UzbekAI

Ўзбекистон Республикасининг Қонуни

Автомобиль йўллари тўғрисида

Қонунчилик палатаси томонидан 2025 йил 23 сентябрда қабул қилинган Сенат томонидан 2026 йил 7 апрелда маъқулланган

1-боб. Умумий қоидалар

1-модда. Ушбу Қонуннинг мақсади ва қўлланилиш соҳаси

Ушбу Қонуннинг мақсади Ўзбекистон Республикасида автомобиль йўлларини ривожлантириш, улардан фойдаланиш ва йўл фаолияти соҳасидаги (бундан буён матнда автомобиль йўллари соҳаси деб юритилади) муносабатларни тартибга солишдан иборат.

Ушбу Қонун мулкчилик шакли ва аҳамиятидан қатъи назар, Ўзбекистон Республикасидаги барча автомобиль йўлларига нисбатан татбиқ этилади.

2-модда. Автомобиль йўллари тўғрисидаги қонунчилик

Автомобиль йўллари тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборатдир.

Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида автомобиль йўллари тўғрисидаги Ўзбекистон Республикаси қонунчилигида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.

3-модда. Асосий тушунчалар

Ушбу Қонунда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:

автомобиль йўли — транспорт воситаларининг белгиланган тезликда, оғирликда, ўлчамларда муттасил ва хавфсиз ҳаракатланиши учун мўлжалланган, ажратилган минтақа доирасидаги ер участкаси ва унинг устидаги ёки остидаги конструктив элементларни (йўл тўшамасини, йўл қопламасини ва бошқаларни), йўл объектларини, йўл ҳаракатини ташкил этишнинг техник воситаларини ўз ичига оладиган транспорт инфратузилмаси объекти;

автомобиль йўлини реконструкция қилиш — автомобиль йўлининг ишончлилигини, хавфсизлигини ва қулайлигини таъминлашга қаратилган, шу жумладан унинг техник тоифасини ўзгартирган ҳолда, автомобиль йўлининг ёки унинг участкаларининг транспорт-фойдаланиш кўрсаткичларини ўзгартиришга доир ишлар мажмуаси;

автомобиль йўлини сақлаш — йил давомида йўлнинг бутун узунлиги бўйлаб йўлни, йўл иншоотларини ва ажратилган минтақани сақлаб туриш, профилактика қилиш ҳамда майда бузилишларни бартараф этиш, ҳаракат хавфсизлигини ташкил этиш ва таъминлаш, шунингдек йўлни қишки даврда сақлаш ҳамда ободонлаштириш (кўкаламзорлаштириш) бўйича бажариладиган ишлар мажмуи;

автомобиль йўлини таъмирлаш — автомобиль йўлининг конструктив элементларини ва йўл иншоотларини алмаштириш, тиклаш, шу жумладан унинг бирламчи транспорт-фойдаланиш хусусиятларини тиклаш (қопламанинг емирилишини бартараф этиш, унинг равонлигини ҳамда автомобиль шиналарининг йўл қопламаси билан илашиш (тишлашиш) хусусиятларини тиклаш ва яхшилаш, барча деформация ва бузилишларни бартараф этиш), истиқболда ҳаракатлар жадаллигининг ҳамда автомобиль ўқига тушадиган оғирликнинг ўсишини ҳисобга олган ҳолда, таъмирланаётган йўл тоифасига мос меъёр доирасида, йўлнинг бутун узунлиги бўйлаб йўл пойи кенглигини оширмасдан йўлнинг геометрик параметрларини ошириш бўйича ишлар мажмуи;

автомобиль йўлларидан фойдаланувчилар — йўл ҳаракатининг иштирокчилари бўлган ёки ажратилган минтақа ҳамда йўл бўйи минтақаси доираларида белгиланган тартибда рухсат этилган фаолиятни амалга оширувчи юридик ва жисмоний шахслар;

автомобиль йўлларининг эгалари — ихтиёрида (эгалигида, фойдаланишида) ёки мулкида автомобиль йўли мавжуд бўлган республика ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари, жисмоний ва юридик шахслар;

ажратилган минтақа — автомобиль йўли, шу жумладан унинг тегишли конструктив элементлари ва муҳандислик иншоотлари, шунингдек автомобиль йўлидан фойдаланиш учун зарур бўлган бошқа иншоотларни жойлаштириш, иҳота ва манзарали дарахтзорлар барпо этиш учун қонунчиликда белгиланган тартибда доимий фойдаланишга бериладиган ер участкаси;

ихтисослаштирилган йўл ташкилотлари — автомобиль йўлининг эгаси ёки оператор билан белгиланган тартибда тузиладиган шартнома асосида автомобиль йўлини таъмирлаш ва сақлаш ишларини амалга оширадиган юридик шахслар;

йўл бўйи инфратузилмаси ва хизмат кўрсатиш объектлари — йўналиш бўйлаб йўл ҳаракати иштирокчиларига хизмат кўрсатиш учун мўлжалланган бинолар, иншоотлар ва бошқа объектлар (автоёқилғи қуйиш станциялари ҳамда электромобиллар учун зарядлаш станциялари, меҳмонхоналар, кемпинглар, мотеллар, савдо ва умумий овқатланиш объектлари, тиббий ёрдам кўрсатиш пунктлари, техник хизмат кўрсатиш станциялари, ҳожатхоналар, шунингдек йўл иштирокчилари учун зарур бўлган дам олиш жойлари ва транспорт воситалари учун тўхтаб туриш жойлари ҳамда бошқа инфратузилма ва хизмат кўрсатиш объектлари);

йўл объектлари — сунъий йўл иншоотлари (кўприклар, йўл ўтказгичлар, эстакадалар, қувурлар, туннеллар ва бошқа муҳандислик иншоотлари), йўлни ҳимоя қилиш иншоотлари (қор кўчкиларидан, кўчкилардан йўлларни ҳимоя қилиш қурилмалари, шовқиндан, шамолдан ҳимоя қилиш қурилмалари ва бошқа қурилмалар), автомобиль йўлларини жиҳозлаш элементлари (бекат майдончалари, йўловчилар учун павильонлар, дам олиш майдончалари, транспорт воситалари учун тўхтаб туриш жойлари, тўлов пунктлари ва бошқалар), шунингдек йўл бўлимларига тегишли бинолар ва иншоотлар;

йўл талони — пулли автомобиль йўлида ҳаракатланиш учун тўлов ҳужжати (талон, транспорт воситасига жойлаштириладиган стикер), шунингдек йўлда ҳаракатланиш учун тўлов автоматик тарзда, шу жумладан транспорт воситасининг давлат рақами асосида амалга ошириш имконини берувчи электрон техник мослама (дастур таъминоти, транспондерлар) ёрдамида амалга оширилганлигини тасдиқловчи электрон ҳужжат;

йўл фаолияти — автомобиль йўлларини лойиҳалаштириш, қуриш, реконструкция қилиш, таъмирлаш ва сақлаш бўйича фаолият, шунингдек мазкур фаолиятни амалга ошириш учун зарур бўлган бошқа ишлар (хизматлар);

оператор — пулли автомобиль йўлининг эгаси томонидан ёки давлат-хусусий шериклик тўғрисидаги битимга мувофиқ ўз зиммасига пулли автомобиль йўлини таъмирлаш, сақлаш ва ундан фойдаланиш, шунингдек тўловларни йиғиш ҳамда пулли автомобиль йўлидан фойдаланувчиларга бошқа хизматлар кўрсатиш мажбуриятлари юклатилган юридик шахс;

пулли автомобиль йўли — тўлов асосида фойдаланиладиган автомобиль йўли (автомобиль йўлининг участкаси);

тўлов пункти — пулли автомобиль йўлининг жиҳозлаш элементи бўлиб, у ўтказиш пунктларини ва хизмат кўрсатиш иншоотларини, муҳандислик ускуналарини ва автомобиль йўлидан ҳаракатланиш учун тўлов олишнинг техник воситаларини, шунингдек тезликни ўзгартиришнинг қатнов тасмаларини ҳамда транспорт воситалари учун қўриқланадиган тўхтаб туриш жойларини ўз ичига олади.

4-модда. Автомобиль йўллари соҳасидаги асосий принциплар

Автомобиль йўллари соҳасидаги асосий принциплар қуйидагилардан иборат:

қонунийлик;

илмий асосланганлик;

очиқлик ва ошкоралик;

хавфсизлик ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш;

фойдаланишдаги тенг ва қулай имкониятлар.

5-модда. Қонунийлик принципи

Автомобиль йўлларини режалаштириш, лойиҳалаштириш, қуриш, реконструкция қилиш, таъмирлаш, сақлаш ва улардан фойдаланиш Ўзбекистон Республикасининг Конституциясига , ушбу Қонунга ҳамда бошқа қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ амалга оширилиши керак.

6-модда. Илмий асосланганлик принципи

Автомобиль йўлларини режалаштириш, лойиҳалаштириш, қуриш, реконструкция қилиш, таъмирлаш, сақлаш ва улардан фойдаланиш автомобиль йўлларининг сифати ва хизмат қилиш муддати ошишини таъминлайдиган илмий ютуқлар ва замонавий технологиялар, умумэътироф этилган халқаро стандартлар ва миллий стандартлар қўлланилган ҳолда амалга оширилиши керак.

7-модда. Очиқлик ва ошкоралик принципи

Автомобиль йўлларида амалга оширилаётган ва (ёки) режалаштирилаётган қурилиш-таъмирлаш ишлари, уларнинг буюртмачилари ва пудратчилари, ушбу мақсадлар учун ажратилган маблағларнинг сарфланиши, республика автомобиль йўллари тармоғидаги ўзгаришлар, транспорт воситаларининг ҳаракатини вақтинчалик чеклаш ва тақиқлаш бўйича жорий этиладиган чоралар тўғрисидаги ахборот очиқ бўлиши ҳамда Ўзбекистон Республикасининг қонунчилигига биноан ундан юридик ва жисмоний шахслар эркин фойдаланиши учун эълон қилиниши керак.

8-модда. Хавфсизлик ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш принципи

Автомобиль йўлларини режалаштириш, лойиҳалаштириш, қуриш, реконструкция қилиш, таъмирлаш, сақлаш ва улардан фойдаланиш фуқароларнинг ҳаёти ва соғлиғини ҳимоя қилиш, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш, автомобиль йўлларининг ўтказувчанлик қобилиятини ошириш ҳамда сифатли хизмат кўрсатиш зарурияти ҳисобга олинган ҳолда амалга оширилиши керак.

Автомобиль йўлларини режалаштириш, лойиҳалаштириш, қуриш, реконструкция қилиш, таъмирлаш ва сақлаш ишлари экологик хавфсизликни ҳамда атроф-муҳит муҳофазасини таъминлашга доир чора-тадбирлар кўрилганидан кейин амалга оширилиши керак.

9-модда. Фойдаланишдаги тенг ва қулай имкониятлар принципи

Автомобиль йўлларидан фойдаланувчиларга умумий фойдаланишдаги автомобиль йўлларидан эркин ҳамда бепул фойдаланиш учун тенг ҳуқуқлар ва имкониятлар кафолатланади.

Пулли автомобиль йўлларини қуришга фақат муқобил бепул ҳаракатланиш йўли мавжуд бўлганда рухсат берилади, пулли автомобиль йўлидан ҳаракатланиш учун тўлов миқдори эса автомобиль йўлларидан фойдаланувчиларнинг ижтимоий-иқтисодий эҳтиёжлари қаноатлантирилишини ҳисобга олган ҳолда иқтисодий жиҳатдан ўзини оқлайдиган бўлиши керак.

10-модда. Автомобиль йўлларининг таснифи

Ўзбекистон Республикасида автомобиль йўллари қуйидагича таснифланади:

умумий фойдаланишдаги автомобиль йўллари;

шаҳарларнинг ва бошқа аҳоли пунктларининг кўчалари (ички автомобиль йўллари);

хўжалик автомобиль йўллари.

Автомобиль йўллари фойдаланиш режимига кўра бепул ёки белгиланган тартибда пулли бўлиши мумкин.

11-модда. Умумий фойдаланишдаги автомобиль йўллари

Умумий фойдаланишдаги автомобиль йўллари давлат мулки бўлиб, улар Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги ҳузуридаги Автомобиль йўллари қўмитасининг ихтиёрида бўлади ва чекланмаган доирадаги шахсларнинг транспорт воситалари ҳаракатланиши учун мўлжаллангандир.

Умумий фойдаланишдаги автомобиль йўллари халқаро, давлат ва маҳаллий аҳамиятга молик йўлларга бўлинади.

Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномаларига мувофиқ халқаро автомобиль йўллари тармоғига кирадиган, шунингдек қўшни давлатлар билан транспорт алоқасини таъминлайдиган йўллар халқаро аҳамиятга молик автомобиль йўллари жумласига киради.

Ўзбекистон Республикаси вилоятлари ва туманларининг маъмурий марказлари, вилоят бўйсунувидаги шаҳарлар, маданият ҳамда саноат марказлари ўртасида транспорт қатновини таъминлайдиган, ушбу марказларни эса халқаро аҳамиятга молик йўллар, йирик транспорт узеллари, шунингдек қўшни давлатлар билан боғлайдиган йўллар давлат аҳамиятига молик автомобиль йўллари жумласига киради.

Туманларнинг маъмурий марказларини шаҳарчалар, қишлоқлар ва овуллар билан, шунингдек давлат аҳамиятига молик йўллар билан боғлайдиган йўллар маҳаллий аҳамиятга молик автомобиль йўллари жумласига киради.

12-модда. Шаҳарларнинг ва бошқа аҳоли пунктларининг кўчалари (ички автомобиль йўллари)

Шаҳарларнинг ва бошқа аҳоли пунктларининг кўчалари (ички автомобиль йўллари) шаҳарлар, шаҳарчалар, қишлоқлар ва овуллар доирасида ўтади, бундан ушбу кўчаларнинг Ўзбекистон Республикасининг умумий фойдаланишдаги автомобиль йўллари рўйхатига белгиланган тартибда киритилган участкалари мустасно.

Шаҳарларнинг ва бошқа аҳоли пунктларининг кўчалари (ички автомобиль йўллари) давлат мулки бўлиб, маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларининг ихтиёрида бўлади.

13-модда. Хўжалик автомобиль йўллари

Технологик мақсадлар учун хизмат қиладиган йўллар, шохобча, хизмат, патруль ва бошқа шунга ўхшаш автомобиль йўллари хўжалик автомобиль йўллари жумласига киради.

Хўжалик автомобиль йўллари давлатнинг ёки юридик ёхуд жисмоний шахсларнинг мулкидир.

14-модда. Автомобиль йўлларининг тоифалари

Автомобиль йўлларини тоифаларга (биринчи, иккинчи, учинчи, тўртинчи, бешинчи) ажратиш автомобиль йўлларининг транспорт-фойдаланиш хусусиятлари ва истеъмол хоссаларига қараб, Ўзбекистон Республикасининг миллий стандартларида ҳамда бошқа техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларида белгиланган тартибда амалга оширилади.

15-модда. Автомобиль йўлларини номлаш ва уларнинг идентификация рақами

Умумий фойдаланишдаги автомобиль йўллари йўл ўтадиган ҳудудларнинг ва аҳоли пунктларининг ёки у боғлайдиган аҳоли пунктларининг номидан келиб чиққан ҳолда номланади.

Халқаро ва давлат аҳамиятига молик автомобиль йўллари қуйидаги икки белгидан иборат идентификация рақамига эга бўлади:

биринчи белги — йўлнинг аҳамиятини ифодалайдиган ҳарфлар: «А» ёки «М» (халқаро), «D» (давлат);

иккинчи белги — йўлнинг тартиб рақамини ифодалайдиган сон.

Маҳаллий аҳамиятга молик автомобиль йўллари қуйидаги учта белгидан иборат идентификация рақамига эга бўлади:

биринчи белги — йўлнинг Қорақалпоғистон Республикасига, вилоятларга ёки Тошкент шаҳрига тегишли эканлигини ифодалайдиган икки хонали сон;

иккинчи белги — «V» ҳарфи йўлнинг маҳаллий аҳамиятга молик эканлигини ифодалайди;

учинчи белги — йўлнинг тартиб рақамини ифодалайдиган уч хонали сон.

Пулли автомобиль йўли «Т» ҳарфи ва тартиб рақами билан белгиланади.

2-боб. Автомобиль йўлларини жойлаштириш учун мўлжалланган ер участкаларидан фойдаланиш

16-модда. Автомобиль йўлларининг ерлари

Автомобиль йўлларини қуриш, реконструкция қилиш, таъмирлаш, сақлаш ва улардан фойдаланиш, шунингдек йўл бўйи инфратузилмаси ва хизмат кўрсатиш объектларини қуриш ҳамда улардан фойдаланиш учун зарур ер участкалари Ўзбекистон Республикасининг ер тўғрисидаги қонунчилигида белгиланган тартибда ажратилади.

17-модда. Ажратилган минтақа

Ажратилган минтақанинг ўлчами автомобиль йўлининг тоифасига қараб, унинг ривожланиш истиқболларини, шунингдек унда конструктив элементларни ва йўл объектларини жойлаштириш зарурияти ҳисобга олинган ҳолда белгиланади.

Ажратилган минтақа умумий фойдаланишдаги автомобиль йўлининг икки томони бўйлаб йўлнинг тоифасидан келиб чиққан ҳолда қонунчиликда белгиланадиган ўлчамлардаги хавфсизлик минтақаларини ўз ичига олади.

Ажратилган минтақада автомобиль йўлига хизмат кўрсатиш ва йўл ҳаракатини ташкил этиш билан боғлиқ бўлмаган объектлар ҳамда иншоотлар қурилишига йўл қўйилмайди.

Умумий фойдаланишдаги автомобиль йўлларидаги ажратилган минтақанинг минимал ўлчамлари қуйидагилардан иборат:

I тоифа автомобиль йўлларида — 80 метр;

II тоифа автомобиль йўлларида — 60 метр;

III ва IV тоифа автомобиль йўлларида — 40 метр;

V тоифа автомобиль йўлларида — 25 метр.

Шаҳарларнинг ва бошқа аҳоли пунктларининг кўчалари (ички автомобиль йўллари) учун ажратилган минтақа ўлчамлари шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари билан белгиланади.

Ажратилган минтақада муҳандислик коммуникацияларини қуриш ва реконструкция қилиш лойиҳалари автомобиль йўлининг эгаси билан келишилади.

Ажратилган минтақа участкалари атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва ҳаракат хавфсизлигини таъминлаш шарти билан йўл бўйи инфратузилмаси ва хизмат кўрсатиш объектларини жойлаштириш учун қонунчиликда белгиланган тартибда ижарага берилиши мумкин.

18-модда. Йўл бўйи минтақаси

Йўл бўйи минтақаси — бу ажратилган минтақага иккала томонидан туташган, чегараларида транспортнинг ҳаракатланиш хавфсизлигини таъминлаш учун ердан фойдаланишнинг алоҳида шартлари белгиланадиган ер участкасидир, бундан тўртинчи ва бешинчи тоифадаги автомобиль йўллари, шунингдек аҳоли пунктлари чегарасида жойлашган автомобиль йўллари мустасно.

Халқаро ва давлат аҳамиятига молик умумий фойдаланишдаги автомобиль йўллари учун йўл бўйи минтақасининг кенглиги ҳар томондан ажратилган минтақа чегарасидан камида 50 метр, маҳаллий аҳамиятга молик умумий фойдаланишдаги автомобиль йўллари учун эса камида 25 метр бўлиши керак.

Йўл бўйи минтақаси доирасида бинолар ва иншоотларни қуриш тақиқланади, бундан автомобиль йўли эгаси билан келишилган ҳолда жойлаштириладиган йўл бўйи инфратузилмаси ва хизмат кўрсатиш объектлари мустасно.

3-боб. Автомобиль йўллари соҳасини давлат томонидан тартибга солиш

19-модда. Автомобиль йўллари соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари

Автомобиль йўллари соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари қуйидагилардан иборат:

жамиятнинг, давлатнинг, автомобиль йўлларидан фойдаланувчиларнинг манфаатларини кўзлаб, автомобиль йўллари тармоғини яратиш ва ундан фойдаланиш ҳамда йўл фаолиятини амалга ошириш асосларини белгилаш;

автомобиль йўлларини ривожлантириш, уларнинг техник даражаси ва улардан фойдаланилиш ҳолатини яхшилаш, ҳаракатланиш хавфсизлигини таъминлаш, хизмат кўрсатиш даражаси юқори бўлган пулли автомобиль йўллари тармоғини яратиш;

республиканинг транспорт-транзит ва логистика салоҳиятини ошириш, халқаро транспорт тармоғига интеграциялашган автомобиль йўллари тармоғини халқаро стандартлар асосида шакллантириш;

йўл фаолияти соҳасида самарали бошқарув тизимини, рақобат ва қулай инвестиция муҳитини шакллантириш;

бюджет маблағларидан самарали фойдаланилишини таъминлаш, шу жумладан соҳани давлат-хусусий шериклик асосида молиялаштиришнинг муқобил манбаларидан фойдаланилишини кенгайтириш;

йўл қурилишига илғор технологиялар ва стандартларни, автомобиль йўлларининг сифати ҳамда хизмат қилиш муддати оширилишини таъминлайдиган замонавий инновацион технологиялар ва материалларни жорий этиш.

20-модда. Автомобиль йўллари соҳасидаги давлат бошқаруви

Автомобиль йўллари соҳасидаги давлат бошқаруви қуйидаги органлар томондан амалга оширилади:

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси;

Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги;

Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги ҳузуридаги Автомобиль йўллари қўмитаси;

Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги ҳузуридаги Транспорт назорати инспекцияси;

Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги Жамоат хавфсизлиги департаментининг Йўл ҳаракати хавфсизлиги хизмати;

маҳаллий давлат ҳокимияти органлари.

21-модда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг автомобиль йўллари соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

автомобиль йўлларини, шу жумладан пулли автомобиль йўлларини ривожлантиришга, автомобиль йўллари соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишларини амалга оширишга қаратилган давлат дастурларини ва бошқа дастурларни тасдиқлайди;

республика ижро этувчи ҳокимият органларининг, шунингдек маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларининг автомобиль йўллари соҳасидаги фаолиятини мувофиқлаштиради;

Ўзбекистон Республикасининг умумий фойдаланишдаги автомобиль йўллари рўйхатини тасдиқлайди;

автомобиль йўллари тўғрисидаги қонунчиликка риоя этилиши устидан давлат назоратини амалга ошириш тартибини белгилайди;

республика автомобиль йўлларида ҳаракатланиш учун транспорт воситаларининг (юк билан ёки юксиз) рухсат этилган вазн ва габарит параметрларини белгилайди;

автомобиль йўллари соҳасидаги республика ижро этувчи ҳокимият органларининг ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларининг пулли автомобиль йўлларини ташкил этиш тўғрисидаги таклифларини кўриб чиқади ва тегишли қарор қабул қилади;

пулли автомобиль йўлларида ҳаракатни ташкил этиш хизматларини кўрсатиш ва ушбу йўллардан фойдаланиш қоидаларини, шунингдек пулли автомобиль йўлларида ҳаракатланиш учун тўловларни ҳисоблаш услубиятини тасдиқлайди;

автомобиль йўлларини, шу жумладан пулли автомобиль йўлларини лойиҳалаштириш, қуриш, реконструкция қилиш, таъмирлаш ва сақлаш тартибини белгилайди.

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

22-модда. Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлигининг автомобиль йўллари соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги:

автомобиль йўллари соҳасидаги давлат сиёсатини амалга оширади;

автомобиль йўллари, шу жумладан пулли автомобиль йўллари тармоғини ривожлантириш истиқболларини белгилайди, автомобиль йўлларини, шу жумладан пулли автомобиль йўлларини ривожлантиришга қаратилган давлат дастурларини ва бошқа дастурларни ишлаб чиқади;

автомобиль йўллари соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар ва техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар лойиҳаларини ишлаб чиқади;

автомобиль йўллари соҳасидаги инвестиция лойиҳаларини ва давлат-хусусий шериклик лойиҳаларини амалга ошириш бўйича таклифлар ишлаб чиқади;

автомобиль йўлларининг халқаро транзит йўлакларини шакллантиради;

пулли автомобиль йўлларидан ҳаракатланиш учун тўловларнинг энг юқори ставкаларини белгиланган тартибда тасдиқлайди;

автомобиль йўллари соҳасидаги кадрларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш ишларини моддий-техникавий ҳамда молиявий жиҳатдан таъминлаган ҳолда ташкил этади;

бошқарувнинг замонавий усулларига асосланган яхлит автомобиль йўллари тизимини яратиш чораларини кўради;

автомобиль йўллари соҳасидаги халқаро ҳамкорликни амалга оширади ва халқаро миқёсда Ўзбекистон Республикасининг манфаатларини ифодалайди.

Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

23-модда. Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги ҳузуридаги Автомобиль йўллари қўмитасининг автомобиль йўллари соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги ҳузуридаги Автомобиль йўллари қўмитаси автомобиль йўллари соҳасидаги махсус ваколатли органдир (бундан буён матнда махсус ваколатли орган деб юритилади).

Махсус ваколатли орган:

автомобиль йўллари соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар ва техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар лойиҳаларини ишлаб чиқишда иштирок этади;

умумий фойдаланишдаги автомобиль йўлларини ва сунъий иншоотларни лойиҳалаштириш, қуриш, реконструкция қилиш ва таъмирлаш, автомобиль йўлларидаги табиий офатларнинг олдини олиш ҳамда ушбу офатларнинг оқибатларини бартараф этиш бўйича ягона буюртмачи вазифасини бажаради;

умумий фойдаланишдаги автомобиль йўлларини таъмирлаш, сақлаш, жиҳозлаш ишларини ташкил этади ва замонавий технологияларни жорий этиш асосида йўл бўйи инфратузилмасини ривожлантириш чораларини кўради;

Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги томонидан белгиланадиган пулли автомобиль йўллари тармоғини ривожлантириш истиқболларидан келиб чиққан ҳолда пулли автомобиль йўлларини ташкил этиш бўйича таклифлар ишлаб чиқади;

автомобиль йўлларининг ҳудудий архитектура-бадиий тузилишига ва ландшафт дизайнига тааллуқли замонавий ёндашувларни шакллантиради ҳамда амалга оширади;

автомобиль йўлларининг йўл бўйи минтақасини транспортдан ифлосланишдан ҳамда чиқиндилардан ҳимоя қилишнинг замонавий усуллари ва технологияларини жорий этади;

автомобиль йўлларини лойиҳалаштириш соҳасидаги нормалар ва стандартларга риоя этилишини таъминлайди, умумий фойдаланишдаги автомобиль йўлларини қуриш, реконструкция қилиш, таъмирлаш ишлари сифатини назорат қилади;

инновацион ахборот технологияларини жорий этиш орқали автомобиль йўллари соҳасини рақамлаштириш чораларини кўради;

йирик габаритли ва (ёки) оғир вазнли, шу жумладан халқаро ташишларни амалга оширувчи транспорт воситаларининг республика автомобиль йўллари бўйлаб ҳаракатланиш йўналишларини белгилайди;

йирик габаритли ва (ёки) оғир вазнли транспорт воситаларининг республика автомобиль йўллари бўйлаб ҳаракатланишига доир махсус рухсатномалар беради ва йиғимлар ундиради;

умумий фойдаланишдаги автомобиль йўлларининг, шунингдек пулли автомобиль йўлларининг давлат кадастрини юритади;

автомобиль йўлларини лойиҳалаштириш, қуриш, реконструкция қилиш, таъмирлаш, сақлаш, шунингдек уларни жиҳозлаш ҳамда ободонлаштириш (кўкаламзорлаштириш) жараёнларига инновацион технологияларни ва замонавий стандартларни жорий этади;

умумий фойдаланишдаги автомобиль йўллари рўйхатини шакллантиради, шунингдек уни такомиллаштириш бўйича таклифлар ишлаб чиқади.

Махсус ваколатли орган қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

24-модда. Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги ҳузуридаги Транспорт назорати инспекциясининг автомобиль йўллари соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги ҳузуридаги Транспорт назорати инспекцияси автомобиль йўллари соҳасидаги давлат назорати органидир (бундан буён матнда давлат назорати органи деб юритилади).

Давлат назорати органи:

йўл-қурилиш объектларида техник назорат ва муаллифлик назорати тартибига, шунингдек бажариладиган қурилиш-таъмирлаш ишларида шаҳарсозлик тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатлари, техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар талабларига риоя этилиши, шу жумладан уларда қўлланиладиган материаллар ҳамда конструкцияларнинг ушбу ҳужжатлар талабларига мувофиқлиги устидан назоратни амалга оширади;

йўл фаолиятини амалга оширишда шаҳарсозлик тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатлари ва техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар талабларига риоя этилиши устидан назоратни такомиллаштириш бўйича таклифлар ишлаб чиқади;

қурилиши тугалланган йўл объектидан фойдаланиш учун рухсатнома беради;

республика ҳудудида (бундан Ўзбекистон Республикасининг давлат чегараси орқали ўтказиш пунктлари мустасно) транспорт воситаларининг рухсат этилган вазн ва габарит параметрларига автомобиль йўлларидан фойдаланувчилар томонидан риоя этилишини назорат қилади;

пулли автомобиль йўлларида ҳаракатни ташкил этиш хизматларининг кўрсатилиши ва улардан фойдаланиш қоидаларига риоя этилиши устидан назоратни амалга оширади.

Давлат назорати органи қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

25-модда. Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги Жамоат хавфсизлиги департаменти Йўл ҳаракати хавфсизлиги хизматининг автомобиль йўллари соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги Жамоат хавфсизлиги департаментининг Йўл ҳаракати хавфсизлиги хизмати автомобиль йўллари соҳасида «Йўл ҳаракати тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунида ва бошқа қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган ваколатларни амалга оширади.

26-модда. Маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг автомобиль йўллари соҳасидаги ваколатлари

Маҳаллий давлат ҳокимияти вакиллик органлари ўз ваколатлари доирасида шаҳарларнинг ва бошқа аҳоли пунктларининг кўчаларини (ички автомобиль йўлларини) ривожлантириш бўйича ҳудудий дастурларни тасдиқлайди, шунингдек уларнинг амалга оширилишини назорат қилади.

Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари:

тегишли ҳудуддаги шаҳарларнинг ва бошқа аҳоли пунктларининг кўчаларини (ички автомобиль йўлларини) ривожлантириш бўйича ҳудудий дастурларни Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги ва махсус ваколатли орган билан келишилган ҳолда ишлаб чиқади ҳамда уларни тасдиқлаш учун Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгесига, халқ депутатлари вилоятлар ва Тошкент шаҳар Кенгашларига киритади, шунингдек тасдиқланган дастурларнинг амалга оширилишини ташкил этади;

шаҳарларнинг ва бошқа аҳоли пунктлари кўчаларининг (ички автомобиль йўлларининг) ҳамда хўжалик автомобиль йўлларининг ҳисобини юритади;

шаҳарларнинг ва бошқа аҳоли пунктлари кўчаларининг (ички автомобиль йўлларининг) давлат кадастрини юритади;

шаҳарларнинг ва бошқа аҳоли пунктлари кўчаларининг (ички автомобиль йўлларининг) тармоғини ривожлантириш ҳамда такомиллаштириш истиқболларини Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги ва махсус ваколатли орган билан келишилган ҳолда белгилайди;

автомобиль йўлларини, шу жумладан пулли автомобиль йўлларини қуриш ва реконструкция қилиш лойиҳаларини амалга ошириш учун қонунчиликда белгиланган тартибда ер участкалари ажратиш тўғрисида қарорлар қабул қилади;

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига пулли автомобиль йўлларини қуриш бўйича таклифлар киритади.

Туман ва шаҳар ҳокимликлари:

Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси, халқ депутатлари вилоятлар ва Тошкент шаҳар Кенгашлари томонидан тасдиқланган тегишли ҳудуддаги шаҳарларнинг ва бошқа аҳоли пунктларининг кўчаларини (ички автомобиль йўлларини) ривожлантириш бўйича ҳудудий дастурларни ишлаб чиқади ва уларнинг ижросини таъминлайди;

шаҳарлар ва бошқа аҳоли пунктлари кўчаларининг (ички автомобиль йўлларининг) мавжуд тармоғи сақланишини ва уларнинг ҳолати тегишли транспорт-фойдаланиш даражасида бўлишини таъминлайди.

Маҳаллий давлат ҳокимияти органлари қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

4-боб. Йўл фаолиятини ташкил этиш

27-модда. Йўл фаолиятини режалаштириш

Умумий фойдаланишдаги автомобиль йўлларига оид йўл фаолиятини режалаштириш ижтимоий-иқтисодий ривожланишнинг давлат ва ҳудудий дастурлари доирасида тегишли республика ижро этувчи ҳокимият органлари томонидан амалга оширилади.

Шаҳарларнинг ва бошқа аҳоли пунктларининг кўчаларига (ички автомобиль йўлларига) оид йўл фаолиятини режалаштириш шаҳарсозлик фаолияти доирасида амалга оширилади.

Йўл фаолиятини режалаштиришда «тўсиқсиз» муҳитни яратиш ва пиёдалар хавфсизлиги устуворлигини таъминлаш, халқаро стандартларга мос замонавий йўл бўйи инфратузилмаси ва хизмат кўрсатиш объектларини қуриш, шунингдек атроф-муҳитга салбий таъсирларнинг олдини олиш ҳамда йўл фаолияти режалаштирилаётган ҳудуд аҳолисининг фикрини ўрганиш бўйича чора-тадбирлар назарда тутилиши керак.

28-модда. Йўл фаолиятини молиялаштириш

Умумий фойдаланишдаги автомобиль йўлларига оид йўл фаолиятини молиялаштириш Ўзбекистон Республикасининг республика бюджети маблағлари, давлат-хусусий шериклик асосида жалб этилган маблағлар ва қонунчиликда тақиқланмаган бошқа маблағлар ҳисобидан амалга оширилади.

Умумий фойдаланишдаги автомобиль йўлларини молиялаштиришга ажратилган маблағлар белгиланган мақсадга эга бўлади ҳамда тегишли автомобиль йўлларини қуриш, реконструкция қилиш, таъмирлаш ва сақлаш билан боғлиқ бўлмаган эҳтиёжлар учун олиб қўйилмайди ёки сарфланмайди, бундан қонунчиликда назарда тутилган ҳоллар мустасно.

Шаҳарларнинг ва бошқа аҳоли пунктларининг кўчаларига (ички автомобиль йўлларига) оид йўл фаолиятини молиялаштириш маҳаллий бюджет маблағлари, шунингдек қонунчиликда тақиқланмаган бошқа маблағлар ҳисобидан амалга оширилади.

Хўжалик автомобиль йўлларига оид йўл фаолиятини молиялаштириш ушбу йўлларнинг эгалари томонидан амалга оширилади.

Давлат-хусусий шериклик тўғрисидаги битимда назарда тутилган мажбуриятларни бажариш учун хусусий шерикка берилган автомобиль йўлларига доир йўл фаолиятини молиялаштириш Ўзбекистон Республикасининг давлат-хусусий шериклик тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатларига ва мазкур битимга мувофиқ амалга оширилади.

Йўл фаолиятини молиялаштириш учун маблағларни жамлаш ва уларни мақсадли сарфлаш учун автомобиль йўлларини ривожлантиришнинг мақсадли жамғармалари ташкил этилиши мумкин.

29-модда. Автомобиль йўлларини лойиҳалаштириш, қуриш ва реконструкция қилиш

Автомобиль йўлларини лойиҳалаштириш, қуриш ва реконструкция қилиш ишлари қонунчиликда белгиланган тартибда юридик шахслар томонидан амалга оширилади.

Автомобиль йўлларини лойиҳалаштириш, қуриш ва реконструкция қилиш ишлари давлат-хусусий шериклик лойиҳалари доирасида амалга оширилиши мумкин.

Автомобиль йўлларини қуриш ва реконструкция қилиш бўйича лойиҳа ҳужжатлари қонунчиликда белгиланган тартибда давлат экспертизасидан ва йўл ҳаракати хавфсизлиги аудитидан ўтказилиши керак.

Автомобиль йўлларини қуриш ва реконструкция қилиш учун ишлаб чиқилган атроф-муҳитга таъсирни баҳолаш материаллари қонунчиликда белгиланган тартибда давлат экологик экспертизасидан ўтказилиши лозим.

Агар умумий фойдаланишдаги автомобиль йўли билан туташган ёки кесишган автомобиль йўли шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари бузилган ҳолда қурилган бўлса, махсус ваколатли орган ёки унинг тегишли ҳудудий бўлинмаси уни қайта қуриш ҳақида ёхуд ҳудудни дастлабки ҳолатига келтириш тўғрисида қарор қабул қилишга ҳақли.

Автомобиль йўлларини қуриш ва реконструкция қилиш ишлари ажратилган минтақадаги мавжуд коммуникация тармоқларини реконструкция қилиш ҳамда янгиларини қуриш ишлари тўлиқ якунланганидан кейин амалга оширилади.

Умумий фойдаланишдаги автомобиль йўлларининг қатнов қисми остида янги муҳандислик коммуникациялари тармоқларини лойиҳалаштиришда ва қуришда уларни бўйлама жойлаштиришга йўл қўйилмайди.

Ажратилган минтақада муҳандислик коммуникацияларини қуриш ва реконструкция қилиш лойиҳалари ушбу йўл эгаси билан келишилади, автомобиль йўлининг ва ажратилган минтақанинг аввалги ҳолатини тиклаш ишларига доир харажатларнинг ўрни муҳандислик коммуникацияларининг эгаси ҳисобидан қопланади.

Автомобиль йўлларини қуришда ёки реконструкция қилишда уларнинг эгалари автомобиль йўлларидан фойдаланувчиларни ушбу ишларни тугатиш муддатлари ва айланиб ўтиш йўллари тўғрисида олдиндан хабардор қилиши шарт.

30-модда. Автомобиль йўлларини таъмирлаш ва сақлаш

Автомобиль йўлларини таъмирлаш ва сақлаш ишлари мазкур йўл эгалари томонидан, шу жумладан ихтисослаштирилган йўл ташкилотларини жалб этган ҳолда амалга оширилади.

Автомобиль йўлларини таъмирлаш бўйича лойиҳа ҳужжатлари қонунчиликда белгиланган тартибда давлат экспертизасидан ва йўл ҳаракати хавфсизлиги аудитидан ўтказилиши керак.

Автомобиль йўли эгасининг балансида автомобиль йўлини таъмирлаш ва сақлаш учун ишлатиладиган ёрдамчи бинолар ҳамда иншоотлар (йўл бўлими бинолари, ишлаб чиқариш заводлари ва цехлари, йўл техникасини таъмирлаш ва сақлаш автосаройлари, ёрдамчи иншоотлар мажмуаси, устахоналар, материалларни қишда сақлаш учун бостирмалар, омборхоналар, тоифаланган объектларни қўриқлаш хизматининг бинолари ҳамда ёрдамчи иншоотлари ва бошқалар) бўлиши мумкин.

Темир йўлларни кесиб ўтиш жойларини, эстакадаларни, паром кечувларини, трамвай йўлларини ҳамда автомобиль йўлларидаги бошқа иншоотларни таъмирлаш ва сақлаш ишлари ушбу иншоотларнинг эгалари томонидан амалга оширилади.

31-модда. Йўл бўйи инфратузилмаси ва хизмат кўрсатиш объектларига нисбатан қўйиладиган талаблар

Йўл бўйи инфратузилмаси ва хизмат кўрсатиш объектларида транспорт воситалари учун тўхтаб туриш жойлари, автомобиль йўлидан уларга бориш учун шохобча йўллар (кириш-чиқиш йўллари ва туташмалар) мавжуд бўлиши керак. Шохобча йўллар бошқа автомобиль йўли билан туташганда йўл ҳаракати хавфсизлигини таъминлаш учун бориш йўллари тезликни ўзгартириш тасмалари ва автомобиль йўли элементлари билан таъминланган бўлиши керак.

Транспорт воситалари учун тўхтаб туриш жойларини, шохобча йўлларни (кириш-чиқиш йўлларини ва туташмаларни), тезликни ўзгартириш тасмаларини қуриш, реконструкция қилиш, таъмирлаш ва сақлаш ишлари йўл бўйи инфратузилмасининг ҳамда хизмат кўрсатиш объектининг эгаси томонидан амалга оширилади.

32-модда. Йўл фаолияти соҳасидаги кафолат муддатлари

Қонунчилик ҳужжатларида, шунингдек давлат-хусусий шериклик тўғрисидаги битимларда автомобиль йўлини ва йўл иншоотларини қуриш, реконструкция қилиш ва таъмирлаш ишлари натижаларининг кафолатли муддатлари, шунингдек нормативларга номувофиқлик учун жавобгарлик чоралари белгиланади.

5-боб. Автомобиль йўлларидан фойдаланиш

33-модда. Автомобиль йўлларидан фойдаланувчиларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Автомобиль йўлларидан фойдаланувчилар қуйидаги ҳуқуқларга эга:

умумий фойдаланишдаги автомобиль йўлларидан, шаҳарларнинг ва бошқа аҳоли пунктларининг кўчалари (ички автомобиль йўллари) бўйлаб эркин ва бепул ҳаракатланиш, шунингдек фойдаланиш учун очиқ бўлган хўжалик автомобиль йўлларидан ҳаракатланиш;

автомобиль йўлларида йил давомида, хавфсиз ва қулай шароитларда ҳаракатланиш;

йўл шароитлари, автомобиль йўлларида ҳаракатланиш вақтинчалик чекланиши ёки тақиқланиши, транспорт воситаларининг рухсат этилган ҳаракат тезлиги, вазни ва габаритлари тўғрисида тезкор ахборот олиш;

автомобиль йўлидаги носозликлар туфайли, шунингдек автомобиль йўллари эгалари томонидан автомобиль йўллари тўғрисидаги қонунчилик талабларига риоя этилмаганлиги сабабли етказилган зарарнинг ўрнини белгиланган тартибда ундириб олиш;

оператордан пулли автомобиль йўлидан фойдаланиш қоидалари, ҳаракатланиш учун тўлов, тўловни тўлаш тартиби ва усуллари, тўловга киритилган хизматлар рўйхати ва бошқа шу каби хизматларни кўрсатиш тартиби тўғрисида, шунингдек муқобил бепул ҳаракатланиш йўналишлари ҳақида маълумот олиш;

оператор билан тузилган оммавий шартномага мувофиқ пулли автомобиль йўлида ҳаракатланиш.

Автомобиль йўлларидан фойдаланувчилар қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

Автомобиль йўлларидан фойдаланувчилар:

автомобиль йўлларининг соз ҳолатда бўлишини таъминлайдиган транспорт воситаларидан фойдаланиши, шу жумладан рухсат этилган вазн ва габарит параметрларига риоя этиши;

атроф-муҳитнинг ва ажратилган минтақанинг ифлосланишига, автомобиль йўлларининг ва йўл объектларининг шикастланишига йўл қўймаслиги;

транспорт воситасида оператор талабларига мувофиқ йўл талонлари мавжуд бўлмаган ёки у автоматик электрон тўловни амалга оширувчи техник воситалар билан жиҳозланмаган тақдирда, пулли автомобиль йўлларидан фақат тўлов пунктлари орқали ҳаракатланиши;

оператор томонидан белгиланган йўлда ҳаракатланиш тартибига, тезлик чегараларига риоя этиши, шунингдек тасдиқланган тўлов ставкаларига мувофиқ пулли автомобиль йўлларида ҳаракатланиш учун тўловни ўз вақтида ва тўлиқ амалга ошириши шарт.

Автомобиль йўлларидан фойдаланувчиларнинг зиммасида қонунчиликка мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

34-модда. Автомобиль йўлларидан фойдаланувчиларнинг жавобгарлиги

Автомобиль йўлларига зарар келтирган автомобиль йўлларидан фойдаланувчилар қонунчиликда белгиланган тартибда жавобгарликка тортилади ҳамда ушбу йўлларни тиклаш ишлари қийматининг ўрнини қоплайди.

Пулли автомобиль йўлида ҳаракатланиш учун тўловни ўз вақтида, тўлиқ амалга оширмаган фойдаланувчилар Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексига мувофиқ жавобгарликка тортилади ва операторга келтирилган зарарнинг ўрнини қоплайди.

35-модда. Автомобиль йўллари эгаларининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Автомобиль йўлларининг эгалари қуйидаги ҳуқуқларга эга:

автомобиль йўлларини қуриш, таъмирлаш ва реконструкция қилиш лойиҳаларини келишиб олиш ва тасдиқлашда, шунингдек таъмирлаш ишларини ташкил этишда иштирок этиш;

ўзининг ихтиёрида бўлган ёки мулки бўлган автомобиль йўлларидан қонунчиликда белгиланган тартибда фойдаланиш.

Автомобиль йўлларининг эгалари қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

Автомобиль йўлларининг эгалари:

автомобиль йўлларини соз ҳолатда сақлаши, улардан транспорт воситаларининг хавфсиз ҳаракатланишини таъминлаши;

ажратилган минтақада давлат стандартларига мувофиқ йўл белгиларини ва ҳаракат хавфсизлигини таъминловчи бошқа техник воситаларни ўрнатиши;

автомобиль йўлларида қурилиш-таъмирлаш ишларини бажариш чоғида йўл ҳаракати хавфсизлигини таъминлаш мақсадида ушбу ишлар олиб бориладиган участкалар тегишли тарзда жиҳозланишини, шу жумладан кундузги ва тунги вақтларда яхши кўринадиган тўсиқлар, йўл белгилари ва кўрсаткичлар ўрнатилишини, зарур бўлганда айланиб ўтиш йўллари ташкил этилишини таъминлаши;

йўналишли транспорт воситаларининг бекатлари мавжуд бўлган ҳолларда йўловчиларнинг чиқиши ва тушиши учун майдончалар яратилишини таъминлаши;

ҳайдовчилар дам олиши учун мўлжалланган жойларда транспорт воситаларининг тегишли шарт-шароитларга эга бўлган тўхтаб туриш жойларини барпо этиши;

автомобиль йўлларидан фойдаланувчилар автомобиль йўлларининг (йўл участкаларининг) ҳолати тўғрисидаги ахборотни олиши учун шарт-шароитлар яратиши;

йўл шароитлари билан боғлиқ йўл-транспорт ҳодисаларининг сабаблари доимий равишда ўрганилишини ва Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги билан яқин ҳамкорликда йўл ҳаракати хавфсизлигини таъминлаш бўйича тегишли чора-тадбирлар белгиланишини таъминлаши шарт.

Ушбу модданинг биринчи қисмида белгиланган мажбуриятлар автомобиль йўлларининг эгалари томонидан йўлларни таъмирлаш ва хизмат кўрсатиш учун жалб этиладиган ихтисослаштирилган йўл ташкилотларига нисбатан ҳам татбиқ этилади.

Автомобиль йўллари эгаларининг зиммасида қонунчиликка мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

36-модда. Автомобиль йўлига туташган ёки йўл бўйи минтақасида жойлашган ер участкалари мулкдорларининг, эгаларининг ва улардан фойдаланувчиларнинг мажбуриятлари

Автомобиль йўлига туташган ёки йўл бўйи минтақасида жойлашган ер участкаларининг мулкдорлари, эгалари ва улардан фойдаланувчилар:

автомобиль йўлига қўшиладиган ва шохобча йўлларни техник соз ҳолатда сақлаши;

ажратилган минтақадаги дов-дарахтларни асраш ва сақлашга кўмаклашиши;

автомобиль йўлига туташ буталарни парваришлаши ва иморатларни соз ҳолатда сақлаши шарт.

Йўл бўйи минтақасида жойлашган ер участкаларининг мулкдорлари, эгалари ва улардан фойдаланувчилар ушбу ер участкаларида тошлар, шох-шабба, конструкциялар ва бошқа материаллар тўпланишига йўл қўймаслиги шарт.

Автомобиль йўлига туташган ёки йўл бўйи минтақасида жойлашган ер участкалари мулкдорларининг, эгаларининг ва улардан фойдаланувчиларнинг зиммасида қонунчиликка мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

37-модда. Автомобиль йўлларидан фойдаланиш тартиби

Умумий фойдаланишдаги автомобиль йўлларидан фойдаланиш тартиби Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги томонидан белгиланади.

Шаҳарларнинг ва бошқа аҳоли пунктларининг кўчаларидан (ички автомобиль йўлларидан) фойдаланиш тартиби маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларининг қарори билан белгиланади.

Хўжалик автомобиль йўлларидан фойдаланиш тартиби ушбу автомобиль йўлларининг эгалари томонидан белгиланади.

Автомобиль йўлларида сунъий нотекисликлар ва тўсиқлар яратишга йўл қўйилмайди, бундан қонунчиликда белгиланган ҳоллар мустасно.

Хорижий давлатлар транспорт воситаларининг автомобиль йўлларида ҳаракатланиши Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномаларига мувофиқ ва қонунчиликда белгиланган тартибда амалга оширилади.

38-модда. Автомобиль йўлларидан уларнинг асосий вазифаси билан боғлиқ бўлмаган ҳолларда фойдаланиш тартиби

Автомобиль йўлларидан уларнинг асосий вазифаси билан боғлиқ бўлмаган ҳолларда фойдаланиш тартиби мазкур йўлнинг эгаси томонидан қонунчиликка мувофиқ белгиланади.

Агар қонунда бошқача ҳол назарда тутилмаган бўлса, йўл эгалари билан келишмасдан туриб:

ажратилган минтақада йўл ахборотига алоқаси бўлмаган реклама пештахталари, пешлавҳалар, эълонлар ўрнатиш ва жойлаштиришга;

спорт мусобақалари ва оммавий тадбирлар ўтказишга;

ажратилган минтақа доирасида кўкаламзорлаштириш ишларини олиб боришга;

коммуникация тармоқларининг автомобиль йўлларини кесиб ўтишига;

туташма ва чиқиш йўллари қуришга;

кўприклар ва сув қувурлари яқинида мелиорация ҳамда бошқа мақсадлар учун дарёлар ва зовурларнинг ўзанларини чуқурлаштиришга;

автомобиль йўлига қўшилиб кетган шлюзлар, тўғонлар ва бошқа мелиорация ҳамда гидротехника иншоотларини таъмирлашга;

автомобиль йўллари четларида ҳамда йўл кўтармалари ёки ўйимларининг қияликларида жойлашган, фойдаланилаётган алоқа ва электр узатиш линияларини реконструкция қилиш ишларини бажаришга йўл қўйилмайди.

39-модда. Автомобиль йўлларида ҳаракатланишни вақтинчалик чеклаш ёки тақиқлаш

Автомобиль йўллари эгалари Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги ва Фавқулодда вазиятлар вазирлиги билан ҳамкорликда қуйидаги ҳолларда маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларини хабардор қилган ва автомобиль йўлларидан фойдаланувчиларни олдиндан огоҳлантирган ҳолда автомобиль йўлларидаги (йўл участкаларидаги) ҳаракатланишни вақтинчалик чеклаш ёки тақиқлаш ҳуқуқига эга:

табиий офатлар, ёнғинлар содир бўлган, автомобиль йўллари ва йўл иншоотларининг юк кўтариш қобилияти йўқолган ва бошқа шунга ўхшаш ҳолларда;

автомобиль йўлларида қурилиш-таъмирлаш ишлари олиб борилаётганда, шунингдек ажратилган минтақада транспорт воситалари ва пиёдаларнинг ҳаракат хавфсизлигига дахл қиладиган ишлар бажарилаётганда.

Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги билан биргаликда автомобиль йўлининг юк кўтариш қобилияти пасайишига олиб келадиган ноқулай табиий-иқлим шароитларида асфальтбетон қопламали автомобиль йўлларида оғир вазнли юк транспорт воситалари ҳаракатини «Йўл ҳаракати тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига биноан вақтинчалик чеклаши ёки тақиқлаши мумкин.

Ҳаракатланишни вақтинчалик чеклаш ёки тақиқлаш тўғрисидаги қарорда чеклов ёки тақиқ жорий этилаётган автомобиль йўллари (йўл участкалари), ҳаракатланишни чеклаш ёки тақиқлаш даври, шунингдек, зарур ҳолларда, юк транспорт воситаларининг рухсат этилган вазн параметрлари ва ҳаракатланиши тўхтатиладиган давр кўрсатилади.

Вақтинчалик чекловлар ва тақиқлар табиий офатлар ҳамда бошқа фавқулодда вазиятлар оқибатларини бартараф этиш учун зарур бўлган юкларни, шунингдек авария-тиклаш ва таъмирлаш ишларини бажаришда ишлатиладиган йўл-қурилиш ҳамда йўллардан фойдаланиш учун мўлжалланган техника воситалари ва материалларини ташишга нисбатан татбиқ этилмайди.

40-модда. Автомобиль йўлларида йирик габаритли ва оғир вазнли транспорт воситаларининг ҳаракатланиши

Йирик габаритли ва оғир вазнли транспорт воситаларининг автомобиль йўлларида ҳаракатланишига фақат махсус ваколатли орган ёки унинг тизимидаги идоралар томонидан бериладиган махсус рухсатнома мавжуд бўлган тақдирда йўл қўйилади.

Йирик габаритли ва оғир вазнли транспорт воситаларининг (юк билан ёки юксиз) ҳаракатланиши учун махсус рухсатнома ҳаракат йўналиши белгиланган ҳолда ва бундай транспорт воситаларининг ҳаракатланиши учун тўлов тўланганидан кейин берилади.

Йирик габаритли ва оғир вазнли транспорт воситаларининг ҳаракат йўналиши пулли автомобиль йўли бўйлаб ўтган тақдирда, ушбу йўналиш оператор билан келишилиши шарт.

Республика ҳудуди доирасида юкларни ташиш учун айрим тоифадаги вазн параметрлари белгиланган меъёрдан ортиқ бўлган транспорт воситаларининг ҳаракатланиши учун кўп марталик махсус рухсатнома қонунчиликда белгиланган тартибда берилиши мумкин.

Йирик габаритли ва оғир вазнли транспорт воситаларининг автомобиль йўлида ҳаракатланиши учун тўлов ставкалари, кўп марталик махсус рухсатнома берилиши мумкин бўлган, вазн параметрлари белгиланган меъёрдан ортиқ бўлган транспорт воситаларининг тоифалари, шунингдек йирик габаритли ва оғир вазнли транспорт воситаларининг автомобиль йўлларида ҳаракатланиши қоидалари Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

6-боб. Пулли автомобиль йўллари

41-модда. Пулли автомобиль йўлларини ташкил этиш

Пулли автомобиль йўлларини қуриш, реконструкция қилиш ва улардан фойдаланиш тўғрисидаги қарор (бундан буён матнда пулли автомобиль йўлини ташкил этиш тўғрисидаги қарор деб юритилади) Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан ёки ўз ваколатлари доирасида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан қабул қилинади.

Пулли автомобиль йўлини ташкил этиш тўғрисидаги қарор режалаштирилаётган пулли автомобиль йўли билан боғлиқ ҳудудлар ўртасида лозим даражадаги ва фойдаланиш ҳолатидаги автомобиль йўллари бўйлаб муқобил бепул ҳаракатланишни таъминлаш шарти билан қабул қилинади.

Пулли автомобиль йўлини ташкил этиш тўғрисидаги қарорда пулли автомобиль йўлининг йўналиши, бошланғич ва охирги пунктлари, техник тавсифлари, узунлиги ва ундан ҳақ тўлаш асосида фойдаланиш муддатлари, шунингдек муқобил бепул ҳаракатланишни таъминлайдиган автомобиль йўли кўрсатилади.

Пулли автомобиль йўлини ташкил этиш тўғрисидаги қарор унинг концепцияси (пулли автомобиль йўли давлат-хусусий шериклик асосида қуриладиган бўлса), техник-иқтисодий асослаш ва лойиҳаолди ҳужжатлари тасдиқланганидан кейин қабул қилинади.

Пулли автомобиль йўлини лойиҳалаштириш, қуриш, реконструкция қилиш ва ундан фойдаланиш шаҳарсозлик тўғрисидаги қонун ҳужжатларининг ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларнинг талабларига мувофиқ амалга оширилиши керак.

Қонунчиликда пулли автомобиль йўлини лойиҳалаштириш, қуриш, реконструкция қилиш, таъмирлаш, сақлаш ва ундан фойдаланишда умумэътироф этилган халқаро ёки илғор хорижий нормаларни қўллаш тартиби назарда тутилиши мумкин.

42-модда. Пулли автомобиль йўлларига бўлган ҳуқуқлар ва уларнинг ўтказилиши тартиби

Пулли автомобиль йўллари давлат мулки бўлиб, улар махсус ваколатли орган ихтиёрида бўлади.

Давлат-хусусий шериклик асосида қурилган ёки фойдаланилаётган пулли автомобиль йўллари ушбу Қонун ва Ўзбекистон Республикасининг давлат-хусусий шериклик тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ давлат-хусусий шериклик лойиҳасини амалга ошириш муддатига хусусий шерикка эгалик қилиш ёки фойдаланиш учун, шу жумладан беғараз фойдаланиш учун ўтказилиши мумкин.

43-модда. Пулли автомобиль йўлларини ташкил этиш лойиҳаларини молиялаштириш

Пулли автомобиль йўлларини қуриш, реконструкция қилиш ва улардан фойдаланиш лойиҳалари уларни амалга ошириш шаклига қараб инвесторларнинг, халқаро молия институтларининг маблағлари, шунингдек давлат-хусусий шериклик доирасида жалб қилинган маблағлар ва қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан молиялаштирилиши мумкин.

44-модда. Пулли автомобиль йўлларини давлат-хусусий шериклик шартлари асосида ташкил этишнинг ўзига хос хусусиятлари

Пулли автомобиль йўлларини ташкил этиш (лойиҳалаштириш, қуриш ва реконструкция қилиш), таъмирлаш, сақлаш ҳамда улардан фойдаланиш ушбу Қонун ва Ўзбекистон Республикасининг давлат-хусусий шериклик тўғрисидаги қонунчилигига мувофиқ тузиладиган давлат-хусусий шериклик тўғрисидаги битим асосида амалга оширилади.

Пулли автомобиль йўллари соҳасидаги давлат-хусусий шериклик тўғрисидаги битимда Ўзбекистон Республикасининг давлат-хусусий шериклик тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатлари талаблари билан бир қаторда қуйидагилар назарда тутилади:

битим тарафларининг пулли автомобиль йўлини лойиҳалаштириш, қуриш, реконструкция қилиш, таъмирлаш, сақлаш ва ундан фойдаланиш харажатлари бўйича мажбуриятлари;

хусусий шерикнинг пулли автомобиль йўлини таъмирлаш, сақлаш ва ундан фойдаланиш бўйича мажбуриятлари;

пулли автомобиль йўлининг ўтказувчанлик қобилияти ва ундан фойдаланиш режимига қўйиладиган талаблар;

давлат шеригининг Ўзбекистон Республикаси қонунчилигида белгиланган миқдорда ва тартибда хусусий шерикка эркин фойдаланиш учун тўлов тўлаш бўйича мажбурияти;

пулли автомобиль йўлида транспорт воситаларининг ҳаракатланиши учун тўловни белгилаш ва ўзгартириш тартиби ҳамда шартлари, тўловларни йиғиш, битим тарафлари ўртасида маблағларни тақсимлаш тартиби;

давлат шеригининг пулли автомобиль йўли жойлашган ҳудудда унинг мавжудлиги тўғрисидаги ахборотни жойлаштириш бўйича мажбурияти;

хусусий шерикнинг тўлов пунктларида фойдаланувчиларни пулли автомобиль йўлининг бошланиши, узунлиги, ҳаракатланиш учун тўлов ва муқобил бепул йўл орқали ҳаракатланиш имкониятлари тўғрисида хабардор қиладиган ахборотни жойлаштириш бўйича мажбурияти;

хусусий шерикнинг давлат-хусусий шериклик тўғрисидаги битим бўйича ўз мажбуриятларини бажаришини таъминлаш усуллари, шу жумладан пулли автомобиль йўлига туташ ҳудудларни ободонлаштириш, йўл бўйи инфратузилмаси ва хизмат кўрсатиш объектларини жойлаштириш, шунингдек пулли автомобиль йўлининг йўқ бўлиши ёки шикастланиши хавфини суғурта қилиш бўйича мажбуриятлари;

давлат-хусусий шериклик тўғрисидаги битимнинг амал қилиш муддати тугаганидан кейин пулли автомобиль йўлини давлат шеригига ўтказиш тартиби ва шартлари;

битим тарафларининг ўз мажбуриятларини бажармаганлик ёки лозим даражада бажармаганлик учун жавобгарлиги;

ушбу Қонунга ва Ўзбекистон Республикасининг давлат-хусусий шериклик тўғрисидаги қонун ҳужжатларига зид бўлмаган бошқа шартлар.

45-модда. Пулли автомобиль йўлидан фойдаланиш

Пулли автомобиль йўлидан фойдаланиш фойдаланувчи ва оператор ўртасидаги оммавий шартнома асосида амалга оширилади, унга кўра оператор ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ фойдаланувчига транспорт воситасида пулли йўлдан ҳаракатланиш ҳуқуқини тақдим этиши ва йўл ҳаракатини ташкил этиши, фойдаланувчи эса кўрсатилган хизмат учун ҳақ тўлаши шарт.

Фойдаланувчи транспорт воситасида пулли йўлдан ҳаракатланиш учун қуйидаги усуллардан бири орқали оператор билан оммавий шартнома тузади:

пулли автомобиль йўлига кириш;

ҳаракатланиш учун тўловни тўлов пунктида тўлаш;

йўл талонини сотиб олиш.

Оператор ушбу модданинг биринчи ва иккинчи қисмларида кўрсатилган шартномани тузишда пулли автомобиль йўлининг бир фойдаланувчисига бошқа фойдаланувчиларига нисбатан устунлик беришга ҳақли эмас.

Шартнома тузишдан олдин оператор фойдаланувчига кўрсатиладиган хизматлар ҳамда уларни танлаш имконияти ҳақида тўлиқ ва ишончли ахборотни тақдим этиши шарт. Ахборот давлат тилида ва, зарур ҳолларда, бошқа тилларда тақдим этилади.

Ахборот шартнома шартларини ва оператор томонидан кўрсатиладиган хизматлар учун тўлов тартибини ўз ичига олиши керак, шу жумладан:

пулли автомобиль йўли схемасини;

ҳаракатланиш учун тўлов миқдорини, тартибини, усулларини (шаклларини);

ҳаракатланиш учун тўловларни тўламаган ҳолда ҳаракатланиш ҳуқуқига эга бўлган фойдаланувчиларнинг рўйхатини;

операторнинг авария хизмати манзилини ва алоқа маълумотларини;

фойдаланувчиларнинг мурожаатларини қабул қилувчи оператор бўлимининг манзилини ва алоқа маълумотларини;

пулли автомобиль йўлида йўл ҳаракати хавфсизлигини таъминлаш учун масъул бўлган Ўзбекистон Республикаси ички ишлар органларининг манзилини ва алоқа маълумотларини.

46-модда. Пулли автомобиль йўлидан ҳаракатланиш учун тўлов олиш тартиби

Пулли автомобиль йўлидан ҳаракатланиш учун тўлов транспорт воситаларининг юқори тезлик режимини ва бутун йўналиш бўйлаб юқори даражадаги сервис хизматини таъминлаш шарти билан жорий этилади.

Пулли автомобиль йўлидан ҳаракатланиш учун тўлов миқдори оператор томонидан белгиланади ва, агар давлат-хусусий шериклик тўғрисидаги битимда бошқача тартиб назарда тутилмаган бўлса, белгиланган тўлов миқдорининг энг юқори ставкасидан ошмаслиги керак.

Пулли автомобиль йўлидан ҳаракатланиш учун тўлов миқдори барча фойдаланувчилар учун бир тоифадаги транспорт воситаларига нисбатан тенг белгиланади.

Пулли автомобиль йўлидан ҳаракатланиш учун тўлов қатъий белгиланган бўлиши ёки босиб ўтилган ҳар бир километр учун ҳисобланиши ёхуд транспорт воситаларининг тоифаси, куннинг вақти, ҳафтанинг куни ёки йилнинг ойига қараб табақалаштирилиши мумкин.

47-модда. Ҳаракатланиш учун тўловни тўламаган ҳолда пулли автомобиль йўлларидан ҳаракатланиш ҳуқуқи

Транспорт воситаларининг пулли автомобиль йўлларидан ҳаракатланиши учун тўловни тўлашдан қуйидагилар озод қилинади:

йўл ҳаракати хавфсизлиги хизмати, ёнғиндан сақлаш хизмати, авария-қутқарув хизмати, тез тиббий ва шошилинч ёрдам, давлат транспорт назорати органи фаолиятида фойдаланиладиган махсус транспорт воситалари, Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари таркибига кирувчи вазирлик ва идораларнинг махсус транспорт воситалари ҳамда улар кузатиб келаётган транспорт воситалари;

фавқулодда ҳолат жорий этилганда, табиий ёки техноген хусусиятли фавқулодда вазиятлар рўй берган ҳолатларда, шунингдек уруш ҳолатида барча транспорт воситалари.

Қонун ҳужжатларида пулли автомобиль йўлларидан ҳаракатланиш учун тўловни тўламаган ҳолда ҳаракатланиш ҳуқуқига эга бўлган бошқа тоифадаги фойдаланувчилар ҳам назарда тутилиши мумкин, бундан давлат-хусусий шериклик асосида ташкил этилган ёки фойдаланилаётган пулли йўллар мустасно.

Давлат-хусусий шериклик асосида пулли автомобиль йўлларидан фойдаланилган тақдирда, ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилмаган бошқа фойдаланувчиларга ҳаракатланиш учун тўловни тўламаган ҳолда ҳаракатланиш ҳуқуқини бериш, агар давлат-хусусий шериклик тўғрисидаги битимда бошқача тартиб назарда тутилмаган бўлса, хусусий шерик билан келишилиши лозим.

Муқобил бепул йўлдан ҳаракатланиш имкониятидан фойдаланишга тўсқинлик қиладиган ҳолатлар юзага келганда, ушбу ҳолатлар бартараф этилгунга қадар пулли автомобиль йўлидан ҳаракатланиш учун тўловни олиш тўхтатиб турилади.

Пулли автомобиль йўлидан ҳаракатланиш учун тўлов олишни тўхтатиб туриш тўғрисидаги қарор автомобиль йўлининг эгаси томонидан, агар пулли автомобиль йўлидан давлат-хусусий шериклик асосида фойдаланилса, ушбу модданинг тўртинчи қисмида кўрсатилган ҳолатлар юзага келган пайтдан эътиборан бир сутка ичида давлат шеригининг талабига биноан хусусий шерик томонидан қабул қилинади.

Ушбу модданинг тўртинчи қисмида назарда тутилган ҳолларда пулли автомобиль йўлидан ҳаракатланиш учун тўлов олиш давлат шеригининг талабига биноан тўхтатиб турилган тақдирда, давлат-хусусий шериклик тўғрисидаги битимда белгиланган тартибда хусусий шерик компенсация тўлашни талаб қилишга ҳақли.

Оператор томонидан тўлов пунктларида тўлов тўламаган ҳолда пулли автомобиль йўлларидан ҳаракатланиш ҳуқуқи берилган транспорт воситаларининг ҳаракатланишига имкониятлар яратилади.

48-модда. Пулли автомобиль йўлидан фойдаланишни тўхтатиш ва тугатиш

Пулли автомобиль йўлидан фойдаланишни тўхтатиш пулли автомобиль йўлини ташкил этиш тўғрисидаги қарорда кўрсатилган муддат ўтганидан кейин, давлат-хусусий шериклик асосида қурилган пулли автомобиль йўлидан фойдаланишни тўхтатиш эса давлат-хусусий шериклик тўғрисидаги битимда назарда тутилган ҳолларда амалга оширилади.

Пулли автомобиль йўлининг сифати ва фойдаланилиш ҳолати ёмонлашиб, унинг хизмат кўрсатиши ва юқори ҳаракатланиш тезлиги режимида тегишли даражада хавфсиз ҳаракатланишни таъминлаш имконини бермаган тақдирда, пулли автомобиль йўлидан фойдаланиш унинг эгаси томонидан қисман чекланиши ёки тўхтатилиши керак.

7-боб. Якунловчи қоидалар

49-модда. Низоларни ҳал этиш

Автомобиль йўллари соҳасида юзага келадиган низолар қонунчиликда белгиланган тартибда ҳал этилади.

50-модда. Автомобиль йўллари тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик

Автомобиль йўллари тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.

51-модда. Ўзбекистон Республикасининг Солиқ кодексига ўзгартиришлар киритиш

Ўзбекистон Республикасининг 2019 йил 30 декабрда қабул қилинган ЎРҚ-599-сонли Қонуни билан янги таҳрирда тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Солиқ кодексига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2019 йил, 12-сонга 1-илова; 2020 йил, № 3, 198-модда, № 10, 593-модда, № 11, 652-модда, № 12, 690, 691-моддалар; 2021 йил, № 1, 6-модда, № 4, 294-модда, 4-сонга илова, № 8, 800-модда, № 9, 901-модда, № 10, 968, 969, 972, 973-моддалар, № 12, 1199-модда; 2022 йил, № 2, 79-модда, № 3, 215, 216-моддалар, № 5, 461, 464, 467-моддалар, № 6, 570-модда, № 7, 664, 666-моддалар, № 12, 1190-модда; 2023 йил, № 6, 444, 446-моддалар, № 7, 540-модда, № 12, 1011-модда; 2024 йил, № 2, 106, 110, 111-моддалар, № 4, 346-модда, № 5, 458, 459-моддалар, № 8, 822, 831-моддалар, № 9, 958-модда, № 10, 1076-модда, № 11, 1190-модда, № 12, 1283, 1284, 1296, 1297-моддалар; 2025 йил, № 2, 188, 194-моддалар, № 4, 519, 520, 521, 522-моддалар, № 5, 644, 645-моддалар, № 6, 729, 731-моддалар, № 8, 971-модда) қуйидаги ўзгартиришлар киритилсин:

1) 411-модда учинчи қисмининг 3-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«3) умумий фойдаланишдаги автомобиль йўллари, шу жумладан пулли автомобиль йўллари»;

2) 426-модда иккинчи қисмининг 3-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«3) умумий фойдаланишдаги автомобиль йўллари, шу жумладан пулли автомобиль йўллари эгаллаган ерлар».

52-модда. Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларини ўз кучини йўқотган деб топиш

Қуйидагилар ўз кучини йўқотган деб топилсин:

1) Ўзбекистон Республикасининг 2007 йил 2 октябрда қабул қилинган «Автомобиль йўллари тўғрисида»ги ЎРҚ-117-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2007 йил, № 10, 472-модда);

2) Ўзбекистон Республикасининг 2014 йил 11 декабрда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-381-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2014 йил, № 12, 343-модда) 20-моддаси ;

3) Ўзбекистон Республикасининг 2018 йил 23 июлда қабул қилинган «Баъзи давлат органлари ва ташкилотларининг фаолияти такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-486-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2018 йил, № 7, 431-модда) 25-моддаси ;

4) Ўзбекистон Республикасининг 2021 йил 21 апрелда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-683-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2021 йил, 4-сонга илова) 185-моддаси ;

5) Ўзбекистон Республикасининг 2023 йил 23 октябрда қабул қилинган «Ер тўғрисидаги қонунчилик такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-871-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2023 йил, № 10, 795-модда) 7-моддаси ;

6) Ўзбекистон Республикасининг 2025 йил 23 январда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-1021-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2025 йил, № 1, 7-модда) 4-моддаси .

53-модда. Ушбу Қонуннинг ижросини, етказилишини, моҳияти ва аҳамияти тушунтирилишини таъминлаш

Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги ва бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.

54-модда. Қонунчиликни ушбу Қонунга мувофиқлаштириш

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

ушбу Қонун 21-моддаси биринчи қисмининг саккизинчи хатбошисида назарда тутилган пулли автомобиль йўлларида ҳаракатни ташкил этиш хизматларини кўрсатиш ва ушбу йўллардан фойдаланиш қоидаларини, шунингдек пулли автомобиль йўлларида ҳаракатланиш учун тўловларни ҳисоблаш услубиятини ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ой ичида ишлаб чиқсин ва тасдиқласин;

ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;

республика ижро этувчи ҳокимият органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.

55-модда. Ушбу Қонуннинг кучга кириши

Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.

Ушбу Қонун 6-бобининг моддалари ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ой ўтгач амалга киритилади.

Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2026 йил 5 август,

ЎРҚ-1162-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 06.08.2026 й., 03/26/1162/0821-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni

Avtomobil yoʻllari toʻgʻrisida

Qonunchilik palatasi tomonidan 2025-yil 23-sentabrda qabul qilingan Senat tomonidan 2026-yil 7-aprelda maʼqullangan

1-bob. Umumiy qoidalar

1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi va qoʻllanilish sohasi

Ushbu Qonunning maqsadi Oʻzbekiston Respublikasida avtomobil yoʻllarini rivojlantirish, ulardan foydalanish va yoʻl faoliyati sohasidagi (bundan buyon matnda avtomobil yoʻllari sohasi deb yuritiladi) munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

Ushbu Qonun mulkchilik shakli va ahamiyatidan qatʼi nazar, Oʻzbekiston Respublikasidagi barcha avtomobil yoʻllariga nisbatan tatbiq etiladi.

2-modda. Avtomobil yoʻllari toʻgʻrisidagi qonunchilik

Avtomobil yoʻllari toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida avtomobil yoʻllari toʻgʻrisidagi Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

3-modda. Asosiy tushunchalar

Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

avtomobil yoʻli — transport vositalarining belgilangan tezlikda, ogʻirlikda, oʻlchamlarda muttasil va xavfsiz harakatlanishi uchun moʻljallangan, ajratilgan mintaqa doirasidagi yer uchastkasi va uning ustidagi yoki ostidagi konstruktiv elementlarni (yoʻl toʻshamasini, yoʻl qoplamasini va boshqalarni), yoʻl obyektlarini, yoʻl harakatini tashkil etishning texnik vositalarini oʻz ichiga oladigan transport infratuzilmasi obyekti;

avtomobil yoʻlini rekonstruksiya qilish — avtomobil yoʻlining ishonchliligini, xavfsizligini va qulayligini taʼminlashga qaratilgan, shu jumladan uning texnik toifasini oʻzgartirgan holda, avtomobil yoʻlining yoki uning uchastkalarining transport-foydalanish koʻrsatkichlarini oʻzgartirishga doir ishlar majmuasi;

avtomobil yoʻlini saqlash — yil davomida yoʻlning butun uzunligi boʻylab yoʻlni, yoʻl inshootlarini va ajratilgan mintaqani saqlab turish, profilaktika qilish hamda mayda buzilishlarni bartaraf etish, harakat xavfsizligini tashkil etish va taʼminlash, shuningdek yoʻlni qishki davrda saqlash hamda obodonlashtirish (koʻkalamzorlashtirish) boʻyicha bajariladigan ishlar majmui;

avtomobil yoʻlini taʼmirlash — avtomobil yoʻlining konstruktiv elementlarini va yoʻl inshootlarini almashtirish, tiklash, shu jumladan uning birlamchi transport-foydalanish xususiyatlarini tiklash (qoplamaning yemirilishini bartaraf etish, uning ravonligini hamda avtomobil shinalarining yoʻl qoplamasi bilan ilashish (tishlashish) xususiyatlarini tiklash va yaxshilash, barcha deformatsiya va buzilishlarni bartaraf etish), istiqbolda harakatlar jadalligining hamda avtomobil oʻqiga tushadigan ogʻirlikning oʻsishini hisobga olgan holda, taʼmirlanayotgan yoʻl toifasiga mos meʼyor doirasida, yoʻlning butun uzunligi boʻylab yoʻl poyi kengligini oshirmasdan yoʻlning geometrik parametrlarini oshirish boʻyicha ishlar majmui;

avtomobil yoʻllaridan foydalanuvchilar — yoʻl harakatining ishtirokchilari boʻlgan yoki ajratilgan mintaqa hamda yoʻl boʻyi mintaqasi doiralarida belgilangan tartibda ruxsat etilgan faoliyatni amalga oshiruvchi yuridik va jismoniy shaxslar;

avtomobil yoʻllarining egalari — ixtiyorida (egaligida, foydalanishida) yoki mulkida avtomobil yoʻli mavjud boʻlgan respublika va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, jismoniy va yuridik shaxslar;

ajratilgan mintaqa — avtomobil yoʻli, shu jumladan uning tegishli konstruktiv elementlari va muhandislik inshootlari, shuningdek avtomobil yoʻlidan foydalanish uchun zarur boʻlgan boshqa inshootlarni joylashtirish, ihota va manzarali daraxtzorlar barpo etish uchun qonunchilikda belgilangan tartibda doimiy foydalanishga beriladigan yer uchastkasi;

ixtisoslashtirilgan yoʻl tashkilotlari — avtomobil yoʻlining egasi yoki operator bilan belgilangan tartibda tuziladigan shartnoma asosida avtomobil yoʻlini taʼmirlash va saqlash ishlarini amalga oshiradigan yuridik shaxslar;

yoʻl boʻyi infratuzilmasi va xizmat koʻrsatish obyektlari — yoʻnalish boʻylab yoʻl harakati ishtirokchilariga xizmat koʻrsatish uchun moʻljallangan binolar, inshootlar va boshqa obyektlar (avtoyoqilgʻi quyish stansiyalari hamda elektromobillar uchun zaryadlash stansiyalari, mehmonxonalar, kempinglar, motellar, savdo va umumiy ovqatlanish obyektlari, tibbiy yordam koʻrsatish punktlari, texnik xizmat koʻrsatish stansiyalari, hojatxonalar, shuningdek yoʻl ishtirokchilari uchun zarur boʻlgan dam olish joylari va transport vositalari uchun toʻxtab turish joylari hamda boshqa infratuzilma va xizmat koʻrsatish obyektlari);

yoʻl obyektlari — sunʼiy yoʻl inshootlari (koʻpriklar, yoʻl oʻtkazgichlar, estakadalar, quvurlar, tunnellar va boshqa muhandislik inshootlari), yoʻlni himoya qilish inshootlari (qor koʻchkilaridan, koʻchkilardan yoʻllarni himoya qilish qurilmalari, shovqindan, shamoldan himoya qilish qurilmalari va boshqa qurilmalar), avtomobil yoʻllarini jihozlash elementlari (bekat maydonchalari, yoʻlovchilar uchun pavilyonlar, dam olish maydonchalari, transport vositalari uchun toʻxtab turish joylari, toʻlov punktlari va boshqalar), shuningdek yoʻl boʻlimlariga tegishli binolar va inshootlar;

yoʻl taloni — pulli avtomobil yoʻlida harakatlanish uchun toʻlov hujjati (talon, transport vositasiga joylashtiriladigan stiker), shuningdek yoʻlda harakatlanish uchun toʻlov avtomatik tarzda, shu jumladan transport vositasining davlat raqami asosida amalga oshirish imkonini beruvchi elektron texnik moslama (dastur taʼminoti, transponderlar) yordamida amalga oshirilganligini tasdiqlovchi elektron hujjat;

yoʻl faoliyati — avtomobil yoʻllarini loyihalashtirish, qurish, rekonstruksiya qilish, taʼmirlash va saqlash boʻyicha faoliyat, shuningdek mazkur faoliyatni amalga oshirish uchun zarur boʻlgan boshqa ishlar (xizmatlar);

operator — pulli avtomobil yoʻlining egasi tomonidan yoki davlat-xususiy sheriklik toʻgʻrisidagi bitimga muvofiq oʻz zimmasiga pulli avtomobil yoʻlini taʼmirlash, saqlash va undan foydalanish, shuningdek toʻlovlarni yigʻish hamda pulli avtomobil yoʻlidan foydalanuvchilarga boshqa xizmatlar koʻrsatish majburiyatlari yuklatilgan yuridik shaxs;

pulli avtomobil yoʻli — toʻlov asosida foydalaniladigan avtomobil yoʻli (avtomobil yoʻlining uchastkasi);

toʻlov punkti — pulli avtomobil yoʻlining jihozlash elementi boʻlib, u oʻtkazish punktlarini va xizmat koʻrsatish inshootlarini, muhandislik uskunalarini va avtomobil yoʻlidan harakatlanish uchun toʻlov olishning texnik vositalarini, shuningdek tezlikni oʻzgartirishning qatnov tasmalarini hamda transport vositalari uchun qoʻriqlanadigan toʻxtab turish joylarini oʻz ichiga oladi.

4-modda. Avtomobil yoʻllari sohasidagi asosiy prinsiplar

Avtomobil yoʻllari sohasidagi asosiy prinsiplar quyidagilardan iborat:

qonuniylik;

ilmiy asoslanganlik;

ochiqlik va oshkoralik;

xavfsizlik va atrof-muhitni muhofaza qilish;

foydalanishdagi teng va qulay imkoniyatlar.

5-modda. Qonuniylik prinsipi

Avtomobil yoʻllarini rejalashtirish, loyihalashtirish, qurish, rekonstruksiya qilish, taʼmirlash, saqlash va ulardan foydalanish Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga , ushbu Qonunga hamda boshqa qonunchilik hujjatlariga muvofiq amalga oshirilishi kerak.

6-modda. Ilmiy asoslanganlik prinsipi

Avtomobil yoʻllarini rejalashtirish, loyihalashtirish, qurish, rekonstruksiya qilish, taʼmirlash, saqlash va ulardan foydalanish avtomobil yoʻllarining sifati va xizmat qilish muddati oshishini taʼminlaydigan ilmiy yutuqlar va zamonaviy texnologiyalar, umumeʼtirof etilgan xalqaro standartlar va milliy standartlar qoʻllanilgan holda amalga oshirilishi kerak.

7-modda. Ochiqlik va oshkoralik prinsipi

Avtomobil yoʻllarida amalga oshirilayotgan va (yoki) rejalashtirilayotgan qurilish-taʼmirlash ishlari, ularning buyurtmachilari va pudratchilari, ushbu maqsadlar uchun ajratilgan mablagʻlarning sarflanishi, respublika avtomobil yoʻllari tarmogʻidagi oʻzgarishlar, transport vositalarining harakatini vaqtinchalik cheklash va taqiqlash boʻyicha joriy etiladigan choralar toʻgʻrisidagi axborot ochiq boʻlishi hamda Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligiga binoan undan yuridik va jismoniy shaxslar erkin foydalanishi uchun eʼlon qilinishi kerak.

8-modda. Xavfsizlik va atrof-muhitni muhofaza qilish prinsipi

Avtomobil yoʻllarini rejalashtirish, loyihalashtirish, qurish, rekonstruksiya qilish, taʼmirlash, saqlash va ulardan foydalanish fuqarolarning hayoti va sogʻligʻini himoya qilish, atrof-muhitni muhofaza qilish, avtomobil yoʻllarining oʻtkazuvchanlik qobiliyatini oshirish hamda sifatli xizmat koʻrsatish zaruriyati hisobga olingan holda amalga oshirilishi kerak.

Avtomobil yoʻllarini rejalashtirish, loyihalashtirish, qurish, rekonstruksiya qilish, taʼmirlash va saqlash ishlari ekologik xavfsizlikni hamda atrof-muhit muhofazasini taʼminlashga doir chora-tadbirlar koʻrilganidan keyin amalga oshirilishi kerak.

9-modda. Foydalanishdagi teng va qulay imkoniyatlar prinsipi

Avtomobil yoʻllaridan foydalanuvchilarga umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻllaridan erkin hamda bepul foydalanish uchun teng huquqlar va imkoniyatlar kafolatlanadi.

Pulli avtomobil yoʻllarini qurishga faqat muqobil bepul harakatlanish yoʻli mavjud boʻlganda ruxsat beriladi, pulli avtomobil yoʻlidan harakatlanish uchun toʻlov miqdori esa avtomobil yoʻllaridan foydalanuvchilarning ijtimoiy-iqtisodiy ehtiyojlari qanoatlantirilishini hisobga olgan holda iqtisodiy jihatdan oʻzini oqlaydigan boʻlishi kerak.

10-modda. Avtomobil yoʻllarining tasnifi

Oʻzbekiston Respublikasida avtomobil yoʻllari quyidagicha tasniflanadi:

umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻllari;

shaharlarning va boshqa aholi punktlarining koʻchalari (ichki avtomobil yoʻllari);

xoʻjalik avtomobil yoʻllari.

Avtomobil yoʻllari foydalanish rejimiga koʻra bepul yoki belgilangan tartibda pulli boʻlishi mumkin.

11-modda. Umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻllari

Umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻllari davlat mulki boʻlib, ular Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi huzuridagi Avtomobil yoʻllari qoʻmitasining ixtiyorida boʻladi va cheklanmagan doiradagi shaxslarning transport vositalari harakatlanishi uchun moʻljallangandir.

Umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻllari xalqaro, davlat va mahalliy ahamiyatga molik yoʻllarga boʻlinadi.

Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga muvofiq xalqaro avtomobil yoʻllari tarmogʻiga kiradigan, shuningdek qoʻshni davlatlar bilan transport aloqasini taʼminlaydigan yoʻllar xalqaro ahamiyatga molik avtomobil yoʻllari jumlasiga kiradi.

Oʻzbekiston Respublikasi viloyatlari va tumanlarining maʼmuriy markazlari, viloyat boʻysunuvidagi shaharlar, madaniyat hamda sanoat markazlari oʻrtasida transport qatnovini taʼminlaydigan, ushbu markazlarni esa xalqaro ahamiyatga molik yoʻllar, yirik transport uzellari, shuningdek qoʻshni davlatlar bilan bogʻlaydigan yoʻllar davlat ahamiyatiga molik avtomobil yoʻllari jumlasiga kiradi.

Tumanlarning maʼmuriy markazlarini shaharchalar, qishloqlar va ovullar bilan, shuningdek davlat ahamiyatiga molik yoʻllar bilan bogʻlaydigan yoʻllar mahalliy ahamiyatga molik avtomobil yoʻllari jumlasiga kiradi.

12-modda. Shaharlarning va boshqa aholi punktlarining koʻchalari (ichki avtomobil yoʻllari)

Shaharlarning va boshqa aholi punktlarining koʻchalari (ichki avtomobil yoʻllari) shaharlar, shaharchalar, qishloqlar va ovullar doirasida oʻtadi, bundan ushbu koʻchalarning Oʻzbekiston Respublikasining umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻllari roʻyxatiga belgilangan tartibda kiritilgan uchastkalari mustasno.

Shaharlarning va boshqa aholi punktlarining koʻchalari (ichki avtomobil yoʻllari) davlat mulki boʻlib, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining ixtiyorida boʻladi.

13-modda. Xoʻjalik avtomobil yoʻllari

Texnologik maqsadlar uchun xizmat qiladigan yoʻllar, shoxobcha, xizmat, patrul va boshqa shunga oʻxshash avtomobil yoʻllari xoʻjalik avtomobil yoʻllari jumlasiga kiradi.

Xoʻjalik avtomobil yoʻllari davlatning yoki yuridik yoxud jismoniy shaxslarning mulkidir.

14-modda. Avtomobil yoʻllarining toifalari

Avtomobil yoʻllarini toifalarga (birinchi, ikkinchi, uchinchi, toʻrtinchi, beshinchi) ajratish avtomobil yoʻllarining transport-foydalanish xususiyatlari va isteʼmol xossalariga qarab, Oʻzbekiston Respublikasining milliy standartlarida hamda boshqa texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

15-modda. Avtomobil yoʻllarini nomlash va ularning identifikatsiya raqami

Umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻllari yoʻl oʻtadigan hududlarning va aholi punktlarining yoki u bogʻlaydigan aholi punktlarining nomidan kelib chiqqan holda nomlanadi.

Xalqaro va davlat ahamiyatiga molik avtomobil yoʻllari quyidagi ikki belgidan iborat identifikatsiya raqamiga ega boʻladi:

birinchi belgi — yoʻlning ahamiyatini ifodalaydigan harflar: “A” yoki “M” (xalqaro), “D” (davlat);

ikkinchi belgi — yoʻlning tartib raqamini ifodalaydigan son.

Mahalliy ahamiyatga molik avtomobil yoʻllari quyidagi uchta belgidan iborat identifikatsiya raqamiga ega boʻladi:

birinchi belgi — yoʻlning Qoraqalpogʻiston Respublikasiga, viloyatlarga yoki Toshkent shahriga tegishli ekanligini ifodalaydigan ikki xonali son;

ikkinchi belgi — “V” harfi yoʻlning mahalliy ahamiyatga molik ekanligini ifodalaydi;

uchinchi belgi — yoʻlning tartib raqamini ifodalaydigan uch xonali son.

Pulli avtomobil yoʻli “T” harfi va tartib raqami bilan belgilanadi.

2-bob. Avtomobil yoʻllarini joylashtirish uchun moʻljallangan yer uchastkalaridan foydalanish

16-modda. Avtomobil yoʻllarining yerlari

Avtomobil yoʻllarini qurish, rekonstruksiya qilish, taʼmirlash, saqlash va ulardan foydalanish, shuningdek yoʻl boʻyi infratuzilmasi va xizmat koʻrsatish obyektlarini qurish hamda ulardan foydalanish uchun zarur yer uchastkalari Oʻzbekiston Respublikasining yer toʻgʻrisidagi qonunchiligida belgilangan tartibda ajratiladi.

17-modda. Ajratilgan mintaqa

Ajratilgan mintaqaning oʻlchami avtomobil yoʻlining toifasiga qarab, uning rivojlanish istiqbollarini, shuningdek unda konstruktiv elementlarni va yoʻl obyektlarini joylashtirish zaruriyati hisobga olingan holda belgilanadi.

Ajratilgan mintaqa umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻlining ikki tomoni boʻylab yoʻlning toifasidan kelib chiqqan holda qonunchilikda belgilanadigan oʻlchamlardagi xavfsizlik mintaqalarini oʻz ichiga oladi.

Ajratilgan mintaqada avtomobil yoʻliga xizmat koʻrsatish va yoʻl harakatini tashkil etish bilan bogʻliq boʻlmagan obyektlar hamda inshootlar qurilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

Umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻllaridagi ajratilgan mintaqaning minimal oʻlchamlari quyidagilardan iborat:

I toifa avtomobil yoʻllarida — 80 metr;

II toifa avtomobil yoʻllarida — 60 metr;

III va IV toifa avtomobil yoʻllarida — 40 metr;

V toifa avtomobil yoʻllarida — 25 metr.

Shaharlarning va boshqa aholi punktlarining koʻchalari (ichki avtomobil yoʻllari) uchun ajratilgan mintaqa oʻlchamlari shaharsozlik normalari va qoidalari bilan belgilanadi.

Ajratilgan mintaqada muhandislik kommunikatsiyalarini qurish va rekonstruksiya qilish loyihalari avtomobil yoʻlining egasi bilan kelishiladi.

Ajratilgan mintaqa uchastkalari atrof-muhitni muhofaza qilish va harakat xavfsizligini taʼminlash sharti bilan yoʻl boʻyi infratuzilmasi va xizmat koʻrsatish obyektlarini joylashtirish uchun qonunchilikda belgilangan tartibda ijaraga berilishi mumkin.

18-modda. Yoʻl boʻyi mintaqasi

Yoʻl boʻyi mintaqasi — bu ajratilgan mintaqaga ikkala tomonidan tutashgan, chegaralarida transportning harakatlanish xavfsizligini taʼminlash uchun yerdan foydalanishning alohida shartlari belgilanadigan yer uchastkasidir, bundan toʻrtinchi va beshinchi toifadagi avtomobil yoʻllari, shuningdek aholi punktlari chegarasida joylashgan avtomobil yoʻllari mustasno.

Xalqaro va davlat ahamiyatiga molik umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻllari uchun yoʻl boʻyi mintaqasining kengligi har tomondan ajratilgan mintaqa chegarasidan kamida 50 metr, mahalliy ahamiyatga molik umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻllari uchun esa kamida 25 metr boʻlishi kerak.

Yoʻl boʻyi mintaqasi doirasida binolar va inshootlarni qurish taqiqlanadi, bundan avtomobil yoʻli egasi bilan kelishilgan holda joylashtiriladigan yoʻl boʻyi infratuzilmasi va xizmat koʻrsatish obyektlari mustasno.

3-bob. Avtomobil yoʻllari sohasini davlat tomonidan tartibga solish

19-modda. Avtomobil yoʻllari sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari

Avtomobil yoʻllari sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:

jamiyatning, davlatning, avtomobil yoʻllaridan foydalanuvchilarning manfaatlarini koʻzlab, avtomobil yoʻllari tarmogʻini yaratish va undan foydalanish hamda yoʻl faoliyatini amalga oshirish asoslarini belgilash;

avtomobil yoʻllarini rivojlantirish, ularning texnik darajasi va ulardan foydalanilish holatini yaxshilash, harakatlanish xavfsizligini taʼminlash, xizmat koʻrsatish darajasi yuqori boʻlgan pulli avtomobil yoʻllari tarmogʻini yaratish;

respublikaning transport-tranzit va logistika salohiyatini oshirish, xalqaro transport tarmogʻiga integratsiyalashgan avtomobil yoʻllari tarmogʻini xalqaro standartlar asosida shakllantirish;

yoʻl faoliyati sohasida samarali boshqaruv tizimini, raqobat va qulay investitsiya muhitini shakllantirish;

budjet mablagʻlaridan samarali foydalanilishini taʼminlash, shu jumladan sohani davlat-xususiy sheriklik asosida moliyalashtirishning muqobil manbalaridan foydalanilishini kengaytirish;

yoʻl qurilishiga ilgʻor texnologiyalar va standartlarni, avtomobil yoʻllarining sifati hamda xizmat qilish muddati oshirilishini taʼminlaydigan zamonaviy innovatsion texnologiyalar va materiallarni joriy etish.

20-modda. Avtomobil yoʻllari sohasidagi davlat boshqaruvi

Avtomobil yoʻllari sohasidagi davlat boshqaruvi quyidagi organlar tomondan amalga oshiriladi:

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi;

Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi;

Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi huzuridagi Avtomobil yoʻllari qoʻmitasi;

Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi huzuridagi Transport nazorati inspeksiyasi;

Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi Jamoat xavfsizligi departamentining Yoʻl harakati xavfsizligi xizmati;

mahalliy davlat hokimiyati organlari.

21-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining avtomobil yoʻllari sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

avtomobil yoʻllarini, shu jumladan pulli avtomobil yoʻllarini rivojlantirishga, avtomobil yoʻllari sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlarini amalga oshirishga qaratilgan davlat dasturlarini va boshqa dasturlarni tasdiqlaydi;

respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarining, shuningdek mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining avtomobil yoʻllari sohasidagi faoliyatini muvofiqlashtiradi;

Oʻzbekiston Respublikasining umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻllari roʻyxatini tasdiqlaydi;

avtomobil yoʻllari toʻgʻrisidagi qonunchilikka rioya etilishi ustidan davlat nazoratini amalga oshirish tartibini belgilaydi;

respublika avtomobil yoʻllarida harakatlanish uchun transport vositalarining (yuk bilan yoki yuksiz) ruxsat etilgan vazn va gabarit parametrlarini belgilaydi;

avtomobil yoʻllari sohasidagi respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarining va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining pulli avtomobil yoʻllarini tashkil etish toʻgʻrisidagi takliflarini koʻrib chiqadi va tegishli qaror qabul qiladi;

pulli avtomobil yoʻllarida harakatni tashkil etish xizmatlarini koʻrsatish va ushbu yoʻllardan foydalanish qoidalarini, shuningdek pulli avtomobil yoʻllarida harakatlanish uchun toʻlovlarni hisoblash uslubiyatini tasdiqlaydi;

avtomobil yoʻllarini, shu jumladan pulli avtomobil yoʻllarini loyihalashtirish, qurish, rekonstruksiya qilish, taʼmirlash va saqlash tartibini belgilaydi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

22-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligining avtomobil yoʻllari sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi:

avtomobil yoʻllari sohasidagi davlat siyosatini amalga oshiradi;

avtomobil yoʻllari, shu jumladan pulli avtomobil yoʻllari tarmogʻini rivojlantirish istiqbollarini belgilaydi, avtomobil yoʻllarini, shu jumladan pulli avtomobil yoʻllarini rivojlantirishga qaratilgan davlat dasturlarini va boshqa dasturlarni ishlab chiqadi;

avtomobil yoʻllari sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlar va texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar loyihalarini ishlab chiqadi;

avtomobil yoʻllari sohasidagi investitsiya loyihalarini va davlat-xususiy sheriklik loyihalarini amalga oshirish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi;

avtomobil yoʻllarining xalqaro tranzit yoʻlaklarini shakllantiradi;

pulli avtomobil yoʻllaridan harakatlanish uchun toʻlovlarning eng yuqori stavkalarini belgilangan tartibda tasdiqlaydi;

avtomobil yoʻllari sohasidagi kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish ishlarini moddiy-texnikaviy hamda moliyaviy jihatdan taʼminlagan holda tashkil etadi;

boshqaruvning zamonaviy usullariga asoslangan yaxlit avtomobil yoʻllari tizimini yaratish choralarini koʻradi;

avtomobil yoʻllari sohasidagi xalqaro hamkorlikni amalga oshiradi va xalqaro miqyosda Oʻzbekiston Respublikasining manfaatlarini ifodalaydi.

Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

23-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi huzuridagi Avtomobil yoʻllari qoʻmitasining avtomobil yoʻllari sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi huzuridagi Avtomobil yoʻllari qoʻmitasi avtomobil yoʻllari sohasidagi maxsus vakolatli organdir (bundan buyon matnda maxsus vakolatli organ deb yuritiladi).

Maxsus vakolatli organ:

avtomobil yoʻllari sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlar va texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar loyihalarini ishlab chiqishda ishtirok etadi;

umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻllarini va sunʼiy inshootlarni loyihalashtirish, qurish, rekonstruksiya qilish va taʼmirlash, avtomobil yoʻllaridagi tabiiy ofatlarning oldini olish hamda ushbu ofatlarning oqibatlarini bartaraf etish boʻyicha yagona buyurtmachi vazifasini bajaradi;

umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻllarini taʼmirlash, saqlash, jihozlash ishlarini tashkil etadi va zamonaviy texnologiyalarni joriy etish asosida yoʻl boʻyi infratuzilmasini rivojlantirish choralarini koʻradi;

Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi tomonidan belgilanadigan pulli avtomobil yoʻllari tarmogʻini rivojlantirish istiqbollaridan kelib chiqqan holda pulli avtomobil yoʻllarini tashkil etish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi;

avtomobil yoʻllarining hududiy arxitektura-badiiy tuzilishiga va landshaft dizayniga taalluqli zamonaviy yondashuvlarni shakllantiradi hamda amalga oshiradi;

avtomobil yoʻllarining yoʻl boʻyi mintaqasini transportdan ifloslanishdan hamda chiqindilardan himoya qilishning zamonaviy usullari va texnologiyalarini joriy etadi;

avtomobil yoʻllarini loyihalashtirish sohasidagi normalar va standartlarga rioya etilishini taʼminlaydi, umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻllarini qurish, rekonstruksiya qilish, taʼmirlash ishlari sifatini nazorat qiladi;

innovatsion axborot texnologiyalarini joriy etish orqali avtomobil yoʻllari sohasini raqamlashtirish choralarini koʻradi;

yirik gabaritli va (yoki) ogʻir vaznli, shu jumladan xalqaro tashishlarni amalga oshiruvchi transport vositalarining respublika avtomobil yoʻllari boʻylab harakatlanish yoʻnalishlarini belgilaydi;

yirik gabaritli va (yoki) ogʻir vaznli transport vositalarining respublika avtomobil yoʻllari boʻylab harakatlanishiga doir maxsus ruxsatnomalar beradi va yigʻimlar undiradi;

umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻllarining, shuningdek pulli avtomobil yoʻllarining davlat kadastrini yuritadi;

avtomobil yoʻllarini loyihalashtirish, qurish, rekonstruksiya qilish, taʼmirlash, saqlash, shuningdek ularni jihozlash hamda obodonlashtirish (koʻkalamzorlashtirish) jarayonlariga innovatsion texnologiyalarni va zamonaviy standartlarni joriy etadi;

umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻllari roʻyxatini shakllantiradi, shuningdek uni takomillashtirish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi.

Maxsus vakolatli organ qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

24-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi huzuridagi Transport nazorati inspeksiyasining avtomobil yoʻllari sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi huzuridagi Transport nazorati inspeksiyasi avtomobil yoʻllari sohasidagi davlat nazorati organidir (bundan buyon matnda davlat nazorati organi deb yuritiladi).

Davlat nazorati organi:

yoʻl-qurilish obyektlarida texnik nazorat va mualliflik nazorati tartibiga, shuningdek bajariladigan qurilish-taʼmirlash ishlarida shaharsozlik toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlari, texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar talablariga rioya etilishi, shu jumladan ularda qoʻllaniladigan materiallar hamda konstruksiyalarning ushbu hujjatlar talablariga muvofiqligi ustidan nazoratni amalga oshiradi;

yoʻl faoliyatini amalga oshirishda shaharsozlik toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlari va texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar talablariga rioya etilishi ustidan nazoratni takomillashtirish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi;

qurilishi tugallangan yoʻl obyektidan foydalanish uchun ruxsatnoma beradi;

respublika hududida (bundan Oʻzbekiston Respublikasining davlat chegarasi orqali oʻtkazish punktlari mustasno) transport vositalarining ruxsat etilgan vazn va gabarit parametrlariga avtomobil yoʻllaridan foydalanuvchilar tomonidan rioya etilishini nazorat qiladi;

pulli avtomobil yoʻllarida harakatni tashkil etish xizmatlarining koʻrsatilishi va ulardan foydalanish qoidalariga rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi.

Davlat nazorati organi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

25-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi Jamoat xavfsizligi departamenti Yoʻl harakati xavfsizligi xizmatining avtomobil yoʻllari sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi Jamoat xavfsizligi departamentining Yoʻl harakati xavfsizligi xizmati avtomobil yoʻllari sohasida “Yoʻl harakati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunida va boshqa qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan vakolatlarni amalga oshiradi.

26-modda. Mahalliy davlat hokimiyati organlarining avtomobil yoʻllari sohasidagi vakolatlari

Mahalliy davlat hokimiyati vakillik organlari oʻz vakolatlari doirasida shaharlarning va boshqa aholi punktlarining koʻchalarini (ichki avtomobil yoʻllarini) rivojlantirish boʻyicha hududiy dasturlarni tasdiqlaydi, shuningdek ularning amalga oshirilishini nazorat qiladi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari:

tegishli hududdagi shaharlarning va boshqa aholi punktlarining koʻchalarini (ichki avtomobil yoʻllarini) rivojlantirish boʻyicha hududiy dasturlarni Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi va maxsus vakolatli organ bilan kelishilgan holda ishlab chiqadi hamda ularni tasdiqlash uchun Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlariga kiritadi, shuningdek tasdiqlangan dasturlarning amalga oshirilishini tashkil etadi;

shaharlarning va boshqa aholi punktlari koʻchalarining (ichki avtomobil yoʻllarining) hamda xoʻjalik avtomobil yoʻllarining hisobini yuritadi;

shaharlarning va boshqa aholi punktlari koʻchalarining (ichki avtomobil yoʻllarining) davlat kadastrini yuritadi;

shaharlarning va boshqa aholi punktlari koʻchalarining (ichki avtomobil yoʻllarining) tarmogʻini rivojlantirish hamda takomillashtirish istiqbollarini Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi va maxsus vakolatli organ bilan kelishilgan holda belgilaydi;

avtomobil yoʻllarini, shu jumladan pulli avtomobil yoʻllarini qurish va rekonstruksiya qilish loyihalarini amalga oshirish uchun qonunchilikda belgilangan tartibda yer uchastkalari ajratish toʻgʻrisida qarorlar qabul qiladi;

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga pulli avtomobil yoʻllarini qurish boʻyicha takliflar kiritadi.

Tuman va shahar hokimliklari:

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlari tomonidan tasdiqlangan tegishli hududdagi shaharlarning va boshqa aholi punktlarining koʻchalarini (ichki avtomobil yoʻllarini) rivojlantirish boʻyicha hududiy dasturlarni ishlab chiqadi va ularning ijrosini taʼminlaydi;

shaharlar va boshqa aholi punktlari koʻchalarining (ichki avtomobil yoʻllarining) mavjud tarmogʻi saqlanishini va ularning holati tegishli transport-foydalanish darajasida boʻlishini taʼminlaydi.

Mahalliy davlat hokimiyati organlari qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

4-bob. Yoʻl faoliyatini tashkil etish

27-modda. Yoʻl faoliyatini rejalashtirish

Umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻllariga oid yoʻl faoliyatini rejalashtirish ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishning davlat va hududiy dasturlari doirasida tegishli respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari tomonidan amalga oshiriladi.

Shaharlarning va boshqa aholi punktlarining koʻchalariga (ichki avtomobil yoʻllariga) oid yoʻl faoliyatini rejalashtirish shaharsozlik faoliyati doirasida amalga oshiriladi.

Yoʻl faoliyatini rejalashtirishda “toʻsiqsiz” muhitni yaratish va piyodalar xavfsizligi ustuvorligini taʼminlash, xalqaro standartlarga mos zamonaviy yoʻl boʻyi infratuzilmasi va xizmat koʻrsatish obyektlarini qurish, shuningdek atrof-muhitga salbiy taʼsirlarning oldini olish hamda yoʻl faoliyati rejalashtirilayotgan hudud aholisining fikrini oʻrganish boʻyicha chora-tadbirlar nazarda tutilishi kerak.

28-modda. Yoʻl faoliyatini moliyalashtirish

Umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻllariga oid yoʻl faoliyatini moliyalashtirish Oʻzbekiston Respublikasining respublika budjeti mablagʻlari, davlat-xususiy sheriklik asosida jalb etilgan mablagʻlar va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa mablagʻlar hisobidan amalga oshiriladi.

Umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻllarini moliyalashtirishga ajratilgan mablagʻlar belgilangan maqsadga ega boʻladi hamda tegishli avtomobil yoʻllarini qurish, rekonstruksiya qilish, taʼmirlash va saqlash bilan bogʻliq boʻlmagan ehtiyojlar uchun olib qoʻyilmaydi yoki sarflanmaydi, bundan qonunchilikda nazarda tutilgan hollar mustasno.

Shaharlarning va boshqa aholi punktlarining koʻchalariga (ichki avtomobil yoʻllariga) oid yoʻl faoliyatini moliyalashtirish mahalliy budjet mablagʻlari, shuningdek qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa mablagʻlar hisobidan amalga oshiriladi.

Xoʻjalik avtomobil yoʻllariga oid yoʻl faoliyatini moliyalashtirish ushbu yoʻllarning egalari tomonidan amalga oshiriladi.

Davlat-xususiy sheriklik toʻgʻrisidagi bitimda nazarda tutilgan majburiyatlarni bajarish uchun xususiy sherikka berilgan avtomobil yoʻllariga doir yoʻl faoliyatini moliyalashtirish Oʻzbekiston Respublikasining davlat-xususiy sheriklik toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlariga va mazkur bitimga muvofiq amalga oshiriladi.

Yoʻl faoliyatini moliyalashtirish uchun mablagʻlarni jamlash va ularni maqsadli sarflash uchun avtomobil yoʻllarini rivojlantirishning maqsadli jamgʻarmalari tashkil etilishi mumkin.

29-modda. Avtomobil yoʻllarini loyihalashtirish, qurish va rekonstruksiya qilish

Avtomobil yoʻllarini loyihalashtirish, qurish va rekonstruksiya qilish ishlari qonunchilikda belgilangan tartibda yuridik shaxslar tomonidan amalga oshiriladi.

Avtomobil yoʻllarini loyihalashtirish, qurish va rekonstruksiya qilish ishlari davlat-xususiy sheriklik loyihalari doirasida amalga oshirilishi mumkin.

Avtomobil yoʻllarini qurish va rekonstruksiya qilish boʻyicha loyiha hujjatlari qonunchilikda belgilangan tartibda davlat ekspertizasidan va yoʻl harakati xavfsizligi auditidan oʻtkazilishi kerak.

Avtomobil yoʻllarini qurish va rekonstruksiya qilish uchun ishlab chiqilgan atrof-muhitga taʼsirni baholash materiallari qonunchilikda belgilangan tartibda davlat ekologik ekspertizasidan oʻtkazilishi lozim.

Agar umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻli bilan tutashgan yoki kesishgan avtomobil yoʻli shaharsozlik normalari va qoidalari buzilgan holda qurilgan boʻlsa, maxsus vakolatli organ yoki uning tegishli hududiy boʻlinmasi uni qayta qurish haqida yoxud hududni dastlabki holatiga keltirish toʻgʻrisida qaror qabul qilishga haqli.

Avtomobil yoʻllarini qurish va rekonstruksiya qilish ishlari ajratilgan mintaqadagi mavjud kommunikatsiya tarmoqlarini rekonstruksiya qilish hamda yangilarini qurish ishlari toʻliq yakunlanganidan keyin amalga oshiriladi.

Umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻllarining qatnov qismi ostida yangi muhandislik kommunikatsiyalari tarmoqlarini loyihalashtirishda va qurishda ularni boʻylama joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Ajratilgan mintaqada muhandislik kommunikatsiyalarini qurish va rekonstruksiya qilish loyihalari ushbu yoʻl egasi bilan kelishiladi, avtomobil yoʻlining va ajratilgan mintaqaning avvalgi holatini tiklash ishlariga doir xarajatlarning oʻrni muhandislik kommunikatsiyalarining egasi hisobidan qoplanadi.

Avtomobil yoʻllarini qurishda yoki rekonstruksiya qilishda ularning egalari avtomobil yoʻllaridan foydalanuvchilarni ushbu ishlarni tugatish muddatlari va aylanib oʻtish yoʻllari toʻgʻrisida oldindan xabardor qilishi shart.

30-modda. Avtomobil yoʻllarini taʼmirlash va saqlash

Avtomobil yoʻllarini taʼmirlash va saqlash ishlari mazkur yoʻl egalari tomonidan, shu jumladan ixtisoslashtirilgan yoʻl tashkilotlarini jalb etgan holda amalga oshiriladi.

Avtomobil yoʻllarini taʼmirlash boʻyicha loyiha hujjatlari qonunchilikda belgilangan tartibda davlat ekspertizasidan va yoʻl harakati xavfsizligi auditidan oʻtkazilishi kerak.

Avtomobil yoʻli egasining balansida avtomobil yoʻlini taʼmirlash va saqlash uchun ishlatiladigan yordamchi binolar hamda inshootlar (yoʻl boʻlimi binolari, ishlab chiqarish zavodlari va sexlari, yoʻl texnikasini taʼmirlash va saqlash avtosaroylari, yordamchi inshootlar majmuasi, ustaxonalar, materiallarni qishda saqlash uchun bostirmalar, omborxonalar, toifalangan obyektlarni qoʻriqlash xizmatining binolari hamda yordamchi inshootlari va boshqalar) boʻlishi mumkin.

Temir yoʻllarni kesib oʻtish joylarini, estakadalarni, parom kechuvlarini, tramvay yoʻllarini hamda avtomobil yoʻllaridagi boshqa inshootlarni taʼmirlash va saqlash ishlari ushbu inshootlarning egalari tomonidan amalga oshiriladi.

31-modda. Yoʻl boʻyi infratuzilmasi va xizmat koʻrsatish obyektlariga nisbatan qoʻyiladigan talablar

Yoʻl boʻyi infratuzilmasi va xizmat koʻrsatish obyektlarida transport vositalari uchun toʻxtab turish joylari, avtomobil yoʻlidan ularga borish uchun shoxobcha yoʻllar (kirish-chiqish yoʻllari va tutashmalar) mavjud boʻlishi kerak. Shoxobcha yoʻllar boshqa avtomobil yoʻli bilan tutashganda yoʻl harakati xavfsizligini taʼminlash uchun borish yoʻllari tezlikni oʻzgartirish tasmalari va avtomobil yoʻli elementlari bilan taʼminlangan boʻlishi kerak.

Transport vositalari uchun toʻxtab turish joylarini, shoxobcha yoʻllarni (kirish-chiqish yoʻllarini va tutashmalarni), tezlikni oʻzgartirish tasmalarini qurish, rekonstruksiya qilish, taʼmirlash va saqlash ishlari yoʻl boʻyi infratuzilmasining hamda xizmat koʻrsatish obyektining egasi tomonidan amalga oshiriladi.

32-modda. Yoʻl faoliyati sohasidagi kafolat muddatlari

Qonunchilik hujjatlarida, shuningdek davlat-xususiy sheriklik toʻgʻrisidagi bitimlarda avtomobil yoʻlini va yoʻl inshootlarini qurish, rekonstruksiya qilish va taʼmirlash ishlari natijalarining kafolatli muddatlari, shuningdek normativlarga nomuvofiqlik uchun javobgarlik choralari belgilanadi.

5-bob. Avtomobil yoʻllaridan foydalanish

33-modda. Avtomobil yoʻllaridan foydalanuvchilarning huquq va majburiyatlari

Avtomobil yoʻllaridan foydalanuvchilar quyidagi huquqlarga ega:

umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻllaridan, shaharlarning va boshqa aholi punktlarining koʻchalari (ichki avtomobil yoʻllari) boʻylab erkin va bepul harakatlanish, shuningdek foydalanish uchun ochiq boʻlgan xoʻjalik avtomobil yoʻllaridan harakatlanish;

avtomobil yoʻllarida yil davomida, xavfsiz va qulay sharoitlarda harakatlanish;

yoʻl sharoitlari, avtomobil yoʻllarida harakatlanish vaqtinchalik cheklanishi yoki taqiqlanishi, transport vositalarining ruxsat etilgan harakat tezligi, vazni va gabaritlari toʻgʻrisida tezkor axborot olish;

avtomobil yoʻlidagi nosozliklar tufayli, shuningdek avtomobil yoʻllari egalari tomonidan avtomobil yoʻllari toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga rioya etilmaganligi sababli yetkazilgan zararning oʻrnini belgilangan tartibda undirib olish;

operatordan pulli avtomobil yoʻlidan foydalanish qoidalari, harakatlanish uchun toʻlov, toʻlovni toʻlash tartibi va usullari, toʻlovga kiritilgan xizmatlar roʻyxati va boshqa shu kabi xizmatlarni koʻrsatish tartibi toʻgʻrisida, shuningdek muqobil bepul harakatlanish yoʻnalishlari haqida maʼlumot olish;

operator bilan tuzilgan ommaviy shartnomaga muvofiq pulli avtomobil yoʻlida harakatlanish.

Avtomobil yoʻllaridan foydalanuvchilar qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Avtomobil yoʻllaridan foydalanuvchilar:

avtomobil yoʻllarining soz holatda boʻlishini taʼminlaydigan transport vositalaridan foydalanishi, shu jumladan ruxsat etilgan vazn va gabarit parametrlariga rioya etishi;

atrof-muhitning va ajratilgan mintaqaning ifloslanishiga, avtomobil yoʻllarining va yoʻl obyektlarining shikastlanishiga yoʻl qoʻymasligi;

transport vositasida operator talablariga muvofiq yoʻl talonlari mavjud boʻlmagan yoki u avtomatik elektron toʻlovni amalga oshiruvchi texnik vositalar bilan jihozlanmagan taqdirda, pulli avtomobil yoʻllaridan faqat toʻlov punktlari orqali harakatlanishi;

operator tomonidan belgilangan yoʻlda harakatlanish tartibiga, tezlik chegaralariga rioya etishi, shuningdek tasdiqlangan toʻlov stavkalariga muvofiq pulli avtomobil yoʻllarida harakatlanish uchun toʻlovni oʻz vaqtida va toʻliq amalga oshirishi shart.

Avtomobil yoʻllaridan foydalanuvchilarning zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

34-modda. Avtomobil yoʻllaridan foydalanuvchilarning javobgarligi

Avtomobil yoʻllariga zarar keltirgan avtomobil yoʻllaridan foydalanuvchilar qonunchilikda belgilangan tartibda javobgarlikka tortiladi hamda ushbu yoʻllarni tiklash ishlari qiymatining oʻrnini qoplaydi.

Pulli avtomobil yoʻlida harakatlanish uchun toʻlovni oʻz vaqtida, toʻliq amalga oshirmagan foydalanuvchilar Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksiga muvofiq javobgarlikka tortiladi va operatorga keltirilgan zararning oʻrnini qoplaydi.

35-modda. Avtomobil yoʻllari egalarining huquq va majburiyatlari

Avtomobil yoʻllarining egalari quyidagi huquqlarga ega:

avtomobil yoʻllarini qurish, taʼmirlash va rekonstruksiya qilish loyihalarini kelishib olish va tasdiqlashda, shuningdek taʼmirlash ishlarini tashkil etishda ishtirok etish;

oʻzining ixtiyorida boʻlgan yoki mulki boʻlgan avtomobil yoʻllaridan qonunchilikda belgilangan tartibda foydalanish.

Avtomobil yoʻllarining egalari qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Avtomobil yoʻllarining egalari:

avtomobil yoʻllarini soz holatda saqlashi, ulardan transport vositalarining xavfsiz harakatlanishini taʼminlashi;

ajratilgan mintaqada davlat standartlariga muvofiq yoʻl belgilarini va harakat xavfsizligini taʼminlovchi boshqa texnik vositalarni oʻrnatishi;

avtomobil yoʻllarida qurilish-taʼmirlash ishlarini bajarish chogʻida yoʻl harakati xavfsizligini taʼminlash maqsadida ushbu ishlar olib boriladigan uchastkalar tegishli tarzda jihozlanishini, shu jumladan kunduzgi va tungi vaqtlarda yaxshi koʻrinadigan toʻsiqlar, yoʻl belgilari va koʻrsatkichlar oʻrnatilishini, zarur boʻlganda aylanib oʻtish yoʻllari tashkil etilishini taʼminlashi;

yoʻnalishli transport vositalarining bekatlari mavjud boʻlgan hollarda yoʻlovchilarning chiqishi va tushishi uchun maydonchalar yaratilishini taʼminlashi;

haydovchilar dam olishi uchun moʻljallangan joylarda transport vositalarining tegishli shart-sharoitlarga ega boʻlgan toʻxtab turish joylarini barpo etishi;

avtomobil yoʻllaridan foydalanuvchilar avtomobil yoʻllarining (yoʻl uchastkalarining) holati toʻgʻrisidagi axborotni olishi uchun shart-sharoitlar yaratishi;

yoʻl sharoitlari bilan bogʻliq yoʻl-transport hodisalarining sabablari doimiy ravishda oʻrganilishini va Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi bilan yaqin hamkorlikda yoʻl harakati xavfsizligini taʼminlash boʻyicha tegishli chora-tadbirlar belgilanishini taʼminlashi shart.

Ushbu moddaning birinchi qismida belgilangan majburiyatlar avtomobil yoʻllarining egalari tomonidan yoʻllarni taʼmirlash va xizmat koʻrsatish uchun jalb etiladigan ixtisoslashtirilgan yoʻl tashkilotlariga nisbatan ham tatbiq etiladi.

Avtomobil yoʻllari egalarining zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

36-modda. Avtomobil yoʻliga tutashgan yoki yoʻl boʻyi mintaqasida joylashgan yer uchastkalari mulkdorlarining, egalarining va ulardan foydalanuvchilarning majburiyatlari

Avtomobil yoʻliga tutashgan yoki yoʻl boʻyi mintaqasida joylashgan yer uchastkalarining mulkdorlari, egalari va ulardan foydalanuvchilar:

avtomobil yoʻliga qoʻshiladigan va shoxobcha yoʻllarni texnik soz holatda saqlashi;

ajratilgan mintaqadagi dov-daraxtlarni asrash va saqlashga koʻmaklashishi;

avtomobil yoʻliga tutash butalarni parvarishlashi va imoratlarni soz holatda saqlashi shart.

Yoʻl boʻyi mintaqasida joylashgan yer uchastkalarining mulkdorlari, egalari va ulardan foydalanuvchilar ushbu yer uchastkalarida toshlar, shox-shabba, konstruksiyalar va boshqa materiallar toʻplanishiga yoʻl qoʻymasligi shart.

Avtomobil yoʻliga tutashgan yoki yoʻl boʻyi mintaqasida joylashgan yer uchastkalari mulkdorlarining, egalarining va ulardan foydalanuvchilarning zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

37-modda. Avtomobil yoʻllaridan foydalanish tartibi

Umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻllaridan foydalanish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi tomonidan belgilanadi.

Shaharlarning va boshqa aholi punktlarining koʻchalaridan (ichki avtomobil yoʻllaridan) foydalanish tartibi mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining qarori bilan belgilanadi.

Xoʻjalik avtomobil yoʻllaridan foydalanish tartibi ushbu avtomobil yoʻllarining egalari tomonidan belgilanadi.

Avtomobil yoʻllarida sunʼiy notekisliklar va toʻsiqlar yaratishga yoʻl qoʻyilmaydi, bundan qonunchilikda belgilangan hollar mustasno.

Xorijiy davlatlar transport vositalarining avtomobil yoʻllarida harakatlanishi Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga muvofiq va qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

38-modda. Avtomobil yoʻllaridan ularning asosiy vazifasi bilan bogʻliq boʻlmagan hollarda foydalanish tartibi

Avtomobil yoʻllaridan ularning asosiy vazifasi bilan bogʻliq boʻlmagan hollarda foydalanish tartibi mazkur yoʻlning egasi tomonidan qonunchilikka muvofiq belgilanadi.

Agar qonunda boshqacha hol nazarda tutilmagan boʻlsa, yoʻl egalari bilan kelishmasdan turib:

ajratilgan mintaqada yoʻl axborotiga aloqasi boʻlmagan reklama peshtaxtalari, peshlavhalar, eʼlonlar oʻrnatish va joylashtirishga;

sport musobaqalari va ommaviy tadbirlar oʻtkazishga;

ajratilgan mintaqa doirasida koʻkalamzorlashtirish ishlarini olib borishga;

kommunikatsiya tarmoqlarining avtomobil yoʻllarini kesib oʻtishiga;

tutashma va chiqish yoʻllari qurishga;

koʻpriklar va suv quvurlari yaqinida melioratsiya hamda boshqa maqsadlar uchun daryolar va zovurlarning oʻzanlarini chuqurlashtirishga;

avtomobil yoʻliga qoʻshilib ketgan shlyuzlar, toʻgʻonlar va boshqa melioratsiya hamda gidrotexnika inshootlarini taʼmirlashga;

avtomobil yoʻllari chetlarida hamda yoʻl koʻtarmalari yoki oʻyimlarining qiyaliklarida joylashgan, foydalanilayotgan aloqa va elektr uzatish liniyalarini rekonstruksiya qilish ishlarini bajarishga yoʻl qoʻyilmaydi.

39-modda. Avtomobil yoʻllarida harakatlanishni vaqtinchalik cheklash yoki taqiqlash

Avtomobil yoʻllari egalari Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi va Favqulodda vaziyatlar vazirligi bilan hamkorlikda quyidagi hollarda mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarini xabardor qilgan va avtomobil yoʻllaridan foydalanuvchilarni oldindan ogohlantirgan holda avtomobil yoʻllaridagi (yoʻl uchastkalaridagi) harakatlanishni vaqtinchalik cheklash yoki taqiqlash huquqiga ega:

tabiiy ofatlar, yongʻinlar sodir boʻlgan, avtomobil yoʻllari va yoʻl inshootlarining yuk koʻtarish qobiliyati yoʻqolgan va boshqa shunga oʻxshash hollarda;

avtomobil yoʻllarida qurilish-taʼmirlash ishlari olib borilayotganda, shuningdek ajratilgan mintaqada transport vositalari va piyodalarning harakat xavfsizligiga daxl qiladigan ishlar bajarilayotganda.

Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi bilan birgalikda avtomobil yoʻlining yuk koʻtarish qobiliyati pasayishiga olib keladigan noqulay tabiiy-iqlim sharoitlarida asfaltbeton qoplamali avtomobil yoʻllarida ogʻir vaznli yuk transport vositalari harakatini “Yoʻl harakati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga binoan vaqtinchalik cheklashi yoki taqiqlashi mumkin.

Harakatlanishni vaqtinchalik cheklash yoki taqiqlash toʻgʻrisidagi qarorda cheklov yoki taqiq joriy etilayotgan avtomobil yoʻllari (yoʻl uchastkalari), harakatlanishni cheklash yoki taqiqlash davri, shuningdek, zarur hollarda, yuk transport vositalarining ruxsat etilgan vazn parametrlari va harakatlanishi toʻxtatiladigan davr koʻrsatiladi.

Vaqtinchalik cheklovlar va taqiqlar tabiiy ofatlar hamda boshqa favqulodda vaziyatlar oqibatlarini bartaraf etish uchun zarur boʻlgan yuklarni, shuningdek avariya-tiklash va taʼmirlash ishlarini bajarishda ishlatiladigan yoʻl-qurilish hamda yoʻllardan foydalanish uchun moʻljallangan texnika vositalari va materiallarini tashishga nisbatan tatbiq etilmaydi.

40-modda. Avtomobil yoʻllarida yirik gabaritli va ogʻir vaznli transport vositalarining harakatlanishi

Yirik gabaritli va ogʻir vaznli transport vositalarining avtomobil yoʻllarida harakatlanishiga faqat maxsus vakolatli organ yoki uning tizimidagi idoralar tomonidan beriladigan maxsus ruxsatnoma mavjud boʻlgan taqdirda yoʻl qoʻyiladi.

Yirik gabaritli va ogʻir vaznli transport vositalarining (yuk bilan yoki yuksiz) harakatlanishi uchun maxsus ruxsatnoma harakat yoʻnalishi belgilangan holda va bunday transport vositalarining harakatlanishi uchun toʻlov toʻlanganidan keyin beriladi.

Yirik gabaritli va ogʻir vaznli transport vositalarining harakat yoʻnalishi pulli avtomobil yoʻli boʻylab oʻtgan taqdirda, ushbu yoʻnalish operator bilan kelishilishi shart.

Respublika hududi doirasida yuklarni tashish uchun ayrim toifadagi vazn parametrlari belgilangan meʼyordan ortiq boʻlgan transport vositalarining harakatlanishi uchun koʻp martalik maxsus ruxsatnoma qonunchilikda belgilangan tartibda berilishi mumkin.

Yirik gabaritli va ogʻir vaznli transport vositalarining avtomobil yoʻlida harakatlanishi uchun toʻlov stavkalari, koʻp martalik maxsus ruxsatnoma berilishi mumkin boʻlgan, vazn parametrlari belgilangan meʼyordan ortiq boʻlgan transport vositalarining toifalari, shuningdek yirik gabaritli va ogʻir vaznli transport vositalarining avtomobil yoʻllarida harakatlanishi qoidalari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

6-bob. Pulli avtomobil yoʻllari

41-modda. Pulli avtomobil yoʻllarini tashkil etish

Pulli avtomobil yoʻllarini qurish, rekonstruksiya qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qaror (bundan buyon matnda pulli avtomobil yoʻlini tashkil etish toʻgʻrisidagi qaror deb yuritiladi) Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan yoki oʻz vakolatlari doirasida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan qabul qilinadi.

Pulli avtomobil yoʻlini tashkil etish toʻgʻrisidagi qaror rejalashtirilayotgan pulli avtomobil yoʻli bilan bogʻliq hududlar oʻrtasida lozim darajadagi va foydalanish holatidagi avtomobil yoʻllari boʻylab muqobil bepul harakatlanishni taʼminlash sharti bilan qabul qilinadi.

Pulli avtomobil yoʻlini tashkil etish toʻgʻrisidagi qarorda pulli avtomobil yoʻlining yoʻnalishi, boshlangʻich va oxirgi punktlari, texnik tavsiflari, uzunligi va undan haq toʻlash asosida foydalanish muddatlari, shuningdek muqobil bepul harakatlanishni taʼminlaydigan avtomobil yoʻli koʻrsatiladi.

Pulli avtomobil yoʻlini tashkil etish toʻgʻrisidagi qaror uning konsepsiyasi (pulli avtomobil yoʻli davlat-xususiy sheriklik asosida quriladigan boʻlsa), texnik-iqtisodiy asoslash va loyihaoldi hujjatlari tasdiqlanganidan keyin qabul qilinadi.

Pulli avtomobil yoʻlini loyihalashtirish, qurish, rekonstruksiya qilish va undan foydalanish shaharsozlik toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarining hamda texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarning talablariga muvofiq amalga oshirilishi kerak.

Qonunchilikda pulli avtomobil yoʻlini loyihalashtirish, qurish, rekonstruksiya qilish, taʼmirlash, saqlash va undan foydalanishda umumeʼtirof etilgan xalqaro yoki ilgʻor xorijiy normalarni qoʻllash tartibi nazarda tutilishi mumkin.

42-modda. Pulli avtomobil yoʻllariga boʻlgan huquqlar va ularning oʻtkazilishi tartibi

Pulli avtomobil yoʻllari davlat mulki boʻlib, ular maxsus vakolatli organ ixtiyorida boʻladi.

Davlat-xususiy sheriklik asosida qurilgan yoki foydalanilayotgan pulli avtomobil yoʻllari ushbu Qonun va Oʻzbekiston Respublikasining davlat-xususiy sheriklik toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlariga muvofiq davlat-xususiy sheriklik loyihasini amalga oshirish muddatiga xususiy sherikka egalik qilish yoki foydalanish uchun, shu jumladan begʻaraz foydalanish uchun oʻtkazilishi mumkin.

43-modda. Pulli avtomobil yoʻllarini tashkil etish loyihalarini moliyalashtirish

Pulli avtomobil yoʻllarini qurish, rekonstruksiya qilish va ulardan foydalanish loyihalari ularni amalga oshirish shakliga qarab investorlarning, xalqaro moliya institutlarining mablagʻlari, shuningdek davlat-xususiy sheriklik doirasida jalb qilingan mablagʻlar va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan moliyalashtirilishi mumkin.

44-modda. Pulli avtomobil yoʻllarini davlat-xususiy sheriklik shartlari asosida tashkil etishning oʻziga xos xususiyatlari

Pulli avtomobil yoʻllarini tashkil etish (loyihalashtirish, qurish va rekonstruksiya qilish), taʼmirlash, saqlash hamda ulardan foydalanish ushbu Qonun va Oʻzbekiston Respublikasining davlat-xususiy sheriklik toʻgʻrisidagi qonunchiligiga muvofiq tuziladigan davlat-xususiy sheriklik toʻgʻrisidagi bitim asosida amalga oshiriladi.

Pulli avtomobil yoʻllari sohasidagi davlat-xususiy sheriklik toʻgʻrisidagi bitimda Oʻzbekiston Respublikasining davlat-xususiy sheriklik toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlari talablari bilan bir qatorda quyidagilar nazarda tutiladi:

bitim taraflarining pulli avtomobil yoʻlini loyihalashtirish, qurish, rekonstruksiya qilish, taʼmirlash, saqlash va undan foydalanish xarajatlari boʻyicha majburiyatlari;

xususiy sherikning pulli avtomobil yoʻlini taʼmirlash, saqlash va undan foydalanish boʻyicha majburiyatlari;

pulli avtomobil yoʻlining oʻtkazuvchanlik qobiliyati va undan foydalanish rejimiga qoʻyiladigan talablar;

davlat sherigining Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligida belgilangan miqdorda va tartibda xususiy sherikka erkin foydalanish uchun toʻlov toʻlash boʻyicha majburiyati;

pulli avtomobil yoʻlida transport vositalarining harakatlanishi uchun toʻlovni belgilash va oʻzgartirish tartibi hamda shartlari, toʻlovlarni yigʻish, bitim taraflari oʻrtasida mablagʻlarni taqsimlash tartibi;

davlat sherigining pulli avtomobil yoʻli joylashgan hududda uning mavjudligi toʻgʻrisidagi axborotni joylashtirish boʻyicha majburiyati;

xususiy sherikning toʻlov punktlarida foydalanuvchilarni pulli avtomobil yoʻlining boshlanishi, uzunligi, harakatlanish uchun toʻlov va muqobil bepul yoʻl orqali harakatlanish imkoniyatlari toʻgʻrisida xabardor qiladigan axborotni joylashtirish boʻyicha majburiyati;

xususiy sherikning davlat-xususiy sheriklik toʻgʻrisidagi bitim boʻyicha oʻz majburiyatlarini bajarishini taʼminlash usullari, shu jumladan pulli avtomobil yoʻliga tutash hududlarni obodonlashtirish, yoʻl boʻyi infratuzilmasi va xizmat koʻrsatish obyektlarini joylashtirish, shuningdek pulli avtomobil yoʻlining yoʻq boʻlishi yoki shikastlanishi xavfini sugʻurta qilish boʻyicha majburiyatlari;

davlat-xususiy sheriklik toʻgʻrisidagi bitimning amal qilish muddati tugaganidan keyin pulli avtomobil yoʻlini davlat sherigiga oʻtkazish tartibi va shartlari;

bitim taraflarining oʻz majburiyatlarini bajarmaganlik yoki lozim darajada bajarmaganlik uchun javobgarligi;

ushbu Qonunga va Oʻzbekiston Respublikasining davlat-xususiy sheriklik toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga zid boʻlmagan boshqa shartlar.

45-modda. Pulli avtomobil yoʻlidan foydalanish

Pulli avtomobil yoʻlidan foydalanish foydalanuvchi va operator oʻrtasidagi ommaviy shartnoma asosida amalga oshiriladi, unga koʻra operator ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlariga muvofiq foydalanuvchiga transport vositasida pulli yoʻldan harakatlanish huquqini taqdim etishi va yoʻl harakatini tashkil etishi, foydalanuvchi esa koʻrsatilgan xizmat uchun haq toʻlashi shart.

Foydalanuvchi transport vositasida pulli yoʻldan harakatlanish uchun quyidagi usullardan biri orqali operator bilan ommaviy shartnoma tuzadi:

pulli avtomobil yoʻliga kirish;

harakatlanish uchun toʻlovni toʻlov punktida toʻlash;

yoʻl talonini sotib olish.

Operator ushbu moddaning birinchi va ikkinchi qismlarida koʻrsatilgan shartnomani tuzishda pulli avtomobil yoʻlining bir foydalanuvchisiga boshqa foydalanuvchilariga nisbatan ustunlik berishga haqli emas.

Shartnoma tuzishdan oldin operator foydalanuvchiga koʻrsatiladigan xizmatlar hamda ularni tanlash imkoniyati haqida toʻliq va ishonchli axborotni taqdim etishi shart. Axborot davlat tilida va, zarur hollarda, boshqa tillarda taqdim etiladi.

Axborot shartnoma shartlarini va operator tomonidan koʻrsatiladigan xizmatlar uchun toʻlov tartibini oʻz ichiga olishi kerak, shu jumladan:

pulli avtomobil yoʻli sxemasini;

harakatlanish uchun toʻlov miqdorini, tartibini, usullarini (shakllarini);

harakatlanish uchun toʻlovlarni toʻlamagan holda harakatlanish huquqiga ega boʻlgan foydalanuvchilarning roʻyxatini;

operatorning avariya xizmati manzilini va aloqa maʼlumotlarini;

foydalanuvchilarning murojaatlarini qabul qiluvchi operator boʻlimining manzilini va aloqa maʼlumotlarini;

pulli avtomobil yoʻlida yoʻl harakati xavfsizligini taʼminlash uchun masʼul boʻlgan Oʻzbekiston Respublikasi ichki ishlar organlarining manzilini va aloqa maʼlumotlarini.

46-modda. Pulli avtomobil yoʻlidan harakatlanish uchun toʻlov olish tartibi

Pulli avtomobil yoʻlidan harakatlanish uchun toʻlov transport vositalarining yuqori tezlik rejimini va butun yoʻnalish boʻylab yuqori darajadagi servis xizmatini taʼminlash sharti bilan joriy etiladi.

Pulli avtomobil yoʻlidan harakatlanish uchun toʻlov miqdori operator tomonidan belgilanadi va, agar davlat-xususiy sheriklik toʻgʻrisidagi bitimda boshqacha tartib nazarda tutilmagan boʻlsa, belgilangan toʻlov miqdorining eng yuqori stavkasidan oshmasligi kerak.

Pulli avtomobil yoʻlidan harakatlanish uchun toʻlov miqdori barcha foydalanuvchilar uchun bir toifadagi transport vositalariga nisbatan teng belgilanadi.

Pulli avtomobil yoʻlidan harakatlanish uchun toʻlov qatʼiy belgilangan boʻlishi yoki bosib oʻtilgan har bir kilometr uchun hisoblanishi yoxud transport vositalarining toifasi, kunning vaqti, haftaning kuni yoki yilning oyiga qarab tabaqalashtirilishi mumkin.

47-modda. Harakatlanish uchun toʻlovni toʻlamagan holda pulli avtomobil yoʻllaridan harakatlanish huquqi

Transport vositalarining pulli avtomobil yoʻllaridan harakatlanishi uchun toʻlovni toʻlashdan quyidagilar ozod qilinadi:

yoʻl harakati xavfsizligi xizmati, yongʻindan saqlash xizmati, avariya-qutqaruv xizmati, tez tibbiy va shoshilinch yordam, davlat transport nazorati organi faoliyatida foydalaniladigan maxsus transport vositalari, Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari tarkibiga kiruvchi vazirlik va idoralarning maxsus transport vositalari hamda ular kuzatib kelayotgan transport vositalari;

favqulodda holat joriy etilganda, tabiiy yoki texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlar roʻy bergan holatlarda, shuningdek urush holatida barcha transport vositalari.

Qonun hujjatlarida pulli avtomobil yoʻllaridan harakatlanish uchun toʻlovni toʻlamagan holda harakatlanish huquqiga ega boʻlgan boshqa toifadagi foydalanuvchilar ham nazarda tutilishi mumkin, bundan davlat-xususiy sheriklik asosida tashkil etilgan yoki foydalanilayotgan pulli yoʻllar mustasno.

Davlat-xususiy sheriklik asosida pulli avtomobil yoʻllaridan foydalanilgan taqdirda, ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilmagan boshqa foydalanuvchilarga harakatlanish uchun toʻlovni toʻlamagan holda harakatlanish huquqini berish, agar davlat-xususiy sheriklik toʻgʻrisidagi bitimda boshqacha tartib nazarda tutilmagan boʻlsa, xususiy sherik bilan kelishilishi lozim.

Muqobil bepul yoʻldan harakatlanish imkoniyatidan foydalanishga toʻsqinlik qiladigan holatlar yuzaga kelganda, ushbu holatlar bartaraf etilgunga qadar pulli avtomobil yoʻlidan harakatlanish uchun toʻlovni olish toʻxtatib turiladi.

Pulli avtomobil yoʻlidan harakatlanish uchun toʻlov olishni toʻxtatib turish toʻgʻrisidagi qaror avtomobil yoʻlining egasi tomonidan, agar pulli avtomobil yoʻlidan davlat-xususiy sheriklik asosida foydalanilsa, ushbu moddaning toʻrtinchi qismida koʻrsatilgan holatlar yuzaga kelgan paytdan eʼtiboran bir sutka ichida davlat sherigining talabiga binoan xususiy sherik tomonidan qabul qilinadi.

Ushbu moddaning toʻrtinchi qismida nazarda tutilgan hollarda pulli avtomobil yoʻlidan harakatlanish uchun toʻlov olish davlat sherigining talabiga binoan toʻxtatib turilgan taqdirda, davlat-xususiy sheriklik toʻgʻrisidagi bitimda belgilangan tartibda xususiy sherik kompensatsiya toʻlashni talab qilishga haqli.

Operator tomonidan toʻlov punktlarida toʻlov toʻlamagan holda pulli avtomobil yoʻllaridan harakatlanish huquqi berilgan transport vositalarining harakatlanishiga imkoniyatlar yaratiladi.

48-modda. Pulli avtomobil yoʻlidan foydalanishni toʻxtatish va tugatish

Pulli avtomobil yoʻlidan foydalanishni toʻxtatish pulli avtomobil yoʻlini tashkil etish toʻgʻrisidagi qarorda koʻrsatilgan muddat oʻtganidan keyin, davlat-xususiy sheriklik asosida qurilgan pulli avtomobil yoʻlidan foydalanishni toʻxtatish esa davlat-xususiy sheriklik toʻgʻrisidagi bitimda nazarda tutilgan hollarda amalga oshiriladi.

Pulli avtomobil yoʻlining sifati va foydalanilish holati yomonlashib, uning xizmat koʻrsatishi va yuqori harakatlanish tezligi rejimida tegishli darajada xavfsiz harakatlanishni taʼminlash imkonini bermagan taqdirda, pulli avtomobil yoʻlidan foydalanish uning egasi tomonidan qisman cheklanishi yoki toʻxtatilishi kerak.

7-bob. Yakunlovchi qoidalar

49-modda. Nizolarni hal etish

Avtomobil yoʻllari sohasida yuzaga keladigan nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.

50-modda. Avtomobil yoʻllari toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik

Avtomobil yoʻllari toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

51-modda. Oʻzbekiston Respublikasining Soliq kodeksiga oʻzgartirishlar kiritish

Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 30-dekabrda qabul qilingan OʻRQ-599-sonli Qonuni bilan yangi tahrirda tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Soliq kodeksiga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, 12-songa 1-ilova; 2020-yil, № 3, 198-modda, № 10, 593-modda, № 11, 652-modda, № 12, 690, 691-moddalar; 2021-yil, № 1, 6-modda, № 4, 294-modda, 4-songa ilova, № 8, 800-modda, № 9, 901-modda, № 10, 968, 969, 972, 973-moddalar, № 12, 1199-modda; 2022-yil, № 2, 79-modda, № 3, 215, 216-moddalar, № 5, 461, 464, 467-moddalar, № 6, 570-modda, № 7, 664, 666-moddalar, № 12, 1190-modda; 2023-yil, № 6, 444, 446-moddalar, № 7, 540-modda, № 12, 1011-modda; 2024-yil, № 2, 106, 110, 111-moddalar, № 4, 346-modda, № 5, 458, 459-moddalar, № 8, 822, 831-moddalar, № 9, 958-modda, № 10, 1076-modda, № 11, 1190-modda, № 12, 1283, 1284, 1296, 1297-moddalar; 2025-yil, № 2, 188, 194-moddalar, № 4, 519, 520, 521, 522-moddalar, № 5, 644, 645-moddalar, № 6, 729, 731-moddalar, № 8, 971-modda) quyidagi oʻzgartirishlar kiritilsin:

1) 411-modda uchinchi qismining 3-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“3) umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻllari, shu jumladan pulli avtomobil yoʻllari”;

2) 426-modda ikkinchi qismining 3-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“3) umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻllari, shu jumladan pulli avtomobil yoʻllari egallagan yerlar”.

52-modda. Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish

Quyidagilar oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin:

1) Oʻzbekiston Respublikasining 2007-yil 2-oktabrda qabul qilingan “Avtomobil yoʻllari toʻgʻrisida”gi OʻRQ-117-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2007-yil, № 10, 472-modda);

2) Oʻzbekiston Respublikasining 2014-yil 11-dekabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-381-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2014-yil, № 12, 343-modda) 20-moddasi ;

3) Oʻzbekiston Respublikasining 2018-yil 23-iyulda qabul qilingan “Baʼzi davlat organlari va tashkilotlarining faoliyati takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-486-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2018-yil, № 7, 431-modda) 25-moddasi ;

4) Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-aprelda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-683-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2021-yil, 4-songa ilova) 185-moddasi ;

5) Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 23-oktabrda qabul qilingan “Yer toʻgʻrisidagi qonunchilik takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-871-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2023-yil, № 10, 795-modda) 7-moddasi ;

6) Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 23-yanvarda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-1021-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2025-yil, № 1, 7-modda) 4-moddasi .

53-modda. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash

Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

54-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

ushbu Qonun 21-moddasi birinchi qismining sakkizinchi xatboshisida nazarda tutilgan pulli avtomobil yoʻllarida harakatni tashkil etish xizmatlarini koʻrsatish va ushbu yoʻllardan foydalanish qoidalarini, shuningdek pulli avtomobil yoʻllarida harakatlanish uchun toʻlovlarni hisoblash uslubiyatini ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy ichida ishlab chiqsin va tasdiqlasin;

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

55-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi

Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Ushbu Qonun 6-bobining moddalari ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy oʻtgach amalga kiritiladi.

Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2026-yil 5-avgust,

OʻRQ-1162-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 06.08.2026-y., 03/26/1162/0821-son)

lex.uz