UzbekAI

Ўзбекистон Республикасининг Қонуни

Риэлторлик фаолияти тўғрисида

Қонунчилик палатаси томонидан 2025 йил 1 июлда қабул қилинган Сенат томонидан 2026 йил 7 апрелда маъқулланган

1-боб. Умумий қоидалар

1-модда. Ушбу Қонуннинг мақсади ва қўлланилиш соҳаси

Ушбу Қонуннинг мақсади риэлторлик фаолияти соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат.

Ушбу Қонун хусусий мулк бўлган кўчмас мулк мулкдорлари томонидан мустақил равишда тузиладиган битимларга нисбатан татбиқ этилмайди.

2-модда. Риэлторлик фаолияти тўғрисидаги қонунчилик

Риэлторлик фаолияти тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборатдир.

Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида Ўзбекистон Республикасининг риэлторлик фаолияти тўғрисидаги қонунчилигида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.

3-модда. Асосий тушунчалар

Ушбу Қонунда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:

кўчмас мулк бўйича агент — ушбу Қонунда белгиланган тартибда риэлторлик фаолиятини амалга оширувчи якка тартибдаги тадбиркор ёки ўзини ўзи банд қилган шахс;

мультилистинг тизими — кўчмас мулк бозорига ва объектларига доир мавжуд маълумотларни ҳамда таклифларни тўплаш, сақлаш ва алмашиш орқали кўчмас мулк объекти бўйича битимларни амалга ошириш имконини берадиган электрон ахборот тизими;

риэлтор — риэлторлик фаолияти соҳасидаги профессионал жамоат бирлашмаси томонидан берилган риэлторларнинг малака сертификатига эга бўлган жисмоний шахс;

риэлторларнинг малака сертификати — профессионал жамоат бирлашмаси томонидан бериладиган, риэлторнинг малакасини тасдиқлайдиган ва риэлторлик ташкилоти таркибида риэлторлик хизматларини кўрсатиш ҳуқуқини берадиган ҳужжат;

Риэлторларнинг профессионал одоб-ахлоқ кодекси — риэлторнинг риэлторлик фаолиятини амалга оширишда бажарилиши шарт бўлган хулқ-атвори ва касбий ахлоқ қоидалари ҳамда тартиботлари йиғиндиси;

риэлторлик сўрови — риэлторлик ташкилотининг, кўчмас мулк бўйича агентнинг давлат органига ёки бошқа ташкилотларга буюртмачи билан тузилган шартнома бўйича тегишли риэлторлик хизматларини кўрсатиш учун зарур ахборотни белгиланган тартибда тақдим этишни сўраб ёзма ёхуд электрон шаклда, шу жумладан мультилистинг тизими орқали йўллаган мурожаати;

риэлторлик ташкилоти — ушбу Қонунда белгиланган тартибда риэлторлик фаолиятини амалга оширувчи ҳамда риэлторлик фаолияти соҳасидаги профессионал жамоат бирлашмаларидан бирига аъзо бўлган тижорат ташкилоти;

риэлторлик фаолияти — шартнома асосида риэлторлик хизматларини кўрсатадиган ҳамда Риэлторлар, риэлторлик ташкилотлари, кўчмас мулк бўйича агентлар ва риэлторлик фаолияти соҳасидаги профессионал жамоат бирлашмаларининг ягона реестрига киритилган риэлторлик ташкилотларининг ва кўчмас мулк бўйича агентларнинг фаолияти;

риэлторлик фаолияти соҳасидаги профессионал жамоат бирлашмаси (бундан буён матнда профессионал жамоат бирлашмаси деб юритилади) — ўз аъзоларининг профессионал даражасини ошириш ва сақлаб туришга кўмаклашиш, уларни қўллаб-қувватлаш, уларнинг касбий манфаатларини ҳимоя қилиш, шу жумладан судларда ҳимоя қилиш бўйича фаолият юритадиган, камида эллик нафар риэлторлик ташкилотининг ва (ёки) кўчмас мулк бўйича агентнинг аъзолигига асосланган нодавлат нотижорат ташкилотлари;

риэлторлик хизматлари — кўчмас мулк объектлари ва уларга бўлган ҳуқуқлар билан боғлиқ ҳаракатлар содир этилганда риэлторлик ташкилоти ёки кўчмас мулк бўйича агент томонидан риэлторлик хизматлари буюртмачисига кўрсатиладиган, шу жумладан электрон шаклда кўрсатиладиган пулли хизматлар;

риэлторлик хизматлари буюртмачиси (бундан буён матнда буюртмачи деб юритилади) — ушбу Қонунга мувофиқ риэлторлик ташкилоти ёки кўчмас мулк бўйича агент билан риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномасини тузиш орқали риэлторлик хизматларига буюртма берадиган юридик ёки жисмоний шахс;

Риэлторлар, риэлторлик ташкилотлари, кўчмас мулк бўйича агентлар ва риэлторлик фаолияти соҳасидаги профессионал жамоат бирлашмаларининг ягона реестри (бундан буён матнда Ягона реестр деб юритилади) — риэлторлик фаолияти соҳасидаги ваколатли давлат органи томонидан шакллантириладиган ва унинг расмий веб-сайтида жойлаштириладиган, риэлторлар, риэлторлик ташкилотлари, кўчмас мулк бўйича агентлар ҳамда профессионал жамоат бирлашмалари ҳақидаги ахборотни тўплаш, ҳисобга олиш ва таҳлил қилиш имконини берадиган ягона ахборот тизими.

4-модда. Риэлторлик фаолиятининг асосий принциплари

Риэлторлик фаолияти соҳасидаги асосий принциплар қуйидагилардан иборат:

қонунийлик;

холислик ва ҳалоллик;

ахборотнинг махфийлиги;

манфаатлар тўқнашувига йўл қўйилмаслиги.

5-модда. Қонунийлик принципи

Риэлторлик фаолияти соҳасидаги муносабатлар Ўзбекистон Республикаси Конституциясига , ушбу Қонунга ва бошқа қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ амалга оширилиши керак.

6-модда. Холислик ва ҳалоллик принципи

Риэлтор ва кўчмас мулк бўйича агент риэлторлик фаолияти соҳасидаги муносабатларда жамият манфаатлари устуворлигига риоя этиши, беғараз бўлиши ҳамда риэлторлик ташкилоти ва кўчмас мулк бўйича агент обрўсига салбий таъсир қиладиган ҳолатларга йўл қўймаслиги керак.

7-модда. Ахборотнинг махфийлиги принципи

Риэлторлик ташкилоти ва кўчмас мулк бўйича агент риэлторлик хизматларини кўрсатиш жараёнида ўзига маълум бўлган маълумотларни ўзига риэлторлик хизмати кўрсатилган шахсларнинг ёзма розилигисиз ошкор қилишга ҳамда ўзгаларга беришга ҳақли эмас, бундан жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга, оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисидаги ва бошқа қонунчиликда назарда тутилган ҳоллар мустасно.

8-модда. Манфаатлар тўқнашувига йўл қўйилмаслиги принципи

Риэлторлик ташкилоти ва кўчмас мулк бўйича агент риэлторлик хизматларини кўрсатиш жараёнида юзага келадиган манфаатлар тўқнашувининг олдини олиш чораларини кўриши шарт.

9-модда. Риэлторлик хизматларининг миллий стандартлари

Риэлторлик хизматларининг миллий стандарти риэлторлик фаолиятининг тегишли йўналишини тартибга соладиган норматив-ҳуқуқий ҳужжатдир (бундан буён матнда миллий стандарт деб юритилади).

Миллий стандартлар риэлторлик фаолияти соҳасидаги ваколатли давлат органи томонидан профессионал жамоат бирлашмалари билан биргаликда ишлаб чиқилади ва қуйидагиларни белгилайди:

риэлторлик фаолиятини амалга оширишга ва сифатли даражадаги риэлторлик хизматларини кўрсатишга оид талабларни;

риэлторлик хизматларини кўрсатиш жараёнини тартибга солувчи ҳужжатларни ишлаб чиқиш ва расмийлаштириш тартибини;

риэлторларни касбга тайёрлаш ва мунтазам равишда уларнинг малакасини ошириб бориш тизимини жорий этишга оид талабларни;

риэлторлик хизматининг турларига мансуб талабларни ва Ўзбекистон Республикаси қонунчилигига зид бўлмаган бошқа талабларни.

2-боб. Риэлторлик фаолиятини тартибга солиш

10-модда. Риэлторлик фаолияти соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари

Риэлторлик фаолияти соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари қуйидагилардан иборат:

риэлторлик фаолиятини ривожлантириш ва риэлторлик хизматлари бозоридаги ҳалол рақобатни илғор халқаро амалиёт асосида ривожлантириш учун шарт-шароитлар яратиш;

риэлторлик хизматларини такомиллаштириш ва янада ривожлантириш жараёнларида профессионал жамоат бирлашмаларининг иштирокини кенгайтириш орқали риэлторлик фаолиятининг ўзини ўзи тартибга солиш механизмларини ривожлантириш;

риэлторлик хизматларининг яширин бозори шакллантирилишига олиб келадиган сабаблар ва омилларни аниқлаш, бартараф этиш, риэлторлик хизматларининг қонунийлаштирилишини рағбатлантириш учун шароитлар яратиш;

қонунга хилоф равишда риэлторлик хизматлари кўрсатилиши ҳолларини аниқлаш, белгиланган тартибда риэлторларнинг малака сертификатини олмасдан туриб риэлторлик хизматлари кўрсатилишининг олдини олиш;

риэлторлик ташкилотларининг ва кўчмас мулк бўйича агентнинг кўрсатилаётган риэлторлик хизматлари сифати учун жавобгарлигини ошириш;

профессионал жамоат бирлашмалари билан биргаликда риэлторлик фаолиятида жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш масалаларини мувофиқлаштириш;

риэлторлик фаолияти соҳасидаги ваколатли давлат органи томонидан риэлторлик ташкилотлари фаолиятининг доимий мониторинг тизимини такомиллаштириб бориш;

риэлторларни касбга тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш тизимини такомиллаштириш.

11-модда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг риэлторлик фаолияти соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

риэлторлик фаолияти соҳасидаги ягона давлат сиёсати амалга оширилишини таъминлайди;

риэлторлик фаолияти соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ўз ваколатлари доирасида қабул қилади;

профессионал жамоат бирлашмалари томонидан риэлторларнинг малака имтиҳонини ўтказиш тартибини тасдиқлайди;

риэлторларнинг малака сертификатини бериш регламентини тасдиқлайди;

Ягона реестрни юритиш тартибини ҳамда мазкур реестрга киритиш бўйича давлат хизматларини кўрсатишнинг маъмурий регламентини тасдиқлайди.

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

12-модда. Ўзбекистон Республикаси Давлат активларини бошқариш агентлигининг риэлторлик фаолияти соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Давлат активларини бошқариш агентлиги риэлторлик фаолияти соҳасидаги ваколатли давлат органидир (бундан буён матнда ваколатли давлат органи деб юритилади).

Ваколатли давлат органи:

риэлторлик фаолияти соҳасидаги давлат сиёсатини амалга оширади;

риэлторлик фаолиятини тартибга солувчи норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ҳамда миллий стандартларни ўз ваколатлари доирасида ишлаб чиқади, тасдиқлайди ва амалга оширади;

Ягона реестрни юритади;

профессионал жамоат бирлашмалари билан келишилган ҳолда, риэлторларни ўқитиш (уларнинг малакасини ошириш) дастурини тасдиқлайди;

жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисидаги қонунчиликда белгиланган вазифалар ҳамда мажбуриятларни бажаради;

жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш бўйича ички назорат қоидаларига риоя этилиши учун масъул бўлган риэлторлик ташкилотлари ходимларининг рўйхатини шакллантиради;

жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисидаги қонунчилик талабларига риэлторлик ташкилотлари ва кўчмас мулк агенти томонидан риоя этилиши устидан мониторингни профессионал жамоат бирлашмалари билан биргаликда юритади;

профессионал жамоат бирлашмалари ва халқаро ташкилотлар билан биргаликда риэлторлик фаолияти соҳасидаги ҳамкорликни амалга оширади.

Ваколатли давлат органи қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

13-модда. Профессионал жамоат бирлашмалари

Риэлторлик ташкилотлари ва кўчмас мулк бўйича агентлар ўз манфаатларини ифодалаш ҳамда ҳимоя қилиш мақсадида қонунчиликда белгиланган тартибда профессионал жамоат бирлашмаларини ташкил этиш ҳуқуқига эга.

Профессионал жамоат бирлашмалари:

давлат органларида ва нодавлат нотижорат ташкилотларида ўз аъзолари номидан иш юритади ҳамда уларнинг қонуний манфаатларини ҳимоя қилади;

Риэлторларнинг профессионал одоб-ахлоқ кодексини тасдиқлайди ва унга риоя этилишини таъминлайди;

риэлторлик фаолияти тўғрисидаги қонунчиликни такомиллаштириш бўйича таклифлар тайёрлайди ҳамда ўз аъзоларининг ахборот-услубий таъминотини ташкил этади;

ўз аъзоларининг реестрини юритади ва уни ўзининг расмий веб-сайтига жойлаштиради ҳамда унинг доимий равишда янгиланишини таъминлайди;

риэлторлик фаолияти тўғрисидаги қонунчиликка, Риэлторларнинг профессионал одоб-ахлоқ кодексига ўз аъзолари томонидан риоя этилиши устидан назоратни амалга оширади;

риэлторлик ташкилотларини ва кўчмас мулк бўйича агентларни белгиланган тартибда аъзоликка қабул қилади ва аъзоликдан чиқаради;

риэлторларнинг малака сертификатини беради, уни қайта расмийлаштиради, унинг амал қилиш муддатини узайтиради ва амал қилишини тугатади;

малака комиссиясини тузади, риэлторларнинг малака имтиҳонлари учун тест саволларини ишлаб чиқади ва риэлторларнинг малака сертификатини олиш учун малака имтиҳонларини ўтказади;

республика ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари ҳамда халқаро ташкилотлар билан риэлторлик фаолияти соҳасидаги ҳамкорликни амалга оширади ва ваколатли давлат органи комиссияларининг ишида иштирок этади;

риэлторларнинг малакасини ошириш тизими мониторингини таъминлайди ҳамда риэлторларга таълим берувчи ўқув марказларида ўз аъзоларининг малака ошириш курсларидан ўтганлиги ҳақидаги ахборотни йил якунлари бўйича навбатдаги йилнинг 20 январига қадар ваколатли давлат органига тақдим этади.

Профессионал жамоат бирлашмалари томонидан ўз ваколатлари доирасида қабул қилинадиган қарорлар уларнинг барча аъзолари томонидан бажарилиши шарт.

Профессионал жамоат бирлашмалари кириш ва аъзолик бадаллари ҳамда қонунчиликда тақиқланмаган бошқа маблағлар ҳисобидан молиялаштирилади. Бунда бадалларнинг миқдори профессионал жамоат бирлашмаси аъзоларининг умумий йиғилиши томонидан белгиланади.

Профессионал жамоат бирлашмасининг раҳбари ва ходими риэлторлик ташкилотининг таъсисчиси бўлишга, риэлторлик ташкилотида ишлашга ёки кўчмас мулк бўйича агент сифатида иш юритишга, риэлторлик ташкилоти билан фуқаролик-ҳуқуқий тусдаги шартномалар тузишга ҳақли эмас.

14-модда. Профессионал жамоат бирлашмасининг бошқарув органи

Профессионал жамоат бирлашмаси аъзоларининг умумий йиғилиши ушбу жамоат бирлашмасининг юқори органидир ва ушбу йиғилиш бир йилда камида бир марта чақирилади.

Ижро этувчи орган профессионал жамоат бирлашмасининг юқори органи томонидан унинг аъзолари орасидан сайланади ва жамоат бирлашмасининг фаолиятига жорий раҳбарликни амалга оширади.

15-модда. Ваколатли давлат органи ҳамда профессионал жамоат бирлашмалари фаолиятининг очиқлиги ва шаффофлигини таъминлаш

Ваколатли давлат органи ҳамда профессионал жамоат бирлашмалари ўз фаолиятини очиқ, шаффоф ҳамда давлат органлари, ташкилотлар, фуқаролар ва оммавий ахборот воситалари билан ҳамкорликда амалга оширади.

Ваколатли давлат органининг расмий веб-сайтига қуйидагилар жойлаштирилади:

Ягона реестр ва ундаги маълумотлар;

риэлторлик фаолияти тўғрисидаги қонунчилик ва миллий стандартлар;

риэлторлик хизматларини ривожлантириш тўғрисидаги ахборот;

қонунчиликка мувофиқ бошқа ахборот.

Профессионал жамоат бирлашмасининг расмий веб-сайтида профессионал жамоат бирлашмаси тўғрисидаги ахборот, унинг аъзоларининг реестри ва қонунчиликка мувофиқ бошқа ахборот жойлаштирилади.

16-модда. Риэлторларнинг малака сертификати

Риэлторларни ўқитиш (уларнинг малакасини ошириш) дастуридан ўтган ва риэлторларнинг малака имтиҳонини муваффақиятли топширган талабгорга профессионал жамоат бирлашмаси томонидан матрицали штрих кодли (QR-кодли) электрон ҳужжат шаклида риэлторларнинг малака сертификати берилади.

Профессионал жамоат бирлашмасининг малака комиссияси томонидан риэлторларнинг малака сертификатини олиш ёки унинг амал қилиш муддатини узайтириш учун талабгорларнинг билимларини текшириш мақсадида малака имтиҳони ўтказилади.

Риэлторларнинг малака сертификати дастлабки беш йил муддатга берилади, унинг амал қилиши риэлторларнинг малака имтиҳонини топширган ҳолда, белгиланган тартибда навбатдаги беш йил муддатга узайтирилиши мумкин.

Талабгорда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланган халқаро тан олинган риэлторларнинг малака сертификатлари рўйхатига мувофиқ халқаро тан олинган риэлторларнинг малака сертификати мавжуд бўлганда ҳамда у қонунчиликда белгиланган талабларга риоя этганда унга риэлторларнинг малака сертификати риэлторларнинг малака имтиҳони топширилмаган ҳолда, дастлабки беш йил муддатга берилади.

17-модда. Ягона реестр

Ягона реестр ваколатли давлат органи томонидан риэлторларга, риэлторлик ташкилотларига, кўчмас мулк бўйича агентга ҳамда профессионал жамоат бирлашмаларига рўйхат рақамини бериш йўли билан электрон шаклда юритилади ва очиқ ҳисобланади.

Ягона реестрни юритишда жисмоний шахсларнинг шахсга доир маълумотларига ишлов бериш шахсга доир маълумотлар тўғрисидаги қонунчиликка мувофиқ амалга оширилади.

3-боб. Риэлторлар, риэлторлик ташкилоти, кўчмас мулк бўйича агент, буюртмачи ҳамда уларнинг ҳуқуқлари, мажбуриятлари ва жавобгарлиги

18-модда. Риэлтор

Риэлтор риэлторлик ташкилоти таркибида фаолият юритади ва риэлторларнинг малака сертификатига эга бўлиши лозим.

Риэлтор ўзи билан риэлторлик ташкилоти ўртасида тузилган меҳнат шартномаси ёки фуқаролик-ҳуқуқий хусусиятга эга шартнома асосида бир вақтнинг ўзида фақат битта риэлторлик ташкилоти таркибида ишлаши мумкин.

19-модда. Риэлторлик ташкилоти

Риэлторлик ташкилоти ўзи ҳақидаги маълумотлар Ягона реестрга киритилган санадан эътиборан риэлторлик фаолиятини амалга оширишга ҳақлидир.

Риэлторлик ташкилоти, башарти қуйидаги мажбурий шартларга риоя этилса, қонунчиликда назарда тутилган ҳар қандай ташкилий-ҳуқуқий шаклда ташкил этилиши ва ўз фаолиятини амалга ошириши мумкин:

риэлторлик ташкилотининг раҳбари риэлторларнинг малака сертификатига эга бўлиши керак;

риэлторлик фаолиятини амалга ошираётганда риэлторлик ташкилоти штатида риэлторларнинг малака сертификатига эга бўлган камида икки нафар ходим бўлиши керак;

риэлторлик ташкилотига фақат ўзи учун мазкур риэлторлик ташкилоти асосий иш жойи бўлган риэлтор раҳбар бўлиши керак;

риэлторлик ташкилотида суғурталовчининг риэлторлик ташкилотининг фуқаролик жавобгарлигини суғурта қилиш шартномаси бўйича мажбуриятлари кучга кирганлигини тасдиқловчи суғурта полиси мавжуд бўлиши керак.

Риэлторлик ташкилоти ушбу модда иккинчи қисмининг талабларига мувофиқ бўлмаган тақдирда, у номувофиқлик юзага келган кундан эътиборан беш кунлик муддатда ваколатли давлат органини бу ҳақда ёзма ёки электрон шаклда хабардор қилади ва юзага келган номувофиқликни кўрсатиб ўтилган санадан эътиборан икки ойдан кўп бўлмаган муддатда бартараф этиши ёхуд риэлторлик фаолиятини тугатиш тўғрисида қарор қабул қилиши шарт. Номувофиқликлар белгиланган муддатда бартараф этилмаган тақдирда, белгиланган муддат тугаган санадан эътиборан бир ҳафта ичида ваколатли давлат органи риэлторлик ташкилотини Ягона реестрдан чиқаради ва бу ҳақда уни хабардор қилади.

Риэлторлик ташкилоти риэлторлик фаолиятидан бошқа фаолият турларини амалга ошириш ҳамда кўчмас мулк объекти бўйича битимнинг (бундан буён матнда битим деб юритилади) бевосита тарафи бўлиш ҳуқуқига эга эмас, бундан ўз эҳтиёжлари учун тузиладиган битим мустасно.

Риэлторлик ташкилоти республика ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари ҳамда хўжалик бошқаруви органлари томонидан ташкил этилиши мумкин эмас, бундан қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган ҳоллар мустасно.

Риэлторлик ташкилотининг филиали ташкил этилганда филиал раҳбари риэлтор бўлиши керак.

Риэлторлик ташкилоти Ягона реестрдан чиқарилган тақдирда, унинг риэлторлик фаолиятини амалга оширишига йўл қўйилмайди.

20-модда. Кўчмас мулк бўйича агент

Кўчмас мулк бўйича агент ўзи ҳақидаги маълумотлар Ягона реестрга киритилган санадан эътиборан риэлторлик фаолиятини амалга оширишга ҳақлидир.

Кўчмас мулк бўйича агент, башарти қуйидаги мажбурий шартларга риоя этилса, ўз фаолиятини амалга ошириши мумкин:

у Ягона реестрга киритилган бўлиши ҳамда унга киритилаётган пайтда якка тартибдаги тадбиркор ёки ўзини ўзи банд қилган шахс сифатида рўйхатдан ўтган бўлиши керак;

унда суғурталовчининг фуқаролик жавобгарлигини суғурта қилиш шартномаси бўйича мажбуриятлари кучга кирганини тасдиқловчи суғурта полиси мавжуд бўлиши керак.

Кўчмас мулк бўйича агент ушбу модда иккинчи қисмининг талабларига мувофиқ бўлмаган тақдирда, у номувофиқлик юзага келган кундан эътиборан беш кунлик муддатда ваколатли давлат органини бу ҳақда ёзма ёки электрон шаклда хабардор қилади ва юзага келган номувофиқликни кўрсатиб ўтилган санадан эътиборан икки ойдан кўп бўлмаган муддатда бартараф этиши ёхуд риэлторлик фаолиятини тугатиш тўғрисида қарор қабул қилиши шарт. Номувофиқликлар белгиланган муддатда бартараф этилмаган тақдирда, белгиланган муддат тугаган санадан эътиборан бир ҳафта ичида ваколатли давлат органи кўчмас мулк бўйича агентни Ягона реестрдан чиқаради ва бу ҳақда уни хабардор қилади.

Кўчмас мулк бўйича агент бевосита битимнинг тарафи бўла олмайди, бундан ўз эҳтиёжлари учун тузиладиган битим мустасно.

Кўчмас мулк бўйича агент Ягона реестрдан чиқарилган тақдирда, унинг риэлторлик фаолиятини амалга оширишига йўл қўйилмайди.

Кўчмас мулк бўйича агент профессионал жамоат бирлашмасига аъзо бўлиши мумкин.

21-модда. Риэлторлик ташкилотининг ва кўчмас мулк бўйича агентнинг ҳуқуқлари

Риэлторлик ташкилоти ва кўчмас мулк бўйича агент қуйидаги ҳуқуқларга эга:

ўз ваколати доирасида риэлторлик хизматларини кўрсатиш;

ўз риэлторлик хизматларини ва буюртмачининг кўчмас мулк объектларини реклама қилиш;

буюртмачи билан тузилган риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномаси шартлари буюртмачи томонидан бажарилмаган тақдирда, шартноманинг бекор қилинишини талаб этиш, шунингдек риэлторлик хизматлари тўлиқ кўрсатилганига қарамай, буюртмачи томонидан шартнома шартлари лозим даражада бажарилмаган тақдирда даъво аризаси билан судга мурожаат қилиш;

давлат органларидан ва бошқа ташкилотлардан риэлторлик фаолиятини амалга ошириш учун зарур бўлган ахборотни белгиланган тартибда олиш;

кўчмас мулк объекти қурилишида улуш киритиш асосида иштирок этиш шартномаси бўйича риэлторлик хизматларини қонунчилик талабларига риоя этган ҳолда кўрсатиш.

Риэлторлик ташкилоти ва кўчмас мулк бўйича агент қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

22-модда. Риэлторлик ташкилотининг ва кўчмас мулк бўйича агентнинг мажбуриятлари

Риэлторлик ташкилоти:

риэлторлик фаолияти тўғрисидаги қонунчиликка, Риэлторларнинг профессионал одоб-ахлоқ кодекси талабларига риоя этиши;

жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш бўйича қонунчилик талабларига риоя этиши ва уларнинг ижросини таъминлаши;

профессионал жамоат бирлашмаларидан бирига аъзо бўлиши;

риэлторларнинг уч йилда бир марта малака ошириш курсларидан ўтишини таъминлаши;

буюртмачининг талабига биноан риэлторларнинг малака сертификатини, профессионал жамоат бирлашмасига аъзолик тўғрисидаги гувоҳномани кўрсатиши;

ўз фуқаролик жавобгарлигини суғурта қилдириши ва буюртмачининг талабига биноан суғурта полисини кўрсатиши;

буюртмачига риэлторлик хизматларини фақат риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномаси асосида кўрсатиши;

риэлторлик хизматларини кўрсатиш чоғида буюртмачининг манфаатларини ифодалаши;

риэлторлик хизматларини кўрсатиш давомида олинган махфий ахборотни ошкор этмаслиги, бундан жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга, оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисидаги ва бошқа қонунчиликда назарда тутилган ҳоллар мустасно;

буюртмачидан олинган ҳужжатларнинг бут сақланишини таъминлаши;

буюртмачига кўчмас мулк объектига, унга бўлган ҳуқуқларга тааллуқли ишончли ва тўлиқ ахборотни, шунингдек кўчмас мулк объектининг мулкдори (ҳуқуқ эгаси) ҳақидаги ушбу Қонунда назарда тутилган ахборотни тақдим этиши;

буюртмачини кўчмас мулк объектига бўлган ҳуқуқни ва у билан боғлиқ битимни давлат рўйхатидан ўтказиш учун зарур бўлган ахборот билан таъминлаши;

буюртмачининг ёзма мурожаатига ёзма шаклда жавоб бериши;

бажарилган риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномаси бўйича архив материалини шакллантириши ва уни қонунчиликда назарда тутилган муддат мобайнида сақлаши;

риэлторлик хизматларини кўрсатишга тўсқинлик қиладиган ҳолатлар юзага келганда, буюртмачини ўз вақтида хабардор қилиши;

ўз риэлторлик хизматларини ва буюртмачининг кўчмас мулк объектларини реклама қилишда реклама тўғрисидаги қонунчилик талабларига риоя этиши шарт.

Риэлторлик ташкилоти ва кўчмас мулк бўйича агент буюртмачига риэлторлик хизматларини кўрсатишда:

буюртмачининг манфаатларидан келиб чиққан ҳолда, холисона ва ҳалоллик билан ҳаракат қилиши ҳамда унинг манфаатларига зарар етказадиган ҳаракатларни амалга оширмаслиги;

шахсий ва бошқа манфаатларни кўзламаслиги;

буюртмачига риэлторлик хизматларини кўрсатиш бўйича тузилган шартнома шартларини (ўзига тегишли бўлган шартларни) тўлиқ бажарган ҳолда, сифатли даражада риэлторлик хизматларини кўрсатиши;

битим юзасидан учинчи шахслардан моддий наф олмаслиги;

буюртмачининг контрагенти билан ёки ушбу контрагент манфаатини кўзлаб риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномаси предмети билан боғлиқ муносабатларга киришмаслиги;

битим предмети юзасидан буюртмачи билан рақобатга олиб келадиган тарзда ҳаракат қилмаслиги;

буюртмачидан олинган махфий ахборотни учинчи шахслар манфаатларини кўзлаб ошкор қилмаслиги ва (ёки) ундан ўз манфаатини кўзлаб фойдаланмаслиги шарт.

Кўчмас мулк бўйича агент ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган мажбуриятларни бажариши шарт, бундан тўртинчи , бешинчи ва олтинчи хатбошиларида назарда тутилган ҳоллар мустасно.

Риэлтор ва кўчмас мулк бўйича агент томонидан ўз номидаги кўчмас мулк объекти ҳамда унга бўлган ҳуқуқ билан риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномаси доирасида битим тузиш тақиқланади.

Риэлторлик ташкилотининг ва кўчмас мулк бўйича агентнинг зиммасида қонунчиликка мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

23-модда. Риэлторлик ташкилотининг ва кўчмас мулк бўйича агентнинг жавобгарлиги

Риэлторлик фаолияти тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор бўлган риэлторлик ташкилоти ва кўчмас мулк бўйича агент белгиланган тартибда жавобгар бўлади.

Риэлтор ва кўчмас мулк бўйича агент жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисидаги қонунчилик талабларини бузганлик учун айбдор бўлган тақдирда, қонунчиликда белгиланган тартибда жавобгарликка тортилади.

24-модда. Буюртмачининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Буюртмачи қуйидаги ҳуқуқларга эга:

риэлторлик ташкилотидан риэлторларнинг малака сертификатини, профессионал жамоат бирлашмасига аъзолик тўғрисидаги гувоҳномани ва суғурталовчининг фуқаролик жавобгарлигини суғурта қилиш шартномаси бўйича мажбуриятлари кучга кирганлигини тасдиқловчи суғурта полисини кўрсатишини талаб қилиш;

риэлторлик ташкилотидан ёки кўчмас мулк бўйича агентдан Ягона реестрга киритилганлиги ҳақида ахборот олиш;

риэлторлик ташкилотидан ёки кўчмас мулк бўйича агентдан риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномасининг бажарилиши тўғрисида ахборот олиш;

риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномаси шартлари риэлторлик ташкилоти ёки кўчмас мулк бўйича агент томонидан бажарилмаган тақдирда шартноманинг бекор қилинишини талаб этиш;

риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномаси риэлторлик ташкилотининг ёки кўчмас мулк бўйича агентнинг айби билан бекор қилинганлиги туфайли етказилган зарарнинг ўрни қопланишини ва маънавий зарар компенсация қилинишини талаб этиш;

кўчмас мулк объектига ва унга бўлган ҳуқуққа доир тузилиши мўлжалланаётган битимнинг хусусияти ҳамда ҳуқуқий оқибати тўғрисида риэлторлик ташкилотидан ёки кўчмас мулк бўйича агентдан ёзма шаклда ахборот олиш;

ўз ҳуқуқи ва қонуний манфаатлари бузилган тақдирда, ваколатли давлат органига, профессионал жамоат бирлашмаларига, истеъмолчиларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилувчи ташкилотларга, шунингдек судга мурожаат қилиш.

Буюртмачи:

риэлторлик ташкилотининг ёки кўчмас мулк бўйича агентнинг риэлторлик хизмати ҳақини тузилган риэлторлик хизматини кўрсатиш шартномаси шартларига мувофиқ ўз вақтида тўлаши;

битим предмети бўлган кўчмас мулк объекти, унга бўлган ҳуқуқлар, ўзи ва бошқа ҳуқуқ эгалари тўғрисидаги ишончли ҳамда тўлиқ маълумотлар ва ҳужжатларни риэлторлик ташкилотига ёки кўчмас мулк бўйича агентга тақдим этиши шарт.

Буюртмачи қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга эга бўлиши ва унинг зиммасида бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

4-боб. Риэлторлик хизматларининг турлари ва уларни кўрсатиш тартиби

25-модда. Риэлторлик хизматларининг турлари

Риэлторлик фаолияти қуйидаги турлардаги риэлторлик хизматларини кўрсатиш орқали амалга оширилади:

кўчмас мулк объектларига ва уларга бўлган ҳуқуқларга доир битимларни тузиш чоғидаги воситачилик;

кўчмас мулк объектларининг ва уларга бўлган ҳуқуқларнинг савдосини ташкил этиш;

кўчмас мулк объектларини ишончли бошқариш;

кўчмас мулк бозорида ахборот, маслаҳат ва реклама хизматларини кўрсатиш.

Риэлторлик ташкилоти ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган барча хизмат турларини амалга оширишга ҳақли.

Кўчмас мулк бўйича агент фақат кўчмас мулк бозорида ахборот, маслаҳат ва реклама хизматларини амалга ошириши мумкин.

26-модда. Кўчмас мулк объектларига оид ва уларга бўлган ҳуқуқларга доир битимларни тузиш чоғидаги воситачилик

Кўчмас мулк объектларига оид ва уларга бўлган ҳуқуқларга доир битимларни тузиш чоғидаги воситачилик (кўчмас мулкнинг олди-сотдиси, ижараси, гарови, айирбошланиши, ҳадя этилиши, рентаси, кўчмас мулкдан текин фойдаланилиши ва умрбод таъминлаш шарти билан уй-жойни (квартирани) бошқа шахсга бериш билан боғлиқ ҳаракатлар) қонунчиликда белгиланган тартибда буюртмачи билан тузилган риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномаси асосида риэлторлик ташкилоти томонидан амалга оширилади. Бунда риэлторлик ташкилоти мазкур битимларнинг бевосита тарафи бўлиши мумкин эмас.

Кўчмас мулк объектларига оид ва уларга бўлган ҳуқуқларга доир битимларни тузиш чоғидаги воситачилик буюртмачини ушбу Қонун 32-моддаси биринчи қисмининг тўртинчи — ўнинчи хатбошиларига мувофиқ ахборот билан таъминлашни ўз ичига олади.

27-модда. Кўчмас мулк объектларининг ва уларга бўлган ҳуқуқларнинг савдосини ташкил этиш

Кўчмас мулк объектларининг ва уларга бўлган ҳуқуқларнинг савдоси қонунчиликда белгиланган тартибда буюртмачи билан тузилган риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномаси асосида риэлторлик ташкилоти томонидан ташкил этилади.

Кўчмас мулк объектларининг ва уларга бўлган ҳуқуқларнинг электрон савдоси риэлторлик ташкилоти томонидан электрон савдо платформасида буюртмачи билан тузилган электрон шаклдаги риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномаси асосида ташкил этилади.

Кўчмас мулк объектларининг ва уларга бўлган ҳуқуқларнинг савдосини ташкил этиш уни ўтказиш тўғрисидаги ва унинг якунлари ҳақидаги хабарномаларни тайёрлаш ҳамда эълон қилишни, савдога қўйилаётган кўчмас мулк объектларини реклама қилишни, савдода иштирок этиш учун буюртманомаларни қабул қилиш ва ҳисобга олишни, закалат тўғрисида келишувлар тузишни, савдони ўтказишни, ўтказилган савдо якунларига доир баённомани расмийлаштиришни, сотувчилар ва сотиб олувчилар ўртасидаги ҳисоб-китоб учун шарт-шароитлар яратишни ҳамда қонунчиликда белгиланган бошқа хизматларни ўз ичига олади.

28-модда. Кўчмас мулк объектларини ишончли бошқариш

Кўчмас мулк объектларини ишончли бошқариш бўйича фаолият риэлторлик ташкилотига қонунчиликда белгиланган тартибда тузилган кўчмас мулк объектларини ишончли бошқариш шартномаси асосида берилган кўчмас мулк объектларини риэлторлик ташкилоти томонидан ўз номидан ҳақ эвазига муайян муддат давомида бошқарув муассисининг ёки у кўрсатган шахснинг (фойда олувчининг) манфаатларини кўзлаб бошқаришдир. Кўчмас мулк объектларини ишончли бошқариш бўйича фаолиятни амалга ошириш тартиби қонунчилик ҳужжатларида белгиланади.

29-модда. Кўчмас мулк бозорида ахборот, маслаҳат ва реклама хизматлари

Кўчмас мулк бозорида ахборот, маслаҳат ва реклама хизматлари қонунчиликда белгиланган тартибда тузилган риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномаси асосида кўрсатилади.

Кўчмас мулк бозорида ахборот, маслаҳат ва реклама хизматлари буюртмачини кўчмас мулк объектлари ва уларга бўлган ҳуқуқлар, кўчмас мулк бозори ҳамда унинг иштирокчилари ҳолатининг таҳлили ҳамда прогнози ҳақидаги, мазкур бозорнинг конъюнктураси, кўчмас мулк бозори соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар тўғрисидаги ахборот билан таъминлашни, шунингдек кўчмас мулк объектлари рекламасини ташкил этишни ҳамда эълонларни жойлаштиришни, битим тарафларини танлаш бўйича тавсияларни ўз ичига олади.

5-боб. Риэлторлик фаолиятини ахборот билан таъминлаш

30-модда. Мультилистинг тизими фаолияти

Мультилистинг тизими хусусий сектор томонидан ташкил этилиб, риэлторлик хизматларини муддатли шартномалар бўйича «ягона дарча» принципи асосида кўрсатиш имконини беради ҳамда реал вақт режимида электрон шаклда ишончли ахборот алмашинувини амалга оширади.

Мультилистинг тизими фаолиятини амалга оширишга оид умумий ва махсус талаблар ваколатли давлат органи томонидан профессионал жамоат бирлашмалари билан биргаликда ишлаб чиқиладиган миллий стандартда белгиланади.

Мультилистинг тизими фаолиятини амалга оширишда тегишли давлат органлари билан уларнинг ахборот тизимлари ва ресурслари воситасида шартнома асосида ахборот алмашинуви йўлга қўйилиши мумкин.

31-модда. Риэлторлик сўрови бўйича ахборотни тақдим этиш шартлари

Давлат органларига ва бошқа ташкилотларга риэлторлик сўрови келиб тушган тақдирда, ушбу Қонуннинг 32-моддасида кўрсатилган ахборот белгиланган тартибда шартнома асосида тақдим этилади. Бунда давлат органлари ҳамда бошқа ташкилотлар риэлторлик ташкилоти ва кўчмас мулк бўйича агент Ягона реестрга киритилганлиги тўғрисидаги маълумотни мустақил равишда олади.

Риэлторлик сўровида сўралаётган кўчмас мулк объекти бўйича буюртмачига риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномаси, фуқароларнинг маълумот сўралаётган мулкка бўлган ҳуқуқларини тасдиқловчи ҳужжатлар илова қилинган ҳолда, риэлторлик сўровини юборишдан кўзланган мақсад кўрсатилади. Риэлторлик ташкилотидан, кўчмас мулк бўйича агентдан мультилистинг тизими орқали риэлторлик сўрови билан бирга илова қилиниши лозим бўлган ҳужжатлардан бошқа қонунчиликда белгиланмаган ҳар қандай ҳужжатларни тақдим этишни талаб қилиш тақиқланади.

32-модда. Риэлторлик сўрови бўйича тақдим этиладиган ахборот

Риэлторлик сўрови бўйича қуйидаги органлар ва ташкилотлар томонидан ахборот тақдим этилади:

юридик шахсларни давлат рўйхатидан ўтказувчи органлар томонидан — юридик шахсларнинг давлат реестрига киритилган маълумотлар ҳақида;

кўчмас мулк объектига бўлган ҳуқуқларни ва бу ҳақда тузилган битимларни давлат рўйхатидан ўтказувчи органлар томонидан — кўчмас мулкка бўлган ҳуқуқларнинг давлат реестрига ва кўчмас мулк ҳақидаги очиқ фойдаланилиши мумкин бўлган бошқа маълумотлар базаларига киритилган маълумотлар, кўчмас мулк объекти қурилишида улуш киритиш асосида иштирок этиш шартномаси давлат рўйхатидан ўтказилганлиги ҳақида;

давлат солиқ хизмати органлари томонидан — битим предмети бўлган кўчмас мулк объекти бўйича солиқларни тўлаш юзасидан қарз мавжуд эмаслиги ҳақида;

ички ишлар органлари томонидан — битим предмети бўлган кўчмас мулк объекти манзили бўйича фуқаролар қайд этилганлиги ҳақида;

нотариал идоралар томонидан — битим предмети бўлган кўчмас мулк объектини бошқа шахсга ўтказиш тақиқланмаганлиги ва мазкур кўчмас мулк объекти хатланмаганлиги, кўчмас мулк объекти қурилишида улуш киритиш асосида иштирок этиш шартномаси нотариал тартибда тасдиқланганлиги тўғрисида;

коммунал хизматлар кўрсатувчи ташкилотлар томонидан — битим предмети бўлган кўчмас мулк объекти бўйича кўрсатилган хизматлар учун ҳақ тўлаш юзасидан қарздорлик мавжуд эмаслиги ҳақида;

кўп квартирали уй-жойларнинг бошқарув органлари (уй-жой мулкдорлари ширкатлари, бошқарувчи ташкилотлар ёки бошқарувчилар) томонидан — битим предмети бўлган кўчмас мулк объекти бўйича умумий мол-мулкни сақлаш, ундан фойдаланиш ва уни таъмирлаш учун мажбурий бадалларни ёки тўловларни тўлаш юзасидан қарздорлик мавжуд эмаслиги ҳақида;

Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги бюджетдан ташқари Пенсия жамғармасининг туман (шаҳар) бўлимлари, соғлиқни сақлаш муассасалари ва туман (шаҳар) мактабгача ва мактаб таълими бўлимлари томонидан — тегишинча риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномаси предмети бўлган кўчмас мулк объектига алоқадор фуқароларнинг айрим тоифаларига мансуб шахснинг (вояга етмаганларнинг ва белгиланган тартибда муомалага лаёқатсиз ёки муомала лаёқати чекланган деб топилган бошқа шахсларнинг, ногиронлиги бўлган шахсларнинг, пенсионерларнинг ва бошқаларнинг) муомала лаёқатини аниқлаш учун зарур бўлган маълумотлар ҳақида;

фуқаролик ҳолати далолатномаларини ёзиш органлари томонидан — битим предмети бўлган кўчмас мулк объектига нисбатан ҳуқуққа эга бўлган шахслар томонидан никоҳ тузилганлиги ёки бекор қилинганлиги тўғрисида ёхуд уларнинг туғилганлиги ёки ўлими тўғрисидаги далолатнома ёзуви мавжудлиги ёхуд мавжуд эмаслиги ҳақида.

Кўчмас мулк бўйича агентга фақат ушбу модда биринчи қисмининг иккинчи ва учинчи хатбошиларида назарда тутилган ахборот тақдим этилади.

Риэлторлик ташкилотига, кўчмас мулк бўйича агентга мультилистинг тизими орқали қонунчиликка мувофиқ бошқа органлар ҳамда ташкилотлар томонидан ҳам ахборот тақдим этилиши мумкин.

33-модда. Риэлторлик сўрови бўйича ахборот тақдим этишни рад этиш

Риэлторлик сўровини олган давлат органлари ва бошқа ташкилотлар сўралаётган ахборотни тақдим этишни қуйидаги ҳолларда рад этиши мумкин:

бундай ахборот қонунчиликка мувофиқ давлат сирлари ҳамда хизмат доирасида фойдаланишга мўлжалланган маълумотлар тоифасига киритилган бўлса;

бундай ахборотни ошкор қилиш учинчи шахсларнинг ҳуқуқларини бузса;

ахборот жисмоний шахснинг шахсга доир маълумотларига тегишли бўлса.

34-модда. Мансабдор шахснинг ахборот тақдим этишни рад этганлиги устидан шикоят қилиш

Давлат органи ва бошқа ташкилот мансабдор шахсининг ушбу Қонуннинг 31 ва 32-моддаларига мувофиқ сўралаётган ахборотни риэлторлик ташкилотига, кўчмас мулк бўйича агентга ва мультилистинг тизими орқали тақдим этишни рад этганлиги устидан бўйсунув тартибида юқори турувчи органга ёки мансабдор шахсга ёхуд судга бевосита шикоят қилиниши мумкин.

6-боб. Риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномаси

35-модда. Риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномасини расмийлаштириш

Риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномаси риэлторлик ташкилоти ёки кўчмас мулк бўйича агент томонидан буюртмачи билан ёзма ёки электрон шаклда тузилади.

Риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномасида қуйидаги маълумотлар ва шартлар бўлиши керак:

кўрсатилаётган риэлторлик хизматининг тури;

риэлторларнинг малака сертификати мавжудлиги тўғрисидаги маълумотлар;

профессионал жамоат бирлашмаларидан бирига аъзолик тўғрисидаги маълумотлар;

риэлторлик ташкилотида ёки кўчмас мулк бўйича агентда ўз фуқаролик жавобгарлигини суғурта қилиш полисининг мавжудлиги ҳақидаги маълумотлар;

риэлторлик хизматларини кўрсатиш муддатлари;

кўрсатилган риэлторлик хизматларига тўланадиган ҳақнинг миқдори, шартлари ва муддатлари;

риэлторлик ташкилоти, кўчмас мулк бўйича агент ҳамда буюртмачининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари;

тарафларнинг шартнома мажбуриятларини бажармаганлиги ёки лозим даражада бажармаганлиги ҳамда учинчи шахсларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини бузганлиги учун жавобгарлиги;

шартномани бекор қилиш тартиби ва шартлари;

шартнома бўйича мажбуриятлар бажарилмаганда ёки лозим даражада бажарилмаганда маблағларни қайтариш тартиби.

Риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномасига қонунчиликка мувофиқ, тарафлар келишувига асосан бошқа шартлар ҳам киритилиши мумкин.

36-модда. Риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномасининг бажарилганлигини тасдиқловчи ҳужжатлар

Риэлторлик ташкилоти ёки кўчмас мулк бўйича агент риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномаси бажарилганлигини тасдиқлайдиган, риэлторлик ташкилотининг раҳбари ёки кўчмас мулк бўйича агент ва буюртмачи томонидан имзоланадиган далолатнома (ҳужжат) тузади.

Бунда риэлторлик ташкилоти ёки кўчмас мулк бўйича агент кўрсатилган риэлторлик хизматларига бевосита тааллуқли бўлган барча ҳужжатларни буюртмачига топширади.

Риэлторлик хизматлари мультилистинг тизими орқали кўрсатилган тақдирда, ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган далолатномада қайд этилган маълумотларнинг уч иш кунидан кечиктирмасдан мультилистинг тизимига киритилиши таъминланади.

37-модда. Учинчи шахсларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш

Риэлторлик ташкилоти ёки кўчмас мулк бўйича агент ва буюртмачи битим предмети бўлган кўчмас мулк объектига нисбатан ҳуқуққа эга бўлган шахсларнинг розилигисиз риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномасини тузишга ҳақли эмас.

Агар риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномасини бажариш давомида ёки натижасида учинчи шахсларга мулкий ва (ёки) маънавий зарар етказилган бўлса, риэлторлик ташкилоти ёки кўчмас мулк бўйича агент ва буюртмачи уларга етказилган зарарнинг ўрнини қонунчиликда белгиланган тартибда қоплайди ҳамда маънавий зарар учун компенсация тўлайди.

Битим предмети бўлган кўчмас мулк объектига бўлган ҳуқуқлари бузилган шахслар (уларнинг ишончли вакиллари), шу жумладан вояга етмаганларнинг манфаатларини кўзлаб ҳаракат қилувчи қонуний вакиллар судга мурожаат этишга ҳақли.

7-боб. Якунловчи қоидалар

38-модда. Низоларни ҳал этиш

Риэлторлик фаолияти соҳасида юзага келадиган низолар қонунчиликда белгиланган тартибда ҳал этилади.

39-модда. Риэлторлик фаолияти тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик

Риэлторлик фаолияти тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.

40-модда. Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларини ўз кучини йўқотган деб топиш

Қуйидагилар ўз кучини йўқотган деб топилсин:

1) Ўзбекистон Республикасининг 2010 йил 22 декабрда қабул қилинган «Риэлторлик фаолияти тўғрисида»ги ЎРҚ-269-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2010 йил, № 12, 469-модда);

2) Ўзбекистон Республикасининг 2011 йил 21 декабрда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-311-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2011 йил, № 12/2, 363-модда) 10-моддаси ;

3) Ўзбекистон Республикасининг 2016 йил 26 декабрда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-416-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2016 йил, № 12, 383-модда) 22-моддаси ;

4) Ўзбекистон Республикасининг 2019 йил 14 ноябрда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-584-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2019 йил, № 11, 792-модда) 9-моддаси ;

5) Ўзбекистон Республикасининг 2020 йил 14 январда қабул қилинган «Нотариат тизими тубдан ислоҳ қилиниши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-602-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2020 йил, № 1, 3-модда) 7-моддаси ;

6) Ўзбекистон Республикасининг 2021 йил 21 апрелда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-683-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2021 йил, 4-сонга илова) 203-моддаси ;

7) Ўзбекистон Республикасининг 2021 йил 12 октябрда қабул қилинган «Лицензиялаш, рухсат бериш ва хабардор қилиш тартиб-таомиллари тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни қабул қилинганлиги муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги ЎРҚ-721-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2021 йил, № 10, 968-модда) 23-моддаси ;

8) Ўзбекистон Республикасининг 2022 йил 17 майда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасида тиббий-ижтимоий хизматлар тизими такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-770-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2022 йил, № 5, 464-модда) 27-моддаси .

41-модда. Ушбу Қонуннинг ижросини, етказилишини, моҳияти ва аҳамияти тушунтирилишини таъминлаш

Ўзбекистон Республикаси Давлат активларини бошқариш агентлиги ва бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.

42-модда. Қонунчиликни ушбу Қонунга мувофиқлаштириш

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

ушбу Қонун 11-моддаси биринчи қисмининг тўртинчи , бешинчи ва олтинчи хатбошиларида назарда тутилган профессионал жамоат бирлашмалари томонидан риэлторларнинг малака имтиҳонини ўтказиш тартибини, риэлторларнинг малака сертификатини бериш регламентини ҳамда Риэлторлар, риэлторлик ташкилотлари, кўчмас мулк бўйича агентлар ва риэлторлик фаолияти соҳасидаги профессионал жамоат бирлашмаларининг ягона реестрини юритиш тартибини ҳамда мазкур реестрга киритиш бўйича давлат хизматларини кўрсатишнинг маъмурий регламентини ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ой ичида тасдиқласин;

ушбу Қонун 16-моддасининг тўртинчи қисмида назарда тутилган халқаро тан олинган риэлторларнинг малака сертификатлари рўйхатини ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ой ичида тасдиқласин;

ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;

республика ижро этувчи ҳокимият органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.

43-модда. Ушбу Қонуннинг кучга кириши

Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ой ўтгач кучга киради.

Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2026 йил 7 август,

ЎРҚ-1163-сон

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 07.08.2026 й., 03/26/1163/0826-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni

Rieltorlik faoliyati toʻgʻrisida

Qonunchilik palatasi tomonidan 2025-yil 1-iyulda qabul qilingan Senat tomonidan 2026-yil 7-aprelda maʼqullangan

1-bob. Umumiy qoidalar

1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi va qoʻllanilish sohasi

Ushbu Qonunning maqsadi rieltorlik faoliyati sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

Ushbu Qonun xususiy mulk boʻlgan koʻchmas mulk mulkdorlari tomonidan mustaqil ravishda tuziladigan bitimlarga nisbatan tatbiq etilmaydi.

2-modda. Rieltorlik faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik

Rieltorlik faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining rieltorlik faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

3-modda. Asosiy tushunchalar

Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

koʻchmas mulk boʻyicha agent — ushbu Qonunda belgilangan tartibda rieltorlik faoliyatini amalga oshiruvchi yakka tartibdagi tadbirkor yoki oʻzini oʻzi band qilgan shaxs;

multilisting tizimi — koʻchmas mulk bozoriga va obyektlariga doir mavjud maʼlumotlarni hamda takliflarni toʻplash, saqlash va almashish orqali koʻchmas mulk obyekti boʻyicha bitimlarni amalga oshirish imkonini beradigan elektron axborot tizimi;

rieltor — rieltorlik faoliyati sohasidagi professional jamoat birlashmasi tomonidan berilgan rieltorlarning malaka sertifikatiga ega boʻlgan jismoniy shaxs;

rieltorlarning malaka sertifikati — professional jamoat birlashmasi tomonidan beriladigan, rieltorning malakasini tasdiqlaydigan va rieltorlik tashkiloti tarkibida rieltorlik xizmatlarini koʻrsatish huquqini beradigan hujjat;

Rieltorlarning professional odob-axloq kodeksi — rieltorning rieltorlik faoliyatini amalga oshirishda bajarilishi shart boʻlgan xulq-atvori va kasbiy axloq qoidalari hamda tartibotlari yigʻindisi;

rieltorlik soʻrovi — rieltorlik tashkilotining, koʻchmas mulk boʻyicha agentning davlat organiga yoki boshqa tashkilotlarga buyurtmachi bilan tuzilgan shartnoma boʻyicha tegishli rieltorlik xizmatlarini koʻrsatish uchun zarur axborotni belgilangan tartibda taqdim etishni soʻrab yozma yoxud elektron shaklda, shu jumladan multilisting tizimi orqali yoʻllagan murojaati;

rieltorlik tashkiloti — ushbu Qonunda belgilangan tartibda rieltorlik faoliyatini amalga oshiruvchi hamda rieltorlik faoliyati sohasidagi professional jamoat birlashmalaridan biriga aʼzo boʻlgan tijorat tashkiloti;

rieltorlik faoliyati — shartnoma asosida rieltorlik xizmatlarini koʻrsatadigan hamda Rieltorlar, rieltorlik tashkilotlari, koʻchmas mulk boʻyicha agentlar va rieltorlik faoliyati sohasidagi professional jamoat birlashmalarining yagona reyestriga kiritilgan rieltorlik tashkilotlarining va koʻchmas mulk boʻyicha agentlarning faoliyati;

rieltorlik faoliyati sohasidagi professional jamoat birlashmasi (bundan buyon matnda professional jamoat birlashmasi deb yuritiladi) — oʻz aʼzolarining professional darajasini oshirish va saqlab turishga koʻmaklashish, ularni qoʻllab-quvvatlash, ularning kasbiy manfaatlarini himoya qilish, shu jumladan sudlarda himoya qilish boʻyicha faoliyat yuritadigan, kamida ellik nafar rieltorlik tashkilotining va (yoki) koʻchmas mulk boʻyicha agentning aʼzoligiga asoslangan nodavlat notijorat tashkilotlari;

rieltorlik xizmatlari — koʻchmas mulk obyektlari va ularga boʻlgan huquqlar bilan bogʻliq harakatlar sodir etilganda rieltorlik tashkiloti yoki koʻchmas mulk boʻyicha agent tomonidan rieltorlik xizmatlari buyurtmachisiga koʻrsatiladigan, shu jumladan elektron shaklda koʻrsatiladigan pulli xizmatlar;

rieltorlik xizmatlari buyurtmachisi (bundan buyon matnda buyurtmachi deb yuritiladi) — ushbu Qonunga muvofiq rieltorlik tashkiloti yoki koʻchmas mulk boʻyicha agent bilan rieltorlik xizmatlarini koʻrsatish shartnomasini tuzish orqali rieltorlik xizmatlariga buyurtma beradigan yuridik yoki jismoniy shaxs;

Rieltorlar, rieltorlik tashkilotlari, koʻchmas mulk boʻyicha agentlar va rieltorlik faoliyati sohasidagi professional jamoat birlashmalarining yagona reyestri (bundan buyon matnda Yagona reyestr deb yuritiladi) — rieltorlik faoliyati sohasidagi vakolatli davlat organi tomonidan shakllantiriladigan va uning rasmiy veb-saytida joylashtiriladigan, rieltorlar, rieltorlik tashkilotlari, koʻchmas mulk boʻyicha agentlar hamda professional jamoat birlashmalari haqidagi axborotni toʻplash, hisobga olish va tahlil qilish imkonini beradigan yagona axborot tizimi.

4-modda. Rieltorlik faoliyatining asosiy prinsiplari

Rieltorlik faoliyati sohasidagi asosiy prinsiplar quyidagilardan iborat:

qonuniylik;

xolislik va halollik;

axborotning maxfiyligi;

manfaatlar toʻqnashuviga yoʻl qoʻyilmasligi.

5-modda. Qonuniylik prinsipi

Rieltorlik faoliyati sohasidagi munosabatlar Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga , ushbu Qonunga va boshqa qonunchilik hujjatlariga muvofiq amalga oshirilishi kerak.

6-modda. Xolislik va halollik prinsipi

Rieltor va koʻchmas mulk boʻyicha agent rieltorlik faoliyati sohasidagi munosabatlarda jamiyat manfaatlari ustuvorligiga rioya etishi, begʻaraz boʻlishi hamda rieltorlik tashkiloti va koʻchmas mulk boʻyicha agent obroʻsiga salbiy taʼsir qiladigan holatlarga yoʻl qoʻymasligi kerak.

7-modda. Axborotning maxfiyligi prinsipi

Rieltorlik tashkiloti va koʻchmas mulk boʻyicha agent rieltorlik xizmatlarini koʻrsatish jarayonida oʻziga maʼlum boʻlgan maʼlumotlarni oʻziga rieltorlik xizmati koʻrsatilgan shaxslarning yozma roziligisiz oshkor qilishga hamda oʻzgalarga berishga haqli emas, bundan jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga, ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi va boshqa qonunchilikda nazarda tutilgan hollar mustasno.

8-modda. Manfaatlar toʻqnashuviga yoʻl qoʻyilmasligi prinsipi

Rieltorlik tashkiloti va koʻchmas mulk boʻyicha agent rieltorlik xizmatlarini koʻrsatish jarayonida yuzaga keladigan manfaatlar toʻqnashuvining oldini olish choralarini koʻrishi shart.

9-modda. Rieltorlik xizmatlarining milliy standartlari

Rieltorlik xizmatlarining milliy standarti rieltorlik faoliyatining tegishli yoʻnalishini tartibga soladigan normativ-huquqiy hujjatdir (bundan buyon matnda milliy standart deb yuritiladi).

Milliy standartlar rieltorlik faoliyati sohasidagi vakolatli davlat organi tomonidan professional jamoat birlashmalari bilan birgalikda ishlab chiqiladi va quyidagilarni belgilaydi:

rieltorlik faoliyatini amalga oshirishga va sifatli darajadagi rieltorlik xizmatlarini koʻrsatishga oid talablarni;

rieltorlik xizmatlarini koʻrsatish jarayonini tartibga soluvchi hujjatlarni ishlab chiqish va rasmiylashtirish tartibini;

rieltorlarni kasbga tayyorlash va muntazam ravishda ularning malakasini oshirib borish tizimini joriy etishga oid talablarni;

rieltorlik xizmatining turlariga mansub talablarni va Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligiga zid boʻlmagan boshqa talablarni.

2-bob. Rieltorlik faoliyatini tartibga solish

10-modda. Rieltorlik faoliyati sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari

Rieltorlik faoliyati sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:

rieltorlik faoliyatini rivojlantirish va rieltorlik xizmatlari bozoridagi halol raqobatni ilgʻor xalqaro amaliyot asosida rivojlantirish uchun shart-sharoitlar yaratish;

rieltorlik xizmatlarini takomillashtirish va yanada rivojlantirish jarayonlarida professional jamoat birlashmalarining ishtirokini kengaytirish orqali rieltorlik faoliyatining oʻzini oʻzi tartibga solish mexanizmlarini rivojlantirish;

rieltorlik xizmatlarining yashirin bozori shakllantirilishiga olib keladigan sabablar va omillarni aniqlash, bartaraf etish, rieltorlik xizmatlarining qonuniylashtirilishini ragʻbatlantirish uchun sharoitlar yaratish;

qonunga xilof ravishda rieltorlik xizmatlari koʻrsatilishi hollarini aniqlash, belgilangan tartibda rieltorlarning malaka sertifikatini olmasdan turib rieltorlik xizmatlari koʻrsatilishining oldini olish;

rieltorlik tashkilotlarining va koʻchmas mulk boʻyicha agentning koʻrsatilayotgan rieltorlik xizmatlari sifati uchun javobgarligini oshirish;

professional jamoat birlashmalari bilan birgalikda rieltorlik faoliyatida jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish masalalarini muvofiqlashtirish;

rieltorlik faoliyati sohasidagi vakolatli davlat organi tomonidan rieltorlik tashkilotlari faoliyatining doimiy monitoring tizimini takomillashtirib borish;

rieltorlarni kasbga tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimini takomillashtirish.

11-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining rieltorlik faoliyati sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

rieltorlik faoliyati sohasidagi yagona davlat siyosati amalga oshirilishini taʼminlaydi;

rieltorlik faoliyati sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni oʻz vakolatlari doirasida qabul qiladi;

professional jamoat birlashmalari tomonidan rieltorlarning malaka imtihonini oʻtkazish tartibini tasdiqlaydi;

rieltorlarning malaka sertifikatini berish reglamentini tasdiqlaydi;

Yagona reyestrni yuritish tartibini hamda mazkur reyestrga kiritish boʻyicha davlat xizmatlarini koʻrsatishning maʼmuriy reglamentini tasdiqlaydi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

12-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat aktivlarini boshqarish agentligining rieltorlik faoliyati sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Davlat aktivlarini boshqarish agentligi rieltorlik faoliyati sohasidagi vakolatli davlat organidir (bundan buyon matnda vakolatli davlat organi deb yuritiladi).

Vakolatli davlat organi:

rieltorlik faoliyati sohasidagi davlat siyosatini amalga oshiradi;

rieltorlik faoliyatini tartibga soluvchi normativ-huquqiy hujjatlarni hamda milliy standartlarni oʻz vakolatlari doirasida ishlab chiqadi, tasdiqlaydi va amalga oshiradi;

Yagona reyestrni yuritadi;

professional jamoat birlashmalari bilan kelishilgan holda, rieltorlarni oʻqitish (ularning malakasini oshirish) dasturini tasdiqlaydi;

jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi qonunchilikda belgilangan vazifalar hamda majburiyatlarni bajaradi;

jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha ichki nazorat qoidalariga rioya etilishi uchun masʼul boʻlgan rieltorlik tashkilotlari xodimlarining roʻyxatini shakllantiradi;

jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga rieltorlik tashkilotlari va koʻchmas mulk agenti tomonidan rioya etilishi ustidan monitoringni professional jamoat birlashmalari bilan birgalikda yuritadi;

professional jamoat birlashmalari va xalqaro tashkilotlar bilan birgalikda rieltorlik faoliyati sohasidagi hamkorlikni amalga oshiradi.

Vakolatli davlat organi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

13-modda. Professional jamoat birlashmalari

Rieltorlik tashkilotlari va koʻchmas mulk boʻyicha agentlar oʻz manfaatlarini ifodalash hamda himoya qilish maqsadida qonunchilikda belgilangan tartibda professional jamoat birlashmalarini tashkil etish huquqiga ega.

Professional jamoat birlashmalari:

davlat organlarida va nodavlat notijorat tashkilotlarida oʻz aʼzolari nomidan ish yuritadi hamda ularning qonuniy manfaatlarini himoya qiladi;

Rieltorlarning professional odob-axloq kodeksini tasdiqlaydi va unga rioya etilishini taʼminlaydi;

rieltorlik faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikni takomillashtirish boʻyicha takliflar tayyorlaydi hamda oʻz aʼzolarining axborot-uslubiy taʼminotini tashkil etadi;

oʻz aʼzolarining reyestrini yuritadi va uni oʻzining rasmiy veb-saytiga joylashtiradi hamda uning doimiy ravishda yangilanishini taʼminlaydi;

rieltorlik faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikka, Rieltorlarning professional odob-axloq kodeksiga oʻz aʼzolari tomonidan rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi;

rieltorlik tashkilotlarini va koʻchmas mulk boʻyicha agentlarni belgilangan tartibda aʼzolikka qabul qiladi va aʼzolikdan chiqaradi;

rieltorlarning malaka sertifikatini beradi, uni qayta rasmiylashtiradi, uning amal qilish muddatini uzaytiradi va amal qilishini tugatadi;

malaka komissiyasini tuzadi, rieltorlarning malaka imtihonlari uchun test savollarini ishlab chiqadi va rieltorlarning malaka sertifikatini olish uchun malaka imtihonlarini oʻtkazadi;

respublika va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari hamda xalqaro tashkilotlar bilan rieltorlik faoliyati sohasidagi hamkorlikni amalga oshiradi va vakolatli davlat organi komissiyalarining ishida ishtirok etadi;

rieltorlarning malakasini oshirish tizimi monitoringini taʼminlaydi hamda rieltorlarga taʼlim beruvchi oʻquv markazlarida oʻz aʼzolarining malaka oshirish kurslaridan oʻtganligi haqidagi axborotni yil yakunlari boʻyicha navbatdagi yilning 20-yanvariga qadar vakolatli davlat organiga taqdim etadi.

Professional jamoat birlashmalari tomonidan oʻz vakolatlari doirasida qabul qilinadigan qarorlar ularning barcha aʼzolari tomonidan bajarilishi shart.

Professional jamoat birlashmalari kirish va aʼzolik badallari hamda qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa mablagʻlar hisobidan moliyalashtiriladi. Bunda badallarning miqdori professional jamoat birlashmasi aʼzolarining umumiy yigʻilishi tomonidan belgilanadi.

Professional jamoat birlashmasining rahbari va xodimi rieltorlik tashkilotining taʼsischisi boʻlishga, rieltorlik tashkilotida ishlashga yoki koʻchmas mulk boʻyicha agent sifatida ish yuritishga, rieltorlik tashkiloti bilan fuqarolik-huquqiy tusdagi shartnomalar tuzishga haqli emas.

14-modda. Professional jamoat birlashmasining boshqaruv organi

Professional jamoat birlashmasi aʼzolarining umumiy yigʻilishi ushbu jamoat birlashmasining yuqori organidir va ushbu yigʻilish bir yilda kamida bir marta chaqiriladi.

Ijro etuvchi organ professional jamoat birlashmasining yuqori organi tomonidan uning aʼzolari orasidan saylanadi va jamoat birlashmasining faoliyatiga joriy rahbarlikni amalga oshiradi.

15-modda. Vakolatli davlat organi hamda professional jamoat birlashmalari faoliyatining ochiqligi va shaffofligini taʼminlash

Vakolatli davlat organi hamda professional jamoat birlashmalari oʻz faoliyatini ochiq, shaffof hamda davlat organlari, tashkilotlar, fuqarolar va ommaviy axborot vositalari bilan hamkorlikda amalga oshiradi.

Vakolatli davlat organining rasmiy veb-saytiga quyidagilar joylashtiriladi:

Yagona reyestr va undagi maʼlumotlar;

rieltorlik faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik va milliy standartlar;

rieltorlik xizmatlarini rivojlantirish toʻgʻrisidagi axborot;

qonunchilikka muvofiq boshqa axborot.

Professional jamoat birlashmasining rasmiy veb-saytida professional jamoat birlashmasi toʻgʻrisidagi axborot, uning aʼzolarining reyestri va qonunchilikka muvofiq boshqa axborot joylashtiriladi.

16-modda. Rieltorlarning malaka sertifikati

Rieltorlarni oʻqitish (ularning malakasini oshirish) dasturidan oʻtgan va rieltorlarning malaka imtihonini muvaffaqiyatli topshirgan talabgorga professional jamoat birlashmasi tomonidan matritsali shtrix kodli (QR-kodli) elektron hujjat shaklida rieltorlarning malaka sertifikati beriladi.

Professional jamoat birlashmasining malaka komissiyasi tomonidan rieltorlarning malaka sertifikatini olish yoki uning amal qilish muddatini uzaytirish uchun talabgorlarning bilimlarini tekshirish maqsadida malaka imtihoni oʻtkaziladi.

Rieltorlarning malaka sertifikati dastlabki besh yil muddatga beriladi, uning amal qilishi rieltorlarning malaka imtihonini topshirgan holda, belgilangan tartibda navbatdagi besh yil muddatga uzaytirilishi mumkin.

Talabgorda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlangan xalqaro tan olingan rieltorlarning malaka sertifikatlari roʻyxatiga muvofiq xalqaro tan olingan rieltorlarning malaka sertifikati mavjud boʻlganda hamda u qonunchilikda belgilangan talablarga rioya etganda unga rieltorlarning malaka sertifikati rieltorlarning malaka imtihoni topshirilmagan holda, dastlabki besh yil muddatga beriladi.

17-modda. Yagona reyestr

Yagona reyestr vakolatli davlat organi tomonidan rieltorlarga, rieltorlik tashkilotlariga, koʻchmas mulk boʻyicha agentga hamda professional jamoat birlashmalariga roʻyxat raqamini berish yoʻli bilan elektron shaklda yuritiladi va ochiq hisoblanadi.

Yagona reyestrni yuritishda jismoniy shaxslarning shaxsga doir maʼlumotlariga ishlov berish shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi.

3-bob. Rieltorlar, rieltorlik tashkiloti, koʻchmas mulk boʻyicha agent, buyurtmachi hamda ularning huquqlari, majburiyatlari va javobgarligi

18-modda. Rieltor

Rieltor rieltorlik tashkiloti tarkibida faoliyat yuritadi va rieltorlarning malaka sertifikatiga ega boʻlishi lozim.

Rieltor oʻzi bilan rieltorlik tashkiloti oʻrtasida tuzilgan mehnat shartnomasi yoki fuqarolik-huquqiy xususiyatga ega shartnoma asosida bir vaqtning oʻzida faqat bitta rieltorlik tashkiloti tarkibida ishlashi mumkin.

19-modda. Rieltorlik tashkiloti

Rieltorlik tashkiloti oʻzi haqidagi maʼlumotlar Yagona reyestrga kiritilgan sanadan eʼtiboran rieltorlik faoliyatini amalga oshirishga haqlidir.

Rieltorlik tashkiloti, basharti quyidagi majburiy shartlarga rioya etilsa, qonunchilikda nazarda tutilgan har qanday tashkiliy-huquqiy shaklda tashkil etilishi va oʻz faoliyatini amalga oshirishi mumkin:

rieltorlik tashkilotining rahbari rieltorlarning malaka sertifikatiga ega boʻlishi kerak;

rieltorlik faoliyatini amalga oshirayotganda rieltorlik tashkiloti shtatida rieltorlarning malaka sertifikatiga ega boʻlgan kamida ikki nafar xodim boʻlishi kerak;

rieltorlik tashkilotiga faqat oʻzi uchun mazkur rieltorlik tashkiloti asosiy ish joyi boʻlgan rieltor rahbar boʻlishi kerak;

rieltorlik tashkilotida sugʻurtalovchining rieltorlik tashkilotining fuqarolik javobgarligini sugʻurta qilish shartnomasi boʻyicha majburiyatlari kuchga kirganligini tasdiqlovchi sugʻurta polisi mavjud boʻlishi kerak.

Rieltorlik tashkiloti ushbu modda ikkinchi qismining talablariga muvofiq boʻlmagan taqdirda, u nomuvofiqlik yuzaga kelgan kundan eʼtiboran besh kunlik muddatda vakolatli davlat organini bu haqda yozma yoki elektron shaklda xabardor qiladi va yuzaga kelgan nomuvofiqlikni koʻrsatib oʻtilgan sanadan eʼtiboran ikki oydan koʻp boʻlmagan muddatda bartaraf etishi yoxud rieltorlik faoliyatini tugatish toʻgʻrisida qaror qabul qilishi shart. Nomuvofiqliklar belgilangan muddatda bartaraf etilmagan taqdirda, belgilangan muddat tugagan sanadan eʼtiboran bir hafta ichida vakolatli davlat organi rieltorlik tashkilotini Yagona reyestrdan chiqaradi va bu haqda uni xabardor qiladi.

Rieltorlik tashkiloti rieltorlik faoliyatidan boshqa faoliyat turlarini amalga oshirish hamda koʻchmas mulk obyekti boʻyicha bitimning (bundan buyon matnda bitim deb yuritiladi) bevosita tarafi boʻlish huquqiga ega emas, bundan oʻz ehtiyojlari uchun tuziladigan bitim mustasno.

Rieltorlik tashkiloti respublika va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari hamda xoʻjalik boshqaruvi organlari tomonidan tashkil etilishi mumkin emas, bundan qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan hollar mustasno.

Rieltorlik tashkilotining filiali tashkil etilganda filial rahbari rieltor boʻlishi kerak.

Rieltorlik tashkiloti Yagona reyestrdan chiqarilgan taqdirda, uning rieltorlik faoliyatini amalga oshirishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

20-modda. Koʻchmas mulk boʻyicha agent

Koʻchmas mulk boʻyicha agent oʻzi haqidagi maʼlumotlar Yagona reyestrga kiritilgan sanadan eʼtiboran rieltorlik faoliyatini amalga oshirishga haqlidir.

Koʻchmas mulk boʻyicha agent, basharti quyidagi majburiy shartlarga rioya etilsa, oʻz faoliyatini amalga oshirishi mumkin:

u Yagona reyestrga kiritilgan boʻlishi hamda unga kiritilayotgan paytda yakka tartibdagi tadbirkor yoki oʻzini oʻzi band qilgan shaxs sifatida roʻyxatdan oʻtgan boʻlishi kerak;

unda sugʻurtalovchining fuqarolik javobgarligini sugʻurta qilish shartnomasi boʻyicha majburiyatlari kuchga kirganini tasdiqlovchi sugʻurta polisi mavjud boʻlishi kerak.

Koʻchmas mulk boʻyicha agent ushbu modda ikkinchi qismining talablariga muvofiq boʻlmagan taqdirda, u nomuvofiqlik yuzaga kelgan kundan eʼtiboran besh kunlik muddatda vakolatli davlat organini bu haqda yozma yoki elektron shaklda xabardor qiladi va yuzaga kelgan nomuvofiqlikni koʻrsatib oʻtilgan sanadan eʼtiboran ikki oydan koʻp boʻlmagan muddatda bartaraf etishi yoxud rieltorlik faoliyatini tugatish toʻgʻrisida qaror qabul qilishi shart. Nomuvofiqliklar belgilangan muddatda bartaraf etilmagan taqdirda, belgilangan muddat tugagan sanadan eʼtiboran bir hafta ichida vakolatli davlat organi koʻchmas mulk boʻyicha agentni Yagona reyestrdan chiqaradi va bu haqda uni xabardor qiladi.

Koʻchmas mulk boʻyicha agent bevosita bitimning tarafi boʻla olmaydi, bundan oʻz ehtiyojlari uchun tuziladigan bitim mustasno.

Koʻchmas mulk boʻyicha agent Yagona reyestrdan chiqarilgan taqdirda, uning rieltorlik faoliyatini amalga oshirishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

Koʻchmas mulk boʻyicha agent professional jamoat birlashmasiga aʼzo boʻlishi mumkin.

21-modda. Rieltorlik tashkilotining va koʻchmas mulk boʻyicha agentning huquqlari

Rieltorlik tashkiloti va koʻchmas mulk boʻyicha agent quyidagi huquqlarga ega:

oʻz vakolati doirasida rieltorlik xizmatlarini koʻrsatish;

oʻz rieltorlik xizmatlarini va buyurtmachining koʻchmas mulk obyektlarini reklama qilish;

buyurtmachi bilan tuzilgan rieltorlik xizmatlarini koʻrsatish shartnomasi shartlari buyurtmachi tomonidan bajarilmagan taqdirda, shartnomaning bekor qilinishini talab etish, shuningdek rieltorlik xizmatlari toʻliq koʻrsatilganiga qaramay, buyurtmachi tomonidan shartnoma shartlari lozim darajada bajarilmagan taqdirda daʼvo arizasi bilan sudga murojaat qilish;

davlat organlaridan va boshqa tashkilotlardan rieltorlik faoliyatini amalga oshirish uchun zarur boʻlgan axborotni belgilangan tartibda olish;

koʻchmas mulk obyekti qurilishida ulush kiritish asosida ishtirok etish shartnomasi boʻyicha rieltorlik xizmatlarini qonunchilik talablariga rioya etgan holda koʻrsatish.

Rieltorlik tashkiloti va koʻchmas mulk boʻyicha agent qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

22-modda. Rieltorlik tashkilotining va koʻchmas mulk boʻyicha agentning majburiyatlari

Rieltorlik tashkiloti:

rieltorlik faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikka, Rieltorlarning professional odob-axloq kodeksi talablariga rioya etishi;

jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha qonunchilik talablariga rioya etishi va ularning ijrosini taʼminlashi;

professional jamoat birlashmalaridan biriga aʼzo boʻlishi;

rieltorlarning uch yilda bir marta malaka oshirish kurslaridan oʻtishini taʼminlashi;

buyurtmachining talabiga binoan rieltorlarning malaka sertifikatini, professional jamoat birlashmasiga aʼzolik toʻgʻrisidagi guvohnomani koʻrsatishi;

oʻz fuqarolik javobgarligini sugʻurta qildirishi va buyurtmachining talabiga binoan sugʻurta polisini koʻrsatishi;

buyurtmachiga rieltorlik xizmatlarini faqat rieltorlik xizmatlarini koʻrsatish shartnomasi asosida koʻrsatishi;

rieltorlik xizmatlarini koʻrsatish chogʻida buyurtmachining manfaatlarini ifodalashi;

rieltorlik xizmatlarini koʻrsatish davomida olingan maxfiy axborotni oshkor etmasligi, bundan jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga, ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi va boshqa qonunchilikda nazarda tutilgan hollar mustasno;

buyurtmachidan olingan hujjatlarning but saqlanishini taʼminlashi;

buyurtmachiga koʻchmas mulk obyektiga, unga boʻlgan huquqlarga taalluqli ishonchli va toʻliq axborotni, shuningdek koʻchmas mulk obyektining mulkdori (huquq egasi) haqidagi ushbu Qonunda nazarda tutilgan axborotni taqdim etishi;

buyurtmachini koʻchmas mulk obyektiga boʻlgan huquqni va u bilan bogʻliq bitimni davlat roʻyxatidan oʻtkazish uchun zarur boʻlgan axborot bilan taʼminlashi;

buyurtmachining yozma murojaatiga yozma shaklda javob berishi;

bajarilgan rieltorlik xizmatlarini koʻrsatish shartnomasi boʻyicha arxiv materialini shakllantirishi va uni qonunchilikda nazarda tutilgan muddat mobaynida saqlashi;

rieltorlik xizmatlarini koʻrsatishga toʻsqinlik qiladigan holatlar yuzaga kelganda, buyurtmachini oʻz vaqtida xabardor qilishi;

oʻz rieltorlik xizmatlarini va buyurtmachining koʻchmas mulk obyektlarini reklama qilishda reklama toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga rioya etishi shart.

Rieltorlik tashkiloti va koʻchmas mulk boʻyicha agent buyurtmachiga rieltorlik xizmatlarini koʻrsatishda:

buyurtmachining manfaatlaridan kelib chiqqan holda, xolisona va halollik bilan harakat qilishi hamda uning manfaatlariga zarar yetkazadigan harakatlarni amalga oshirmasligi;

shaxsiy va boshqa manfaatlarni koʻzlamasligi;

buyurtmachiga rieltorlik xizmatlarini koʻrsatish boʻyicha tuzilgan shartnoma shartlarini (oʻziga tegishli boʻlgan shartlarni) toʻliq bajargan holda, sifatli darajada rieltorlik xizmatlarini koʻrsatishi;

bitim yuzasidan uchinchi shaxslardan moddiy naf olmasligi;

buyurtmachining kontragenti bilan yoki ushbu kontragent manfaatini koʻzlab rieltorlik xizmatlarini koʻrsatish shartnomasi predmeti bilan bogʻliq munosabatlarga kirishmasligi;

bitim predmeti yuzasidan buyurtmachi bilan raqobatga olib keladigan tarzda harakat qilmasligi;

buyurtmachidan olingan maxfiy axborotni uchinchi shaxslar manfaatlarini koʻzlab oshkor qilmasligi va (yoki) undan oʻz manfaatini koʻzlab foydalanmasligi shart.

Koʻchmas mulk boʻyicha agent ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan majburiyatlarni bajarishi shart, bundan toʻrtinchi , beshinchi va oltinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollar mustasno.

Rieltor va koʻchmas mulk boʻyicha agent tomonidan oʻz nomidagi koʻchmas mulk obyekti hamda unga boʻlgan huquq bilan rieltorlik xizmatlarini koʻrsatish shartnomasi doirasida bitim tuzish taqiqlanadi.

Rieltorlik tashkilotining va koʻchmas mulk boʻyicha agentning zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

23-modda. Rieltorlik tashkilotining va koʻchmas mulk boʻyicha agentning javobgarligi

Rieltorlik faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor boʻlgan rieltorlik tashkiloti va koʻchmas mulk boʻyicha agent belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

Rieltor va koʻchmas mulk boʻyicha agent jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi qonunchilik talablarini buzganlik uchun aybdor boʻlgan taqdirda, qonunchilikda belgilangan tartibda javobgarlikka tortiladi.

24-modda. Buyurtmachining huquq va majburiyatlari

Buyurtmachi quyidagi huquqlarga ega:

rieltorlik tashkilotidan rieltorlarning malaka sertifikatini, professional jamoat birlashmasiga aʼzolik toʻgʻrisidagi guvohnomani va sugʻurtalovchining fuqarolik javobgarligini sugʻurta qilish shartnomasi boʻyicha majburiyatlari kuchga kirganligini tasdiqlovchi sugʻurta polisini koʻrsatishini talab qilish;

rieltorlik tashkilotidan yoki koʻchmas mulk boʻyicha agentdan Yagona reyestrga kiritilganligi haqida axborot olish;

rieltorlik tashkilotidan yoki koʻchmas mulk boʻyicha agentdan rieltorlik xizmatlarini koʻrsatish shartnomasining bajarilishi toʻgʻrisida axborot olish;

rieltorlik xizmatlarini koʻrsatish shartnomasi shartlari rieltorlik tashkiloti yoki koʻchmas mulk boʻyicha agent tomonidan bajarilmagan taqdirda shartnomaning bekor qilinishini talab etish;

rieltorlik xizmatlarini koʻrsatish shartnomasi rieltorlik tashkilotining yoki koʻchmas mulk boʻyicha agentning aybi bilan bekor qilinganligi tufayli yetkazilgan zararning oʻrni qoplanishini va maʼnaviy zarar kompensatsiya qilinishini talab etish;

koʻchmas mulk obyektiga va unga boʻlgan huquqqa doir tuzilishi moʻljallanayotgan bitimning xususiyati hamda huquqiy oqibati toʻgʻrisida rieltorlik tashkilotidan yoki koʻchmas mulk boʻyicha agentdan yozma shaklda axborot olish;

oʻz huquqi va qonuniy manfaatlari buzilgan taqdirda, vakolatli davlat organiga, professional jamoat birlashmalariga, isteʼmolchilarning huquqlarini himoya qiluvchi tashkilotlarga, shuningdek sudga murojaat qilish.

Buyurtmachi:

rieltorlik tashkilotining yoki koʻchmas mulk boʻyicha agentning rieltorlik xizmati haqini tuzilgan rieltorlik xizmatini koʻrsatish shartnomasi shartlariga muvofiq oʻz vaqtida toʻlashi;

bitim predmeti boʻlgan koʻchmas mulk obyekti, unga boʻlgan huquqlar, oʻzi va boshqa huquq egalari toʻgʻrisidagi ishonchli hamda toʻliq maʼlumotlar va hujjatlarni rieltorlik tashkilotiga yoki koʻchmas mulk boʻyicha agentga taqdim etishi shart.

Buyurtmachi qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ega boʻlishi va uning zimmasida boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

4-bob. Rieltorlik xizmatlarining turlari va ularni koʻrsatish tartibi

25-modda. Rieltorlik xizmatlarining turlari

Rieltorlik faoliyati quyidagi turlardagi rieltorlik xizmatlarini koʻrsatish orqali amalga oshiriladi:

koʻchmas mulk obyektlariga va ularga boʻlgan huquqlarga doir bitimlarni tuzish chogʻidagi vositachilik;

koʻchmas mulk obyektlarining va ularga boʻlgan huquqlarning savdosini tashkil etish;

koʻchmas mulk obyektlarini ishonchli boshqarish;

koʻchmas mulk bozorida axborot, maslahat va reklama xizmatlarini koʻrsatish.

Rieltorlik tashkiloti ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan barcha xizmat turlarini amalga oshirishga haqli.

Koʻchmas mulk boʻyicha agent faqat koʻchmas mulk bozorida axborot, maslahat va reklama xizmatlarini amalga oshirishi mumkin.

26-modda. Koʻchmas mulk obyektlariga oid va ularga boʻlgan huquqlarga doir bitimlarni tuzish chogʻidagi vositachilik

Koʻchmas mulk obyektlariga oid va ularga boʻlgan huquqlarga doir bitimlarni tuzish chogʻidagi vositachilik (koʻchmas mulkning oldi-sotdisi, ijarasi, garovi, ayirboshlanishi, hadya etilishi, rentasi, koʻchmas mulkdan tekin foydalanilishi va umrbod taʼminlash sharti bilan uy-joyni (kvartirani) boshqa shaxsga berish bilan bogʻliq harakatlar) qonunchilikda belgilangan tartibda buyurtmachi bilan tuzilgan rieltorlik xizmatlarini koʻrsatish shartnomasi asosida rieltorlik tashkiloti tomonidan amalga oshiriladi. Bunda rieltorlik tashkiloti mazkur bitimlarning bevosita tarafi boʻlishi mumkin emas.

Koʻchmas mulk obyektlariga oid va ularga boʻlgan huquqlarga doir bitimlarni tuzish chogʻidagi vositachilik buyurtmachini ushbu Qonun 32-moddasi birinchi qismining toʻrtinchi — oʻninchi xatboshilariga muvofiq axborot bilan taʼminlashni oʻz ichiga oladi.

27-modda. Koʻchmas mulk obyektlarining va ularga boʻlgan huquqlarning savdosini tashkil etish

Koʻchmas mulk obyektlarining va ularga boʻlgan huquqlarning savdosi qonunchilikda belgilangan tartibda buyurtmachi bilan tuzilgan rieltorlik xizmatlarini koʻrsatish shartnomasi asosida rieltorlik tashkiloti tomonidan tashkil etiladi.

Koʻchmas mulk obyektlarining va ularga boʻlgan huquqlarning elektron savdosi rieltorlik tashkiloti tomonidan elektron savdo platformasida buyurtmachi bilan tuzilgan elektron shakldagi rieltorlik xizmatlarini koʻrsatish shartnomasi asosida tashkil etiladi.

Koʻchmas mulk obyektlarining va ularga boʻlgan huquqlarning savdosini tashkil etish uni oʻtkazish toʻgʻrisidagi va uning yakunlari haqidagi xabarnomalarni tayyorlash hamda eʼlon qilishni, savdoga qoʻyilayotgan koʻchmas mulk obyektlarini reklama qilishni, savdoda ishtirok etish uchun buyurtmanomalarni qabul qilish va hisobga olishni, zakalat toʻgʻrisida kelishuvlar tuzishni, savdoni oʻtkazishni, oʻtkazilgan savdo yakunlariga doir bayonnomani rasmiylashtirishni, sotuvchilar va sotib oluvchilar oʻrtasidagi hisob-kitob uchun shart-sharoitlar yaratishni hamda qonunchilikda belgilangan boshqa xizmatlarni oʻz ichiga oladi.

28-modda. Koʻchmas mulk obyektlarini ishonchli boshqarish

Koʻchmas mulk obyektlarini ishonchli boshqarish boʻyicha faoliyat rieltorlik tashkilotiga qonunchilikda belgilangan tartibda tuzilgan koʻchmas mulk obyektlarini ishonchli boshqarish shartnomasi asosida berilgan koʻchmas mulk obyektlarini rieltorlik tashkiloti tomonidan oʻz nomidan haq evaziga muayyan muddat davomida boshqaruv muassisining yoki u koʻrsatgan shaxsning (foyda oluvchining) manfaatlarini koʻzlab boshqarishdir. Koʻchmas mulk obyektlarini ishonchli boshqarish boʻyicha faoliyatni amalga oshirish tartibi qonunchilik hujjatlarida belgilanadi.

29-modda. Koʻchmas mulk bozorida axborot, maslahat va reklama xizmatlari

Koʻchmas mulk bozorida axborot, maslahat va reklama xizmatlari qonunchilikda belgilangan tartibda tuzilgan rieltorlik xizmatlarini koʻrsatish shartnomasi asosida koʻrsatiladi.

Koʻchmas mulk bozorida axborot, maslahat va reklama xizmatlari buyurtmachini koʻchmas mulk obyektlari va ularga boʻlgan huquqlar, koʻchmas mulk bozori hamda uning ishtirokchilari holatining tahlili hamda prognozi haqidagi, mazkur bozorning konyunkturasi, koʻchmas mulk bozori sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlar toʻgʻrisidagi axborot bilan taʼminlashni, shuningdek koʻchmas mulk obyektlari reklamasini tashkil etishni hamda eʼlonlarni joylashtirishni, bitim taraflarini tanlash boʻyicha tavsiyalarni oʻz ichiga oladi.

5-bob. Rieltorlik faoliyatini axborot bilan taʼminlash

30-modda. Multilisting tizimi faoliyati

Multilisting tizimi xususiy sektor tomonidan tashkil etilib, rieltorlik xizmatlarini muddatli shartnomalar boʻyicha “yagona darcha” prinsipi asosida koʻrsatish imkonini beradi hamda real vaqt rejimida elektron shaklda ishonchli axborot almashinuvini amalga oshiradi.

Multilisting tizimi faoliyatini amalga oshirishga oid umumiy va maxsus talablar vakolatli davlat organi tomonidan professional jamoat birlashmalari bilan birgalikda ishlab chiqiladigan milliy standartda belgilanadi.

Multilisting tizimi faoliyatini amalga oshirishda tegishli davlat organlari bilan ularning axborot tizimlari va resurslari vositasida shartnoma asosida axborot almashinuvi yoʻlga qoʻyilishi mumkin.

31-modda. Rieltorlik soʻrovi boʻyicha axborotni taqdim etish shartlari

Davlat organlariga va boshqa tashkilotlarga rieltorlik soʻrovi kelib tushgan taqdirda, ushbu Qonunning 32-moddasida koʻrsatilgan axborot belgilangan tartibda shartnoma asosida taqdim etiladi. Bunda davlat organlari hamda boshqa tashkilotlar rieltorlik tashkiloti va koʻchmas mulk boʻyicha agent Yagona reyestrga kiritilganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotni mustaqil ravishda oladi.

Rieltorlik soʻrovida soʻralayotgan koʻchmas mulk obyekti boʻyicha buyurtmachiga rieltorlik xizmatlarini koʻrsatish shartnomasi, fuqarolarning maʼlumot soʻralayotgan mulkka boʻlgan huquqlarini tasdiqlovchi hujjatlar ilova qilingan holda, rieltorlik soʻrovini yuborishdan koʻzlangan maqsad koʻrsatiladi. Rieltorlik tashkilotidan, koʻchmas mulk boʻyicha agentdan multilisting tizimi orqali rieltorlik soʻrovi bilan birga ilova qilinishi lozim boʻlgan hujjatlardan boshqa qonunchilikda belgilanmagan har qanday hujjatlarni taqdim etishni talab qilish taqiqlanadi.

32-modda. Rieltorlik soʻrovi boʻyicha taqdim etiladigan axborot

Rieltorlik soʻrovi boʻyicha quyidagi organlar va tashkilotlar tomonidan axborot taqdim etiladi:

yuridik shaxslarni davlat roʻyxatidan oʻtkazuvchi organlar tomonidan — yuridik shaxslarning davlat reyestriga kiritilgan maʼlumotlar haqida;

koʻchmas mulk obyektiga boʻlgan huquqlarni va bu haqda tuzilgan bitimlarni davlat roʻyxatidan oʻtkazuvchi organlar tomonidan — koʻchmas mulkka boʻlgan huquqlarning davlat reyestriga va koʻchmas mulk haqidagi ochiq foydalanilishi mumkin boʻlgan boshqa maʼlumotlar bazalariga kiritilgan maʼlumotlar, koʻchmas mulk obyekti qurilishida ulush kiritish asosida ishtirok etish shartnomasi davlat roʻyxatidan oʻtkazilganligi haqida;

davlat soliq xizmati organlari tomonidan — bitim predmeti boʻlgan koʻchmas mulk obyekti boʻyicha soliqlarni toʻlash yuzasidan qarz mavjud emasligi haqida;

ichki ishlar organlari tomonidan — bitim predmeti boʻlgan koʻchmas mulk obyekti manzili boʻyicha fuqarolar qayd etilganligi haqida;

notarial idoralar tomonidan — bitim predmeti boʻlgan koʻchmas mulk obyektini boshqa shaxsga oʻtkazish taqiqlanmaganligi va mazkur koʻchmas mulk obyekti xatlanmaganligi, koʻchmas mulk obyekti qurilishida ulush kiritish asosida ishtirok etish shartnomasi notarial tartibda tasdiqlanganligi toʻgʻrisida;

kommunal xizmatlar koʻrsatuvchi tashkilotlar tomonidan — bitim predmeti boʻlgan koʻchmas mulk obyekti boʻyicha koʻrsatilgan xizmatlar uchun haq toʻlash yuzasidan qarzdorlik mavjud emasligi haqida;

koʻp kvartirali uy-joylarning boshqaruv organlari (uy-joy mulkdorlari shirkatlari, boshqaruvchi tashkilotlar yoki boshqaruvchilar) tomonidan — bitim predmeti boʻlgan koʻchmas mulk obyekti boʻyicha umumiy mol-mulkni saqlash, undan foydalanish va uni taʼmirlash uchun majburiy badallarni yoki toʻlovlarni toʻlash yuzasidan qarzdorlik mavjud emasligi haqida;

Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi budjetdan tashqari Pensiya jamgʻarmasining tuman (shahar) boʻlimlari, sogʻliqni saqlash muassasalari va tuman (shahar) maktabgacha va maktab taʼlimi boʻlimlari tomonidan — tegishincha rieltorlik xizmatlarini koʻrsatish shartnomasi predmeti boʻlgan koʻchmas mulk obyektiga aloqador fuqarolarning ayrim toifalariga mansub shaxsning (voyaga yetmaganlarning va belgilangan tartibda muomalaga layoqatsiz yoki muomala layoqati cheklangan deb topilgan boshqa shaxslarning, nogironligi boʻlgan shaxslarning, pensionerlarning va boshqalarning) muomala layoqatini aniqlash uchun zarur boʻlgan maʼlumotlar haqida;

fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish organlari tomonidan — bitim predmeti boʻlgan koʻchmas mulk obyektiga nisbatan huquqqa ega boʻlgan shaxslar tomonidan nikoh tuzilganligi yoki bekor qilinganligi toʻgʻrisida yoxud ularning tugʻilganligi yoki oʻlimi toʻgʻrisidagi dalolatnoma yozuvi mavjudligi yoxud mavjud emasligi haqida.

Koʻchmas mulk boʻyicha agentga faqat ushbu modda birinchi qismining ikkinchi va uchinchi xatboshilarida nazarda tutilgan axborot taqdim etiladi.

Rieltorlik tashkilotiga, koʻchmas mulk boʻyicha agentga multilisting tizimi orqali qonunchilikka muvofiq boshqa organlar hamda tashkilotlar tomonidan ham axborot taqdim etilishi mumkin.

33-modda. Rieltorlik soʻrovi boʻyicha axborot taqdim etishni rad etish

Rieltorlik soʻrovini olgan davlat organlari va boshqa tashkilotlar soʻralayotgan axborotni taqdim etishni quyidagi hollarda rad etishi mumkin:

bunday axborot qonunchilikka muvofiq davlat sirlari hamda xizmat doirasida foydalanishga moʻljallangan maʼlumotlar toifasiga kiritilgan boʻlsa;

bunday axborotni oshkor qilish uchinchi shaxslarning huquqlarini buzsa;

axborot jismoniy shaxsning shaxsga doir maʼlumotlariga tegishli boʻlsa.

34-modda. Mansabdor shaxsning axborot taqdim etishni rad etganligi ustidan shikoyat qilish

Davlat organi va boshqa tashkilot mansabdor shaxsining ushbu Qonunning 31 va 32-moddalariga muvofiq soʻralayotgan axborotni rieltorlik tashkilotiga, koʻchmas mulk boʻyicha agentga va multilisting tizimi orqali taqdim etishni rad etganligi ustidan boʻysunuv tartibida yuqori turuvchi organga yoki mansabdor shaxsga yoxud sudga bevosita shikoyat qilinishi mumkin.

6-bob. Rieltorlik xizmatlarini koʻrsatish shartnomasi

35-modda. Rieltorlik xizmatlarini koʻrsatish shartnomasini rasmiylashtirish

Rieltorlik xizmatlarini koʻrsatish shartnomasi rieltorlik tashkiloti yoki koʻchmas mulk boʻyicha agent tomonidan buyurtmachi bilan yozma yoki elektron shaklda tuziladi.

Rieltorlik xizmatlarini koʻrsatish shartnomasida quyidagi maʼlumotlar va shartlar boʻlishi kerak:

koʻrsatilayotgan rieltorlik xizmatining turi;

rieltorlarning malaka sertifikati mavjudligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

professional jamoat birlashmalaridan biriga aʼzolik toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

rieltorlik tashkilotida yoki koʻchmas mulk boʻyicha agentda oʻz fuqarolik javobgarligini sugʻurta qilish polisining mavjudligi haqidagi maʼlumotlar;

rieltorlik xizmatlarini koʻrsatish muddatlari;

koʻrsatilgan rieltorlik xizmatlariga toʻlanadigan haqning miqdori, shartlari va muddatlari;

rieltorlik tashkiloti, koʻchmas mulk boʻyicha agent hamda buyurtmachining huquq va majburiyatlari;

taraflarning shartnoma majburiyatlarini bajarmaganligi yoki lozim darajada bajarmaganligi hamda uchinchi shaxslarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini buzganligi uchun javobgarligi;

shartnomani bekor qilish tartibi va shartlari;

shartnoma boʻyicha majburiyatlar bajarilmaganda yoki lozim darajada bajarilmaganda mablagʻlarni qaytarish tartibi.

Rieltorlik xizmatlarini koʻrsatish shartnomasiga qonunchilikka muvofiq, taraflar kelishuviga asosan boshqa shartlar ham kiritilishi mumkin.

36-modda. Rieltorlik xizmatlarini koʻrsatish shartnomasining bajarilganligini tasdiqlovchi hujjatlar

Rieltorlik tashkiloti yoki koʻchmas mulk boʻyicha agent rieltorlik xizmatlarini koʻrsatish shartnomasi bajarilganligini tasdiqlaydigan, rieltorlik tashkilotining rahbari yoki koʻchmas mulk boʻyicha agent va buyurtmachi tomonidan imzolanadigan dalolatnoma (hujjat) tuzadi.

Bunda rieltorlik tashkiloti yoki koʻchmas mulk boʻyicha agent koʻrsatilgan rieltorlik xizmatlariga bevosita taalluqli boʻlgan barcha hujjatlarni buyurtmachiga topshiradi.

Rieltorlik xizmatlari multilisting tizimi orqali koʻrsatilgan taqdirda, ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan dalolatnomada qayd etilgan maʼlumotlarning uch ish kunidan kechiktirmasdan multilisting tizimiga kiritilishi taʼminlanadi.

37-modda. Uchinchi shaxslarning huquqlarini himoya qilish

Rieltorlik tashkiloti yoki koʻchmas mulk boʻyicha agent va buyurtmachi bitim predmeti boʻlgan koʻchmas mulk obyektiga nisbatan huquqqa ega boʻlgan shaxslarning roziligisiz rieltorlik xizmatlarini koʻrsatish shartnomasini tuzishga haqli emas.

Agar rieltorlik xizmatlarini koʻrsatish shartnomasini bajarish davomida yoki natijasida uchinchi shaxslarga mulkiy va (yoki) maʼnaviy zarar yetkazilgan boʻlsa, rieltorlik tashkiloti yoki koʻchmas mulk boʻyicha agent va buyurtmachi ularga yetkazilgan zararning oʻrnini qonunchilikda belgilangan tartibda qoplaydi hamda maʼnaviy zarar uchun kompensatsiya toʻlaydi.

Bitim predmeti boʻlgan koʻchmas mulk obyektiga boʻlgan huquqlari buzilgan shaxslar (ularning ishonchli vakillari), shu jumladan voyaga yetmaganlarning manfaatlarini koʻzlab harakat qiluvchi qonuniy vakillar sudga murojaat etishga haqli.

7-bob. Yakunlovchi qoidalar

38-modda. Nizolarni hal etish

Rieltorlik faoliyati sohasida yuzaga keladigan nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.

39-modda. Rieltorlik faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik

Rieltorlik faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

40-modda. Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish

Quyidagilar oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin:

1) Oʻzbekiston Respublikasining 2010-yil 22-dekabrda qabul qilingan “Rieltorlik faoliyati toʻgʻrisida”gi OʻRQ-269-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2010-yil, № 12, 469-modda);

2) Oʻzbekiston Respublikasining 2011-yil 21-dekabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-311-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2011-yil, № 12/2, 363-modda) 10-moddasi ;

3) Oʻzbekiston Respublikasining 2016-yil 26-dekabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-416-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2016-yil, № 12, 383-modda) 22-moddasi ;

4) Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 14-noyabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-584-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, № 11, 792-modda) 9-moddasi ;

5) Oʻzbekiston Respublikasining 2020-yil 14-yanvarda qabul qilingan “Notariat tizimi tubdan isloh qilinishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-602-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2020-yil, № 1, 3-modda) 7-moddasi ;

6) Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-aprelda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-683-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2021-yil, 4-songa ilova) 203-moddasi ;

7) Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 12-oktabrda qabul qilingan “Litsenziyalash, ruxsat berish va xabardor qilish tartib-taomillari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni qabul qilinganligi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi OʻRQ-721-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2021-yil, № 10, 968-modda) 23-moddasi ;

8) Oʻzbekiston Respublikasining 2022-yil 17-mayda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasida tibbiy-ijtimoiy xizmatlar tizimi takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-770-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2022-yil, № 5, 464-modda) 27-moddasi .

41-modda. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash

Oʻzbekiston Respublikasi Davlat aktivlarini boshqarish agentligi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

42-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

ushbu Qonun 11-moddasi birinchi qismining toʻrtinchi , beshinchi va oltinchi xatboshilarida nazarda tutilgan professional jamoat birlashmalari tomonidan rieltorlarning malaka imtihonini oʻtkazish tartibini, rieltorlarning malaka sertifikatini berish reglamentini hamda Rieltorlar, rieltorlik tashkilotlari, koʻchmas mulk boʻyicha agentlar va rieltorlik faoliyati sohasidagi professional jamoat birlashmalarining yagona reyestrini yuritish tartibini hamda mazkur reyestrga kiritish boʻyicha davlat xizmatlarini koʻrsatishning maʼmuriy reglamentini ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy ichida tasdiqlasin;

ushbu Qonun 16-moddasining toʻrtinchi qismida nazarda tutilgan xalqaro tan olingan rieltorlarning malaka sertifikatlari roʻyxatini ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy ichida tasdiqlasin;

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

43-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi

Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy oʻtgach kuchga kiradi.

Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2026-yil 7-avgust,

OʻRQ-1163-son

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 07.08.2026-y., 03/26/1163/0826-son)

lex.uz