📅 2026-yil 3-avgust · Prezident qarorlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2026-yil 3-avgust · Prezident qarorlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2026 йил 3 август · Президент қарорлари
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 3 августа 2026 г. · Постановления Президента
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 3 August 2026 · Presidential resolutions
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг
қарори
АСОСИЙ ВАЗИФАЛАРИ
АСОСИЙ ВАЗИФАЛАРИ
Хавфли чиқиндиларни бошқариш самарадорлигини ошириш чора-тадбирлари тўғрисида
2030 йилгача бўлган даврда Ўзбекистон Республикасининг Атроф-муҳитни муҳофаза қилиш концепциясида назарда тутилган устувор вазифаларни изчил амалга ошириш, тоғ-кон, металлургия ва кимё саноати, нефть-газ ва электр энергетика соҳалари ҳамда бошқа ишлаб чиқариш корхоналарида ҳосил бўлаётган радиоактив ва кимёвий хавфли чиқиндиларни бошқариш самарадорлигини ошириш мақсадида қарор қиламан:
I. Асосий мақсадлар ва устувор йўналишлар
1. Қуйидагилар мазкур қарорнинг асосий мақсадлари ва устувор йўналишлари этиб белгилансин:
(а) тоғ-кон, металлургия ва кимё саноати, нефть-газ ва электр энергетика соҳалари ва бошқа ишлаб чиқариш корхоналарида ҳосил бўлаётган радиоактив чиқиндилар ҳамда Чиқиндиларнинг тасниф каталогига мувофиқ I — IV хавфлилик синфига мансуб кимёвий хавфли чиқиндиларни (кейинги ўринларда — хавфли чиқиндилар) қайта ишлаш даражасини 20 фоизга етказиш;
(б) қайта ишлаш имкони бўлмаган хавфли чиқиндиларни хавфсиз ва минимал ҳажмда жойлаштириш механизмларини амалиётга тўлиқ татбиқ этиш;
(в) махсус иншоотлар ва очиқ майдонларда сақланаётган (жойлаштирилган) хавфли чиқиндиларнинг атроф-муҳитга салбий таъсирини камайтириш;
(г) хавфли чиқиндиларнинг ҳосил бўлиш манбалари, уларнинг ҳажми, таркиби ва жойлаштириш жойлари бўйича таснифланган давлат ҳисобини юритиш;
(д) хавфли чиқиндилар ҳажми ва уларнинг хавфли хусусиятларини камайтириш (ишлаб чиқаришда фойдаланиладиган хавфли моддаларни хавфсизларига алмаштириш ва технологияларни модернизация қилиш);
(ж) хавфли чиқиндиларнинг ташилиши, сақланиши ва жойлаштирилиши устидан давлат назоратини таъминлаш, уларнинг ноқонуний муомаласининг олдини олиш;
(з) ҳосил бўлган хавфли чиқиндилар билан боғлиқ ишларни амалга оширишда экологик ва хавфсизлик талабларига риоя этиш ҳамда ушбу ишларни белгиланган тартибда молиялаштириш.
II. Хавфли чиқиндиларни бошқариш самарадорлигини ошириш
2. 2027 йил 1 январдан бошлаб хавфли чиқиндиларни ҳосил қилувчи ташкилотлар (хавфли чиқиндиларнинг эгалари бўлган юридик шахслар):
(а) экологик экспертиза хулосасига мувофиқ хавфли чиқиндиларни бошқариш бўйича йиллик режаларни (кейинги ўринларда — йиллик режалар) ишлаб чиқади ҳамда Чиқиндиларни бошқариш ва циркуляр иқтисодиётни ривожлантириш агентлигининг ҳудудий бошқармалари билан келишади;
(б) йиллик режаларда қуйидаги кўрсаткичларни назарда тутади:
(i) хавфли чиқиндилар ҳосил бўлиш ҳажмини камайтириш;
(ii) хавфли чиқиндиларни қайта ишлаш улушини ошириш, уларни хавфсиз жойлаштириш;
(iii) хавфли чиқиндиларни қайта ишлаш, зарарсизлантириш, утилизация қилиш ёки кўмишга тегишли ваколат, инфратузилма ҳамда экологик экспертизанинг ижобий хулосасига эга бўлган ихтисослашган ташкилотларга (кейинги ўринларда — ихтисослашган ташкилотлар) қайта ишлаш ёки кўмиш учун топшириш;
(в) хавфли чиқиндиларни қайта ишлаш бўйича замонавий муҳандислик ечимлари ва технологияларни техник-иқтисодий жиҳатдан асосланган ҳолда босқичма-босқич жорий этади.
3. Белгилансинки:
(а) хавфли чиқиндиларни (таркибида қимматбаҳо, рангли, ноёб, қора металлар ва саноат учун муҳим минераллар мавжуд бўлган чиқиндилар бундан мустасно) ҳосил қилувчи ташкилотларнинг (хавфли чиқиндиларнинг эгалари бўлган юридик шахслар) хавфли чиқиндилар билан боғлиқ инвестиция лойиҳалари Чиқиндиларни бошқариш ва циркуляр иқтисодиётни ривожлантириш агентлиги (кейинги ўринларда — Агентлик) билан биргаликда амалга оширилади, бунда Агентлик давлат иштирокчиси ҳисобланади;
(б) Агентлик ҳузурида давлат муассасаси шаклида Агентликнинг бюджетдан ташқари маблағлари ва қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан молиялаштириладиган Хавфли чиқиндиларни бошқариш дирекцияси (кейинги ўринларда — Дирекция) ташкил этилади;
(в) Фанлар академиясининг Ядро физикаси институти ҳузуридаги Республика радиоактив чиқиндиларни сақлаш маркази мавжуд штат бирликлари ва моддий-техника базаси билан, амалдаги вазифалари, ҳуқуқ ва мажбуриятларини сақлаб қолган ҳолда Агентлик тизимига ўтказилади;
(г) Европа тикланиш ва тараққиёт банки гранти доирасида уран конларида рекультивация ишларини амалга оширувчи Лойиҳани бошқариш гуруҳининг республика бюджетидан молиялаштириладиган штат бирликлари ҳамда харид қилинган асосий воситалар ва жиҳозлар Дирекцияга ўтказилади;
(д) Европа тикланиш ва тараққиёт банки гранти доирасида уран конларида рекультивация ишларини амалга оширувчи Лойиҳани бошқариш гуруҳининг вазифалари Дирекция томонидан амалга оширилади;
(ж) Республика радиоактив чиқиндиларни сақлаш маркази ва Лойиҳани бошқариш гуруҳининг амалда бюджет маблағлари ҳисобидан сақланаётган ҳамда Агентлик ва Дирекцияга ўтказилаётган штат бирликларини молиялаштириш тартиби сақлаб қолинади;
(з) Дирекция ходимларига ноқулай меҳнат шароитлари учун ҳар ойлик иш ҳақига нисбатан 40 фоиз устама тўланади.
4. Хавфли чиқиндиларни бошқариш дирекциясининг асосий вазифалари 1-иловага мувофиқ тасдиқлансин.
5. Шундай тартиб ўрнатилсинки, унга кўра:
(а) 2026 йил 1 октябрдан бошлаб хавфли чиқиндиларни ҳосил қилувчи ташкилотлар статистика ҳисоботларини йил якунига кўра шакллантириб боради;
(б) шакллантирилган статистика ҳисоботлари Агентликнинг ҳудудий бошқармаларига тақдим этиб борилади;
(в) тадбиркорлик субъектлари томонидан хавфли чиқиндиларнинг ҳажми ҳамда уларнинг кейинги ҳаракати тўғрисидаги маълумотлар белгиланган тартибда Ягона ҳисоботлар тизими орқали киритилади;
(г) хавфли чиқиндиларни ҳосил қилувчи ташкилотлар чорак якуни бўйича кейинги ойнинг 20-санасига қадар йиллик режаларда назарда тутилган ҳосил бўлган хавфли чиқиндиларнинг ҳажми ҳамда уларнинг кейинги ҳаракати тўғрисидаги маълумотларни белгиланган шаклда Агентлик ахборот тизимига киритиб боради;
(д) йиллик режаларда назарда тутилган кўрсаткичларнинг бажарилиши устидан назорат Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитасининг Давлат экологик назорат инспекцияси (Экополиция) томонидан амалга оширилади.
6. Белгилансинки:
(а) барча фойдаланишдан чиқарилган хавфли чиқиндилар (таркибида қимматбаҳо, рангли, ноёб, қора металлар ва саноат учун муҳим минераллар мавжуд бўлган чиқиндилар бундан мустасно) сақланаётган (жойлаштирилган) махсус иншоотлар ва очиқ майдонлар (кейинги ўринларда — махсус объектлар) уларни экологик қайта тиклаш учун зарур бўлган маблағлар билан биргаликда бепул асосда Агентликка ўтказилади. Бунда:
(i) Агентлик тасарруфига ўтказилаётган махсус объектларни экологик қайта тиклаш (рекультивация қилиш) учун зарур бўлган маблағлар миқдори махсус объектларни фойдаланишдан чиқараётган ташкилотлар томонидан ишлаб чиқилган ва тасдиқланган лойиҳа-смета ҳужжатларида назарда тутилади;
(ii) зарур бўлган маблағларни тўлиқ ва ўз вақтида ажратиш мажбуриятининг бажарилишини таъминлайдиган қонунчиликда назарда тутилган кафолат турларидан бири тақдим этилганда, ушбу маблағлар Агентлик билан келишилган режа-жадвал асосида ажратилишига рухсат берилади;
(б) ташкилий-ҳуқуқий шаклидан қатъи назар барча ташкилотлар фаолияти натижасида ҳосил бўлган хавфли чиқиндиларни шартнома асосида фақат ушбу фаолият турларини амалга оширишга ихтисослашган ташкилотларга қайта ишлаш, зарарсизлантириш, утилизация қилиш ёки кўмиш учун топширади;
(в) ташкилий-ҳуқуқий шаклидан қатъи назар барча ташкилотларнинг ўзларида тегишли ваколат, инфратузилма ва экологик экспертизанинг ижобий хулосаси мавжуд бўлган тақдирда хавфли чиқиндиларни ўзлари қонунчиликка мувофиқ қайта ишлаши, зарарсизлантириши, утилизация қилиши ёки кўмишига рухсат берилади.
III. Ташкилий-институционал ислоҳ қилиш чоралари
7. Қуйидагилар Ишлатиб бўлинган ёқилғи билан муомалада бўлиш хавфсизлиги тўғрисидаги ва радиоактив чиқиндилар билан муомалада бўлиш хавфсизлиги ҳақидаги Бирлашган Конвенция ҳамда «Марказий Осиё учун экологик қайта тиклаш ҳисоби» доирасида ишларни амалга оширишга оид ҳадли битим талабларига мувофиқ уран мероси объектларини экологик қайта тиклаш ва уларда барқарор радиоэкологик ҳолатни таъминлаш учун масъул органлар этиб белгилансин:
(а) махсус ваколатли орган (регулятор) — Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси;
(б) оператор — Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси ҳузуридаги Чиқиндиларни бошқариш ва циркуляр иқтисодиётни ривожлантириш агентлиги.
8. Уран мероси объектларини экологик қайта тиклаш ва уларда барқарор радиоэкологик ҳолатни таъминлаш учун масъул органларнинг асосий вазифалари 2-иловага мувофиқ тасдиқлансин.
9. Белгилансинки, қуйидаги маблағларнинг ҳисоби Агентликнинг алоҳида бюджетдан ташқари шахсий ғазна ҳисоб рақамида юритилади:
(а) Дирекциянинг хавфли чиқиндилар билан боғлиқ ишларни амалга ошириш бўйича хўжалик фаолиятидан тушадиган соф даромаднинг 50 фоизи;
(б) Агентликка фойдаланишдан чиқарилган махсус объектни топшираётган ташкилотлар томонидан экологик қайта тиклаш учун ажратиладиган маблағлар.
10. Белгилаб қўйилсинки, мазкур қарорнинг 9-бандида назарда тутилган маблағлар:
(а) хавфли чиқиндилар жойлаштирилган махсус объектларни экологик қайта тиклаш ва уларни барқарор сақлаш;
(б) хавфли чиқиндиларнинг узоқ муддатли мониторингини амалга ошириш;
(в) хавфли чиқиндилардан самарали фойдаланиш ҳамда хавфли чиқиндилар жойлашган ҳудудлардаги аҳолининг санитария-эпидемиологик осойишталигини таъминлаш;
(г) хавфли чиқиндиларни қайта ишлаш, зарарсизлантириш, утилизация қилиш ёки кўмиш билан боғлиқ бошқа чора-тадбирларни молиялаштиришга йўналтирилади.
11. Қуйидагилар икки ой муддатда фойдаланишдан чиқарилган махсус объектларни хатловдан ўтказиб, Агентлик тасарруфига ўтказиладиган объектлар рўйхати ва улардаги чиқиндилар паспортларини Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитасига киритсин:
(а) Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги — фаолияти тугатилган уран конлари (уран мероси объектлари) ҳамда фойдаланишдан чиқарилган кончилик фаолиятининг хавфли чиқиндиларини сақлаш объектлари бўйича;
(б) Энергетика вазирлиги ва «Ўзкимёсаноат» АЖ — тизим ташкилотларидаги фойдаланишдан чиқарилган махсус объектлар бўйича;
(в) Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси, Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги, Соғлиқни сақлаш вазирлиги — барча уран мероси объектлари бўйича;
(г) Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари — тегишли ҳудуддаги бошқа ташкилотларнинг фойдаланишдан чиқарилган махсус объектлари бўйича.
12. Белгилансинки:
(а) мазкур қарорнинг 11-бандига асосан тақдим этилган рўйхатларга мувофиқ махсус объектлар (ер участкалари) ва улардаги хавфли чиқиндилар, экологик қайта тиклаш учун режалаштирилган маблағлари билан биргаликда белгиланган тартибда бепул асосда Агентлик тасарруфига ўтказилади;
(б) Агентлик тасарруфидаги собиқ уран конлари (уран мероси объектлари) ва хавфли саноат чиқиндиларини сақлаш объектлари жойлашган ер участкалари солиқ солинмайдиган ер участкалари тоифасига киради.
13. Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси уран мероси объектлари Агентлик томонидан тўлиқ қабул қилиб олингандан сўнг бир ой муддатда Соғлиқни сақлаш вазирлиги ва Гидрометеорология хизмати агентлиги билан биргаликда уларда узоқ муддатли мониторинг ўтказиш дастурини ишлаб чиқиб, Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси билан келишган ҳолда тасдиқласин. Бунда:
(а) уран мероси объектлари ва уларнинг санитария муҳофаза зонасида радиоэкологик мониторинг ўтказишга — Дирекция;
(б) уран мероси объектлари билан боғлиқ сув объектларининг радиоактив ифлосланиш даражасининг даврий лаборатория таҳлилларини ўтказишга — Гидрометеорология хизмати агентлиги;
(в) уран мероси объектларига яқин жойлашган аҳоли яшаш жойларида радиациявий кузатув ўтказишга — Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси масъул этиб белгиланади.
14. Агентлик:
(а) бир ой муддатда Дирекциянинг тузилмаси ва низомини ишлаб чиқиб, тасдиқласин ҳамда Дирекциянинг давлат рўйхатидан ўтказилишини таъминласин;
(б) икки ой муддатда Дирекцияни тегишли фаолият йўналиши бўйича амалий тажрибага эга бўлган малакали кадрлар билан жамлаш, шунингдек, зарур моддий-техника базасини шакллантириш учун махсус ва енгил автотранспорт воситалари, мебель, ташкилий техника ва бошқа асосий воситалар билан таъминлаш чораларини кўрсин;
(в) Дирекция фаолиятининг молиявий таъминотини белгиланган тартибда амалга ошириб борсин.
15. Давлат активларини бошқариш агентлиги Тошкент шаҳар ҳокимлиги билан биргаликда бир ой муддатда Агентлик ва Дирекцияни Тошкент шаҳридаги давлат мулки бўлган бўш турган маъмурий бинога оператив бошқариш ҳуқуқи асосида бепул жойлаштирсин.
16. Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси 2027 йил 1 январга қадар манфаатдор вазирлик ва идоралар ҳамда ташкилотлар ўртасида хавфли чиқиндилар бўйича ахборот алмашиш ва улар мониторингини амалга оширишга қаратилган ахборот тизимини ишлаб чиқсин. Бунда:
(а) Агентлик ахборот тизимини яратиш ва жорий этишда буюртмачи ҳисобланади ҳамда уни яратиш ва кейинчалик молиявий қўллаб-қувватлаш Агентликнинг бюджетдан ташқари маблағлари ҳисобидан амалга оширилади;
(б) ахборот тизимида хавфли чиқиндиларнинг рақамли паспорти ҳамда I — III хавфлилик синфига мансуб чиқиндиларнинг ҳар бир тоннасини ҳосил бўлиш объектидан бошлаб утилизация қилиш жойигача реал вақт режимида мониторинг қилиб бориш имконияти яратилади;
(в) ахборот тизими Идоралараро интеграциялашув платформаси орқали манфаатдор вазирлик, идора ва бошқа ташкилотларнинг ахборот платформалари ҳамда Ягона ҳисоботлар тизимига интеграция қилиниб, «push» хабарнома бериш тизимидаги маълумотлар автоматик янгилаб борилади.
IV. Қарор ижросини ташкил этиш, таъминлаш ва назорат
17. Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда уч ой муддатда:
(а) ушбу қарорнинг 12-банди «б» кичик бандидан келиб чиқиб Солиқ кодексига ўзгартириш ва қўшимчалар киритишни назарда тутувчи қонун лойиҳасини;
(б) қонунчилик ҳужжатларига ушбу қарордан келиб чиқадиган ўзгартириш ва қўшимчалар тўғрисида таклифларни Вазирлар Маҳкамасига киритсин.
18. Мазкур қарор ижросини самарали ташкил қилишга масъул ва шахсан жавобгар этиб Бош вазир ўринбосари А.Ж. Раматов, тоғ-кон саноати ва геология вазири Б.Ф. Исламов ҳамда Чиқиндиларни бошқариш ва циркуляр иқтисодиётни ривожлантириш агентлиги директори Ш.Ш. Ҳасанов белгилансин.
19. Қарор ижросини муҳокама қилиб бориш, ижро учун масъул ташкилотлар фаолиятини мувофиқлаштириш ва назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазири А.Н. Арипов ва Ўзбекистон Республикаси Президентининг экология масалалари бўйича маслаҳатчиси — Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси раиси А.А. Абдухакимов зиммасига юклансин.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2026 йил 3 августдаги ПҚ-289-сон қарорига 1-ИЛОВА
Хавфли чиқиндиларни бошқариш дирекциясининг
Хавфли чиқиндиларни бошқариш дирекциясининг асосий вазифалари қуйидагилардан иборат:
(а) хавфли чиқиндилар ҳосил қилувчи корхона ва ташкилотларнинг ушбу чиқиндиларни бошқариш бўйича фаолиятини мувофиқлаштириш;
(б) хавфли чиқиндилар ҳаракати ҳамда улар билан боғлиқ ишларни амалга оширувчи ташкилотлар бўйича тезкор электрон реестр (маълумотлар базаси)ни юритиш;
(в) халқаро молия ташкилотларининг грантлари, шунингдек, хорижий ва маҳаллий инвесторлар маблағларини жалб этган ҳолда замонавий, экологик хавфсиз технологияларни жорий этиш орқали хавфли чиқиндиларни утилизация қилишни ташкил этиш;
(г) қайта ишлаш техник жиҳатдан имкони бўлмаган ёки иқтисодий самарасиз бўлган хавфли чиқиндиларни, шунингдек, уларнинг қайта ишлаш жараёнида ҳосил бўладиган қолдиқларини белгиланган тартибда кўмишни ташкил этиш;
(д) Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси ҳузуридаги Чиқиндиларни бошқариш ва циркуляр иқтисодиётни ривожлантириш агентлигининг оператор сифатидаги вазифаларини бажариш;
(ж) тасарруфидаги махсус объектларда барқарор экологик, саноат ва радиациявий хавфсиз ҳолатни таъминлаш чора-тадбирларини режалаштириш ва амалга оширилишини мувофиқлаштириш;
(з) хавфли чиқиндилар билан боғлиқ ишларда қўлланиладиган техник ечимлар ва ташкилий тадбирлар бўйича методик тавсиялар ишлаб чиқиш, уларни жорий этишда ташкилотларга кўмаклашиш ҳамда ваколатли органларга таклифлар киритиш;
(и) аҳоли ва ходимлар ўртасида хавфли чиқиндилар билан хавфсиз муомала қилиш масалалари бўйича тушунтириш ва тарғибот ишларини амалга ошириш;
(к) хавфли чиқиндиларни утилизация қилиш ва жойлаштириш инфратузилмасини ривожлантиришга қаратилган инвестиция лойиҳаларини ишлаб чиқиш ва амалга оширишда иштирок этиш;
(л) хавфли чиқиндилар билан боғлиқ илмий-тадқиқот ҳамда лаборатория таҳлилларини амалга ошириш ва тегишли эксперт хулосаларини тайёрлаш;
(м) моддий-техника ва кадрлар ресурсларидан самарали фойдаланиш ҳамда унга юкланган вазифаларни бажариш мақсадида хўжалик ҳисобидаги (бюджетдан ташқари) фаолиятни амалга ошириш;
(н) хўжалик фаолиятидан тушадиган маблағлар ҳисобидан тузилмасида бўлинма ва лабораториялар ташкил этиш.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2026 йил 3 августдаги ПҚ-289-сон қарорига 2-ИЛОВА
Уран мероси объектларини экологик қайта тиклаш ва уларда барқарор радиоэкологик ҳолатни таъминлаш учун масъул органларнинг
1. Махсус ваколатли орган (регулятор) — Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитасининг асосий вазифалари:
(а) радиоактив чиқиндилар билан муомалада бўлишни тартибга солувчи миллий қонунчилик, меъёр ва стандартларни ишлаб чиқиш ҳамда уларнинг Халқаро атом энергияси агентлиги (кейинги ўринларда — АЭХА) тавсиялари ва стандартларига мувофиқлигини таъминлаш;
(б) радиоактив чиқиндилар, шу жумладан, уран мероси объектлари билан боғлиқ атом энергиясидан фойдаланиш соҳасидаги лицензияланадиган фаолият турларини лицензиялаш ҳамда лицензия талабларига риоя этилишини назорат қилиш;
(в) уран мероси объектларини рекультивация қилиш бўйича ҳужжатларни кўриб чиқиш ва келишиш, уларнинг бажарилишини назорат қилиш, объектлар ҳолатини баҳолаш ҳамда уларни узоқ муддатли мониторинг босқичига ўтказиш тўғрисида хулоса бериш;
(г) уран мероси объектларида радиациявий хавфсизлик талаблари бажарилишини йилига камида бир марта қонунчиликка мувофиқ ўрганиш;
(д) мамлакат ҳудудидаги собиқ уран конларини (уран мероси объектлари ва фаолияти тугатилган уран конларини) рўйхатга олиш ҳамда уларнинг радиациявий хавфсизлиги бўйича таснифланган реестрини юритиш;
(ж) вазирлик ва идораларнинг радиоактив чиқиндилар билан муомалада бўлиш объектларини экологик қайта тиклаш ва уларда барқарор радиоэкологик ҳолатни таъминлашга қаратилган АЭХАнинг техник ҳамкорлик миллий лойиҳалар концепцияларини тайёрлаш, АЭХА томонидан кўриб чиқиш ва келишиш, шунингдек, уларнинг амалга оширилишини мувофиқлаштириш.
2. Оператор — Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси ҳузуридаги Чиқиндиларни бошқариш ва циркуляр иқтисодиётни ривожлантириш агентлигининг асосий вазифалари:
(а) уран мероси объектларининг радиациявий ва экологик хавфсизлик талабларига мувофиқ сақланишини таъминлаш;
(б) объектларнинг техник барқарорлигини таъминлаш, муҳандислик иншоотлари, конструкциялари ва коммуникацияларига хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш ишларини амалга ошириш;
(в) махсус ваколатли орган ҳамда манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда объектлар ҳолатини даврий баҳолаш, рекультивация (ремедиация) ишлари бўйича дастурлар ва лойиҳа ҳужжатларини ишлаб чиқиш ва белгиланган тартибда амалга ошириш;
(г) махсус ваколатли орган билан келишилган ҳолда узоқ муддатли мониторинг дастурини ишлаб чиқиш ва амалга ошириш ҳамда белгиланган даврийликда қайта кўриб чиқиш ва янгилаб бориш;
(д) ваколатли ташкилотлар билан биргаликда объектларда радиациявий мониторингни ташкил этиш ва ўз ваколати доирасида ўлчовларни амалга ошириш;
(ж) объектларни хавфсиз сақлашга салбий таъсир кўрсатувчи омилларни барвақт аниқлаш ва тезкор бартараф этиш чораларини кўриш;
(з) объектларда авариявий ҳолатларда ҳаракат қилиш режаларини ишлаб чиқиш ҳамда уларни амалга ошириш учун зарур куч ва воситаларни шакллантириш;
(и) объектлар ҳолати, амалга оширилган ишлар ва мониторинг натижалари бўйича тезкор маълумотлар базасини (реестр) юритиш ҳамда даврий ҳисоботларни махсус ваколатли органга тақдим этиб бориш.
Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2026 йил 3 август,
ПҚ- 289 -сон
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining
qarori
ASOSIY VAZIFALARI
ASOSIY VAZIFALARI
Xavfli chiqindilarni boshqarish samaradorligini oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
2030-yilgacha boʻlgan davrda Oʻzbekiston Respublikasining Atrof-muhitni muhofaza qilish konsepsiyasida nazarda tutilgan ustuvor vazifalarni izchil amalga oshirish, togʻ-kon, metallurgiya va kimyo sanoati, neft-gaz va elektr energetika sohalari hamda boshqa ishlab chiqarish korxonalarida hosil boʻlayotgan radioaktiv va kimyoviy xavfli chiqindilarni boshqarish samaradorligini oshirish maqsadida qaror qilaman:
I. Asosiy maqsadlar va ustuvor yoʻnalishlar
1. Quyidagilar mazkur qarorning asosiy maqsadlari va ustuvor yoʻnalishlari etib belgilansin:
(a) togʻ-kon, metallurgiya va kimyo sanoati, neft-gaz va elektr energetika sohalari va boshqa ishlab chiqarish korxonalarida hosil boʻlayotgan radioaktiv chiqindilar hamda Chiqindilarning tasnif katalogiga muvofiq I — IV xavflilik sinfiga mansub kimyoviy xavfli chiqindilarni (keyingi oʻrinlarda — xavfli chiqindilar) qayta ishlash darajasini 20 foizga yetkazish;
(b) qayta ishlash imkoni boʻlmagan xavfli chiqindilarni xavfsiz va minimal hajmda joylashtirish mexanizmlarini amaliyotga toʻliq tatbiq etish;
(v) maxsus inshootlar va ochiq maydonlarda saqlanayotgan (joylashtirilgan) xavfli chiqindilarning atrof-muhitga salbiy taʼsirini kamaytirish;
(g) xavfli chiqindilarning hosil boʻlish manbalari, ularning hajmi, tarkibi va joylashtirish joylari boʻyicha tasniflangan davlat hisobini yuritish;
(d) xavfli chiqindilar hajmi va ularning xavfli xususiyatlarini kamaytirish (ishlab chiqarishda foydalaniladigan xavfli moddalarni xavfsizlariga almashtirish va texnologiyalarni modernizatsiya qilish);
(j) xavfli chiqindilarning tashilishi, saqlanishi va joylashtirilishi ustidan davlat nazoratini taʼminlash, ularning noqonuniy muomalasining oldini olish;
(z) hosil boʻlgan xavfli chiqindilar bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirishda ekologik va xavfsizlik talablariga rioya etish hamda ushbu ishlarni belgilangan tartibda moliyalashtirish.
II. Xavfli chiqindilarni boshqarish samaradorligini oshirish
2. 2027-yil 1-yanvardan boshlab xavfli chiqindilarni hosil qiluvchi tashkilotlar (xavfli chiqindilarning egalari boʻlgan yuridik shaxslar):
(a) ekologik ekspertiza xulosasiga muvofiq xavfli chiqindilarni boshqarish boʻyicha yillik rejalarni (keyingi oʻrinlarda — yillik rejalar) ishlab chiqadi hamda Chiqindilarni boshqarish va sirkulyar iqtisodiyotni rivojlantirish agentligining hududiy boshqarmalari bilan kelishadi;
(b) yillik rejalarda quyidagi koʻrsatkichlarni nazarda tutadi:
(i) xavfli chiqindilar hosil boʻlish hajmini kamaytirish;
(ii) xavfli chiqindilarni qayta ishlash ulushini oshirish, ularni xavfsiz joylashtirish;
(iii) xavfli chiqindilarni qayta ishlash, zararsizlantirish, utilizatsiya qilish yoki koʻmishga tegishli vakolat, infratuzilma hamda ekologik ekspertizaning ijobiy xulosasiga ega boʻlgan ixtisoslashgan tashkilotlarga (keyingi oʻrinlarda — ixtisoslashgan tashkilotlar) qayta ishlash yoki koʻmish uchun topshirish;
(v) xavfli chiqindilarni qayta ishlash boʻyicha zamonaviy muhandislik yechimlari va texnologiyalarni texnik-iqtisodiy jihatdan asoslangan holda bosqichma-bosqich joriy etadi.
3. Belgilansinki:
(a) xavfli chiqindilarni (tarkibida qimmatbaho, rangli, noyob, qora metallar va sanoat uchun muhim minerallar mavjud boʻlgan chiqindilar bundan mustasno) hosil qiluvchi tashkilotlarning (xavfli chiqindilarning egalari boʻlgan yuridik shaxslar) xavfli chiqindilar bilan bogʻliq investitsiya loyihalari Chiqindilarni boshqarish va sirkulyar iqtisodiyotni rivojlantirish agentligi (keyingi oʻrinlarda — Agentlik) bilan birgalikda amalga oshiriladi, bunda Agentlik davlat ishtirokchisi hisoblanadi;
(b) Agentlik huzurida davlat muassasasi shaklida Agentlikning budjetdan tashqari mablagʻlari va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan moliyalashtiriladigan Xavfli chiqindilarni boshqarish direksiyasi (keyingi oʻrinlarda — Direksiya) tashkil etiladi;
(v) Fanlar akademiyasining Yadro fizikasi instituti huzuridagi Respublika radioaktiv chiqindilarni saqlash markazi mavjud shtat birliklari va moddiy-texnika bazasi bilan, amaldagi vazifalari, huquq va majburiyatlarini saqlab qolgan holda Agentlik tizimiga oʻtkaziladi;
(g) Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki granti doirasida uran konlarida rekultivatsiya ishlarini amalga oshiruvchi Loyihani boshqarish guruhining respublika budjetidan moliyalashtiriladigan shtat birliklari hamda xarid qilingan asosiy vositalar va jihozlar Direksiyaga oʻtkaziladi;
(d) Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki granti doirasida uran konlarida rekultivatsiya ishlarini amalga oshiruvchi Loyihani boshqarish guruhining vazifalari Direksiya tomonidan amalga oshiriladi;
(j) Respublika radioaktiv chiqindilarni saqlash markazi va Loyihani boshqarish guruhining amalda budjet mablagʻlari hisobidan saqlanayotgan hamda Agentlik va Direksiyaga oʻtkazilayotgan shtat birliklarini moliyalashtirish tartibi saqlab qolinadi;
(z) Direksiya xodimlariga noqulay mehnat sharoitlari uchun har oylik ish haqiga nisbatan 40 foiz ustama toʻlanadi.
4. Xavfli chiqindilarni boshqarish direksiyasining asosiy vazifalari 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
5. Shunday tartib oʻrnatilsinki, unga koʻra:
(a) 2026-yil 1-oktabrdan boshlab xavfli chiqindilarni hosil qiluvchi tashkilotlar statistika hisobotlarini yil yakuniga koʻra shakllantirib boradi;
(b) shakllantirilgan statistika hisobotlari Agentlikning hududiy boshqarmalariga taqdim etib boriladi;
(v) tadbirkorlik subyektlari tomonidan xavfli chiqindilarning hajmi hamda ularning keyingi harakati toʻgʻrisidagi maʼlumotlar belgilangan tartibda Yagona hisobotlar tizimi orqali kiritiladi;
(g) xavfli chiqindilarni hosil qiluvchi tashkilotlar chorak yakuni boʻyicha keyingi oyning 20-sanasiga qadar yillik rejalarda nazarda tutilgan hosil boʻlgan xavfli chiqindilarning hajmi hamda ularning keyingi harakati toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni belgilangan shaklda Agentlik axborot tizimiga kiritib boradi;
(d) yillik rejalarda nazarda tutilgan koʻrsatkichlarning bajarilishi ustidan nazorat Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasining Davlat ekologik nazorat inspeksiyasi (Ekopolitsiya) tomonidan amalga oshiriladi.
6. Belgilansinki:
(a) barcha foydalanishdan chiqarilgan xavfli chiqindilar (tarkibida qimmatbaho, rangli, noyob, qora metallar va sanoat uchun muhim minerallar mavjud boʻlgan chiqindilar bundan mustasno) saqlanayotgan (joylashtirilgan) maxsus inshootlar va ochiq maydonlar (keyingi oʻrinlarda — maxsus obyektlar) ularni ekologik qayta tiklash uchun zarur boʻlgan mablagʻlar bilan birgalikda bepul asosda Agentlikka oʻtkaziladi. Bunda:
(i) Agentlik tasarrufiga oʻtkazilayotgan maxsus obyektlarni ekologik qayta tiklash (rekultivatsiya qilish) uchun zarur boʻlgan mablagʻlar miqdori maxsus obyektlarni foydalanishdan chiqarayotgan tashkilotlar tomonidan ishlab chiqilgan va tasdiqlangan loyiha-smeta hujjatlarida nazarda tutiladi;
(ii) zarur boʻlgan mablagʻlarni toʻliq va oʻz vaqtida ajratish majburiyatining bajarilishini taʼminlaydigan qonunchilikda nazarda tutilgan kafolat turlaridan biri taqdim etilganda, ushbu mablagʻlar Agentlik bilan kelishilgan reja-jadval asosida ajratilishiga ruxsat beriladi;
(b) tashkiliy-huquqiy shaklidan qatʼi nazar barcha tashkilotlar faoliyati natijasida hosil boʻlgan xavfli chiqindilarni shartnoma asosida faqat ushbu faoliyat turlarini amalga oshirishga ixtisoslashgan tashkilotlarga qayta ishlash, zararsizlantirish, utilizatsiya qilish yoki koʻmish uchun topshiradi;
(v) tashkiliy-huquqiy shaklidan qatʼi nazar barcha tashkilotlarning oʻzlarida tegishli vakolat, infratuzilma va ekologik ekspertizaning ijobiy xulosasi mavjud boʻlgan taqdirda xavfli chiqindilarni oʻzlari qonunchilikka muvofiq qayta ishlashi, zararsizlantirishi, utilizatsiya qilishi yoki koʻmishiga ruxsat beriladi.
III. Tashkiliy-institutsional isloh qilish choralari
7. Quyidagilar Ishlatib boʻlingan yoqilgʻi bilan muomalada boʻlish xavfsizligi toʻgʻrisidagi va radioaktiv chiqindilar bilan muomalada boʻlish xavfsizligi haqidagi Birlashgan Konvensiya hamda “Markaziy Osiyo uchun ekologik qayta tiklash hisobi” doirasida ishlarni amalga oshirishga oid hadli bitim talablariga muvofiq uran merosi obyektlarini ekologik qayta tiklash va ularda barqaror radioekologik holatni taʼminlash uchun masʼul organlar etib belgilansin:
(a) maxsus vakolatli organ (regulator) — Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi;
(b) operator — Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasi huzuridagi Chiqindilarni boshqarish va sirkulyar iqtisodiyotni rivojlantirish agentligi.
8. Uran merosi obyektlarini ekologik qayta tiklash va ularda barqaror radioekologik holatni taʼminlash uchun masʼul organlarning asosiy vazifalari 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
9. Belgilansinki, quyidagi mablagʻlarning hisobi Agentlikning alohida budjetdan tashqari shaxsiy gʻazna hisob raqamida yuritiladi:
(a) Direksiyaning xavfli chiqindilar bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirish boʻyicha xoʻjalik faoliyatidan tushadigan sof daromadning 50 foizi;
(b) Agentlikka foydalanishdan chiqarilgan maxsus obyektni topshirayotgan tashkilotlar tomonidan ekologik qayta tiklash uchun ajratiladigan mablagʻlar.
10. Belgilab qoʻyilsinki, mazkur qarorning 9-bandida nazarda tutilgan mablagʻlar:
(a) xavfli chiqindilar joylashtirilgan maxsus obyektlarni ekologik qayta tiklash va ularni barqaror saqlash;
(b) xavfli chiqindilarning uzoq muddatli monitoringini amalga oshirish;
(v) xavfli chiqindilardan samarali foydalanish hamda xavfli chiqindilar joylashgan hududlardagi aholining sanitariya-epidemiologik osoyishtaligini taʼminlash;
(g) xavfli chiqindilarni qayta ishlash, zararsizlantirish, utilizatsiya qilish yoki koʻmish bilan bogʻliq boshqa chora-tadbirlarni moliyalashtirishga yoʻnaltiriladi.
11. Quyidagilar ikki oy muddatda foydalanishdan chiqarilgan maxsus obyektlarni xatlovdan oʻtkazib, Agentlik tasarrufiga oʻtkaziladigan obyektlar roʻyxati va ulardagi chiqindilar pasportlarini Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasiga kiritsin:
(a) Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi — faoliyati tugatilgan uran konlari (uran merosi obyektlari) hamda foydalanishdan chiqarilgan konchilik faoliyatining xavfli chiqindilarini saqlash obyektlari boʻyicha;
(b) Energetika vazirligi va “Oʻzkimyosanoat” AJ — tizim tashkilotlaridagi foydalanishdan chiqarilgan maxsus obyektlar boʻyicha;
(v) Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi, Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi — barcha uran merosi obyektlari boʻyicha;
(g) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari — tegishli hududdagi boshqa tashkilotlarning foydalanishdan chiqarilgan maxsus obyektlari boʻyicha.
12. Belgilansinki:
(a) mazkur qarorning 11-bandiga asosan taqdim etilgan roʻyxatlarga muvofiq maxsus obyektlar (yer uchastkalari) va ulardagi xavfli chiqindilar, ekologik qayta tiklash uchun rejalashtirilgan mablagʻlari bilan birgalikda belgilangan tartibda bepul asosda Agentlik tasarrufiga oʻtkaziladi;
(b) Agentlik tasarrufidagi sobiq uran konlari (uran merosi obyektlari) va xavfli sanoat chiqindilarini saqlash obyektlari joylashgan yer uchastkalari soliq solinmaydigan yer uchastkalari toifasiga kiradi.
13. Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasi uran merosi obyektlari Agentlik tomonidan toʻliq qabul qilib olingandan soʻng bir oy muddatda Sogʻliqni saqlash vazirligi va Gidrometeorologiya xizmati agentligi bilan birgalikda ularda uzoq muddatli monitoring oʻtkazish dasturini ishlab chiqib, Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi bilan kelishgan holda tasdiqlasin. Bunda:
(a) uran merosi obyektlari va ularning sanitariya muhofaza zonasida radioekologik monitoring oʻtkazishga — Direksiya;
(b) uran merosi obyektlari bilan bogʻliq suv obyektlarining radioaktiv ifloslanish darajasining davriy laboratoriya tahlillarini oʻtkazishga — Gidrometeorologiya xizmati agentligi;
(v) uran merosi obyektlariga yaqin joylashgan aholi yashash joylarida radiatsiyaviy kuzatuv oʻtkazishga — Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi masʼul etib belgilanadi.
14. Agentlik:
(a) bir oy muddatda Direksiyaning tuzilmasi va nizomini ishlab chiqib, tasdiqlasin hamda Direksiyaning davlat roʻyxatidan oʻtkazilishini taʼminlasin;
(b) ikki oy muddatda Direksiyani tegishli faoliyat yoʻnalishi boʻyicha amaliy tajribaga ega boʻlgan malakali kadrlar bilan jamlash, shuningdek, zarur moddiy-texnika bazasini shakllantirish uchun maxsus va yengil avtotransport vositalari, mebel, tashkiliy texnika va boshqa asosiy vositalar bilan taʼminlash choralarini koʻrsin;
(v) Direksiya faoliyatining moliyaviy taʼminotini belgilangan tartibda amalga oshirib borsin.
15. Davlat aktivlarini boshqarish agentligi Toshkent shahar hokimligi bilan birgalikda bir oy muddatda Agentlik va Direksiyani Toshkent shahridagi davlat mulki boʻlgan boʻsh turgan maʼmuriy binoga operativ boshqarish huquqi asosida bepul joylashtirsin.
16. Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasi 2027-yil 1-yanvarga qadar manfaatdor vazirlik va idoralar hamda tashkilotlar oʻrtasida xavfli chiqindilar boʻyicha axborot almashish va ular monitoringini amalga oshirishga qaratilgan axborot tizimini ishlab chiqsin. Bunda:
(a) Agentlik axborot tizimini yaratish va joriy etishda buyurtmachi hisoblanadi hamda uni yaratish va keyinchalik moliyaviy qoʻllab-quvvatlash Agentlikning budjetdan tashqari mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi;
(b) axborot tizimida xavfli chiqindilarning raqamli pasporti hamda I — III xavflilik sinfiga mansub chiqindilarning har bir tonnasini hosil boʻlish obyektidan boshlab utilizatsiya qilish joyigacha real vaqt rejimida monitoring qilib borish imkoniyati yaratiladi;
(v) axborot tizimi Idoralararo integratsiyalashuv platformasi orqali manfaatdor vazirlik, idora va boshqa tashkilotlarning axborot platformalari hamda Yagona hisobotlar tizimiga integratsiya qilinib, “push” xabarnoma berish tizimidagi maʼlumotlar avtomatik yangilab boriladi.
IV. Qaror ijrosini tashkil etish, taʼminlash va nazorat
17. Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasi manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda uch oy muddatda:
(a) ushbu qarorning 12-bandi “b” kichik bandidan kelib chiqib Soliq kodeksiga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritishni nazarda tutuvchi qonun loyihasini;
(b) qonunchilik hujjatlariga ushbu qarordan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida takliflarni Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.
18. Mazkur qaror ijrosini samarali tashkil qilishga masʼul va shaxsan javobgar etib Bosh vazir oʻrinbosari A.J. Ramatov, togʻ-kon sanoati va geologiya vaziri B.F. Islamov hamda Chiqindilarni boshqarish va sirkulyar iqtisodiyotni rivojlantirish agentligi direktori Sh.Sh. Hasanov belgilansin.
19. Qaror ijrosini muhokama qilib borish, ijro uchun masʼul tashkilotlar faoliyatini muvofiqlashtirish va nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri A.N. Aripov va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ekologiya masalalari boʻyicha maslahatchisi — Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasi raisi A.A. Abduxakimov zimmasiga yuklansin.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 3-avgustdagi PQ-289-son qaroriga 1-ILOVA
Xavfli chiqindilarni boshqarish direksiyasining
Xavfli chiqindilarni boshqarish direksiyasining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:
(a) xavfli chiqindilar hosil qiluvchi korxona va tashkilotlarning ushbu chiqindilarni boshqarish boʻyicha faoliyatini muvofiqlashtirish;
(b) xavfli chiqindilar harakati hamda ular bilan bogʻliq ishlarni amalga oshiruvchi tashkilotlar boʻyicha tezkor elektron reyestr (maʼlumotlar bazasi)ni yuritish;
(v) xalqaro moliya tashkilotlarining grantlari, shuningdek, xorijiy va mahalliy investorlar mablagʻlarini jalb etgan holda zamonaviy, ekologik xavfsiz texnologiyalarni joriy etish orqali xavfli chiqindilarni utilizatsiya qilishni tashkil etish;
(g) qayta ishlash texnik jihatdan imkoni boʻlmagan yoki iqtisodiy samarasiz boʻlgan xavfli chiqindilarni, shuningdek, ularning qayta ishlash jarayonida hosil boʻladigan qoldiqlarini belgilangan tartibda koʻmishni tashkil etish;
(d) Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasi huzuridagi Chiqindilarni boshqarish va sirkulyar iqtisodiyotni rivojlantirish agentligining operator sifatidagi vazifalarini bajarish;
(j) tasarrufidagi maxsus obyektlarda barqaror ekologik, sanoat va radiatsiyaviy xavfsiz holatni taʼminlash chora-tadbirlarini rejalashtirish va amalga oshirilishini muvofiqlashtirish;
(z) xavfli chiqindilar bilan bogʻliq ishlarda qoʻllaniladigan texnik yechimlar va tashkiliy tadbirlar boʻyicha metodik tavsiyalar ishlab chiqish, ularni joriy etishda tashkilotlarga koʻmaklashish hamda vakolatli organlarga takliflar kiritish;
(i) aholi va xodimlar oʻrtasida xavfli chiqindilar bilan xavfsiz muomala qilish masalalari boʻyicha tushuntirish va targʻibot ishlarini amalga oshirish;
(k) xavfli chiqindilarni utilizatsiya qilish va joylashtirish infratuzilmasini rivojlantirishga qaratilgan investitsiya loyihalarini ishlab chiqish va amalga oshirishda ishtirok etish;
(l) xavfli chiqindilar bilan bogʻliq ilmiy-tadqiqot hamda laboratoriya tahlillarini amalga oshirish va tegishli ekspert xulosalarini tayyorlash;
(m) moddiy-texnika va kadrlar resurslaridan samarali foydalanish hamda unga yuklangan vazifalarni bajarish maqsadida xoʻjalik hisobidagi (budjetdan tashqari) faoliyatni amalga oshirish;
(n) xoʻjalik faoliyatidan tushadigan mablagʻlar hisobidan tuzilmasida boʻlinma va laboratoriyalar tashkil etish.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 3-avgustdagi PQ-289-son qaroriga 2-ILOVA
Uran merosi obyektlarini ekologik qayta tiklash va ularda barqaror radioekologik holatni taʼminlash uchun masʼul organlarning
1. Maxsus vakolatli organ (regulator) — Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasining asosiy vazifalari:
(a) radioaktiv chiqindilar bilan muomalada boʻlishni tartibga soluvchi milliy qonunchilik, meʼyor va standartlarni ishlab chiqish hamda ularning Xalqaro atom energiyasi agentligi (keyingi oʻrinlarda — AEXA) tavsiyalari va standartlariga muvofiqligini taʼminlash;
(b) radioaktiv chiqindilar, shu jumladan, uran merosi obyektlari bilan bogʻliq atom energiyasidan foydalanish sohasidagi litsenziyalanadigan faoliyat turlarini litsenziyalash hamda litsenziya talablariga rioya etilishini nazorat qilish;
(v) uran merosi obyektlarini rekultivatsiya qilish boʻyicha hujjatlarni koʻrib chiqish va kelishish, ularning bajarilishini nazorat qilish, obyektlar holatini baholash hamda ularni uzoq muddatli monitoring bosqichiga oʻtkazish toʻgʻrisida xulosa berish;
(g) uran merosi obyektlarida radiatsiyaviy xavfsizlik talablari bajarilishini yiliga kamida bir marta qonunchilikka muvofiq oʻrganish;
(d) mamlakat hududidagi sobiq uran konlarini (uran merosi obyektlari va faoliyati tugatilgan uran konlarini) roʻyxatga olish hamda ularning radiatsiyaviy xavfsizligi boʻyicha tasniflangan reyestrini yuritish;
(j) vazirlik va idoralarning radioaktiv chiqindilar bilan muomalada boʻlish obyektlarini ekologik qayta tiklash va ularda barqaror radioekologik holatni taʼminlashga qaratilgan AEXAning texnik hamkorlik milliy loyihalar konsepsiyalarini tayyorlash, AEXA tomonidan koʻrib chiqish va kelishish, shuningdek, ularning amalga oshirilishini muvofiqlashtirish.
2. Operator — Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasi huzuridagi Chiqindilarni boshqarish va sirkulyar iqtisodiyotni rivojlantirish agentligining asosiy vazifalari:
(a) uran merosi obyektlarining radiatsiyaviy va ekologik xavfsizlik talablariga muvofiq saqlanishini taʼminlash;
(b) obyektlarning texnik barqarorligini taʼminlash, muhandislik inshootlari, konstruksiyalari va kommunikatsiyalariga xizmat koʻrsatish va taʼmirlash ishlarini amalga oshirish;
(v) maxsus vakolatli organ hamda manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda obyektlar holatini davriy baholash, rekultivatsiya (remediatsiya) ishlari boʻyicha dasturlar va loyiha hujjatlarini ishlab chiqish va belgilangan tartibda amalga oshirish;
(g) maxsus vakolatli organ bilan kelishilgan holda uzoq muddatli monitoring dasturini ishlab chiqish va amalga oshirish hamda belgilangan davriylikda qayta koʻrib chiqish va yangilab borish;
(d) vakolatli tashkilotlar bilan birgalikda obyektlarda radiatsiyaviy monitoringni tashkil etish va oʻz vakolati doirasida oʻlchovlarni amalga oshirish;
(j) obyektlarni xavfsiz saqlashga salbiy taʼsir koʻrsatuvchi omillarni barvaqt aniqlash va tezkor bartaraf etish choralarini koʻrish;
(z) obyektlarda avariyaviy holatlarda harakat qilish rejalarini ishlab chiqish hamda ularni amalga oshirish uchun zarur kuch va vositalarni shakllantirish;
(i) obyektlar holati, amalga oshirilgan ishlar va monitoring natijalari boʻyicha tezkor maʼlumotlar bazasini (reyestr) yuritish hamda davriy hisobotlarni maxsus vakolatli organga taqdim etib borish.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2026-yil 3-avgust,
PQ- 289 -son
Президента Республики Узбекистан
ПОСТАНОВЛЕНИЕ
О мерах повышения эффективности управления опасными отходами
В целях последовательной реализации приоритетных задач, предусмотренных в Концепции охраны окружающей среды Республики Узбекистан до 2030 года, повышения эффективности управления радиоактивными и химически опасными отходами, образующимися в горнодобывающей, металлургической и химической промышленности, нефтегазовой и электроэнергетической отраслях, а также на других производственных предприятиях, постановляю:
I. Основные цели и приоритетные направления
1. Определить основными целями и приоритетными направлениями настоящего постановления:
(а) доведение до 20 процентов уровня переработки радиоактивных отходов, образующихся в горнодобывающей, металлургической и химической промышленности, нефтегазовой и электроэнергетической отраслях, на других производственных предприятиях, а также химически опасных отходов, отнесенных к I — IV классу опасности согласно Классификационному каталогу отходов (далее — опасные отходы);
(б) полное внедрение в практику механизмов безопасного размещения и в минимальном объеме опасных отходов без возможности их переработки;
(в) снижение негативного воздействия на окружающую среду опасных отходов, хранящихся (размещенных) в специальных сооружениях и на открытых площадках;
(г) ведение классификационного государственного учета по источникам образования опасных отходов, их объемам, составу и местам размещения;
(д) уменьшение объемов и опасных свойств опасных отходов (замена опасных веществ, используемых в производстве, на безопасные, а также модернизация технологий);
(ж) обеспечение государственного контроля за транспортировкой, хранением и размещением опасных отходов, предотвращение их незаконного оборота;
(з) соблюдение требований экологии и безопасности при осуществлении работ, связанных с образующимися опасными отходами, а также финансирование данных работ в установленном порядке.
II. Повышение эффективности управления опасными отходами
2. Начиная с 1 января 2027 года организации, образующие опасные отходы (юридические лица, являющиеся владельцами опасных отходов):
(а) согласно заключению экологической экспертизы разрабатывают и согласовывают с территориальными управлениями Агентства по управлению отходами и развитию циркулярной экономики годовые планы по управлению опасными отходами (далее — годовые планы);
(б) предусматривают в годовых планах следующие показатели:
(i) снижение объемов образующихся опасных отходов;
(ii) увеличение доли переработки опасных отходов и их безопасное размещение;
(iii) передачу на переработку или захоронение специализированным организациям, имеющим соответствующее полномочие, инфраструктуру по переработке, обезвреживанию, утилизации или захоронению опасных отходов, а также положительное заключение экологической экспертизы (далее — специализированные организации);
(в) поэтапно внедряют современные инженерные решения и технологии по переработке опасных отходов в соответствии с технико-экономическим обоснованием.
3. Определить, что:
(а) инвестиционные проекты организаций (юридических лиц, являющихся владельцами опасных отходов), образующих опасные отходы (за исключением отходов, в составе которых имеются драгоценные, цветные, редкие, черные металлы и важные минералы для промышленности), связанные с опасными отходами, реализуются совместно с Агентством по управлению отходами и развитию циркулярной экономики (далее — Агентство), при этом Агентство является государственным участником;
(б) при Агентстве создается Дирекция по управлению опасными отходами (далее — Дирекция) в форме государственного учреждения, финансируемая за счет внебюджетных средств Агентства и иных источников, не запрещенных законодательством;
(в) Республиканский центр хранения радиоактивных отходов при Институте ядерной физики Академии наук передается в систему Агентства вместе с имеющимися штатными единицами и материально-технической базой, с сохранением текущих задач, прав и обязанностей;
(г) финансируемые из республиканского бюджета штатные единицы Группы управления проектом, осуществляющей работы по рекультивации на урановых месторождениях в рамках гранта Европейского банка реконструкции и развития, а также приобретенные основные средства и оборудование передаются Дирекции;
(д) задачи Группы управления проектом, осуществляющей работы по рекультивации на урановых месторождениях в рамках гранта Европейского банка реконструкции и развития, осуществляются Дирекцией;
(ж) сохраняется порядок финансирования штатных единиц Республиканского центра хранения радиоактивных отходов и Группы управления проектом, содержащихся фактически за счет бюджетных средств и переводимых Агентству и Дирекции;
(з) работникам Дирекции за неблагоприятные условия труда выплачивается надбавка в размере 40 процентов месячной заработной платы.
4. Утвердить основные задачи Дирекции по управлению опасными отходами согласно приложению № 1 * .
5. Установить порядок, в соответствии с которым:
(а) начиная с 1 октября 2026 года организации, образующие опасные отходы, формируют статистическую отчетность по итогам года;
(б) сформированная статистическая отчетность представляется в территориальные управления Агентства;
(в) субъектами предпринимательства информация об объеме и последующем обращении опасных отходов вносится в установленном порядке посредством Единой системы отчетности;
(г) организации, образующие опасные отходы, по итогам квартала до 20-числа следующего месяца вносят сведения об объемах образовавшихся отходов, предусмотренных в годовых планах, а также их последующем обращении в Информационную систему Агентства в установленной форме;
(д) контроль за выполнением показателей, предусмотренных в годовых планах, осуществляется Государственной инспекцией экологического контроля (Экополицией) Национального комитета по экологии и изменению климата.
6. Определить, что:
(а) все выведенные из эксплуатации специальные сооружения и открытые площадки для хранения (размещения) опасных отходов (за исключением отходов, в составе которых имеются драгоценные, цветные, редкие, черные металлы и важные минералы для промышленности) (далее — специальные объекты) передаются Агентству на безвозмездной основе вместе со средствами, необходимыми для их экологического восстановления. При этом:
(i) размер средств, необходимых для экологического восстановления (рекультивации) специальных объектов, передаваемых в ведение Агентства, предусматривается в проектно-сметной документации, разработанной и утвержденной организациями, выводящими специальные объекты из эксплуатации;
(ii) при предоставлении предусмотренного законодательством одного из видов гарантии, обеспечивающих выполнение обязательств по своевременному выделению в полном объеме необходимых средств, разрешается выделение данных средств по согласованию с Агентством на основе плана-графика;
(б) все организации, независимо от организационно-правовой формы, сдают образовавшиеся в результате их деятельности опасные отходы на договорной основе исключительно организациям, специализированным на осуществлении данных видов деятельности, для переработки, обезвреживания, утилизации или захоронения;
(в) всем организациям, независимо от организационно-правовой формы, при наличии у них соответствующего полномочия, инфраструктуры и положительного заключения экологической экспертизы, разрешается самим осуществлять переработку, обезвреживание, утилизацию или захоронение опасных отходов согласно законодательству.
III. Меры организационно-институционального реформирования
7. Определить в соответствии с требованиями Объединенной Конвенции о безопасности обращения с отработавшим топливом и о безопасности обращения с радиоактивными отходами, а также Рамочного соглашения о проведении операций по Счету экологической реабилитации для Центральной Азии, ответственными за экологическую реабилитацию объектов уранового наследия и обеспечение в них стабильного радиоэкологического состояния следующие органы:
(а) специальным полномочным органом (регулятором) — Комитет промышленной, радиационной и ядерной безопасности при Кабинете Министров;
(б) оператором — Агентство по управлению отходами и развитию циркулярной экономики при Национальном комитете по экологии и изменению климата.
8. Утвердить основные задачи органов, ответственных за экологическую реабилитацию объектов уранового наследия и обеспечение в них стабильного радиоэкологического состояния, согласно приложению № 2 * .
9. Установить, что учет нижеследующих средств ведется на отдельном внебюджетном лицевом казначейском счете Агентства:
(а) 50 процентов чистой прибыли от хозяйственной деятельности Дирекции по осуществлению работ, связанных с опасными отходами;
(б) средства, выделяемые Агентству для экологической реабилитации организациями, передающими ему специальный объект, выведенный из эксплуатации.
10. Определить, что средства, предусмотренные в пункте 9 настоящего постановления, направляются на:
(а) финансирование мер экологической реабилитации специальных объектов, в которых размещены опасные отходы, и их устойчивого хранения;
(б) финансирование мер осуществления долгосрочного мониторинга опасных отходов;
(в) финансирование мер эффективного использования опасных отходов, а также обеспечения санитарно-эпидемиологического благополучия населения территорий, на которых размещены опасные отходы;
(г) финансирование других мер, связанных с переработкой, обезвреживанием, утилизацией или захоронением опасных отходов.
11. Нижеследующим в двухмесячный срок провести инвентаризацию специальных объектов, выведенных из эксплуатации, внести в Национальный комитет по экологии и изменению климата перечень объектов, переводимых в ведение Агентства, и паспортов отходов в них:
(а) Министерству горнодобывающей промышленности и геологии — по урановым рудникам (объектам уранового наследия), деятельность которых прекращена, а также объектам хранения опасных отходов рудниковой деятельности, выведенным из эксплуатации;
(б) Министерству энергетики и АО «Узкимёсаноат» — по специальным объектам в организациях системы, выведенным из эксплуатации;
(в) Комитету промышленной, радиационной и ядерной безопасности, Министерству горнодобывающей промышленности и геологии, Министерству здравоохранения — по всем объектам уранового наследия;
(г) Совету Министров Республики Каракалпакстан, хокимиятам областей и города Ташкента — по специальным объектам других организаций на соответствующей территории, выведенным из эксплуатации.
12. Определить, что:
(а) специальные объекты (земельные участки) согласно перечням, представленным на основании пункта 11 настоящего постановления, вместе с опасными отходами в них, средствами, предусмотренными для их экологической реабилитации, в установленном порядке передаются в ведение Агентства на безвозмездной основе;
(б) земельные участки, на которых расположены находящиеся в ведении Агентства бывшие урановые рудники (объекты уранового наследия) и объекты хранения опасных промышленных отходов, относятся к категории земельных участков, не облагаемых налогом.
13. Национальному комитету по экологии и изменению климата после полной приемки Агентством объектов уранового наследия в месячный срок совместно с Министерством здравоохранения и Агентством гидрометеорологической службы разработать и утвердить по согласованию с Комитетом промышленной, радиационной и ядерной безопасности программу проведения в них долгосрочного мониторинга. При этом возложить ответственность на:
(а) Дирекцию — за проведение радиоэкологического мониторинга на объектах уранового наследия и в зоне их санитарной охраны;
(б) Агентство гидрометеорологической службы — за проведение периодического лабораторного анализа уровня радиоактивного загрязнения водных объектов, связанных с объектами уранового наследия;
(в) Комитет санитарно-эпидемиологического благополучия и общественного здоровья — за проведение радиационного наблюдения в населенных пунктах, расположенных вблизи объектов уранового наследия.
14. Агентству:
(а) в месячный срок разработать и утвердить структуру и положение Дирекции, а также обеспечить проведение государственной регистрации Дирекции;
(б) в двухмесячный срок принять меры по укомплектованию Дирекции квалифицированными кадрами, имеющими практический опыт по соответствующему направлению деятельности, а также обеспечению специальными и легковыми автотранспортными средствами, мебелью, оргтехникой и другими основными средствами для формирования необходимой материально-технической базы;
(в) осуществлять финансовое обеспечение деятельности Дирекции в установленном порядке.
15. Агентству по управлению государственными активами совместно с хокимиятом города Ташкента в месячный срок разместить Агентство и Дирекцию в пустующем административном здании в городе Ташкенте, являющемся государственной собственностью, на основе права оперативного управления.
16. Национальному комитету по экологии и изменению климата в срок до 1 января 2027 года разработать информационную систему, направленную на обмен информацией об опасных отходах между заинтересованными министерствами и ведомствами, а также организациями, и на осуществление их мониторинга. При этом:
(а) Агентство является заказчиком по созданию и внедрению информационной системы, создание и последующая финансовая поддержка которой осуществляется за счет внебюджетных средств Агентства;
(б) в информационной системе создаются цифровой паспорт опасных отходов и возможность ведения мониторинга в режиме реального времени начиная от объекта образования каждой тонны отходов, отнесенных к I — III классу опасности, до места утилизации;
(в) осуществляется интеграция информационной системы посредством Межведомственной интеграционной платформы с информационными платформами заинтересованных министерств, ведомств и других организаций, а также Единой системой отчетности, данные в системе оповещения «push» автоматически обновляются.
IV. Организация, обеспечение и контроль исполнения постановления
17. Национальному комитету по экологии и изменению климата совместно с заинтересованными министерствами и ведомствами в трехмесячный срок внести в Кабинет Министров:
(а) проект закона, предусматривающий внесение изменений и дополнений в Налоговый кодекс , исходя из подпункта «б» пункта 12 настоящего постановления;
(б) предложения об изменениях и дополнениях в акты законодательства, вытекающих из настоящего постановления.
18. Возложить на заместителя Премьер-министра А.Ж. Раматова, министра горнодобывающей промышленности и геологии Б.Ф. Исламова и директора Агентства по управлению отходами и развитию циркулярной экономики Ш.Ш. Хасанова персональную ответственность за эффективную организацию исполнения настоящего постановления.
19. Обсуждение хода исполнения настоящего постановления, осуществление координации и контроля за деятельностью организаций, ответственных за его исполнение, возложить на Премьер-министра Республики Узбекистан А.Н. Арипова и советника Президента Республики Узбекистан по вопросам экологии — председателя Национального комитета по экологии и изменению климата А.А. Абдухакимова.
Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ
г. Ташкент,
3 августа 2026 г.,
№ ПП- 289