti bilan temir yoʻl transportida tashishga quyidagi talablar bajarilgan taqdirda yoʻl qoʻyiladi:

a) qabul qiluvchilar temir yoʻl stansiyalarida ketma-ket joylashgan boʻlishi;

b) portlovchi materiallar vagonga ularni belgilangan ketma-ketlikda tushirish imkonini beradigan tartibda joylashtirilishi va mahkamlanishi;

d) har bir portlovchi materiallarning markirovkasi hamda ular joylashgan oʻrinlar sonini boshqa portlovchi materiallarni siljitmasdan tekshirish, shuningdek tegishli portlovchi materiallarni boshqa portlovchi materiallar joylashuvi va mahkamlanishini buzmasdan tushirish imkoniyati taʼminlanishi.

9. Joʻnatuvchilar va qabul qiluvchilar portlovchi materiallarni vagonlarga yuklash va ulardan tushirish hamda temir yoʻl transportida tashish bilan bogʻliq ishlarni amalga oshiruvchi xodimlarga muntazam ravishda yoʻl-yoʻriq berishi hamda ushbu Qoidalarga rioya etilishi ustidan nazoratni taʼminlashi shart.

2-bob. Portlovchi materiallarni temir yoʻl transportida tashish hujjatlarini rasmiylashtirish

10. Joʻnatuvchi portlovchi materiallarni vagonlarga yuklash boshlanishidan kamida bir ish kuni oldin temir yoʻl stansiyasiga yuk xatini yoki tashish hujjatlari toʻplamini taqdim etadi.

Portlovchi materiallar vagonlarga boʻlib yoki kichik partiyalar bilan tashilganda har bir vagon yoki har bir partiya uchun joʻnatuvchi tomonidan alohida yuk xati yoxud tashish hujjatlari rasmiylashtiriladi.

Bunda yuk xati yoki tashish hujjatlarida mazkur Qoidalarning 6-bandida keltirilgan maʼlumotlar koʻrsatiladi hamda yuk xati yoki tashish hujjatlarining yuqori qismiga “PM” shtamplari qoʻyiladi.

Yuk xati yoki tashish hujjatlariga portlovchi materiallarni temir yoʻl transportida tashish holatlaridan kelib chiqib quyidagi shtamplar ham qoʻyilishi mumkin:

“Tepalikdan tushirmang” — portlovchi materiallar ortilgan vagonlarni tepalikdan tushirish yoki ularni boshqa vagonlarga urilishiga sabab boʻladigan usulda harakatlantirish taqiqlanganligini bildiruvchi shtamp hisoblanadi;

“Tormoz oʻchirilsin” — portlovchi materiallar ortilgan vagonlarda avtotormoz tizimidan foydalanish taqiqlangan hollarda qoʻyiladigan shtamp hisoblanadi.

11. Bir nechta qabul qiluvchiga portlovchi materiallarning ayrim partiyalarini bitta vagonda yoʻlda qisman tushirish sharti bilan tashilganda, har bir qabul qiluvchiga portlovchi materiallarning partiyalari boʻyicha alohida yuk xati yoki tashish hujjatlari rasmiylashtiriladi.

12. Temir yoʻl stansiyasining masʼul xodimlari portlovchi materiallarni temir yoʻl transportida tashish uchun qabul qilib olishda yuk xati yoki tashish hujjatlarini hamda ruxsatnomani koʻzdan kechirishi shart.

3-bob. Portlovchi materiallarni yuklash uchun vagonlarni tayyorlash va ularni vagonlarga yuklash

13. Portlovchi materiallar faqat ularni yuklash uchun moʻljallangan texnik jihatdan soz va toza boʻlgan vagonlarga yuklanishi kerak.

Bunda vagonlar rulonli gʻildirak juftlari hamda qalinligi kamida 30 mm boʻlgan kompozitsion tormoz kolodkalari bilan jihozlangan boʻlishi shart.

14. Portlovchi materiallarni temir yoʻl transportida tashishda oʻtish maydonchalari va qoʻlda boshqariladigan toʻxtash tormozlari bilan jihozlangan vagonlardan foydalanishga ruxsat etiladi.

15. Vagonlarda oʻtkazilgan texnik koʻrik natijalari alohida kitobda qayd etib boriladi hamda mazkur kitobda quyidagi maʼlumotlar koʻrsatiladi:

vagonning texnik koʻrikdan oʻtkazilganligi;

vagonning portlovchi materiallarni tashish uchun texnik jihatdan yaroqliligi;

avtotormozning ulanganligi yoki uzilganligi;

soʻnggi davriy taʼmir oʻtkazilgan sana va joyi.

Mazkur maʼlumotlar kitobga kiritilgandan soʻng, ular texnik koʻrikni oʻtkazgan temir yoʻl stansiyasining masʼul xodimi imzosi bilan tasdiqlanishi lozim.

16. Joʻnatuvchi vagon kuzovining (poli, devorlari, tomi, eshiklari va lyuk qopqoqlari), qopqoqlarning zich yopilishi, shuningdek vagonning tashqi va ichki jihozlari holati hamda tozaligini tekshirishi mumkin.

17. Portlovchi materiallarni yuklashdan oldin joʻnatuvchi vagonlarning eshiklari va lyuklari atrofidagi yoriqlar hamda boʻshliqlarni bartaraf etish (berkitish) choralarini koʻrishi shart.

Vagonlarning eshiklari va lyuklari zich yopilishi hamda ichki tomondan sim va bruslar yordamida mustahkamlanishi lozim.

18. Portlovchi materiallarni temir yoʻl transportida tashishda ularning yuk xati yoki tashish hujjatlarida “Tormoz oʻchirilsin” shtampi mavjud boʻlsa, vagonlarning avtotormozlari oʻchirilgan holatda boʻlishi kerak. Bunda portlovchi materiallar ortilgan vagonlarning avtotormozlarini manyovr ishlari davomida ishga tushirishga yoʻl qoʻyiladi.

Portlovchi materiallar yuklash uchun vagonlar topshirilishidan oldin temir yoʻl stansiyasining masʼul xodimi ajratish kranini yopishi, uni yopiq holatda sim bilan mahkamlashi hamda plombalashi shart.

19. Avtotormozlari oʻchirilishi kerak boʻlgan vagonlar bilan ishlash va bunday vagonlar bilan manyovr ishlarini amalga oshirishda xavfsizlik talablari “Mintaqaviy temir yoʻl uzeli” filiali rahbari tomonidan belgilanadi.

Bunda avtotormozlari oʻchirilgan vagonlar bilan ishlashda poyezdlar mashinisti va uning yordamchisi hamda vagon xodimlari xavfsizlik talablariga qatʼiy rioya qilishlari shart.

20. Portlovchi materiallarni tashishga moʻljallangan yangi vagonlar temir yoʻlda foydalanishga chiqarilishidan oldin texnik koʻrikdan oʻtkaziladi. Texnik koʻrik vaqtida temir yoʻl stansiyasining masʼul xodimlari vagonning tuzilishi va texnik jihozlarini portlovchi materiallarni tashishga yaroqliligi boʻyicha tekshiradilar. Vagonning tuzilishi va texnik jihozlari portlovchi materiallarni tashishga yaroqli boʻlmagan taqdirda ushbu vagonlardan temir yoʻlda foydalanishga va portlovchi materiallarni tashishga yoʻl qoʻyilmaydi.

4-bob. Portlovchi materiallarni vagonlarga yuklash, tashish va tushirish

21. Portlovchi materiallarni vagonga yuklash va undan tushirish faqat buning uchun maxsus ajratilgan va xavfsizlik talablariga javob beradigan joylarda amalga oshiriladi. Bunday joylar joʻnatuvchi yoki qabul qiluvchiga tegishli yoxud ular tomonidan shartnoma asosida xizmat koʻrsatish uchun foydalaniladigan umumiy foydalanishda boʻlmagan temir yoʻllar, shuningdek zarur jihoz va qurilmalarga ega boʻlgan maxsus omborlar yoki temir yoʻl stansiyalarida ajratilgan maxsus joylar boʻlishi mumkin.

22. Portlovchi materiallarni vagonga yuklash va undan tushirish ishlari joʻnatuvchi yoki qabul qiluvchining xodimlari va texnik vositalari yordamida amalga oshiriladi.

Bunda portlovchi materiallarni vagonga yuklash va tushirishda Temir yoʻllarda xavfli yuklarni tashish qoidalariga rioya etilishi kerak.

23. Portlovchi materiallarni vagonga yuklash va tushirish joʻnatuvchi yoki qabul qiluvchi tomonidan tayinlangan masʼul vakil rahbarligida amalga oshiriladi. Portlovchi materiallarni vagonga yuklash va tushirish jarayonida “Mintaqaviy temir yoʻl uzeli” filialining yongʻin xavfsizligi xizmati vakili ishtirok etadi hamda portlovchi materiallar ichki ishlar organlari xodimlarining qurolli qoʻriqlovi ostida boʻladi.

Masʼul vakil portlovchi materiallarni vagonlarga yuklash va tushirish, ularni belgilangan tartibda joylashtirish va mahkamlash ishlarini xavfsiz bajarilishini taʼminlaydi.

24. Portlovchi materiallarni vagonlarda xavfsiz tashishda joʻnatuvchi zarur maxsus jihozlari va portlovchi materiallarni xavfsiz joylashtirish hamda mahkamlash uchun kerak boʻladigan barcha materiallarni (doskalar, tirgaklar, panjaralar, yumshoq toʻshama materiallar va boshqalar) taʼminlashi shart.

Bunday materiallar portlovchi materiallarning vagonda siljishi, shikastlanishi yoki xavf tugʻdirishining oldini olish uchun ishlatiladi.

25. Joʻnatuvchi portlovchi materiallarni vagonga yuklashdan oldin har bir portlovchi materiallarning markirovkasi mavjudligini va toʻgʻriligini, yuk xati yoki tashish hujjatlarida keltirilgan shartli raqami hamda massasi toʻgʻri koʻrsatilganligini, shuningdek plomba va muhrlarning butligini tekshiradi.

Portlovchi materiallarni vagonga yuklash yoki tushirish vaqtida aniqlangan nuqsonlar, nosozliklar va portlovchi materiallarni saqlovchi vositalar shikastlanishi imkon qadar qisqa muddatda bartaraf etilishi lozim.

Tuzatib boʻlmaydigan nuqsonlarga ega, shuningdek portlovchi materiallar toʻkilgan yoki oqayotgan boʻlsa ularni tashishga ruxsat berilmaydi. Bunday portlovchi materiallar joʻnatuvchi tomonidan avariya kartochkasida belgilangan xavfsizlik choralariga muvofiq zudlik bilan xavfsiz hududga olib chiqilishi shart.

26. Portlovchi materiallar temir yoʻl stansiyasiga bir nechta partiyada olib kelinganda, yuklash va tushirish ishlarini bajaruvchi joʻnatuvchi yoki qabul qiluvchining xodimlari birinchi yuk partiyasi bilan bir vaqtda yuklash va tushirish joyiga yetib kelishi shart.

27. Portlovchi materiallarni vagonga joylashtirish va mahkamlashda quyidagi talablarga rioya qilinadi:

portlovchi materiallarni vagon poliga bir tekis va zich joylashtirish;

yashiklar va bochkalarning qopqogʻini yuqoriga qaratib oʻrnatish;

mexanik taʼsirga eng sezgir portlovchi materiallarni vagon oxiriga yuklash hamda ularni birinchi boʻlib tushirish imkonini beradigan tartibda joylashtirish.

Agar portlovchi materiallarni ishlab chiqaruvchisining texnik hujjatlarida ularni joylashtirish va mahkamlash boʻyicha alohida talablar belgilangan boʻlsa, ushbu talablarga amal qilinishi lozim.

Vagonda portlovchi materiallar ustama-ust joylashtirilganda ularning yuqori qatorida joylashgan portlovchi materiallar siljishi, agʻdarilishi yoki tushib ketishiga yoʻl qoʻyilmaydigan tarzda mahkamlanishi shart.

Portlovchi materiallar vagonda uchqun chiqarmaydigan asboblar (latun, mis, bronza va boshqalar) yordamida ehtiyotkorlik bilan mahkamlanadi.

28. Portlovchi materiallar vagonga yuklanganidan soʻng, joʻnatuvchi tomonidan tayinlangan masʼul vakil tomonidan portlovchi materiallar vagonga mustahkam joylashtirilganligi tekshiriladi hamda vagon eshiklari zich yopiladi va eshik qoplamalari plombalanadi yoki plastinkali sim buramalar bilan mahkamlanadi. Bunda ushbu harakatlar ichki ishlar organlari xodimlarining ishtirokida amalga oshiriladi.

29. Portlovchi materiallar yuklangan vagonlar belgilangan stansiyasiga yetib kelganidan soʻng, bu haqida temir yoʻl stansiyasining masʼul xodimi darhol qabul qiluvchini xabardor qiladi.

Qabul qiluvchi xabardor qilingan vaqtdan boshlab ikki soat ichida portlovchi materiallarni qabul qilib olishi shart.

30. Portlovchi materiallar belgilangan temir yoʻl stansiyasiga yetib kelganidan soʻng, qabul qiluvchi quyidagi choralarni koʻrishi shart:

portlovchi materiallarni ichki ishlar organlari xodimlarining kuzatuvi ostida boʻlishini taʼminlashi;

portlovchi materiallar ular yuklangan vagonlardan tushirilganidan soʻng, oʻn ikki soat ichida ichki ishlar organlari xodimlarining kuzatuvi ostida temir yoʻl stansiyasi hududidan olib chiqilishini taʼminlashi.

Agar portlovchi materiallarni tushirish hududi qabul qiluvchiga tegishli yoxud ular tomonidan ijaraga olingan umumiy foydalanishda boʻlmagan temir yoʻllar, shuningdek zarur jihoz va qurilmalarga ega boʻlgan maxsus omborlarda joylashgan boʻlsa, portlovchi materiallarni vagondan tushirish qabul qiluvchi tomonidan tayinlangan masʼul vakil rahbarligida ichki ishlar organlari xodimlarining kuzatuvi ostida amalga oshirilishi lozim.

31. Temir yoʻl stansiyasining maxsus ajratilgan joylariga yuklash yoki tushirish uchun qoʻyiladigan vagonlar soni mazkur joyning yoʻl sigʻimi hamda yuklash yoki tushirish fronti sigʻimidan oshmasligi kerak.

Maxsus ajratilgan joyga joylashtirib boʻlmaydigan portlovchi materiallar yuklangan vagonlar xavfsizlik talablari asosida temir yoʻl stansiyasining boshqa yoʻllariga joylashtiriladi.

Agar temir yoʻl stansiyasining yoʻl qurilmalari yuklash va tushirish ishlarini ikki yoki undan ortiq alohida joylarda bir vaqtning oʻzida bajarish imkonini bersa, ushbu ishlarni amalga oshirishga faqat mazkur joylar oʻrtasidagi masofa kamida 200 m boʻlgan taqdirda yoʻl qoʻyiladi.

32. Portlovchi materiallarni vagonlarga yuklash va tushirish ishlarini boshlashdan oldin ushbu ishlarni bajarishga jalb qilingan joʻnatuvchi va qabul qiluvchining xodimlariga ularga boshchilik qiluvchi masʼul shaxs tomonidan mehnat xavfsizligi va texnika xavfsizligi talablari boʻyicha yoʻriqnoma beriladi hamda xodimlarning mazkur talablarga rioya qilinishi nazorat qilinadi.

33. Temir yoʻl stansiyasida portlovchi materiallarni yuklash va tushirish ishlari amalga oshiriladigan maxsus joylar turar-joy va ishlab chiqarish binolari, yuk omborlari, umumiy yuklash-tushirish va saqlash joylari, xavfli suyuq yuklarni quyish va toʻkish joylari hamda temir yoʻl stansiyasining asosiy yoʻllaridan kamida 125 m uzoqlikdagi masofada joylashgan boʻlishi shart.

34. Portlovchi materiallarni yuklash va tushirish ishlari zarur yoritish vositalari bilan taʼminlangan taqdirda sutkaning istalgan vaqtida amalga oshirilishi mumkin.

Agar portlovchi materiallarni yuklash va tushirish ishlari zarur yoritish vositalari bilan taʼminlanmasa, kunduzgi vaqtda amalga oshiriladi.

35. Portlovchi materiallarni yuklash va tushirish ishlari amalga oshiriladigan maxsus joylar yongʻinga qarshi zarur vositalar hamda statsionar va koʻchma usti yopiq sunʼiy yoritish vositalari bilan jihozlangan boʻlishi shart.

Portlovchi materiallar muntazam ravishda qabul qilinmaydigan yoki joʻnatilmaydigan joylarda istisno tariqasida usti ochiq sunʼiy yoritish vositalaridan foydalanishga ruxsat etiladi. Bunda ochiq sunʼiy yoritish vositalari portlovchi materiallarni yuklash va tushirish joylaridan kamida 100 m masofa uzoqlikda joylashtirilishi shart.

36. Portlovchi materiallarni yuklash va tushirish ishlari amalga oshiriladigan maxsus joylarga avtotransport vositalarining xavfsiz kirishi va chiqishi uchun qulay kirish yoʻllari taʼminlanishi shart.

37. Portlovchi materiallar yuklangan vagonlar avariyaga (halokatga) uchraganda yoki portlovchi materiallar yuklangan vagonlarda portlovchi materiallarning joylashtirilish tartibi buzilganligi belgilari mavjud boʻlgan hollarda portlovchi materiallarni yuklash va tushirish ishlari faqat yorugʻ sharoitda amalga oshiriladi. Mazkur ishlar usti yopiq sunʼiy yoritish vositalaridan foydalanilgan holda bajarilishi shart.

38. Portlovchi materiallarni yuklash va tushirishda foydalaniladigan yuklash hamda koʻtarish vositalari soz holatda boʻlishi va portlovchi materiallarning tushib ketishiga yoʻl qoʻymaydigan moslamalar bilan jihozlangan boʻlishi shart.

Portlovchi materiallarni koʻtarishda foydalaniladigan kran va boshqa yuk koʻtaruvchi mashinalarning yuk koʻtarish mexanizmlari portlovchi materiallarning tushib ketishining oldini olish uchun ikkita tormoz bilan jihozlangan boʻlishi shart.

Portlovchi materiallarni koʻtarishda foydalaniladigan kranlar va boshqa yuk koʻtaruvchi mashinalarda koʻtariladigan yuk massasi ushbu mashinalarning pasporti yoki foydalanish yoʻriqnomasida koʻrsatilgan ruxsat etilgan yuk koʻtarish chegarasidan oshmasligi shart.

Agar kranlar va boshqa yuk koʻtaruvchi mashinalarning yuk koʻtarish mexanizmi faqat bitta tormoz bilan jihozlangan boʻlsa, koʻtariladigan portlovchi materiallarning ogʻirligi ushbu mexanizm uchun belgilangan ruxsat etilgan yuk koʻtarish quvvatining 75 foizidan oshmasligi shart.

Shamol tezligi portlovchi materiallarni koʻtarishda foydalaniladigan kranlar uchun belgilangan ruxsat etilgan meʼyorning 75 foizidan oshgan taqdirda, ushbu kranlardan foydalanish taqiqlanadi.

39. Portlovchi materiallarni yuklash va tushirish ishlari ushbu portlovchi materiallar bilan ishlash uchun ruxsat etilgan, zarba taʼsirida uchqun chiqarmaydigan yuk koʻtarish va mahkamlash moslamalari yordamida amalga oshirilishi shart.

Portlovchi materiallarni yuklash va tushirishda foydalaniladigan yuklash hamda yuk koʻtarish vositalarining sozligi va yaroqliligi ish boshlanishidan oldin joʻnatuvchi yoki qabul qiluvchi tomonidan tayinlangan masʼul xodim tomonidan tekshirilishi shart.

40. Portlovchi materiallarni yuklash va tushirish ishlari ehtiyotkorlik bilan bajarilishi shart.

Portlovchi materiallarni silkitish, urish, tashlash yoki ularga zarba berish taqiqlanadi.

Portlovchi materiallarni qoʻlda yoki qoʻl zambili (nosilka) yordamida tashishda ehtiyot choralariga rioya qilinishi shart.

Sovuq va muzlash vaqtida odamlar sirpanib ketmasligi uchun portlovchi materiallarni yuklash va tushirish joylari qum yoki kul bilan qoplanishi kerak.

41. Portlovchi materiallar yuklangan vagonlarni yuklash va tushirish joylari boʻylab surish taqiqlanadi.

Portlovchi materiallar yuklangan vagonlarni temir yoʻl stansiyasi hududida maxsus tortish yoki surish qurilmalari (kabestanlar, elektroshpallar va boshqa mexanik vositalar) yordamida harakatlantirish tartibi “Mintaqaviy temir yoʻl uzeli” filiali rahbari yoki temir yoʻl stansiyasi rahbari tomonidan belgilanadi.

5-bob. Portlovchi materiallarni tashishda yukli poyezdlarni shakllantirish va ularning manyovr ishlari

42. Portlovchi materiallar yuklangan vagonlar yukli poyezdlar tarkibida yakka vagon yoki vagonlar guruhi yoxud marshrut tarkibida tashiladi.

Portlovchi materiallarni tashish ortiqcha toʻxtashlar va yoʻldagi kechikishlarning oldini olish maqsadida ustuvor tartibda amalga oshirilishi shart.

43. Temir yoʻl stansiyasida yukli poyezdlarni shakllantirish rejasiga muvofiq portlovchi materiallar yuklangan vagonlarni yukli poyezdlar tarkibida joʻnatishga ruxsat etiladi.

44. Tarkibida portlovchi materiallar yuklangan vagonlar mavjud boʻlgan yukli poyezd tarkibchi yoki konduktor brigadasi bilan taʼminlangan boʻlishi shart.

45. “Mintaqaviy temir yoʻl uzeli” filiali navbatchisi, temir yoʻl stansiyasi dispetcheri va manyovr dispetcheri yukli poyezdlar harakatini rejalashtirishda temir yoʻl stansiyasiga kelgan portlovchi materiallar yuklangan vagonlarning imkon qadar kamroq ushlanib turishini hamda ularning ustuvor tartibda joʻnatilishini taʼminlashi shart.

46. Portlovchi materiallar yuklangan vagonlar yukli poyezd tarkibiga bitta guruh sifatida joylashtirilishi shart. Bir xil manzilga yoʻnalayotgan bunday vagonlar butun tashish jarayoni davomida bir-biridan ajratilmasligi kerak.

47. Portlovchi materiallar yuklangan vagonlarni kuzatib boruvchi ichki ishlar organlari xodimlari uchun maxsus ajratilgan va tegishli jihozlangan vagon ajratilishi shart.

Ichki ishlar organlari xodimlari kuzatib borilayotgan vagon yoki vagonlar guruhidan besh vagondan ortiq boʻlmagan masofada joylashgan boʻlishi kerak.

48. Temir yoʻl stansiyasining navbatchisi, manyovr dispetcheri yoki yoʻl navbatchisi portlovchi materiallar yuklangan vagonlar bilan manyovr ishlarini bajarish zarurati tugʻilganda, bu haqda tarkib tuzuvchini xabardor qilishi shart. Tarkib tuzuvchi esa oʻz yordamchisi va lokomotiv mashinistiga portlovchi materiallar yuklangan vagonlar bilan ishlash tartibi toʻgʻrisida maʼlumot berishi kerak.

Portlovchi materiallar yuklangan vagonlar saralash yoʻllariga qoʻyilgandan soʻng, ularning oʻz-oʻzidan harakatlanishining oldini olish uchun darhol ikkita qoʻriqlovchi tormoz boshmaklari bilan mahkamlanishi shart.

Tormoz boshmaklari har ikkala relsga 25 m masofada oʻrnatiladi. Saralash qurilmasi tomoni bilan portlovchi materiallar yuklangan vagonlar orasidagi masofa kamida 50 m boʻlishi kerak.

49. Yuk xati yoki tashish hujjatlarida “Tepalikdan tushirmang” shtampi mavjud boʻlmagan portlovchi materiallar yuklangan vagonlarni saralash tepaliklaridan tushirish va turtib manyovr ishlarini bajarishga ruxsat etiladi. Bunda vagonlarning boshqa vagonlar bilan ulanish tezligi soatiga 5 km/soatdan oshmasligi shart.

Vagonlarni tarqatish vaqtida portlovchi materiallar yuklangan vagonlar tushirilayotgan boʻlsa, tepalik navbatchisi (dispetcher posti operatori) yoki tepalik tarkibchisi bu haqda tegishli xodimlarni, jumladan ijro postlari operatorlari, vagon tezligini tartibga soluvchilar va strelka postlari navbatchilarini xabardor qilishi shart.

Portlovchi materiallar yuklangan vagonlar bilan ishlashda xavfsizlik talablariga rioya qilishi, vagonlarning urilishi yoki shikastlanishining oldini olishi hamda harakat xavfsizligini taʼminlashi shart.

Vagonlarni saralash tepaligidan tushirishda ularning harakat tezligi va tormozlash tartibi portlovchi materiallar yuklangan vagonlarning xavfsiz harakatlanishini, vagonlar orasida zarur masofa saqlanishini hamda boshqa vagonlar bilan belgilangan tezlikda ulanib ketishini taʼminlashi shart. Ushbu talablar portlovchi materiallar yuklangan vagonlar bilan manyovr ishlari bajarilganda ham qoʻllaniladi.

50. Portlovchi materiallar yuklangan vagonlar bilan manyovr ishlari bajarilayotganda poyezdni boshqarish faqat poyezd mashinisti tomonidan amalga oshirilishi shart. Poyezd boshqaruvini poyezd mashinisti yordamchisiga topshirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

51. Portlovchi materiallarni yuklash uchun vagonlar berilishidan oldin manyovr dispetcheri yoki stansiya navbatchisi vagonlarni texnik holatini va portlovchi materiallarni tashishga yaroqliligini tekshirishi shart.

52. Portlovchi materiallar yuklangan vagonlar yondosh yoʻllarga qoʻyilganda yoki ushbu yoʻllardan chiqarilganda, ular belgilangan xavfsizlik meʼyorlariga muvofiq himoya vositalari bilan taʼminlanishi shart.

Bunday vagonlar bilan ishlashda temir yoʻl stansiyasi tomonidan quyidagilarni nazarda tutuvchi yoʻriqnoma ishlab chiqiladi:

vagonlarni olib kirish va olib chiqish yoʻnalishlari;

manyovr tarkibining ruxsat etilgan harakat tezligi;

temir yoʻl kesishmalaridan oʻtish tartibi;

harakat xavfsizligini taʼminlash va qoʻriqlash choralari;

mahalliy sharoitlardan kelib chiqadigan boshqa xavfsizlik talablari.

53. Portlovchi materiallar yuklangan vagonlarning tashqi qismiga yuklash yoki tushirish joyi, portlovchi materiallar turi yoki uning xususiyatiga oid maʼlumotlarni boʻr yoki boshqa vositalar yordamida qoʻshimcha yozuv va belgilar sifatida qoʻyish taqiqlanadi.

54. Saralash va uchastka stansiyalarida, yuklash, tushirish va qayta yuklash stansiyalarida, shuningdek boshqa stansiyalarda portlovchi materiallar yuklangan vagonlar bilan ishlash tartibini belgilovchi yoʻriqnoma ishlab chiqilishi shart.

Mahalliy yoʻriqnomada quyidagilar belgilanishi kerak:

yukli poyezdlarni qabul qilish, uzluksiz oʻtkazish, joʻnatishga tayyorlash va joʻnatish tartibi, shuningdek portlovchi materiallar yuklangan vagonlar bilan manyovr ishlarini bajarish tartibi;

manyovr ishlari uchun uchqun soʻndiruvchi moslamalar bilan jihozlangan lokomotivlarni ajratish va ulardan foydalanishga ruxsat berish tartibi;

manyovr ishlari vaqtida avtotormozlarni oʻchirish tartibi;

portlovchi materiallar yuklangan yukli poyezd va vagonlarga texnik xizmat koʻrsatish tartibi;

stansiyada portlovchi materiallar yuklangan vagonlarni hisobga olish, zarur hollarda ularni avariya kartochkalari asosida aniqlash tartibi;

noqulay ob-havo sharoitlarida (tuman, boʻron, kuchli yomgʻir, kuchli shamol, qor koʻchkisi va boshqa holatlarda), shuningdek texnik vositalar ishdan chiqqanda xavfsizlik choralariga rioya qilish tartibi;

stansiya xodimlarini avariya holatlari toʻgʻrisida xabardor qilish va ularning harakat qilish tartibi;

manyovr ishlari vaqtida ogʻzaki buyruqlar berish tartibi;

saralash tepaliklarida portlovchi materiallar yuklangan vagonlar bilan manyovr ishlarini bajarishga ruxsat berish yoki taqiqlash tartibi;

yukli poyezd tarkibidan tashqarida yoki toʻplanish yoʻllarida portlovchi materiallar yuklangan vagonlarning joylashtirilish tartibi;

portlovchi materiallar bilan bogʻliq ishlarni bajarish uchun yozma buyruqlar berish tartibi.

6-bob. Vagonlarga texnik xizmat koʻrsatish, ulardagi nosozliklarni bartaraf etish va taʼmirlash

55. Portlovchi materiallar yuklangan vagonlarga texnik xizmat koʻrsatish xavfsizlik talablariga rioya qilgan holda amalga oshiriladi.

Texnik xizmat koʻrsatish punkti xodimlari avvalo portlovchi materiallar yuklangan vagonlarni aniqlashi, ularning raqamlarini hisobga olishi va bu haqida temir yoʻl stansiyasi rahbarini darhol xabardor qilishi shart.

Temir yoʻl stansiyasi rahbari tomonidan ruxsat berilmagunga qadar portlovchi materiallar yuklangan vagonlarda texnik xizmat koʻrsatish, taʼmirlash yoki boshqa ishlarni bajarishga yoʻl qoʻyilmaydi. Bunday vagonlarni yukli poyezd tarkibida turgan holatda taʼmirlash taqiqlanadi.

56. Portlovchi materiallar yuklangan vagonlarni texnik xizmat koʻrsatishga qabul qilish hamda ularga xizmat koʻrsatish jarayoni hisobga olinadi.

Texnik xizmat koʻrsatish punkti xodimlari bunday vagonlarni koʻzdan kechirish natijalarini maxsus hisob-kitobiga qayd etishi va kiritilgan maʼlumotlarni oʻz imzosi bilan tasdiqlashi shart.

57. Eshelon tarkibiga kiritilgan vagonlarni yoʻl davomida ajratishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Harakat davomida portlovchi materiallarning siljishi, mahkamlash vositalarining buzilishi, nosozliklar, shu jumladan portlovchi materiallar yuklangan vagonlarda texnik nosozliklar aniqlangan taqdirda, eshelon xavfsizlik talablariga muvofiq toʻxtatilishi hamda aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish yoki nosoz vagonlarni soz vagonlarga almashtirish choralari koʻrilishi shart.

Nosozlikning xususiyati, ish hajmi va xavfsizlik sharoitlaridan kelib chiqib, taʼmirlash ishlari vagonni temir yoʻl stansiyasining maxsus ajratilgan yoʻllarida amalga oshiriladi.

58. Portlovchi materiallarni qayta yuklash ishlari temir yoʻl stansiyasining masʼul vakillari, joʻnatuvchi yoki qabul qiluvchining xodimlari hamda ichki ishlar organlari xodimlari nazorati ostida xavfsizlikni taʼminlash choralariga rioya qilgan holda amalga oshiriladi.

59. Temir yoʻl stansiyasi rahbari tomonidan portlovchi materiallar bilan bogʻliq ishlarni bajarish yoki aniqlangan holatlarni bartaraf etish uchun mutaxassis yuborish talabi berilgan taqdirda, joʻnatuvchi yoki qabul qiluvchi ushbu mutaxassisning temir yoʻl stansiyasiga zudlik bilan yetib kelishini taʼminlashi shart.

60. Portlovchi materiallar yuklangan vagonlarda taʼmirlash ishlari yakunlangandan soʻng, ularning texnik holati va yukning xavfsiz joylashtirilganligi tekshirilgach, vagonlar toʻxtatilgan eshelon tarkibiga qayta qoʻshiladi hamda belgilangan manzilga joʻnatiladi.

61. Portlovchi materiallar yuklangan vagonda gʻildirak juftliklarini almashtirish zarur boʻlgan hollarda, vagonni koʻtarish ishlari uning barqarorligi va portlovchi materiallar xavfsizligini taʼminlagan holda amalga oshirilishi shart.

Vagonning bir tomonini koʻtarishga yoʻl qoʻyilganda, koʻtarilish balandligi buferli brusda oʻlchanganda vagonning dastlabki holatiga nisbatan 650 mm dan oshmasligi kerak.

62. Portlovchi materiallar yuklangan vagonlarga texnik xizmat koʻrsatish, aniqlangan nosozliklarni bartaraf etish va taʼmirlash ishlari portlovchi materiallarning xavfsizligini taʼminlash, yongʻin va ekologik xavflarning oldini olishga doir xavfsizlik choralariga rioya etilgan holda amalga oshirilishi shart.

Mazkur ishlarni bajarishda portlovchi materiallarning shikastlanishi, yongʻin kelib chiqishi yoki atrof-muhitga zarar yetkazilishiga olib keluvchi harakatlarga yoʻl qoʻyilmaydi.

7-bob. Qoʻriqlash va kuzatib borish

63. Portlovchi materiallarni temir yoʻl transportida vagonlarda tashish Qoraqalpogʻiston Respublikasi ichki ishlar vazirligi, Toshkent shahar va Toshkent viloyati ichki ishlar bosh boshqarmalari, viloyatlar ichki ishlar boshqarmalari yoki Transport va turizm obyektlarida xavfsizlikni taʼminlash departamenti bilan joʻnatuvchi yoki qabul qiluvchi oʻrtasida tuzilgan shartnoma asosida ichki ishlar organlari xodimlarining qurolli kuzatuvi ostida amalga oshiriladi.

Portlovchi materiallar yuklangan vagonlarni ichki ishlar organlari xodimlarining qurolli kuzatuvi tashkil etilmagan holda temir yoʻl transportida tashishga qabul qilish taqiqlanadi.

Portlovchi materiallarni tashishda joʻnatuvchi yoki qabul qiluvchi tomonidan tayinlangan masʼul mutaxassislar ham kuzatuvda ishtirok etishi mumkin. Portlovchi materiallarni ichki ishlar organlari xodimlarining kuzatuvisiz tashish yoki ularni yoʻl davomida kuzatuvsiz qoldirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

64. Ichki ishlar organlari xodimlari portlovchi materiallar yuklangan vagonlarni joʻnatish temir yoʻl stansiyasidan belgilangan manzilgacha, shuningdek, davlat chegarasi orqali tashishda chegaradan oʻtish nuqtasidan manzil belgilangan manzilgacha uzluksiz kuzatuvini taʼminlashi shart.

Texnik jihatdan nosoz, foydalanish muddati tugagan yoki tashish xavfsizligi talablariga javob bermaydigan vagonlar kuzatuvga qabul qilinmaydi.

Portlovchi materiallar yuklangan vagonlarni kuzatishda ichki ishlar organlari xodimlarining tarkibi temir yoʻl stansiyalarida navbatma-navbat almashtirilishi mumkin.

65. Temir yoʻl stansiyasida ichki ishlar organlari xodimlarining kuzatuvisiz portlovchi materiallar yuklangan vagon aniqlangan taqdirda, mazkur vagon zudlik bilan vaqtinchalik kuzatuv ostiga olinishi shart.

Mazkur holat toʻgʻrisida temir yoʻl stansiyasining xodimi ushbu holatni aniqlangan vaqtda Qoraqalpogʻiston Respublikasi ichki ishlar vazirligi, Toshkent shahar va Toshkent viloyati ichki ishlar bosh boshqarmalari, viloyatlar ichki ishlar boshqarmalari yoki Transport va turizm obyektlarida xavfsizlikni taʼminlash departamentiga darhol xabar beriladi.

66. Portlovchi materiallar yuklangan vagonlarni qabul qilish va topshirish ichki ishlar organlari xodimlari, “Oʻzbekiston temir yoʻllari” AJning vakolatli xodimi hamda joʻnatuvchi yoki qabul qiluvchining vakili ishtirokida amalga oshiriladi.

Vagonlarni qabul qilish va topshirish vaqtida ularning texnik holati, plombalar va sim buramalarning butligi, portlovchi materiallarning yoʻqolishi, shikastlanishi yoki oʻgʻirlanishiga olib kelishi mumkin boʻlgan holatlar mavjud emasligi tekshiriladi.

Oʻtkazilgan tekshiruv natijalari mazkur dalolatnoma bilan rasmiylashtiriladi.

67. Portlovchi materiallar yuklangan vagonlar boʻyicha yuk xati va boshqa tashish hujjatlari oluvchiga ichki ishlar organlari xodimlari orqali topshiriladi.

68. Joʻnatuvchi ichki ishlar organlari xodimlarini hamda portlovchi materiallarni kuzatib boruvchi mutaxassislarni portlovchi materiallarni kuzatish boʻyicha yoʻl-yoʻriqdan oʻtkazishi shart.

Mazkur shaxslar favqulodda vaziyatlar yuzaga kelganda belgilangan signallarni toʻgʻri berish, poyezdni toʻxtatish choralarini koʻrish hamda xavfsizlikni taʼminlash boʻyicha oʻz vazifalarini bilishi kerak.

69. Portlovchi materiallar yuklangan vagonlar manzilga kelganidan soʻng, ular qabul qiluvchiga topshirilgunga qadar ichki ishlar organlari xodimlarining kuzatuvida boʻlishi shart.

70. Portlovchi materiallar yuklangan vagonlar bevosita qabul qiluvchining portlovchi materiallar omboriga tegishli yondosh yoʻllarga olib kelinsa, bunday vagonlar omborning qurolli qoʻriqloviga topshiriladi. Portlovchi materiallarning temir yoʻl stansiyasidan portlovchi materiallar omboriga avtomobil transportida tashilishi amalga oshirilganda, ushbu omborga yetib borilguniga qadar ichki ishlar organlari xodimlari tomonidan kuzatuvda boʻlishi kerak.

71. Portlovchi materiallar yuklangan vagonlar ichki ishlar organlari xodimlari kuzatuvidan qabul qiluvchining portlovchi materiallar ombori qurolli qoʻriqloviga topshirilgunga qadar uzluksiz qoʻriqlanishi shart. Ichki ishlar organlari xodimlarining portlovchi materiallarni har qanday sababga koʻra nazoratsiz va qoʻriqlovsiz qoldirishi taqiqlanadi.

8-bob. Portlovchi materiallar yuklangan vagonlarni qabul qilish

72. Portlovchi materiallar yuklangan vagonlar qabul qiluvchiga topshirilishidan oldin uning vakolatli xodimi, temir yoʻl stansiyasining xodimi va ichki ishlar organlari xodimlari ishtirokida tekshiriladi.

Tekshirish vaqtida quyidagilarning sozligi koʻzdan kechiriladi:

vagon kuzovining butunligi;

eshiklar va lyuklarning holati;

qulflash moslamalarining sozligi;

sim buramalarining buzilmaganligi;

plombalarning mavjudligi va holati.

73. Portlovchi materiallar yuklangan vagonni qabul qilishda undagi plombalar soni hamda plombalardagi joʻnatuvchi va joʻnatish temir yoʻl stansiyasining muhr belgilari yuk xatida yoki tashish hujjatlarida koʻrsatilgan maʼlumotlarga toʻliq mosligi tekshirilishi shart.

Agar plombalar soni yoki muhr belgilarida farq aniqlansa, vagon belgilangan tartibda qoʻshimcha tekshiruvdan oʻtkazilmasdan qabul qilinmaydi.

74. Portlovchi materiallarni tashish jarayonida bojxona, chegara, sanitariya yoki boshqa tekshiruvlar sababli vagon ochilgan va eski plombalar almashtirilgan boʻlsa, yangi qoʻyilgan bojxona, chegara, sanitariya yoki boshqa tekshiruvlarning plombalari joʻnatuvchining plombalariga teng hisoblanadi.

Bunday holatda vagonni ochish sababi va yangi plombalar haqidagi maʼlumotlar yuk xati yoki tashish hujjatlarida qayd etilishi hamda vagonni ochish toʻgʻrisidagi dalolatnoma portlovchi materiallar bilan qabul qiluvchiga topshirilishi shart.

75. Vagonning texnik holati, plombalari va yuk xati yoki tashish hujjatlari boʻyicha hech qanday kamchilik yoki eʼtiroz aniqlanmasa, vagondagi portlovchi materiallar qabul qiluvchi tomonidan qabul qilinadi.

76. Vagon qabul qilingandan keyin plombalarni yechish va vagon eshiklarini ochish faqat qabul qiluvchining m asʼul vakili hamda temir yoʻl stansiyasining xodimi ishtirokida amalga oshiriladi.

9-bob. Yongʻinga qarshi ogohlantiruvchi choralar

77. Temir yoʻl stansiyalarida portlovchi materiallarni yuklash va tushirish uchun ajratilgan maxsus joylar joʻnatuvchi yoki qabul qiluvchi tomonidan, avariya kartochkasida belgilangan talablarga muvofiq, mazkur yuk bilan bajariladigan ishlarning xususiyatidan kelib chiqib zarur yongʻin oʻchirish vositalari bilan taʼminlanishi shart.

Yongʻin oʻchirish vositalari portlovchi materiallarni yuklash va tushirish ishlari boshlanishidan oldin tayyor holatga keltirilishi hamda joʻnatuvchi yoki qabul qiluvchi tomonidan ish bajariladigan joyga yetkazilishi lozim.

Portlovchi materiallarni yuklash va tushirish joylari uchun zarur yongʻin oʻchirish vositalari hamda yongʻinga qarshi asbob-uskunalar meʼyorlari temir yoʻl stansiyasi boshligʻi tomonidan belgilanadi.

78. Portlovchi materiallar yuklangan vagonlarga texnik xizmat koʻrsatish va taʼmirlash, ularga portlovchi materiallarni yuklash va tushirish hamda manyovr ishlari bajarilganda quyidagilar taqiqlanadi:

yoritish uchun ochiq olov, kerosinli yoki shamli fonarlardan foydalanish. Bunda faqat soz holatdagi akkumulyatorli yoki batareyali elektr fonarlardan foydalanishga ruxsat etiladi;

taʼmirlash va texnik xizmat koʻrsatish jarayonida yonayotgan mashʼala, choʻgʻdon, mangal hamda gaz yoki elektr payvandlash uskunalaridan foydalanish;

portlovchi materiallarni yuklash, tushirish yoki qayta yuklash joyidan 100 m masofagacha boʻlgan hududda chekish;

portlovchi materiallar yuklangan vagon ichida akkumulyatorli yoki batareyali elektr fonarlardan foydalanish.

Portlovchi materiallar yuklangan vagonlarga gugurt, yondirgich va sigaret yoqishga moʻljallangan boshqa vositalari mavjud shaxslarning kirishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

79. Portlovchi materiallarni yuklash va tushirish ishlari boshlanishidan oldin temir yoʻl stansiyasi xodimi yongʻin yoki portlash xavfi yuzaga kelganda:

odamlar va mol-mulkni xavfsiz joyga koʻchirish;

vagonlarni zudlik bilan boʻshatish;

portlovchi materiallar yuklangan avtomobillarni xavfsiz masofaga olib chiqish boʻyicha harakatlar tartibini oldindan belgilashi shart.

10-bob. Yakuniy qoida

80. Mazkur Qoidalar talablarining buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladilar.

Vazir A. TASHPULATOV

Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasi raisning birinchi oʻrinbosari O. QUDRATOV

Iqtisodiyot va moliya vaziri J. KUCHKAROV

Favqulodda vaziyatlar vaziri A. IKRAMOV

Togʻ-kon sanoati va geologiya vaziri B. ISLAMOV

Transport vaziri I. MAXKAMOV

Energetika vaziri J. MIRZAMAHMUDOV

Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil oʻrinbosari J. URUNOV

Savdo-sanoat palatasi raisi D. VAXABOV

Toshkent sh.,

2026-yil 8-iyun,

2026-yil 14-may

2026-yil 18-mart

2026-yil 28-fevral

2026-yil 25-fevral

2026-yil 20-fevral

2026-yil 16-yanvar

2025-yil 26-dekabr

2025-yil 26-dekabr

42-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 25.07.2026-y., 10/26/3908/0781-son)

lex.uz